AAA

PINO UD

VAN HET

NEGENTIENDE DEEL.

Verslag van de 30“ Zomervergadering der Nederland-

sche Entomologische Vereeniging, gehouden te

Amsterdam op 24 Julij 1875

Lijst der Leden.

Bibliotheken der Nederlandsche Entomologische v er-

eeniging; bijgekomen boeken van 1 1 September 1874

tot 31 Julij 1875

Entomologische inhoud van ontv angen tijdschrifien.

Verslag van de Buitengewone vergadering der Neder-

landsche n. Vereeniging, gehouden te

Leiden op 18 December 1875 .

Verslag van de 9* Wintervergadering der Nederl.

Entomologische Vereeniging, gehouden te Leiden

op 18 December 1873.

F. J. M. HeyvLAerTs Fils, Les Macrolépidoptères de

Breda et de ses environs, Liste supplémentaire

n°. 6 (Captures de 1875)

C. Ritsema Cz., Tweede aanvulsel tot het geschied-

kundig overzigt van het geslacht Acentropus Curt.

P.C. T. SNELLEN, Dactylota Kinkerella, nieuw genus

en soort der Gelechiden uit Nederland Lux eene

plaat) i

A.W.M. van HAssELT, en van een spin-

nen-cocon (Agelena s. Agroeca brunnea Blackw.)

(met eene plaat)

C. RitsEMA Cz., Bijdrage tot de ‘kennis der Insecten-

fauna van het noordelijkste gedeelte van Sumatra:

Bladz.

XCI

CXIV

P. C. T. SNELLEN, Aanteekening over Oinophila V-

flava Haw., Tinea nigripunctella Haw., Tinea parie-

tariella Bruand en Coryptilum Klugu Zell.

Carpocapsa grossana Haw. Reed

Phthoroblastis juliana Curt.

C. RırsemA Cz., Eene nieuwe Pausside van Congo

(Zuidwestkust van Afrika) .

Idem, Opgave van beschreven Xylocopa- soorten, die

noch als zelfstandige soorten noch als synoniemen

door F. SMITH in zijne eee over dat ge-

slacht zijn opgenomen

S. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN, De inlandsche

Hemipteren, beschreven en ook meerendeels afge-

beeld, 6% stuk (met 3 platen).

MA, Six, Opmerkingen omtrent zes merkwaardige

inlandsche Pteromalinen en eene Proctotrupide

(met eene plaat) .

Mr. M. C. PIEPERS, Lepidoptera van Batavia (eiland

Java), met aanteekeningen van P. C. T. SNELLEN

(met eene plaat)

Isosoma eximium Gir. var. . SIVE EU TM OU

F. M. van DER WuLp, Opmerkingen betreffende

eenige exotische Diptera.

C. RitsEMA Cz., Acht nieuwe Oost- Indische Nylon

soorten .

P.G.T. SNELLEN, Over OR me Guenée, een genus

der Pyraliden (met 2 platen) .

lets over Otiorhynchus sulcatus L.

S. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN, Bijvoegsel tot

de Nieuwe Naamlijst van Nederlandsche Vliesvleu-

gelige insecten (Hymenoptera)

Idem, De inlandsche Bladwespen in hare gedaante-

wisseling en levenswijze beschreven, 19% stuk

(met 3 platen)

Bladz.

355544

VERSLAG

VAN DE

DERTIGSTE ZOMERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE AMSTERDAM

op Zaturdag 24 Julij 1875.

Voorzitter : de heer P. C. T. Snellen.

_ Tegenwoordig zijn de heeren Mr. W. Albarda, M. Breu-

kelman, Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, G. M. de Graaf, C. J.

Grube, Generaal Dr. A. W. M: van Hasselt, D. J. R. Jordens,

Mr. A. F. A. Leesberg, J. W. Lodeesen, R. T. Maitland,

M. Nijhoff, Mr. M. G. Piepers, C. Ritsema Cz., R. H. Saltet,

G. A. Six, K. N. Swierstra, Mr. S. C. Snellen van Vollen-

hoven, H. L. Gerth van Wijk en F. M. van der Wulp;

later ook Professor W. Berlin en Dr. A. J. van Rossum.

De vergadering werd voorts nog vereerd door de tegen-

woordigheid van het Eerelid der Vereeniging, Dr. G. F.

Westerman, Directeur van het Koninklijk Zoologisch Genoot-

schap Natura Artis Magistra, die met de meeste voorkomend-

heid een der lokalen van dat genootschap voor deze bijeen-

komst had opengesteld.

De heeren Mr. J. Herman Albarda en J. van Leeuwen Jr.

hebben kennis gegeven dat zij door ongesteldheid verhinderd

zijn; ook van de heeren Dr. M. C. VerLoren, H. Baron Lewe

van Middelstum, F. J. M. Heylaerts Jr. en Mr. A. Brants is

berigt ontvangen dat zij tot hun leedwezen niet kunnen

tegenwoordig zijn.

II VERSLAG.

De Voorzitter opent de vergadering met eene korte

inleiding, waarbij hij herinnert dat de Entomologische Ver-

eeniging op haar dertigjarig bestaan mag terugzien; hij

aarzelt niet, te verklaren dat zij haar doel, de beoefening

der insectenkunde te bevorderen, gedurende al dien tijd

getrouw heeft voor oogen gehouden en dat zij met zelf-

voldoening mag wijzen op het eervolle standpunt, door haar

onder de wetenschappelijke genootschappen van ons vader-

land ingenomen. De Voorzitter heet vervolgens de aanwezige

leden welkom en inzonderheid diegenen hunner, die zich

eerst onlangs aan de Vereeniging hebben aangesloten en

van wie hij verwacht dat zij op het voetspoor der oudere

leden, gaarne het hunne zullen bijdragen om onze kennis

der insecten uit te breiden.

De Voorzitter vraagt of iemand ook aanmerkingen heeft

te maken of inlichtingen verlangt betreffende de notulen

der jongste Zomervergadering en Wintervergadering, zoo

als die in de gedrukte verslagen zijn opgenomen. Wijl

niemand der aanwezigen daarover het woord verlangt,

worden die notulen geacht goedgekeurd te zijn.

De President van het Bestuur, Mr. W. Albarda, brengt

hierop het volgende jaarverslag uit:

«Mijne heeren !

«Onze gekozen Voorzitter voor deze vergadering heeft

haar zoo even geopend met eene toespraak, waarin hij ons

wees op den gewigtigen dag dien wij heden beleven. De

Nederlandsche Entomologische Vereeniging viert heden haren

dertigsten verjaardag. Wanneer gij, Mijne heeren, die hier

onder ons aanzit en U moogt verheugen tot de oprigters

onzer Vereeniging te behooren, op de afgelegde loopbaan

terugziet, dan hebt gij, geloof ik, alle reden om over uw

werk voldaan te zijn, dan kunt gij teregt uitroepen : tandem

fit surculus arbor. De Nederlandsche Entomologische Ver-

eeniging, die nu als een krachtig figuur in de eerste rijen

der Europesche wetenschappelijke genootschappen staat,

VERSLAG. III

zag voor dertig jaren in deze stad het levenslicht. Het

kwam ons daarom gepast voor binnen Amstel’s veste dezen

gedenkdag te vieren en daardoor tevens getuigenis af te

leggen van den hoogen prijs waarop wij steeds de mede-

werking van onze Amsterdamsche leden hebben gesteld.

«Geen enkel verlies van leden heeft de Vereeniging ge-

durende het afgeloopen jaar te betreuren gehad; geen onzer

begunstigers, eereleden, corresponderende leden of gewone

leden is gestorven; niemand heeft zijn lidmaatschap op-

gezegd.

«De ten vorigen jare door U benoemde eere- en corres-

ponderende leden hebben allen met de meeste ingenomenheid

hunne benoeming aanvaard en door toezending van brochures

enz. hunne belangstelling getoond.

«Zeven nieuwe leden zijn tot onze vereeniging toegetre-

den, n. 1. de heeren H. L. Gerth van Wyk, Leeraar aan

de Hoogere Burgerschool te Middelburg, C. J. Grube, J.

van den Honert, R. H. Saltet en K. N. Swierstra te Amster-

dam, H. Uijen te Nijmegen en J. G. Wurfbain te Worth-

Rheden.

«De staat onzer geldmiddelen is als volgt. Op 30 Junij

1875 was in de algemeene kas een saldo van f 313.56,

benevens een pandbrief 4°/, Nationale Hypotheekbank groot

{100. Op datzelfde tijdstip was in de kas van het fonds tot

onderhoud der bibliotheek Hartogh Heys van de Lier aan-

wezig een saldo van f 274.68. Voor het fonds tot uitgave

van het Tijdschrift zijn twee pandbrieven 5°/, Nationale

Hypotheekbank, een groot f 500 en een groot f 100 aan-

wezig, terwijl daarentegen op dat fonds eene schuld drukt

van f 131.843.

«De toestand der insecten-verzameling is in twee opzigten

verbeterd sedert onze laatste algemeene vergadering, in

anderen stationair gebleven. De trouwe zorg van den ama-

nuensis is in allen deele prijzenswaardig en van nieuwe

verliezen door beschimmeling of Anthrenen is geen sprake

meer; Acariden en Psociden worden echter nog wel eens

IV VERSLAG.

aangetroffen. Aan ons medelid Dr. Everts zijn wij grooten

dank verschuldigd voor de bijzondere belangstelling die hij

betoond heeft in de afdeeling der Coleoptera, welke hij eene

algemeene en zeer naauwkeurige revisie heeft doen onder-

gaan, waarbij vele determinatién zijn verbeterd en onder-

scheidene onbezette plaatsen door daarop regt hebbende

kevers zijn ingenomen. Ook de orde der Hymenoptera heeft

in onze collectie vrij grooten aanwas ondervonden. Wat de

overige orden betreft, is de verzameling weinig toegenomen.

De herziening en nieuwe rangschikking der Diptera is om

bijzondere redenen uitgesteld en zal, zoo ik hoop, in het

volgende jaar tot stand komen. Zoo lang dit niet heeft plaats

gehad, is het onroodig onze kas aan te spreken voor het

aanmaken van nieuwe laden.

«Het aantal der bezoeken aan de collectie gebragt is ge-

ring geweest; moet daaruit worden afgeleid dat de belang-

stelling in dit gedeelte onzer bezitting begint te verflaauwen ?

Ik hoop ernstig dat dit niet het geval moge wezen, omdat

naar mijne overtuiging eene standaard-collectie de ware

basis oplevert voor de zekerheid der opgaven omtrent onze

insecten-fauna.

«Omtrent den toestand onzer bibliotheken kan ik het

navolgende melden. Nadat de oorspronkelijke bibliotheek

der Vereeniging (Bibliotheek A) naar de woning van den

Bibliothecaris was overgebragt, waar zij eene bijzonder

drooge standplaats verkregen heeft, is in het lokaal van

den heer Kneppelhout de gansche oplaag van het Tijd-

schrift voor Entomologie, door de Vereeniging van den uit-

gever aangekocht, opgenomen. Spoedig daarop werd tot

het in orde brengen der deelen (verreweg het grootste

gedeelte kwam in ongevouwen vellen tot ons) overgegaan

en nadat dit geschied was, met het verifiören der lijs-

ten, volgens welke de overneming geschied is, begonnen;

aan welk ondankbaar werk de Bibliothecaris veel tijd

heeft moeten besteden. De plaats, die deze oplaag in

de kamer der bibliotheek Hartogh Heys van de Lier

VERSLAG. V

(Bibliotheek B) beslaat, heeft den Bibliothecaris belet aan

zijn voornemen gevolg te geven om de boeken dezer ver-

zameling ruimer uit elkander te zetten, waarmede nu ge-

wacht moet worden tot dat de oplaag van het Tijdschrift

genoeg geslonken zal zijn door verkoop van deelen tegen

den door het Bestuur bepaalden verminderden prijs, van

welke gunstige gelegenheid ter completering der seriën

door enkele Leden reeds gebruik is gemaakt.

«Bibliotheek A ontving geschenken van de heeren W. Al-

barda, A. Fauvel, F. J. M. Heylaerts Jr., R. Mac-Lachlan,

H. Löw, F. Moore, C. Ritsema Cz., J. Ritzema Bos, E. de

Selys-Longchamps, V. Signoret, S. GC. Snellen van Vollen-

hoven en H. Weyenbersh Jr. Op geringe uitzondering na,

zijn al de in ruil tegen het Tijdschrift voor Entomologie

toegezegde werken ingekomen, terwijl er ook weder velen

zijn aangekocht. Met het binden der vervolgwerken is ge-

regeld voortgegaan.

«Het Tijdschrift voor Entomologie wordt met het thans

loopende 18de deel voor het eerst regtstreeks voor rekening

der Vereeniging uitgegeven. Wijl dat deel nog niet in zijn

geheel is verschenen, kan over de geldelijke uitkomst nog

niet worden geoordeeld. Het deel wordt besloten met een

vervolg op de beschrijving der inlandsche Hemiptera van

Mr. Snellen van Vollenhoven en een stuk over Zuid-Ame-

rikaansche Pyralidea van den heer P. C. T. Snellen. De

uitvoering der platen bij dit laatste stuk, naar uitmuntende

teekeningen van den heer Brants, zal misschien eenige

vertraging in de uitgave kunnen veroorzaken.

«Als naar gewoonte, hebben wij ook van het 17de deel

van het Tijdschrift een exemplaar aan Teyler’s stichting

gezonden, met dankbetuiging voor de ons verleende gelde-

lijke hulp.

«Bij circulaire van 21 Mei jl. heeft het Bestuur U in kennis

gesteld met de maatregelen die het heeft gemeend te kunnen

nemen, om den bezitters van incomplete exemplaren van

het Tijdschrift de aanvulling daarvan gemakkelijk te maken.

VI VERSLAG.

Wij hebben dit eerst kunnen doen nadat wij de vrije be-

schikking hadden over het fonds van den heer Nijhoff aan-

gekocht en nadat het overgedragene behoorlijk was geveri-

fieerd.

«In navolging van hetgeen Mr. de Roo van Westmaas

voor eenige jaren heeft gedaan met betrekking tot de acht

eerste deelen van het Tijdschrift, heeft onze ijverige Secre-

taris een Repertorium vervaardigd op deel IXN—XVl Dit

Repertorium zal aan de Leden die zulks verlangen tegen

den prijs van f 0.75 worden afgeleverd.

«De ruil van het Tijdschrift tegen de werken van andere,

meest buitenlandsche genootschappen en geleerden wordt

geregeld voortgezet. Nog kort geleden hebben wij langs

dien weg betrekkingen aangeknoopt met de Koninklijke

Noordsche Academie van wetenschappen te Christiania. In

de wijze van toezending van het Tijdschrift zijn wij echter

genoodzaakt geweest eene verandering te brengen. Ter

bespoediging zal voortaan de verzending per post geschie-

den; wij hopen dat daardoor een einde zal komen aan de

gerezen klagten wegens late ontvangst. Van de hulp van

het Nederlandsch wetenschappelijk Centraal-bureau te Haar-

lem zullen wij derhalve geen gebruik meer maken.

«Zoo als U bekend is, ging van de Nederlandsche Dier-

kundige Vereeniging het denkbeeld uit, om in September

e. k. te Delft den 200jarigen gedenkdag te vieren van de ont-

dekking der microscopische wezens door Antonie van Leeu-

wenhoek. Eene vergadering ter bespreking van dat plan is in

Februarij ll. te Amsterdam gehouden en door twee leden van

ons Bestuur bijgewoond. Ofschoon in beginsel wel met het

plan instemmende, hebben wij evenwel geene vrijheid ge-

vonden om uit de kas der Vereeniging gelden voor dit doel

beschikbaar te stellen. Wij wenschten intusschen wel dat

de Leden individueel de pogingen der feestcommissie zul-

len steunen, en om van onze belangstelling als weten-

schappelijk ligchaam te doen blijken, zal van onzentwege

U straks worden voorgesteld het benoemen eener Com-

VERSLAG. VII

missie, die op het gedenkfeest de Entomologische Vereeni-

ging zal vertegenwoordigen.

«Bij gelegenheid van het derde eeuwfeest der Leidsche

Hoogeschool op 8 Februarij jl. heeft ook onze Vereeniging

eene uitnoodiging van den Gemeenteraad van Leiden ont-

vangen ter bijwoning der officiéle receptie op 7 Februarij.

«Aan Dr. E. Suffrian te Munster, als Entomoloog bij U

allen wel bekend, heeft het Bestuur namens de Vereeni-

ging een brief van gelukwensching geschreven, toen hij

op 1 April jl. het feest zijner 50jarige Staatsdienst vierde.

«Het zal Uwe aandacht niet ontgaan zijn, dat in het begin

dezes jaars veel ophef is gemaakt van eene verzameling

eigenhandige teekeningen van P.Lyonet, in eigendom toe-

behoord hebbende aan ons voormalig medelid, wijlen Prof.

Cl. Mulder. Die collectie zou in het openbaar worden

verkocht. Het heeft destijds bij het Bestuur een punt van

overweging uitgemaakt, of die teekeningen voor de Ver-

eeniging zouden dienen te worden aangekocht; zij waren

aan Mr. Snellen van Vollenhoven en mij bekend, maar

dewijl zij allen in druk zijn uitgegeven en onze Vereeni-

ging die plaatwerken bezit, konden ze alleen als curiosa

waarde hebben en hebben wij daarom gemeend voor den

aankoop er van geene gelden te mogen beschikbaar stellen.

De verzameling is bij den verkoop opgehouden, en toen

later de Rijkscommissie voor het bewaren van oudheden

ons op het bestaan der collectie opmerkzaam maakte,

hebben wij haar schrijven ook in bovengemelden geest

beantwoord. |

«De verslagen der wetenschappelijke vergaderingen in het

afgeloopen jaar gehouden en de stukken in het Tijdschrift

setuigen er van, Mijne heeren, dat onze Vereeniging steeds

werkzaam blijft. Er zijn er onder ons die den druk der

jaren beginnen te gevoelen en wier pen niet meer zoo ge-

makkelijk over het papier glijdt als vroeger, maar er zijn

er ook, die voortdurend met onvermoeiden ijver werkzaam

blijven. Zal echter de Nederlandsche Entomologische Ver-

VIII VERSLAG.

eeniging het standpunt, dat zij zich na dertigjarigen strijd

en arbeid verworven heeft, waardig handhaven, dan moeten

ook de jeugdige krachten onder ons meer op den voorgrond

treden. Het is niet genoeg den Kraton te nemen, Mijne

heeren, wij moeten hem behouden, en daartoe roep ik Uw

aller hulp in.»

Na voorlezing van bovenstaand verslag, brengt de Pen-

ningmeester, de heer Lodeesen, zijne rekening en ver-

antwoording over het jaar 1874/75 ter tafel, en de Voorzitter

verzoekt de heeren Everts en Leesberg zich met het onderzoek

daarvan te willen bezig houden. Deze verklaren zich hiertoe

bereid en nemen onmiddellijk de hun opgedragen taak ter

hand.

De Penningmeester geeft tevens een beknopt overzigt

van zijn beheer en voegt daaraan eenige opmerkingen toe.

Het saldo der algemeene kas, ten vorigen jare f 558.22;

bedragende, is thans ingekrompen tot f 313.56, deels ten

gevolge van eenige vrij belangrijke uitgaven, o. a. het

aanschaffen eener nieuwe boekenkast, uitgaven die niet

ieder jaar terugkeeren. De geldelijke aangelegenheden der

Vereeniging bevinden zich overigens in een’ staat van over-

gang met betrekking tot de uitgave van het Tijdschrift,

vermits in de tegenwoordige rekening nog voorkomt een

post voor de uitgave van deel XVII, aan den heer Nijhoff

betaald, en voor een gedeelte ook reeds de onkosten van

deel XVIII, dat voor ’t eerst regtstreeks voor rekening der

Vereeniging wordt gedrukt.

De Penningmeester legt voorts eene schets over van de

begrooting voor het jaar 1875/76, waarbij de uitgaven worden

geraamd in alles op f 2130, waaronder f 500 aan den heer

Nijhoff te betalen als tweede termijn van de overneming

der oplage van het Tijdschrift tot en met deel XVII en

f 1000 voor de kosten van drukken enz. van den loopenden

jaargang; wordende de uitgaven ten volle gedekt door de

contributiën van Leden en Begunstigers, de subsidiën van

VERSLAG. IX

het Ryk en van Teyler’s genootschap, de opbrengst van

het Tijdschrift enz.

De Voorzitter komt nogmaals terug op hetgeen reeds

hiervoren in het jaarverslag van den President van het

Bestuur omtrent den gedenkdag ter eere van A. van Leeu-

wenhoek is gezegd; hij acht het alleszins gepast, dat de

Entomologische Vereeniging, al is zij voor ’t oogenblik buiten

magte om voor dat doel eenige geldelijke ondersteuning te

schenken, toch hare belangstelling toone door het benoemen

eener Commissie, die haar bij de gedachtenisviering op 8

September e.k. te Delft kan vertegenwoordigen, en als leden

dier Commissie draagt hij namens het Bestuur voor de

heeren Mr. W. Albarda, Dr. A. W. M. van Hasselt en Mr.

M. ’s Gravesande Guicherit.

Deze keuze wordt door de vergadering goedgekeurd, doch

de heer van Hasselt maakt bezwaar om deel van de Com-

missie uit te maken, wijl het niet geheel zeker is of zijne

ambtsbezigheden hem zullen veroorloven op 8 September

te Delft tegenwoordig te zijn. Dientengevolge wordt in zijne

plaats door de vergadering bij meerderheid van stemmen

als derde lid der Commissie benoemd de heer Dr. E. J. G.

Everts, die zoowel als Mr. W. Albarda zich bereid verklaart

aan de Commissie deel te nemen. Aan den heer ’s Gravesande

Guicherit, niet ter vergadering tegenwoordig, zal door

den Secretaris mededeeling van zijne benoeming worden

gedaan.

De heeren Everts en Leesberg zijn inmiddels gereed

gekomen met het opnemen der rekening en verantwoording

en verklaren dat zij deze in volkomen orde hebben bevonden.

De Voorzitter dankt hen voor de daaraan bestede zorg en

brengt tevens welverdiende hulde aan den Penningmeester

voor de orde en naauwkeurigheid van zijn beheer.

Ter benoeming van twee leden, die met den President

van het Bestuur de redactie van het Tijdschrift zullen uit-

maken, worden door den Voorzitter, namens het Bestuur,

de beide volgende dubbeltallen voorgedragen :

X VERSLAG.

eerste dubbeltal: De heeren Mr. S. C. Snellen van Vollen-

hoven en P. C. T. Snellen.

tweede » De heeren F. M. van der Wulp en Jhr.

Dr: Ed. J. Gi Everts.

En worden daaruit bij meerderheid van stemmen gekozen

de heeren Snellen van Vollenhoven en van der Wulp, die

beiden zich bereid verklaren om de taak, hun op nieuw

door de vergadering opgedragen, te blijven voortzetten.

Als plaats voor de volgende Zomervergadering, in 1876,

wordt, met bijna algemeene stemmen, Middelburg aange-

wezen, en tot Voorzitter van die vergadering gekozen de

President van het Bestuur, Mr. W. Albarda, die zich deze

keuze laat welgevallen.

Op de daartoe strekkende vraag des Voorzitters blijkt,

dat verder niemand der aanwezigen iets heeft in ’t midden

te brengen, en derhalve de huishoudelijke werkzaamheden

als afgeloopen kunnen worden beschouwd.

Na eenige oogenblikken pause wordt overgegaan tot de

wetenschappelijke mededeelingen.

De heer van Hasselt houdt eene voordragt met expo-

sitie van daartoe behoorende voorwerpen en teekeningen,

over den bijzonder fraai gevormden, gesteelden fleschvor-

migen cocon van Agelena (Agroeca) brunnea Blackwall, door

ons medelid, den heer Heylaerts reeds voor verscheidene

jaren bij ons te lande, in Noordbrabant aangetroffen en

door Spreker later bij herhaling gezocht en verzameld.

sedert ontving hij daarvan uit Utrecht insgelijks eenige

belangrijke specimina van den heer Ritsema en, passim,

ook van enkele anderen onzer medeleden mede uit laatst-

genoemde provincie.

Dit merkwaardige eijernestje heeft eene geheele geschie-

denis, over welke Spreker voor een der volgende nummers

van ons Tijdschrift eene kleine verhandeling, waarschijnlijk

vergezeld van eene plaat, in bewerking heeft.

Mede door de goede zorgen van ons ijverig medelid uit

VERSLAG XI

Breda, den heer Heylaerts, ontving de heer van Hasselt,

dit jaar, eene kleine bezending Afrikaansche spinnen, in

1874 in den Staat Liberia verzameld door onzen landgenoot

Modderman, die zich aldaar, geheel belangeloos en alleen

ter wille van de wetenschap, met entomologische nasporingen

bezig houdt.

Uit de familie der Epeiroidae werden daarbij aangetroffen

enkele exemplaren van Epeira rhodosternon Doleschall, van

Epeira (Nephila) inaurata Walck., en een van Gasteracantha

Walckenaeri Luc., welke laatste soort hem schijnt overeen

te komen met de G. curvispina van Guérin, maar vooral

ook een groot en schoon geteekend exemplaar eener hem

onbekende Nephila-soort, — even als de vorigen allen

feminae, die ter bezigtiging worden gesteld. De laatstge-

noemde is een der grootste Nephilae, welke hij ooit te

zien kreeg. De ligchaamslengte is ruim 5 centimeters en

met de pooten ruim 13. Het abdomen (gravidum) meet

zoo in hoogte als breedte nagenoeg 2 centimeters. Cephalo-

thorax en palpen zijn geheel koolzwart , het eerste glimmend;

de thorax afgeplat circulair met fijn gekartelden (gecrene-

leerden) rand; de twee groote regtopstaande tubercula

zijn meer dan gewoon naar voren geplaatst. Het sternum

fraai geel met een’ zwarten dwarsbalk in het midden. Het

abdomen geel met een breeden, bruinen, goud glinste-

renden voorband; ter weerszijden van den rug en de zijden

drie desgelijks (goudbruin) gekleurde driehoekige vlekken,

die in het midden op den rug op omstreeks een centimeter

afstand met hare toppen van elkaâr verwijderd blijven;

op den buik drie bruine dwarsbalken in vorm en grootte

onderling eenigszins verschillende. De pooten sterk, doch

gewoon, geheel zwart met uitzondering der femora, die

allen rondom in het midden een gelen band hebben.

De familie der Mygalides of Theraphosordae werd slechts

door ééne soort vertegenwoordigd, doch in een paartje van

cen’ Spreker tot hiertoe nog niet voorgekomen Teratodes ,

die hem in vele opzigten schijnt overeen te komen met

XII VERSLAG.

T. depressus C. Koch. Hij laat ook deze spin ter bezigti-

ging rondgaan, vooral de opmerkzaamheid vestigende op

den vorm der buitengemeen lange palpen, zijnde die bijna

even lang als thorax en abdomen te zamen.

Overigens vond hij in dit fleschje geene belangrijke spe-

cimina, alleen is nog aan te teekenen, dat Ocypete (Olios)

leucosius Walck. in Liberia zeer menigvuldig voorkomt,

daar deze de meerderheid der collectie uitmaakte.

Voor onze inlandsche Fauna heeft Spreker eene fonkel-

nieuwe spinsoort te vermelden, te weten een’ zoogenaamden

mieren-Altus. Even als er mieren bestaan, met den opper-

vlakkigen, uitwendigen spinvorm, zoo worden er enkele

spinnen aangetroffen met den mier-habitus.

Ons steeds even opmerkzaam medelid Ritsema was ge-

lukkig genoeg, in Mei dezes jaars, een mannelijk exemplaar

magtig te worden, dat hierbij ter bezigtiging rondgaat.

R. vond het in Noordbrabant, te Hoogerheide bij Bergen-

op-Zoom onder een’ steen bij een weiland. Het is, zoo

als hij te regt vermoedde, de echte Salticus formicarius van

de Geer, door C. Koch beschreven en afgebeeld onder

den naam van Pyrophorus semirufus. ’tIs over het geheel

genomen een uiterst zeldzaam diertje, voor Noord- en

Midden-Europa althans, terwijl het in 't zuiden menigvul-

diger schijnt voor te komen. Thorell en Westring hebben

het zelven in Zweden nimmer gevonden, von Nordmann

wel, in Finland. Westring kent het slechts uit de be-

schrijvingen van de Geer en Sundevall, die daar te lande,

zoowel ¢ als 9, «sub lapide», hebben gevangen, doch

«rarius» in Gothland en Upland. C. Koch heeft het slechts

eens aangetroffen bij Neurenberg; het was ook een 3, en

insgelijks weder «an einem Steine». Blackwall kent het,

voor Engeland, persoonlijk niet, doch zegt, op autoriteit

van Leach, dat het in Schotland wordt aangetroffen. In

Oostenrijk vond von Kempelen daarvan enkele indivi-

duen. Simon en Walckenaer noemen het als in Frankrijk

te huis behoorende, doch meer bepaald in het zuiden van

cs VERSLAG. XIII

dat land. De eerste zegt, in zijne Famille des Attides, dat

het in noordelijk Frankrijk tot de rariora behoort en neemt

het dan ook op onder zijne «species invisae». Walckenaer

beschreef deze spin onder den naam van Altus formicoides.

Simon verwerpt den geslachtsnaam Pyrophorus van C. Koch,

omdat die benaming reeds vroeger aan een Coleopteren-

genus was toegelegd. Hij beschrijft onze spin als Pyroderes

formicarius, zoodat men hier weder een nieuw bewijs ziet

van de liefhebberij om namen (of naam?) te maken.

Spreker vestigt de aandacht op den zonderlingen vorm

der mandibula van deze spin. Zij zijn sterk ontwik-

keld, even als de unci, regt voorwaarts, horizontaal uit-

gestrekt, en niet bol als gewoonlijk, maar afgeplat. Met

menigvuldige tandjes voorzien, zijn zij van boven fijn ge-

korreld (gerieselt) en van eene schoone, donkergroene

metaalkleur.

Nog valt te vermelden, dat onder de Aftides, deze spin

niet de eenige is met den mierenvorm, maar dat, behalve

enkele vormen van de exotische Toxeus en Janus, die ook

op Formicae of Myrmicae gelijken, er nog een tweede « Sal-

ticus formicarius » in de Arachnologie beschreven staat. Onder

dien naam door C. Koch afgebeeld, hebben Lucas en op het

voetspoor van dezen, Simon dezen «tweeden» mieren-Affus

Altus formicaeformis genoemd, terwijl Thorell aan dit genus

den naam van Leptorchestes heeft gegeven.

Het valt niet te ontkennen, dat deze tweede « Salticus

formicarius» (aan Spreker in natura nog onbekend) zoo in

vorm en teekening als in grootte, vele punten van over-

eenkomst aanbiedt met de vorige, thans ook bij ons te

lande gevonden soort. Nogtans wijkt zij er in anatomisch

opzigt sterk van af, daar zij, — zoo als Koch duidelijk

beschrijft en Simon dit duidelijk teekent, — geene « hori-

zontaal» geplaatste kaken en kaakhaken bezit, maar deze

gewoon en perpendiculair of verticaal zijn aangezet. Daar-

enboven vertoont zij om het abdomen een’ witten ring,

tusschen het bruin en het zwart,

XIV VERSLAG.

Voor het overige schijnt ook deze Attus-soort op onze

breedte zeldzaam te zijn. Wel zegt C. Koch, de beschrijver

er van, dat hij er meerdere» exemplaren van heeft gehad,

maar noemt het vaderland «unbekannt». Behalve dit vond

Spreker er slechts van opgeteekend, dat Menge, bij Danzig,

er één vrouwelijk exemplaar van heeft gevonden. Alleen

zegt Simon, ex cathedra, dat deze spin voorkomt in « Alle-

magne, France, Pologne». Mogelijk is hij gelukkiger geweest

dan anderen, althans den door hem genoemden Salticus

formicaeformis plaatst hij niet, als de vorige, onder zijne

«species invisae ».

Ten slotte laat de heer van Hasselt, meer bij wijze van

curiositeit, een fleschje met alcohol rondgaan, waarin tal

van exemplaren van naar schatting 25 tot 30 verschillende

vliegensoorten , naar zijne meening in zooverre niet geheel

onbelangrijk, daar zij door hem allen, in een goed uur

tijds, in zijnen tuin in de oudstad van ’s Gravenhage, op

een en hetzelfde heestertje, een z. g. sneeuwbal (Viburnum

opulus) zijn gevangen, op een’ bijzonder warmen, zonnigen

dag, in het midden van Julij '). Op de bladen daarvan

wemelde het letterlijk, behalve van mieren, bijen, wespen,

van groote en kleine Diptera, die met de vorigen om strijd

derwaarts gelokt schenen te worden, doordien deze heester

buitengewoon sterk met bladluizen bezet was.

Spreker vraagt of uit deze bijzonder voordeelige vangst

voor heeren dipterologen misschien een wenk ware te ont-

leenen, om, namelijk, op hunne beurt het z. g. smeren»

der lepidopterologen na te volgen en in toepassing te brengen,

niet tegen den avond, maar op den dag. Zijns inziens zou

dit het meest eenvoudig kunnen geschieden door eenige

heesters te begieten met regenwater, door honig aan-

gezoet. |

1) Opmerkelijk was het, dat onder deze vliegen zieh een exemplaar bevond van

Laphria marginata L. en een van Roeselia antigua Meig., beiden bij ons hoogst

zeldzame soorten:

VERSLAG. XV

De heer Piepers draagt eenige hoogst belangrijke aan-

teekeningen voor, door hem gedurende zijn verblijf in

Oost-Indié gemaakt en betreffende aldaar voorkomende in-

secten, vooral Lepidoptera. Deze aanteekeningen, in een’

zeer behagelijken vorm ingekleed, worden hier in haar

geheel wedergegeven :

«Toen ik, vele jaren geleden, onze inlandsche dagvlinders

in Arnhem’s omstreken rusteloos vervolgde, trof het reeds

mijne aandacht dat verscheidene der grootste en schoonste

soorten zich bij voorkeur in de nabijheid van helder stroo-

mend water ophielden. De beekjes op het landgoed Marién-

daal b. v. stonden in dien zin bij mij zeer gunstig aange-

schreven, daar had ik zooveel fraais reeds gevonden dat

ik als een jager, die zijn jagtveld kent, steeds weder mijne

schreden daarheen rigtte, wel verzekerd vroeg of laat er

weder de eene of andere goede vangst te zullen doen.

« Toen ik nu een tiental jaren later in Insulinde wederom

het kapellennet in handen nam, trof het mij ook daar het-

zelfde weder te vinden; alleen, zooals men dat in de tropische

gewesten spoedig gewoon wordt, op veel grooter schaal dan

in de gematigde streken het geval is. Daar, waar in Insu-

linde de heldere bergbeek schuimend en bruisend over

de rotsblokken stroomt, daar vooral, waar de rivier onder

watervallen of ten gevolge van andere terreinsomstandig-

heden kommen vormt van het zuiverste, snelvlietendste

water, daar is het eigenlijk vaderland der groote dagvlinders;

daar kan men verzekerd zijn, wanneer geen zonneschijn

ontbreekt, zich steeds omringd te zien door eene menigte

vormen van die zonnekinderen, wier aantal en kleurenpracht

den Noordschen vlinderjager verbaasd doen rondzien. Ver-

baasd, zeg ik, doch ook zoo hij hart en oog voor natuur-

schoon bezit, opgetogen, want nergens doet zich de tropische

natuur schitterender voor, dan daar waar tusschen het

halfduister van het juist door die vochtig heete temperatuur

in ongeloofelijk weelderige vegetatie prijkend tropisch oer-

woud, de bergrivier, fel door de sterke zon beschenen ın

XVI VERSLAG.

ijlende vaart naar beneden snelt, als eene breede, glanzende

zilveren streep de donkere tinten van de oevers doorbrekende,

bij elk in den weg liggend rotsblok in bruisend schuim

opspattende en duizenden, door de zon tot schitterende

edelgesteenten geslepen en met regenbogen versierde water-

druppels naar alle kanten heenwerpende, terwijl daarover

en daartusschen in volle harmonie met dat leven, dien

glans en die kleurenpracht, de rijkversierde vliegende

bloemen, die wij vlinders noemen, heen en weder schieten.

«Waarom nu vindt men deze vlinders juist bij voorkeur

op zulke plaatsen? Het is wel, omdat zij, — hoewel tevens

den brandendsten zonneschijn bij voorkeur zoekende, ja

dien zelfs zoo noodig schijnende te hebben, dat zij als de

zon slechts even achter wolken bedekt wordt, zoo spoedig

mogelijk zich nederzetten, en zoo de zon niet schijnt,

sommigen zelfs als zij niet zeer krachtig schijnt, den

ganschen dag hunne schuilplaatsen niet verlaten, — echter

eene groote mate van vochtigheid van noode hebben, als

ik het zoo mag uitdrukken van eene zeer dorstige natuur

zijn. Ik heb daarvan eenige treffende voorbeelden gezien,

waarvan een zelfs, naar ik meen, nog nimmer is waarge-

nomen en oppervlakkig geheel in strijd schijnt te zijn met

het denkbeeld dat men zich van de levenswijze der dag-

vlinders gewoon is te maken.

«Ook in Nederland kan men nu en dan enkele dagvlin-

ders zich op vochtig door de zon beschenen zand zien

nederzetten en het vocht uit den grond opzuigen. Maar

wanneer men in Insulinde op den warmsten tijd van den

dag een uit zand of grint bestaanden oever van een berg-

riviertje of een dergelijk bed van een schier uitgedroogd

bergbeekje betreedt, jaagt men bijna met elken tred dag-

vlinders, vooral Papilioniden en Pieriden op, die daar met

toegeklapte vleugels bijna onzigtbaar, met blijkbaar genot

zich aan den vochtigen grond zaten te laven; ziet men

zich soms plotseling omfladderd door zwermen zulke vlin-

ders, die voor de voeten oprijzen. Eens was ik in Z. W.

VERSLAG. XVII

Celebes op reis, toen bij het overtrekken van een nagenoeg

uitgedroogd beekje mijn reisgezel plotseling uitriep: «O zie

eens wat een prachtige bloem!» en op zijne aanwijzing

zag ik midden in de bedding der beek tusschen het nog

vochtige grint eene prachtige oranjegele bloem met wit

hart, ongeveer een decimeter in doorsnede groot. Het

vreemde van het geval deed mij nader treden om het

meer van nabij te beschouwen, en wat zag ik? — de

bloem bestond uit twee concentrische ringen van vlin-

ders (Callidryas Scylla L.), die, met de aan de onderzijde

geel en oranje gekleurde vleugels toegeklapt, bezig waren

het vochtige zand uit te zuigen en aldus op hoogst bedrie-

gelijke wijze bloembladen voorstellende, een vijftal zich op

dezelfde wijze gedragende vlinders eener andere witte

Pieriden-soort omsloten, welke alzoo het witte hart der

bloem schenen uit te maken. Ik herinner mij nog de

verbazing van mijn’ reisgenoot toen bij mijn naderen

de geheele bloem als een zwerm vlinders uiteenvloog.

«Eene dergelijke prachtige bloem, waarin benevens eenige

geel en wit gekleurde Pieriden, een tal van de roode Pieris

Zarinda de bloembladen vormde, zag ik later op eene andere

plaats in Z. W. Celebes, op een dier bovenbedoelde plekken,

door vlinders, vooral Papilioniden en Pieriden, bij voor-

keur bemind, even boven den schoonen, door Wallace be-

schreven waterval van Maros. En daar zag ik toen tevens,

wat ik vroeger of later nimmer gezien en waarvan ik ook

nog nooit gehoord of gelezen heb, daar zag ik een vlinder

zich baden.

«Terwijl ik aan den oever der rivier stond, die daar

voor hare intrede in de rotsspleet, waaruit zij als waterval

bruisend en donderend te voorschijn treedt, eene schijn-

baar stille, zeer heldere bron vormt, kwam een exem-

plaar van Papilio Helenus L. over het water aanvliegen. Laag

vliegende, zoo als deze soort gewoon is, was zij mij tot

op korten afstand genaderd, toen ik haar plotseling de

vleugels half zag toeklappen en regt naar beneden onder-

XVIII VERSLAG.

duiken, zoodat het geheele ligchaam en ongeveer een

derde der schuin opwaarts gerigte vleugels onder water

kwamen, en daarna zich weder uit het water verheffen en

hare vlugt voortzetten. Sterker bewijs van de behoefte aan

vocht bij een overigens z00 weinig voor aanraking met

water geschikt schijnend insect kan men wel niet verlangen.

«Gelijk sommige planten in Indié de droogste, door de

brandende zonnestralen verschroeide plaatsen verkiezen,

ziet men ook sommige dagvlinders zich op zulke plekken

bij voorkeur ophouden, en, zoo als b. v. Junonia Orithya L.,

zich daar, blijkbaar zonder behoefte aan lafenis, met ge-

noegen op het brandend heete zand nederzetten; gelijk

weder andere planten de zeer vochtige, donker bescha-

duwde plaatsen in het bosch verkiezen, waar geen zonne-

straal kan doordringen, houden ook daar bij voorkeur

sommige Satyriden en andere meest donker gekleurde dag-

vlinders verblijf; gelijk eindelijk de prachtigste, stoutste

tropische vegetatie zich daar ontwikkelt waar sterke zonne-

hitte met zeer groote vochtigheid gepaard gaat, ziet men

er ook de grootste en schitterendste dagvlinders bij voor-

keur zich op zulke plaatsen ophouden en blijkbaar aan den

sterksten zonneschijn en tevens aan veel vocht behoefte

hebben. Dit verdient vooral daarom opmerking, omdat

bij deze laatste dagvlinders, niet zoo als bij andere insecten-

orden het geval is, voor die eigenaardigheid in gewoonten

en verblijf, in de voeding van het volmaakt insect of in

de zorg voor zijne nakomelingschap de reden is aan te

wijzen, zoodat het wel schijnt alsof de aard der rupsen,

welke op de in die warme en vochtige plaatsen groeijende

planten leven en op welke het eigenaardige van dat voedsel

wel niet zonder invloed zal blijven, ook in het volmaakt

insect behouden blijft, ofschoon toch voor dit geen nut

meer medebrengend.

«Bij dienzelfden waterval van Maros was ik nog getuige

van eene andere handeling van dagvlinders, die ik mede

der vermelding waard acht. Het is namelijk bekend dat,

VERSLAG. | XIX

even als bij de meeste dieren, ook de mannelijke vlinders

elkander uit minnenijd bevechten, doch voor het overige

staan deze insecten, voor zoover ik weet, als zeer ver-

draagzame, volstrekt niet strijdlustige schepselen te bock.

En zoo verbaasde het mij zeer toen ik daar het volgende

waarnam. Om en op de bloemen van een bloeijenden struik

vlogen verscheidene dagvlinders (Preeis Iphita L. en eenige

Pieriden), toen daar een in vergelijking met hen reusach-

tige vlinder, Papilio Remus Cr., kwam aanvliegen, ver-

moedelijk om ook zijn deel van den maaltijd te nemen.

Of het nu was dat de anderen op een dischgenoot van in

hun oog zeker reusachtigen eetlust niet gesteld waren of niet,

zeker is het, dat ik hen Papilio Remus zag aanvallen, ver-

jagen en nog een eind ver vervolgen, totdat zij zeker

waren dat hij voor goed de vlugt genomen had, waarop

zij naar hunne bloemen terugkeerden. Hunne wijze van

handelen was daarbij volkomen dezelfde op welke ik dik-

wijls zwaluwen en andere kleine vogels roofvogels, die zich

in de nabijheid hunner nesten vertoond hadden, heb zien

verjagen en vervolgen, door namelijk boven den grooten

vijand te vliegen en dan plotseling op hem neder te vallen

of te stooten , totdat hij de herhaalde snelle aanvallen, — tegen

welken zijne grootte en daaruit voortvloeijende mindere

vlugheid hem beletten zich te verdedigen, — moede , genood-

zaakt werd zijn heil in de vlugt te zoeken, waarop zijne

kleine vijanden niet nalieten hem nog een eind te vervol-

gen. Het bragt mij ook te binnen van dergelijke uit vol-

komen denzelfden broodnijd ontstane aanvallen van Kolibris

op Amerikaansche Sphinxen gelezen te hebben, doch in

casu waren de aanvallers en overwinnaars niet met scherpe

puntige bekken gewapende vogels, maar schijnbaar vrij

weerlooze vlinders.

«Is het dan al misschien in de insectenwereld «tout comme

chez nous» en zijn welligt velen van die lieve, vlugge,

prachtig gekleede, schijnbaar zoo zachtmoedige en weer-

looze schepseltjes in hunne naaste omgeving ware katjes,

XX VERSLAG.

het valt niet te ontkennen, dat deze zeer beredeneerde

handeling bij de vlinders meer nadenken doet vermoeden

dan gewoonlijk wordt verondersteld. Dat het hun aan her-

inneringsvermogen ook niet ontbreekt meen ik uit het

volgende feit te mogen afleiden. In de open voorgalerij der

societeit de Harmonie te Mangkasar zag ik op zekeren avond

een daar zeer gewonen dagvlinder, Precis Iphita L. Het

diertje bleef, niettegenstaande de vrij sterke verlichting,

den ganschen avond rustig op dezelfde plaats tegen de

zoldering zitten. Den volgenden dag op de societeit komende

zag ik het niet, maar des avonds zat het weder rustig op

dezelfde plaats. En daar nu de beschaving te Mangkasar

nog niet zoo zeer is doorgedrongen, dat men het daar

noodzakelijk acht elk onschuldig diertje dat zich in of nabij

menschelijke woningen waagt, onmeédoogend te dooden of

te verjagen, had ik het genoegen gedurende zes dagen het

geheugen der Precis Iphita te bewonderen. Des daags was

zij niet te vinden; zij was dan vermoedelijk voor zaken

uit; maar elken avond, zes avonden achtereen, vond ik haar

trouw op dezelfde slaapplaats terug. Toen is zi) vermoe-

delijk omgekomen; ten minste na dien tijd is zij daar niet

weder verschenen.

«Of alle vlinders zoo geregeld dezelfde slaapplaatsen op-

zoeken, weet ik niet; omtrent de slaapplaatsen der kleineren,

zoowel van de Lycaeniden als van de Micro's, heb ik

echter nog het volgende waargenomen. Komt men met het

aanbreken van den dag in een Indisch bosch, terwijl het

gras en de laag groeijende kruiden nog geheel nat zijn van

den nachtelijken dauw, dan ziet men overal aan de toppen

dier planten Microlepidoptera zitten. Zoodra de zonnestralen

beginnen te werken, wat in Indië spoedig plaats vindt,

en de planten opdroogen, dalen de vlindertjes langzaam

langs de stengels naar beneden om zich in het mos en

tusschen wortels te verschuilen en daar in stilte en duisternis

hunnen dagslaap te houden. Een uur na zonsopgang ziet

men er geen enkel meer. De Lycaeniden, die daarentegen

VERSLAG. XXI

dagvlinders zijn, doen op dien tijd juist het omgekeerde,

Zoodra de zon zich goed begint te doen gevoelen, kruipen

zij langzaam langs de stengels der lage planten naar boven

en eerst nadat zij op de toppen zich een’ tijd lang in de

warme zonnestralen hebben gekoesterd, vliegen zij uit. De

invloed der zonnewarmte op het uitvliegen der dagvlinders

blijkt ook uit het feit, dat men in Nederland zelfs ge-

durende de langste zomerdagen vóór 8 ure in den morgen

weinig dagvlinders ziet vliegen en sommigen die groote

hitte beminnen, zoo als b.v. de Lycaeniden, eerst eenigen

tijd later voor den dag komen, terwijl in Indië een goed uur

na zonsopgang de vlinderwereld reeds in volle beweging is.

«Toen Linnaeus zijne rangschikking der dieren maakte,

vormde hij onder de Lepidoptera ook eene klasse der Sche-

meringvlinders of Crepuscularia. Daargelaten nu dat men

later voor die rangschikking andere en juistere kenmerken

heeft gebezigd, is het toeh ook spoedig gebleken dat de

zoogenaamde schemervlinders inderdaad echte nachtvlinders

zijn, die geenszins alleen in de morgen- en avondscheme-

ring, maar gedurende den ganschen nacht rondvliegen. In

Indië vindt men evenwel toch echte schemervlinders, die

intusschen geenszins tot de geslachten Sphinx enz. be-

hooren, welke Linnaeus als zoodanig beschouwde, maar

tot de groote groep der Rhopalocera. Naauwelijks begint de

zon ten ondergang te neigen of overal, zoowel op Java als

in Z. W. Celebes, ziet men in menigte de daar zoo ge-

wone Cyllo Leda L., Amathusia Phidippus L. en Casyapa

Thrax L. rondvliegen en in laatstgenoemd gewest ook Debis

Europa F., doch nimmer zag ik deze soorten ’s nachts in

den maneschijn ronddolen of als zoo talrijke echte nacht-

vlinders de verlichte woningen binnenkomen, terwijl zij

des daags even als deze stil zitten te rusten en opgejaagd

slechts een klein eind wegvliegen om terstond zich weder

neder te zetten. De meest gewone dezer vlinders, Cyllo

Leda L., heb ik mede in menigte in de morgenschemering

zien vliegen; met Debis Europa F. was dit ook eens het

XXII VERSLAG.

geval. Overigens vermoed ik, op grond der volkomen met

de vermelde overeenkomende wijze waarop zij des daags

handelen, dat ook verschillende Micalesis-soorten en ook

Elymnias Lais Cr. op Java tot deze schemeringvlinders moeten

worden gerekend.

«Voor zoover mij bekend is zijn wel vele Lepidoptera in

den larvenvorm als zeer schadelijk bekend, doch worden

de volmaakte insecten algemeen voor onschadelijk gehouden.

Ik acht mij derhalve ter wille der waarheid verpligt, even

als boven ten opzigte hunner zachtzinnigheid, ook op dit

punt hunne reputatie aan te randen. In Z. W. Celebes is

een klein wit vlindertje, eene nog niet beschreven soort

van Scirpophaga, een der landplagen. In ontelbare menigte

vliegen deze diertjes des avonds de verlichte woningen

binnen, zetten zich op alles en dus ook op de bewoners

neder en waar zij de naakte huid aanraken laten zij eene

ondragelijke jeukte achter. Bovendien verontreinigen zij

overal de witte muren der vertrekken, op welken zij in

menigte hunne met een geel dons bedekte eijeren vasthechten.

«Ik stap nu van de vlinders af om tot de rupsen over

te gaan. Over het algemeen heeft het mij steeds verwon-

derd, in Indië, waar toch zoo groote verscheidenheid van

vlinders wordt gevonden, zoo weinig rupsen aan te treffen.

Ik meen dit op grond van eenige waarnemingen daaraan

te moeten toeschrijven dat vermoedelijk een groot deel der

Indische rupsen , gelijk dit ook sommigen in de gematigde

streken doen, de hitte of het licht van den dag in de aarde

ontwijken en alleen des nachts de planten, welke hun tot

voedsel dienen, bezoeken. Bovendien schijnen, gelijk dit

ook met de tropische planten in tegenstelling met die der

gematigde streken het geval is, slechts weinigen gezellig

te leven. Ten minste, behalve van Bombyx Waringi Teysm.,

van welke soort ik eens op een jongen waringinboom (Ficus

Benjaminea L.) eene menigte rupsen bijeen aantrof, vond

ik nimmer een groot aantal rupsen te zamen.

« Bij de rupsen, die ik kon waarnemen , trof ik ook het mede

VERSLAG. XXIII

in Europa waargenomen belangrijke feit aan, dat sommige

soorten de plantensoorten, die haar vroeger tot voedsel strek-

ten, schijnen te verlaten, om bij voorkeur op van elders inge-

voerde planten te gaan leven. Gelijk in Nederland de rups

van Acherontia Atropos L. thans bij voorkeur, zoo al niet

uitsluitend op de uit Amerika overgebragte aardappelplant

schijnt te leven, vindt men zoowel te Batavia als in Z. W.

Celebes de zeer gewone rups van den daar niet minder ge-

wonen vlinder Papilio Agamemnon L. steeds op de bladeren van

den uit West-Indié ingevoerden Zuurzak (Anona muricata L.).

Zoo trof ik ook te Batavia de rupsen van Euploea Midamus L.

zoowel op eene inlandsche plant als op den als sierplant uit

Europa overgebragten Oleander aan en waren te Mangkasar

de rupsen van Cyllo Leda L. op het in mijnen tuin als paar-

denvoeder gekweekte, uit Zuid-Amerika overgeplante zoo-

genaamde Pampagras niet zeldzaam.

«Ook bij de Indische rupsen bemerkte ik de zonderlinge,

welligt ten deele als mimicry verklaarbare, maar toch nog

steeds merkwaardige verschillen en overeenkomsten, welke de

rupsen onderling vertoonen, zoodat soms, schijnbaar zonder

eenigen regel, die van verwante vlinders ook onderling zeer

overeenkomen, terwijl een andermaal uiterst op elkander

gelijkende vlinders, als b. v. de Europesche Acronycta

tridens en A. Psi, in hunne rupsen steeds een groot ver-

schil vertoonen en daarentegen andere zeer weinig tot

elkander naderende vlinders larven bezitten, die onderling

de grootste gelijkenis aanbieden. Van de zeer verwante

Papilio Memnon L. en Polytes L. vertoonen de rupsen, tenzij

welligt eenigszins in grootte en in de keus van het voed-

sel, geen verschil; het kleine naakte pijlstaartrupsje van

de zoo even genoemde Bombyx Waringi Teysm. gelijkt vol-

komen de miniatuur-uitgave eener Sphinz-rups; de larven

van de zeer ver van elkander staande Amathusia Phidippus

L. en Lasiocampa Vishnou Guér., hoewel eene zeer eigen-

aardige gedaante bezittende, verschillen weder bijna alleen

in kleur en voedsel.

XXIV VERSLAG.

«Bij deze laatste rups (Lasiocampa Vishnow Guér.) zag ik

mede eenmaal iets dat mij anders nimmer is voorgekomen.

Midden over de gansche lengte van den rug vertoonen

sommige exemplaren (want de kleur en teekening dezer

rups varieert sterk) eene fraaije teekening, die zich voor-

doet als eene uit witte en gele vloszijde geborduurde streep,

terwijl zich ook verder langs de beide zijden der rups eene

menigte witte en gele haren bevinden. Kort nu vóór de

verpopping zag ik deze witte en gele kleur in paars ver-

anderen en dat niet alleen wat de vermelde streep betreft,

maar ook wat de haren langs de zijden aangaat. Deze allen

veranderden in paarse haren en wel zonder dat eene ver-

velling hiervan de oorzaak was.

«Nog vreemder vertooning gaven mij de haren der rups

van Miresa nitens Walk., door Horsfield onder den naam

van Setora nitens afgebeeld. Toen ik deze zeer schoone rups

vond, was zij geheel met zoogenaamde doornen bezet; ik

telde er 8 groote en 24 kleine. Na eenige dagen vervelde

zij zonder dat dit eenige verandering in haar uiterlijk scheen

te weeg te brengen. Weder na eenige dagen vervelde zij

nogmaals; en nu zag ik al de doornen in haarbosjes ver-

anderd, van welke sommigen stijve borstels, anderen meer

penseelen geleken. Drie dagen later vereenigden zich de

haren dezer borstels weder zoodanig dat zij als voor de

vervelling puntige doornen schenen te vormen; doch nog-

maals drie dagen later gingen de haren weder van elkander

en kwam de vorige gedaante van borstels en penseelen

terug. En nu kwam de doornvorm wel niet meer terug

doch veranderden dezelfde haarbosjes toch dagelijks van

gedaante, zoodat zij den eenen dag borstels, den anderen

penseelen geleken. En dit duurde zoo tot de verpopping

der rups voort.

«Gedurende mijn verblijf in Indié heb ik mij meer uit-

sluitend met de Lepidoptera bezig gehouden; over insecten

van andere orden kan ik dus weinig mededeelen. Alleen

kan ik de wel is waar geenszins nieuwe opmerking niet

VERSLAG. XXV

weêrhouden dat het uiterst in het oog valt hoe veel krachtiger

het insectenleven zich in de tropische gewesten openbaart

bij vergelijking met de gematigde streken. De zoo lastige

tenaciteit der vliegen, welke, hoevele malen verjaagd,

toch steeds terugkomen, is elken bewoner van Indië be-

kend; dat bijna geene bewaarplaats voor tallooze mieren

ongenaakbaar is, weet iedere huismoeder. Eens was ge-

durende den nacht mijn zakuurwerk blijven stilstaan; toen

ik het bij den horlogemaker had gebragt, haalde deze van

tusschen de raderen eene kleine mier, die van de naauwe

opening, dienende om de veer der savonet-sluiting speel-

ruimte te geven, had gebruik gemaakt om het horloge

binnen te dringen, ten einde zich aan de fijne olie waar-

mede het eigenlijke uurwerk ingesmeerd was, te goed te doen.

Nagenoeg elken avond vinden bij elke lamp honderden kleine

insecten uit allerlei orden den dood, en vliegen talrijke soorten

van Coleoptera, wier naaste verwanten in de gematigde

streken ook wel vleugels bezitten maar deze niet of slechts

hoogst zelden gebruiken, te gelijk met eene onschadelijke,

doeh door de dames zeer gevreesde en ook werkelijk even

als Sphinx Convolvuli door hare onbesuisdheid hoogst lastige

Gryllotalpa, de verlichte woningen binnen; en wien hebben

in Indië niet zwermen plotseling binnen- of uitvliegende

termieten, of erger nog, kwalijkriekende Orthoptera of on-

dragelijke jeukte veroorzakende Lepidoptera zijnen avond-

maaltijd verstoord ? wien heeft kakkerlak of termiet, in linnen-

kast of bibliotheek doorgedrongen, niet den socialistischen

wensch doen uiten, toch maar liever geen eigendom meer

te bezitten? wie vooral onder hen, die niet steeds in de

beter ingerigte woningen der groote steden verblijf hielden,

herinnert zich niet onvergetelijke Indische nachten, waarin

dichters en verliefden aan maneschijn en stargeflonker hun

hart in de ruimste mate hadden kunnen ophalen, maar

vermoeide menschen, die slaap van noode hadden, door bloed-

gierige muskieten, kriebelende mieren of andere insecten,

als door ware kwelduivels werden geplaagd? Een enkel nach-

XX VI VERSLAG.

telijk voorval, hetwelk tevens eene kleine bijdrage tot de

nog onbekende levensgeschiedenis van eene Indische insec-

tensoort bevat, moge ik ten slotte nog verhalen.

«Op zekeren nacht terwijl ik in mijne woning te Batavia

in een met eene muskietengordijn, naar ik meende, goed

omsloten ledikant lag te slapen, werd ik door eenig geraas

gewekt. Goed wakker geworden zijnde hoorde ik een ge-

gons alsof mijne kamer in een grooten bijenkorf was

veranderd. Mijn nachtlicht was uitgegaan, blijkbaar door de

insecten, die ik in mijne kamer hoorde, uitgevlogen;

doch bij het door het venster naar binnen dringend licht

eener gaslantaarn zag ik de buitenzijde mijner witte mus-

kietengordijn bezet met insecten, die mij toeschenen eene

soort wespen te zijn. Men begrijpt dat ik weinig lust ge-

voelde mijne schuilplaats te verlaten , doch spoedig bemerkte

ik met schrik dat mijne muskietengordijn niet zoo goed

gesloten was als ik gedacht had en dat reeds enkelen der

gevreesde dieren zich binnen mijn ledikant toegang hadden

weten te verschaffen. Een stout besluit was nu het eenige

redmiddel; plotseling rukte ik de gordijn open, greep mijne

hoofdkussens en wierp die zoo naar buiten dat ik daarop

springende, de deur der kamer kon bereiken zonder

gevaar te loopen met de bloote voeten op de vermoedelijk

den grond bedekkende wespen te treden; en snelde zoo

uit de kamer. Daarop riep ik mijne bedienden en gelastte

hun licht te brengen. Zoodra deze de dieren zagen, ver-

klaarden zij dat zij niet staken en grepen ze onbeschroomd

aan. Hierdoor gerustgesteld ging ik nu ook de kamer weder

binnen en zag toen dat zij vervuld was met insecten, die,

even als de volwassen termieten, uit eene door hen tusschen

de steenen bevloering gemaakte opening in menigte te voor-

schijn waren gekomen. Blijkbaar was het eene op de wijze

der termieten in onvolmaakten toestand in den grond wonende

insectensoort, waarvan de gevleugelde volwassen exemplaren

thans uitvlogen, en zich daarbij wat de geschiktheid van

tijd en plaats betreft weinig om den boven hen huizenden

VERSLAG XX VII

heer der schepping bekommerden. Het duurde ongeveer

13 uur eer zij allen uitgevlogen en naar een met dat doel

buiten de kamer geplaatst licht toegevlogen waren, zoo-

dat ik mijne gestoorde nachtrust kon hervatten. On-

geveer een jaar later herhaalde zich in dezelfde kamer eene

selijke vertooning. Het insect door mij naar Nederland

opgezonden en aan het Leidsch museum geschonken, is door

ons medelid Ritsema gedetermineerd als Dorylus Klugi Hag.»

De heer Everts laat een exemplaar zien van Rhipiphorus

paradoxus, door den heer van den Honert te Soest gevangen,

en wijst op de groote zeldzaamheid van deze soort, welke

in de nesten van Vespa vulgaris onder den grond leeft.

De heer Gerth van Wijk spreekt in de eerste plaats

over Pollyxenus lagurus L., die volgens Bennet en Olivier

in Nederland voorkomt. Op hun gezag werd die soort ook

als inlandsch opgegeven door Maitland (Nederl. Myriapoda

in Herklots’ Bowwst. II. 284) en door Snellen van Vollenhoven

(Gelede dieren van Nederland, 1.25), doch zonder dat zij door

hen of anderen gevonden was. Spreker vond dit dier op

Walcheren onder boomschors op drie verschillende plaatsen,

ver genoeg van elkander verwijderd en talrijk genoeg om

zeker te zijn dat de soort in geheel Walcheren verspreid is.

De tijden waarop de vangst plaats had zijn October en

November 1874 en Februarij 1875.

Verder laat dezelfde Spreker eenige zeldzame kevers zien,

door hem op Walcheren gevonden, en wel een paartje van

Chlaenius vestitus Schrank, nabij de Oranjezon, een dito van

Anchomenus oblongus F., aan het strand te Vrouwenpolder,

een Cillenum laterale Curt., aan het strand te Koudekerke

gevonden, en voorts nog eene ongedetermineerde soort van

Pogonus, die nieuw voor de Fauna schijnt te zijn, alsmede

een exemplaar van Copris lunarıs L., in koemest aangetroffen.

De heer G. A. Six geeft eene vergelijking tusschen de

insecten-Fauna van den Utrechtschen heigrond, zoo als die

XXVIII VERSLAG,

in een tal van jaren door hem in de omstreken van Drie-

bergen was waargenomen, en die van den duingrond bij

den Haag, in de drie laatst verloopen jaren gedurende zijn

verblijf aldaar door hem opgemerkt. Vroeger bij gelegenheid.

eener kleine excursie in de Wassenaarsche duinen, waren

hem al dadelijk eenige kenmerkende soorten onzer duinen

in het oog gevallen, welke op onzen heigrond onbekend

zijn, waaronder eene vrij groote vlieg met donker gekleurde

vleugels, Limnia marginata F., eene kleine zwarte, met witte

vlek op de elyters geteekende tor, Sibynes phaleratus Stev.,

toen alleen door vom Bruck als inlandsch bekend, maar welke

met het sleepnet veel te vangen is, de zoo in het oog loopende

Cleniopus sulphureus L., Agelastica halensis L., de prachtige

rood en zwart gekleurde Pyrrhocoris apterus L. en de niet

minder schoone eveneens gekleurde Zygaena Filipendulae L.

Deze opvallende vormen deden duidelijk zien dat de zand-

grond onzer heiden en duinen eene van elkander verschil-

lende insecten-Fauna herbergt, hetgeen ten deele ook door

het onderscheid der Flora wordt veroorzaakt. Een later en

naauwkeuriger onderzoek bevestigde dit, ook ten aanzien

van minder algemeene of weinig in het oog vallende insecten,

zoo als kan blijken uit de volgende opgaaf van de voor-

naamste der door Spreker waargenomen vormen.

Onder de Goleopters kwamen hem in het Sticht nooit

voor Corymbiles bipustulatus L., de fraaïje verscheidenheid

van Campylus linearis-L. met zwarte vleugeldekken (meso-

melas), de vrij groote, zwarte met een wit kruis op de

elyters geteekende Geutorhynchus crucifer Oliv., de zijde-

achtig zwarte Xyletinus laticollis Dftsch. Daarentegen worden

de fraaije Cardiophorus ruficollis L. en de stekelige Hispa

atra L. op de duinen gemist, terwijl zij bij Driebergen niet

zeldzaam zijn. Brachonyx indigena Hrbst., in de Stichtsche

dennenbosschen veel aan te treffen, vond hij ook eens in

April onder eene groep dennen bij den Haag. Cryphalus

binodulus Ratz., door hem op de duinen gevonden, zal mis-

schien wel elders voorkomen, maar door zijne kleinheid

VERSLAG. XXIX

onopgemerkt gebleven zijn. Ceulorhynchus picitarsis Gyll.,

tot dusver alleen door hem achter Zorgvliet gevangen, kan

daarentegen mogelijk wel een duininsect zijn, terwijl Apion

Malvae F., voor het eerst door hem bij den Haag gevonden,

op andere plaatsen waar zijne voedingsplant voorkomt kan

aangetroffen worden.

De tot nu toe uitgegeven lijsten van Hemipters kunnen

aangevuld worden met de volgende slanke Capsus-soorten :

Capsus Paykuli Fall., wegens de met zwarte vlekjes getee-

kende membraan der elyters door Herrich-Schäffer eigen-

aardiger maculipennis genoemd, die in aantal op Ononis repens

voorkomt; Cyllocoris errans Wolff, met doorschijnende bruin-

geaderde vleugeldekken, veel op bloemen van Heracleum

bij Waalsdorp; de bruine Caps. Caricis Fall. (H. Sch. f. 184),

waarvan het 2 met rooden kop door Herrich-Schäffer f. 338 als

C. rufifrons is afgebeeld. Dit 2, bij ons nog niet gevonden,

heeft de vleugeldekken geheel lederachtig en komt in vorm

veel overeen met het ¢ van de door Spreker zoowel bij

Driebergen als op de duinen gevonden Microphysa coleo-

ptrata Fall., hoewel deze drie malen kleiner is !); het g van

den geheel zwarten Capsus mutabilis Fall., die tusschen gras

onder boomen langs onze binnenduinen soms in groot aantal

voorkomt, heeft ook breede dekschilden zonder vliezigen

rand, even als bij het 9 van C. pallidus H. Sch., die zoo-

wel in onze heiden als op de duinen voorkomt. Microlophus

nubilus H. Sch (Panz. 139. 7), vroeger door hem bij Utrecht

tusschen gras gevonden, is nu ook in Junij in de Scheve-

ningsche boschjes aangetroffen; deze lichtgroene soort is

kenbaar door een zwart streepje aan weerszijden van den

kop en een zwarten ring om het eerste sprietenlid. Am-

blytylus albidus Hahn en Berytus elegans Curt., welke reeds

als duinvormen uit onze lijsten bekend waren, zijn ook

1) Het g van de verwante Microph. pselaphoides Westw. met volkomen ontwik-

kelde elyters (H. Sch. 974), vroeger door Spreker bij Driebergen gevangen, vond hij

nu ook in Augustus in de Scheveningsche boschjes op den grond. Vergel. Tijdschr.

voor Ent. X. p. 90.

XXX VERSLAG.

door hem bij den Haag gevonden, vooral de laatste fraaije

gele soort met bruingeringde pooten, die soms in menigte

bij elkander op drooge zonnige duinplekken voorkomt. Ook

Serenthia laeta Fall., een kleine slanke vorm van Tingide,

bij welke de paarlkleurige met een fijn netwerk van cellen

versierde elyters zoo aangenaam afsteken tegen den zwarten

kop en thorax, en waarvan de schoone afbeelding van Herrich-

Schäffer f. 388 Spreker’s bewondering zoo dikwijls opwekte,

werd door hem in onnoemelijk aantal overal op de duinen ge-

vonden; wel een bewijs dat dit merkwaardig diertje op de

Utrechtsche heiden niet voorkomt, dewijl het anders zijn

sleepnet niet zou ontgaan zijn. Hier kan. ook vermeld wor-

den dat Aneurus laevis F., verwant aan Aradus, en die een

paar jaren geleden, toen de heer Snellen van Vollenhoven

zijne afbeeldingen van inlandsche Hemipters uitgaf; slechts

uit Gelderland bekend was, nu ook door den heer Lees-

berg in de omstreken van den Haag onder boomschors is

gevonden. Zoo is ook Coreomelas scarabaeoides L., tot nog

toe slechts uit den omtrek van Driebergen bekend, nu ook

door Spreker op de Haagsche duinen gevangen. Daaren-

tegen schijnt Sciocoris umbrinus Wolff, niet zeldzaam in de

duinen, op heigrond te ontbreken. Het insect, door den

heer Snellen van Vollenhoven in zijne monographie van

inlandsche Wantzen onder den naam van Coreus difficilis Voll.

afgebeeid en hetwelk later gebleken is Squalidus Gost. te zijn,

werd ook eens door Spreker op de Scheveningsche duinen

gevonden, terwijl de voor onze Fauna nieuwe Pachymerus

luscus F. (Hahn f. 30) in October tegen het Schevening-

sche badhuis werd gevangen.

Aangaande voor onze Fauna nieuwe soorten van Cica-

dinen wil hij alleen opmerkzaam maken op een zwarten

Delphax met gele pooten en eene gele vlek op kop en pro-

thorax en op den zwart verlakten Jassus fenestratus H.S., die

eenige doorschijnende vlekjes op de elyters heeft en waar-

van de eerste achter het groote Hoefijzer, de andere op de

Meerdervoortsche duinen door hem werden ontmoet. Psylla

VERSLAG. XXXI

Alaterni Först. (Hartigan Flor), op Hippophaë levend, moet

ook als duinvorm beschouwd worden, terwijl daarentegen

Ulopa obtecta Fall., zoo gemeen op heigrond, op de duinen

niet voorkomt.

Het belang, dat Spreker steeds in onze Dipters stelde,

deed hem ook onderzoekingen omtrent onze duinsoorten

niet verzuimen. Zoo vond hij den fraaijen en vrij grooten, ook

bij Driebergen voorkomenden Ceratopogon ferrugineus Meig.

en C. venustus Meig. met zwart borststuk en wit abdomen,

de zwarte met zilveren schubjes versierde Lasioptera Rubi

Scop. ook bij den Haag terug, terwijl Limnobia flavipes F. en

nigropunctata Schumm., alsmede de met een langen snuit

voorziene Asindulum flavum Winn., welke hij niet bij Utrecht

vond, nu ook door hem even als vroeger door den heer van der

Wulp in de Scheveningsche boschjes werden aangetroffen.

Van de fluweelzwarte Aspistes berolinensis Meig., uit de

lijsten reeds als een duinvorm bekend, maar door hem te

vergeefs in het Sticht gezocht, vond hij niet alleen dik-

wijls voorwerpen achter Zorgvliet, maar merkte ook op,

dat sommige exemplaren 8, anderen 12 leden aan de sprieten

hadden, zonder te kunnen beslissen of dit een sexueel dan

wel specifiek onderscheid is. Meigen toch geeft 8, Schiner

12 leden als kenmerk voor dit genus op.

Van het geslacht Plesiastina, waarvan de heer van der Wulp

reeds eene soort (Annulata Meig.) als inlandsch had opgege-

ven, vond Spreker nu ook eene tweede soort, Apicalis Winn. ,

in Junij in de Scheveningsche boschjes. Eene kleine gele

Cecidomvide , Colpodia pallidula v. d. W., vroeger in het XIIde

deel van het Tijdschrift opgegeven als te Driebergen gevan-

gen, werd nu ook door hem bij den Haag teruggevonden.

Pachygaster Leachii Curt. ving hij met P.ater Panz. in de

Scheveningsche boschjes; misschien is de eerste, die hij te

Driebergen niet aantrof, slechts eene varieteit van ater, zon-

der zwart aan den vleugelwortel, Van Leptogaster cylindricus

de G., geene zeldzaamheid bij Driebergen, werd door hem

ook een voorwerp bij den Haag gevangen, en Hexatoma pel-

XXXII VERSLAG.

lucens F. (bimaculata F.), eene Tabanide, uit de naamlijst

slechts uit Gelderland en Utrecht bekend, werd nu ook door

hem in Mei achter Zorgvliet waargenomen.

Phyllodromia albiseta Zett. (vocatoria Meig. III, t.23, f. 15)

door hem slechts eens bij Driebergen gevangen, trof hij

veel in duinboschjes aan, terwijl daarentegen Ph. melano-

cephala F. te Driebergen zeer gemeen is. Tachydromia pec-

toralis Fall., door hem nooit bij Utrecht gevonden, ving

hij in Julij en Augustus bi den Haag; bij deze soort is

op te merken dat de borst van onder zwart is, hetgeen

Meigen en Schiner niet opgeven.

Phthiria pulicaria Mikan, eene kleine grauwe Bombylide

met langen snuit, is alleen op kalen zonnigen duingrond te

vinden, hetgeen ook het geval is met Anthrax afra F., vroeger

zonderling genoeg in ons land niet opgemerkt, maar ten

vorigen jare voor ’t eerst door Dr. Piaget te Westkapelle

en dezen zomer door den heer v. d. Wulp en Spreker op

de Scheveningsche duinen gevonden. De schoone, even als

een Bombus geel en zwart behaarde Mallota fuciformis F.

zag Spreker eens in April op bloeijende Prunus bij Scheve-

ningen maar nooit in het Sticht.

Het Syrphiden-geslacht Pelecocera, in twee soorten niet zel-

den te Driebergen op bloeijende Erica gevonden, werd noch

door Spreker noch door anderen op onze duinen aangetroffen

en blijkt dus een heivorm te zijn. Cheilosia praecox Zett.,

door Spreker in April op bloeijende duinwilg bij den Haag

gevangen, schijnt ook later te vliegen, dewijl hij haar ook

aldaar in Junij en aan de Bilt in Augustus vond. Van Physoce-

phala vittata F. werd een enkel exemplaar door hem in de

Scheveningsche boschjes gevangen. Deze schoone Conopside

schijnt ook eene duinsoort te zijn, dewijl zij vroeger wel

eens te Katwijk, maar nimmer in Utrecht of Gelderland

werd ontmoet. Dit zal ook wel van Ocypiera pusilla Meig.

gezegd kunnen worden, dewijl deze kleine soort door hem

wel in Julij op bloeijende Daucus bij Scheveningen werd

gevangen, maar nooit door hem op heigrond is gezien,

VERSLAG. XXXIII

alwaar zij schijnt vervangen te worden door de grootere

O. brassicaria F., welke hij eens in October bij Driebergen

op Scabiosa succisa aantrof. Als plaatsvervanger van de te

Driebergen niet zeldzame Gymnosoma rotundata ving hij het

d van Cistogaster globosa F. voor het eerst in ons land in

Julij op Daucus-bloemen bij Scheveningen. Limnia rufifrons

F., Minettia fasciata Fall. en M. notata Fall. schijnen ook duin-

soorten te zijn, dewijl zij door Spreker niet in het Sticht,

maar door hem en anderen bij den Haag zijn waargenomen.

De schoone gele Oxyphora miliaria Schrank met bruingevlekte

vleugels, door Spreker eens bij Utrecht gevangen, zag hij

ook in Junij in de Meerdervoortsche duinen op eiken zitten.

Eene van zijne belangrijkste vondsten is zeker die van

Orellia Wiedemanni Meig., welke met bruine dwarsbanden

op de vleugels versierde Trypetine hij het eerst in zijn’ tuin

te ’s Gravenhage in Juli} op bloeiende Bryonia ontdekte, in

welker vrucht de larve leeft. De met eene bruine ster op den

vleugeltop geteekende Tephritis stellata Fuessl., zoowel als

Chyliza vittata Meig. en Hecamede glaucella Stenh., in de

duinstreken vrij gemeen, maar door hem in het Sticht

nooit opgemerkt, zijn waarschijnlijk ook duinsoorten.

De zonderling gevormde zwarte Discomyza incurva Fall.,

bij Driebergen niet zeldzaam, werd ook door hem bij den

Haag teruggevonden, en van Discomyza marginella Fall., geheel

nieuw voor onze Fauna, wier vleugelrand en dwarsaderen

zwart omzoomd zijn en die overal in Europa zeer zeldzaam

schijnt, vond Spreker eenige voorwerpen op vochtigen be-

schaduwden duingrond; bij onze exemplaren zijn de sprieten

zwart en niet bruin zoo als de schrijvers opgeven.

De op de vleugels zoo fraai geteekende Philygria punctato-

nervosa Fall. is ook zeker eene kenmerkende soort onzer

duinen, dewijl zij aldaar zoo gemeen is. Dit is niet minder

het geval met de bevallige Asteia concinna Meig., die overal

in onze duinen in menigte wordt gevonden, terwijl zij in het

Sticht door de niet minder aardig gekleurde A. amoena Meig.

wordt vervangen, die daar evenwel veel zeldzamer is.

XXXIV VERSLAG.

De kleine kortvleugelige Geomyza sabulosa Fall., vroeger

door Spreker meermalen bij Driebergen op den grond ge-

vonden, werd door hem ook nu en dan bij den Haag aan-

getroffen, terwijl de bijna even kleine Agromyza flava Meig.

door hem als eene nieuwe inlandsche soort niet zelden bij

Scheveningen waargenomen werd.

Eindelijk schijnen Phora florea F. en Gymnophora arcuata

Meig. meer duinsoorten te zijn, dewijl zij door Spreker

en anderen wel in de duinstreken maar volgens de uit-

gegeven lijsten nog niet elders zijn gevonden.

Spreker zal niet de hoogere familiën van Hymenopters

behandelen, omdat de heer Snellen van Vollenhoven weinige

jaren geleden daarvan uitmuntende lijsten heeft uitgegeven,

maar wil slechts eenige zeldzame of voor onze Fauna nieuwe

soorten opgeven, die hij zelf bij den Haag heeft gevonden

en die door den heer Snellen van Vollenhoven zijn gede-

termineerd.

Ichneumon digrammus Grav. 3 en lanius Grav. 4.

Cryptus titillator L. d en 9 en spiralis Fourcr. 8.

Aptesis brachypterus Grav. (abbreviator Panz.) 2.

Pezomachus comes Först., Corruptor Först., nigritus Först.,

en instabilis Först.

Eclytus fontinalis Holmgr.

Lissonota commixta Holmer. 4.

Microgaster fulvicornis Wesm. (mediator Hal.) 4.

Agathis breviseta N. a. Es.; Bracon parvulus Wesm.

Alysia flavipes Hal.; galatea Hal.; rufidens N. a. Es.

Trachyusa aurora Hal. |

Coelinius niger N. a. E. en gracilis Gurt.

Dacnusa gilvipes Hal. 3 en cincta Hal. &.

Of deze soorten meer of min uitsluitend tot onze duin-

Fauna behooren dan of zij later ook in onze oostelijke

provincién zullen worden aangetroffen, zal de tijd moeten

leeren.

De voor onze Fauna nieuwe Chrysis succincta L., met

afwisselend groen en gloeijend purper gekleurd, alles met

VERSLAG. XXXV

een schitterenden metaalglans overtogen, vond Spreker in

Julij op bloeijende Daucus; zij schijnt in onze duinen den

niet minder prachtigen Hedychrum lucidulum F. onzer heide-

velden te vervangen.

Omtrent de kleine Pteromaliden en Proctotrupiden zou

sedert de verschijning der naauwkeurige naamlijst, die de heer

Snellen van Vollenhoven daarvan in 1873 in het Tijdschrift

uitgaf, zooveel nieuws kunnen gezegd worden dat Spreker

zich zal bepalen tot het vermelden der voornaamste voor

onze Fauna nieuwe soorten, die hij in de Scheveningsche

duinen aantrof.

Deze kleine, groene, blaauwe, purperen diertjes, die steeds

met een metaalgloed zijn bedekt en wier vleugels vaak met

allerlei vlekjes, banden en teekeningen zijn versierd, kunnen

als zij behoorlijk vergroot zijn, gerust als de Kolibris onder

de Hymenopters aangezien worden. Hun aantal is ontelbaar

groot, zoo wel in individus als in soorten, hunne kleuren-

pracht in het oneindige afwisselend en hunne bewerktuiging

dikwijls zeer zonderling en bewonderenswaardig.

Van de vele soorten van Eupelmus onzer duinen, wil Spreker

alleen E. atropurpureus Dalm. noemen, wiens smalle, half

vliezige, half staalharde vleugels eer springveeren kunnen

genoemd worden en ook als zoodanig aan deze diertjes

eene springende beweging doen maken. Voorts wil hij ver-

melden Chiloneurus elegans Dalm. met een bosje zwarte

haren op het gele schildje en met bruin gevlekte vleugels;

Dinocarsis hemipterus Dalm. en Ectroma rufescens Dalm., wier

bijna eveneens beschilderde vleugels op pl. 10, f. j. k. van

het X” deel van ons Tijdschrift zijn afgebeeld. Deze twee

laatste soorten heeft hij even als vroeger bij Driebergen

op heigrond en nu ook bij den Haag op met Erica begroeide

plekjes langs den binnenrand onzer duinen, maar meestal

ongevleugeld gevonden. Verder Habrolepis nubilipennis Walk.,

die zoo klein is dat zij in het sleepnet niet opgemerkt

zou worden indien de zwart gevlekte vleugeltjes haar

niet verrieden, bij Driebergen op eikenbladen; de even

XXXVI VERSLAG.

kleine, gele, kortvleugelige Aglyplus aeneiventris Hal. steeds

op dorre, zonnige duintoppen; en Ericydnus paludatus Hal.

met smalle bruine vleugels, die niet zelden is te vinden.

Encyrtus dendripennis Ratz. onder den naam van Eupelmus

pictipennis op pl. 10 van deel X van ons Tijdschrift afge-

beeld volgens een Utrechtsch voorwerp, vond Spreker nu

ook in Julij op eiken bij Scheveningen. De vrij groote

Cleonymus maculipennis Curt. t.194, met twee bruine dwars-

vlekken op de vleugels, vroeger door hem bij Driebergen

gevangen, vond hij nu op duingrond bij Hillegom terug.

Van Copidosoma Ratz. (Gercobelus Walk.), waarvan de sprie-

ten bij het ¢ zeer lang en glad zijn, ving hij eene waar-

schijnlijk nieuwe soort, verwant aan Boucheanum Ratz.,

wier achterlijf aan weerszijden met drie lange haren bezet

is. Euplectrus bicolor Swed., met twee lange doornen aan

de achterscheenen en behaarde sprieten, is niet zeldzaam

bij den Haag. De kleine maar veel op eikenbladen voor-

komende Eulophus bifasciatus N. a. Es. is, wegens zijne

goudgroene kleur en de met twee fijne dwarsbandjes

versierde vleugels een der bevalligste inlandsche insecten ;

de leden van zijne zwarte sprieten zijn breed en het laatste

daarvan is spits, waardoor zij veel gelijken op die van

Rhaphidotelus. Nog verdient vermelding de ongevleugelde

Micromelus pyrrhogaster Hal., met rood achterlijf; het 4 van

de metaalgroene Colas dispar Curt. (Br. Ent. pl. 166), met

zeer breeden kop; Pteromalus discoideus N.a. Es., gebronsd

zwart met groote bruine vlek op het midden der vleugels,

waarvan drie exemplaren in Augustus gevangen werden;

de varieteit van Pier. cyniphis N. v. Es., met twee ringen

en de spits van de overigens witte schaft der sprieten

zwart. Elasmus Först. (Aneura N. a. Es.) scutellaris N. a. Es.,

wegens den geheelen vorm en de platte achterdijen veel op

eene Phora gelijkend, heeft lange, smalle, bruingevlekte

vleugels, wier stigma de vleugelspits zeer nadert, en een

vliezig spits schildje. De zeer kleine zwarte, zonderling

ineengedrongen en veel op een kleinen Coleopter gelij-

VERSLAG. XXXVII

kende Choria inepta Dalm., vond Spreker in menigte op

duingrond, maar in ongevleugelden staat; slechts twee met

bruine lederachtige vleugels voorziene voorwerpen, welke

hij in haar gezelschap aantrof, meende hij als de gevleu-

gelde individuen dezer soort te kunnen beschouwen.

Omtrent de Proctotrupiden leverden de onderzoekingen

en waarnemingen van Spreker niet minder belangrijke uit-

komsten, hoewel daaraan vele moeijelijkheden gepaard

gingen, dewijl Försten, die hier voornamelijk gevolgd moet

worden, wel de geslachtskenmerken aangeeft en soms ook

de typische soorten opnoemt, maar deze niet beschrijft,

zoodat daarvan een tal monographieën in allerlei, vooral

Engelsche tijdschriften verspreid, moeten nagezien worden,

waarin de heer Snellen van Vollenhoven Spreker zooveel

mogelijk behulpzaam is geweest. Daarom volgen hier alleen

die soorten van welker determinatie genoegzame zekerheid

is verkregen en die sedert de uitgaaf der naamlijst als nieuw

voor onze Fauna door Spreker op Haagschen duingrond zijn

gevonden, zoo als de zwart en geel gevlekte Gonatopus

nigriventris N. a. Es., de geheel gele G. Spectrum Voll.,

beiden ongevleugeld, en de gevleugelde Chelogynus infectus

Hal.; Perisemus cephalotes Först.; Goniotus elaripennis Först.

en Epyris niger Westw., beide laatsten voor onze Fauna

nieuwe geslachten; Calliceras bispinosa N. a. Es., Megaspilus

halteratus Boh. (brevipennis N. a. Es. volgens Thoms.), M.

punctipes Thoms., M. borealis Thoms.; Lygocerus stigma N.

a. Es., ook een nieuw geslacht (het d dezer soort heeft

de leden der sprieten uitgerand en behaard even als bij

Eurytoma), Proctotrupes ater N. a. Es., Teleas clavicornis

Latr. & enz.; het g van Platygaster attenuatus Hal, dat

wegens het verlengde achterlijf veel op een Sactogaster ge-

lijkt en Sactogaster curvicauda Först., tot een nieuw geslacht

behoorend, waarbij de breed zamengedrukte basis en het

spits uitloopend en omgebogen einde van het achterlijf zeer

in het oog vallende kenmerken zijn; Diapria nigra N. a. Es.,

Loxotropa tritoma Thoms. Verder nog soorten van twee voor

XXXVIII VERSLAG.

onze Fauna nieuwe geslachten, /diotypa Först. en Psilomna

Först. Van het eerste: Id. rufa Six, roestkleurig, de 5 laatste

leden der sprieten (de knods) zwart , kop, thorax, basis en

spits van het achterlijf donkerbruin, pooten licht roest-

kleurig; van het tweede: Ps. elegans Voll., zwartachtig met

roestkleurige sprieten, pooten en achterlijfswortel. Van den

schoonen gelen Ismarus dorsiger Curt., met zwarte vlek

op den thorax, vond Spreker, even als vroeger te Drie-

bergen, nu ook enkele voorwerpen achter Zorgvliet bij

den Haag; van het geslacht Belyta twee in ons land nog

niet aangetroffen soorten, B. brachyura Thoms. ¢ en B. brevis

N. a. Es. g en eindelijk eene nieuwe Cinetus-soort met het

derde lid der sprieten uitgerand, door den heer Snellen

van Vollenhoven Cin. Sirii benoemd.

Spreker hoopt dat deze korte opgaaf van de uitkomst

zijner onderzoekingen omtrent deze soms zelfs microsco-

pisch kleine insecten, tot aansporing voor jonge entomo-

logen moge strekken om zich toe te leggen op het ver-

zamelen en bestuderen dezer belangrijke diertjes, die

meestal in naauwe betrekking staan tot de levenswijze

van andere insecten en ook op het plantenrijk dikwijls

een grooten invloed uitoefenen.

Aangaande de Spinnen moet eene soort van Thanatus

vermeld worden met een groot aantal bruine stippen boven

en onder op het achterlijf, in Junij door Spreker op de

duinen achter Zorgvliet gevonden en door hem voorloopig

Th. pardalinus genoemd. Mogt het later blijken dat zij slechts

eene varieteit of de jonge toestand is van den gewonen Th.

oblongus, die drie langsstrepen op het achterlijf heeft, dan

blijft deze verscheidenheid toch zeer opmerkelijk en wel

waard om er de aandacht op gevestigd te houden.

Als eene bijzonderheid wil Spreker nog opgeven dat hij op

15 Junij in zijnen tuin in den Haag een Sirex gigas L. ving.

Dewijl geene sparren in den omtrek voorkwamen, veronder-

stelt hij dat de pop waaruit het insect te voorschijn kwam in

een’ paal van eene nieuwe schutting verborgen was. Deze

VERSLAG. XXXIX

groote soort vond hij nooit te Driebergen, alwaar daarentegen

S. juvencus L. in de dennenbosschen soms wel aan te treffen is.

Zoo als uit bovenstaande opgaaf blijkt, zijn verscheidene

insecten, die op heigrond gemeen zijn, op onze duinen

niet aan te treffen, en wederkeerig worden anderen, die op

onze duinen veel voorkomen, zoo als Sibynes phaleratus Stev.,

Serenthia laeta Fall., Choria inepta Dalm., Coelinius ruficollis

H. Sch., Asteia coneinna Meig., op onze heidevelden ge-

mist, terwijl eindelijk van sommige soorten zoowel in het

Sticht als in Holland slechts enkele exemplaren worden

aangetroffen, gelijk b. v. Aphanisticus emarginatus en Har-

pactus tumidus Jur. (belgicus Wesm.), die beiden door Spreker

slechts eenmaal bij Driebergen en den Haag zijn gevonden.

Spreker heeft voor zich de overtuiging verkregen, dat

overal, waar men ook op hei- of duingrond de sikkel in

den rijken oogst onzer inlandsche Fauna slaat, de moeite

rijkelijk beloond wordt en dat de vereenigde kracht van

een aantal ijverige arbeiders gedurende ruim 30 jaren nog

niet in staat is geweest den belangrijken voorraad geheel

in de schuren op te zamelen. Steeds worden in alle orden

nieuwe en dikwijls geheel onverwachte vondsten gedaan,

welke men zich niet zou hebben durven voorstellen in ons

vaderland te zullen aantreffen. Als men slechts ijverig voort-

gaat zullen ook in het vervolg de voorwerpen, die de natuur

ons zoo mildelijk tot wetenschappelijk onderzoek aanbiedt,

niet ontbreken en het zal meer en meer blijken, dat het

betrekkelijk kleine Nederland een grooten schat van aan-

trekkelijke natuurvoortbrengselen bevat, die een naauw-

keurig onderzoek overwaardig zijn en meer algemeen op prijs

verdienen gesteld te worden dan tot dusver geschied is.

Gelijk in andere opzigten, soms zelfs onverdiend, het

vreemde veelal hoog geschat, het inlandsche veracht wordt,

zoo tracht men ook dikwijls natuurvoortbrengselen uit ver

afgelegen gewesten met groote kosten en moeite te verza-

melen, terwijl hetgeen de natuur rondom ons met kwistige

hand heenstrooit, onopgemerkt blijft liggen. De ware min-

XL VERSLAG.

naar en bewonderaar der natuur behoeft niet naar vreemde

landen te trekken: ook in zijne onmiddellijke omgeving zal

zijn weetgierige geest stof genoeg vinden om zijn lust tot

onderzoek te bevredigen, ja zelfs veel meer zal hem worden

aangeboden dan groote ijver en een lang leven bij mogelijk-

heid kunnen omvatten. Even als de kalme, maar geestige

en talentvolle nabootsing onzer stille huiselijke tafereelen en

onzer eenvoudige landouwen, door de oude Hollandsche

schilderschool zoo meesterlijk op het doek getooverd, door

ware kunstkenners op hooge waarde wordt geschat, zoo zullen

ook bij den naauwlettenden onderzoeker de kleinste natuur-

voortbrengselen de grootste stof tot bewondering wekken.

Daarom is het voor onze landgenooten wenschelijk dat zij bij

een geopend oog en hart voor de natuurschoonheden, zich

ook meer toeleggen op het verkrijgen der noodige kennis, om

in het boek der natuur te leeren lezen. De natuurkundige

wetenschappen zijn hier te lande in de eerste helft dezer

eeuw in het algemeen zoo schandelijk verwaarloosd !), dat

zij moeite hebben om zich langzamerhand op die hoogte

te verheffen, welke zij in andere beschaafde landen reeds

hebben bereikt. De minachting, waarmede bij ons de schijn-

baar fijne, maar dikwijls oppervlakkige beschaving op die

wetenschappen nog als uit de hoogte nederziet, zal eerst

ophouden als een groot aantal wetenschappelijk ontwik-

kelde mannen haar weder op dien eerezetel plaatsen, waarop

zij in vroegere eeuwen in ons vaderland schitterden , toen zij

in andere Europesche landen nog veel minder werden vereerd.

Het is de roeping ook van de leden onzer Vereeniging, om

zooveel mogelijk het hunne bij te dragen, dat de weinig bekende

en daarom minder beminde natuurwetenschappen bij ons meer

algemeen gekend en in hare hooge waarde erkend worden.

De heer Snellen van Vollenhoven deelt aan de

vergadering mede dat hij door de herhaalde en zorgvuldige

1) De professoren Brugmans en Reinwardt en de heer Temminck, die eene Euro-

pesche vermaardheid verwierven, maakten hierop eene gelukkige uitzondering.

VERSLAG. XLI

bemoeïjingen van den heer Ritsema in staat is gesteld

binnen kort in het werk van Sepp de levensgeschiedenis

te plaatsen van Parapoynz strahotalis, eene vlindersoort wier

rups in het water leeft, en dat hij gaarne daarbij zou

voegen de geschiedenis van Solenobia triquetrella, waarvan

hij eene afbeelding laat rondgaan, doch dat hij daarvan

vooreerst nog weerhouden wordt doordien de kennis van

eeninlandsch mannetje hem nog ontbreekt. Op zekere plek

van de Scheveningsche boschjes bij den Haag zijn namelijk

tegen een raster de kokertjes dezer motsoort niet zeldzaam,

doch al de tot heden daaruit gekweekte imagines waren

vrouwelijk en hadden zonder coitus bevruchte eijeren ge-

legd, waaruit jonge rupsjes waren voortgekomen. Nu gaat

er wel eene sage in Duitschland dat de mannelijke koker-

tjes eenigszins anders gevormd zouden zijn en steeds aan

grashalmen en plantenstengels, nimmer aan rasters of boom-

stammen gehecht, doch in den omtrek van de bewuste

plek in de Scheveningsche boschjes was tot heden te ver-

geefs naar die afwijkend gevormde kokertjes gezocht. Spreker

vraagt of iemand der aanwezigen ook dergelijke zakjes en

mannelijke larven had waargenomen en hoopt dat men hem

door mededeeling daarvan of van een mannelijk vlindertje

in staat zal willen stellen de levensgeschiedenis dier soort

te voltooijen.

Ten tweede laat Spreker rondgaan eene teekening en

plaat van de tweede aflevering der Pinacographia, voor-

stellende de geslachten Co/potrochia, Exochus en Pimpla. Van

het eerste geslacht heeft Spreker eene nieuwe soort afgebeeld,

welke door Gravenhorst aangeduid is als verscheidenheid

van zijne eenige soort C. elegantula, doch die zooveel

verschil oplevert dat zij noodwendig eene afzonderlijke soort

moet uitmaken; hij geeft het verschil tusschen beiden

op en wijdt nog eenigen tijd over het geslacht Exochus uit.

Aangaande Pimpla spreekt hij over de groote verwantschap

van dit geslacht met het genus Ephialtes en over het on-

voldoende en onnatuurlijke afscheidingskarakter door Gra-

XLII VERSLAG.

venhorst ontleend aan de relative lengte en breedte der

middelsegmenten van het achterlijf. Spreker vraagt of het

misschien niet beter zou zijn voor de afscheiding van eenige

soorten uit de vereenigde geslachten Pimpla en Ephialtes

de kenmerken te ontleenen aan de lengte van de legboor

en den driehoekigen of trapezium-achtigen vorm der areola

in de voorvleugels; hij is echter van meening dat niemand

zich aan eene zoodanige omverwerping van het oude wagen

mag, die niet alle beschreven soorten in natura met elkander

kan vergelijken.

Voorts doet Spreker een beroep op de bereidwilligheid

zijner medeleden in de N. E. Vereeniging door hun voor

de bewerking der inlandsche Hemiptera toezending te vragen

van waterwantsen, en daaronder voornamelijk alle soorten

van het geslacht Corixa, zij het ook slechts ter bezigtiging

of determinatie.

Ten slotte geeft Spreker eenige opmerkingen ten beste

omtrent de pas verschenen naamlijst van Nederlandsche

Coleoptera van Dr. Everts, welke opmerkingen eene dis-

cussie tusschen beide leden ten gevolge heeft, die wij hier

niet kunnen teruggeven.

De heer Leesberg deelt eenige opmerkingen mede om-

trent de gedaantewisseling van Dermestes undulatus Brahm,

die hij meende als onvolkomen te hebben waargenomen;

hij vond de larven in een dooden mol; de larvenhuidjes

met kop en pooten staken door het vel van het doode dier

heen; zij waren op den rug opengespleten en verschaften

daardoor aan het volkomen insect een’ uitgang. De heer

snellen van Vollenhoven merkt op, dat de pop zich in een

zeer dun vlies binnen de larvenhuid vormt, hetgeen ook

plaats heeft bij de Anthrenen, die tot dezelfde familie

behooren.

De heer Ritsema, die zich had voorgesteld in deze

vergadering ook eenige wetenschappelijke mededeelingen

VERSLAG. XLIII

te doen, ziet zich door ongesteldheid, die hem het spreken

uiterst moeijelijk maakt, genoodzaakt daarvan af te zien,

maar wil, op verzoek der aanwezigen, de door hem gemaakte

aanteekeningen gaarne voor dit verslag afstaan; zij worden

dus hier opgenomen.

«1°. Den 8" Julij IL vond ik bij Overveen !) op vergeet-

mij-niet (Myosotis) nymphen en volwassen voorwerpen van

Monanthia Humuli F., een netwants door den heer Snellen

van Vollenhoven in het 16 deel van het Tijdschrift voor

Entomologie beschreven en afgebeeld (blz. 105, pl. 6, fig. 6).

Het vermoeden van den heer S. v. V. t. a. pl. blz. 120

geuit, dat kleine langs den zoom van het ligchaam en op

den rug met stekels gewapende wants-nymphen de nymphen

van netwantsen zouden zijn, werd korten tijd daarna door

den heer Snellen tot zekerheid gebragt, toen door hem bij

Rotterdam op smeerwortel (Symphytum) eene in ons land

nog niet waargenomen soort, Monanthia vesiculifera Fieb.,

met den op de aangegeven wijze bedoornden nymphen-

toestand werd aangetroffen (zie Tijdschr. v. Entom. dl. XVII,

blz. Lxv). Daar echter van geen dezer nymphen eene naauw-

keurige beschrijving gegeven is, heb ik de volgende aan

de nymph van Monanthia Humuli F. ontleend en de nevens-

staande schets van haar gemaakt.

«De lengte bedraagt iets minder dan 3 mm.

De kleur is zwart; de rugzijde van den thorax

en van het achterlijf, de voorste helft der

vleugelscheeden en de zoom der buikzijde

dof, de kop, sprieten, pooten, de tweede

helft der vleugelscheeden en het middelste

gedeelte der buikzijde glanzend; het doffe

gedeelte is met fijne lichtgekleurde wratjes

bedekt. De doorntjes waarmede het ligehaam gewapend is

zijn stomp en op de volgende wijze gerangschikt; op den

kop een paar tusschen doch iets boven de inplanting der

1) Den 3den Augustus ook te Warmond.

XLIV VERSLAG.

sprieten; iets hooger een onparige, en daarachter, juist

tegen den voorrand van den thorax, weder een paar dat

tamelijk ver uiteenstaat; op den prothorax twee paren aan

de zijranden en een paar op het midden van den rug digt

achter den voorrand; op den mesothorax eveneens twee

paren aan de zijranden en een paar op het midden van

den rug, dat echter kleiner is en digter bijeenstaat dan

dat op den rug van den prothorax; op den metathorax vier

min of meer twee aan twee geplaatste paren aan de zij-

randen (hier de rand der vleugelscheeden), en een paar

op het midden van den rug dat het schildje tusschen zich

opneemt; op het achterlijf eindelijk zes paren langs den

zoom, en wel een paar aan het vierde tot het laatste seg-

ment, en op het midden van de rugzijde een onparige

doorn op het tweede, vijfde en achtste segment.

«2°. In de Transactions of the Entomological Society of

London voor het jaar 1875 (p. 33—51) beschrijft Frederick

Smith eenige angeldragende Hymenoptera, door den heer

Rothney in Engelsch Indië verzameld. Onder deze bevindt

zich eene bij, tot de familie der Andreniden behoorende,

waarvan het mannetje geknopte sprieten bezit, en die door

Smith als de belangrijkste Andrenide van Mr. Rothney’s

verzameling beschouwd wordt. Zij is ten naauwste verwant

aan het geslacht Nomia Latr., doch daarvan gemakkelijk te

onderscheiden door het bezit van slechts twee cubitaal-cellen

in de voorvleugels; de tong komt met die van Nomia overeen,

en even als in dat geslacht zijn de achterpooten der man-

netjes verdikt en gebogen. Smith meende in deze bij de

vertegenwoordigster van een nieuw geslacht aan te treffen,

en stelt Cyathocera als geslachtsnaam voor; de soort noemt

hij C. nodicornis. Zoodra ik van de beschrijving van dit ge-

slacht kennis genomen had, bleek het mij dat zij volkomen

beantwoordt aan het in 1873 (Tijdschr. v. Entom. dl. XVI blz.

224, pl. 10 fig. 10) door mij opgerigte geslacht Steganomus,

en wel ten behoeve van eene door mijn’ broeder van Soe-

rabaya meégebragte soort, door mij t.a. pl. als St. javanus

VERSLAG. XLV

beschreven. Het geslacht Cyathocera is dus synoniem met

het geslacht Steganomus, waarvan nu twee soorten be-

kend zijn, als: St. javanus Rits. d van oostelijk Java (Soe-

rabaya) en St. nodicornis Sm. d en g van Engelsch Indië

(Lucknow en Pulta). Daar Smith door het bezit van wijfjes

in staat is gesteld ook van deze sexe de geslachtskenmerken

te vermelden, deel ik hier ter aanvulling van mijne alleen

aan de mannelijke sexe ontleende beschrijving nog mede,

dat de sprieten bij het wijfje korter en aan het einde niet

geknopt zijn, daar zij niet tot aan de tegulae reiken en

het laatste lid toegespitst is; dat de tegulae bij deze sexe

iets minder sterk ontwikkeld zijn dan bij de mannelijke,

en dat de achterpooten , — waarvan de dij aan de onderzijde

met lange haren bezet is, terwijl de scheen en het eerste

lid der tarsen viltachtig behaard zijn, — een’ normalen vorm

bezitten. Volgens opgave van den heer Smith was de plant

waarop St. nodicornis gevangen werd waarschijnlijk eene soort

van het geslacht Pulicaria.

«3°. In de Comptes-Rendus des séances de la Société Ento-

mologique de Belgique over 1874 (p. CXLII1) is door onzen tegen-

woordigen Gouverneur-Generaal van Oost-Indië, den heer

van Lansberge, een tot de familie der Coprinen behoorende

kever beschreven onder den naam van Synapsis Ritsemae.

Hij is van oostelijk Java (Ardjoeno) afkomstig. Twee maan-

den na het verschijnen der beschrijving deed David Sharp

aan eene vergadering der Belgische Entomologische Vereeni-

ging de mededeeling toekomen, dat hem vijf soorten van

het geslacht Synapsis Hope bekend waren, en dat S. Ritsemae

Lansb. dus wel eene zesde soort kon zijn, doch dat hij dit

niet durfde beslissen, omdat hem duidelijk gebleken was

dat de heer van Lansberge niet de echte S. Brahmina Hope,

de tot dien tijd eenig beschreven representant van dit genus,

met de nieuwe soort had vergeleken. Hoewel Copris Thoas

Dej. i. 1., eene der vijf aan Sharp bekende Synapsis-soorten,

van hetzelfde eiland (Java) afstamt, verklaart Sharp dat

S. Ritsemae volgens de beschrijving niet tot deze soort kan

XLVI VERSLAG.

worden teruggebragt. Kort daarop gaf Sharp in n°. XIII van

von Harold’s Coleopterologische Hefte (blz. 43—45) eene be-

schrijving van S. Batesi (n. sp.), S. Thoas (n. sp.) = Copris Thoas

Dej.i.1. en S. simplex (n. sp.), terwijl naar aanleiding van S.

Thoas de opmerking gemaakt wordt dat S. Ritsemae Lansb.

ongetwijfeld eene andere soort, misschien wel S. Brahmina

Hope is. Ik ben dit niet met Sharp eens, daar het mij bij

vergelijking van het in het Leidsch Museum voorhanden

exemplaar van S. Rilsemae met Sharp’s beschrijving van S.

Thoas gebleken is, dat beiden bijna volkomen aan elkander

beantwoorden. De naam Thoas Sharp moet dus als synoniem

van Ritsemae Lansb. vervallen. In het geslacht Synapsis Hope

zijn dus op dit oogenblik vier soorten beschreven, als:

Brahmina Hope van Assam, Ritsemae Lansb. = Thoas Sharp =

Copris Thoas De}. i.1. van Java, Balesi Sharp van noordelijk

Indie, en simplex Sharp van Laos, terwijl er volgens Sharp

in het Oost-Indisch Museum te Londen nog eene vijfde tot

nu toe onbeschreven soort voorkomt. !)

«4°. In 1860 werd door von Frauenfeld in de Sitzungs-

Berichte der Kaiserl. Akademie der Wissenschaften zu Wien

(Mathematisch-naturwissenschaftliche Classe. Bd. XL, S. 462)

1) Door de welwillendheid van den heer Swierstra ben ik sedert in staat ‘gesteld,

een der beide zich in de insectenverzameling van het Koninklijk Zoologisch Genoot-

schap »Natura Artis Magistra » bevindende exemplaren van Synapsis Ritsemae Lansb.,

aan den heer David Sharp ter vergelijking op te zenden. Dit voorwerp is door mij

terugontvangen met de volgende mededeeling :

„On comparing it» (het gezonden voorwerp van S. Rifsemae) »with S. Thoas I

find the two to be very closely allied, but apparently distinct species; from the

other known species it is very different.

e This specimen of S Ritsemae is a little larger than the specimen of S. Thoas,

but is extremely similar thereto in form; S. Ritsemae is blacker in colour and less

shining, the striae of the elytra are considerably finer, the interstices altogether flat;

the lateral expansion of the head is much broader (i. e. in the longitudinal direction)

in S. Ritsemae; and when the hindlegs are placed in the natural position, and

looked at so that the inner face of the hind tibia is exactly in the line of vision,

it is seen that the apical dilation of the tibia is less than in 8. Tous.

~The specimen of S. Ritsemae sent, is I believe a female; it bears no dense

fringe of ciliae on the hind tibia, and differs from the specimen of S. TAoas in

that the two apical segments of the hindbody are much longer in the middle; this

difference is probably sexual and not specific.

» This examination renders it additionally certain that the S. Brahminus to which

VERSLAG XLVII

eene door genoemden natuuronderzoeker gedurende de reis

van het Oostenrijksche fregat Novara in Chili op een’ papegaai

gevangen vloo beschreven. De levenswijze van deze vloo

komt noch met die van onze gewone vlooijen (Pulex irritans

L., Canis Dug., Felis Bouch. enz.), noch met die van de

Zuid-Amerikaansche zandvloo (Sarcopsylla penetrans L.) over-

een. Het wijfje der eerstgenoemde soorten toch kan zoo als

men weet het dier waarop het leeft ieder oogenblik wille-

keurig verlaten, dat der zandvloo echter dringt wanneer

het bevrucht is geheel onder de huid van het woondier,

en wel aan de voeten; vervolgens beginnen de eijeren zich

te ontwikkelen, en dit doet het achterlijf der vloo zoodanig

uitzetten, dat het een onderhuidsgezwel ter grootte van

eene kleine erwt veroorzaakt. De vloo nu door von Frauen-

feld ontdekt, leeft op de wijze der tekken aan de oog-

leden en aan de naakte keelhuid van een chilischen papegaai,

door de inboorlingen «tschoroi» genoemd, en ontving naar

aanleiding van hare levenswijze en haar woondier den

naam Hectopsylla psitaciì.

«Voor korten tijd is een tweede voorbeeld van deze levens-

wijze bekend geworden. De heer Moseley, een van de

natuuronderzoekers die zich aan boord van de «Challenger»

bevinden, heeft van Ceylon vlooijen overgezonden, die

aldaar op dezelfde wijze als Hectopsylla psitacii Frauenf. aan

de oogleden en den hals van tam gevogelte vastgehecht

voorkomen. In het April-nommer van the Entomologist’s

Monthly Magazine (vol. XI p. 246) is deze vloo door Prof.

Westwood beschreven als Sarcopsyllus gallinaceus. De over-

eenkomst echter die er bestaat tusschen de beschrijving

Mr. van Lansberge has compared the S. Ritsemae is not the S. Brahminus of Bates

and Sharp, but leaves it still doubtful to me whether S. Brakminus Lansb. = S. Thoas

Dej. Sharp, or be a still undescribed species. »

Hieruit volgt dat het aantal der beschreven Synapsis-soorten vijf (Brahminus Hope,

Ritsemae Lansb., Thoas Sharp, Batesi «Sharp en simplex Sharp), en dat der onbe-

beschreven doch bekende soorten waarschijnlijk twee (een in het O. I. museum te

Londen, en een in de collectie van den heer van Lansberge onder den naam

S. Brahminus Hope) bedraagt.

XLVIII VERSLAG.

van Hectopsylla psitacii Frauenf. en die van Sarcopsyllus

gallinaceus Westw., en niet minder de overeenstemming in

levenswijze, maken het mijns inziens hoogst waarschijnlijk

dat wij hier met eene’tweede soort van het geslacht Hectopsylla

Frauenf. te doen hebben.»

De heer van der Wulp deelt in de eerste plaats mede,

dat bij hem een berigt is ontvangen van Professor Weyen-

bergh te Cordova, inhoudende eene rectificatie van den naam

van den vlinder, in het Tijdschrift voor Entomologie, deel

XVII, blz. 220 als Mamillo Curtisea Weyenb. beschreven en op

pl. 13 aldaar afgebeeld. Het is namelijk den heer Weyenbergh

gebleken, dat die soort reeds vroeger door Herrich-Schäffer

beschreven was onder den naam van Euclia diagonalis en

alzoo den laatstgenoemden naam dient te behouden. ')

Verder zegt de heer van der Wulp, dat zijn tijdelijk

verblijf buiten, in de nabijheid van Scheveningen, hem

dezen zomer in de gelegenheid heeft gesteld op nieuw onze

duin-Fauna na te gaan, die wat de Diptera betreft, zeker

nog lang niet is uitgeput. Zoo heeft hij van Anthrax afra F.

(fimbriata Meig.), die vroeger op tallooze duinwandelingen

nooit gevangen was, maar die hij toch meende reeds in

het vorige jaar gezien te hebben, thans verscheidene

exemplaren kunnen bemagtigen. Evenzeer werd Hecamede

albicans Meig., een klein vliegje tot de Ephydrinen behoorende

en dat nog niet in de lijsten der inlandsche Diptera was

vermeld, thans in grooten getale aangetroffen; deze soort

schijnt groote voorkeur te geven aan paardebloemen en

was vooral in de laatste duinen digt bij het strand te

vinden; dikwijls zaten er geregeld op elke bloem drie en

meer exemplaren. Even als de heer Six, heeft hij dit jaar

voor ’t eerst in de duinen en ook op bloeijende Daucus carota

een exemplaar gevangen van Gistogaster globosa F. Door

1) Tevens heeft Prof. Weyenbergh eene fout aangewezen in zijn stuk: » Varia

entomologica », mede in deel XVII van het Tijdschrift opgenomen, alwaar op blz.

149 reg. 12 staat: »voltooide » in plaats van » onvoltooide ».

VERSLAG. XLIX

kweeking heeft hij voorts nog Cecidomyia Salicis Winn. leeren

kennen, welke soort tot dusver evenmin als inlandsch be-

kend was. De larve woont in galachtig opgezwollen ge-

deelten van de takken eener wilgensoort; er zijn in elke

gal verscheidene larven bij elkander; tegen den tijd van

het uitkomen werkt zich het popje naar buiten; dit heeft

aan het kopeinde, ter wederzijde nevens de scheeden der

sprieten, een paar hoorntjes, die ongetwijfeld moeten

dienen om het insect een’ uitweg te banen.

Een takje met de gallen dezer Gecidomyia, waaraan de

ledige poppenhulsels zitten, alsmede de uitgekomen mugjes

en eenige voorwerpen van de overige genoemde soorten

worden ter bezigtiging gesteld.

Dezelfde Spreker vestigt nog de aandacht op Sciophila

halterata Staeg. Deze hoogst zeldzame soort was, zooveel hij

kon nagaan, tot dusverre alleen door Staeger in Denemarken

gevonden. Zij komt echter ook elders en o.a. bij ons te

lande voor. Tweemaal kreeg hij een exemplaar te zien,

en wel de eerste keer onder een aantal Diptera door Dr,

Piaget in Zwitserland verzameld, en nu laatstelijk een voor-

werp, door den heer Ritsema in September des vorigen

jaars aan de Vogelenzang gevangen.

i Het aderbeloop (zie nevensstaande

> # afbeelding) wijkt van dat van alle

moe > 4 Sciophilinen af, wijl de posticaal-

>. ader ongevorkt is. Indien Winnertz

bij het opstellen zijner Monographie der Mycetophiliden

deze soort had gekend, zou hij ongetwijfeld, op grond van

dat bijzondere aderbeloop, voor haar een nieuw geslacht

hebben opgerigt, even als hij dit gedaan heeft voor eenige

Mycetophilinen met ongevorkte posticaal-ader. Neemt men

alzoo voor deze familie de generieke verdeelingen van Win-

nertz aan, gelijk thans door alle Dipterologen geschiedt,

dan moet Sciophila halterata ook een afzonderlijk geslacht

uitmaken, waaraan Spreker ter eere van den uitstekenden

Deenschen Dipteroloog den naam van Staegeria zou wenschen

L VERSLAG.

te geven. Eene verwantschap met het genus Lasiosoma Winn.

laat zich niet miskennen. Het zeer kleine vierkante celletje

en de vóór dat celletje geplaatste dwarsader, welke de

subcostaal-ader en de hulpader verbindt, komt nagenoeg met

de schikking der aderen van Lasiosoma overeen; de niet ge-

vorkte posticaal-ader levert evenwel, gelijk gezegd is, voor

Staegeria een zeer in ’t oog loopend onderscheidingskenmerk.

De wetenschappelijke mededeelingen hiermede afgeloopen

ziinde, zegt de Voorzitter den verschillenden Sprekers dank

voor hunne bijdragen en sluit deze vergadering.

De weinige oogenblikken, die vervolgens nog overbleven

vöör het gemeenschappelijk diner, werden door de Leden

met gretigheid gebruikt om in den prachtig aangelegden

en met zoovele zeldzame dieren bevolkten tuin van Natura

Artis Magistra rond te wandelen of om even een blik te

slaan in de entomologische schatten van dat genootschap,

die, als zij eenmaal geheel geordend zullen zijn, voor de

wetenschap van onberekenbare waarde zullen blijken.

Aan den maaltijd, mede in een lokaal van de genoemde

inrigting gehouden en waarbij als altijd een gulle en vriend-

schappelijke toon heerschte, werd bij menigen dronk met

warmte het dertigjarig bestaan der Entomologische Vereeni-

ging herdacht. Blijkbaar was het eene goede keus geweest

om dit jaar in de hoofdstad bijeen te komen, waar eenmaal

de wieg en bakermat der Vereeniging hadden gestaan.

Den volgenden dag namen de meesten der aanwezigen

deel aan eene excursie in de omstreken van Hilversum.

Het weder, dat in den ochtendstond regenachtig was en

dus weinig goeds voorspelde, helderde later geheel op, en

niettegenstaande er van het spoorweg-station een groot eind

wegs moest worden afgelegd, eer men aan een geschikt

terrein was gekomen, mogt menigeen zich verheugen over

min of meer belangrijke voorwerpen van de doorwandelde

streek medegebragt.

VERSLAG. LI

Zoo werden onder anderen door de heeren Everts en

Leesberg de volgende zeldzame Coleoptera gevangen :

Dyschirius impunctipennis Daws.

Harpalus calceatus Dfts.

Stenolophus Teutonus Schrnk.

Acupalpus brunnipes St.

Calathus piceus Marsh.

Myrmedonia laticollis Mark.

Philonthus fumigatus Er.

Stenus canaliculatus Gyll.

Olibrus Millefolii Payk.

Pocadius ferrugineus F.

Chrysanthia viridis Schm.

Trachyphlaeus scaber L. f. n. sp.

Apion rufierus Germ.

» columbinum Germ.

» ebeninum Kirby f. n. sp.

Anthonomus varians Payk.

Orchestes iota F.

Sibynes Viscariae L.

Thyamis pellucida Foudras. f. n. sp.

Hispa atra L.

De heer Snellen vond den zak van de rups eener voor

de Fauna nieuwe Tineide (Diplodoma marginepunctella Steph.)

en Mr. Piepers een zeer geprononceerd exemplaar der varie-

teit Eremita Hbn. van Ocneria Monacha L. Onder de vangst

van den heer Ritsema muntte vooral uit Salda geminata

Costa, in beide sexen. Voorts ving de heer Snellen van

Vollenhoven een fraai voorwerp van Rhyssa persuasoria L.;

en onder de Diptera was inzonderheid merkwaardig een

door den heer Six gevangen exemplaar van Psarus abdomi-

nalis F., eene soort waarvan tot dusver nog slechts twee-

maal in ons land een exemplaar was aangetroffen,

Wat eindelijk de Spinnen betreft, leverde de heer van

Hasselt de volgende uitvoerige opgaaf:

LIT VERSLAG.

«Onze excursie naar de Hilversumsche bosschen, door

een onzer verdienstelijke Cicerones uit Amsterdam, —

wegens den vrij aanzienlijken tijd, dien wij met wandelen

en zoeken naar de «beste plekjes», als van ouds, hadden

verspeeld, — naar mijn oordeel in het algemeen reeds ten

onregte eene «failure» genaamd, was dit voor mij in het

bijzonder zeker niet.

«Behalve het genot van den inderdaad ligchaam en geest

weldoenden zomerdag, dien we weder vriendschappelijk en

leerrijk in Gods vrije natuur vrolijk en gezellig hebben

mogen doorbrengen, overtrof mijne vangst (die ik eerst

maar matig waande) bij nadere beschouwing mijner ge-

vangenen, mijne verwachting zeer. In de eerste plaats trof

ik een aantal oude bekenden aan, van welke ik, ter aan-

vulling, verbetering of verversching mijner collectie, ver-

scheidene fraaije mares of feminae medenam, hetzij door

mij zelven of door verscheidenen mijner welwillende jagt-

genooten gevangen. Hiertoe behooren :

Epeira patagiata Clerck.

» conica Pallas.

» bicornis G. Koch.

Singa albo-vittata Westr.

Theridium pulchellum Walck.

» sisyphium Clerck.

» bimaculatum L.

» formosum Clerck.

Linyphia triangularis Clerck.

» montana G. Koch.

» bucculenta Clerck.

Asagena serratipes C. Koch.

Textrix lycosina Oliv.

Philoica notata? C. Koch.

Melanophora nocturna L.

Zora spinimana Blackw.

Ocyale mirabilis Clerck, in de 3 varieteiten.

Lycosa barbipes Walck.

. VERSLAG. LIII

Lycosa monticola G. Koch.

Xysticus praticola CG. Koch.

Thomisus Pini Hahn.

Attus falcatus Clerck.

» muscorum Clerck, een bijzonder groot exemplaar.

«Maar wat, in de tweede plaats, voor mij dezen dag tot

een’ der «gelukkigen» maakte, was mijne aanwinst op het

gebied der onderzoeking, waarover ik daags te voren het

genoegen had de vergadering te onderhouden, te weten op

dat der nidificatie van de daar besproken Agroeca brunnea

Blackw.

«Ik had mij voorgenomen, in het vochtige mos en de heide-

planten, die hier in zoo grooten overvloed tierden, naar die

eijernestjes en de architecten daarvan te zoeken en daaraan

deze excursie meer bijzonder te wijden. Tot mijne oorspron-

kelijke teleurstelling vond ik zelf geen enkel cfleschje»;

alleen één, reeds uitgekomen, nog slechts even herken-

baar, ontving ik van mijnen vriend Snellen van Vollen-

hoven. Van het spinnetje zelf meende ik echter geen spoor

te hebben ontmoet. Als het ware «en passant» of «pour

acquit de conscience» had ik, zoo ik dacht, een drietal

pulli of juniores der gewone Trochosa trabalis of ruricola

C. Koch, wegens de oppervlakkige gelijkenis met jonge

Agroecae, medegenomen. Dezen te huis naziende ontdekte

ik, tot mijne niet geringe vreugde, dat er zich werkelijk

een paar — en nog wel een paartje — half ontwikkelde

exemplaren der zoo zeer gewenschte A. brunnea bij be-

vonden! Deze loopen, even als de Lycosae, buitengewoon

snel en hebben dan ook, op het eerste aanzien, tusschen

het mos en de Erica, zeer veel van de genoemde spinnen.

Bij zoodanige gelegenheid op den grond liggende en bij de

vlugheid der diertjes is het niet mogelijk om ze van nabij

te bezien, waarbij men anders onmiddellijk aan den zeer

verschillenden oogenstand het onderscheid kan ontdekken ;

doeh te «huis» bespeurde ik terstond, dat ik ten minste

niet voor niets cuit» was geweest.

LIV VERSLAG.

«Ik heb mijne vangst nu in een ad hoc behoorlijk inge-

rigt fleschje, met zand, vochtig mos en Erica, ter verdere

opkweeking, geplaatst. Het jonge d is al eens verveld,

doch heeft nog geene volkomen ontwikkelde palpen. Beiden

zijn vlug en levendig, ofschoon weinig voedsel nemende en

niet veel spinsel makende. Ik vrees alleen, dat het jaar-

getijde reeds te ver gevorderd is, om ze tot volle rijpheid

te zien komen en de paring en cocon-vorming te kunnen

waarnemen. En zullen ze overwinteren? Videamus. In elk

geval heb ik nu geleerd, waar en hoe ze te vangen en hen

om zoo te zeggen meer in de vlugt van jonge Lycosae te

onderscheiden, zelfs zoo, dat het mij sedert gelukt is, mijn

kweekfleschje nog te vermeerderen met een tweetal 9 juniores,

in de zoogenaamde Scheveningsche boschjes gevangen, dus

digter bij dan ik eerst vermoedde. Maar is het dezelfde

species die de «fleschjes» maakt? Quod, — nog altijd, —

demonstrandum erit. »

LIJST: DER LEDEN

VAN DE

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

op 24 Julij 1875,

MET OPGAVE VAN HET JAAR HUNNER TOETREDING, ENZ.

PARTS

BEGUNSTIGERS.

Teyler’s Stichting te Haarlem. 1860.

De heer Mr. C. W. Hubrecht, te Leiden. 1859.

» » J. Kneppelhout, Hemelsche Berg te Oosterbeek. 1867.

n » Dr. François P. L. Pollen, te Scheveningen. 1867.

Mevrouw Hartogh Heys van de Lier, geb. Snoeck, te ’s Gravenhage. 1868.

De heer Dr. F. J. L. Schmidt, te Rotterdam. 1869.

» » Mr. J. Thiebout, te Zwolle. 1869.

Jhr. Mr. W. C. M. de Jonge van Ellemeet, te Oost-Capelle

n n

bij Middelburg. 1870.

» » Jhr. F. van den Santheuvel, te Dordrecht. 1870.

EERELEDEN.

De heer Dr. C. F. Westerman, Directeur van het Koninklijk Zoologisch

Genootschap Natura Artis Magistra, te Amsterdam. 1858.

H. T. Stainton, Esq. Mountsfield, Lewisham bij Londen. 1861.

n n

» » Dr. C. Felder, lid der Kais. L. C. Academie der Naturwis-

senschaften en Burgemeester van Weenen. 1861.

» » Prof. Dr. H. Löw, te Guben. 1862.

» » Prof. J. 0. Westwood, F. L. S., Directeur van het Hopean

Museum te Oxford. 1862.

» » A.E. W. Ludeking, Officier van gezondheid bij het Nederl.

Indische leger. 1862.

Jhr. J. L. C. Pompe van Meerdervoort, te St. Petersburg. 1864.

LVI LIJST DER LEDEN ENZ.

De heer Prof. J. J. P. Hoffmann, te Leiden. 1865.

» » Dr. Gustav L. Mayr, te Weenen. 1867.

» » Dr. H. D. J. Wallengren, te Farhutt, bij Hogands in Zweden.

1871.

» n R. MacLachlan, F. L. S., te Londen. 1871.

» » Dr. T. Thorell, Hoogleeraar in de Zoologie aan de Hoogeschool

te Upsala in Zweden. 1872.

» » Dr. €. A. Dohrn, President der Entomologische Vereeniging

te Stettin. 1873.

» » M. E. Baron de Selys Longchamps, te Luik. 1874.

5 n Dr. V. Signoret, te Parijs. 1874.

CORRESPONDERENDE LEDEN.

De heer Prof. Arn. Förster, Hoofdleeraar aan de Hoogere Burgerschool

te Aken. 1853.

» » Emil vom Bruck, te Crefeld. 1853.

» » Dr. €. Stal, Professor aan het Kon. Zoologisch Museum te

Stockholm. 1864.

» à» Frederic Moore, Bestuurder van het Museum der voormalige

Oost-Indische Compagnie te Londen. 1864.

» » J.W. May, Consul-Generaal der Nederlanden te Londen. 1865.

Z. Exe. Mr. J. W. van Lansberge, Gouverneur-Generaal van Neder-

landsch Indië, te Batavia. 1865.

De heer Prof. P. C. Zeller, Grünhof bij Stettin. 1867.

» » VW. Mink, Hoofdleeraar aan de Hoogere Burgerschool te Urc-

feld. 1867.

» » Dr.H. Weyenbergh, Hoogleeraar aan de Hoogeschool te Cordova

in de Argentijnsche Republiek. 1872.

» » Dr. W. Marshall te Weimar. 1872.

n no ws Putzeys, te Brussel. Leia.

» » À. Fauvel, te Caen. 1874.

BUITENLANDSCHE LEDEN.

De heer Henri Vicomte de Bonvouloir, Archiviste-adjoint de la Société

entomologique de France, Rue de l’Université, 15, te Parijs.

(1867—68).

» » H. Jekel van Westing, lid der K. Acad. der natuuronderzoe-

kers te Moscou en van verscheidene entomol. genootschappen ,

Rue Letort, 2, te Parijs. (1868—69).

GEWONE LEDEN.

1845-46.

De heer Dr. J. G. H. Rombouts, te Groesbeck.

» » F.M. van der Wulp, Spui, n°. 93, te’s Gravenhage. — Diptera.

LIJST DER LEDEN ENZ. LVII

De heer Dr. M. C. Ver Loren van Themaat, huize Schothorst, te

Hoogland bij Amersfoort. — Algemeene Entomologie.

J. W. Lodeesen, Prinsengracht bij de Reestraat, 377, te Amster-

dam. — Lepidoptera indigena.

Dr. J. R. E. van Laer, te Utrecht.

Dr. P. H. J. Wellenbergh, te Oisterwijk.

Mr. H. Ver Loren van Themaat, te Utrecht. — Lepidoptera.

Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven, Phil. nat. Dr., 2de Van den

Boschstraat, 34, te ’s Gravenhage. — Hymenoptera en Hemiptera.

W. O. Kerkhoven, te Twello.

1851-52.

R. T. Maitland, Directeur van den Kon. Zoologisch-botanischen

Tuin te ’s Gravenhage. — Algemeene Entomologie.

P.C.T. Snellen, Zuidblaak , n°. 66, te Rotterdam. — Lepidoptera.

Dr. M. Imans, te Utrecht.

Dr. W. A. J. van Geuns, Oude Gracht, te Utrecht.

1352-53.

N. H. de Graaf, Haarlemmerstraat, te Leiden. — Lepidoptera.

Mr. H. W. de Graaf, Noordeinde, 123, te ’s Gravenhage. —

Inl. Lepidoptera, bijzonder Microlepidoptera.

G. M. de Graaf, Heerengracht, te Leiden. — Lepidoptera.

Dr. L. A. J. Burgersdijk, Hoogleeraar aan het Athenaeum te

Deventer. — Algem. Entomologie.

G. A. Six, De Ruiterstraat, 11, te ’s Gravenhage. — Hymenoptera.

Dr. W. Berlin, Hoogleeraar aan het Athenaeum, Plantage

Parklaan n°. 3, te Amsterdam.

1855-56.

A. A. van Bemmelen, Direeteur van de Diergaarde te Rot-

terdam. — Algemeene Entomologie.

Mr. E. A. de Roo van Westmaas, Huize Daalhuizen , te Velp. —

Lepidoptera.

M. Breukelman, te Delfshaven.

Lepidoptera.

1356-57

Mr. J. Herman Albarda, te Leeuwarden. — Inlandsche Lepi-

doptera (bijzonder Microlepidoptera) en Neuroptera.

Mr. W. Albarda, te Ginneken. — Lepidoptera en Neuroptera.

A. P. H. Kuipers, te Leeuwarden.

Dr. A. W. M. van Hasselt, Amsterdamsche Veerkade, 15, te

’s Gravenhage. — Arachniden.

1857-58

Dr. J. W. Schubärt, te Utrecht

W. K. Grothe, te Zeist,

LVIII LIJST DER LEDEN ENZ.

1858-59.

De heer J. C. J. de Joncheere, Voorstraat, D, 368, te Dordrecht. —

Lepidoptera.

J. Backer, te Oosterbeek. — Lepidoptera.

n ”

1860-61.

De heer J. Kinker, Oudezijds-Achterburgwal bij de Oudemanhuispoort,

n°, 223, te Amsterdam. — Lepidoptera en Coleoptera indigena.

Dr. E. Piaget, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool, Korte-

naerstraat, 416, te Rotterdam. — Diptera en Parasitica.

n n

1861-62

Wijlen de heer H. Hartogh Heys van de Lier (het Lidmaatschap

door zijne Weduwe voortgezet).

1862-63.

De heer H. Baron Lewe van Middelstum, te Beek bij Nijmegen. —

Lepidoptera.

1863 -64.

De heer Mr. R. Th. Bijleveld, Rapenburg te Leiden. — Algemeene

Entomologie.

» » D. J. R. Jordens, Sassenpoorterwal, F, 3471, te Zwolle. —

Lepidoptera.

1864-65.

De heer Mr. A. H. Maurissen, te Maastricht. — Lepidoptera.

H. J. Veth, Phil. nat. Cand., Leeraar aan de Hoogere Bur-

gerschool te Rotterdam. — Algemeene Entomologie.

H. W. Groll, te Haarlem. — Coleoptera.

1865-686.

De heer Dr. H. C. van Medenbach de Rooy; Weerdjesstraat , te

Arnhem. — Lepidoptera.

Mr. A. Brants, Buitensingel te Arnhem. — Lepidoptera.

1366-67.

De heer F. J. M. Heylaerts Jr., St. Jansstraat te Breda. — Lepi-

doptera enz.

» » Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Hoogleeraar te Utrecht. — Alge-

meene Zoologie.

» » À. van den Brandt, te Venlo. — Lepidoptera.

» ”

” ”

1867—68.

De heer C. Ritsema Cz., Conservator bij ’s Rijks Museum van Natuur-

like historie, Rapenburg n°. 94 te Leiden. — Algemeene

Entomologie.

» n Mr. Hartogh Heys van Zouteveen, Phil. nat. Doctor, te Assen.

LIJST DER LEDEN ENZ. LIX

1868-69

De heer Dr. J. G. de Man, Conservator bij ’s Rijks Museum van Natuur-

lijke historie, te Leiden. — Algemeene Entomologie.

Dr. T. W. O. Kallenbach, te Rotterdam. — Lepidoptera.

A. Cankrien, Boompjes, te Rotterdam. — Lepidoptera.

Mr. ©. J. Sickesz, Burgemeester van Laren, Huize de Cloese

bij Lochem.

1369-70.

De heer Dr. H. W. Waalewijn, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool

te Alkmaar.

n n M. Nijhoff, Raamstraat 49, te ’s Gravenhage, — Bibliographie.

1370-71.

De heer Dr. L. L. Aronstein, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool

te Breda.

» » Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, Leeraar aan de Hoogere Burger-

school, Huigensstraat 11, te ’s Gravenhage. — Coleoptera.

» » Mr. M. C. Piepers, Lid der regterlijke magt in Nederlandsch

Indié, thans met verlof hier te lande, te Amsterdam. —

Lepidoptera.

n» Dr. P. J. Veth, Hoogleeraar aan de Rijksinstelling van onder-

wijs in de taal-, land- en volkenkunde van Nederlandsch Indië,

te Leiden.

187172.

De heer W. A. Ivangh Schepman, te Rhoon. — Lepidoptera.

» » D. Burger, Phil. nat. Stud., te Leeuwarden. — Hemiptera.

» » Dr. J. Ritzema Bos, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool

en de Landbouwschool te Wageningen.

» » J.F. G. W. Erbrink, N. Z. Voorburgwal over de Kolk, n°. 62,

te Amsterdam. — Algemeene Entomologie.

» » J.B. van Stolk, Zeemansstraat, te Rotterdam. — Lepidoptera.

» » Mr. A. F. A. Leesberg, Jan-Hendrikstraat, 9, te ’s Graven-

hage. — Coleoptera.

» » Dr. H. J. van Ankum, Hoogleeraar te Groningen.

„ » M. M. Schepman te Rhoon. — Neuroptera.

» » Dr. C. K. Hoffmann, Hoogleeraar te Leiden. — Vergelijkende

ontleedkunde.

1872-73.

De heer Dr. A. J. van Rossum, Kastanjelaan te Arnhem.

1873-74,

De heer H. P. Snelleman, Phil. nat. Stud., Nieuwe Rijn 78, te Leiden.

» » A.B. van Medenbach de Rooy, Weerdjesstraat te Arnhem.

LIJST DER LEDEN ENZ.

heer J. van Leeuwen Jr., Litt. hum. Cand., Prinseneiland, n°. 91,

te Amsterdam. — Lepidoptera.

J. C. Stern, te Sluis.

Mr. M. ’s Gravesande Guicherit, te Delft.

1874-75.

”

heer H. L. Gerth van Wijk, Leeraar aan de Hoogere Burger-

school te Middelburg.

C. J. Grube, Niewwendijk bij de St. Jacobstraat, n°. 94, te

Amsterdam. — Lepidoptera.

J. van den Honert, Nieuwe Waalseiland bij de Schipperstraat ,

n°. 26, te Amsterdam.

» R. H. Saltet, Med. Stud., Heerengracht bij de Wolvenstraat ,

n°. 264, te Amsterdam.

K. N. Swierstra, Koninkl. Zool. Genootschap , Natura Artis

Magistra” te Amsterdam. — Algemeene Entomologie.

”

1875-76.

De heer H. Uijen, Priemstraat te Nijmegen. — Lepidoptera.

„ J.G. Wurfbain te Worth-Rheden.

BESTUUR.

President. Mr. W. Albarda.

Vice-President. P. C. T. Snellen.

Secretaris. F. M. van der Wulp.

Conservator. Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven.

Bibliothecaris. C. Ritsema Cz.

Penningmeester. J. W. Lodeesen.

COMMISSIE VAN REDACTIE VOOR HET TIJDSCHRIFT.

De President van het Bestuur.

Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven.

F. M. van der Wulp.

BIBLIOTHEKEN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING.

BIJGEKOMEN BOEKEN VAN 1 SEPTEMBER 1874

TOT Sd JULIJ 1875.

BIBLIOTHEEK A.

Natuurlijke Historie in het algemeen.

Anonymus. Systematisches Verzeichniss aller derjenigen Schriften

welche die Naturgeschichte betreffen; von den ältesten bis auf

die neuesten Zeiten. Halle, 1784. fol.

Sars (C. G. O.), Indberetning til Departementet for det Indre om

de af ham i Aarene 1870—73 anstillede praktisk-videnskabelige

Unders@gelser angaende Torskefiskeriet i Lofoten. Christiania, 1874.

8vo. (Geschenk van de Koninklijke Universiteit van Noorwegen).

Spallanzani, Dissertations relative to the Natural History of Ani-

mals and Vegetables, to which are added two letters from Mr.

Bonnet to the Author. London, 1784. 2 vol. 8vo.

Algemeene Dierkunde.

Boeck (A.), Nye Slaegter og Arter af Saltvands Copepoder. Chris-

tiania, 1872. 8vo. (bis) (Met het volgende ten geschenke van de

Koninklijke Universiteit van Noorwegen).

Friele (H), Oversigt over de i Bergens Omegn forekommende

skaldaekte Mollusker. Christiania, 1873. 8vo. (bis).

. Geubel (Dr. H. C.), Zoologische Notizen. Enthaltend eine Reihe

von Beobachtungen nebst philosophischen und chemisch-physiolo

gischen Bemerkungen über mehrere Weich- und Gliederthiere.

Landau, 1852. 8vo.

LXII BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

10.

dst

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

Meyer (Dr. A. B.), Einige Bemerkungen über den Werth , welcher

im Allgemeinen den Angaben in Betreff der Herkunft mensch-

licher Schädel aus dem ostindischen Archipel beizumessen ist.

Wien, 1874. 8vo.

Anthropologische Mittheilungen über die Papuas von Neu-

Guinea. I. Aeusserer physischer Habitus. Wien, 1874. M. einer

Taf. Porträts. 8vo.

Uebersicht der von mir auf Neu-Guinea und den Inseln

Jobi, Mysore und Mafoor im Jahre 1873 gesammelten Amphibien.

Berlin, 1874. 8vo. (Met de beide vorige nommers ten geschenke van

den heer M. Nijhoff).

Ritzema Bos (J.), Bijdrage tot de kennis van de Crustacea

Hedriophthalmata van Nederland en zijne kusten. Groningen,

1874. M. 2 pl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Sars (G. O), Beskrivelse af de paa Fregatten Josephines expe-

dition fundne Cumaceer. Stockholm, 1871. M. 20 Tavl. 4to.

Beskrivelse af syv nye Cumaceer fra Vestindien og det

Syd-Atlantiske Ocean. Stockholm, 1873. M. 6 Tavl. 4to.

Bidrag til Kundskaben om Dyrelivet paa vore Havbanker.

Christiania, 1872. 8vo. (bis).

Om en hidtil lidet kjendt maerkelig Slaegtstype af Polyzoer.

Christiania, 1873. M. 2 Tavl. 8vo. (bis).

—— Bidrag til Kundskaben om Norges Hydroider. Christiania,

1873. M. 4 Tavl. 8vo. (bis).

Om en dimorph Udvikling samt Cents set hos Lepto-

dora. Christiania, 1873. M. 1 Tavl. 8vo. (bis).

Bemaerkninger om de til Norges Fauna hqrende Phyllopoder.

Christiania, 1873. 8vo. (bis) (Met de zes vorige nommers ten ge-

schenke van de Koninklijke Universiteit van Noorwegen).

Vérardi et Ratzeburg, Nouveau Manuel complet du destructeur

des animaux nuisibles. Paris, 1847 et 52. 2 part. kl. 8vo.

Weyenbergh (Prof. H.), Bijdrage tot de kennis van het visschen-

geslacht Xiphophorus Heck. Amsterdam, 1874. M. 2 pl. 8vo.

(Geschenk van den Schrijver).

Algemeene Entomologie.

Siebke (H.), Enumeratio Insectorum Norvegicorum. Fasc. I.

Catalogum Hemipterorum et Orthopterorum continens. Christiania,

1874. 8vo. (bis) (Geschenk van de Koninklijke Universiteit van

Noorwegen).

Westwood (J. O), Thesaurus Entomologicus Oxoniensis; or Illu-

strations of new, rare and interesting Insects, for the most part

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LXIII

contained in the collections presented to the University of Oxford

by the Rev. F. W. Hope. With plates from drawings by the

Author. Oxford, 1874. 4to. Part III and IV.

Bijzondere Entomologie.

A. Coleoptera.

Borre (A. Preudhomme de), Du Doryphora decemlineata. Brux.

1875. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Everts (Dr. Ed.), Lijst der in Nederland voorkomende schild-

vleugelige insekten (Coleoptera). ’s Grav. 1875. 8vo. (Geschenk van

den Schrijver).

Kerchove de Deuterghem (0. de), L’ennemi de la pomme de

terre. Notice sur le Doryphora decemlineata. Brux. 1875. DE 1 pl.

8vo. (Geschenk van den heer Puls te Gent).

Verslag van de werkzaamheden der commissie tot verdelging van

meikevers te Wageningen in het voorjaar van 1875. Zwolle, 1875.

Ato. (Geschenk van Dr. J. Ritzema Bos).

Vollenhoven (S. C. Snellen van), De Colorado-kever. Haarlem,

1875. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

B. Lepidoptera.

Heylaerts (F. J. M), Zur Naturgeschichte von Epichnopteryx

Tarnierella Brd. Stettin, 1875. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Hofmann (E.), Isoporien der europäischen Tagfalter. Stuttg. 1873.

8vo. (Geschenk van Mr. W. Albarda).

Moore (F.), List of Diurnal Lepidoptera collected in Cashmere

Territory bij Capt. R. B. Reed, with Descriptions of new Species.

Lond. 1874. W. a col. pl. 8vo.

—— Descriptions of new Asiatic Lepidoptera. Lond. 1874. W.

2 col. pl. 8vo. (Met het vorige nommer ten geschenke van den

Schrijver).

Ritsema Cz. (C.), Description de deux espèces nouvelles de

Microlépidoptères exotiques (Atteva impunctella et Pseudoblabes

Snelleni). Paris, 1875. (Geschenk van den Schrijver).

Vollenhoven (S. C. Snellen van), Beschrijvingen en afbeeldingen

van Nederlandsche vlinders. (Vervolg op Sepp, Beschouwing der

wonderen Gods, enz.)’s Gravenhage, 1874. DL III, n°. 33—38. 4to.

Weyenbergh (Prof. H.), Oiketicus Kirbii Guild., ein interessanter

argentinischer Schmetterling. Buenos Ayres, 1875. fol. (Geschenk

van den Schrijver).

LXIV BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

Cc. Hymenoptera.

34. Anonymus, Le gouvernement admirable ou la république des

abeilles. Avec les moyens d’en tirer une grande utilité. La Haye,

1740. kl. 8vo.

35. Leuckart (Dr. K.), Over doove en abortieve eïjeren der honig-

bijen. Vertaald door C. Ritsema Cz. Haarlem, 1875. 8vo. (Ge-

schenk van den Vertaler).

36. Ritsema Cz. (C.), Descriptions et figures de deux espéces nouvelles

du genre Anthidium F., provenant de l’Archipel des Indes-

Orientales. (Anthidium Smithii et A. Forstenii). Paris, 1874. 8vo.

(Geschenk van den Schrijver).

37. Vollenhoven (S. C. Snellen van), Over de groep der Dryiniden

in de familie der Proctotrupiden, met beschrijving eener nieuwe

soort. Amsterdam, 1874. M. 1 gekl. pl. 8vo. (Met het volgende

nommer ten geschenke van den Schrijver).

38. Pinakographia. Afbeeldingen van meer dan 1000 soorten

van Noordwest-Europesche Sluipwespen. ’s Gravenhage, 1875.

afl. 1 met 5 gekl. pl. Ato.

D. Hemiptera.

39. Signoret (V.), Revue iconographique des Tettigonides. Paris

1853/54. Av. pl col. 8vo. (Met de 33 volgende nommers ten ge-

schenke van Dr. V. Signoret).

40. —— Essai monographique sur les Aleurodes. Paris, 1867. Av.

2 pl. 8vo.

41. —— Essai sur les Cochenilles (Homoptères-Coccides). Paris,

1868—74. 12 part. Av. pl. 8vo.

42. —— Description d’Hémiptéres nouveaux provenant de la Guinée

Portugaise. Paris, 1849. 8vo.

43. —— Notice sur le groupe des Eurymélides. Monographie du

genre Aethalion. Paris, 1850. Av. 1 pl. 8vo.

44, Description d’une nouvelle espèce d’H&mipteres-Heteropteres

du groupe des Mictides, genre Petascelis. Paris 1851. Av. 1 pl. 8vo.

45. Description d’un genre nouveau et de quelques espèces du

groupe des Tettigonides. Paris, 1850. Av. 1 pl. col. 8vo.

46. —— Revue critique du groupe des Tettigonides et de la tribu

des Cercopides. Paris, 1853. 8vo.

47. —— Notice sur un insecte de la section des Homoptères de la

tribu des Tettigonoïdes. Paris, 1853. Av. 1 pl. col. 8vo.

48. —— Description d’une espèce nouvelle faisant genre dans l’ordre

des Hémiptères-Hétéroptères, famille des Azopides. Paris, 1854.

Av. 1 pl. col. 8vo.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LXV

. Signoret (V.), Essai monographique du genre Micropus Spin.

Paris, 1855. Av. 1 pl. col. 8vo.

. —— Description d’un nouveau genre de la tribu des Longicoxes,

Amiot et Serv., groupe des Emésides. Paris, 1858. Av. 1 pl. 8vo.

51. —— Monographie du genre Corizus. Paris, 1858. 8vo.

52. —— Descriptions de nouvelles espèces d’Hémiptéres. Paris, 1858.

Av. 1 pl. col. 8vo.

53. —— Faune des Hémiptères de Madagascar. 1° part. Homoptères,

2° part. Hétéroptères. Paris, 1859/60. Av. 2 pl. col. 8vo.

54. —— Hémiptères de Sicile. Paris, 1860. 8vo.

55. Description de deux Homoptères, types de genres nouveaux.

Paris, 1861. Av. 1 pl. 8vo.

56 Description de quelques Hémiptères nouveaux. Paris, 1861.

Av. 1 pl. 8vo.

57. —— Essai sur la Faune entomologique de la Nouvelle-Calédonie

(Balade) et des îles des Pins, Art, Lifu, etc. Paris, 1861. 8vo.

58. —— Description d’Hémiptéres nouveaux de Jurimaguas et Moya-

bamba (Perou). Paris, 1862. Av. 1 pl. 8vo.

59. —— Quelques espèces nouvelles d’Hémiptéres de Cochinchine.

Paris, 1862. Av. 1 pl. 8vo.

60. —— Révision des Hémiptères du Chili. Paris, 1863. Av. 3 pl. 8vo.

61. —— Descriptions de quelques Hémiptères nouveaux. Paris,

1865. 8vo.

62. —— Quelques observations sur les Cochenilles connues sous le

63.

64.

65.

66.

67.

68.

69.

70.

nom de Pou à poche blanche, qui ravagent les plantations de

cannes à sucre à l’île Maurice et à l’île de la Réunion. Paris,

1868. 8vo.

—— Etudes sur le genre Phylloxera de Fonscolombe. Paris,

1867. Av. 1 pl. 8vo.

—— Phylloxera vastatrie, Hémiptère-Homoptère de la famille

des Aphidiens, cause prétendue de la maladie actuelle de la

vigne. Paris, 1870. Av. 1 pl. 8vo.

—— Quelques observations nouvelles sur le Phylloxera vastatrix.

Paris, 1870. 8vo.

—— Note sur le Phylloxera. Paris, 1873. 8vo.

—— Du Phylloxera et de son évolution. Paris, 1873. 4to.

Quelques observations à propos des espèces du genre Phyl-

loxera. Paris, 1874. Ato.

—— Notice sur un Homoptère peu connu (Periphyllus). Paris,

1867. Av. 1 pl. 8vo.

—— Notice sur un nouveau Periphyllus (P. Laricae Hal.) Paris,

1868. 8vo.

LXVI BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

(48

72.

73.

74.

75.

76.

77.

78.

29.

80,

Signoret (V.) et Balbiani, Sur, le développement du Puceron brun

de /’Erable. Paris, 1867. 4to.

Stäl (C), Hemiptera nova vel minus cognita. Paris, 1865. 8vo.

E. Neuroptera.

Lachlan (R. Mc.), A Monographie Revision and Synopsis of the

Trichoptera of the European Fauna. London, 1874/75. Prt. I

and II. W. 11 pl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Selys Longchamps (E. de), Monographie des Libellulidées d’Europe.

Paris et Brux., 1840. Av. 4 pl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

—-— Instructions sur la chasse des Névroptères. Paris, 1868.

kl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

F. Orthoptera.

Niets bijgekomen.

G Diptera.

Loew (H.), Diptera Americae septentrionalis indigena. Berolini,

1861, 65/72. pars. I & II. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

H. Arachnoidea en Myriapoda.

Niets bijgekomen.

Palaeontologie.

Niets bijgekomen.

Ontwikkelingsgeschiedenis en Ontleedkunde.

Niets bijgekomen.

Tijdschriften.

Annali del Museo Civico di Storia naturale di Genova, pubblicati

per cura di G. Doria. Genova, 1874. vol. V. M. 5 pln. 8vo. (In

ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Annuaire de l'Académie Royale des Sciences, des Lettres et des

Beaux-Arts de Belgique. Brux., 1874. Ann. 40. kl. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Annuaire Entomologique pour 1875, par A. Fauvel. Caen et

Paris, 1875. kl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Archives Néerlandaises des Sciences exactes et naturelles, pu:

bliées par la Soc. Holl. d. Sc. à Harlem. La Haye, 1874. Tom. IX.

livr. 4 et 5. 8vo. (Geschenk van de Hollandsche Maatschappij van

Wetenschappen te Haarlem).

81.

82.

83.

84.

85.

86.

87.

88.

89.

90.

91:

92.

93:

94,

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LXVIi

Bulletin de la Société Linnéenne de Normandie. Caen, 1873,

74. 2% ser, vol. 7 et 8. (ann. 1872— 74.) 8vo. (In ruil tegen het

Tijdschr. v. Entom.).

Bulletin des séances de la Société Entomologique de France.

Paris, 1874/75. N°. 39, 43 et 49. 8vo.

Bulletin of the Buffalo Society of Natural Sciences. Buffalo,

1874. vol. II n°. 1 and 2. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr v. Entom.).

Bulletin of the Essex Institute. Salem, 1874. vol. V. 8vo. (In

ruil tegen het Tijdschr v. Entom.).

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Firenze, 1874.

An VI, VII, trim. 1. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Compte-Rendu des séances de la Société Entomologique de Bel-

gique. Brux., 1874/75. Sér. II, n°. 3—10 et 12. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Jahrbücher des Nassauischen Vereins für Naturkunde. Heraus-

gegeben von Dr. C. L. Kirschbaum. Wiesbaden, 1873/74. Jahrg.

27 nnd 28. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr v. Entom.).

Jahresbericht (Erster) der Schwedischen Academie der Wissen-

schaften über die Fortschritte der Naturgeschichte, Anatomie

und Physiologie der Thiere und Pflanzen; aus dem Schwedischen

mit Zusätzen von Dr. J. Müller. Bonn, 1826. 8vo.

Memoirs of the Boston Society of Natural History. Boston,

1873/74. vol. II, part. II; n°. 4: vol. II, part. III, n°. 1 and

2. With Plates. 4to. (In ruil tegen het Tijdschr v. Entom.)..

Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch Indié, uitgegeven

door de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch

Indie. Batavia en ’sGravenhage, 1873. DI. 33. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Newman (E.), The Entomologist. London, 1874/75. vol. VII,

n°. 133—137; vol. VIII, n°. 138—144. 8vo.

Oversigt over det Kgl. danske Videnskabernes Selskabs Forhand-

linger og dets Medlemmers Arbeider i Aar 1852, 1853 & 1855.

Kjöbenhavn, 1852/53 & 55. 3 din. 8vo.

Periodico Zoolöjieo. Organo de la Sociedad Entomolögiea Argen-

tina publicado por la misma. Buenos-Ayres, 1874. Tom. I, En-

tegra 1 et 2. 8vo. (Geschenk van Prof. H. Weyenbergh).

Proceedings of the Boston Society of Natural History. Boston ,

1873/74. vol. XV, part 3; vol. XVI, part 1. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Proceedings of the Scientific Meetings of the Zoological Society

of London for the year 1874, prt. 2 and 3. London, 1874. 8vo,

(In ruil tegen het Tijdschr v. Entom.).

LX VIII BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

96.

97.

98.

99.

100

101.

102.

103.

104.

105.

106.

107.

108.

109.

Report of the Commissioner of Agrieulture for the year 1872.

Washington, 1874. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Reports (Monthly) of the Department of Agrieulture for the

year 1872 and 1873. Washington, 1873. 8vo.

Report (Third Annual) of the Board of Managers of the Zoolo-

gical Society of Philadelphia. Philad., 1875. With Plates. 8vo.

Tijdschrift voor Entomologie, uitgegeven door de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging. ’s Gravenhage, 1873/74. DI. 17, afl. 5

en 6. Met pl. 8vo., benevens Repertorium betreffende den 9%%— 16%

jaargang, door F. M. van der Wulp. ’s Gravenhage, 1875. 8vo.

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, gevestigd te

Amsterdam. Amsterdam, 1874/75. n°. 1—5. 4to. (In ruil legen

het Tijdschr. voor Entom.).

Verslag van de 29% Zomervergadering en van de 8* Winter-

vergadering der Nederlandsche Entomologische Vereeniging, ge-

houden te Arnhem den 29ster Augustus en te Leiden den 19%

December 1874. ’s Gravenhage, 1875. 8vo.

Verslag (74°) van het Natuurkundig Genootschap te Groningen

over het jaar 1874, 8vo. (Geschenk van het Natuurk. Genootschap).

Verslagen en Mededeelingen der Koninklijke Akademie van

Wetenschappen, Afd. Natuurkunde. Amsterd. 1874—75. 2de reeks

8ste deel, 2de en 3de stuk, 9de deel, iste stuk, 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. voor Entom.).

Reizen.

Niets bijgekomen.

Varia.

Correspondance Botanique. Liste des jardins, des chaires et des

musées botaniques du Monde. 2me éd. Liège, 1874, 8vo.

Schweinfurt (Dr. G.), Discours prononcé au Caire à la Séance

d’inauguration de la Société Khédiviale de Géographie, le 2 Juin

1875. Alexandrie, 1875. 8vo.

Sélys Longchamps (E. de), Notice Bibliographique. Brux. 1874.

kl. 8vo.

Signoret (Dr. V.), Notice nécrologique sur J. B. Amyot. Paris,

1866. 8vo.

Statuts de la Société Khédiviale de Géographie. Alexandrie,

1875. 8vo.

Vissering (Mr. S.), Handleiding tot Wetenschappelijke waarne-

mingen ten behoeve van Reizigers, Koloniale Ambtenaren, Consuls

en andere Residenten in vreemde gewesten; uitgegeven door het

Aardrijkskundig genootschap. IX. Handleiding tot het Statistisch

onderzoek, Utrecht, 1875. kl. 8vo.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LXIX

110. Weyenbergh (Prof. H.), Rede zur Eröffnung des Zoologischen

Cursus 1874 an der San Carlos-Universität zu Cordoba. Buenos

Ayres, 1874. (Geschenk van den Redenaar).

BIBETOTHEERRKB,

Natuurlijke Historie in het Algemeen.

Niets bijgekomen.

Algemeene Dierkunde.

. Dybowsky (Dr. B. N.), Beiträge zur näheren Kenntniss der in

dem Baikal-see vorkommenden niederen Krebse aus der Gruppe

der Gammariden. St. Petersburg, 1874. Mit 3 colorirten und 11

schwarzen Tafeln. 4to (Geschenk van de Russische Entomologische

Vereeniging).

Marshall (A. de), Nomenclator Zoologieus continens nomina sys-

tematica generum animalium tam viventium quam fossilium,

secundem ordinem alphabeticum disposita. Vindobonae, 1873, 8vo.

Sundevall (©. J.), Ett Försök att Bestämma de af Aristoteles omta-

lade Djurarterna. I. Luftandande Djur, eller klasserna : Däggdjur,

Foglar, Reptilier och Insekter med Arachnider. Stockholm, 1862. 4to.

Algemeene Entomologie.

Dahlbom (A. G.), Anteckningar öfver Insekter, som blifvit obser-

verade pa Gottland och i en del af Calmare Län, under sommaren

1850. 8vo.

Girard (M.), Les métamorphoses des Insectes. 4me éd. Paris,

1874. 8vo.

Petagnae (Vincentii), Specimen Insectorum ulterioris Calabriae.

Ed. nuov. Lipsiae, 1820. Cum 38 incon. col. 4to.

Schmiedlein (G. B.), Vollständiger Lehrbegriff der Entomologie,

nach Anleitung der neuesten Ausgabe des Linne’ischen Natur-

systems. Leipzig, 1795. 1ster Bd. M. 4 Kpftfin. 8vo.

Thomson (C. G.), Opuscula Entomologica. Lund, 1874--75. Fasc.

VII. 8v0.

Bijzondere Entomologie.

A. Coleoptera.

. Fauvel (A.), Faune Gallo-Rhénane ou Species des Insectes qui

habitent la France, la Belgique, la Hollande, le Luxembourg,

la Prusse-Rhenane, le Nassau et le Valais (Coléoptères). Tom.

II, livr. 5. Caen, 1874. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

LXX

10.

ip le

12.

13.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23,

BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

Gemminger (Dr. M.) et B. de Harold, Catalogus Coleopterorum

hucusque descriptorum synonymicus et systematicus. München,

1874. Tom. XI. 8vo.

Harold (E. von), Coleopterologische Hefte. München, 1875. Heft

XII. 8vo.

Redtenbacher (L.), Fauna Austriaca. Die Käfer, nach der Ana-

lytischen Methode bearbeitet. Wien, 1874. Dritte, gänzlich um-

gearbeitete und bedeutend vermehrte Auflage. 8vo.

Roger (Dr. O.), Das Flügelgeäder der Käfer. Zugleich ein frag-

mentärer Versuch zur Auffassung der Käfer im Sinne der

Descendenztheorie. Erlangen, 1875. 8vo.

Vollenhoven (S. C. Snellen van), De Colorado-kever. Haarlem,

1875. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

B. Lepidoptera.

Berce (E.), Faune Entomologique Française (Lépidoptères). Des-

cription de tous les Papillons qui se trouvent en France. Paris,

1873. vol. V (Geometridae). Av. pl. col. 8vo.

Boisduval (Dr. J. A.), Histoire générale des Insectes. Species

général des Lépidoptères Hétérocères. Paris, 1874. Tom. I (Sphin-

gides, Sesiides, Castnides) Av. 11 pl. col. 8vo (Suites à Buffon).

Eversmann (E.), Fauna Lepidopterologica Volgo-Uralensis exhibens

Lepidopterorum species quas per viginti quinque annos in pro-

vinciis Volgam fluvium inter et montes Uralensis sitis observavit

et descripsit, Casani, 1844. 8vo.

Hewitson (W. C.), Exotie Butterflies, being Illustrations of new

Species. London, 1874—75. Part 92—95. With col. pl. 4to.

Milliere (P.), Iconographie et description de Chenilles et Lépido-

ptères inédits. Paris, 1874. Livr. 35. Av. pl. col. 8vo.

Nicolai (Dr. A. H.), Die Wander-oder Prozessionsraupe (Bombyx

processionea) in naturhistorisch-landespolizeilisch und medieinischer

Hinsicht geschildert. Berlin, 1833. Mit 1 Steindruck. 8vo.

Snellen (P. C. T.), Opgave der Geometrina en Pyralidina in Nieuw

Granada en op St. Thomas en Jamaica verzameld door W. Baron

von Nolcken, met beschrijving en afbeelding der nieuwe soorten.

’s Gravenhage, 1874. M. 7 gekl. plat. 8vo.

Vollenhoven (Dr. 8. C. Snellen van), Beschrijvingen en: afbeel-

dingen van Nederlandsche Vlinders. ’s Gravenhage, 1875. DI. III,

n°. 35—38. Met gekl. pl. 4to. (Vervolg op J. C. Sepp, Beschou-

wing der wonderen Gods enz.).

Weismann (Dr. A.), Studien zur Descendenz-Theorie. I. Ueber

den Saison-Dimorphismus der Schmetterlinge. Leipzig, 1875. M.

2 col. Tafin. 8vo.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LXXI

C. Hymenoptera.

Thomson (C. G.), Hymenoptera Scandinaviae. Lundae, 1874. Tom.

III fase. 2 (Sphex et Mutilla Linn.) 8vo.

D. Hemiptera.

Niets bijgekomen.

E. Neuroptera.

Schneider (G. Th.), Monographia generis Rhaphidiae Linnaei.

Vratislaviae, 1843. C. 7 tab. 4to.

F. Orthoptera.

Niets bijgekomen.

G. Diptera.

Niets bijgekomen.

H. Arachnoidea en Myriapoda.

Niets bijgekomen.

Palaeontologie.

Niets bijgekomen.

Ontwikkelingsgeschiedenis en Ontleedkunde.

Bibiena (F.), Spicilegium de Bombyce. Bon. 1767. C. 4 tab. fol.

Groshans (G. P. F.), Speeimen anatomica-physiologieum de sys-

temate uropoietico, quod est radiatorum, articulatorum et mol-

luscorum acephalorum. Lugd. Bat. 1837. 8vo.

Tijdschriften.

Album der Natuur. Tijdschrift ter verspreiding van natuurkennis

onder beschaafde lezers van allerlei stand. Jaarg. 1874 afl. 11 en

12, 1875 afl. 1—9. Haarlem, 1874—75. 8vo.

Annales de la Société Entomologique de Belgique. Brux. 1874.

Tom. XVI. Av. 1 pl. col. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Annales des Sciences naturelles. Zoologie et Palaeontologie. Paris,

1874—75, 6° sér. tom. I. Av. pl. 8vo.

Annals and Magazine of Natural History. Conducted by C. C.

Babington, A. Giinther, W. S. Dallas and W. Francis. London,

1874—75. Ath ser. Vol. 14 n°. 3—6, Vol. 15, and Vol. 16 n°. 1.

With pl. 8vo.

Archiv für Naturgeschichte. Gegründet von Wiegmann und fort-

gesetzt von Erichson und Troschel. Berlin, 1872—75. Jahrg. 38

n°. 6; 40 n°. 3 und 4; 41 n°. 1 und 2, Mit Tafin. 8vo.

LXXII BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

33.

34.

35.

36.

37.

38.

39.

40.

41.

42,

43,

44,

45.

46.

Archives (Nouvelles) du Muséum d'histoire naturelle de Paris.

Paris, 1874. Tom. 10 livr. 2 et 3. Av. pl. 4to.

Berliner Entomologische Zeitschrift. Herausgegeben von dem En-

tomologischen Vereine in Berlin. Redact. Dr. G. Kraatz. Berlin,

1874—75. 18ter Jahrg. Heft 3 und 4; 19ter Jahrg. (unt. d. Titel

„Deutsche Entomologische Zeitschrift”) Heft 1. Mit Tafln. 8vo.

Inhalts-Verzeichniss der Berl. Ent. Zeitschr. Jahrg. 13—18 (1869 —

74), zusammengestellt von Max Wahnschaffe. (In ruil tegen het

Tijdschr. v. Entom.).

Bulletins de l’Académie royale des sciences, des lettres et des

beaux-arts de Belgique. Brux. 1873—74. 2me sér. tom. 35—37.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. voor Entom.).

Bulletin de la Société impériale des Naturalistes de Moscou,

publié sous la direction du Dr. Renard. Moscou, 1873—74. Ann.

1873 n°. 1 et 4, 1874 n°. 1 et 2. Av. pl. 8vo. (In ruil tegen het

Tijdschr. voor Entom.).

Bulletin des Sciences physiques et naturelles en Néerlande. Rédigé

par M. M. Miquel, Mulder et Wenckebach. Leyde, 1838. Ann.

1838. 4to.

Correspondenz-Blatt des zoologisch-mineralogischen Vereines in

Regensburg. Regensburg, 1874—75. Jahrg. 28 n°. 4—12; Jahrg.

29 n°. 1—7. 8vo.

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. Condueted by J. W.

Douglas, R. Mac Lachlan, E. C. Rye and H. T. Stainton. Lond.,

1874—75. vol. XI, n°. 4--12; vol. XII n°. 1 and 2. 8vo.

Horae Societatis Entomologicae Rossicae. Petropoli, 1874. Tom. X,

n°. 2—4, Av. pl. col. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Journal (The) of the Linnean Society of London. (Zoology). London,

1874. vol. XII, n°. 57. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Mittheilungen der Schweizerischen Entomologischen Gesellschaft.

Redigirt von Dr. G. Stierlin. Schafhausen, 1874—75. Vol. IV.

Heft n°. 5—7, 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Nunguam otiosus. Zoologische Mittheilungen von Dr. L. W.

Schaufuss. Dresden, 1870—74. Bd. I, II. Lief. 1 und 2. 8vo.

Revue et Magasin de Zoologie pure et appliquée, sous la direc-

tion de M. F. E. Guérin-Méneville. Paris, 1874. 3me sér., tom.

II, n°. 7—12. Av. pl. col. 8vo.

Scottish (The) Naturalist, and Journal of the Pertshire Society

of Natural Science. Edited by Buchenan White. Perth, 1871—75.

vol. I, II, III n°. 1—3. 8vo.

Transactions of the Linnean Society of London. London, 1874— 75.

vol. 30. prt. 2 and 3. With pl. 4to.

47.

48.

49.

50.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LXXIII

Tijdschrift voor Entomologie, uitgegeven door de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging. ’s Gravenhage, 1874. DI. XVII. afl.

5 en 6. M. gekl. pl. 8vo.

Repertorium betreffende den 9%" —16° jaargang (2% ser. 1866 —

1873) van het Tijdschr. v. Entom., bewerkt door F. M. van

der Wulp. ’s Gravenhage, 1875. 8vo.

Verslagen der beide in 1874 door de Nederl. Entom. Vereeniging

gehouden Vergaderingen.

Zoological (The) Record for 1873, being volume X of the Record

of Zoological Literature, edited by E.C. Rye, London, 1875. 8vo.

Zoologist (The). A monthly Journal of Natural History, conduct.

by E. Newman. London, 1874—75. Sec. series. n°. 108—118. 8vo.

Reizen.

Niets bijgekomen.

Varia.

Niets bijgekomen.

ENTOMOLOGISCHE INHOUD

VAN

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN,

September 1874. |

Newman’s Entomologist, n°. 133 (Sept. 1874) (a). 1)

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die

Mitteleuropiischen Eichengallen”, by Mrs. Hubert Herkomer née

Weise. — Notes on the Wing-bones of the Two-winged Flies,

by F. Walker. — Occurrence of Butterflies at Dry Drayton, in

the Months of March, April, May, June 1874, by F. A. Walker. —

Entomological Notes, Captures, ete. — Answers to Correspon-

dents. — Extracts from the Proceedings of the Entomological

Society of London, July 6th. 1874. — Death of Mr. Alfred Owen.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 124 (Sept. 1874) (b).

Description of the Larva and Pupa of Deilephila Euphorbiae, by

W. Buckler. — Descriptions of two new species of Heterocerous

Lepidoptera in the collection of the British Museum, by A. G.

Butler. — Descriptions of three new species of Erotylidae, by

G. Lewis. — Descriptions of two new genera and some new

species of Pselaphidae, by D. Sharp. — Entomological Notes,

Captures, ete. — Notes on Cicindelidae and Carabidae, and Des-

criptions of New Species (n°. 18), by H. W. Bates.

Annals and Magazine of Natural History, Ath. ser. vol. 14 n°. 81

(Sept. 1874) (b).

On some new Genera and Species of Araneidea, by O. P. Cam-

bridge. — Descriptions of four new Species of Glomeridae from

Sikkim, by A. G. Butler. — On a new Genus and Speeies of

Land-Crabs from the Nicobar Islands, by J. Wood-Mason. — Note

on Iphiclides Ajax, by R. Meldola. — Tube-building Amphipoda,

by 8. J. Smith.

1) (a) duidt aan dat het werk tot de oorspronkelijke Bibliotheek der Ned. Ent.

Vereeniging , (2) dat het tot de Bibliotheek Hartogh Heys van de Lier behoort.

ENTOMOLOGISCHE INHOUD ENZ. LXXV

Bulletin de la Société impériale des Naturalistes de Moscou. Ann.

1873 n°. 4 (b).

Enumération des nouvelles espèces de Coléoptères rapportés de ses

voyages par feu Victor Motschoulsky (13° article).

Berliner Entomologische Zeitschrift. Jahrg. 1874. 3tes und 4tes Heft. (a)

Die Malacodermen Japans, nach dem Ergebnisse der Sammlungen

des Herrn G. Lewis während der Jahre 1869—1871, von H. von

Kiesenwetter. — The Staphylinidae of Japan, by D. Sharp,

besprochen von Dr. G. Kraatz. — Ein Dytiscus-Bastard beschrieben

von Dr. G. Kraatz. — Ueber Dytiscus Ibericus Rosenh, — Ueber

Erchomus colchicus Kraatz = Coproporus gallicus Perris = Cilea

colchica in Pandellé Ess., von Dr. G. Kraatz. — Ueber einige

Harpalus von Sarepta, von G. Kraatz. — Ueber Hyperaspis

erythrocephala F. von G. Kraatz. — Ueber Hyperaspis 4-macu-

lata Redt. und 6-guttata Bris., von G. Kraatz. — Ueber Cocci-

nella Aegyptiaca Reiche, von G. Kraatz. — Liste der Arten der

Rüsselkäfer-Gattung Brachycerus Oliv. (nee Fabr.). — Revision

der europäischen Laccobius-Arten, von A. von Rottenberg. —

Beschreibung neuer Carabiden, von A. von Rottenberg. — Lathri-

maeum fratellum nov. spec., von A. von Rottenberg. —- Neue

Heteroptera aus Ungarn, von Dr. G. v. Harväth. — Aus der

Bienen-Fauna Nassau’s, von Prof. Schenck. — Die systematische

Eintheilung der deutschen Bienen, von Prof. Schenck. — Einige

Abnormitiiten an Bienen, von Prof. Schenck. — Ueber Neogonus

Plasonii Hampe, von Dr, G. Kraatz. — Neue nordamerikanische

Dasypogonina, von Dr. H. Loew. — Neue nordamerikanische

Diptera, von Dr. H. Loew. — Beiträge zur Kenntniss der Peru-

anischen Käferfauna auf Dr. Abendroth’s Sammlungen basirt,

von Th. Kirsch. — Ueber die genealogischen Systeme Haeckels,

besonders die sog. Gastraeatheorie, von Dr. W. H. Rolph. —

Zur Nomenclatur des Kartoffelkäfers, von Dr. G. Kraatz. — Die

Larve der Leptinotarsa multilincata Stal, von E. von Harold. —

Kritische Bemerkungen über die europäischen Mordelliden , von

Dr. C. Emery.

Tijdschrift voor Entomologie. Deel 17 afl. 5 en 6 (a en b).

Aanteekeningen betreffende eene kleine colleetie Hymenoptera van

Neder-Guinea en beschrijving van de nieuwe soorten, door C.

Ritsema Cz. — Eene nieuwe, bij Breda gevonden, Grapholitha-

soort, Grapholitha conicolana Heyl., door F.J.M. Heylaerts Jr. —

Over de haren der rupsen van Calligenia miniata Forst., door

J. van Leeuwen Jr. — Mamillo Curtisea Weyenb., door Prof.

Dr. H. Weyenbergh. — Micro-Lepidoptera, nieuw voor de Fauna

ran Nederland, medegedeeld door de heeren de Graaf en Snellen, —

Sur deux nouvelles espèces de Trichoptères d'Europe, par. M.

Herman Albarda.

LXXVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Periédico Zoolöjieo. Organo de la Sociedad Entomológica Argentina.

Tom. I. Entrega 1. (a).

Los Microlepidopteros Argentinos descritos y dibujados en sus meta-

mörphosis, por el Dr. H. Weyenbergh. — Mangas de Langostas

(Acridium Paranense Burm.) en la Republica Argentina durante

1873, por el Dr. H. Weyenbergh. — Histoire attendrissante de

amour maternel de l’Omoplata flava, par M. le Dr. H. Weyen-

bergh. — Sobre un Monstruo dicéphalo (larva de Chironomus)

y sobre Monstruos de Insectos en general, por el Catedrätico

Dr. H. Weyenbergh.

Correspondenz-Blatt des zool. min. Vereines in Regensburg. 28ster

Jahrg. 1874. n°. 4 (b).

Eine neue bayrische Blattwespe : Pachyprotasis nigronotata, von Dr.

Kriechbaumer. — Systematische Uebersicht der Käfer, welche in

Baiern und der nächsten Umgebung vorkommen (Fortsetzung),

von G. Kittel.

October 1874.

Newman’s Entomologist. N°. 134 (Oct. 1874) (a).

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die

Mitteleuropäischen Eichengallen ” by Mrs. Hubert Herkomer née

Weise. — Notes on the Wing-bones of the Two-winged Flies,

by Fr. Walker (continued). — Our Common Wasps, by H. Reeks. —

Entomological Notes, Captures, ete. — Death of Mr. Crotch, and

List of his Writings.

Entomologist’s Monthly Magazine N°. 125 (Oct. 1874) (b).

On a new Family of European aquatie Coleoptera, by D. Sharp. —

Descriptions of new species of Lycaenidae from South America,

by W. C. Hewitson. — Notes on British Tenthredinidae, with

description of a new species of Nematus, by P. Cameron, Jun. —

Entomological Notes, Captures, etc. — Description of a new

species of Liburnia from Biskra (Algeria), by J. Scott. — On

certain British Hemiptera Homoptera (Revision of the genus

Strongylocephalus , and description of a new species), by J. Scott.

Annals and Magazine of Natural History. 4th. ser. vol. 14. N°. 82

(Oct. 1874) (0).

On the Invertebrate Marine Fauna and Fishes of St. Andrews (Series

II Arthropoda Class Crustacea), by W. C. M’Intosh. — On a

Collection of Hemiptera Heteroptera, from Japan. Descriptions of

various new Genera and Species, by John Scott.

Mittheilungen der Schweizerischen Entomologischen Gesellschaft. Vol.

IV Heft n°. 5. (0).

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXVII

Die Sphingiden und Bombyciden der Schweiz, bearbeitet von H.

Frey und J. Wullschlegel. — Ueber Orchestes pubescens Steph.

und semirufus Gyll., von Dr. G. Kraatz.

Archiv fiir Naturgeschichte, von Troschel. 40ster Jahrg. 3tes Heft. (0).

Mutillarum Americae meridionalis indigenarum synopsis systematica

et synonymica, auctore A. Gerstaecker.

Bulletin of the Buffalo Society of Natural Sciences. vol. II. N°. 2. (a).

On the Species of Helicopis inhabiting the Valley of the Amazon,

by A. R. Grote. — Descriptions of New Noctuidae, by H. K.

Morrisson. — Observations of North American Moths by L.

Harvey. — Additions to the „List of North American Noctuidae,”

by A. R. Grote. — New Noctuae, by A. R. Grote.

Proceedings of the Boston Society of Natural History. vol. XV prt.

3 and vol. XVI prt. 1. (a).

Report on the Pseudoneuroptera and Neuroptera of North America

in the Collection of the late Th. W. Harris, by H. A. Hagen. —

Catalogue of the Phalaenidae of California. N°. 2, by A. S. Pac-

kard. — Occurrence of Rare and New Myriapods in Massachusetts,

by Dr. A. S. Packard.

November 1874.

Newman’s Entomologist. N°. 135 (Nov. 1874) (a).

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die

Mitteleuropäischen Eichengallen, by Mrs. Hubert Herkomer née

Weise. — Life-histories of Sawflies. Translated from the Dutch

of M. S. C. Snellen van Vollenhoven, by J. W. May. — Des-

cription of a Eupithecia New to Science; together with Notes

on its Life-history, by C. S. Gregson. — Entomological Notes,

Captures, ete. — Death of Mr. Francis Walker.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 126 (Nov. 1874) (0).

Description of two new genera of Scarabaeidae, by D: Sharp. —

Description of a new species of Heteromerous Coleoptera belon

ging to the genus Toxicum, by ©. O. Waterhouse. — On a new

genus of Longicorn Beetles from Australia, by C. O. Waterhouse. —

Description of a new species of Apion from the Shetland Isles,

by T. Blackburn. — Description of a new species of Eriocampa

from Scotland; with note on a variety of Taxonus equiseti Fall.,

by P. Cameron, Jun. — Description of a new Papilio from

Madagascar, by W. L. Distant. — Descriptions of five new species

of Acraea from West Africa, by W. C. Hewitson. — Notes on

British Tortrices, by C. G. Barrett. — Entomological Notes,

Captures, ete. — Orbituary: Francis Walker. — British Hemiptera.

Additional Species, by J. W. Douglas, and by J. W. Douglas

and J. Scott.

LXXVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Annals and Magazine of Natural History. 4th. sor. vol. 14. N°. 83

(Nov. 1874). (0).

On the Invertebrate Marine Fauna of St. Andr ws (Crustacea),

by W. C. M’Intosh. — A List of Butterflies, wi‘h Descriptions

of New Species, from the Andaman Islands, bij W. C. Hewitson. —

On a Collection of Hemiptera Heteroptera from Japan. Descrip-

tions of various new Genera and Species, by J. Scott. — Des-

criptions of new Species of Sesia in the Collection of the British

Museum, by A. G. Butler.

Revue et Magasin de Zoologie. 3° sér. tom. 2 (1874) N°. 7, 8 et 9 (b).

Description de Lépidoptères nouveaux d’Europe, par M. Millière. —

Catalogue des Clérides de la collection de M. A. Chevrolat. —

Description d’une nouvelle espèce d’Othnius et d’un nouveau genre

de la famille des Othnidae, l’une et l’autre du Mexique, par M.

A. Chevrolat. — Nouvelle espèce d’Echinotus, genre voisin des

Sepidium, par A. Chevrolat.

Correspondenz-Blatt des zool.-min. Vereines in Regensburg. 28% Jahrg.

(1874) N°. 5—8. (b).

Necrolog : Dr. G. A. Herrich-Schäffer, von Dr. O. Hoffmann. — Eine

neue bayerische Biene: Stelis strigata, von Dr. Kriechbaumer. —

Versuch einer chronologischen Uebersicht der bisher beschriebenen

oder benannten Arten der Gattung Pulex Linn., mit Berücksich-

tigung ihrer Synonymen, von C. Ritsema Cz. — Systematische

Uebersicht der Käfer welche in Baiern und der nächsten Umge-

bung vorkommen (Fortsetzung), von G. Kittel.

Periödico Zoolöjieo. Organo de la Sociedad Entomológica Argentina.

Tom. I. Entrega II (a).

Varia zoologica et palaeontologica, de M. H. Weyenbergh. — Enu-

mération systématique des espèces qui forment la Faune entomo-

logique de la période mésozoique de la Bavière; en même temps

Supplément du Catalogue de la Collection palaeontologique du

Musée Teyler, par M. H. Weyenbergh. — Apuntes pequenos.

Nouvelles Archives du Muséum d'histoire naturelle de Paris. Tom. X.

fasc. 2. (b).

Recherches sur la Faune Carcinologique de la Nouvelle Calédonie,

par A. Milne Edwards (3° partie).

December 1874.

Newman’s Entomologist. N°. 136 & 137 (Dec. 1874) (a).

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die

Mitteleuropäischen Eichengallen,’’ by Mrs Hubert Herkomer née

Weise. — Life-histories of Sawflies. Translated from the Dutch of

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN, LXXIX

M. 5. C. Snellen van Vollenhoven, by J. W. May. — Netherland

Insects. Translated from the Dutch of Christian Sepp. by Edw.

Birchall. — The Classification of the Rhynchophorous Coleoptera,

by J. L. Leconte. — Mode of oviposition in certain Lepidoptera,

by P. H. Jennings. — Entomological Notes, Captures, etc.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 127 (Dec. 1874) (b).

On certain British Hemiptera-Homoptera, by J. Scott (continued). —

Diagnostic Characters of undescribed Cossonidae, by T. Vernon

Wollaston. — Description of a new Japanese species of the genus

Lycoperdina, by H. S. Gorham. — Notes on British Tortrices,

by C. G. Barrett. — Entomological Notes, Captures, ete. —

Descriptions of six new species of Diurnal Lepidoptera in the

collection of the British Museum, by A. G. Butler. — New

Lycaenidae from Queensland, by W. H. Miskin. — Notes on

Japanese Butterflies, with descriptions of new genera and species,

by R. P. Murray.

Annals and Magazine of Natural History. 4th. ser. vol. 14, n°. 84

(Dec. 1874) (b).

Notes on the Aegeriidae, with descriptions of new Genera and

Species, by A. G. Butler. — On a collection of Hemiptera Hete-

roptera from Japan. Descriptions of various new genera and

species, by J. Scott.

Verslagen en Mededeelingen van de Kon. Acad. v. Wetensch. Afd.

Natuurkunde. 2% Reeks 8° deel. 2% stuk. (a).

Over de groep der Dryiniden in de familie der Proctotrupiden, met

beschrijving eener nieuwe soort, door S. C. Snellen van Vollenhoven.

Bulletin de la Société Linnéenne de Normandie. 2% ser. tom, 7.

(1872—73) (a).

Faune Gallo-Rhénane ou Description des Insectes qui habitent la

France, la Belgique, la Hollande, les provinces Rhénanes et le

Valais, avec tableaux synoptiques et planches gravées, par M.

A. Fauvel (Suite).

Januari 1875.

Newman’s Entomologist. N°. 138 (Jan. 1875) (a).

Recovering of Epping Forest, by E. Newman. — Cynips lignicola

on Quercus Phellos, by F. Walker. — Life-histories of Sawflies.

Translated from the Dutch of M. S, C. Snellen van Vollenhoven,

by J. W. May. — The Classification of the Rhynchophorous

Coleoptera, by J. L. Leconte (continued). — Abundance of Larvae

near Plymouth in June 1872, by G. F. Mathew. — Descriptions

of New Genera and Species of Parasites, belonging to the Families

LXXX ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Proctotrupidae and Chaleididae, which attack Insects destructive

to the Fig in India, by the late F. Walker. — Entomological

Notes, Captures, etc.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 128 (Jan. 1875) (b).

British Hemiptera. — Additional Species, by J. W. Douglas and

J. Scott (continued). — Notes on Cieindelidae and Carabidae;

and Descriptions of New Species (N°. 19), by H. W. Bates. —

Descriptions of New Species of Eumorphus and Corynomalus,

by H. S. Gorham. — Descriptions of six New Species of Butterflies

from South America, West Africa and Borneo, by W. C. Hewit-

son. — Hemiptera: Synonymic Notes, by J. W. Douglas and

J. Scott. — Entomological Notes, Captures, etc. — Notes on

British Tortrices, by C. G. Barrett (continued).

Annals and Magazine of Natural History. Ath. ser. vol. 15. N°. 85

(Jan. 1875) (b).

Descriptions of two new Species of Crustacea from New Zealand,

by F. W. Hutton. — Notes on Coleoptera, with Descriptions of

new Genera and Species. Part III, by F. P. Pascoe. — On the

Genus Bathyporeia, by T. R. R. Stebbing.

Correspondenz-Blatt des zool.-min. Vereines in Regensburg. 28ster Jahrg.

(1874) N°. 9. (6).

Systematische Uebersicht der Käfer, welche in Baiern und der

nächsten Umgebung vorkommen, von G. Kittel (Fortsetzung).

Februarij 1875.

Newman’s Entomologist. N°. 139 (Febr. 1875) (a).

Variety of Argynnis Selene, by Edw. Newman. — Life-history of

Sawflies. Translated from the Dutch of M. S. C. Snellen van

Vollenhoven, by J. W. May. — Addition to the List of Macro-

Lepidoptera inhabiting Guernsey and Sark, by W. A. Luff. —

Notes on the Arachnida, by W. Sidney Randall. — Entomological

Notes, Captures, etc.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 129 (Febr. 1875) (b).

Description of a new species of Proctotrupidae from Ceylon, by A.

O. Ward. — Notes on British Homoptera, with Descriptions of

additional species, by J. W. Douglas. — On the Arrangement

of the British Anthomyidae, by R. H. Meade. — Description of

a new species of Brassolinae from Bogota, by W. L. Distant. —

Description of three new species of Trigonurus, by D. Sharp. —

Entomological Notes, Captures, ete. — Notes on Coleoptera from

South Morocco, by T. Blackmore.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXXI

Annals and Magazine of Natural History. 4th. ser. vol. 15, N°. 86

(Febr. 1875) (b).

On the Genus Deidamia, v. W.S., by J. Wood-Mason. — Notes

on certain Genera of Agaristidae, with Descriptions of New Species ,

by A. G. Butler,

Revue et Magasin de Zoologie. 3° ser. tom. 2. (1874) N°. 10 et 11 (b).

Rectification des noms de quelques Crustacés de la Guadeloupe,

publiés d’après les notes manuscrites du Dr. J. Desbonnes, et

Addition d’espéces non comprises au Catalogue, par M. A. Schramm.

Bulletins de l’Académie Royale des Sciences, etc. de Belgique. 2° ser.

tom. 35. (1873) (b).

Troisiémes additions au Synopsis des Caloptérygines, par M. de

Sélys-Longchamps. — Troisiémes additions au Synopsis des

Gomphines, par M. de Sélys-Longchamps.

Id. tom. 36. (1873).

Un parasite des Cheiroptéres de Belgique (Nycteribia Frauenfeldii

Kolenati), par M. F. Plateaux. — Appendice aux troisièmes

Additions et liste des Gomphines, décrites dans le Synopsis et

ses trois Additions, par M. E. de Selys-Longehamps. — Appen-

dice aux troisièmes Additions au Synopsis des Caloptérygines,

par M. E. de Sélys-Longchamps. — Un mot sur la vie sociale des

animaux inférieurs, par M. P. J. van Beneden.

Id. tom. 37. (1874).

Additions au Synopsis des Cordulines, par M. E. de Sélys-Longchamps.

Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch Indië. Deel 33 (1873) (a).

Mededeeling over Telyphonus proscorpis Latr., gevonden in de resi-

dentie Madioen, en over eene soort van Gordius of Mermis, gevonden

te Batoer, residentie Banjoemas, door Dr. C. de Gavere.

Bulletin de la Société impériale des Naturalistes de Moscou. Ann. 1874.

N°1." (6).

Matériaux pour servir à l’étude des Féroniens, par le Baron de

Chaudoir (Fin). — Supplément indispensable à l’article publié

par M. Gerstaecker en 1869, sur quelques genres d'Hyménoptères,

par M. O. de Bourmeister-Radoszkowsky (Fin).

Journal of the Linnean Society. Zoology. vol. XII. N°. 57. (b).

Contributions towards a knowledge of the Curculionidae, by F. P.

Pascoe (Prt. V).

Proceedings of the Scientific Meetings of the Zoological Society of

London for 1874. Prt. II and III. (a).

List of Diurnal Lepidoptera collected in Cashmere Territory by Capt.

R. B. Reed, with Descriptions of New Species, by F. Moore. —

LXXXII ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

List of the Diurnal Lepidoptera of the South-Sea Islands by A.

G. Butler. — List of the Butterflies of Costa Rica, with Descrip-

tions of New Species, by A. G. Butler and H. Druce. — On

some New Species of Drassides, by O. P. Cambridge. — On some

New Species of Erigone from North America, by O. P. Cambridge.

Bulletin of the Buffalo Society of Natural Sciences. vol. II, N°. 1 (a).

List of the Noctuidae of North America, by A. R. Grote. — Cata-

logue of the Coleoptera from the Region of Lake Pontchartrain,

La., by S. V. Summers.

Report of the Commissioner of Agriculture for the year 1872. (a).

Report of the Entomologist and Curator of the Museum.

Monthly Reports of the Department of Agriculture for the year 1873. (a).

Entomological Records, by Townend Glover.

Album der Natuur. Jaarg. 1875. aflev. 4 (0).

De Colorado-kever, door Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven. —-

Geheugen bij bijen, door P. Harting. — Zelfmoord van een

schorpioen, door P. Harting. — Lievenheersbeestjes, door H. C.

van Hall. — Inenting met bijen-vergift, door D. Lubach.

Archiv für Naturgeschichte, von Troschel. 415 Jahrg. 1% Heft (b).

Beitrag zur Metamorphose der zweiflügeligen Insecten, von Th.

Beling. — Ueber taube und abortive Bieneneier, von Dr. R.

Leuckart.

Horae Societatis Entomologicae Rossicae. tom. X, N°. 2-4. (0).

Suite des Aranéides de la Guyane frangaise, par L. Taczanowski. —

Drei neue griechische Anthidium, beschrieben von Dr. F. Mora-

witz. — Ueber russische Cassida-Arten, von Dr. G. Kraatz. —

Die Bienen Daghestans, von Dr. F. Morawitz. — Matériaux pour

servir à une faune hyménoptérologique de la Russie, par O.

Radoszkovsky. — Neue Lepidopteren fiir die St. Petersburger

Fauna, von N. Erschoff.

Id. Beiheft zum Xter Bande. (0).

Beiträge zur näheren Kenntniss der in dem Baikal-see vorkommenden

niederen Krebse aus der Gruppe der Gammariden, von Dr. B.

N. Dybowsky.

Transactions of the Linnean Society of London. vol. 30. prt. 2. (0).

Systematic List of the Spiders at present known to inhabit Great

Britain and Ireland, by O. P. Cambridge.

Maart 1875.

Newman’s Entomologist. N°. 140 (March 1875) (a).

Life-histories of Sawflies. Translated from the Dutch of Dr. S. C.

Snellen van Vollenhoven, by J. W. May. — List of the best

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXXIII

Insects taken at Whittlesford during the past season, by A.

Thurnall. — Entomological Notes, Captures, ete. — Answer to

Correspondents. — Entomological Society.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 130 (March 1875) (6).

Descriptions of new species referred to in Mr. Blackmore's notes

on Coleoptera from South Morocco, by H. W. Bates and T. V.

Wollaston. — On the arrangement of the British Anthomyidae

(eoneluded), by R. H. Meade. — On Asphondylia ulicis Traill,

by G. H. Verrall. — Descriptions of Rhopalocera from Madagascar,

by W. C. Hewitson. — On certain British Hemiptera-Homoptera

(Idiocerus and Cicadula), by J. Scott. — Notes on British He-

miptera, by E. Saunders. — Observations on the foregoing notes,

by J. W. Douglas and J. Scott. — Helophorus tuberculatus in

Yorkshire, by T. Wilkinson. — Natural History of Syrichthus

alveolus, by J. Hellins. — Occurrence of Myelois cirrigerella Zk.,

a species new to Britain, by E. Meyrick. — Notes on some

Tineina observed in 1874, by J. E. Fletcher. — Helicopsyche

cases from Sikkim, by R. Me. Lachlan. -- A probable heliciform

case-making larva among the Curculionidae, by R. Me. Lachlan.

— Proceedings of the Entomological Society of London. (25th.

January and 1st. and 15th. February).

Annals and Magazine of Natural History. 4th. series vol. 15. N°. 87

(March 1875) (0).

On some new exotic Sessile-eyed Crustaceans, by T. R. R. Steb-

bing. — Descriptions of some new North-American Lithobioidae,

by A. Stuxburg. — On some new species of Butterflies from

Tropical America, by A. G. Butler.

Album der Natuur. Jaarg. 1875 aflev. 5. (0).

De honigmieren, door Harting. — Dierlijke vermomming, door Harting.

Scottish Naturalist. N°. 17 (January 1875) (0).

Addition to the List of Shettland Coleoptera, by: T. Blackburn and

C. E. Lilley. — Lycaena Artaxerxes, by H. O. Forbes. — Insecta

Scotica. Addenda, by A. Kelly and J. Boswell Syme. — Food-

plant of Plusia interrogationis, by A. Kelly. — Lepidopterological

Notes, by T. Moncreiffe. — Outline Descriptions of British Beetles,

by T. Blackburn. — The Lepidoptera of Scottland, by F. Buchanan

White. -— The Coleoptera of Scottland, by D. Sharp.

Bulletin de la Société Linnéenne de Normandie. 2me ser. vol. 8. Ann.

1873—74 (a).

Faune Gallo-Rhénane ou Description des Insectes qui habitent la

France, la Belgique, la Hollande, les provinces Rhénanes et le

Valais, avec tableaux synoptiques et planches gravées, par A.

LXXXIV ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Fauvel (suite). — Notices sur les naturalistes voyageurs en

1873 et 1874.

Correspondenz-Blatt des zool.-min. Vereines in Regensburg. 28ster Jahrg.

1874 N°. 10—12 (b).

Eine alte und eine neue Art der Gattung Ichneumon, von Dr.

Kriechbaumer. — Systematische Uebersicht der Käfer, welche in

Baiern und der nächsten Umgebung vorkommen, von G. Kittel

(Fortsetzung).

April 1875.

Newman’s Entomologist N°. 141 (April 1875) (a).

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die

Mitteleuropäischen Eichengallen” by Mrs Hubert Herkomer née

Weise (continued). — Life-histories of Sawflies. Translated from

the Dutch of Dr. S. C. Snellen van Vollenhoven by J. W. May

(continued). — Micro-Lepidoptera taken or reared in 1874, by

Mr. W. Machin. — Over the Fells in Summer, and Capture of

Argynnis Niobe in North Lancashire, by C. S. Gregson. — Captures

in the New-Forest in May and July 1874, by B. Cooper. —

Entomological Notes, Captures, etc. — Answers to Correspondents.

— Death of Mr. J. E. Gray.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 131 (April 1875) (0).

Notes on Odonata from Newfoundland, collected in 1874 by Mr.

John Milne, by the Baron E. de Selys-Longchamps. — On a

collection of Butterflies made by Mr. John Milne in Newfoundland,

by H. W. Bates. — Description of a new Pulicideous Insect from

Ceylon, by Prof. J. 0. Westwood. — On three new Species of

Hydrophilidae, by D. Sharp. — Notes on British Tenthredinidae ,

with Descriptions of two new Species, by P. Cameron, Jun. —

Notes on British Hemiptera, by E. Saunders. — Occurrence of

Botys nubilalis (lupulinalis) in London, bij C. G. Barrett. —

Description of the larva ete. of Heliothis dipsacea, by W. Buckler. —

Captures of Noctuidae at St. Catharines in the Province of On-

taria, Canada West, by G. Norman. — British Hemiptera,

Additions and Corrections, by J. W. Douglas.

Annals and Magazine of Natural History, 4th. series vol. 15 N°. 88

(April 1875) (0).

On a new Species of Liphistius (Schiödte), by O. P. Cambridge. —

On an undescribed Organ in Limulus, supposed to be Renal in

its Nature, by A. S. Packard, Jun.

Album der Natuur. Jaarg. 1875 aflev. 6 (0).

De Wurm in het hout, door 8. C. Snellen van Vollenhoven. —

Een merkwaardig bijennest, door F. W. van Eeden.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXXV

Scottish Naturalist. N°.18 (April 1875) (b).

Captures of Lepidoptera near Edinburgh in 1874, by W. A. Forbes. —

Lepidoptera of Scottland, Addendum, by A. Kelly. — Outline

Descriptions of British Coleoptera (continued), by T. Blackburn. —

The Lepidoptera of Scottland (continued), by F. Buchanan White, —

The Coleoptera of Scottland (continued), by D. Sharp.

Mei 1875.

Newman’s Entomologist. N°. 142 (May 1875) (a).

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „die

Mitteleuropäischen Eichengallen” by Mrs Hubert Herkomer née

Weise (continued). — Doings at Sallows, by G. F. Mathew. —

Collecting as it was, and as it now is, by H. R. Cox. — Ento-

mological Notes, Captures, etc. — Answers to Correspondents.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 132 (May 1875) (6).

On certain British Hemiptera-Homoptera, by John Scott. — On the

species of Ephestia occurring in Britain, by C. G. Barrett. —

New genera and species of Longicorn Coleoptera from South

America, by H. W. Bates. — Entomological Notes, Captures, etc.

Annals and Magazine of Natural History, 4th. ser. vol. 15 N’. 89

(May 1875) (0).

Descriptions of New Species of Lepidoptera from Central America,

by A. G. Buttler. — Experiments on the supposed Auditory

Apparatus of the Culex mosquito, by A. M. Mayer.

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Ann. 6°. (a).

Saggio di un Catalogo dei Lepidotteri d’Italia, compilato dall’Ing.

A. Curo. — Cenni biologici su due specie di Percus, di P. Bar-

gagli. — Contribuzioni alla Conoscenza della Fauna Entomologica

d’Italia, per A. Spagnolini. — Degli Insetti nocivi e dei loro

Parassiti enumerazione con note del Prof. Camillo Rondani. —

Contribuzione allo Studio degl’Insetti nel Modenese, del Prof. A.

Carruccio. — Escursioni entomologiche fatte nella Valle del Pe-

sio nell’anno 1873 e scoperta di due specie nuove di Coleotteri,

per E. Sella. — Di una forma poco nota del Polyommatus Alciphron

Rott., del Prof. P. Stefanelli. — Gli uccelli, gli insetti parassiti

e le trattative per gli accordi internazionali intorno alle leggi di

caccia. Nota di A. Targioni Tozzetti. — Nota sulle specie italiane

del genere Xylocopa Latr., del Prof. ©. Rondani. — Nuove osser-

vazioni intorno alla biologia di alcune specie del genere Bruchus.

Nota del Prof. P. Stefanelli. -- Nuove osservazioni sugli insetti

fitofagi e sui loro parassiti fatte nel 1873 dal Prof. C. Rondani. —

Aggiunta agli afidi italiani del Prof. G. Passerini. — Intorno al

danno arrecato alla canapa, al formentone ec. dall’ Agrotis suffusa

LXXXVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Ochs., var. Pepoli Bertol. nep., nelle terre inondate nel comune

di Bondeno nella primavera 1873, di A. Bertoloni. — Species

italicae ordinis Dipterorum (Muscaria Rond.) Stirps Tanipezinae

et Loncheinae Rond., colleetae et observatae a Prof. C. Rondani. —

Coleotteri Tenebrioniti delle collezioni italiani esaminati da F.

Baudi. — Novella lettera sulla partenogenesi del Bombyx mori L.

di Carlo de Siebold. — Sopra alcune invasioni di Libelluline

nell'Italia superiore. — Calendario coleotterologico per Palermo e

dintorni, di Enrico Ragusa. — Sulla sinonimia dell’ Omophlus fal-

laciosus Rott. e dell’ Haplocnemus Koziorowiczi Desbr., di Enrico

Ragusa. — Espèces nouvelles de Coléoptères des Alpes Piémon-

taises, par M. le Doct. Sharp.

Deutsche Entomologische Zeitschrift (bisher , Berliner Entomologische

Zeitschrift”) 19ter Jahrg. (1875) 1stes Heft. (0).

Europaea et eircummediterraneae Faunae Tenebrionidum specierum,

quae Comes Dejean in suo Catologo, editio 3a consignavit, ex

ejusdem collectione in R. Taurinensi Musaeo asservata, cum

auctorum hodierne recepta determinatione collatio. Auctore Fla-

minio Baudi a Selve. — Hidrosis, eine neue Adelostomiden-Gat-

tung, von Dr. G. Haag. — Troglorhynchus baldensis n. sp., be-

schrieben von G. Czwalina. — Zwei neue deutsche Haliplus-Arten ,

von E. Wehncke. — Lithocharis Kellneri n. sp., von Dr. G.

Kraatz. — Scydmaenus similis Weise n. sp., von J. Weise. —

Ueber neue deutsche und vermuthlich deutsche Kifer, von J.

Weise. — Synonymische Bemerkungen. Ueber Anthrenus museorum

Linné, von G. Kraatz. u.s. w. — Pyralididae Argentini, von C.

Berg. — Seltsame Geschichte eines Tagfalters, von S. H. Seuddder

(aus dem „American Naturalist,” September, vol. VI. 1872,

übersetzt und mit Bemerkungen versehen von Dr. A. Speyer in

Rhoden.) — Nachtrag zu den Pyralididae Argentini, von C. Berg.

— Jacob Sturm’s Inseeten-Cabinet, von Dr. G. Kraatz. — Beiträge

zur Kenntniss der Peruanischen Käferfauna auf Dr. Abendroth’s

Sammlungen basirt, von Th. Kirsch. — Neue Coprophagen be-

schrieben von E. v. Harold. — Gymnopleurus Hildebrandti nov.

spec., von E. v. Harold. — Ueber die Finnischen Arten der Käfer-

Gattung Pytho und deren Larven, von John Sahlberg. — Die

bekannten Telmatophilus-Arten, übersichtlich dargestellt von Edm.

Reitter. — Ueber Cebrio ustulatus Dej., von G. Kraatz. — Die

deutschen Arten der Hydrophiliden-Gattung Anacaena, von H.v.

Kiesenwetter. — Ueber Dytiscus ibericus Rosenh. , von G. Kraatz. —

Ueber Brachycerus algirus Fabr., von G. Kraatz. — Zwei neue

europäische Hydroporus, von E. Wehncke.

Jahrbücher des Nassauischen Vereins für Naturkunde. Jahrg. XXVII

und XXVIII (a).

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. i LXXXVII

Bemerkungen iiber die Lepidopteren-Fauna des oberen Wisperthales

und der angrenzenden Gebirgshöhen, von A. Fuchs. — Beiträge

zur Kenntnis der Nassauischen Arachniden. I. Die Familien der

Mithraides, Pholcides, Eresides, Dysderides und Mygalides, von

L. Koch.

Bulletin de la Société impériale des Naturalistes de Moscou. Ann.

1873. N°. 1 (0).

Die Resultate der Acclimatisation von Antherea Yama-mayu G. M.

in den Ostseeprovinzen, von F. W. C. Berg. — Enumeration

der in den russischen Gouvernements Kiew und Volhynien bisher

aufgefundenen Käfer, von weiland J. H. Hochhuth.

Id. Ann. 1874 N°. 2. (b).

Hemiptera-Heteroptera (een in het Russisch geschreven opstel). —

Die Russischen Flusskrebse. Vorläufige Mittheilung von K. Kessler.

Annales de la Société Entomologique de Belgique. tom. XVII (1874) (0).

Notice sur les époques d’apparition des Lépidoptères diurnes du

Brésil, recueillis par M. C. van Volxem dans son voyage en 1872,

par J. B. Capronnier. — Essai d’un tableau synoptique des espèces

du genre Mecinus Germ., par H. Tournier. — Relevé des Cicin-

délides et Carabiques recueillis en Portugal par M. C. van Volxem

en Mai et Juin 1871, par M. J. Putzeys. — Appendice au mémoire

de M. J.B. Capronnier, sur les Lépidoptères du Brésil. Description

d’une espèce nouvelle du genre Terias, par M. le Dr. Boisduval. —

Matériaux pour servir à la Monographie de la tribu des Erirrhi-

nides de la famille des Curculionides (Coléoptères), par H. Tour-

nier. — Notice sur les Cicindèles et Carabiques recueillis dans

Vile d’Antigoa par M. Purves, par J. Putzeys. — Curculionides

recueillis au Japon par M. G. Lewis, par W. Roelofs (2me partie). —

Observations sur la classification des Lamellicornes Coprophages,

par G. van Lansberge.

Mittheilungen der schweizerischen Entomologischen Gesellschaft. Vol.

IV. Heft N°. 6 (b).

Die Neuropteren-Fauna der Schweiz bis auf heutige Erfahrung,

zusammengestellt von Meyer-Dür.

Juni 1875.

Newman’s Entomologist. N°. 143 (June 1875) (b).

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die

Mitteleuropäischen Eichengallen” by Mrs Hubert Herkomer née

Weise. — Life-histories of Sawflies. Translated from the Dutch

of Dr. S. C. Snellen van Vollenhoven by J. W. May. — Notes

LXXXVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

on Ephyra punctaria and E. pendularia, by B. G. Cole. — Some

Remarks on Collecting and Collectors, by W. A. Lewis. — Notes

on Oviposition, by P. H. Jennings. — Entomological Notes,

Captures, ete. — Answers to Correspondents.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 133 (June 1875) (0).

Notes on the Entomology of Kerguelen’s Island, by A. E. Eaton. —

Notes on Japanese Rhopalocera, with description of a new species,

by R. P. Murray. — Natural History of Larentia ruficinctata-Gn.

and L. Caesiata W. V., by J. Hellins. — Notes on British Tor-

trices, by C. G. Barrett (continued). — Description of a new

species of Nematus from Corsica, by P. Cameron, Jun. — Description

of three new Butterflies, by W. C. Hewitson. — On the Fondness

of Ants for certain Homoptera, by Prof. F. Delpino. — Ento-

mological Notes, Captures, ete. — On certain British Hemiptera-

Homoptera, by John Scott (continued).

Annals and Magazine of Natural History. 4th ser. vol. 15, N°. 90

(June 1875) (0). :

Descriptions of new Asiatic Species of Rhynchites, by F. P. Pascoe. —

Descriptions of new Genera and Species of Lepidoptera in the

Collection of the British Museum, by A. G. Butler. — Descriptions

of some new Genera and Species of Coleoptera from South Africa,

Madagascar, Mauritius and the Seychelle Islands, by C. O.

Waterhouse.

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Ann. 7° trim I. (a).

Coleotteri Tenebrioniti delle collezioni italiane, da F. Baudi (con-

tinua). — Lamprorhiza morio. Descrizione di una nuova specie

italiana di Lampiridi, per F. Baudi. — Contribuzione alla Fauna

italiana degli Emitteri eterotteri, del Dott. St. de Bertolini. —

Altre osservazioni sui rapporti tra Cicadelle e Formiche, nota di

F. Delpino.

Archiv für Naturgeschichte von Dr. F. H. Troschel. 41% Bd. 2°

Heft. (b).

Ueber die geographische Verbreitung der europäischen Chernetiden

(Pseudoscorpione), von A. Stecker. — Beitrag zur Kenntniss der

Gattung Serolis, und einer neuen Art derselben, von Prof.

Dr. E. Grube. — Ueber den Generationsapparat der Araneiden.

Ein Beitrag zur Anatomie und Biologie derselben, von Dr.

Bertkau.

Correspondenz-Blatt des zool.-miner. Vereines in Regensburg. 29** Jahrg.

N°. 1-4 (b).

Systematische Uebersicht der Käfer, welche in Baiern und der

nächsten Umgebung vorkommen, von G. Kittel (Fortsetzung).

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXXIX

Julij 1875.

Newman’s Entomologist. N°. 144 (July 1875) (a).

Descriptions of Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die

Mitteleuropäischen Eichengallen” by Mrs Hubert Herkomer née

Weise. — Notes on Oviposition, by P. H. Jennings. — The Plague

of Locusts in America, by E. Newman. — Entomological Notes,

Captures, etc.

Entomologist’s Monthly Magazine N°. 134 (July 1875) (b).

Notes on British Homoptera, with Descriptions of Additional Species,

by J. W. Douglas. — British Hemiptera. Additions and Correc-

tions, by J. W. Douglas. — Notes on some British Dolichopodidae ,

with descriptions of new species, by G. H. Verrall. — Captures

of Stylops, by F. Enock, communicated with notes by F. Smith. —

Descriptions of three new species of Lycaenidae, by W. C. Hewitson.

— Entomological Notes, Captures, etc. — New Genera and Species

of Prionidae (Longicorn Coleoptera), by H. W. Bates.

Annals and Magazine of Natural History. 4th ser. vol. 16, N°. 91

(July 1875) (0).

Additions to the Australian Curculionidae. Part 8, by F. P. Pascoe. —

Descriptions of new Species of Crustacea collected at Kerguelen’s

Island by A. E. Eaton, by E. J. Miers. — On Androgynous

Diptera, by Dr. Löw.

Scottish Naturalist. vol. III N°. 19 (July 1875) (0).

Outline Descriptions of British Coleoptera, by Th. Blackburn (con-

tinued). — Aromia moschata, by A. Buchan Hepburn. — The

Lepidoptera of Scottland, by F. Buchanan White. — The Coleo-

ptera of Scottland, by D. Sharp.

Archiv für Naturgeschichte von Dr. F. H. Troschel. 38% Jahrg. 6t°*

Heft. (0).

Monographie der Eurychoriden (Adelostomides Lac. I von Dr, Haag-

Rutenberg.

Mittheilungen der schweizerischen Entomologischen Gesellschaft. Vol.

IV. Heft N°. 7 (b).

Die Neuroptern-Fauna der Schweiz, bis auf heutige Erfahrung,

zusammengestellt von Meyer-Dür (Fortsetzung).

Correspondenz-Blatt des zool.-miner. Vereines in Regensburg. 29” Jahrg.

N°. 5—7. (b).

Systematische Uebersicht der Käfer, welche in Baiern und der

nächsten Umgebung vorkommen, von G. Kittel (Fortsetzung). —

Die Jagd und zucht der Hymenopteren, von Dr. Kriechbaumer.

XC ENTOMOLOGISCHE INHOUD ENZ.

Coleopterologische Hefte. N°. XIII. (b).

Zur Kenntniss der Halticae oedipodes, von E. von Harold. —

Microctilodes, neue Gattung der Carpophilinae, von E. Reitter.

Zwei neue Eumolpiden, von E. von Harold. — New genera and

species of Scarabaeidae, by D. Sharp. — Neue Cybocephalus-Arten ,

von E. Reitter. — Verzeichniss der von Dr. Teuscher in Canta-

gallo gesammelten Coprophagen, von E. von Harold. — Beitrag

zur Kenntniss der exotischen Cryptophagidae, von E. Reitter. —

Diagnosen neuer Arten, von E. von Harold. — Beschreibungen

neuer Arten aus Columbiën, von E. Steinheil. — Berichtigungen

und Zusätze zum Münchener Cataloge. — Literatur. — Miscellen. —

Geänderte Namen.

VERSLAG

VAN DE

BUITENGEWONE VERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE LEIDEN

op Zaturdag 18 December 1875

des avonds ten 6 ure.

Voorzitter : Mr. W. Albarda.

Tegenwoordig met den Voorzitter de heeren Mr. A. Brants,

Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, N. H. de Graaf, G.M. de Graaf,

H. W. Groll, Generaal Dr. A. W. M. van Hasselt, J. Kinker,

Mr. A. F. A. Leesberg, J. van Leeuwen Jr., J. W. Lodeesen ,

R. T. Maitland, Dr. J. G. de Man, Dr. E. Piaget, Mr. M.

C. Piepers, C. Ritsema Cz., P. C. T. Snellen, K. N. Swierstra,

H. J. Veth, Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven en F. M.

van der Wulp.

Van de heeren F. J. M. Heylaerts Jr., C. J. Grube en

J. G. Wurfbain is berigt ingekomen, dat zij verhinderd

zijn de vergadering bij te wonen.

De Voorzitter heet de Leden welkom op deze bijeenkomst,

waarvan hij kortelijk het hoofddoel vermeldt. Het Bestuur

van het Aardrijkskundig Genootschap namelijk heeft zich

onder anderen ook tot de Entomologische Vereeniging ge-

wend, om medewerking en geldelijke ondersteuning ten

behoeve van eene door gezegd Genootschap beraamde ex-

peditie naar de binnenlanden van Sumatra. De daartoe

XCIT i VERSLAG.

strekkende circulaire wordt door den Secretaris voorgelezen.

De Voorzitter zegt dat het Bestuur zeer ingenomen is met

deze belangwekkende onderneming en rijpelijk heeft over-

wogen of en in hoever er termen te vinden zijn, om

daaraan den gewenschten geldelijken steun te verleenen.

Het Bestuur is evenwel tot de overtuiging gekomen, dat

de financiéle toestand van onze Vereeniging groote voor-

zigtigheid gebiedt en niet gedoogt voor het bovengemelde

doel eene bijdrage uit de kas af te zonderen, daargelaten

nog de vraag of eene Vereeniging als de onze, die van meer

dan eene zijde zelve in hare fondsen wordt geschraagd, wel

geacht kan worden bevoegd te zijn, om op hare beurt

weder eene andere instelling geldelijke hulp te verleenen.

Niettemin is het Bestuur zoo doordrongen van het gewigt

der zaak en acht het deze zoo zeer in het belang der

wetenschap in ’t algemeen en bepaaldelijk ook in het belang

der Entomologische Vereeniging, dat het naar een anderen

uitweg heeft gezocht, om, nu de kas te kort schiet, toch

de wenschen van het Aardrijkskundig Genootschap te gemoet

te komen. Dien uitweg meent het gevonden te hebben in

een voorstel aan de Leden, om door persoonlijke bijdragen

eene som bijeen te brengen, welke namens de Vereeniging

aan het Aardrijkskundig Genootschap ten behoeve van de

onderneming zal worden aangeboden, en waartoe eene

inschrijvingslijst ter teekening zal Gedeeld

Dit voorstel vindt onverdeelden bijval bij de ia

wier leden allen blijken ingenomen te zijn met de nea

van het Aardrijkskundig Genootschap, waaromtrent nog in

bijzonderheden van gedachten wordt gewisseld. De lijst tot

inteekening voor individuéle bijdragen wordt door nagenoeg

alle aanwezigen geteekend en bereikt aanvankelijk reeds

het cijfer van f152.50, terwijl wordt besloten eene circu-

laire aan de Leden en Begunstigers te rigten, waarbij ook

zij die niet tegenwoordig zijn in de gelegenheid worden

gesteld daaraan het hunne toe te voegen. Nog wordt op

voorstel van den heer Snellen goedgevonden, om door

VERSLAG. XCTI

middel dier circulaire aan de Leden tevens te vragen of zij

ook bijzondere punten wenschen aan te geven, waarvan

het onderzoek aan de personen, met de expeditie belast,

zou kunnen worden opgedragen; zijnde reeds eenige onder-

werpen daartoe aan den geachten Voorzitter van het Aard-

rijkskundig Genootschap medegedeeld.

De Voorzitter geeft eenige inlichtingen omtrent het voor-

gevallene op den gedenkdag aan Antonie van Leeuwenhoek

gewijd en den 8** September jl. te Delft gehouden. Hij

herinnert, dat op de laatste Zomervergadering eene Com-

missie werd benoemd, bestaande uit de heeren Dr. Everts,

Mr. M. ’s Gravesande Guicherit en hem, Voorzitter, ten einde

de Entomologische Vereeniging bij die gedachtenisviering

te vertegenwoordigen. Die Commissie heeft daar niet de

ontvangst genoten, welke zij met reden mogt verwachten.

Ofschoon door onzen Secretaris hare benoeming officieel

aan de Feestcommissie was medegedeeld, is het toen wel

niet dadelijk gebleken, maar toch later duidelijk geworden,

dat de Feestcommissie weinig minder heeft gedaan dan de

afgevaardigden der Entomologische Vereeniging, hoewel in

de bijeenkomst toegelaten, eenvoudig als zoodanig te igno-

reren; en wat meer is, de President der Feestcommissie,

de heer van Bemmelen, heeft in zijne redevoering woorden

gebezigd, die voor onze Vereeniging kwetsend waren,

woorden, die ook in de nieuwsbladen letterlijk zijn over-

genomen en alzoo wereldkundig gemaakt. Reeds denzelfden

dag, zegt de Voorzitter, is door hem mondeling daarop

geantwoord, maar bovendien heeft het Bestuur het noodig

geacht, om onmiddellijk over deze zaak een’ brief aan den

heer van Bemmelen te rigten en dien te doen opnemen in

dezelfde courant waarin ook de feestrede stond vermeld.

De heer van Bemmelen heeft daarop verder niet geantwoord,

doch zekere heer J. F. Snelleman heeft goedgevonden, in

een ingezonden stuk in de courant voor hem partij te trekken.

Het Bestuur heeft evenwel gemeend aan zijne waardigheid

te kort te doen, door dit geschrijf te beantwoorden,

XCIV VERSLAG.

Nog berigt de Voorzitter, dat het Bestuur op uitnemende

wijze geslaagd is in zijne pogingen, om het werk van den

heer van der Wulp over de Nederlandsche Diptera het licht

te doen zien. De kosten verbonden aan het uitgeven van

dit werk, waarbij een aantal platen zullen gevoegd worden,

zijn zoo groot, dat zij op verre na niet uit het te verwachten

debiet kunnen gevonden worden. Na vergeefsche aanzoeken

elders, heeft het Bestuur zich gewend tot Z. K. H. Prins

Hendrik, die met echt vorstelijke mildheid dadelijk een zeer

aanzienlijk subsidie (van f 2000) voor de uitgave heeft be-

schikbaar gesteld. Op nieuw is hier alzoo gebleken, dat de

edele Vorst steeds gereed is op onbekrompen wijze zijne

ondersteuning te schenken, waar deze voor een nuttig doel

gevraagd wordt.

De heer van der Wulp zegt, met erkentelijkheid jegens

allen, die tot deze gunstige uitkomst hebben medegewerkt,

dat nu in den loop van het jaar 1876 stellig het eerste deel

van zijn werk het licht zal zien.

Eindelijk vermeldt de Voorzitter in het kort, welke gel-

delijke uitkomsten zijn verkregen uit de uitgave van het

thans voltooide 48° deel van het Tijdschrift voor Entomologie.

De onkosten hebben, na aftrek der ontvangsten, niet minder

dan f 1000 bedragen, een cijfer dat velen welligt nog al

hoog zal voorkomen, maar waarbij moet worden in aan-

merking genomen, dat het deel meer uitbreiding dan een

der vorigen heeft gekregen (223 bladen druks en 14 platen)

en dat de vier laatste platen veel werk en dus ook buiten-

gewone onkosten, vooral voor het kleuren, hebben vereischt.

Eene uitvoerige opgave der kosten, in verband tot de in

der tijd gemaakte raming, wordt aan de Vergadering ter

inzage voorgelegd.

Overigens geene punten meer te behandelen zijnde, sluit

de Voorzitter deze buitengewone vergadering, om onmid-

dellijk daarna over te gaan tot de gewone Wintervergadering,

uitsluitend bestemd voor wetenschappelijke mededeelingen.

VAN DE

NEGENDE WINTERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGINCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE LEIDEN

op Zaturdag 18 December 1876,

des avonds ten 7 ure.

Voorzitter: de heer Mr. W. Albarda.

Tegenwoordig al de heeren, in het voorafgaande Verslag

der buitengewone vergadering genoemd.

De Voorzitter opent deze vergadering met den wensch,

dat zij vruchtbaar moge zijn in wetenschappelijke mededee-

lingen, en geeft achtereenvolgens het woord aan de na te

melden heeren, die hun verlangen hebben te kennen ge-

geven om eenig onderwerp te bespreken.

De heer Snellen herinnert aan de Leden eene mede-

deeling van Mr. Herman Albarda, gedaan op de 28°" Zomer-

vergadering te Breda, den 7° Junij 1873, waarin deze,

sprekende over Psectra diptera Burm. , van welk Neuropteron

alleen het wijfje ontwikkelde achtervleugels heeft, zegt dat

bij de Lepidoptera altijd het mannetje de meest ontwik-

kelde vleugels bezit. In het algemeen is dit ook zoo — zegt

Spreker — wanneer men alleen de Lepidoptera der Euro-

XGVI VERSLAG.

pesche fauna in aanmerking neemt, ofschoon men reeds

bij naauwkeurige vergelijking der mannelijke vlinders van

het inlandsche Geometrinen-geslacht Lobophora met hunne

wijfjes bevindt, dat bij de laatsten de achtervleugels iets

grooter zijn dan bij de andere sexe. Gaat men echter tot

de studie der exotische vormen over, dan treft men bij

Remodes abortivata Guenée een merkwaardig voorbeeld van

mindere, ja zeer geringe ontwikkeling der mannelijke ach-

tervleugels aan. Dit diertje is afgebeeld door Guenée in de

Suites à Buffon, Phalénites pl. 21, fig. 9 en onderscheidt

zich buitendien met een verwant genus, Rhopalodes Guenée ,

(zie Tijdschr. voor Ent. XVII’ deel p. 77) door de bij beide

sexen in het midden of aan de punt verdikte sprieten,

terwijl deze overigens bij de Geometrina haarvormig zijn.

De heer Snellen laat ter bezigtiging rondgaan een paar

Remodes abortivata $ en ¢, op Celebes verzameld door den

heer Piepers, en vestigt op nieuw de aandacht op dit ver-

dienstelijk medelid onzer Vereeniging, die eene hoogst be-

langrijke verzameling Lepidoptera en andere insecten op

Sumatra, Java en Celebes bijeenbragt, welke nog stof zal

verleenen tot een aantal belangrijke mededeelingen, zoo

als reeds over insecten der collectie van den heer Piepers

in het Tijdschrift werden gedaan, o. a. door Generaal van

Hasselt en den heer Mac Lachlan. (De aanwezigen geven

door hartelijke teekenen van bijval hunne instemming te

kennen met de hulde aan den ter vergadering tegenwoor-

digen heer Piepers toegebragt).

Vervolgens laat de heer Snellen ter bezigtiging rond-

gaan eene collectie van ruim 150 species van Lepidoptera

in Atsjeh verzameld door een der officieren van ons dap-

pere Indische leger, den heer Korndòrffer, en gedetermi-

neerd ten deele door den heer Swierstra, Conservator bij

het Koninklijk Zoologisch Genootschap Natura Artis Magıstra ,

waaraan de collectie was gezonden, en ten deele door

Spreker. Hoewel eenige nieuwe Heterocera bevattende,

vertoont dit tweede specimen der Atsjesche vlinder-fauna

VERSLAG. XCVII

dat wij leeren kennen !) eene merkwaardige overeenkomst

met de Lepidoptera der omstreken van Batavia en Makassar

(Gelebes), zooals Spreker die uit de bezendingen van den heer

Piepers had leeren kennen. In groote trekken is zi) dezelfde.

Waarschijnlijk zal althans de lijst der reeds beschrevene

soorten spoedig in het Tijdschrift worden gepubliceerd.

Ten slotte geeft de heer Snellen nog inzage van eene

lijst, bevattende de namen van eene collectie Javaansche

Lepidoptera, bijeengebragt door den heer Mr. J. Albarda,

broeder van onzen geachten Voorzitter en waarin mede

een aantal onbeschreven soorten worden vermeld.

De heer Ritsema leest in de eerste plaats eene mede-

deeling voor, getiteld: «Het ontstaan eener nieuwe dier-

soort door isolering», door ons medelid Dr. H. Hartogh

Heys van Zouteveen geplaatst in het door hem geredigeerde

maandschrift Isis (jaarg. V, blz. 19). De aanleiding tot deze

mededeeling komt op het volgende neer:

Joseph Boll, een jaren geleden naar Noord-Amerika ver-

huisd Zwitsersch natuuronderzoeker, repatrieerde in 1870,

en bragt eenige poppen van de Texaansche Saturnia (Actias)

Luna mede. Deze poppen waren gekweekt uit rupsen, die

ten deele met bladeren van verschillende Carya-soorten,

ten deele met die van Juglans nigra gevoed waren. In Mei

1874 kwamen hieruit vlinders te voorschijn volkomen gelijk

aan Texaansche voorwerpen. Sommigen dezer vlinders

paarden, en de bevruchte wijfjes legden ettelijke honderd-

tallen eijeren, waaruit zich na eenige weken rupsjes ont-

wikkelden, die reeds na de eerste vervelling geelachtiger

van kleur waren dan de Texaanschen. Zij werden gevoed

met bladeren van Juglans regia, verpopten in het laatst

van Junij en leverden in het begin van Augustus vlinders.

Deze vlinders nu, weken van de Texaansche stamsoort

1) Voor het eerste zie de mededeeling van den heer G. M. de Graaf, Tijdschr.

deel XVIII, p. 265.

XCGVIII VERSLAG.

niet slechts in de kleur, maar ook in den vorm en de

teekening der vleugels zoozeer af, dat men, indien men

hunne afstamming niet gekend had, ze stellig voor eene

andere soort zou hebben aangezien. In de afwijkende ken-

merken kwamen al de 35 in Zwitserland gekweekte vlin-

ders volkomen met elkander overeen. Deze afwijkende

kenmerken bestaan in den iets grooteren en plomperen

vorm van het lijf en van de vleugels; in de iets smallere en

minder sterk ontwikkelde kamvormige sprieten; in de

meerdere lengte van het achterlijf en het gemis van zijne

karmozijnroode langsstrepen; in den minder uitgesneden,

maar iets breederen vorm der voorvleugels en den nog

sterker gewijzigden vorm van de staartachtige verlengsels

der achtervleugels; in de fraai citroengele kleur van den

vlinder; in het gemis van de karmozijnroode, van binnen wit-

achtige randstreep der voorvleugels, waarvoor eene smalle

donkergele tint op den buitensten rand in de plaats treedt ;

eindelijk in de aanwezigheid van eene donkere aan de buiten-

zijde eenigszins getande dwarsstreep op de voorvleugels.

Op gezag van verschillende Duitsche entomologen neemt

Dr. Moriz Wagner dezen Zwitserschen vorm van Satwrnia

Luna onder den naam van Saturnia Bolli als eene zelfstandige

soort aan, die ontstaan is door geographische afzondering

of isolering (zie voor verdere bijzonderheden het boven-

genoemde maandschrift).

In de tweede plaats geeft de heer Ritsema ter bezigtiging

rond een drietal Oost-Indische bijensoorten van het ge-

slacht Xylocopa; op eene dezer soorten waren de versie-

ringen der beide anderen vereenigd; X. coronata Smith

toch, is zwart met gelen band om den kop achter de

oogen, À. provida Smith zwart met gele beharing op het

schildje, terwijl bij de derde soort zoowel de beharing

achter de oogen als die op het schildje geel gekleurd is;

naar aanleiding hiervan heeft de laatste soort van Spreker

den naam X. combinata ontvangen.

Ten slotte had Spreker nog zijne waarnemingen aangaande

VERSLAG. XCIX

de levensgeschiedenis van Acentropus niveus Oliv. willen mede-

deelen, doch wijl hij vreest de vergadering daarmede te lang

bezig te houden, bepaalt hij zich tot het bespreken van een

tweetal punten, welker oplossing hem nog niet is mogen ge-

lukken, nl. de waarneming der copulatie en het verband dat

er bestaat tusschen de beide vormen van wijfjes (rudimen-

tair en normaal gevleugeld) en de verschillende generatiën.

Wat de paring betreft, volgens eene waarneming van

Reutte, zou het wijfje gedurende dezen actus onder water

zwemmen en zelfs het mannetje met zich ondertrekken.

Hoewel Spreker de copulatie zelve niet heeft waargenomen,

meent hij toch uit eenige gegevens te mogen opmaken,

dat zij niet in maar op het water plaats grijpt. In den

avond van 4 Junij Il. kwamen in zijn aquarium twee paartjes

van À. niveus (de wijfjes rudimentair gevleugeld) tot ont-

wikkeling. Het woei echter dien avond zoo hevig dat hij

vreezen moest de copulatie, wanneer zij plaats zou grijpen,

niet te zullen kunnen waarnemen. Het bleek dan ook onmo-

gelijk te zijn de lantaarn, waarmede hij het aquarium, dat

in den tuin stond, bezocht, langer dan eenige oogenblikken

aan te houden, die echter juist voldoende waren om te

zien, dat de mannetjes rondfladderden om de wijfjes, die

op de oppervlakte van het water dreven. Daar de storm

in hevigheid toenam bezocht Spreker het aquarium dien

avond niet meer. Den volgenden morgen zaten de man-

netjes als naar gewoonte even boven de oppervlakte van

het water tegen plantenstengels, de wijfjes onder water

op Potamogeton-bladeren in de onmiddellijke nabijheid van

eene menigte eitjes, die later bevruchte Acentropus-eitjes

bleken te zijn. Spreker veronderstelt dus dat de copulatie

op het water plaats grijpt en dat het wijfje na afloop hier-

van onderduikt om hare eitjes op de bladeren der voedings-

plant af te zetten. Waarschijnlijk was het paartje dat door

Reutte bespied werd door het een of ander verschrikt, en

oordeelde het wijfje het raadzaam onder te duiken alvorens

het mannetje zich aan haar bezit verzadigd had.

Cc VERSLAG.

Om het verband in te zien dat er waarschijnlijk tusschen

de beide vormen van wijfjes en de verschillende generatiën

bestaat, is het noodig zich een’ geheelen ontwikkelings-

eyclus voor te stellen. Ken rudimentair gevleugeld wijfje

dat in het laatst van Mei te voorschijn komt, en dus be-

hoort tot eene generatie die men gevoegelijk voorjaars-

generatie kan noemen, legt na gepaard te zijn eijeren;

een gedeelte der rupsen die uit deze eijeren geboren wor-

den, ontwikkelt zich nog denzelfden zomer tot imagines,

die de tweede of najaars-generatie uitmaken en welker

wijfjes volgens het door mij gekweekte voorwerp slechts

van vleugel-rudimenten schijnen voorzien te zijn; de overige

rupsen overwinteren. De imagines der tweede of najaars-

generatie paren, de wijfjes leggen eijeren en deze leveren

nog voor den winter rupsjes, die dus op zeer jeugdigen

leeftijd overwinteren, in vereeniging met een gedeelte der

rupsen van de voorjaars-generatie afkomstig. Een onmid-

dellijk gevolg van den ongelijken leeftijd der overwinterende

rupsen is, dat in het volgend jaar de afstammelingen der

voorjaars-generatie zich eerder tot imagines zullen ontwik-

kelen (en dus weder de voorjaars-generatie met rudimen-

tair gevleugelde wijfjes zullen vormen) dan de afstamme-

lingen der najaars-generatie, en nu veronderstelt Spreker

dat uit laatstgenoemde rupsen omstreeks het midden van

den zomer eene generatie te voorschijn treedt, waarvan de

vrouwelijke voorwerpen normaal ontwikkelde vleugels be-

zitten. Zijne meening komt dus hierop neër, dat de normaal

gevleugelde Acentropus-wijfjes zullen behooren tot die gene-

ratie (men zou haar zomer-generatie kunnen noemen) welke

uit de najaars-generatie geboren wordt. Waarschijnlijk zullen

de rupsen, afstammend van de normaal gevleugelde wijfjes,

allen overwinteren, en de daaruit voortkomende imagines in

het volgend jaar een deel der voorjaars-generatie uitmaken.

De heer van Hasselt heeft, naar aanleiding der onder-

zoekingen van Prof. Landois, over de « Lautäusserungen der

VERSLAG. CI

Spinnen, medegedeeld in diens « Thierstimmen» Freiburg,

1874, S. 17, enkele soorten uit de familie der Theridioidae

ten dezen opzigte nagegaan en zijne nadere opgaven, omtrent

de door Westring ontdekte «stridulatie-organen» bij eenige

spinnen, bevestigd gevonden. Hij laat voorloopig een paar

praeparaten, zoo van de hoefijzervormige « Reiber» aan de

vóórondervlakte van het abdomen, als van de beide « Reib-

leisten» aan de achterhelling van den cephalothorax gelegen,

afkomstig van mannelijke exemplaren van Theridium ser-

ratipes Panz. en bipunctatum Linn., ter bezigtiging rondgaan,

en hoopt later meer uitvoerig op dit onderwerp terug te

komen. Ofschoon de muziek-instrumenten dezer spinsoorten

thans met volle zekerheid gekarakteriseerd achtende, heeft

hij zich nogtans tot op heden niet met eigen ooren kunnen

overtuigen van het daardoor te weeg gebragt geluid, het-

geen echter aan Westring zelven, bij de genoemde en

enkele andere soorten van hetzelfde spinnengeslacht, duide-

lijk is te beurt gevallen.

De heer Kinker zegt, dat hij, voor jaren, insgelijks eene

spin geluid heeft hooren maken, doch hij weet niet, tot

welke species zij behoorde.

De heer van Hasselt wenscht verder, mede slechts ter

loops, de aandacht der vergadering te vestigen op eene

groote schrede voorwaarts onlangs gedaan in de fijnere

anatomie van de palpen der mannelijke spinnen, waarover

zoo langen tijd zooveel raadselachtigs bestond, wat echter

voor Spreker ook nu nog niet geheel is opgelost. Wij

danken dezen vooruitgang aan de histiologische nasporingen

van Fickert, die met behulp van potassa caustica, volgens

de methode van Lebert, meer doorschijnende praeparaten

heeft weten te verkrijgen, waarvan door Spreker een enkel

exemplaar, ten voorbeelde, wordt aangetoond. Ook daar-

omtrent kan hij intusschen thans slechts latere eigene

onderzoekingen toezeggen. Hij bepaalt zich nu tot de mede-

deeling van het eerste berigt daarover van Fickert, op-

genomen in Entomologische Miscellen; Verein für Schlesische

Cit VERSLAG.

Insektenkunde, Breslau, 1874, S. 64, en laat diens schoone

afbeeldingen rondgaan der mannelijke palpen van eenige

Linyphia- en Lycosa-soorten, door Spreker onlangs aan-

getroffen in een werkje, waarin hij die niet zou hebben

gezocht, t. w. in Myriapoden und Araneiden vom Kamme des

Riesengebirgs, Breslau, 1875, van denzelfden geleerde. Deze

heeft namelijk in de palpa masculina eene, met cylinder-

epithelium bekleede, buisvormige klier ontdekt, welke

hij als analogon beschouwt der glandula prostata bij de

Vertebraten. Spreker laat intusschen vooralsnog de juiste

beteekenis der hier gevondene klierbuis in het midden,

doch kan zich niet onthouden, zoo als vroeger meermalen,

ook nu weder de aandacht te vestigen op de wijziging,

welke de, voor zulke gecompliceerde organen, wat al te

eenvoudige « Uebertragungs-theorie» van Menge, ook door

deze ontdekking, zal moeten ondergaan.

De heer van Hasselt besluit zijne voordragt met het

vertoonen van eenige fraaije en zeldzame exemplaren van

tropische Araneiden, door ons zoo ijverig medelid Piepers

te Makassar verzameld. Even naauwkeurig als deze vroeger

de levenswijze der Nephilae-mares heeft nagegaan, in eene

vorige verhandeling door Spreker in het breede vermeld,

even gelukkig, of liever talentvol, is hij geweest in het

opsporen van enkele bijzondere spinnensoorten, te meer

verdienstelijk, daar hij zijne speciale studie van eene geheel

andere orde maakt. Zeker is het, dat de kleine bezending

Makassaarsche Araneiden, door hem medegebragt, meer

merkwaardigs bevatte, dan vele groote flesschen met spinnen

gevuld, die Spreker vöör dezen van sommige andere natuur-

onderzoekers uit Oost-Indié mogt ontvangen, meermalen,

zonder geest des onderscheids, tal van exemplaren van

dezelfde, hoogst gewone soorten inhoudende.

Behoudens enkele niet medegebragte specimina van Tetra-

gnatha culicivora Walck., Epeira argentata Walck. en de bij

eene vroegere gelegenheid reeds vertoonde, z00 hoogst

merkwaardige Arachnoura scorpionoides Vinson, laat Spreker

VERSLAG. CUT

thans nog bezigtigen: Pholcus borbonicus Vinson 4, daarbij

de aandacht vestigende op de merkwaardig groote en ver-

dikte mannelijke palpen; — Scytodes omosites Walck. 9,

hierbij de afwijkingen opmerkende van onze S. thoracica; —

eene vrouwelijke Epeira-soort, aan Spreker nog onbekend ,

doch tot de Triangulariae gibbosae behoorende, merkwaardig

door een groot aantal harde, glimmende, kleine, ronde

bruine puistjes of wratjes !) op het abdomen, het sterkst

tusschen de schouderhoeken, en verder voorzien met roode,

insgelijks glinsterende, doornvormige verhevenheden op

den cephalothorax ; — een zeer goed geconserveerd manne-

lijk exemplaar van Hersilia caudata, varietas Indica te

noemen; — twee zeldzame vrouwelijke Altus-vormen; een

daarvan schijnt veel overeen te komen met Plexippus mutil-

larius C. Koch, synoniem met Attus cornutus Doleschall (2);

zeer opmerkelijk zijn de lange bundels zwarte pluimharen,

op hoorntjes gelijkende, zijdelings aan den kop tusschen

de voorste en achterste oogenrijen geplaatst; — de andere,

aan Spreker geheel onbekend, heeft den Maevia-vorm

van C. Koch en vertoont ééne driehoekige verhevenheid,

midden op den kop geplaatst, van de frons boven-

waarts uitloopende, en zich, bij bezigtiging van voren,

mede vertoonende als een hoorn, die echter insgelijks, bij

nader onderzoek, behalve aan de basis, grootendeels uit

een sterken haarbundel blijkt te zijn gevormd; als 't eene

nieuwe exotische species is, zou Spreker haar Maevia rhino-

ceros willen noemen; — eindelijk eene uiterst vreemde

kleine Gasteracantha-soort van 7 op 5 millimeters, insgelijks

eene 2; Piepers vond haar, meer dan waarschijnlijk bij

toeval, op het water zwemmende of drijvende, ter zijde

omgeven met een luchtbelletje; zij is van een vreemden,

platgedrukten, zeer dunnen, in spiritus zelfs doorschijnenden

vorm, met circulair abdomen, zonder de bij Gasteracantha

1) Deze soort echter wijkt in meer dan één opzigt af van £. pustulosa en È,

varrucosa Walck.

CIV VERSLAG.

eigenaardige doornachtige uitsteeksels, zoodat Spreker eerst

meende een pullus van G. hemisphaerica G. Koch voor zich

te hebben, met welke zij intusschen, voor het overige,

bleek weinig of niet overeen te komen. Zoodra de tijd

hem ten dienste staat, hoopt Spreker meer over deze be-

langrijke voorwerpen te zullen kunnen mededeelen, en

wenscht hij ons geacht medelid, wanneer deze binnen

kort in Insulinde zal zijn teruggekeerd, gelegenheid en

kracht, om op zijne regterlijke loopbaan aldaar, in zijne

vrije uren even veelzijdig als nuttig werkzaam te mogen

blijven voor de entomologie, als hij zich tot hiertoe heeft

betoond.

De heer Swierstra laat, op verzoek van den heer

Grube, die verhinderd is de vergadering bij te wonen, de

afbeelding zien eener pop van Papilio Machaon L., met

verscheidene anderen gekweekt uit rupsen van Eibergen

afkomstig. Deze pop onderscheidt zich van de overigen

door buitengewoon donkere kleur; de gewone geelgroene

kleur is namelijk in zwart overgegaan, door twee grijze

langsbanden afgebroken, en toch schijnt het voorwerp in

gezonden toestand te verkeeren.

In de tweede plaats maakt de heer Swierstra melding

van een nieuw geval van het ontwikkelen van een exotisch

insect hier te lande. Bijna drie jaren geleden werden ten

behoeve van het etnographisch museum van het Koninklijk

Zoologisch Genootschap Natura Artis Magistra eene partij

goederen ontvangen uit Japan, waarbij zieh eenige pijlen

en hengels van bamboes bevonden. Toen deze zaken in

Augustus jl. op nieuw werden geëtaleerd, ontdekte men

in een’ der pijlkokers een levenden kever, Clylus annularis F.,

die ten koste der zeldzame pijlen daarin als larve had ge-

leefd, en wel, met inbegrip van den tijd van vervoer, ten

minste drie jaren lang. Hoewel uitwendig aan het bamboes

alleen. de opening zigtbaar was, waardoor het volkomen

insect zich een’ uitweg had gebaand, was toch de geheele

VERSLAG. CV

stengel zoodanig doorknaagd, dat hij bij de geringste aan-

raking aan stuk brak.

Aan hetgeen zoo even reeds door den heer Snellen is

medegedeeld betreffende eene aanzienlijke verzameling Lepi-

doptera, in Atsjeh door den heer Korndörffer bijeengebragt

en aan het bovengenoemde Genootschap ten geschenke ge-

geven, voegt de heer Swierstra nog toe, dat in die collectie

ook eenige insecten uit andere orden voorkwamen, welke

hij ter bezigtiging laat rondgaan, en wel uit de orde der

Coleoptera: Geroplesis tricincta Dej., Clytus annularis F. en

Synonycha versicolor F. (eene zeer donkere afwijking); uit

die der Hymenoptera: Xylocopa latipes F. en Stilbum splen-

didum F.; en uit die der Neuroptera: Neurothemis fluctuans F.

Eindelijk deelt de heer Swierstra nog mede, dat dezer

dagen bij het Genootschap Natura Artis Magistra eene hoogst

belangrijke verzameling insecten is ontvangen uit Palem-

bang (Bandar-Passumat), stuksgewijze van vang-data en

niet zelden ook van opmerkingen voorzien door den ver-

zamelaar, den heer P. A. Giesbers, Officier van gezond-

heid. Een paar dezer opmerkingen acht Spreker belangrijk

genoeg, om deze vergadering er op te wijzen. Zoo zegt

de heer Giesbers van een Hemipteron uit de familie der

Alydidae, nl. Stenocoris maculiventris Voll., op 41 Junij te

Lahat gevangen, «dat dit insect, daar ter plaatse bekend

onder den naam van Walang-sangit, bij geheele zwermen

op bloeijende rijstvelden nederstrijkt en in korten tijd den

geheelen oogst vernietigt». Spreker stelt een exemplaar

van de genoemde soort ter bezigtiging, even als van eenen

kever, mede in laatstgenoemde verzameling voorkomende

en evenzeer van Lahat afkomstig, dien Spreker nog niet

heeft kunnen bestemmen, maar die hem toeschijnt tot het

geslacht Chelipus uit de familie der Tenebrioniden te be-

hooren. Van dezen kever schrijft de heer Giesbers, «dat

hij, onder den naam van Akkar, in de meeste Javaansche

woningen wordt gevonden op de tafel, vooral digt bij de

slaapplaats, in eene stopflesch, half gevuld met kapas

os o VERSLAG.

(katoen), een weinig men-njan (eene harssoort), eenige

rijstkorrels en rozen- en melattie-blaadjes '), die telkens

vernieuwd worden. Vermenigvuldigt het insect zich snel,

dan brengt dit, volgens Javaanschen Hadat, geluk aan;

vliegen er eenigen weg, dan ontstaat er huiselijke oneenig-

heid; sterven ze uit, dan staat den bewoner van het huis

een of ander ongeluk te wachten. Malam-djoemaat (Don-

derdag-avond) en ook wanneer er ziekte of brand in de

nabijheid ontstaat, wordt de bescherming dezer diertjes

ingeroepen door gebeden en ceremonién ».

De heer J. van Leeuwen Jr. deelt mede, dat hij in

de lente van 1874 eene pop van Smerinthus Tiliae L., toen

de kleuren van den vlinder begonnen door te schemeren,

in eene vensterbank aan fellen zonneschijn heeft blootgesteld;

dat de vlinder, een wijfje, daardoor genoopt is geworden

ontydig zijne onaangename: verblijfplaats te verlaten, met

geheel natte en wankleurige vleugels, die na eenige uren

zijn gedroogd en de gewone kleuren aannamen, doch niet

aangroeiden, terwijl ook het achterlijf niet werd zaamge-

trokken en geen vocht werd geloosd; doch dat volle twee

dagen later de vleugels hun behoorlijken wasdom en het

achterlijf zijn gewonen vorm hebben gekregen.

Deze waarneming had hem aanleiding gegeven om in dit

voorjaar verscheidene poppen van dezelfde vlindersoort, een

of twee dagen voordat de vlinder zou uitkomen, te openen;

daarbij had hij bevonden dat, als de ontwikkeling slechts

zóóver is gevorderd dat het inwendige poppevlies der stig-

mata gemakkelijk loslaat, de uit de pop genomen vlinders,

in een glas met vochtig zand geplaatst, daar meestal tot

volledige ontwikkeling komen, somtijds eerst na een etmaal.

1) De heer Piepers merkt op, dat de hier bedoelde Melattie waarschijnlijk is

de door Miquel vermelde Boenga-malati, ook wel Boenga-maloer genaamd (Ny-

ctanthes Sambac Ait), een laag gewas met witte, zeer geurige bloemen, waarvan

kransen en andere versieringen gemaakt worden; zij behoort tot de Jasmineae, zie:

Miquel, Sumatra, zijne plantenwereld en hare voortbrengselen , Amst. 1862.

VERSLAG. GVII

De genoemde vlindersoort beveelt zich voor dergelijke

proefnemingen zeer aan door haar veelvuldig voorkomen,

door haren krachtigen bouw, die het gemakkelijk maakt den

vlinder onbeschadigd uit de pop te nemen, en door de

doorschijnendheid van de vleugelscheeden der pop.

Voorts neemt hij deze gelegenheid waar om zijne mede-

leden te wijzen op de gunstige resultaten, die zijne vang-

methode voor nachtvlinders bij voortduring aan hem en

zijne bekenden in de grasvelden rondom Amsterdam op-

levert; deze vangwijze bestaat eenvoudig daarin, dat men

zoodra het donker is geworden met eene lantaarn op bloemen

(bv. distels) en lange grashalmen gaat zoeken: de vlinders

die men ziet zijn nagenoeg altijd zoo rustig dat ze in

doosjes kunnen worden gevangen zonder ze in ’t minst te

beschadigen; reeds van verscheidene als zeldzaam bekend

staande Noctuine-soorten werden op deze wijze talrijke

exemplaren gevangen. Hij beveelt voor streken waar geen

boomen groeijen deze manier van vangen ten zeerste aan.

De heer Groll deelt mede, dat hij in de maand Junij jl.

in de duinen bij Haarlem op Echium eenige larven en

nymphen van Hemipteren heeft gevonden, die hem voor-

kwamen veel overeenkomst te hebben met die, welke door

den heer Snellen van Vollenhoven in deel XVI van het

Tijdschrift voor Entomologie, blz. 120, beschreven en op

plaat 7, fig. 8 en 9, afgebeeld zijn, als vermoedelijke

nymphen van Netwantsen. Spreker nam eenige exemplaren

van verschillenden leeftijd mede om op te kweeken, en na

korten tijd ontwikkelden zich daaruit de volkomen insecten,

die bij onderzoek Monanthia Wolffii Fieb. bleken te zijn.

De grondvorm der nymph stemt overeen met bovenge-

noemde fig. 8, doch de doorntjes aan het abdomen ont-

braken. Bijna terzelfder tijd vond Spreker mede in de

Haarlemsche duinen op eene Myosotis-soort eenige nymphen,

geheel gelijkende op de afbeelding en beschrijving, door

den heer Ritsema gegeven en opgenomen in het Verslag

CVIII VERSLAG.

der jongste Zomervergadering. Het is opmerkelijk dat beide

deze soorten, alsmede die, welke indertijd door den heer

Snellen op Symphytum zijn gevonden, allen op dezelfde plan-

tenfamilie, de Boraginaceén, werden aangetroffen. Spreker

laat eenige exemplaren van beide door hem gevonden soorten,

zoowel in den toestand van nymph als in dien van vol-

komen insect, ter bezigtiging rondgaan.

Nog brengt dezelfde Spreker onder de oogen der aanwe-

zigen eenige gallen en de daaruit voortgekomen insecten

van eene bij ons zeldzame Galwesp, Biorhiza aptera F.,

welke gallen door hem insgelijks in de duinen bij Haarlem

aan boomwortels gevonden zijn.

De heer Leesberg vestigt de aandacht op Orectochilus

villosus F., eene over ’talgemeen zeldzame Gyrinide, wier

levenswijze door verschillende schrijvers, onder anderen

door Redtenbacher (Fauna austriaca, ed. II, blz. 110),

beschreven wordt als afwijkende van die der andere Gyri-

niden. Redtenbacher noemt deze soort zelfs «ein Nachtthier ».

Spreker vond haar evenwel dezen zomer in de Mark bij

Breda onder volkomen gelijke omstandigheden als Gyrinus

opacus en mergus, nl. bij helderen zonneschijn op de opper-

vlakte des waters spelende en de bekende kringen beschrij-

vende. In hoeverre dit de levenswijze van een nachtdier

kan heeten is den Spreker een raadsel: mogelijk heeft de

zeldzaamheid van het insect en het vinden van exemplaren

onder steenen (waarschijnlijk des avonds) tot deze gissing

aanleiding gegeven.

Voorts wijst de heer Leesberg op eenige groote leemten,

die nog in onze standaard-collectie bij de afdeeling der

Coleoptera bestaan. In den laatsten tijd zich vooral bezig

houdende met de inlandsche Halticiden, bespeurde hij tot

zijne verwondering dat niet de helft der bij ons voorkomende

soorten daar vertegenwoordigd zijn. Misschien is dit toe

te schrijven aan het springvermogen dezer Chrysomelinen,

waardoor zij gemakkelijk ontsnappen aan den verzamelaar,

VERSLAG. CIX

die zich niet bepaaldelijk op de Coleoptera toelegt. Spreker

neemt hieruit aanleiding om de aanwezige leden en vooral

de Coleopterologen onder hen aan te sporen, om hunne

doubletten voor de collectie der Vereeniging af te zonderen.

De heer Everts zegt, dat hij met het nazien en op

nieuw rangschikken der Coleoptera van de collectie der

Vereeniging, voor zooveel de Carabicinen en Hydrocan-

tharen betreft, is gereed gekomen. Hij wijst op de aan-

zienlijke vermeerdering van soorten en individuen in deze

beide familiön, dank zij de welwillende bijdragen van ver-

schillende leden.

Hij laat verder eene lijst ter inzage rondgaan van ongeveer

80 Coleoptera-soorten, nieuw voor de Nederlandsche Fauna,

welke hij hoopt tegen den aanstaanden zomer als supplement

op zijne lijst der in Nederland voorkomende Coleoptera uit

te geven; terwijl hij tevens het voornemen te kennen geeft,

om daaraan eenige verbeteringen toe te voegen. Zoo is

het hem onder anderen gebleken, dat de opgave van Helops

striatus Fourer. (caraboides Panz.) als inlandsche soort onjuist

is, wijl deze meer als een bergvorm moet beschouwd

worden. Men leze daarvoor: Helops quisquilius F., welke

soort overal zeer gemeen is. De gemaakte fout is evenwel

zeer verschoonlijk, omdat beide soorten in vele opzigten

groote overeenkomst bezitten.

De heer Snellen van Vollenhoven deelt mede dat

hij de beschrijving der inlandsche Capsinen ten einde heeft

gebragt, ofschoon hij nog enkele soorten overhoudt, waar-

omtrent bij hem twijfel blijft bestaan of zij reeds beschreven

zijn of niet, daar zij niet volkomen op beschrijvingen passen

en in enkele opzigten afwijken. Hij heeft deze dus nog niet

in zijne faunistische beschrijving opgenomen en zal daar-

mede wachten tot hij zekerheid zal hebben verkregen. Zijn

manuscript ligt voor het Tijdschrift gereed en de graveur

is bezig de platen op steen te brengen.

CX VERSLAG.

Spreker stelt zich voor in den loop van dezen zomer de

overige familién van land- en waterwantsen te behandelen,

en zich er over beklagende dat het aantal der laatsten in

zijne collectie en die der Vereeniging nog onvoldoende is,

verzoekt hij de aanwezige leden in het voorjaar en den

zomer, voor hem, uit verschillende streken des lands water-

wantsen te willen bijeenbrengen, voornamelijk van de ge-

slachten Hydrometra (Gerris) en Corixa.

Verder vermeldt Spreker dat hij voor de eerste iu

familién der Landwantsen eene vergelijking heeft ingesteld

van onze Fauna met die van Groot-Brittanje, de laatste

berekend naar het werk van Douglas and Scott, the British

Hemiptera, Heteroptera, uitgegeven door de Ray Society —

en naar een paar toevoegsels uit the Entomologist’s Monthly

Magazine. Na die vergelijking is hij tot de slotsom ge-

komen dat ons kleine landje niet veel minder Hemiptera

beherbergde dan Engeland (uit Schotland en Ierland geven

de vermelde schrijvers slechts zeer weinig soorten op). Spre-

ker vertoont eene tabel van 2 tegen elkander overgestelde

lijsten, die hier niet wel kunnen worden teruggegeven,

maar waaraan het volgende wordt ontleend, zijnde de op-

gaaf der soorten die elk land afzonderlijk bezit, met weg-

lating dergenen die in Engeland en tevens in Nederland

voorkomen.

Nederland. Groot-Brittanje.

SCUTATA.

Trigonosoma nigrolineata. Sehirus dubius.

Phimodera galgulina. Aethus laevis D. & Sc.

Aelia Klugii. Eysarcoris aeneus.

Acanthosoma ferrugator. » melanocephalus.

Pentatoma juniperinum.

» vernale.

Strachia ornata.

Berytus Driebergensis.

VERSLAG. CXI

COREODEA.

Spathocera Dalmanni.

Pseudophloeus nubilus.

Stenocephalus agilis.

» neglectus.

Metatropis rufescens.

Berytus Signoreti.

» montivagus.

» minor.

» commutatus D. & Sc.

Neides depressus D. & Sc.

Corizus maculatus.

» Abutilon.

PYRRHOCORIDES.

Voor beide landen dezelfde.

Ten minste de helft der Engelsche soorten, die nog bij

ons niet aangetroffen zijn, komen niettemin waarschijnlijk

binnen onze grenzen voor. Waren Noordbrabant en de om-

streken van Nijmegen beter doorzocht, zij zouden voorzeker

reeds aangetroffen zijn.

Spreker eindigt met de volgende opgaaf van het aantal

der hem bekende soorten van Capsinen en het vermoedelijk

aantal der hier aanwezige soorten uit de nog te behandelen

familien.

Monalocoris.

Pithanus.

Miris

Leptoterna .

Oncognathus

Alloeotomus

Lopus.

Capsus

Heterotoma

CAPSINEN.

1 Species.

1 »

6 »

1 »

A »

5) »

3 »

2 »

CXII VERSLAG.

Halticus de integra o, species:

Gamarenptus N wt 2 è I

Phytloons re en)

EMS at Da SOO

DIN PAUSE sm ar ZA

Totaal. . . 89 Species.

Fam. 9. Hebroidea. . . . 4 Species.

DA Riparare

VR AS TS ES)

» 42. Hydrodromiea die 2)

>», 13. Hydeocores 22 02 20 25

Totaal. . . 50 Species.

De heer van der Wulp vermeldt dat hij een schrijven

heeft ontvangen van den heer Heylaerts te Breda, die tot

zijn groot leedwezen door beroepsbezigheden zich verhin-

derd ziet ter vergadering te komen, en waarbij deze eene

nieuwe «Liste supplémentaire» zendt van Macrolepidoptera

in de omstreken van Breda, met verzoek die aan het slot

van het Verslag dezer vergadering op te nemen. Verder

schrijft de heer Heylaerts, dat van de Coleoptera, door

hem in 1875 bij Breda gevangen, al de Carabicinen door

den heer Putzeys te Brussel en de Staphyliniden door den

heer Fauvel te Caen zijn gedetermineerd. Bij de eersten

komen geene andere Faunae novae species voor dan Amara

rufocineta Sahlb., maar toch verscheidene min of meer

zeldzame insecten, als: Taphria vivalis IL, Olisthopus rotun-

datus Payk., Harpalus picipennis Dftsch. en distinguendus

Dftsch., Amara bifrons Gyll. en curta Dej. (deze laatste bij

Bergen-op-Zoom), Trechus obtusus Er. enz.

Bij de Staphyliniden, waaronder zich mede vele zeldzame

species bevonden, waren de volgende soorten nieuw voor

onze Fauna: Myrmedonia cognata Maerk. en collaris Payk.,

VERSLAG. CXIII

Tachyporus tersus Er., Mycetoporus ruficornis Kraatz, Philon-

thus immundus Gyll. en temporalis Muls. (= addendus Sharp),

Stenus lustrator Er. en nitidiusculus Steph. (= tempestivus Er.).

De heer Everts merkt op dat Tachyporus tersus en

Stenus nilidiusculus niet als nieuwe soorten voor onze Fauna

kunnen gelden, wijl beide reeds in de door hem uitgegeven

Naamlijst vermeld staan, de laatste onder den naam van

St. tempestivus Er. Hij stelt den ijver van den heer Heylaerts

zeer op prijs, doch zou zich verpligt rekenen, indien hij

bij het vinden van verdere nog niet als inlandsch bekende

soorten, deze, alvorens hare namen worden opgegeven,

ter bezigtiging mogt ontvangen.

Daar niemand der aanwezigen verder het woord wenscht

te voeren, wordt de bijeenkomst, onder dankbetuiging aan

de verschillende Sprekers voor hunne mededeelingen, door

den Voorzitter gesloten.

589.

out.

LES MACROLEPIDOPTERES DE BREDA ET

DE SES ENVIRONS.

LISTE SUPPLEMENTAIRE N°. 6.

Captures de 1875

PAR

F. J. M. HEYLAERTS Fils.

Agrotis interjecta Hb. Un mâle assez bien

conservé fut trouvé par moi le 7 Août dernier

a Ginneken.

Hadena adusta Esp. De trois chenilles de cette

espèce et qui se métamorphosérent avant l’hiver,

une seule m’a donné, le 29 Mai dernier, le papillon,

une femelle superbe; les autres sont mortes avant

le printemps.

Taeniocampa opima Hb. Un beau mâle (de

chenille) le 24 Avril. L’exemplaire est une belle

variété. (Nouvelle espèce pour notre Faune).

Zonosoma pupillaria Hb. Un mâle fut pris

par moi le 7 Septembre. L’exemplaire tient le

milieu entre les deux fig. de la planche 81 de

l’Iconographie Millière. Elle a la couleur du n°. 14

(ab. Gyrata Hb.) et le dessin du n°. 12 (ab.

Badiaria). — (Nouvelle espece pour notre Faune).

LES MACROLEPIDOPTERES DE BREDA. CRV

REMARQUES.

Ck)

De la Lithosia griseola Hb. j'ai pris, en Juillet,

la var. Flava Hw. (Stramineola Dbld.). Cette

variété ne se trouve donc pas seulement en Angle-

terre. (Voy. Catal. Staudinger pag. 53).

Le total des espèces Néerlandaises est porté par

Mr. Snellen dans ses «Vlinders van Nederland »

(publié en 1867) à 686. Comme j'ai trouvé déjà

dans nos environs 591 espèces (déduction faite de

PAcronycta Euphrasiae Bkh.), il est à prévoir,

que mes listes annuelles deviennent bien pauvres

dorénavant. Quelques espèces, il est vrai, seront bien

encore découvertes, surtout du côté de Terheyden,

mais il me semble pourtant, que je ferai mieux

d'attendre, avant de publier une liste nouvelle, jus-

qu'à ce que j'aurai un nombre suffisant de captures a

constater. D'ailleurs la presque totalité des fortifica-

tions étant rasée depuis les dernières années, un des

meilleurs terrains de la bruyère de Galder étant perdu

pour les investigations entomologiques, et tant d’autres

raisons, qui ne faciliteront pas les recherches futures,

me forceront bien à agir ainsi.

Je ne veux pas terminer provisoirement mes listes

sans donner le total des Lépidoptéres que j'ai trouvé

ici, c'est-à-dire dans le même cercle indiqué avant

ma première énumération; les espèces trouvées se

composent de 591 macrolépidoptères et de 630 micro-

lepidopteres, soit ensemble 1224 espèces, naturel-

lement les nombreuses variétés et aberrations non

comptées.

ri hit oa i ia ARE i

EEN si

Vu da US Sob. avs oth Sat

dn RCFE A am) 1000) Si ae

o da Ha weichen ER ve SA IE A

dii a AU A mare” cer

cd À be ue Sera igh DT Av (KOBE fide, sidia © = ES

PRE ist. Roman CESSO fee parodies ack AARDE Er mS

hi sa Uci 8 heele Oale glen Liga DOT pais Ay O ‘n

SA Ti pak to ele: ie Bei, al A

OE trata TRL Pat a BETON taught: È _ >

han ab Aie nf LOT N en mag, ve = È

| RO ao as ag : MA Die AE te Ai Da e

RE a: |

by È ty i

TWEEDE AANVULSEL TOT HET

GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN HET GESLACHT

AGENTROPUS CURT.

DOOR

C. RITSEMA Cz.

Zie ook dit ‘Tijdschrift: Serie 2, deel VI blz. 157—172

en deel VIII blz. 16—25.

Daar ik naar alle waarschijnlijkheid in dezen zomer de

beschrijving van de levenswijze en de verschillende toestan-

den van Acenlropus niveus Oliv. zal kunnen voltooijen, schijnt

het mij niet ondoelmatig toe, voor dat deze het licht ziet,

het geschiedkundig overzigt van de literatuur over dit genus

tot op dezen tijd bij te werken.

Door het reeds in het eerste « Aanvulsel» met een enkel

woord genoemde opstel van den heer Dunning, waarop ik

zoo aanstonds meer breedvoerig zal terugkomen, werd ik

gewaar, dat er ook in de 2” uitgaaf (1837) van Curtis’

Guide to an arrangement of British Insects, en wel in de

472°“ kolom, sprake is van dit geslacht. Onder welken naam

en in welke orde het hier voorkomt kan ik evenwel niet

zeggen, daar ik dit werkje niet heb kunnen raadplegen,

en Dunning het slechts in zijne chronologische lijst der

geschriften over Acentropus vermeldt.

Dat men vroeger algemeen iets afwijkends bij dit vlindertje

veronderstelde, blijkt nog daaruit dat Westwood in 1840, in

het 2° deel van zijne Introduction to the modern Classification

9 GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN

of Insects (blz. 587) !), de vraag oppert, of de larven die

door J. Hogg in Spongilla fluviatilis gevonden waren, ook

die van Acentropus zouden kunnen zijn. Zoo als tegenwoordig

algemeen bekend is, waren dit larven van het geslacht

Sisyra Burm. (een tot de familie der Hemerobidae behoorend

Neuropteren-genus), welke larven van Westwood, voor het

geval dat het volgroeide insecten bleken te zijn, den naam

Branchiotoma Spongillae ontvangen hebben ?).

Volgens Dunning plaatst Dr. Knaggs in zijn Cabinet List

of Lepidoptera of Great Britain and Ireland (A870) de familie

der Acentropidae tusschen de familie der Hydrocampidae

en die der Botydae, en neemt in het geslacht Acentropus,

én A. niveus Oliv., én A. latipennis Moeschl. op, de laatste

omdat hij zich overtuigd had, dat de door Stephens als

Zancle Hansoni aangeduide, normaal gevleugelde vrouwelijke

vorm geheel met deze soort overeenkomt. Ook dit boekje

heb ik niet gezien.

Nog bleek mij uit D s geschrift dat er in 1871

drie mededeelingen over Acentropus het licht hadden gezien,

van welker bestaan ik bij het zamenstellen van het eerste

« Aanvulsel» nog geene kennis droeg.

Vooreerst had J. Boswell Syme op blz. 20 van het eerste

nommer (Januarij 1871) van de Scottish Naturalist medege-

deeld, dat Acentropus niveus in Schotland gemeen is op

plaatsen waar Potamogeton filiformis in menigte groeit. Als

vindplaatsen noemt hij Loch Leven, Kinross en Loch Gelly.

Door deze mededeeling wordt Dr. Leach’s opgave van het

voorkomen van dit vlindertje in Schotland bevestigd.

In de tweede plaats beschreef H. D. J. Wallengren in

den 28e" jaargang (1871) van Ofversigt af Kongl. Vetenskaps-

1) Zie ook: Annales des Sciences naturelles. Zoologie. 2e ser. tom. XI (1839) p.

380; Transactions of the Linnean Society. vol. XVIII (1841) p. 391, note; Trans-

actions of the Entomological Society of London. vol. Ill (prt. II, 1842) p. 108.

2) De door den heer W. Marshall bij ons te lande in eene zoctwaterspons aange-

troffen larf (zie Tijdschr. v. Entom. 2de ser. dl. IV (1869) blz. 193) zal wel die van

de bij ons niet zeldzaam voorkomende Sisyra fuscata F. geweest zijn.

HET GESLACHT ACENTROPUS. >

Akademiens Förhandlingar (p.961—1060) de Skandinavische

Pyraliden en Choreutiden, en behandelde daarin op blz. 1009

het geslacht Acentropus. Het komt hier, onmiddellijk vooraf-

gegaan door de geslachten Hydrocampa, Parapoynx en Cata-

clysta, voor als het laatste genus van de groep der Botydae,

en zou van de 16 overige genera van deze groep te onder-

scheiden zijn, door het gemis van scheensporen, ocellen

en maxillaarpalpen, en doordien het wijfje vleugelloos is

(blz. 973) of, zoo als op blz. 1009 gezegd wordt, korte puntige

vleugelrudimenten bezit. Aangaande de levenswijze deelt hij

mede hetgeen door Reutti is waargenomen. De soort die

hij vermeldt is A. niveus Oliv., waarbij geciteerd worden:

Phryganea nivea Oliv., Acentropus Garnonsii Curt. en A. Newae

Kol. Als vindplaatsen in Zweden noemt Wallengren Ifésjén,

Ringsjön, Wombsjön en Farhult, en als de tijd waarop het

vlindertje wordt aangetroffen de maanden Julij en Augustus.

Ten derde verscheen in genoemd jaar eene nieuwe uitgave

van Dr. Knaggs’ Lepidopterist’s Guide, intended for the use of

the young Collector. Hierin wordt aangaande Acentropus gezegd,

op blz. 68, dat men om de poppen te verkrijgen met een

waternet door Potamogeton-planten moet slepen, om ver-

volgens aan den oever in deze planten naar de kleine

zijdeachtige cocons te zocken; op blz. 82, dat A. niveus over

de oppervlakte van het water heen glijdt, op blz. 86, dat

men de vlindertjes op de met Potamogeton begroeide plaatsen,

met een zeer ondiep net dat van een’ langen steel voorzien

is moet vangen, en op de volgende bladzijde, dat dit vlindertje

evenmin als de Hydrocampidae in een doosje mag worden

bewaard, maar dat het op de vangplaats zelve aan de speld

moet worden gestoken, omdat het spoedig sterft, uitdroogt

en daardoor zeer breekbaar wordt.

In de zes-en-twintigste zomervergadering der Neder-

landsche Entomologische Vereeniging, den 41% Julij 1874

te Breda gehouden, werd er door mij op gewezen, dat

zoowel von Heinemann als Speyer ten onregte aan de rups

‚van Acentropus uitwendige ademhalingsorganen (Kiemen)

4 GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN

toeschrijven, en beweren dat zij hierin overeenkomt met

de rups van Parapoyna. Ter verbetering deelde ik vervolgens

mede dat de rups van Acentropus glad is en duidelijke stig-

mata vertoont, terwijl die van Parapoynx op de wijze der

Phryganiden-larven van draadvormige kieuwen voorzien is,

maar dat de poppen van beide geslachten, hoewel aanmer-

kelijk in grootte verschillend, sterk op elkander gelijken,

vooral door de drie paren kegelvormig uitpuilende stigmata,

die ter wederzijde van het achterlijf voorkomen (zie Tijdschr.

v. Entom. 2° ser. dl. VIT (1872) blz. xxvirr).

Bij gelegenheid dat het voorkomen van schubben bij

Diptera, overeenkomende met die der Lepidoptera, weder

eens ter sprake gebragt werd, liet Edward Newman duidelijk

blijken, dat hij nog geen genoegen nam met de uitspraak

waarbij Acentropus (Newman schrijft nog Acentria) tot een

vlindergeslacht verklaard wordt. Hij zegt toch (Entomologist,

N°. 100 (Febr. 1872) vol. VI p. 10): «Dat de bedoelde schubben

tot de Lepidoptera beperkt zouden zijn, is niets meer dan

eene algemeen aangenomen meening, of somtijds eene ge-

schikte veronderstelling om nu en dan de eene of andere

mankgaande zaak, zoo als bijv. de vlindernatuur van Acentria,

te ondersteunen, en die slechts zoolang stand houdt, totdat

iemand van een meer uitgebreid of naauwkeuriger waar-

nemingsvermogen, of meer ervaren in logische deducties,

ze weder omverwerpt ».

Den 4° van de volgende maand werd door Dunning in

eene Vergadering van de «London Entomological Society »

een allerbelangrijkst opstel voorgelezen, dat in Mei daar-

aanvolgende onder den titel van «On the genus Acentropus »

in de Transactions of the Entomological Society for 1872 (p. 121—

156) het licht zag. Dunning begint met mede te deelen dat

Acentropus (blijkens blz. 136 een mannelijk voorwerp) door

hem op een avond in de tweede helft van Julij 1871 tusschen

9 en 10 uur, bijna in het hartje van Londen, in de nabjj-

heid van het Regent’s Park kanaal, gevangen is, terwijl het

op eene bijzondere wijze vloog om de lamp, waarbij hij zat.

HET GESLACHT ACENTROPUS. 5

Vervolgens geeft hij een overzigt van de literatuur die op

de plaatsing in het systeem betrekking heeft, waartoe

hij gelijk hij zegt, is overgegaan na lezing van de hierbo-

ven aangehaalde woorden van Newman, om dezen het on-

juiste daarvan aan te toonen en hem nogmaals stap voor

stap te bewijzen dat Acentropus tot de Lepidoptera behoort.

Daarna vermeldt hij de verschillende opgaven omtrent het

al of niet aanwezig zijn van ocellen, en deelt mede dat

Me. Lachlan, na vele exemplaren onderzocht te hebben,

aan Douglas en hem (Dunning) een voorwerp vertoonde,

waaraan zij alle drie eene soort van metaalglanzig plekje

opmerkten, dat een oogje geweest kan zijn. Het lag echter

niet achter of tusschen de sprieten, maar aan de buiten-

zijde daarvan, in het kuiltje van de eerste geleding. Dun-

ning meent dat Douglas en Me. Lachlan overtuigd waren

dat het een oogje was, doch hij zelf blijft twijfelen. Nu

worden de scheensporen besproken, en vervolgens de

meeningen omtrent de plaats, die het geslacht in de orde der

Lepidoptera moet innemen, waarvan ook hij die deelt, volgens

welke het een’ overgang uitmaakt tusschen de familie der Py-

ralididae en die der Chilonidae en Crambidae. De verspreide

waarnemingen omtrent de levenswijze en de eerste toe-

standen van Acentropus worden nu verzameld en besproken

(ook hier wordt vermeld dat de rups kieuwen, gills, bezit,

dat zoo als wij hierboven gezegd hebben onwaar is,) waarna

tot de behandeling der imagines wordt overgegaan. Bij

het wijfje komt natuurlijk het bestaan van voorwerpen

met rudimentaire vleugels (Acentropus Garnonsii Curt. 9)

en anderen waarbij deze organen normaal ontwikkeld zijn

(Zancle Hansoni Steph. en Acentropus latipennis Moeschl.)

ter sprake, terwijl hier zelfs wordt medegedeeld dat Brown

te Burton-on-Trent een wijfje gekweekt heeft dat volkomen

vleugelloos («absolutely apterous, without a vestige of wing»)

was. Ook de door von Heinemann medegedeelde waarne-

ming van Reutti omtrent de copulatie, en het hiermede

in verband staande vermogen om onder te duiken, wordt

6 GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN

hierbij besproken, met het oog zoowel op de rudimentair

gevleugelde wijfjes en de mannetjes, als op de wijfjes die

van normaal ontwikkelde vleugels voorzien zijn. «Op grond ‚»

zegt Dunning, «van hetgeen aangaande de gewoonten van

Acentropus bekend is, valt het mij niet moeijelijk Reuttrs

mededeeling omtrent (het onder water zwemmen van) het

rudimentair gevleugeld wijfje aan te nemen. Ik ga zelfs

een stap verder, want als het mannetje, dat gevleugeld

is, zich onder water kan ophouden, hetzij het vrijwillig,

zoo als Brown denkt, onder water afdaalt, óf, zoo als Reutti

verhaalt, door het wijfje onder water wordt getrokken,

kan er geen reden bestaan, waarom het gevleugelde wijfje

niet dezelfde gewoonte zou hebben als hare ongevleugelde

zuster; het is minder onwaarschijnlijk dat de gevleugelden

en ongevleugelden twee vormen zijn van het wijfje van

hetzelfde insect, die beiden dezelfde sexuêle gewoonte

hebben, dan dat zij de wijfjes zouden zijn van twee ver-

schillende insecten met mannetjes die op het oog niet te

onderscheiden zijn, waarvan het eene in de lucht, het

andere in het water copuleert».

Dit brengt Dunning tot de vraag: hoeveel soorten van

het geslacht Acentropus zijn er bekend?» op welke vraag

hij, na alles te hebben nagegaan wat er over deze questie

geschreven is, antwoordt met als zijne meening uit te

spreken, dat al de vormen van Acentropus die men vroeger

getracht heeft te onderscheiden, inderdaad tot eene en

dezelfde soort zijn terug te brengen, voor welke hij, naar

den tegenwoordigen stand van onze kennis, den naam zal

behouden die het meest in gebruik is, Acentropus niveus.

Hierop volgt eene aan deze meening beantwoordende

uiteenzetting der synonymie met vermelding der vind-

plaatsen, terwijl het geheel besloten wordt met eene chrono-

logische lijst van de schrijvers waarnaar in het opstel

verwezen wordt.

Onmiddellijk hierop volgt in hetzelfde tijdschrift (p. 457—

162) eene door vergroote afbeeldingen opgehelderde mede-

HET GESLACHT ACENTROPUS. 1

deeling aangaande een onderzoek der uitwendige manne-

lijke generatie-organen («On the external sexual apparatus

of the males of the genus Acentropus ») , dat door Me. Lachlan

aan mannetjes van verschillende vindplaatsen in het werk

gesteld was, om na te gaan of deze organen ook eenig

licht konden verschaffen omtrent het al of niet bestaan

van meer dan eene soort. Het resuttaat van dit onderzoek

is echter niet beslissend, in de eerste plaats omdat ge-

noemde organen bij de Lepidoptera nog te weinig onder-

zocht zijn, en diegenen die er het best mede bekend zijn

beweren dat ze bij deze orde meer van generieke dan van

specifieke waarde zijn, en ten tweede omdat er eenige, al

zijn het dan ook geringe verschillen bestaan. Me. Lachlan

verklaart zich dan ook noch tegen, noch voor Dunning’s

meening dat men slechts met eene enkele soort te doen

zou hebben, te meer daar er bij de mannetjes ook nog

een aanmerkelijk verschil in vleugelvorm bestaat, ofschoon

dit welligt beter aan plaatselijke invloeden dan aan ver-

schil in soort is toe te schrijven. Bij den aanvang van

dit opstel heeft Me. Lachlan zich onvoorwaardelijk verklaard

voor de inlijving van Acentropus bij de Lepidoptera, zeg-

gende dat alle eigenschappen van het geslacht, met uit-

zondering van het in het water leven, volkomen in strijd

zijn met het wezen der Trichoptera, terwijl dit bij eene

plaatsing in de orde der Lepidoptera in geen enkel opzigt

het geval is. Met betrekking tot de ocellen doet Me. Lach-

lan nog opmerken, dat zij op de gewone plaats niet voor-

komen, maar wanneer het ronde gepolijste plekje, dat hij

in gezelschap van Douglas en Dunning tusschen het za-

mengestelde oog en de basis der sprieten heeft opgemerkt,

werkelijk een bijoogje is, de plaatsing hiervan afwijkt van

alles wat tot dusver van deze organen bekend was.

Den 15°" April 1872 werd door mij in de Petites Nou-

velles Entomologiques (n°. 50, p. 200) eveneens de soorten-

questie van Acentropus besproken, en trachtte ik aan te

toonen dat men aan het bestaan van twee soorten te den-

8 GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN

ken heeft, en wel aan Niveus Oliv. die twee vormen van

wijfjes zou bezitten, een met rudimentaire (Acentropus Gar-

nonsii Curt. ¢), de andere met goed ontwikkelde vleugels

(Zancle Hansoni Steph.), en die over geheel Europa ver-

spreid is, en aan Latipennis Moeschl. waarvan slechts een

normaal gevleugelde vrouwelijke vorm bekend was, en die

in Zuid-Rusland (Sarepta) te huis behoort. Naar aanleiding

hiervan zegt Dunning in eene noot aan het eind van het

hierboven besproken opstel, dat mijne meening als zoude

A. latipennis alleen in Zuid-Rusland voorkomen onjuist is,

daar hij in Engeland even dikwijls is aangetroffen als A.

niveus, doch er als A. Hansoni Steph. bekend stond. Dun-

ning verklaart dan ook Hansoni en Lalipennis voor syno-

nymen, als zijnde namen gegeven aan denzelfden vrouwe-

lijken vorm (de normaal gevleugelde) van A. niveus Oliv.

Dit wijzigde en vereenvoudigde in zooverre mijne meening,

dat ik van dien tijd af den Mveus beschouwde als eene

soort met een van vleugelrudimenten voorzien wijfje, en

den Latipennis als tweede soort, met een wijfje waarvan

de vleugels normaal ontwikkeld zijn, en het voor waar-

schijnlijk hield, dat beide soorten dezelfde geographische

verbreiding bezitten.

In het Mei-nommer van Newman’s Zoologist voor 1872

(p. 3076) en in het Junij-nommer van Newman’s Entomo-

logist voor datzelfde jaar (vol. VI. p. 107) deelt Francis

Walker onder het hoofd « Karly occurrence of Ophion obscu-

rus» mede, dat het eenige levende voorwerp dat hij van

Acentropus niveus gezien heeft, op licht was afgekomen.

In de zeven-en-twintigste zomervergadering der N. E. V.,

den 15% Junij 1872 te Haarlem gehouden, deelde ik onder

anderen mede, dat ik den 29" Mei, in gezelschap van

den heer W. Roelofs uit Brussel, van Acentropus niveus

Oliv. 9 mannelijke exemplaren als ook rupsen en poppen

aan eene uitgestrekte plas, het Alloo, bij het dorp de Koog

op het eiland Texel had aangetroffen, nadat ik reeds den

42"" van dezelfde maand verscheidene eveneens manne-

HET GESLACHT ACENTROPUS. 9

lijke exemplaren aan de Brouwerskolk bij Overveen ver-

zameld had, hetgeen de vroegste dagteekening van het

verschijnen van dit vlindertje was, en tot dusver gebleven

is (zie Tijdschr. v. Entom. 2" ser. dl. VIII (1873) blz. xıx).

Het aantreffen van A. niveus aan het Alloo op Texel

werd ook den 6% Julij 1872 door den heer Roelofs in

eene Vergadering van de Belgische. Entomologische Ver-

eeniging medegedeeld (zie Annales de la Société Entomolo-

gique de Belgique tom. XV. Comptes Rendus p. LXXVII).

In het Julij-nommer (p. 3117) van Newman’s Zoologist

en in dat van Augustus (vol. VI, p. 153) van zijn Ento-

mologist voor 1872, wordt door den uitgever het opstel van

Dunning breedvoerig besproken, en, vooral in de Zoologist ,

verscheidene bladzijden daaruit overgenomen, hetgeen zich

in de Entomologist bijna uitsluitend bepaalt tot hetgeen op

de levenswijze van Acentropus betrekking heeft. Volgens

Newman geschiedt dit omdat de Transactions of the Ento-

mological Society slechts binnen zeer enge grenzen verspreid

zijn, en hij verklaart dat indien de heer Dunning hem niet

een overdruk had doen toekomen, hij (Newman) van het

bestaan van genoemd opstel geen kennis zou hebben ge-

dragen (Entom. 1. c.). Uit de Entomologist (p. 157) wil ik

nog slechts mededeelen, dat Newman zegt dat men wel-

ligt van hem verwachtte dat hij de gevolgtrekkingen van

Dunning zou bestrijden, daar deze ze als tegenstrijdig met

de zijnen schijnt te beschouwen, maar dat hiervoor inder-

daad geen reden bestaat. Hij kan aan de door Dunning

genoemde feiten niet twijfelen, en wil ze daarom niet be-

twisten. « Werkelijk,» zoo vervolgt Newman, «ik ben niet

geneigd de voorname punten van het overzigt te betwij-

felen; zij zijn in volkomen overeenstemming met mijne

vroeger opgegevene gevolgtrekkingen. Zoo bijv. vinden drie

bevoegde waarnemers — Herrich Schaeffer, Mac Lachlan

en Knaggs — de eijeren als een snoer aan het anaalseg-

ment van het wijfje. Ik zou dit verwacht hebben. Verder

heeft de larf kieuwen (sic!) en leeft vrij in het water. Ik

10 GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN

zou het vermoed hebben. Ik heb de vrijheid genomen deze

plaatsen in mijne aanhaling te onderstrepen, daar ik ze

van gewigt reken, maar ik moet doen opmerken dat zij

in het vorspronkelijke niet op deze wijze zijn onderscheiden ».

Over deze niets beteekenende phrasen zal ik maar zwij-

gen, doch wat het medegedeelde in de Zoologist betreft,

zie ik mij genoodzaakt op een enkel punt kritiek te leveren,

en wel op het punt der eerste toestanden van Acentropus.

Bij het bespreken van hetgeen Dunning daarover heeft bij-

eengebragt (p. 3122) komen de eijeren het eerst aan de

beurt. Zij zijn het eerst door Curtis en Dale beschreven,

en wel als «a large mass of white and very elongated

eggs». Dr. Hagen beschrijft ze als «eine Zahl weisser rund-

licher Eier, auf einem Potamogeton-blatt dicht beisammen

gelagert». Newman meent dat dit verschil in de beschrij-

ving voldoende bewijst dat het moejjelijk de eijeren van

dezelfde soort kunnen zijn, doch ziet hierbij geheel

over het hoofd dat beide beschrijvingen naar hetzelfde

groepje eijeren genomen zijn (Trans. Ent. Soc. 1872. p. 282,

laatste volzin). Voorts, zegt Newman, heeft Herrich Schaef-

fer een’ vrouwelijken Acentropus afgebeeld met een snoer

eijeren aan de punt van het achterlijf, en deelt Dunning

ons mede dat Mac Lachlan en Knaggs voorwerpen bezitten

die eene dergelijke bijzonderheid vertoonen, zonder er op

te wijzen dat dit kenmerk strekken kan om Acentropus met

de Phryganiden te verbinden en het van de Lepidoptera

af te zonderen. Het niets beteekenende van dit argument

loopt dadelijk in het oog, als men bedenkt dat dit zooge-

naamde kenmerk ook wel bij andere wijfjesvlinders wordt

aangetroffen, wanneer zij den wreeden speldendood zijn

gestorven. Vervolgens haalt Newman den volgenden volzin

aan: «The larva is of a light green colour, and like those

of Hydrocampa , Parapoynx and Cataclysta, it lives on aquatic

plants below the surface; it has gills, and lives freely in

the water», en meent (en met regt) dat Dunning geene

toespeling maakt op de overeenkomst tusschen de kieuwen

HET GESLACHT ACENTROPUS. 44

van de larve van Acentropus en die van de larven van Hy-

dropsyche atomaria, afgebeeld in Westwood’s Introduction

to the modern Classification of Insects fig. 68 n°. 19. Dit zou

trouwens ook kwalijk gaan, daar de larve van Acentropus

geene kieuwen bezit. Nu volgt, overgenomen van blz. 402

van Brown’s Natural History of Tutbury, en eveneens op

de larve van Acentropus betrekking hebbende: «They pos-

sess every lepidopterous character and make no approach

to the trichopterous type», ofschoon men volgens New-

man verder bij Brown leest: «They reside ') in silken

cocoons, which are strengthened by small pieces of the

leaves incorporated longitudinally in the fabrie, and which

are placed in the submerged axils of Potamogeton perfolialus

and P. pectinatus». — Op de volgende bladzijde blijkt dat

Newman deze plaatsen aanhaalt, om zijne bewering te

staven dat deze bijdragen tot de levensgeschiedenis van

Acentropus eenigszins met elkander in tegenspraak zijn,

daar men moeijelijk kan zeggen dat deze vrij in het water

levende, door kieuwen ademende en in kokertjes («cases»)

gelijk aan die van Hydropsyche, verblijf houdende larven

ieder lepidopteren-kenmerk bezitten en niet tot de phryga-

niden-type naderen. Als Newman niet in plaats van «co-

coons» gelezen had «cases», dan zou hij mijns inziens

geene tegenstrijdigheid in deze opgaven gevonden hebben.

Er is hier geen sprake van dat de larf in een kokertje

woont, maar wel dat zij zich een spinsel vervaardigt om

in te verpoppen, welk spinsel zijdeachtig is, met bladstukjes

voorzien wordt en onder water in den oksel der bladeren

voorkomt. Vervolgens haalt Newman Brown’s mededeeling

aan, dat de pop is «of the masked character», en dat

men er duidelijk aan kan zien of ze een mannelijken dan

wel een vrouwelijken imago zal opleveren, welke mededee-

ling door Newman meer als de vermelding van een feit

1) „They reside moet volgens Brown’s opstel in w the Natural History of Tut-

bury» eigenlijk zijn „They may be found, when fully fed,» welke laatste drie

woorden vooral, niet door Newman hadden mogen worden weggelaten.

19 GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN

wordt beschouwd dan als bijdrage om eene theorie te

steunen. Indien Newman met deze theorie de vlinder-

natuur van Acentropus bedoelt, dan vond zij in het ge-

noemde kenmerk der pop («the masked character») een

magtigen steun, daar er uit bleek dat er ook in den

poptoestand wel overeenkomst met de Lepidoptera doch

niet met de Phryganiden bestaat. Dat het vermogen van

het volkomen insect om zich onder water op te houden,

niet als bewijs voor de inlijving bij de Lepidoptera

mag worden gebezigd, ben ik met Newman eens, zelfs

zonder dat ik daarbij in aanmerking behoef te nemen

dat dit vermogen ook aan Phryganiden eigen is, maar ik

geloof niet dat Brown het als zoodanig vermeldt. En nu

vraagt Newman: mogen wij aannemen dat door deze op-

gaven de lepidopteren-aard van Acentropus bewezen wordt?

Newman bekent tot hiertoe geschreven te hebben min of

meer met het voornemen, deze bewering te stellen tegen-

over anderen van eene tegenovergestelde strekking, maar

hij acht het ten slotte beter het onderwerp voor het tegen-

woordige aan zijn lot over te laten, want: «wat onwaar

is behoudt niet lang zijnen invloed, wat waar is houdt immer

stand. De uitgebreide inleiding van den Advokaat-Generaal

bij het Tichborne-proces overtuigde een ieder die haar

hoorde, maar deze overtuiging verdween toen hij ophield

met spreken, hoewel niemand getracht heeft haar te be-

antwoorden.» Newman eindigt zijne bespreking met te

zeggen dat hij, ofschoon, openhartig gesproken, geloovende

dat Dunning de plaats van Acentropus noch in een natuur-

lijk, noch in een kunstmatig systeem heeft vastgesteld,

(hier schiet mij onwillekeurig het spreekwoord: «met on-

willige honden is het kwaad hazen vangen» te binnen),

toeh overtuigd is dat deze Schrijver een van de beste en

kernachtigste geschriften geleverd heeft, die ooit door de

Engelsche Entomologische Vereeniging in het licht gegeven

zijn, en dat het zoowel binnen- als buitenslands vertrou-

wen zal inboezemen.

HET GESLACHT ACENTROPUS. 15

Op blz. 199 van het zesde deel van Newman’s Entomo-

logist (September 1872) deelt J. P. Barrett mede, dat door

den heer Cowley op het eind van Julij aan de Asylum

Road te Peckham, een exemplaar van Acentropus niveus

gevangen en in eene vergadering van de «South London

Entomological Society» vertoond was. Het vloog om de

lamp en trok de aandacht door zijne snelle en zonderlinge

vlugt. Het vlindertje stierf spoedig nadat het gevangen

was, en daar dit met de waarnemingen van Barrett over-

eenstemde, oppert deze de vraag: hoe lang kan Niveus de

verwijdering van zijne geboorteplaats overleven ?

Op blz. 233 daaraanvolgende (November 1872) zegt G. B.

Corbin dat hij ook dit jaar, en wel van het begin van

Junij tot het eind van Augustus, Acentropus niveus (door

eene drukfout staat er Afropus niveus) op dezelfde plaats

heeft aangetroffen als het vorige jaar (te Ringwood in

Hampshire), doch veel minder talrijk. Op een avond in

Augustus ving hij twee voorwerpen, die tamelijk vlug on-

geveer 3 of 4 voet boven de oppervlakte van het water

vlogen, hetgeen voor dit insect iets ongewoons is. Ver-

volgens beantwoordt hij Barrett’s vraag omtrent den levens-

duur van Acentropus met te zeggen, dat sommige indivi-

duen spoedig sterven nadat zij in een doosje besloten zijn,

doeh dat anderen onder dezelfde omstandigheden betrek-

kelijk veel langer leven, terwijl hij ten slotte mededeelt

dat spinnen, eene kleine roodachtige loopkever (naar hij

meent Calathus mollis of C. melanocephalus) en een klein

bloedzuigerachtig diertje als vijanden van dit vlindertje

zijn te beschouwen.

Hierop volgt in het vierde stuk van de Transactions of

the Entomological Society of London for 1872 (p. 281) een

«Supplementary Note on the genus Acentropus» van de

hand des heeren Dunning, waarin kortelijk melding wordt

gemaakt van hetgeen er, sedert het verschijnen van zijn

eerste opstel, over dit geslacht geschreven is.

Dit supplement wordt in zijn geheel door Newman over-

4% GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN

genomen op blz. 308—310 van het zesde deel van de

Entomologist (Februari) 1873), onder bijvoeging van eene

klagt over het stilzwijgen, dat door de heeren Doubleday

en Guenée ten opzigte van de systematische rangschikking

van dit geslacht bewaard wordt.

In het elfde nommer (Julij 1873) van de Scottish Natu-

ralist (vol. IT, p. 119) uit G. B. Corbin de meening, dat

Acentropus niveus in Brittannië veel meer verbreid is dan

men over het algemeen meent, waarom hij het raadzaam

oordeelt eenige aanwijzingen te geven hoe men dit vlin-

dertje moet opsporen. In de eerste plaats wordt herinnerd

dat de eerste levenstoestanden in het water vertoeven, en

men het volkomen insect dus niet ver van het water moet

zoeken; dat men, daar de rups op Potamogeton-soorten

leeft, hoewel zij zich somtijds aan de waterpest (Anacharis

alsinastrum) inspint, water moet kiezen waarin dit planten-

geslacht vertegenwoordigd is, en dat de imago van Junij

tot September, doch het talrijkst in Julij, voorkomt; voorts,

dat het vlindertje bij het vallen van den avond in cirkel-

bogen, die eenigszins aan Gyrinus nalator doen denken,

over de oppervlakte van het water begint te vliegen, ja

schijnbaar te zwemmen, en dan, hoewel door zijne witte

kleur duidelijk te zien, moeijelijk te vangen is. Om dit

echter te doen gebruike men een waternet, doch ook in

het net is het vlindertje des nachts zeer levendig, en be-

schadigt zich daardoor gemakkelijk. Corbin zocht des

avonds eene plaats waar zij menigvuldig voorkwamen, en

ging ze over dag vangen, daar zij dan slaperig aan water-

planten, digt boven de oppervlakte van het water zitten.

Onder eenige vlinders die door Hodgson vermeld worden

als gedurende den zomer van 1873 op het eiland Sheppy

gevangen, komt ook Acentropus niveus voor, van welke

soort gezegd wordt, dat geen der gevangen wijfjes vleu-

gelloos was, of ook maar eenigszins tot dien toestand na-

derde (zie the Entomologist’s Monthly Magazine (Januarij 1874)

vol. X, p. 180).

HET GESLACHT ACENTROPUS. 45

Ten slotte moet ik nog melding maken van mijne mede-

deeling in de negen-en-twintigste zomervergadering der

N. E. V., den 29%" Augustus 1874 te Arnhem gehouden

(zie Tijdschr. v. Entom. dl. XVII (1875) blz. xxıv). Zi

betreft het vinden van tallooze doch slechts mannelijke

individuen aan den vijver op het landgoed Beekhuizen bij

Arnhem, en het te Huissen bij lamplicht vangen van een

vrouwelijk voorwerp met goed ontwikkelde vleugels, dat

volkomen aan de beschrijving van Acentropus latipennis

Moeschl. beantwoordt. Door deze vangst ben ik op nieuw

versterkt in de meening dat men aan twee soorten te den-

ken hebbe, waarvan de eene (A. niveus Oliv. = A. Garnonsii

Curt.) een wijfje met rudimentaire vleugels, de andere (A.

latipennis Moeschl. = Zancle Hansoni Steph.) een wijfje met

normaal ontwikkelde vleugels bezit. Onverklaarbaar toch

zou het anders zijn, dat onder de tallooze gevleugelde in-

dividuen, door mij bijv. aan de Brouwerskolk te Overveen

gevangen, geen enkel wijfje is voorgekomen, en dat ik

door kweeking van rupsen van diezelfde plaats afkomstig,

slechts wijfjes verkreeg (en het aantal daarvan bedraagt

reeds 15) die van vleugelrudimenten voorzien waren, en

zich in het water bleven ophouden, terwijl het eerste voor-

werp het beste dat te Huissen, en wel binnenshuis bij

eene lamp, gevangen werd, juist een wijfje met goed ont-

wikkelde vleugels is.

Nieuw bekend geworden vindplaatsen.

Zweden.

Ifösjön, Ringsjön, Wombsjön en Farhult, door Wallengren.

Ofvers. af Kongl. Vetensk.-Akad. Förhandl. Arg. 28, p. 1010

(Acentropus niveus).

Schotland:

Loch Leven, Kinross en Loch Gelly, door Boswell Syme.

Scottish Naturalist. vol. I, p. 20 (Acentropus niveus).

16 GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN

Engeland.

Londen, in de nabijheid van het Regent’s Park kanaal, door

Dunning. Transactions of the Entom. Society. 1872. p. 121

(Acentropus niveus).

Lewisham, door Stainton.

Horning Fen, door King.

Wicken Fen, door Bond.

Oatlands, door Stevens.

Cheshunt, door Boyd. |

Peckham, door Cowley. Volgens Barrett in Newman’s Ento-

Volgens Dunning in Trans. Ent. Soc.

1872 p. 153 (Acentropus niveus).

mologist vol. VI p. 199 (Acentropus niveus).

Eiland Sheppy, door Hodgson. Entomologist’s Monthly Magazine.

vol. X p. 180 (Aceniropus niveus ; de wijfjes met goed ont-

wikkelde vleugels).

Nederland.

De Koog op het eiland Texel, door Ritsema. Tijdschrift voor

Entomologie. 2" ser. dl. VII blz. xıx (Acentropus niveus).

Beekhuizen bi) Arnhem, door Ritsema. Tijdschr. v. Entom.

dl. XVII blz. xxiv (Acentropus niveus).

Huissen bij Arnhem, door Pater V. M. Aghina. Tijdschr. v.

Entom. dl. XVII blz. xxiv (Acentropus latipennis Moeschl. 2).

Warmond bij Leiden, door Ritsema, alwaar Acentropus niveus

in de eerste dagen van Junij van dit jaar in beide sexen

(g met vleugelrudimenten) is aangetroffen.

Om het overzigt der uitgebreide literatuur over het ge-

slacht Acentropus eenigszins gemakkelijker te maken, laat

ik hier, in navolging van den heer Dunning, eene chrono-

logische lijst der citaten volgen, bij elk daarvan aanwijzende

of het door mij besproken is in het «Overzigt» of in het

«eerste» of «tweede Aanvulsel», met vermelding tevens

der bladzijde zoowel van het «Tijdschrift voor Entomologie »

als van de «separaat-afdrukken ».

1791. Olivier, Ene. Méth. Ins. VI. 536, 549 (Tijdschr. XIV.

157; Separ. Overz. À).

1805. Latreille, Hist. Nat. des Ins. XII. 93. (1. c.).

HET GESLACHT ACENTROPUS. 47

. Stephens, Syst. Cat. Mand. 316. (1. c.).

Curtis, Guide, 137. (1. c.).

. Stephens, Nomencl. 2" ed. 148 (Tijdschr. XIV. 158;

Separ. Overz. 2).

. Curtis, Brit. Ent. XT. pl. 497. (Tijdschr. XIV.157 ; Separ.

Overz. 1).

. Westwood, Trans. Ent. Soc. 1.117. (Tijdschr. XIV.158 ;

Separ. Overz. 2).

Dale, Naturalist. J. 14 (Tijdschr. XIV. 159; Separ.

Overz. 3).

Stephens, Illustr. Mand. VI. 150 (Tijdschr. XIV. 158;

Separ. Overz. 2).

Curtis, Guide. 2" ed. 172 (Tijdschr. XIX. 1; Separ.

2° Aanv. 1).

. Westwood, Introd. Mod. Class. Ins. I. 324, 442; fig.

113 n°. 11-47 (Tijdschr. XIV. 159; Separ. Overz. 3),

087 (Tijdschr. XIX. 2; Separ. 2° Aanv. 2).

Westwood, Gener. Synops. Brit. Ins. 115. (Tijdschr.

XIV. 159; Separ. Overz. 3).

. Boitard, Nouv. Man. d’Ent. Ill. 130 (1. c. noot).

. Westwood, Brit. Moths, II. 257 (Tijdschr. XIV. 159;

Separ. Overz. 3).

. Kolenati, Gen. et Spec. Trichopt. I. 6 (l.c).

. F. Walker, Cat. Neuropt. Brit. Mus. I. 136 (Tijdschr.

XIV. 160; Separ. Overz. 4).

. Curtis, Proc. Ent. Soc. 24 (1. c.).

. Brown, Ent. Weekl. Intell. 1. A7A (l.c).

. Douglas, Ent. Weekl. Intell. II. 59 (Tijdschr. XIV. 161;

Separ. Overz. 5).

Newman, Zool. 5629 (1. c.).

Westwood, Proc. Ent. Soc. 76. (1. c.).

Newman, Zool. Preface. (Tijdschr. XV1.16; Separ. 1%

Aanv. A).

Hagen, Zool.5779 (Tijdschr. XV1.17; Separ. 1" Aanv.2).

1) De met een * aangeduide eitaten heb ik niet kunnen raadplegen.

18 GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN

1858. Stainton, Entom. Ann. 102. fig. 6. (Tijdschr. XIV. 161 ;

Separ. Overz. 5).

» Brown, Zool. 5919 (L.c.).

» Kolenati, Wien. Ent. Monats. I. 381 pl. VII (1. c.).

4859. Hagen, Stett. Ent. Zeit. XX. 203 (Tijdschr. XIV. 162;

Separ. Overz. 6). |

» Stainton, Manual II. 145 (Tijdschr. XIV. 163; Separ.

Overz. T).

» Fologne, Ann. Soc. Ent. Belg. III. 134. (Tijdschr. XVI.

18; Separ. 1” Aanv. 3).

4860. Moeschler, Wien. Ent. Monats. IV. 55 (Tijdschr. XIV.

463; Separ. Overz. 7).

4861. Herrich Schaeffer, Neue Schmett. Eur. III. n°. 123. fig.

153 (e.).

» Scott, Ent. Weekl. Intell. IX. 125 (1. c.).

» McLachlan, Ent. Weekl. Intell. IX. 132 (l.c).

» Westwood, Ent. Weekl. Intell. IX. 148 (Tijdschr. XIV.

164; Separ. Overz. 8).

» McLachlan, Ent. Weekl. Intell. IX. 156 (1. c.).

» Newman, Zool. Preface. 1) (1. c.).

» McLachlan, Zool. 7614 (Tijdschr. XIV. 165; Separ.

Overz. 9).

» Knaggs, Proc. Ent. Soc. 19 (l.c).

» Westwood, Report Thirtieth Meet. Brit. Assoc. ; Trans. of

the Sect. 123 ?). (Tijdschr. XIV. 167 ; Separ. Overz. 11).

1) Doordien de heer P. C. T. Snellen mij in de gelegenheid gesteld heeft om met

Doubleday’s in 1859 verschenen Zoologist’s synonymic List of British Butterflies and

Moths, the Arrangement and Nomenclalure by M. Guenee, kennis te maken, kan ik

nu mededeelen dat er in dit werkje met geen enkel woord van het geslacht Acen-

tropus gewag gemaakt wordt, hetgeen Newman aanleiding gegeven zal hebben om

hier te zeggen dat Guenée en Doubleday dit geslacht zonder aarzelen uit de orde der

Lepidoptera verwijderen.

2) Dit boek heb ik uit de Bibliotheek der Hollandsche Maatschappij van Weten-

schappen te Haarlem ter inzage ontvangen. Men vindt daarin over ons onderwerp

slechts vermeld, dat Prof. Westwood in genoemde vergadering sterk vergroote af beel-

dingen vertoonde van de verschillende deelen van Acentropus en zijne verschillende

toestanden, vergeleken met die der Trichoptera, Lepidoptera en Neuroptera, en dat

het insect na verwant schijnt te zijn aan de familie der Crambidae.

HET GESLACHT ACENTROPUS. 19

. Wocke, Cat. Lep. d' Eur. 85 (Tijdschr. XIV.185; Separ.

Overz. 9).

. Cooke, Zool. 8085 (1. e.).

Newman, Zool. 8216 (Tijdschr. XIV. 166; Separ.

Overz. 10).

Westwood, Proc. Ent. Soc. 101 (l.c).

. Brown, Nat. Hist. Tutbury. 393—405. pl. 8, 9 (zie naschr.)

. Brown, Zool. 8917. (Tijdschr. XIV.167; Separ. Overz. 11).

Hagen, Verh. zool. bot. Ges. Wien. XIV. 800, 865, 890

(Tijdschr. XVI. 17; Separ. 1°° Aanv. 2).

. von Heinemann, Schmett. Deutschl. Zünsler. 107 (Tijd-

schr. XIV. 168; Separ. Overz. 12).

McLachlan, Trans. Ent. Soc. 3" ser. V. 169 (Tijdschr.

XVI. 17, Separ. 1 Aanv. 2).

. Zeller, Stett. Ent. Zeit. XX VII. 192 (Tijdschr. XIV. 169;

Separ. Overz. 13).

. Barrett, Ent. Mo. Mag. IV.182 (Tijdschr. X VI.17 ; Separ.

4% Aanvi 2).

. von Nolcken, Stett. Ent. Zeit. XXX. 275 (Tijdschr. XIV.

169; Separ. Overz. 13).

Speyer, Stelt. Ent. Zeit. XXX. 400 (Tijdschr. XIV. 170;

Separ. Overz. 14).

De Graaf en Snellen, Tijdschr. v. Entom. XII. 203 (1. c.).

Tengström, Not. Fn. Fenn. Förh. X. 324 , 358 (Tijdschr.

XVI: 48; Separ. 1° Aanv. 3).

. Douglas, Ent. Mo. Mag. VII. 43 (Tijdschr. XIV. 170 en

XVI. 21; Separ. Overz. 14 en 1" Aanv. 6).

Fologne, Ann. Soc. Ent. Belg. XII. CG. R. xxxvi (Tijd-

schr. XVI. 18; Separ. 1° Aanv. 3).

Ritsema, Tijdschr. v. Entom. XIV. Verslag xxxrv (Tijd-

schr. XIV. 170; Separ. Overz. 14).

Milliere, Icon. Chen. et Lepid. d’Eur. III. 160. pl. 115.

f. 20, 21 (Tijdschr. XVI. 19; Separ. 1 Aanv. 4).

Speyer, Stett. Ent. Zeit. XXXI. 202 (1. c.).

Hagen, Stett. Ent. Zeit. XXXI. 316 (Tijdschr. XVI. 21;

Separ. 1" Aanv. 6).

*1870.

1871.

GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT VAN

Knaggs, Gab. List. Lepid. Gr. Brit. and Ireland. (Tijd-

schr. XIX. 2; Separ. 2° Aanv. 2).

Wocke, Cat. Lepid. d'Eur. 216 (Tijdschr. XVI. 22;

Separ. 1% Aanv. 7).

Ritsema, Tijdschr. v. Entom. XIV.157 (Geschiedkundig

Overzigt). |

Corbin, Entom. V. 421 (Tijdschr. XVI. 24; Separ. 1*°

Aanv. 9).

Boswell Syme, Scott. Natur. 1. 20 (Tijdschr. XIX. 2;

separ. 2° Aanv. 2).

Wallengren, Ofv. Kongl. Vet. Akad. Förh. XXVIII.

10089 ME): |

Ritsema, Tijdschr. v. Entom. XV. Verslag xxvıur (Tijd-

schr. XIX. 4; Separ. 2° Aanv. 4).

Knaggs, Lepid. Guide. 68, 82,86, 87 (Tijdschr. XIX. 3;

Separ. 2% Aanv. 3).

J. J. Walker, Ent. Mo. Mag. VII. 185 (Tijdschr. XVI.

24; Separ. 1* Aanv. 9).

Newman, Entom. VI. 10. (Tijdschr. XIX. 4; Separ. 2°

Aanv. 4).

Dunning, Ent. Mo. Mag. VIII. 280 (Tijdschr. XVI. 25;

Separ. 1" Aanv. 10. P.S).

Ritsema, Pet. Nouv. Ent. 200 (Tijdschr. XIX. 7; Separ.

2° Aanv. 7).

Dunning, Trans. Ent. Soc.121 (Tijdschr. XIX.4; Separ.

2% Aanv. 4).

McLachlan, Trans. Ent. Soc. 157 (Tijdschr. XIX. 6;

Separ. 2° Aanv. 6).

F. Walker, Zool. 3076 en Entom. VI. 107 (Tijdschr.

XIX. 8; Separ. 2° Aanv. 8).

Ritsema, Tijdschr. v. Entom. XVI. Verslag xıx (Tijd-

schr AIK Or wepar ZAP):

Roelofs, Ann. Soc. Ent. Belg. XV. C. R. Lxxvr (1. c.).

Newman, Entom. VI. 153 (1. c.).

Newman, Zool. 3117 (l.c).

Barrett, Entom. VI. 199 (Tijdschr. XIX. 13; Separ. 2

Aanv. 13).

HET GESLACHT ACENTROPUS. 2A

1872. Corbin, Entom. VI. 233 (1. c.).

» Dunning, Trans. Ent. Soc. 281 (1. c.).

1873. Newman, Entom. VI. 308 (Tijdschr. XIX. 14; Separ.

2° Aanv. 14).

» Ritsema, Tijdschr. v. Entom. XVI. 16 (Eerste aanvulsel

tot het geschiedk. overz.).

» Corbin, Scott. Natur. I. 119 (Tijdschr. XIX.14; Separ.

2" Aanv. 14).

1874. Hodgson, Ent. Mo. Mag. X. 180 (1. c.).

» Ritsema, Tijdschr. v. Entom. XVII. Verslag xxiv

(Tijdschr. XIX. 15; Separ. 2° Aanv. 15).

Leiden, 4 Junij 1875.

Naschrift. — Eindelijk ben ik er toe overgegaan mij, ter

kennisneming van Brown’s geschrift over Acentropus, Oswald

Mosley’s en Edwin Brown’s Natural History of Tutbury aan

te schaffen, vooral ook omdat Dunning naar afbeeldingen

van de verschillende toestanden verwijst. Voor dat het

«Tweede Aanvulsel» afgedrukt wordt, kan ik er dus nog

iets over dit geschrift aan toevoegen. Brown’s opstel heeft

tot titel «On the genus Acentropus» en is voorzien van

twee ruw geteekende en ongekleurde platen. Op de eerste

plaat (plaat 8 van het geheele werk) zijn afgebeeld: 1°. A.

niveus Oliv., d en ongevleugeld 2, met eenige details;

(het ¢ vertoont hier slechts aan de scheen der achterpooten

sterke franje, terwijl deze franje door mij bij de rudimen-

tair gevleugelde wijfjes is waargenomen aan de beide

laatste pootenparen, aan het voorlaatste paar zelfs sterker

ontwikkeld dan aan het laatste, en aan beide paren zich

niet alleen langs de scheen maar ook langs de tars uit-

strekkende); 2°. A. Hansoni Steph., 4 en normaal gevleu-

geld 9, het laatste evenals dat der voorgaande soort met

franje aan de achterscheenen, en 3°. A. Newae Kol., d met

een drietal details, gecopiéerd naar Kolenati’s afbeeldingen

in het tweede deel van het Wiener Entomologische Monat-

schrift. Op de tweede plaat (plaat 9) komt eene afbeelding

22 GESCHIEDKUNDIG OVERZIGT ENZ.

voor van de larf, de mannelijke en vrouwelijke pop en

het spinsel van den Niveus. De afbeelding der larf vertoont

geene kieuwen maar duidelijke stigmata. Het opstel blijkt

met weglating van de platen en van het historisch ge-

deelte, dat zich tamelijk volledig over de jaren 1791—1861

uitstrekt en eene mededeeling van den gang van Brown’s

onderzoek in deze zaak bevat, woordelijk te zijn overge-

nomen in Newman’s Zoologist voor 1864 (p. 8917—8920)

onder den titel van «Affinities of Acentropus» en daar

dit reeds vroeger (Tijdschr. v. Entom. XIV. 167; Separ.

Overz. 11) door mij besproken is, kan ik nu gevoegelijk

daarheen verwijzen. Alleen moet ik nog de opmerking

maken, dat Brown, bij het vermelden van de gronden die

hem nopen eene plaatsing der Acentropidae en Psychidae

in dezelfde afdeeling der Bombyces voor te stellen, faalt

met te zeggen dat beide familién, behalve door het gemis

van maxillen, met elkander overeenstemmen door het be-

zit van ongevleugelde wijfjes en zak- of kokerdragende

(« case-bearing ») larven. De larf van Acentropus houdt zich

wel aan de plant tusschen twee gedeeltelijk aaneengesponnen

bladeren op, maar deze woning kan niet gelijk gesteld wor-

den met den zak eener Psyche of het kokertje van eene

Phryganide. Ware deze uitdrukking van Brown door New-

man gesteld tegenover Dunning’s mededeeling dat de rups

vrij in het water leeft (zie blz. 9 van dit opstel) dan had

hij met grond op tegenstrijdigheid kunnen wijzen.

DACTYLOTA KINKERELLA,

NIEUW GENUS EN SOORT DER GELECHIDEN UIT NEDERLAND,

BESCHREVEN DOOR

P.C. T. SNELLEN.

(Hierbij Plaat 1, benedengedeelte.)

Het is reeds verscheidene jaren geleden dat de heer

J. Kinker te Amsterdam, een welbekend ijverig, naauw-

gezet en kundig Entomoloog, aan den heer de Graaf en

mij onder anderen ook een bij Noordwijk gevangen Micro-

lepidopteron zond, dat door de grijsachtig witte, met don-

kerder schubben fijn bestrooide voorvleugels aan eene

Elachista uit de verwantschap van Elach. rufocinerea deed

denken, doch bij nadere beschouwing, door den vorm van

de achtervleugels eene meerdere affiniteit met de Gelechi-

den verried. De heer de Graaf vermoedde dadelijk een

nieuw genus, wat ook met het gevoelen van Prof. Zeller,

wien wij het voorwerp toezonden, strookte, doch alvorens

tot de bekendmaking over te gaan, werd de ontdekking

van meer exemplaren derzelfde soort noodig gekeurd. In-

tusschen het voorwerp was en bleef een unicum, geen

tweede werd ons bekend en daar ook in het helaas ! onvol-

tooide werk van von Heinemann, Schmetterlinge Deutschlands

und der Schweiz, niets is te vinden wat op den vlinder

van den heer Kinker past, zoo komt het mij noodzakelijk

voor om, voordat ik de beschrijving in het onderhanden

zijnde tweede gedeelte mijner Vlinders van Nederland opneem,

eerst aan het nieuwe genus eene meer algemeene bekend-

24 DACTYLOTA KINKERELLA.

heid door middel van het Tijdschrift voor Entomologie te

geven.

Zoo als ik boven zeide, duidt de eigenaardige vorm der

achtervleugels, welke dezelfde is die men bij het genus

Gelechia Zeller en eenige verwante genera aantreft en welke

aan den voorsteven van een schip herinnert, duidelijk aan

waar wij de naaste verwanten te zoeken hebben. Met den

vleugelvorm zijn ook verder de hoewel korte toch duidelijk

sikkelvormige lipvoelers met spits eindlid en het bosje van

10-12 uitgespreide haren dat men aan de sprietwortels

opmerkt, in overeenstemming. Verder ontbreken de on-

derkaaksvoelers of bijpalpen, is de kop glad beschubd en

ziet men boven aan het middenlid der lipvoelers niets van

de stijve, langere borstelharen, die ten getale van 5—6 bij

het genus Tinea en zijne verwanten voorkomen.

Onder de Gelechiden met scheepsstevenachtige achter-

vleugels, beslist sikkelvormige lipvoelers en vlak aangezigt,

worden de genera Psoricoptera, Chelaria, Cleodora, Ypsolo-

phus, Nothris, Holcophora, Sophronia en Megacraspedus uit-

gesloten door aan de achterzijde ruw beschubd eindlid of

lang gebaard middenlid der lipvoelers.

Het is dus alleen het oude genus Gelechia Zeller dat ten

slotte met het nieuwe dient vergeleken te worden. Von

Heinemann heeft in zijn boven aangehaald werk beproefd

om het genoemde, langzamerhand zeer soortenrijk gewor-

dene, in eenige kleinere genera te splitsen. De uitkomst

van die poging heeft bij de autoriteiten in de Lepidoptero-

logie over het algemeen geen’ bijval kunnen vinden en bij

gezet onderzoek ben ik genoodzaakt hetzelfde oordeel te

vellen. Wel is waar zullen de meesten zijner nieuwe

genera blijven bestaan, doch hetgeen hij als hoofdkenmer-

ken vooropstelt, is meerendeels van zeer dubbelzinnigen

aard. Wanneer wij de analytische tabel der genera, waarin hij

Gelechia verdeelt, raadplegen (zie p.188 van zijne « Motten »)

dan vinden wij al zeer spoedig onder A «Das Mittelglied

der Palpen unten mit lockerer, ausgebreiteter Beschuppung

DACTYLOTA KINKERELLA. 23

oder durch dichte Beschuppung unten erweitert, nie schneidig

zusammen gedrückt», iets dat ons slechts zelden in staat

stelt, en dan nog wel bij gave, onafgevlogen exemplaren,

om te beslissen waar wij den vlinder dien wij determine-

ren willen, te zoeken hebben. Met het tweede (B) «Mit-

telglied der Palpen glatt, unten meist schneidig, selten

unten mit zusammen gedrückter, nicht ausgebreiteter Be-

haarung » is het evenzoo. Niet duidelijker schijnen voorts de

verdere verdeelingen, voornamelijk die welke op de breedte

der vleugels, het al of niet aanwezig zijn der bijoogen en

het open of gesloten zijn der middencellen gegrond worden.

Mij dunkt dat hij tot veel beter gekarakteriseerde en zelfs

bij afgevlogen exemplaren nog duidelijk herkenbare genera

zou gekomen zijn, indien hij eerst de nervuur en den vorm

der palpen tot grondslagen zijner genera had gelegd,

waarbij wat de nervuur aangaat, vooral de toestand van

ader 3—5 der achtervleugels en van 6—8 der voorvleugels

zeer in aanmerking komt.

Onzen vlinder te dien opzigte beschouwende, zien wij

dat ader 2 der achtervleugels ongeveer op 2 en 3 op 4

van den binnenrand der middencel ontspringt, terwijl in

de voorvleugels alleen ader 7 en 8 gesteeld in den voor-

rand uitloopen. Dit heeft hij alleen met Poeeilia, Ergalis,

Argyritis, Monochroa, Lamprotes en Doryphora — allen ge-

nera van von Heinemann — gemeen. Van alle dezen on-

derscheidt hij zich door het uiterst korte, hoewel spitse,

eindlid der palpen, dat naauwelijks een derde der lengte

van het middenlid heeft, en vervolgens door den vorm der

achtervleugels, wier achterrand onder de punt in cel b eene

insnijding heeft, even alsof de vleugel gelijk bij de Pte-

rophoren, gespleten moest worden. De kenmerken van

het nieuwe genus kunnen dus als volgt worden vastgesteld:

Voorvleugels lancetvormig, achtervleugels langwerpig vier-

kant met spitse, uitstekende punt, de franje zeer lang.

Sprieten weinig langer dan twee derden der voorvleugels,

draadvormig, het wortellid langwerpig, weinig breeder

26 DACTYLOTA KINKERELLA.

dan de schaft, aan de basis met eenige uitgespreide haren.

Onderkaaksvoelers en zuiger ontbrekende.

Lipvoelers sikkelvormig, met puntig eindlid; het midden-

lid plat, zoo lang als de kop, onderaan dun, bovenaan

half zoo breed als de oogen; het eindlid ter lengte van een

derde van lid 2, aan de basis even breed, spits gepunt,

beiden aan de voorzijde een weinig ruw, aan de achter-

zijde glad beschubd.

Kop afgerond, eenigszins plat, met lange, gladgestreken

schubben bekleed; het aangezigt langwerpig, breeder dan

de oogen.

Oogen middelmatig; bijoogen zeer duidelijk.

Thorax tweemalen zoo breed als de kop, vlak gewelfd,

glad beschubd.

Achterlijf een derde korter dan de achtervleugels, dun,

met korte staartpluim (8).

Pooten gewoon gevormd en gespoord, middelmatig lang.

Voorvleugels met 12 aderen; de middencel smal, spits,

zonder duidelijken achterrand; ader 2 en 3 verwijderd van

elkander op 2 van haren binnenrand, 4, 5, 6 uit één

punt divergerend uit de spits bij den steel van 7 en 8,

deze in den voorrand uitloopende; 9, 10 en 11 verwijderd

van elkander; 12 kort. Geene aanhangcel. |

Achtervleugels met zigtbaren doch korten binnenrand,

afgeronden binnenrandshoek en op ader 4 afgerond-hoekig

gebogen achterrand; deze onder de lange punt ingesneden.

Franje 4 langer dan de breedte der vleugels.

Binnenrandsaderen der achtervleugels zeer onduidelijk.

Ader 2 op 2, 3 op # van den binnenrand ontspringende;

4 en 5 uit één punt uit haren binnenrandshoek ; de dwars-

ader terugtredende, naar boven ophoudende en de mid-

dencel open;? 6 ontbrekende !); 7 de voortzetting van

den voorrand der middencel, zeer nabij den vleugelvoor-

1) De achtervleugels hebben aan beide zijden op die plaats eene plooi, waardoor

het niet mogelijk is om te zien of ader 6 inderdaad aanwezig is en waar zij ontspringt.

DACTYLOTA KINKERELLA. SI

rand loopende en in de vleugelspits eindigende; 8 zeer kort.

De voor- en binnenrand der voorvleugels zijn parallel

en vrij vlak; de franje aan de vleugelpunt afgerond. Grond-

kleur van palpen, sprieten, kop, thorax en voorvleugels

een grijsachtig krijtwit, de laatsten tegen den achterrand

en punt en zelfs op de franje, in toenemende mate met

donkergrijze schubben bestrooid, die geene teekeningen

vormen, behalve eene flaauwe deelingslijn op het midden

der iets geelachtige franje. Achtervleugels lichtgrijs met

geelachtige franje. Achterlijf eveneens lichtgrijs met grijs-

witte, korte staartpluim. Onderzijde grijswit, tegen de

vleugelpunten ophelderende en over de franje der voor-

vleugels ook hier een paar, van de vleugelpunt uitgaande,

bovenaan gebogen beginselen van deelingslijnen. De mid-

dencel der voorvleugels beslaat ongeveer een derde van

de breedte der vleugels en reikt tot $ van hunne lengte,

die der achtervleugels is ruim half zoo breed als de vleugel

en 2 zoo lang.

Het voorwerp, een mannetje, is den 5° Junij 1865 bij

Noordwijk door den heer Kinker gevangen, waarschijnlijk

aan den duinkant.

Welligt staat deze soort niet alleen in haar genus en is

onder het genus Doryphora v. Hein. misschien wel de eene

of andere die met Kinkerella verbonden moet worden.

GESCHIEDENIS VAN EEN’ SPINNEN-COCON

(AGELENA S. AGROECA BRUNNEA Blackw.),

DOOR

A. W. M. VAN HASSELT.

(Met eene Plaat).

«Die zoekt, die vindt» is een spreekwoord, dat vol-

strekt niet altijd wordt bewaarheid, of ten minste dikwijls

niet dan na zeer langen duur. Indien men maar doorgaande

wist, waar moet worden gezocht, zou de beslissing voor-

zeker minder lang op zich laten wachten, dan nu veeltijds,

zonder dit, het geval is.

Een en ander heb ik op nieuw en ruimschoots onder-

vonden bij mijne vele pogingen om tot eene ontdekking

te geraken, die mij ten slotte — en dit was niet het aan-

genaamste loon voor mijne nasporingen, — bleek, geene

wezenlijke «ontdekking» te zijn. Desniettemin ben ik van

meening, zoowel om het belangwekkende van het voor-

werp zelf, als wegens den zeldzamen, met hindernissen

doorweven gang van het onderzoek, een getrouw ver-

slag te mogen geven van een onderwerp, waarvan ik in

eene onzer Vergaderingen le Leiden, reeds in 1870, voor-

loopige melding maakte, en waarop ik, in onze jongste

bijeenkomst te Amsterdam, de aandacht onzer medeleden

nogmaals vestigde.

Ik ga daartoe des te liever over, dewijl nog altijd enkele

min of meer duistere punten overblijven, in de hoop, dat

andere arachno- en entomologen daardoor mogen worden

opgewekt, tot verdere toelichting mede te werken.

GESCHIEDENIS VAN EEN’ SPINNEN-COCON, ENZ. 29

Men weet, dat er sommige cocons van spinnen voor-

komen, die opgehangen zijn of bevestigd aan meer of

minder lange aanhangsels of steeltjes. Hieronder zijn het

meest bekend de groote cocon van Epeira (Meta) fusca

Blackw. en de kleine van Theridium (Ero) variegatum van

denzelfden schrijver, terwijl ik, passim, daarvan o. a. ge-

wag vond gemaakt voor Linyphia zonata Walck., afgebeeld

door Vinson, en voor Theridion trigonum Hentz, uit Noord-

Amerika.

Onder deze dus te noemen gesteelde cocons is er één,

ook inlandsche, vorm, die nu reeds sedert ongeveer acht

jaren, — als wanneer ik dien in 1868 voor het eerst van

mijnen ijverigen vriend Heylaerts 1), uit de omstreken

van Breda, mogt ontvangen, — mijne bijzondere aandacht

tot zich had getrokken, te meer daar ik toenmaals, au

premier abord, getwijfeld had, of die wel tot de « spinnen »-

cocons behoorde.

Het betreft een uiterst sierlijk, sneeuwwit, half zijde-, half

papier- of perkament-achtig, niet bepaald glad, doch vol-

strekt ook niet wollig of harig, kegel-, klok- of flesch-

vormig ?) coconnetje, van eene zeer zamenhangende

textuur, door een overal vastzittend, circulair, vliesachtig

dekseltje of operculum, van dezelfde kleur en aard, doch

fijner of dunner van weefsel, aan de basis van den conus

gesloten (Plaat 1 Fig. À a) 3), ter grootste lengte en

breedte, — met het steeltje gemeten, — van 12 à 14 op

6 à 7 millim., terwijl de meesten, die ik bezigtigde,

maten van 8 à 10 op 4 à 5 millim., en de allerkleinsten

die ik zag van 6 op 3 millim. waren. In droogen toestand

1) Metdankbaarheid moet ik vermelden, daarvan later ook enkele exemplaren te

hebben gekregen van de heeren Snellen van Vollenhoven, Ritsema, W. Albarda,

Leesberg en Swierstra. Tot hiertoe echter heb ik er zelf nog nimmer een in naturà

mogen aantreffen.

2) Anderen vergeleken het met een vaatje of tonnetje, met een korfje of mandje

met een vruchtje, ook wel met een hangend wespennest in miniatuur.

3) Ik dank deze teekeningen aan de begaafde hand van mijnen vriend Snellen

van Vollenhoven.

30 GESCHIEDENIS VAN EEN’ SPINNEN-COCON

is het spinsel ondoorschijnend, doch bij alcohol-exemplaren

ziet men de meestal zwavelgele, soms meer witte, ovula

aan den top van den kegel, digt bij het ondereinde van den

steel, doorschemeren (Fig. 1 b). De eitjes bevinden zich

daar in een zeer dun, bolrond, afzonderlijk vliesje, bij die

ik onderzocht, ten verschillenden getale van 12 tot 32 1).

Nog valt beschrijvenderwijze op te merken, dat van de

ovula af tot aan het cocon-dekseltje duidelijk eene betrek-

kelijk groote, vrije ruimte openblijft, en dat de lange, op

de plaats van aanhechting trechtervormig verbreede cocon-

steel, vooral bij bezigtiging in spiritus, mede hol blijkt

te zijn, als het ware den hals van het fleschje vormende.

Het heeft zeer lang geduurd voor en aleer mij iets om-

trent den waren oorsprong van dit coconnetje bekend werd,

zoodat Heylaerts het langen tijd in zijne brieven en ge-

sprekken steeds de benaming van den «mystieken» cocon

toelegde. Deze uitdrukking. was des te eigenaardiger , dewijl

ik, reeds sedert de eerste jaren mijner nasporingen, zonder

het te weten, een volwassen paartje van de spinsoort,

waarvan het afkomstig is, onder mijne toenmalige species

incognitae heb bezeten, ieder afzonderlijk, het ¢ ik weet

niet waar of door wien, de g door mij zelven in de om-

streken van Utrecht gevangen, echter zonder cocon, en

zonder toen te vermoeden, dat hun coconnetje ons later

inderdaad zóó zoude mystificeren.

De oorzaak was hierin gelegen, dat geen der waar-

nemers, die dit eïjernestje bij ons te lande hadden ge-

vonden, op, bij, of tijdens de vervaardiging daarvan, het

moederdier, de ware auteur of «actrice» daarvan, hadden

aangetroffen ?); trots diens vele pogingen daartoe, is zulks

1) In de meeste cocons, die ik opende, vond ik van 12 tot 18 ovula; in een

tweetal der grooteren zag ik eens 15 ovula en 16 pulluli, een andermaal 13 ovula

en 19 pulluli.

2) Uit de beschrijving van Blackwall, History of Spiders, pag. 160, kan ik niet

duidelijk opmaken, of zulks al dan niet aan zijn’ zegsman, Hardy, is te beurt ge-

vallen; evenmin, uit de later aan te halen beschrijving van Lucas, of Simon het

heeft zien maken.

AGELENA S. AGROECA BRUNNEA. 3

tot hiertoe ook aan den heer Heylaerts nog nimmer mogen

gelukken.

Tot heden werd deze cocon nog slechts in vier onzer

provincién waargenomen, t. w. het meest veelvuldig in

Noordbrabant (door Heylaerts, W. Albarda en Leesberg in

de omstreken van Breda), voorts in Utrecht (door Ritsema

bij Baarn, door Maitland bij de Vuursche en door Swierstra bij

Soest), eens in Gelderland (door Ritsema bij Arnhem) en

eens in Noordholland (door Snellen van Vollenhoven bij Hil-

versum). Dat het echter meer algemeen voorkomt, is zeer

waarschijnlijk, althans heb ik onlangs van de jonge spin-

netjes, waaraan het wordt toegeschreven, twee exemplaren,

ook in Zuidholland (omtrek van ’s Gravenhage, z. g. Sche-

veningsche boschjes) zelf ontmoet.

Dit coconnetje wordt meestal gevonden op heidestruiken

(Erica vulgaris en andere soorten), of ook wel aan gras-,

riet- of bies-halmpjes vastgesponnen. De Geer, Simon,

Lucas, Menge, Blackwall althans en onze Hollandsche

waarnemers noemen allen de Erica in de eerste plaats.

Bovendien vind ik, meer bij uitzondering, opgegeven: aan

hagedoorn (Doumerc), aan sparrenaalden (Bohm) , aan mos

en aan brem (Hardy), aan den bast of op korstmos van

Pinus sylvestris (Heylaerts en Leesberg), aan beukenstam

(W. Albarda), onder aan een rasterwerk (Swierstra).

Behalve de onzekerheid in de mij bekende opgaven, of

wel ooit een der waarnemers de juiste wijze van vervaar-

diging van dit coconnetje door eene bepaalde spinsoort

zelf heeft geconstateerd, bestaat er eene tweede bron van

mystificatie ten dezen opzigte in de omstandigheid, dat

het er niet altijd zoo zuiver en fraai uitziet als boven

beschreven werd. De bevallige gedaante er van toch

wordt somtijds, hetzij volgens enkelen toevallig of passief,

door beregenen en bestuiven, of door bespatten met mod-

der !), hetzij, en dit komt mij veel waarschijnlijker voor,

1) Zoo meent Menge, dat de steel eerst door den regen wordt verweekt en dat

dan het nederhangende fleschje of klokje met stof en zand wordt bestoven.

32 GESCHIEDENIS VAN EEN’ SPINNEN-COCON

opzettelijk of actief, door de spin zelve, gemaskeerd of aan

het oog onttrokken. Misschien ook gebeurt nu eens het eerste,

dan het laatste. Hoe dit zij, men treft meermalen exemplaren

aan, die zoodanig geheel en al omkleed of bepleisterd zijn

met een meer of minder dik laagje aarde, leem en zand,

dat de oorspronkelijke kleur en vorm ten deele of geheel

onkenbaar, en de cocon zelf grooter en somtijds meer

bolvormig wordt (Plaat 1 Fig. 2). Enkele dergelijke exem-

plaren, — die ik alleen van Ritsema heb gekregen en die

bij ons zeldzamer schijnen voor te komen, of, omdat ze

niet zoo zeer in het oog vallen, minder de opmerkzaamheid

tot zich trekken, — had ik langen tijd in mijn bezit,

zonder te vermoeden, dat ze met het fleschvormig coconnetje

identisch waren. Later bij één daarvan den bouw en inhoud

naauwkeuriger willende nagaan, ontdeed ik dit, na ma-

ceratie in laauw water, zooveel mogelijk van de aanhan-

gende aardlaag, en kon ik .alstoen het oorspronkelijke, nog

witte klokje, duidelijk herkennen.

Als eene derde reden van twijfel omtrent de identiteit

van onzen «nidus mysticus» moet nog worden aangevoerd,

dat deze cocon nu eens hangende aan het steeltje, dan

eens overeind geplaatst, als op het steeltje staande,

wordt aangetroffen (Vergelijk Plaat 1, Fig. 4 en 7). De laatste

toestand schijnt als de oorspronkelijke te moeten worden

aangemerkt, terwijl die later, of alleen door wind en regen,

of door het zwaarder worden der ovula, of vooral door het

bedekken met modder, enz. in den benedenwaarts gerigten

stand overgaat.

In de eerste jaren toen ik deze coconnetjes leerde kennen

kon ik maar volstrekt niet uitvinden, wie er toch de ar-

chitecten van zouden zijn. Hahn u. Koch en Westring hadden

er niets over geboekt; bij Walekenaer vond ik er eerst niets

over, omdat het mij niet in de gedachte kwam, er zijne

Attides over te raadplegen; bij Blackwall zag ik het over

het hoofd, omdat hij de spin op eene andere plaat dan die

van het eijernestje teekent, en dit laatste, vooral het onbe-

AGELENA S. AGROECA BRUNNEA. 33

pleisterde, niet zeer duidelijk; het werk van Simon bezat

ik toen nog niet, en de Afdeeling van Menge, waarin deze

dit onderwerp behandelt, kwam eerst veel later uit.

Het eerste licht ging mij op uit eene schetsteekening

(Plaat 1 Fig. 3) en beschrijving van de Geer, —- die zeker

wel als de ontdekker er van mag worden genoemd, —

in de Abhandlung zur Geschichte der Insekten, Nürnberg,

4783, 7 Th. Tab. 13 Fig. 10. De uit de eijeren voort-

gekomen jongen wist hij echter niet te bestemmen. Wel

is waar beschreef hij de oogen, te regt, als te staan in

«zwey Querlinién », doch teekende hij, volgens den vorm

en oogenstand, meer eene Lycoside af. Eene overeenkomstige

schetsteekening van eenen « glockenförmigen cocon», doch

zonder eenige aanwijzing omtrent de maakster, en waar-

schijnlijk slechts aan den vorigen schrijver ontleend, vond

ik bij Giebel, Gliederthiere, S. 370.

Uit Böhm’s Illustrirtes Thierleben, 6 Band S. 594, zond

Heylaerts mij toen eene teekening van een regtopstaand

nestje (Plaat 1 Fig. 4). Zonder de species te vermelden,

schrijft Böhm dit mede aan eene Lycosa of « Wolfspinne » toe.

A priori nogtans kon ik aan deze meeningen geene waarde

hechten, aangezien dergelijke cocon eene te groote afwij-

king zou zijn bij de Lycosides, die, zoo als men weet, hare

eijerzakjes Of aan het achterlijf, òf met de monddeelen

met zich voeren.

Kerst toen kwam ik in het bezit van Simon’s Histoire

naturelle des Araignees, alwaar ik het, op p. 322, — alhoe-

wel bij beide figuren, zoowel die in natura als in door-

snede, eenigszins misteekend, — toch duidelijk genoeg her-

kende (Plaat 4 Fig. 5). Hij had onzen cocon zelf bij Spa

gevonden, doch kende blijkbaar destijds de fabriekante er

van niet, dewijl hij deze, op voetspoor van Walckenaer ,

tot de Altides bragt, onder den naam van Altus Doumerei

(naar den eersten Franschen waarnemer er van). Zijne

toenmalige beschrijving van het eijernestje komt dan

ook geheel met die van Walckenaer, Aptères I, p. 425,

34 GESCHIEDENIS VAN EEN’ SPINNEN-COCON

overeen. Doch ook hier twijfelde ik a priori zeer, of deze

cocon wel afkomstig kon zijn van eene Attide. Al de mi

bekende springspinnen toch vervaardigen hare eijerzakjes

op eene hoogst eenvoudige, gewone wijze, en blijven ook

meer in de nabijheid er van, terwijl hier tot nog toe bij

ons geen enkel fleschje met het moederdier er op of er

bij was aangetroffen. Het gelukte mij maar niet (evenmin

als tot heden), beiden gelijktijdig in mijn bezit te krijgen.

Eens ontving ik een coconnetje van Ritsema, waarop hij

eene doode spin had gevonden; doch deze herkende ik als

eene verdroogde Epeira patagiata 2; een ander maal zelfs

kreeg ik er een van Heylaerts met een verschrompeld

exemplaar van Zilla reticulata & er bij; nog eens enkelen,

van denzelfden, met jonge individuen van Meta tigrina er

bij, van welke allen ik den zeer gewonen cocon-vorm

kende en die dus niet in aanmerking konden komen.

Hoofddoel werd toen te trachten, versche «fleschjes » te

doen uitkomen en de pulli op te kweeken. Dit gelukte aan

Heylaerts een paar malen, maar als ik ze kreeg, waren

ze dood en onherkenbaar verdroogd. Toch kon ik daaruit

toen reeds, microscopisch, met voldoende zekerheid uit den

oogenstand herkennen, dat wij hier noch met eene Lycosa-

noch met eene Attus-soort te doen hadden , zoo als ik trouwens

reeds lang te voren vermoed had. Eindelijk en ten laatste

kreeg ik ook zelf, in een doosje met glazen deksel, en

onder dagelijksche besprenkeling met water, in ’t laatst

van Julij 1872, een gewonen (niet bepleisterden) cocon uit !),

met 3 pulluli, waarvan twee niet groeijen wilden en spoe-

dig stierven. De derde, geplaatst in eene flesch met zand

en mos op den bodem en verder gevuld met heidetakjes,

hield ik in leven. ’t Was een wijfje, dat echter slechts

zeer langzaam ontwikkelde, doch nadat ik het met ovula

1) Op dit oogenblik heb ik weder twee fleschjes met enkele uit den cocon ge-

komen pulluli, één, bij mij, van Heylaerts; één, bij hem, van Leesberg; ik voed

deze met jonge spinnetjes van zeer kleine soorten, die ze gretig verslinden, of met

stukjes van meelwormen, doch dagelijks sterven er eenigen.

AGELENA S. AGROECA BRUNNEA. 35

en zeer kleine pulluli van Epeira diadema was begonnen

te voeden, meer en meer opgroeide en bij herhaling ver-

velde. Bij gebreke van ander voedsel gaf ik het toen

kleine vliegen en muggen, maar zag nooit, dat zij dezen

aantastte. Toen geene verdere ontwikkeling waarnemende,

was ik van voornemen, in ’t laatst van October, mijne

«mystieke » voedsterling, die nu in alle opzigten voldoende

ontwikkeld was om haar te kunnen determineren, daar-

toe, en ter conservatie voor mijne collectie, op spiritus

te zetten. Daar ik onverwachts uit de stad moest, stelde

ik dit eenige dagen uit, nadat ik vooraf (wat bij ’t kweeken

van jonge spinnetjes onmisbaar noodig is) eenige drop-

pels water in de flesch had gegoten. Nooit echter heeft

mij eenig uitstel zoo veel «natuur»-leed gedaan! Ieder

natuuronderzoeker zal zich mijne onbeschrijfelijke teleur-

stelling kunnen verbeelden, want van mijn uitstapje terug-

gekeerd en terstond mijne kweekflesch ter hand nemende,

kon ik daarin, in het eerst, geen spoor meer van mijne

zeldzame kweekeling ontdekken. Wat was er gebeurd?

De flesch was van boven bekleed geweest met een nog al

ver afhangenden zwarten zijden lap, met een gaatje er in,

waardoor ik gewoonlijk voedsel en water aanbreng, zoodat

ik niet had gezien, dat zich daar ter plaatse een der

Epeira-pulli, buiten mijn weten (daar ik altijd op den

bodem keek, alwaar mijn spinnetje zich standvastig, tus-

schen het mos, ophield) gevestigd, en helaas! ontwikkeld

had. Deze bedekking nu voor het eerst wegnemende,

vond ik in hare ragdraden de geheel onherkenbare, be-

paald «tristes restes» van mijne «schoone onbekende »!

Mijn experimentum crucis was alzoo voor een groot deel

mislukt. Volkomen zekerheid althans eener, voor mij toen

nieuwe, waarneming was mij ontgaan. Toch had ik in

de drie maanden, die ik mijn jeugdig geelbruin exem-

plaartje, met zwart gestreepten cephalothorax en abdomen

trots zijne lange achterbeenen en ongemeen snellen gang,

36 GESCHIEDENIS VAN EEN’ SPINNEN-COCON

ter loops doch bij herhaling had kunnen bespieden, mij

ten duidelijkste kunnen overtuigen:

4°. dat het geene Lycosa was;

2°. dat het ook niet tot de Attides behoorde;

3°. dat de oogenstand het meest met die der Agelenides

scheen overeen te komen; en

4°. dat de habitus groote analogie vertoonde met dien,

welken wij bij Tegenaria en Philoica gewoon zijn aan

te treffen.

Eerst na het beschreven échec kwam ik er toe, de Age-

leniden mijner collectie met het mij nog duidelijk voor-

zwevende beeld mijner «verslagene» te vergelijken, en

meende ik, met een’ hoogen graad van waarschijnlijkheid ,

mijne élève te mogen brengen tot de Agelena brunnea van

Blackwall, waarvan ik eerst toen ontdekte, dat ik een

volwassen paartje bezat; doch vertrouwde ik mij niet ge-

noeg, om deze (would be) ontdekking destijds te publiceren.

Ik bespeurde toen mede, dat Blackwall dit (of een zeer

analoog) coconnetje kende niet alleen (p. 160), maar het

ook, iets vergroot en eenigszins gewijzigd, had afge-

teekend, echter niet bij zijne Agelena, maar op eene afzon-

derlijke of andere !) plaat (History of Spiders, Plate x11),

overgenomen bij mij Plaat 1 Fig. 6, waardoor, — alsmede

door zijne flaauwe schets van den onbepleisterden cocon, die

in vorm geheel afwijkt van zijn’ bepleisterden, — ik het

langen tijd over het hoofd had gezien. Later herkende ik

het ook, duidelijker, op eene teekening van Menge, toen

ik diens IV“ Abtheilung Preussische Spinnen in handen

kreeg (S. 285, Tab. 165), bij mij overgenomen op Plaat 1

Big: 2.

Zooverre gevorderd met mijne nasporingen ontving ik

den laatsten, niet het minst krachtigen steun voor de be-

sprokene diagnose, toen mijne opmerkzaamheid, ik meen

1) De Agelena brunnea zelve is bij Blackwall te vinden op Plate x. Bij mij

overgenomen onder « nog onbepleisterd, onder 4 bepleisterd.

AGELENA S. AGROECA BRUNNEA. 31

door den Heer Ritsema, gevestigd werd op eene mededee-

ling ad hoc van Lucas, in het Bulletin des séances de la Soc.

Entomol. de France, van M Junij 1873, en vond ik nu bij

dezen, wat ik zoo langen tijd met zoo groote moeite had

gezocht.

Hoezeer overeenkomende met veel van het vooratgegane

is de beschrijving van Lucas merkwaardig genoeg, om in

extenso te worden overgenomen :

«Jai fait connaître, — zegt hij — en 1870, un cocon

très remarquable par sa forme, et que j'ai considéré alors

comme étant construit par (Altus Doumerci Walck. Notre

confrère Simon, dans son Histoire naturelle etc., a repré-

senté cette singulière habitation et a formé avec l’aranéide,

qui en est l’architecte, un sous-genre, auquel il a donné

le nom de Lagénicole. D'autres auteurs, parmi lesquels je

citerai M. Simon lui-même, ont depuis étudié ce cocon,

et ont reconnu, que cette habitation n'était pas con-

struite par une aranéide de la famille des Attides, mais

bien par l’Agroeca (Agelena) brunnea Blackw Ce qui a

causé (?) cette erreur !), c'est que l’on trouve assez

souvent (sic) le cocon de cette aranéide entièrement nu,

c'est à dire non achevé (?), pas encore recouvert à l’ex-

térieur de fines parcelles de sable et de terre, dispo-

sées de manière a cächer aux yeux de lobservateur le

tissu blanc mat soyeux, qui compose l'enveloppe. (est

dans cette condition, que j'ai étudié dernièrement, avec

notre confrère J. Kunckel, un cocon de cette aranéide,

contenant des œufs fécondés, dont jai obtenu plusieurs

eclosions. En examinant les jeunes aranéides, qui en sont

sorties, j'ai remarqué, qu’elles sont entièrement d’un blanc

testacé 2), et que les organes de la vision sont disposés

1) Het is mij niet regt duidelijk, waarom de omstandigheid, dat men dezen

cocon in twee vormen aantreft, »oorzaak» kan geweest zijn, dat men dien vroeger

aan eene A{{us-soort toeschreef!

2) Dit was even zoo bij mijne pulluli; doch ze worden zeer spoedig donkerder,

bruingeel, van kleur.

38 GESCHIEDENIS VAN EEN’ SPINNEN-COCON

comme chez les espèces du genre Agroeca. Quand, au con-

traire, après avoir étudié ce même cocon ainsi protégé,

on Visole ensuite de son enveloppe, on retrouve cette habi-

tation telle qu’elle a été décrite et figurée, affectant la

forme d’une bouteille. Ge cocon extrèmement curieux se

trouve assez abondamment en Normandie (Honfleur), fixé

aux ramuscules de l’Erica vulgaris; aussi en Bretagne; etc. ».

Een en ander overgenoeg, om de analogie onzer afzon-

derlijk gedane waarnemingen ten dezen voldoende te be-

vestigen.

Nog eene aanwijzing, dat de door hem en mij beschreven

cocon overeenkomt of althans analoog is met dien van

Blackwall zelven, mag worden gevonden in het feit, dat

uit een mijner Hollandsche cocons een parasitische Ich-

neumon is uitgekomen en wel van dezelfde soort als door

Blackwall (Plate x11) is afgebeeld, te weten een vrouwelijk

exemplaar van Pezomachus fasciatus.

En hiermede zou ik deze, misschien reeds al te lange,

« cocon-geschiedenis» kunnen besluiten, ware het niet dat

zich bij mij nog steeds enkele punten van twijfel voordoen,

over de volkomene identiteit der tot hiertoe als maak-

ster aangeduide spin, en vooral over de vraag: of als zoo-

danig slechts één of misschien meer soorten van het

geslacht Agroeca behooren te worden genoemd ?

Hoewel, namelijk, mijne beide exemplaren dezer spin,

als gezegd, het meest overeenkomen met Agelena brunnea

Blackw. ben ik toch niet geheel zeker, voornamelijk niet

wat betreft den oogenstand'). Daar Blackwall de zijnen

tot het genus Agelena brengt, beschrijft hij dit geslacht, te

regt, voor beide rijen der oogen, «with convexity directed

backwards». Zulks nu geldt bij de mijnen wel voor de

schedeloogen, maar zeer veel minder of zelfs niet voor

de voorhoofdsoogen, die mij toeschijnen nagenoeg in eene

1) Dewijl ik slechts van iedere sexe één volwassen spiritus-exemplaar bezit,

heb ik, uit vrees voor beschadiging, de overige fijnere anatomische verschillen, ver-

gelijkenderwijze, nog niet kunnen nagaan.

AGELENA S. AGROECA BRUNNEA. 39

regte lijn te staan. Ook vind ik niet, dat de middeloogen

der voorste rij blijkbaar» grooter zijn dan de overigen.

Doch dit is hier eenigszins moeijelijk te zien, omdat de

oogen op een’ zwarten grond staan of door zwarte ringen,

die deels ineenvloeijen, zijn omgeven. Ik vind in de grootte

althans veel minder verschil, dan in den vorm, die mij,

zoowel bij de voorste als achterste laterale oogen, meer

ovaal dan bolrond toeschijnt. Intusschen is Blackwall,

op dit punt, minder vast in de leer geweest, daar hij de

oogen, op de afbeelding der 2, teekent volgens zijne be-

schrijving, doch juist tegenovergesteld, d. i. met vöör-

waartsche convexiteit, op de figuur van het 4! Ook staan

bij mijne exemplaren de zijdelingsche oogen digter bij

elkander dan hij ze voor Agelena in het algemeen, bij À.

labyrinthica, afteekent.

Zeer te regt is derhalve de Agelena brunnea Blackw. van

de typische Agelena moeten worden afgezonderd, niet alleen

wegens den oogenstand, maar onder anderen ook om de veel

kortere spintepels, en wordt zij nu algemeen gebragt tot het

genus Philoeca of Philoica CG. Koch, synoniem met dat van

Agroeca Westring. Doch er bestaat hier nog eenige naamsver-

warring voor de species. Mij althans is het niet helder, dat

A. brunnea Blackw. identisch zou zijn met Agroeca linotina

Westring en deze weder met Philoica linotina C. Koch. Immeıs

men komt hier vooreerst niet uit voor de oogen , — waarvan

bij Agroeca linotina Westr. de beide rijen worden gezegd in

eene voor- en benedenwaartsche curvatuur gerigt te staan , —

en ten anderen is Philoica linotina C. Koch eene bepaald

kleinere spinsoort dan A. brunnea Blackw.; doch dit is van

minder belang; daar Koch alleen de ¢ afbeeldt, kan hij een

nog niet volkomen ontwikkeld individu voor zich hebben

gehad. Daarentegen kon ik het meer donker gekleurd zijn

van de uiteinden der ledematen zijner Ph. linotina, bij

de exemplaren van A. brunnea, die ik waarnam, niet con-

stateren.

De «Agalena brunea» Blackw., zoo als die wijders door

40 GESCHIEDENIS VAN EEN’ SPINNEN-COCON

Menge wordt genoemd en beschreven, gelijkt nog minder

naar de ware Agelena brunnea Blackw. Menge zegt daarvan :

de oogen zijn als bij andere Agalenae (A. labyrinthica enz.),

d.i. dus op beide rijen, met duidelijk achterwaartsche curva-

tuur; dit is nogtans voor de ware A. brunnea Blackw. niet

volkomen juist, zoo als reeds is opgemerkt ; daarenboven tee-

kent hij zijne A. «brunea» met lange spintepels, terwijl de ware

A. brunnea slechts korte mamillae bezit; evenmin vertoont

deze laatste eenig spoor van het roodachtige vlekje aan het

achterlijf, waarvan bij Menge sprake is, en zoo als dit bij som-

mige Agelenae (labyrinthica en similis) veeltijds gevonden

wordt. Het komt mij dus zeker voor, dat de spin, door Menge,

bij ons coconnetje *), als A. brunea beschreven, niet de

A. brunnea van Blackwall (geen Agelena, maar eene Agroeca)

is. Dit is dan ook met overtuiging door den beroemden

arachnoloog Thorell opgemerkt (On Synonyms p. 565). Thorell

is van oordeel, dat A. brunea van Menge meer te brengen

is tot eene of andere ware Agelena-soort, zoo als A. gracilis

of gracilens G. Koch, of misschien wel tot A. similis Keyser-

ling. Wat A. sımilis echter betreft, kan ik mij met dit

vermoeden van Thorell minder vereenigen, vooral omdat

Menge zelf deze, even te voren, afzonderlijk, als eene

subspecies of varieteit van A. labyrinthica beschrijft, hetgeen

mij, volgens een enkel exemplaar van similis in mijn bezit,

meer toelacht.

De tweede twijfel, in deze «geschiedenis», waarvan ik ge-

waagde, is: of er maar é é n spin-soort is, die den beschreven

fleschvormigen cocon vervaardigt ?

Dat Agroeca brunnea er een’ zoodanigen maakt, is door

onze gemeenschappelijke onderzoekingen als voldoende

bewezen te achten; alleen moet ik herhalen, niet met

zekerheid te weten, of iemand dit spinnetje daarbij aan

het werk heeft gezien.

1) Menge erkent dan ook zelf, niet te weten, of dit eoconnetje werkelijk door

zijne A. brunea vervaardigd wordt.

AGELENA S. AGROECA BRUNNEA. AA

Daar er intusschen volgens de, altijd zoo hoogst naauw-

keurige, vergelijkingen van Thorell reeds een drie-tal soorten

van het Ageleniden-geslacht Agroeca bekend zijn, — wijl hij,

behalve onze A. brunnea nog van nabij kennis heeft gemaakt

met eene analoge species, de Agroeca Haglundii, en uit de

verte met nog eene meer verschil opleverende, (contra

nomen) Ayroeca proxima genaamd, — zou het niet onmogelijk

wezen, dat ook deze soorten eene even groote virtuositeit

in den cocon-bouw bezaten, als A. brunnea.

Zoowel de door mij geziene nestjes als de mij bekende

teekeningen daarvan doen mij dan ook twijfelen, of die wel

allen door dezelfde soort zijn opgebouwd. Inzonderheid

kwam ik daartoe door de nog al van de overigen afwijkende

afbeelding van Blackwall (Fig. 6, nobis).

Hij teekent, namelijk, zijn onbepleisterd coconnetje be-

trekkelijk breeder, minder langwerpig, en zonder den eigen-

aardigen steel. Zijne bepleisterde cocons teekent hij verder

meer ovaal dan wel rond of hemisphaerisch, zoo als de

onzen zijn. Die vond ik dan ook inderdaad soms bekleed met

aarde of modder («mud» zoo als Blackwall zelf schrijft), terwijl

de teekening van Blackwall meer wijst op eene bedekking met

mos. En wat de grootte aangaat, zoo treft men, althans

bij ons, de onbesmeerde fleschjes zeker slechts hoogst

zelden aan tot een «diameter van 4 Engelschen duim »

(Blackw.).

Verder teekent Blackwall aan, dat in de cocons van zijne

A. brunnea van 40 tot 50 ovula worden gevonden. Zóó velen

waren er in geen der door mij onderzochten aanwezig; ik

vond er, bij uitzondering, hoogstens 32. Echter heb ik zelf

doen opmerken, dat de grootte der hier gevonden cocons

aanmerkelijk kan verschillen, zelfs voor eene en dezelfde

soort (?) tot om de helft; het onderscheid van 32 tot 40 à 50

eijeren behoeft dus niet bepaald in strijd te worden geacht met

identiteit, maar toch is het, met het oog op mijne twijfelvraag,

niet onbelangrijk op te merken, dat een zóó groot aantal

ovula voor onze Agroeca zeker tot de hooge uitzonderingen

42 GESCHIEDENIS VAN EEN’ SPINNEN-COCON ENZ.

behoort. Immers, bijna gelijkluidend bij de meeste schrijvers,

bepaald bij de Geer, Doumere en Simon, wordt, overeen-

komstig met den regel bij de onzen, van niet meer dan

van 12 à 15 ovula of pulli gewag gemaakt. Nog trok het,

op dit punt, mijne aandacht, dat de kleur der eijeren in

de meeste coconnetjes zwavelgeel, echter in sommigen

geelwit, soms zelfs melkwit was.

Het was uithoofde van deze opmerkingen, dat ik meende

geregtigd te zijn tot de vraag, of er welligt niet twee

of meer Agroeca-soorten overeenkomstige, doch niet geheel

gelijke, eijerzakjes maken, in grootte, inhoud en bepleis-

tering ') onderling eenigermate verschillende. Heeft Lucas

ook wel regt, om de nog naakte cocons met de aanwij-

zing van «non achevé» te bestempelen? Dit is zeker, dat

ik in zeer vele volgens hem «niet voltooide» coconnetjes

de gaatjes heb gevonden, waardoor de pulli hen hadden

verlaten, toch wel een bewijs, dat deze, als zoodanig, aan

hunne bestemming hadden voldaan. Men ziet, er is hier

nog niet het laatste woord gesproken; er bestaat nog stof

tot voortgaande waarneming, en niet het minst omtrent

den nog ongezienen modus quo der vervaardiging van

deze hoogst eigenaardige eijerzakjes. Daar ik op onze laatste

zomer-excursie een bijna volwassen (sedert geheel ont-

wikkeld) paartje van Agroeca brunnea had gevangen , meende

ik op het punt te zijn, deze questie later te kunnen aan-

vullen. Naar oude en kwade gewoonte echter werd in de

vorige maand het & door de 2 verslagen. Dit laatste heeft

tot hiertoe, vermoedelijk wijl het saizoen verstreken is,

nog geen spoor van hare merkwaardige flesschen-fabrie-

kage vertoond.

’s Gravenhage, September 1875.

1) Zoo bijvoorbeeld is het merkwaardig, dat ik slechts eens uit Utrecht van

Ritsema enkele bepleisterde cocons verkreeg, terwijl de zeer velen mij overigens van

daar en elders toegekomen steeds naakt of onbepleisterd waren.

BIJDRAGE TOT DE KENNIS DER

INSECTEN-FAUNA VAN HET NOORDELUKSTE

GEDEELTE VAN SUMATRA,

DOOR

C. RITSEMA Cz.

Van half Januarij tot half Julij 1874 maakte mijn broe-

der, de heer M. L. Ritsema, als Officier van gezondheid

tweede klasse, deel uit van de tweede militaire expeditie

tegen het rijk Atjeh, het noordelijkste gedeelte van het

eiland Sumatra.

Ook hier, even als vroeger op het eiland Bali (tijdens de

expeditie van 1868), maakte hij den weinigen vrijen tijd

die hem overbleef, door het verzamelen van insecten dienst-

baar aan onze wetenschap. |

Ongelukkig echter ging, zoo als hij mij in een’ zijner

brieven heeft medegedeeld, kort voor zijn vertrek van

Atjeh, de blikken doos die bijna al de daar ter plaatse

door hem verzamelde insecten (voornamelijk boktorren)

bevatte, bij een’ vijandelijken overval verloren, zoodat hem

nog slechts enkele in afzonderlijke doosjes bewaarde insec-

ten overbleven. Deze zijn door mij in Julij Il. ontvangen,

en hoewel slechts weinig in getal (13 Coleoptera verdeeld

over 9 soorten, en 1 Hemipteron) acht ik het, daar zij

van eene uit een faunistisch oogpunt geheel onbekende

landstreek afkomstig zijn, niet van belang ontbloot hunne

namen te vermelden, en de mijns inziens nog niet be-

schrevenen (& soorten) door eene beschrijving bekend te

maken.

4% BIJDRAGE TOT DE INSECTEN-FAUNA

Het terrein waarop mijn broeder verzamelde, strekte zich

volgens zijn schrijven uit langs de beide oevers van de

Atjeh-rivier, van het strand tot aan den Kraton (na de

verovering of liever in bezitneming door de onzen Kotta-

Radjah genoemd), en bestond gedeeltelijk uit klapper- of

cocostuinen, gedeeltelijk uit wildernis.

1. Chalcophora auro-plagiata H. Deyrolle, Annales de la Societe

Entomologique Belge, tom. VIII (1864) pag. 22, n°. 36

(Chrysodema).

Ken exemplaar van deze Buprestide dat volkomen aan

Deyrolle’s beschrijving beantwoordt, werd in April te

Kotta-Radjah gevangen. Volgens Deyrolle (I. c.) heeft Wal-

lace deze soort van de eilanden Banca en Borneo mede-

gebragt. In ’s Rijks Museum te Leiden was zij nog niet

vertegenwoordigd.

2. Hypomeces squamosus Fabricius, Entomologia Systematica ,

tom. I pars 2, p. 452, n°. 244 (Curculio). — Olivier,

Entomologie, tom. V (n°. 83) p. 319, pl. 5, fig. 48b

(Curculio). — Schönherr, Genera et Species Curculio-

nidum, tom. II, p. 71.

Van deze fraaije snuittor ving mijn broeder een typisch

voorwerp. In ’s Rijks Museum te Leiden bevonden zich

reeds voorwerpen van,China, Java en Bali.

3. Myllocerus nov. spec. (zie de beschrijving hierachter).

Van deze naar het mij toeschijnt onbeschreven Curcu-

lionide zijn twee voorwerpen overgezonden.

4, Apoderus Tranquebaricus Fabricius, Entomologia Systematica ,

Supplementum, p.162 (Attelabus). — Olivier, Entomo-

logie, tom. V (n°. 841) p.15, pl.1, fig. 18 (Attelabus). —

Schönherr, Genera et Species Curculionidum, tom. V,

p. 281.

Ik ontving twee voorwerpen van deze Curculionide.

'sRijks Museum bezat haar, met inbegrip van eene varié-

teit, van Java en Borneo.

VAN NOORDELIJK SUMATRA. 45

o. Rhynchites coelestinus Schönherr, Genera et Species Curcu-

lionidum, tom. I, p. 21.

Het Atjehsche voorwerp van deze Curculionide-soort is

kleiner dan een voorwerp evenzeer van Sumatra afkomstig,

dat zich reeds in ’s Rijks Museum bevond. Voor het overige

stemt het daarmede overeen.

6. Praonetha nov. spec. (zie de beschrijving hierachter).

Een exemplaar van deze boktor werd door mijn’ broeder

in den kampong Lampassei (20 minuten gaans van zee

gelegen) gevangen.

7. Hispa nov. spec. (zie de beschrijving hierachter).

Van deze soort ontving ik drie exemplaren.

8. Aspidomorpha micans Fabricius, Systema Eleutheratorum ,

tom. I, p. 398, n°. 64 (Cassida). — Boheman, Mono-

graphia Cassididarum, tom. IT, p. 313, n°. 67.

Een enkel exemplaar. ’s Rijks Museum bezat reeds voor-

werpen van Padang, van Java en van Calcutta.

9. Chnoodes nov. spec. (zie de beschrijving hierachter).

Ik ontving slechts één voorwerp van deze behaarde

Coccinellide.

10. Laccotrephes robustus Stgl, Oversigt af Kongl. Vetenskaps-

Akademiens Förhandlingar 1870, p. 706 (Hemiptera

insularum Philippinarum).

Van deze schorpioenwants ving mijn broeder den 20%

Mei 1874 een voorwerp in de digt begroeide gracht langs

den wal aan de noord-face van Kotta-Radjah. ’s Rijks Mu-

seum bezat haar reeds, behalve in twee exemplaren van

de Philippijnsche eilanden (van Dr. Semper afkomstig),

van Sumatra, Java, Bali en Timor.

Beschrijving der nieuwe soorten.

3. Myllocerus Atjehensis, Ritsema.

De lengte dezer soort, die wegens de tweemaal gegolfde

46 BIJDRAGE TOT DE INSECTEN-FAUNA

basis van den thorax tot het eigenlijke geslacht Myllocerus

behoort, bedraagt ongeveer 6,5 mm.

De grondkleur zal wel tusschen zeer donkerbruin (bijna

zwart) en helderbruin variéren, daar ik van beide tinten

een voorwerp voor mij heb. Het ligchaam is schaars

(ten gevolge van afslijting?) bedekt met fijne heldergroene

schubjes, digter evenwel op den buik, langs de zijden, om

de oogen en over het midden van den thorax. Behalve

deze schubjes komen er ook borstelhaartjes voor, die op

den romp en de schaft der sprieten bruingeel, op de vlag

der sprieten en de pooten wit zijn; de borstelharen die

op de dekschilden voorkomen zijn de langsten.

De kop is met fijne puntjes bedekt en tusschen de oogen

van een’ dwarschen indruk voorzien. De snuit is regt,

over het midden zeer flaauw uitgehold en aldaar van eene

fine langsgroef voorzien, die zich tot achter het diepste

gedeelte van den dwarschen indruk tusschen de oogen

voortzet. Ter wederzijde van en evenwijdig aan deze

langsgroef bemerkt men eene fijne langskiel, terwijl zich

daarnaast van den grond der sprieten tot den binnen-oog-

rand een flaauw gebogen groefje uitstrekt. De sprieten

ziin lang; de schaft is tamelijk sterk gebogen en reikt

bijna tot aan het midden van den thorax, de beide eerste

geledingen van de vlag zijn verlengd, de tweede merkbaar

langer dan. de eerste, de 3°—7* van onderling gelijke

lengte, de knop verlengd ovaal, aan het eind toegespitst,

ruim zoo lang als de drie voorgaande geledingen te zamen.

De thorax is bedekt met grove puntjes, waaruit een

bruingeel borstelhaartje ontspringt; hij is iets breeder dan

lang, van voren regt afgesneden, van achteren tweemaal

gegolfd, van voren smaller dan van achteren en in de zijden

kort voor het midden eenigszins gezwollen. Het scutellum

is klein, breeder dan lang, van achteren regt afgesneden

met afgeronde hoeken.

De basis der dekschilden is breeder dan die van den

thorax en in tegengestelden zin gegolfd. De schouders puilen

VAN NOORDELIJK SUMATRA. 47

eenigszins uit, zoodat onmiddellijk achter hen de dekschilden

zich flaauw ingeknepen voordoen. De dekschilden, die kort

achter het midden het breedst zijn, zijn met in rijen ge-

plaatste, diepe, min of meer vierhoekige stippen bedekt;

deruimten tusschen deze stippenrijen zijn gewelfd en glad,

en dragen op kleine verhevenheden overeindstaande bruin-

gele borstelharen. — De dijen der pooten zijn met een’

tand gewapend.

6. Praonetha Köhleri, Ritsema.

Verwant zoo wel aan P. scopulifera Pasc. (Longicornia

Malayana p. 175) als aan P. annulitarsis Pasc. (l. c. p. 185).

Lengte 12 mm. — Zwart, digt bedekt met een chocolade-

kleurig vilt, en met talrijke witte borstelhaartjes als het

ware bestrooid. De bovenlip en de voorrand van het kop-

schild met lange vuilwitte haren bedekt. De sprieten tamelijk

ver van elkander verwijderd; de onderzijde van deze organen

grijs, welke kleur aan de basis der geledingen een niet

volkomen gesloten ring vormt.

De thorax ongeveer zoo lang als breed, aan den voorrand

en in de zijden digt achter den voorrand gezwollen; op de

rugzijde van twee omvangrijke knobbels voorzien, waardoor

over het midden een overlangsche indruk gevormd wordt;

deze indruk is helderder van kleur dan het overige gedeelte

van den thorax, en vertoont op het midden een grijs vlekje,

door eene opeenhooping van grijze haartjes ontstaan. Het

scutellum is van achteren breed afgerond, op het midden

vaalzwart, langs de zijden lichtbruin gekleurd.

De dekschilden zijn in de schouders breeder dan de

thorax; zij zijn van terzijde zamengedrukt en worden naar

achteren smaller; het laatste derde gedeelte is tamelijk sterk

hellende, de uiteinden zijn scheef afgesneden. Voorts zijn

de dekschilden met grove, in meer of min onregelmatige

langsrijen geplaatste puntjes bedekt; behalve een kleine

van een bosje bruine borstelharen voorziene kam aan de

basis, bevindt er zich een van twee bosjes zwarte borstel-

48 BIJDRAGE TOT DE INSECTEN-FAUNA

haren voorzien aan het begin van het hellende gedeelte;

bosjes zwarte borstelharen, van welke haren meestal één

boven de anderen uitsteekt, vindt men voorts langs de

sutuur, op de lijn die de beide kammen vereenigt, en nog

enkele kleineren daarbuiten; op het hellende gedeelte neemt

men ook nog twee paren langwerpige knobbeltjes waar.

Op verschillende plaatsen, bijv. in de nabijheid van het

schildje en vóór het hellende gedeelte, zijn de dekschilden

voornamelijk in de stippen digt met grijze haartjes bedekt.

Het hellende gedeelte der dekschilden is iets donkerder van

kleur dan het overige. |

De buikzijde van den thorax met inbegrip der heupen is

grijsachtig, de zijden van het metasternum roodachtig met

zwarte stippen. De buikzijde van het achterlijf is vaalzwart,

de achterrand van het eerste tot en met het voorlaatste

segment roodachtig met zwarte stippen. De onderzijde der

pooten is aschgrauw, terwijl vooral de dijen met heldere

vlekken geteekend zijn.

Ik wijd deze soort aan de nagedachtenis van den reeds

bij den aanvang van den Atjehschen oorlog gesneuvelden

generaal Köhler.

7. Hispa Leonardi, Ritsema.

Wat de kleurverdeeling betreft behoort deze bedoornde

soort tot de groep van H. spinosa Web., saltatrix F., Vaniko-

rensis Guér. en Fabricii Guér., d.i. tot die soorten welk rood zijn

en zwarte dekschilden hebben. Wat de bewapening van den

thorax betreft sluit zij zieh digt aan de drie eerstgenoemde

soorten aan, daar zoowel de voorrand als de zijranden bewa-

pend zijn; bij de laatstgenoemde soort is dit alleen met de

zijranden het geval. Met de beide eerstgenoemde soorten heeft

de nieuwe soort bovendien nog de plaats van herkomst

(Sumatra) gemeen. Zij is echter gemakkelijk van hen te

onderscheiden doordien de zijranden van den thorax vier,

op eene gemeenschappelijke breede basis gezeten doornen

bezit, terwijl aldaar bij Spinosa Web. een gegaffelde en

VAN NOORDELIJK SUMATRA. 49

een kleinere enkelvoudige, en bij Saltatria F. en Vaniko-

rensis Guer. slechts een drietakkige doorn voorkomt.

De nieuwe soort dan is 45 mm. lang. De kop is rood

en met uitzondering van den glanzigen hals mat; de

bovenkaken en de oogen zijn zwart; de ongedoornde sprie-

ten zijn donkerbruin en met lichtgele haartjes bedekt; de

eerste geleding is ongeveer zoo lang als de tweede en derde

te zamen, de vierde, vijfde en zesde zijn van onderling

gelijke lengte en iets korter dan de derde; de overige ge-

ledingen ontbreken bij mijne voorwerpen.

De thorax is breeder dan lang; hij heeft de kleur van

den kop en is over het midden van twee zwarte langs-

banden voorzien; de rugzijde is, met uitzondering van den

gladden voorrand en een op het midden verbreed langs-

bandje tusschen de beide zwarte banden, met grove en

diepe puntjes bedekt, waaruit enkele fijne lichtgele haartjes

ontspringen. De voorrand draagt twee gaffelvormige doornen ;

de voorste tak is korter dan de achterste, en aan de voor-

zijde tweemaal flaauw ingesneden, waardoor twee kleine

tandjes ontstaan. leder der zijranden van den thorax draagt

op eene breede gemeenschappelijke basis, die zich als eene

verbreeding van den thorax voordoet, vier doornen, waar-

van de voorste de kleinste, de derde de grootste en de

vierde kleiner dan de tweede is. De top van de doornen van

den thorax is zwart. Het scutellum is driehoekig met breed

afgeronden top; het heeft de kleur van kop en thorax en

is door eene uiterst fijne bestippeling zonder glans.

De basis der dekschilden is breeder dan het breedste

gedeelte (het midden) van den thorax; naar achteren nemen

zij weinig of niet in breedte toe; zij zijn glanzig zwart

en met regelmatig in rijen geplaatste grove stippen net-

vormig bedekt. De schouders puilen sterk uit en dragen

3 of 4 stevige korte kromme doornen; ook de overige op

de rugzijde der dekschilden voorkomende doornen zijn kort

en stevig, en hebben eene in de rigting van de lengteas

van het ligchaam verloopende breede basis, Aan de zij-

50 BIJDRAGE TOT DE INSECTEN-FAUNA ENZ.

randen treft men afwisselend lange en zeer korte, aan den

achterrand slechts zeer korte doornen aan.

De buikzijde en de pooten zijn bleekrood van kleur.

Aan deze soort heb ik ter eere van mijn’ broeder een

zijner voornamen toegekend.

9. Chnoodes bis-tri-pustulata, Ritsema.

Bij deze behaarde Coccinellide is de voorrand van het

kopschild, als ook die van den prothorax uitgesneden; de

achterrand van de uitsnijding van den prothorax is regt;

de scheen der pooten is ongewapend.

De lengte bedraagt 3, de breedte 2 mm. De rugzijde is

glanzig zwart en met uiterst fijne puntjes en witte haartjes

bedekt; op den kop, die eenigszins digter en grover be-

stippeld is, en langs de randen der dekschilden komen

ook langere zwarte haren voor. De kop is van twee vuil-

gele vlekken voorzien, die zich langs den binnen-oogrand

van den voorrand van het kopschild tot de halve hoogte

der oogen uitstrekken. Ook de thorax draagt ter wederzijde

eene ovale vlek van dezelfde kleur; deze strekken zich in

de lengte van den voorrand tot aan den bruin gekleurden

achterrand en in de breedte van den zijrand tot over een

derde van de breedte uit, zoodat het zwarte gedeelte minder

dan een derde van de breedte van den thorax bedraagt. De

dekschilden zijn van zes (2 x 3) vuilgele vlekken voorzien,

en wel onmiddellijk voor het midden van vier naast elkander

geplaatsten, waarvan de buitensten, op den zijrand der

dekschilden stootende, half ovaal, en de binnensten, onge-

veer evenver van de buitensten als van elkander verwijderd,

bijna cirkelrond zijn, en daarachter, kort voor het eind, van

twee dwars-ovale vlekken, die noch aan de sutuur noch

aan den zijrand der dekschilden stooten. De buikzijde,

met inbegrip der pooten is geelachtig bruin, over het

midden iets donkerder dan aan de zijden.

Leiden, September 1875.

AANTEEKENING

OVER

OINOPHILA V-FLAVA Haw.,

TINEA NIGRIPUNCTELLA Haw.,

TINEA PARIETARIELLA Bruand

CORYPTILUM KLUGII Zeller.

Het genus Omophila, in de eerste editie van Staudinger

en Wocke’s Catalogus, naar Stainton’s Systeem der Tineinen,

onder de Elachistinen geplaatst, is in de tweede editie van

dien Catalogus, waarschijnlijk naar aanleiding van Herrich-

Schaffer’s aanwijzing in het Correspondenzblatt des Zool.-

Mineral. Vereins zu Regensburg 1857, p. 55 met Bedellia,

Lithocolletis en Tischeria tot eene familie Lithocolletidae

vereenigd. Hiertoe heeft stellig alleen eene zekere overeen-

komst in de kopbekleeding en in de aan Lithocolletis her-

innerende teekening der voorvleugels aanleiding gegeven,

want de leefwijze der eenige soort van het genus, welker

rups op wijnvaten in zwamachtige schimmels en in kurken

van wijnflesschen leeft, wijkt hemelsbreed af van die der

bladminerende Lithocolletis, Bedellia en Tischeria. De ver-

melde bijeenvoeging voldeed mij dan ook zeer slecht en ik

was volstrekt niet verwonderd toen ik, de ligchaamsdeelen

van Oinophila onderzoekende, eene onmiskenbare overeen-

komst met Tinea ontdekte en wel in de door niemand,

voor zoover mij bekend, vermelde bijpalpen, die lang en

dun, eenmaal gebroken, onder aan den kop terzijde van

het aangezigt liggen.

52 AANTEEKENING OVER OINOPHILA V-FLAVA,

Het verwondert mij dat zulke scherpzinnige geleerden

als Herrich-Schäffer en Stainton niet reeds door den bouw

der lipvoelers, die geheel als bij Tinea is, de juiste ver-

wantschap hebben gevonden. Een’ zuiger zie ik niet.

De kop is zoo min in Stainton’s Insecta Britannica plaat

VII, fig. Gc als bij Herrich-Schaffer, Syst. Bearb. VI Micro-

lepidoptera plaat XIV, fig. 23, 24 goed afgebeeld. Ik geef

derhatve eene betere op bijgaande plaat, welke dat ligchaams-

deel van voren en van boven gezien voorstelt (PL. 2, Fig.

4 en 2).

De afbeelding der vleugeladeren is bij Herrich-Schäffer,

1. c. fig. 22 beter dan bij Stainton; evenwel hebben de

voorvleugels drie uit den voorrand der middencel komende

adertjes en vertoonen ook de achtervleugels nog een paar

ader-rudimenten meer dan de eerstgenoemde afteekent.

Tinea Nigripunctella Haw.

en Tinea Parietariella Bruand.

Vond ik bij Oinophila V.-flava onderkaaksvoelers waar die

niet aanwezig moesten zijn, zoo kan ik die daarentegen

met mijne scherpste vergrootglazen en bij het helderste

licht niet ontdekken bij de bovengenoemde vlinders, waar

zij uithoofde van de plaatsing in het genus Tinea, gevonden

dienden te worden. De smalheid en kortheid van het

aangezigt en het digt opeenstaan van de lipvoelers laten

weinig plaats over voor zoo ontwikkelde onderkaaksvoelers

als de typische Tinea-soorten bezitten. Ik aarzel dus niet

om beide soorten uit het genus Tinea te verplaatsen

naar Dysmasia H.-Sch. naast Petrinella, waarmede vooral

Parietariella eene treffende overeenkomst heeft. Bij Migri-

punctella zijn de lipvoelers spitser, dunner en lid 2 van

onderen korter behaard. Bij beiden loopt een dik, stijf

borstelhaar aan het eind van de bovenzijde van lid 2 zeer

in het oog. Een’ zuiger zie ik niet.

Figuur 3 en 4 stellen den kop van Dysmasia Parietariella

Bruand voor; Fig. 5 dien van Nigripunctella Haworth.

TINEA NIGRIPUNCTELLA, TIN. PARIETARIELLA ENZ. 53

Coryptilum Klugii Zeller.

Zeer duidelijke, ineengevouwen onderkaaksvoelers zie ik

ook bij dezen door Prof. Zeller in Oken’s Isis van 1839

kort maar duidelijk beschrevene groote Javaansche Tineine;

waarvan verscheidene exemplaren aanwezig zijn op ’s Rijks

Museum van Natuurlijke Historie te Leiden. Het genus

Coryptilum houd ik als het naast verwant aan Lampronia

en Incurvaria. De overeenkomst is zelfs zeer groot; alleen

vind ik bij Coryplilum de franje der achtervleugels nog

korter, het middenlid der palpen langer behaard en de

draadvormige sprieten langer. De rups heeft zeker dezelfde

leefwijze als de rupsen der beide genoemde genera.

Een’ zuiger zie ik ook hier niet.

Figuur 6 stelt den kop op zijde voor.

P. C. T. SNELLEN.

Rotterdam, 10 Mei 1875.

CARPOCAPSA GROSSANA, Haworth,

(Plaat 2, fig. «—f.)

Vier rupsen dezer soort werden van den 23°" Maart tot

den 4°" April 1875 op verschillende plaatsen in het Haagsche

bosch gevonden. De diertjes zaten tegen beukenstammen ,

laag bij den grond, en bewogen zich zeer langzaam. Twee

daarvan kwamen in andere handen dan de mijne, maar van

de overigen begon de eene reeds daags na hare gevangen-

schap een’ cocon te spinnen, terwijl de andere daarmede

drie weken wachtte.

Grossana volgt dus eene andere levenswijze dan de meer

gemeene Splendana, die zich reeds in den herfst inspint.

Deze leeft, zoo als bekend is, in eikels, die zij gemiddeld

in September volwassen verlaat. Grossana wordt, volgens

de schrijvers, al in Augustus volwassen aangetroffen in het

lederachtig hulsel waarin de zoogenaamde boeknoten, die

haar voedsel uitmaken, besloten zijn.

Wij waren niet geheel zeker welke rupsensoort wij voor

ons hadden en daarom werd er een door mijn’ vriend Snellen

van Vollenhoven afgebeeld. Fig. a.

Rups 46pootig, in rust 10 mm. en uitgestrekt 12 mm.

lang. Het tweede lid breeder dan al de overigen; van 2 tot

12 is ieder volgend leedje smaller dan het voorafgaande.

Gewone wratten klein, weinig in ’t oog vallend en ieder

met een fijn, kort, wit haartje bezet. Buikpooten zeer kort,

weinig tot loopen geschikt. Het geheele ligchaam, met uit-

zondering van den kop en het eerste lid, eenkleurig, dof,

vuil oranje, met of zonder vlekkig doorschijnende ruglijn.

Kop klein, glanzig, okerbruin, van achteren hartvormig

uitgesneden. Hij wordt in rust halverwege onder het eerste

lid, dat glanzig en doorschijnend is, ingetrokken.

CARPOCAPSA GROSSANA. 55

De cocons werden op de oppervlakte van zand gemaakt,

van buiten met zandkorrels bedekt en onder mos en boom-

schors verborgen.

Pop lichtbruin , met doorntjes om de ringen en vier haakjes

aan het stompe staarteinde. Fig. b en c.

Uit den cocon van den 14% April kwam den 410°" Junij

1875 een mannelijke vlinder; uit dien van den 4°" April ver-

scheen den 20°" Junij een vrouwelijk voorwerp.

De man is Fig. d van boven en Fig. e zijne vleugels aan de

onderzijde voorgesteld. Het exemplaar is zeer sterk getee-

kend. De meeste voorwerpen zijn donkerder.

De onderzijde van de vrouwelijke vleugels ziet men Fig. f.

De ondervleugels van den man hebben twee kenmerken,

die bij de andere sexe ontbreken. Op de bovenzijde toch

bevindt zich langs den binnenrand eene ovale grijze vlek,

en van onderen is de binnenrandshelft zwart.

Over de levenswijze vindt men een en ander opgeteekend

bij Wilkinson, The Brit. Tort. p. 236, en in dit Tijdschrift,

DIEN p. 16%

DCE.

PHTHOROBLASTIS JULIANA, Curtis.

(Zie Curtis, British Entom. n°. 583.)

Phthoroblastis Juliana behoort, althans hier te lande, tot de

species rariores. De mij destijds vreemde rups werd den

4 Augustus 1873 gevonden tegen een beuk in het Haagsche

bosch. Zij was vleeschkleurig, met glanzig kastanjebruinen

kop en groote dofbruine wratten. Het spinsel werd den

6° Augustus, op dezelfde wijze als dat van C. grossana,

gemaakt en een vrouwelijke vlinder kwam daaruit te voor-

schijn den 21“ April 1874.

Eene beschrijving van-de rups is, geloof ik, nog niet

gepubliceerd. Daarom verdient de volgende aanteekening

van Mr. de Roo van Westmaas, die ik in de Bowwstoffen

zeer heb moeten bekorten, hier in haar geheel te worden

opgenomen.

«Rups 16pootig, lang 12 strepen, gevonden te Velp den

«14% Augustus 1858 tegen een’ beuk (waarschijnlijk leeft het

«diertje in de beukenvruchten waarin ik dergelijke rupsjes

«vond, die echter niet tot ontwikkeling kwamen). Kop klein,

«bruin, vrij spits; nekschild groenachtig bruin, doorschij-

«nend, met zwarte stippen, vooral aan de achterzijde en

«licht van den kop afgescheiden; kleur grijsachtig geel,

«aan den voorrand der ringen rosé. Ruglijn flaauw zwart

doorschijnend. Gewone stippen groot en glanzig bruin;

«luchtgaten zwart. Op de middelpooten, die de kleur van

«het ligchaam hebben, twee zwarte vlekken. Voorpooten

«glazig. Anus-schildje als het nekschild, met zwarte stippen,

«die in eene lijn liggen. Fijne lichte haartjes.

«De rups overwintert in het spinsel en verpopt eerst in

«het voorjaar. Pop lichtbruin met fijne doorntjes om de ringen

PHTHOROBLASTIS JULIANA. 57

«en een stomp staarteinde met verscheidene haakjes. De

«vlinder verscheen den 30** Mei 1859.»

Dit exemplaar is in de Bouwstoffen vermeld, DI. IT,

DU en. 119:

Met regt neemt men, naar mijn oordeel, in afwijking

van von Heinemann aan, dat Phthorobl. Juliana Curtis en

Nimbana H.S., v. Hnm. vormen zijn van dezelfde soort.

Het bovenvermelde wijfje van den 21** April behoort tot

Nimbana = Herrichiana v. Hnm. en is over het geheel

veel donkerder dan een exemplaar van Juliana & door

Mr. Snellen van Vollenhoven onder Wassenaar gevangen.

Het hoofdverschil bestaat echter daarin, dat bij Nimbana

de witte dwarsband van Juliana tot eene binnenrandsvlek

is ingekort, die even boven de vleugelvouw ophoudt. Is

Juliana de man en Nimbana het wijfje ?

Ik ben zeer geneigd met Herrich—Schäffer aan te nemen

dat de hier bedoelde Juliana door Frölich als Tortr. trinotana

onder n°. 226 beschreven is.

DAG.

EENE NIEUWE PAUSSIDE VAN CONGO

(ZUID-WESTKUST VAN AFRIKA)

BESCHREVEN DOOR

C, RITSEMA Cz,

De hier te beschrijven soort, waarvan het Leidsch Museum

een enkel voorwerp bezit, behoort tot het ondergeslacht

Pleuropterus (Westw.) van het geslacht Cerapterus (Swed.) en

is daarin verwant aan P. alternans Westw. (Proc. of the

Linn. Soc. of Lond., 19 June 1849, p. 56, en Thes. Ent. Oxon.,

Sousass ai

enne

a Pleuropterus Dohrnii n. sp.

b. Spriet van terzijde gezien.

p. 74, pl.16, fig. 2), reden waar-

om zij waarschijnlijk in het door

J. Thomson (Musée scientifique,

1860, p. 70) voor deze soort

opgerigte geslacht Heteropaussus

zal te huis behooren.

Hoewel aan bovengenoemde

soort verwant, is de nieuwe

soort, die ik ter eere van Dr.

C. A. Dohrn, bezitter van eene

der volledigste Paussidencollec-

tien, Pleuropterus Dohrnii noem,

gemakkelijk van haar te onder-

scheiden door den vorm van de

sprieten en van den thorax.

Pleuropterus Dohrni is 7,5

mm. lang. De kop met de mond-

deelen en de sprieten, de rug

van den thorax als ook de poo-

ten, met uitzondering evenwel

EENE NIEUWE PAUSSIDE VAN CONGO. 59

van de heupen, zijn donker roodbruin, de borst, de heupen,

de dekschilden en het achterlijf licht geelachtig bruin met

de volgende zwarte teekening: op den rug van den thorax,

de beide aan de achterzijde uitgeholde hoorntjes die zich

aan den achterrand ter wederzijde van de driehoekige uit-

holling bevinden; op elk der dekschilden, twee van achteren

boogvormig vereenigde langsbanden waarvan de buitenste

anderhalf maal zoo breed is als de binnenste; op het ach-

terlijf, de bovenste helft van het pygidium en aan de buik-

zijde een smalle band over de basis van het voorlaatste en

laatste segment.

De kop is kort en breed, vóór den grond der sprieten

glad en glanzig, daarachter tamelijk digt met puntjes

en bruingele haartjes bedekt; tusschen de oogen loopt

eene korte langsgroef; de schedel daarachter is tamelijk

sterk ingedrukt. Het eerste lid der sprieten is iets lan-

ger dan breed, sterk platgedrukt en onregelmatig met

grove puntjes bedekt; de zijranden dragen bruingele haar-

tjes. De knods (de vereeniging der negen volgende leedjes)

wordt naar het einde merkbaar smaller, hetgeen veroor-

zaakt wordt door de schuine rigting van den boven- of

buitenrand; haar eerste lid vertoont aan den buitenrand

het aan het ondergeslacht Pleuropterus eigen uitsteeksel,

doeh veel minder sterk dan door Westwood t.a. pl. bij P.

alternans is afgebeeld ; ook van de volgende leedjes puilt

de buitenrand vrij sterk uit (naar het einde der knods

echter minder), zoodat de geheele buitenrand een gekar-

teld aanzien verkrijgt. Het laatste lid is iets langer dan

de beide voorgaanden te zamen, aan den top breed

afgerond, op het midden het dikst en naar het eind wig-

vormig zamengedrukt. De geheele knods is spaarzaam met

bruingele haartjes en met puntjes bedekt; de puntjes staan

langs den binnen- of benedenrand digt opeen, terwijl de

haartjes op het uitpuilende gedeelte van den buitenrand

der leedjes tot een bosje vereenigd zijn.

De prothorax is breeder dan lang, van voren breeder

60 EENE NIEUWE PAUSSIDE VAN CONGO.

dan van achteren, en in de vier hoeken afgerond; voorbij

het midden zijn de platte, opgebogen, en van het midden-

gedeelte van den thorax door eene naar buiten gebogen groef

afgescheiden zijlappen ingesnoerd. Op het midden van den

rug neemt men twee knobbels waar, die door eene langs-

groef van elkander gescheiden zijn, welke langsgroef zich

achter genoemde knobbels plotseling verbreedt , en zoodoende

op het midden van de basis van den thorax een’ diepen,

breed driehoekigen indruk vormt, die van achteren door den

opstaanden achterrand van den thorax begrensd wordt. Op den

achterrand komt ter wederzijde van dezen indruk, een aan

de achterzijde uitgehold, flaauw naar buiten gerigt hoorntje

voor. De voorste helft van het pronotum en de rand der voorste

hoeken dragen lange bruingele haren. Het schildje ligt diep

weggezonken en heeft den vorm van een’ gelijkbeenigen

driehoek. Het sternum is glad en glanzig, het metasternum

over het midden van eene fijne langsgroef voorzien.

De dekschilden vertoonen drie of vier paren langsribben,

van welke echter de beide binnenste paren het sterkst ont-

wikkeld zijn. Tusschen de ribben komen onregelmatige min

of meer in rijen geplaatste verhevenheden voor; de geheele

oppervlakte der dekschilden is met uiterst fijne wratjes be-

dekt, die ieder een bruingeel, aan het eind verbreed en

regt afgesneden borstelhaartje dragen. Ook de haren der

andere ligchaamsdeelen schijnen, hoewel in geringer mate,

deze eigenaardigheid te bezitten. |

De pooten zijn lang en dun, en met bruingele haren bedekt;

de dijen zijn van terzijde zamengedrukt en min of meer leder-

achtig gerimpeld (vooral de binnenzijde van het laatste poo-

tenpaar); de dijen van het middelste pootenpaar zijn aan de

basis hooger en breeder dan die der beide andere paren.

De buik, met uitzondering echter van een’ smallen zoom

langs de basis der segmenten, is digt met bruingele haartjes

en fijne puntjes bedekt en daardoor mat, hetgeen ook met

het pygidium het geval is.

OPGAVE

VAN

BESCHREVEN XYLOCOPA-SOORTEN,

die noch als zelfstandige soorten noch als synoniemen door F. SMITH

in zijne monographie !) over dit geslacht zijn opgenomen.

DOOR

C. RITSEMA Cz.

Soorten van Europa ?).

Geene.

Soorten van Afrika 3).

Xylocopa capensis (Klug, i. 1.) (nec St. Fargeau) Spinola, Annales

de la Société Entomologique de France, tom. VII (1838) p.

DLO EB de

Kaap de Goede Hoop.

Xylocopa sulphurea (Klug, i. 1.) Spinola, Lc. G. 4.

Kaap de Goede Hoop.

Xylocopa pubescens (Klug, i. 1.) Spinola, Ze. D. 8.

1) Transactions of the Entomological Society of London for the year 1874, ps

247—300.

2) Bijna gelijktijdig met het verschijnen van Smith’s Monographie, maakte Prof.

C. Rondani in het Bullettino della Società Entomologica Italiana (ann. 6to, p. 105)

twee italiaansche Ay/ocopa-soorten als nieuw bekend, en wel onder de namen X. Ramu-

lorum Rond. en X. canuta Rond. De eerste is echter zonder twijfel synoniem met X.

valga Gerst. (Stett. Ent. Zeitung 1872, S. 276), de tweede met X. cyanescens Brulle

(Exped. scientif. de Morée. Zoologie. III. 1. p. 339. ne. 754. pl. 58 fig. 8).

3) Eveneens ongeveer gelijktijdig met Smith’s Monographie, verscheen in het opstel

over de door van Woerden uit Congo overgezonden Hymenoptera mijne beschrijving

van X. neglecta n. sp. (Tijdschr. v. Entom. dl. XVII (1874) blz. 207), eene soort

van X. albiceps F. verschillend door het gemis van den groenen glans op borststuk

en achterlijf. Zie ook over deze soort: Zijdschr. v. Entom. dl. XVIII (1875) blz, 149,

62 OPGAVE VAN BESCHREVEN XYLOCOPA-SOORTEN.

Egypte. Spinola meent de drie bovengenoemde man-

netjes als variëteiten van het mannetje van X. aestuans

(F.) Linn. te moeten beschouwen, en is hierin door Smith

(Catalogue of Hymenopterous Insects in the Collection of the

British Museum. Part II, p. 354) nagevolgd. Volgens Erichson

(Bericht úber die wissenschaftlichen Leistungen im Gebiete der

Entomologie während des Jahres 1840, S. 71) echter is Spinola

hierin te ver gegaan.

Xylocopa amethystina, St. Fargeau. Histoire naturelle des Insectes

Hymenopteres (Suites à Buffon) tom. II, p. 182 n°. 12.

3.9.— Fabricius, Systema Piezatorum. p. 341 n°. 16. —

Smith, Cat. Hym. Ins. Goll. Brit. Mus. Part IL, p. 348. n°, 22.

Kaap de Goede Hoop (het insect van Fabricius van

Oost-Indie).

Xylocopa frontalis, Reiche et Fairmaire (nec Olivier). Ferret

et Galinier, Voyage en Abyssinie, tom. HI (1847) p. 455.

Atlas, pl. 29, fig. 14 et 14a.

Abyssinié.

Xylocopa conjuncta, Smith. Cat. Hym. Ins. Coll. Brit. Mus.

Part TI (1854) p. 350; n°314,

Zuid-Afrika.

Soorten van Azië, den Maleischen Archipel !)

en Australië.

Xylocopa ruficornis, Fabricius. Syst. Piez. p. 341, n°. 12. —

Smith, Cat. Hym. Ins. Coll. Brit. Mus. Part II, p. 353, n°. 42.

Indië. — Volgens St. Fargeau (Hist. nat. Ins. Hym. Il, p. 194)

zou dit het mannetje van X. aestuans Linn. zijn, hetgeen

door Erichson (Bericht wiss. Leistung. im Entom. währ. 1840,

S. 72) niet wordt tegengesproken.

Xylocopa muscaria, Fabricius. Syst. Piez. , p. 358 n°. 20 (Centris).

— St. Fargeau, Hist. nat. Ins. Hym. IL p. 241 n°. 1

1) Eene beschrijving van acht nieuwe soorten van den Maleischen Archipel is

in handen der Redactie van het Tijdschrift voor . Entomologie.

OPGAVE VAN BESCHREVEN XYLOCOPA-SOORTEN. 63

(Lestis). — Smith, Cat. Hym. Ins. Coll. Brit. Mus. Part IT,

pesos, n° 67.

Nieuw Holland. — Bij de vermelding van Lestis bombylans

F. in den Catalogus der Hymenoptera van het Britsch Museum

(Part II, p. 364 n°. 1) deelt Smith mede, dat Centris mus-

carıa F. eene mannelijke Xylocopa is, hetgeen hem drie jaren

vroeger uit het typisch voorwerp der collectie Banks gebleken

was (zie Trans. Ent. Soc. of London. New ser. vol. I, p. 179).

Xylocopa olivacea (Klug, i. 1.) (nec Fabricius). Spinola, Ann.

Soc. Ent. France. tom. VII (1838) p. 519. A. 8.

Oost-Indié en Java. — Ook deze werd door Spinola als

eene variéteit van het mannetje van X. aestuans (F.) Linn.

beschouwd.

Xylocopa orichalcea, St. Fargeau. Hist. nat. Ins. Hym. (Suites à

Buffon) tom. II (1844) p. 181. n°. 11. 9. — Smith, Cat.

Hym. Ins. Coll. Brit. Mus. Part II, p. 354 n°. 50.

Ile de Fer?, Bengalen en China.

Xylocopa lunulata, St. Fargeau. /.c. p. 184 n°. 14. d.

China. — Zonder twijfel moet deze tot het mannetje van

X. dissimilis St. Fargeau (4. c.p. 180 n°. 9) gerekend worden,

zoo als ook reeds door Smith (Cat. Hym. Ins. Coll. Brit. Mus.

Part II, p. 356, n°. 58) gedaan was.

Xylocopa ferruginea, St. Fargeau. /. c. p. 187. n°. 22. 2. — Smith,

brenps 999. n AD,

Indië en Bengalen.

Xylocopa iridipennis, St. Fargeau. /. c. p. 188. n°. 24. 2. — Smith,

ie. P..353. n°, dd.

Indie.

Xylocopa chloroptera, St. Fargeau. /. c. p. 207. n°. 56. g. — Smith,

bro pe 390» m. 56.

China.

Xylocopa lativentris, Blanchard. Vict. Jacquemont, Voyage dans

PInde. tom. IV (1844).

64 OPGAVE VAN BESCHREVEN XYLOCOPA-SOORTEN.

Indië. — Volgens Erichson (Bericht wiss. Leistung. im Entom.

währ. 1845, p. 90) waarschijnlijk het wijfje van X. latipes F.

Xylocopa sinensis, Smith. Cat. Hym. Ins. Coll. Brit. Mus. Part U,

p. 356. n°. 57. 9.

China (Foo-chow-foo).

Soorten van Zuid-Amerika, Brazilié en de

| West-Indische eilanden.

Xylocopa caribea, St. Fargeau. Hist. nat. Ins. Hym. (Suites à

Buffon) tom. II. p. 202, n°. 49 &. — Smith, Cat. Hym. Ins.

Coll. Brit. Mus. Part II, p. 346, n°. 9.

Eiland Guadeloupe. — Volgens Erichson (Bericht wiss.

Leistung. im Entom. währ. 1840 S. 72) is dit het mannetje

van X. teredo Guild. = X. aeneipennis (Lepell.) de Geer.

Soorten van Noord-Amerika.

Geene.

Soort waarvan het vaderland niet met voldoende

zekerheid bekend is.

Xylocopa obscura, St. Fargeau. Hist. nat. Ins. Hym. (Suites à

Buffon) tom. II. p. 188, n°. 25. — Smith, Cat. Hym. Ins.

Coll. Brit. Mus. Part II, p. 363. n°. 99.

Amerika ?

Aanteekening. In Bd. V (1806) van Illiger’s Magazin für

Insektenkunde worden door Illiger (blz. 149-152) verschei-

dene Xylocopa-soorten benoemd doch niet beschreven, als:

X. caerulea, Brazilië; X. chrysoptera, Bengalen; X. chalcoptera,

Oost-Indië; X. superciliosa, Zuid-Amerika; X. serena, Bra-

zilië; X. peruana, Peru; X. lanigera, Brazilië; X. helvola,

Oost-Indië; X. leonina, Oost-Indië; X. lutea, Sumatra, en

X. flavithorax, Sierra Leona.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN,

BESCHREVEN EN MEERENDEELS 00K AFGEBEELD

DOOR

S. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN.

Zesde stuk met drie platen.

VERVOLG DER CAPSINEN.

Genus 12. PuyTocoriıs Fall.

Dit geslacht laat zich uit de anderen gemakkelijk onder-

scheiden door de bijzonder lange en dunne sprieten en

zeer lange achterpooten. Het ligchaam is langwerpig of

uitgerekt ovaal met de zijden der dekschilden bijna over de

geheele lengte evenwijdig. De kop is gewoonlijk een weinig

nedergebogen , driehoekig, met de oogen zoo breed als hij

lang is. De oogen zijn zeer groot en uitpuilend, van boven

gezien aan den buitenkant cirkelrond, op zijde gezien eivor-

mig. De sprieten zijn langer dan het ligchaam, zeer fijn;

alleen het 1° lid, dat gewoonlijk zoo lang is als de kop met het

borststuk, is dikker dan de anderen; het 2° is zoo lang of iets

langer dan 3 en 4 te zamen, het laatste is het kortste.

De zuiger reikt een eind voorbij de achterheupen. Het

borststuk is van achteren toegerond en naar voren veel

smaller wordend, tamelijk plat, doch naar voren afhellend

en niet scherpkantig aan de zijden, met twee dwarsplooijen

voor het midden. Het schildje middelmatig van grootte,

66 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

driehoekig met eene vrij spitse punt. Dekschilden bij een

paar soorten zeer smal en lang, bij allen van eene zeer

ontwikkelde membraan voorzien. De vier voorste pooten

zijn slank en tamelijk lang, doch de achterpooten hebben

zeer lange en tevens zeer dikke dijen, en scheenen die

bijzonder slank en langer dan deze zijn.

Het geslacht is zeer natuurlijk, doch de soorten hebben

zoo vele punten van overeenkomst, dat zij moeijelijk te

onderscheiden zijn. Hare woonplaats zijn boomen en

heesters; men zegt dat zij door middel der lange achter-

pooten springen, ik heb dit echter niet gezien en twijfel

er aan, omdat zij zoo gemakkelijk tot vliegen overgaan.

babel der soorten.

desroodssseelhen bruun eekleurde 1 zn:

a a. grijs, ofseroerachte gekleurd Er. e.

b. roodgeel met roode strepen, op het schildje

eene gele langsstreep; lengte 6 mm.. . . Ulm.

b b. bruin met lichtere vlekken gemarmerd, op

het schildje geen gele langsstreep, lengte

SEO N a ON IO VENS

c. thorax gelijk van kleur, grijs of bruin met

wäittenvachterrand. nt me oe

ce. thorax geel of groen met zwarte langsstre-

pen ın de zijden ingeval. oct mee ee ia ae.

A. Phytoc. Um L.

Plaat 9 (dl. XVIII), fig. 10.

Linn. Faun. Suec. 964. — Fabr. S. Rh. 256, 17. — Hahn.

W. Ins. II p. 9, Fig. 234. — Meyer, Ent. Zeit. Stett. 1844.

p. 88. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 313, n°. 7.

Lengte 4—6 mm. — Grondkleur geel of oranje-achtig,

ook wel lichtbruin. Kop niet zeer ver uitstekend, geel met

twee roode langsstrepen of rood met drie gele. Het 1° lid

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 67

der sprieten bruinrood met witte stipjes en eene geelach-

tige langsvlek aan de buitenzijde; de binnenzijde vertoont

eenige vrij lange witte haartjes; het 2° lid is roodachtig

geel met witte basis, waarop bi) sommige voorwerpen een

bruin bandje volgt; de beide volgende leden lichtgeel. De

oogen puilen sterk uit en zijn bruinzwart van kleur. De

zuiger is rood, doch naar de spits toe bruin. Het borst-

stuk is op den rug of geheel geel met 2 of 4 roode langs-

strepen of voor de voorhelft zoo gekleurd en voor de achter-

helft roodbruin met een smal wit zoompje. Het roode

schildje draagt eene gele middellijn en twee onregel-

matige gele vlekjes daarneven. De dekschilden zijn rood-

bruin met eenige onregelmatige vlekken in de lengte van

gele en nootbruine kleur en eene gele ruitvormige vlek

boven den bloedrooden, aan de spits purperbruinen cuneus;

de membraan is meest grijs met witte vlekjes, soms zeer

licht gekleurd. Kop, thorax en dekschilden zijn bij onbe-

schadigde voorwerpen met sneeuwwitte haartjes vrij digt

bezet. De onderzijde is donkerder van kleur, soms wijn-

rood met gele vlekjes. De pooten hebben de heupen met

de basis der dijen licht gekleurd, de voordijen geel met

bruinroode stippen en vlekken, de middelsten desgelijks,

de achtersten bruin of bruinrood met 2 of 3 schuine gele

halve bandjes. De voor- en middenscheenen zijn lichtgeel

met de spits breed bruin en 4 of 2 bruine bandjes; de

achtersten zijn wit, met een’ breeden bruinen band voor

het midden. Van de tarsen zijn de twee voorste leedjes

geel, het laatste met de klaauwtjes zwart.

Deze soort, die niet ongemeen is, werd zoo dikwijls met

de volgende verwisseld, dat ik sommige schrijvers niet heb

durven aanhalen, b. v. Flor en Fieber. Het komt mij voor

dat de punten van verschil nog niet bij iedereen zoo over-

tuigend vaststaan, dat er niet dikwijls verkeerd zou worden

gedetermineerd. Zijn het werkelijk twee soorten ?

Ulmi werd hier te lande veelvuldig aangetroffen, als bij

Arnhem in Aug. (de Gr.), bij Velp (v. Med. de R.), bij

68 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Leyden (H.en v. V.), bi) Utrecht (Six, Ver Loren, v. Has-

selt), bij Wolfheze (Piaget), aan de Rhedersteeg in Aug.

(H. Alb. en v. V), bij den Haag (v. V.), bij Domburg (de Man).

2. Phytoc. divergens Meyer.

Meyer, Ent. Zeit. Stett. 1841, p. 88. — Idem, Rhynch.

d. Schw. p. 44, Tab. 1 f. 1. — Dougl. & Scott, Brit. Hem.

p.311, n°.6. — Misschien ook: Wolff, Ze. Cim. 155. Tab. XV

f. 149 (Miris longicornis).

Lengte 6—8 mm. — Ik geloof dat ik hier volstaan kan

met het onderscheid tusschen deze soort en de vorige op

te geven. Vooreerst is zij, nam. Divergens, gewoonlijk iets

langer, dan is zij donkerder van kleur, in den regel rood-

bruin met onduidelijke bruine versieringen; voornamelijk

is de kop altijd donkerder; het schildje heeft geene gele

middellijn en geene gevlekte teekening; de achterscheenen

zijn minder donker. Maar dit alles zou nog slechts eene

kleurverscheidenheid aanduiden en geen regt geven om

van Divergens eene bijzondere soort te maken; het eigenlijk

kenmerkende verschil is dan ook dat het eerste lid der

sprieten bij deze naar evenredigheid langer is dan bij Ulnu,

en dat het achterlijt bij Div. overal even breed is en bij Ulm:

in het midden uitgezet en naar achter smal toeloopend.

Ik meen het eerste kenmerk, dat der sprieten, voldoende

waargenomen te hebben, doeh omtrent het tweede behoef

ik wel niet te bewijzen, dat het bij gedroogde voorwerpen

alle waarde verliest, aangezien het achterlijf dikwijls onder

het opdroogen sterk in vorm verandert.

Indien het waar is dat Wolff bij de beschrijving en

afbeelding van zijne Miris longicornis deze soort van Phyto-

coris heeft voor zich gehad, dan zal de naam Divergens

wegens het regt van prioriteit voor Longicornis moeten

plaats maken. |

Ulmi werd door mij bij Hattem, door Ritsema bij Oos-

terbeek, en door Snellen bij Rotterdam gevangen.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 69

5. Phytoc. Populi L.

Linnaeus, S. N. V. 503, 109. — Fabr. S. Rh: 237, 1471. —

Fall. Hem. I, p. 84, n°. 16. — Schellenb. Cimic. t.3, f.3. —

Burm. Handb, II, 268, n°. 9, — Flor., Rh. Lol. IL p.

DOME

Lengte 6 mm. — Grijs of grauw gemarmerd. Kop kort

en naar onder gebogen. Oogen donkerbruin, zeer bol uit-

puilend. Sprieten zeer lang en slank, bruin en wit; het

1° lid langer dan kop en thorax (op den rug gezien), wit,

boven op met eene fijne bruine streep, die voorbij de

helft eens afgebroken is en onder met eene zeer smalle

bruine lijn, aan de binnenzijde bezet met witte borsteltjes ;

lid 2 heeft 14 van de lengte van 1 en is bruin met witte

basis en een onduidelijk wit bandje voorbij de helft; 3 iets

langer dan de helft van 2, bruin met witte basis; 4 korter

dan 3 en lichter van kleur. Zuiger vuilwit met bruine spits.

Thorax 12 zoo breed als lang; aan den achterrand bijna

tweemaal zoo breed als aan den hals; voor vuilwit, doch

spoedig grauwbruin wordend en donkerder naar achter,

evenwel geheel aan het eind met een wit zoompje dat in het

midden wat naar voren springt. Schildje zwart aan de

basis, verder roodachtig wit met 2 bruine langsstreepjes,

die voor de spits van elkander afwijken. Dekschilden vuil-

wit met bruin gemarmerd; eene niet altijd duidelijke ruit-

vormige vlek aan de spits van het corium; cuneus bruin

met witte spikkels; membraan in kleur weinig .verschillend

van het middengedeelte van het corium. Pooten bruin en

wit gewolkt; voorscheenen altijd met 2 donkere banden en

donkere spits, middelscheenen met 3 donkere banden, wit

aan de spits; achterdijen geelwit met 2 schuine bruine

banden voorbij de helft; achterscheenen eerst zwart met

een wit bandje, dan wit met een zwart bandje. Alle tarsen

zWart.

Lichtere voorwerpen hebben grijs al wat hier bruin of

70 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

zwart is genoemd, ja! men treft exemplaren aan bijna

zonder teekening.

Deze soort is voorzeker de gemeenste van dit geslacht

in ons land. Zij werd in alle provincién waargenomen be-

halve Groningen en Drenthe, doch zal voorzeker ook daar

wel voorkomen.

4. Phytocoris Tiliae F.

Fabr. S. Rh. 237, 169. — Fall. Hem. Suec. 1.p. 85,17. —

Meyer, Rh. d. Schw. t. 7, f. A. — Flor, Rh. Livl. II. p.

999. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 303, PI. X, f. 1.

Lengte 5—6 mm. — Herkenbaar aan den lichten pro-

thorax met zwarte zijranden. Geel of groenachtig geel met

sterk geteekende zwarte of zeer donkere bruine vlekken.

Kop sterk naar beneden gebogen, geel, soms met groene

tint. Oogen niet bijzonder bol, zwart. Sprieten langer dan

het lijf; 4° lid zwart met eenige witte stippen, 2° zwart

aan de basis en even voorbij het midden met een’ witten

band, 3° zwart met witte basis, 4° iets minder donker. De

lengteverhouding als bij de vorige soort, doch de borsteltjes

donker. Prothorax geel of groenachtig geel met 2 zwarte

puntjes aan den achterrand en de zijde bedekt met eene

zwarte langsstreep, die naar achteren toe gevorkt is; som-

tijds is zij ongevorkt, maar dan ziet men 4 punten aan

den achterrand in plaats van 2. Schildje van de kleur van

den thorax met twee fijne puntjes in de voorhoeken en 2

zwarte streepjes scheef op de zijden, digt bij de spits. Dek-

schilden geel of groen, verschillend van teekening; bij

fraaïje exemplaren met 2 zwarte stippen op den clavus,

op het corium een dwarsband op + der lengte, daarvoor

4 en daarachter 2 stippen aan den rand; van den laatsten

eene schuine lijn naar den achterhoek, verbonden aan een

ander lijntje voor de membraan; eindelijk een driehoekig

vlekje aan den rand voor den cuneus; deze heldergeel met

zwarte spits. Membraan met eene dubbele zwarte- vlek

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. UA

onder den cuneus en nog 2 grijze aan den rand. Ook het

bovenste deel der groote cel is berookt grijs en de ader

tusschen beide cellen is zeer donker. De pooten zijn ge-

kleurd als bij de vorige soort.

Men treft voorwerpen aan, zoo licht van kleur dat de

normale teekening niet altijd gemakkelijk te herkennen is.

Meijer Dür verklaarde deze soort slechts voor eene ver-

scheidenheid der vorige.

Zij werd in de maanden Juli}, Aug. en Sept. gevangen

bij Beek, Velp, Arnhem, Utrecht, den Haag, Breda en

Middelburg.

Gen. 13. LvGus Hahn.

Ziehier nu het aan soorten rijkste geslacht der Capsinen,

waarvan de algemeene beschrijving geheel moet overeen-

komen met die der familie, vereenigd met de ontkennin-

gen der kenmerken van de 12 voorgaanden en van het

veertiende. In plaats van dat algemeen beeld van het

sroote aantal soorten in dit geslacht vervat hier te schet-

sen, ‘tgeen den lezer voorzeker al even weinig zou vol-

doen als het mij aangenaam zou wezen het neder te schrijven,

meen ik te mogen verwijzen naar de inleiding van deze

vijfde familie en naar de analytische tabel der genera,

beide in het vorige deel van dit tijdschrift gedrukt.

Ik laat hierachter wel eene tabel der soorten volgen,

doch geheel afwijkende van de geleerde en diepzinnige

tabellen, waarop men zich sedert de laatste 15 jaren in

entomologische werken toelegt. In tegenstelling daarvan

heb ik verkozen eene ware pons asinorum te geven,

eenigzins naar het voorbeeld van de analytische tabel van

Herrich-Schaeffer, hoofdzakelijk gegrond op de verschillen

in grootte en kleur; volkomen overtuigd zijnde dat men

met zoodanige tabel eerder te regt komt dan met eene die

op het min of meer bol uitpuilende der wangen, of den

72 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

afstand tusschen de voor- en middenheupen verwijst. Het

geheele doel van het leveren van zulk eene tabel moet

toch niet wezen geleerdheid uit te kramen, maar den lezer

op de kortste wijze tot de kennis te brengen van den

naam der soort die hij voor zich heeft.

Tabel der soorten.

A. Grootere soorten van 6 millimeter en daar boven.

a. Met duidelijke langsaderen op het corium.

6. met geheel gelen cuneus . . 00 fee siria:

bb. cuneus geel met zwarte spits. . . - 2 . . . . . striatellus.

aa. Met onduidelijke langsaderen of zonder.

e. zwart.

d. met rood schildje . … - pone gr ot 5. Gothiens.

dd. met zwart schildje . . . . seticornis.

ddd. met hartvormige hooggele “ane op het le . cordiger.

ce. groen.

e. zonder vlekken op de dekschilden . . . . . bipunctatus.

ee. met grauwe vlekjes op de dekschilden . . . . . Chenopodu.

eee. met roode vlekken op de dekschilden . . . . . ferrugatus.

AA. Kleinere soorten van 6 millimeter lengte tot 2 mm.

B. Ovale, wier lengte tot de breedte staat ongeveer als 2 tot 1.

7. Bij beide sexen sprieten en scheenen regt.

1. Dekschilden grauw of nootgeel.

x schildje zwart met drie roode vlekjes . . . Fallenii.

X X » nootbruin met 3 gele vlekjes. . . punctulatus.

IIS » geel met of zonder 2 bruine streepjes. pratensis.

2. Dekschilden rood . . . . Seren. = rubicundus.

3. ” zwart met geel ee

°. cuneus hooggeel met zwarte basis en spits . . Zripustulatus.

COE eee TOU eda . . . unifasciatus.

000, » groenachtig a me ds ee zwart Kalmii.

4. Dekschilden zwart zonder gele versiering.

+ metlichtbruinen buitenrand en bruinrooden cuneus. Gyllenhalü.

++ met zwarten cuneus i . = - . . . . . mutabilis.

5. Dekschilden geel met rooden cuneus . . . . . . vulmeratus.

6. ” tanig bruin met donkere membraan . . Pinastri.

7. ” groen met ongevlekte membraan . . . Pastinacae.

8. ” doorschijnend zeer licht bruin, met bloed-

roode spits van den euneus . . . . cervinus.

9. ” grauwgeel met eene driehoekige donkere

VIE PE Re Rosen:

I. Bij d'het 2e en 3e lid der sprieten en = nn krom. ¢horacicus.

BB. Langwerpige, wier lengte meer dan 2 maal de grootste breedte is.

a, Het borststuk in den vorm van een halsje verdund.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

$ cuneus zwavelgeel, met roode spits

$$ » geel of bijna wit, met fijne zwarte Re

$$$ » bruin als de dekschilden. :

ac. Het borststuk niet in den vorm van een halsje ARE

> Achterscheenen zonder rijen zwarte stippeltjes.

I. Dekschilden rood, borststuk groen .

IT. 2 en borststuk geelachtig rood

I ” hooggeel.

* Kop zwart.

*™ Kop geel

IV. Dekschilden zwart.

* Gele vlekken op de zwarte dekschilden

** Dekschilden geheel zwart.

+ Scheenen zwart .

++ Scheenen roodbruin

V. Dekschilden groen of groengeel of grijsgroen.

-|- Borststuk korter dan het schildje, membraan met

. chlorizans.

groene vlekken -

*|--|- Borststuk langer dan het nn

¢ 1° en 2e lid der sprieten zwart aan de basis .

. nubilus.

di 1e lid geheel zwart.

cca Le en 2e lid der sprieten niet Bart aan de basis.

8. tarsen geheel zwart of bruin.

° zuiver groen of geelachtig, membraan met

. pabulinus.

groene aderen .

oo grijsachtig groen, bn donker met

. mollieulus.

witte aderen =

66. tarsen niet geheel zwart.

. virgula.

. histrionicus.

. globulifer.

. rufipennis.

. rubricatus.

. melanocephalus.

, aurantiacus.

. flavonotatus.

. pilosus.

. tibialis.

angulatus.

Y- thorax en dekschilden wit behaard, de

laatsten ook aan den rand .

. nassatus.

yy. thorax en dekschilden niet te gelijk wet

behaard, de laatsten in allen gevalle

niet aan den rand.

i. kop met scherpen achterrand, borststuk

dwars gerimpeld .

ü. kop zonder scherpen achterranal

k. membraan ongevlekt.

. rugicollis.

+ dekschilden met witte vlekjes als

bezaaid .

++ dekschilden zonder witte ae

flavosparsus.

§ kop zeer breed, achterdijen zeer

dik, corium en cuneus van

dezelfde kleur.

. Tanaceli.

§§ kop niet zeer breed, achterdijen

niet zeer dik,

cuneus geel

kk. membraan gevlekt.

corium groen,

. Ericetorum.

Z. membraan grauw met 3 bruine

vlekken .

. contaminatus.

Il, membraan zwart He gegolfd

wit dwarsbandje .

. Paykullù.

74 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

VI. Dekschilden vaal. =

x zonder bruine strepen op het borststuk . . . . decolor.

DIXIE 2 “ CHE ” ws Ges:

VII. Dekschilden bruin.

+ leen 2e lid der sprieten zwart, 3e wit, 4e bruin. . Caricis.

++ alle leder ” 7 vaalmit CM eo)

VIII. Dekschilden bruin of vuilgeel met witte of gele langsstrepen. T’Aunbergü.

IX. Dekschilden aan de basaalhelft vaal, het overige donker-

bruin, schildje rood gevlekt. . . . . . . +. Bokemanm.

>> Achterscheenen met rijen zwarte stippels.

1. Zwart met het ie lid der sprieten zwart . . . . . pulicarius.

2. Donkerbruin met de 2 eerste leden der sprieten zwart. Arbustorum.

3. Donker- of lichtbruin met witte sprieten . . . . . variabilis.

4. Grauwgeel met de 2 eerste leden der sprieten zwart . brunnipennis.

DiGeelameläwitiegspeietens NNS

6. Groen met groenachtig gele sprieten, 1e lid met

ZzwartenDand) CS EEE fa 6 16 6 SENT

7. Vaalrood met lichtroode sprieten . . . . . . . roseus.

AAA. Kleinste soort, beneden 2 millim. lengte.

Dekschilden zwart en grijs gevlekt, zonder membraan . . . saltitans.

1. Lygus striatus L.

Plaat 10 (dl. XVIII), fig. 4. 1)

Linn. S. Nat. (Ed. 13) 730, 105. — Fabr. S. Rh. 255;

15. — Hahn. W. Ins. II, p. 134, f. 219. — Panz. F. Germ.

93, 22. — Wolff. Ic. Cim. p. 37. Tab. 4, f. 37. — Flor. Rh.

Lil. I, p. 490. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 320.

Lengte 10 of 11 mm. — Lang en smal, zoo goed als

onbehaard. De kop aan de oogen (met deze) iets breeder

dan lang, stomp driehoekig, zwart met een naauwelijks

onderscheidbaar geel stipje op den schedel tegen den rand

van elk der oogen. Deze rond, bol, bruinzwart. Sprieten

bijna zoo lang als het lif; 4° lid veel langer dan de kop,

slank, rood met zwarten top; 2° 11 maal zoo lang, zwart,

slank, dikker wordende naar het einde; 3° iets langer dan

het 1°, slank, wit aan de basis, daarna vaalzwart; 4° kort

en grijs. Borststuk aan den voorrand niet zoo breed als de

kop met de oogen, naar achteren tweemaal breeder wor-

1) De twee gele streepjes op het schildje zijn in deze figuur door den graveur

geheel over het hoofd gezien.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 15

dend, zoo lang als in het midden breed, met stompe ach-

terhoeken, zwart met een ruitvormig geel vlekje in het

midden, met versmeltende randen. Schildje vrij groot,

driehoekig, zwart met 2 gele streepjes aan de zijden naar

de spits toe, die zij niet bereiken. Dekschilden met hoog-

liggende langsaderen, geel met zwarten buitenzoom, bruinen

clavus en daartusschen 5 zwartachtige langsstrepen ; boven

den oranje-gelen cuneus een driehoekig zwart vlekje. Mem-

braan zeer donker met gele aderen en een wit vlekje tegen

de spits van den cuneus. Buikzijde zwart. Pooten fraai

rood met de dijen, trochanters, basis en uiteinde der

scheenen en de tarsen zwart.

Van deze zeldzame soort ving de heer Ritsema te Velp

in Junij 2 voorwerpen; vroeger had ik er een te Brummen

gevangen den 28" Mei.

2. Lygus strratellus F.

Plaat 10 (dl. XVIII), fig. 5.

Fabr. S. Rh. 236, 164. — Fall. Hem. 1. p. 84, 15. —

Panz Ein. Germ. 93, 47. — Hahn W. Ins. J. p: 13,

f. 218. — Wolff, Ic. Cim. p. 156, tab. 15, f. 150. — Flor,

Rh. Livl. I. p. 492. — Dougl. and Scott. Brit. Hem. p. 318.

Lengte 6 of 7 mm. — Korter en naar evenredigheid

breeder dan de voorgaande, aan de bovenzijde geel met

bruine versiering, aan de buikzijde zwart met gele vlek-

ken. Kop van boven gezien meer dan 2 maal zoo breed als

lang met uitpuilende zwarte oogen, doch van voren gezien

langer, dus sterk naar beneden gebogen, geel met een

zwart en 2 scheve bruine langsstreepjes op het aangezigt.

Sprieten zoo lang als 3 van het ligchaam, slank ; 1° en 2° lid

geel met de tippen donker, 3° en 4° lid grauwzwart. Borst-

stuk vrij kort en zeer breed van achteren, aldaar in het

midden ingebogen, geel met den uitersten voor- en achter-

rand wit, vier langwerpige zwarte vlekjes voor het midden

en een vrij breeden, doch in het midden afgebroken zwarten

76 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

dwarsband tegen den witten zoom aan; deze band is in

enkele voorwerpen ook wel smal. Schildje geel met zwarte

basis, die echter meest onder den prothorax verborgen blijft.

Dekschilden sterk gelijkende op die van Striatus, doch minder

donker, grondkleur geel; langsstrepen en vlekjes bruin;

cuneus geel met zwarte spits. Membraan rookkleurig met

ronde lichtere vlekken en gele aderen. Onderzijde bruin-

achtig zwart met bruingele streep en daaronder twee ronde

vlekken aan wederzijde op den buik. De zuiger geel met

het eerste lid zwart. Pooten geel met roodachtige dijen en

zwarte achtertarsen. De voorwerpen verschillen nog al in

teekening en in intensiteit van kleur.

Deze soort is vrij wat gemeener dan de vorige en komt

in Mei en Junij voor. In de beide provinciën Holland werd

zij aangetroffen door de heeren van der Hoeven (Leyden),

Piaget (Duinen), de Graaf (Haagsche Straatweg), van Has-

selt (Haag), v. Vollenhoven (Haarlem, Haag), Ritzema Bos

(Ameland); in Utrecht door de heeren Six en van Bemmelen

(Driebergen), Ver Loren (Amersfoort); in Gelderland door

den heer v. Medenbach de Rooy (Arnhem); en in Noord-

Brabant door mij (het Ginneken).

3. Lygus Gothicus L.

Plaat 10 (dl. XVIII), fig. 3.

Linn. S. Nat. 13 ed. 726, 73. — Fabr. S. Rh. 244, 20. —

Fall. Hem. I, p. 147, 4. — Panz. Fn. Germ. 92, 15. — Wolff,

Ic. Cim. p. 33. tab. 4. f. 33. — Hahn, W. Ins. I. p.12. f. 5. —

Flor, Rh. Livl. I. p. 479.

Lengte 5,5 of 6 mm. — Langwerpig ovaal, van voren

ietwat hoekig, zwart met ile, tamelijk lange zwarte be-

haring. Kop bijna verticaal staande, daardoor van boven

gezien zeer breed en kort, weinig glanzig zwart met twee

scheve gele vlekjes op den schedel. Oogen bol uitstekend,

donkerbruin. Zuiger glanzig zwart, reikend tot even voorbij

de middelheupen. Sprieten langer dan de helft van het

ligchaam, zwart, het 2° lid slechts weinig langer dan 2

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 77

maal het 1°, de beide laatsten te zamen korter dan het

het 2°, de beide eersten met eenige tamelijk lange haartjes

bezet. Borststuk aan den voorrand vrij breed, naar achteren

een weinig oploopend, aan den achterrand minder dan

tweemaal zoo breed als voor; zwart, op het midden der

zijkanten een oranje vlekje. Schildje aan den voorrand zwart,

van achteren bedekt met eene ruitvormige geelachtig roode

vlek. Dekschilden zwart met eene vrij breede gele rand-

streep, die echter een eindje boven den cuneus ophoudt.

Deze geelachtig rood met de uiterste spits en den binnen-

hoek zwart. Membraan roetkleurig. Onderzijde zwart met

eenige gele vlekken op borst en buik. Pooten zwart met

bruine scheenen.

Op ’s Rijks Museum te Leyden wordt een voorwerp be-

waard, dat volgens de etiquette door Dr. W. de Haan in

Holland zou gevonden zijn.

4. Lygus seticornis F.

Fabr. S. Rh. 244, 18. — Fallen, Hem. I. p. 88 n°. 93

(Lateralis). — Wolff, Ic. Cim. p. 117, tab. 12. f. 111 (Tibialis),

p. 158. tab. 16. f. 152. — Hahn, W. I. I. p. 220. f. 114. —

Flor, Rh. Livl. I. p. 503.

Lengte 6 tot 8 mm. — Langwerpig ovaal, zoo goed als

onbehaard, behalve op dekschilden en buik; zwart, kop

en borststuk glanzig, dekschilden mat. Kop bijna verticaal,

van boven gezien zeer kort en breed; oogen tamelijk uit-

puilend, van ter zijde gezien niervormig, donkerbruin. Sprie-

ten iets korter dan het ligchaam, lid 1 en 2 zwart, 3 en 4

bruin, de laatsten niet bijzonder dun. De zwarte zuiger

reikt tot aan de achterheupen. Borststuk van voren tamelijk

smal, naar achter oploopend en aldaar bijna 3 maal zoo

breed als voor, met naar buiten gebogen achterrand, zwart

met fijnen witten zoom voor en achter, die van den ach-

terrand in het midden puntig naar voren uitstekend. Schildje

zwart, met fijne gele haartjes bezet. Dekschilden donker-

bruin, tamelijk dik met gele haartjes bezet, met een

78 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

onzuiver begrensden witten veeg onder den zwarten bui-

tenrand ; cuneus roodachtig in het bruin, membraan iets

lichter bruin dan het corium, aderen donker. Onderzijde

zwart met de randen der geurklieren geel. Pooten lang

en slank, zwart met de apophysen en scheenen vuilgeel,

deze laatsten met 2 rijen fijne, doch zeer duidelijke stekels.

: Deze soort werd hier te lande gevonden door den heer

Mr. H. W. de Graaf in Julij bij Noordwijk en door den heer

Heylaerts in de omstreken van Breda, in het midden der-

zelfde maand.

5. Lygus bipunctatus F.

Plaat 10 (dl. XVIID, fig. 6.

Fabr. S. Rh. 235, 158. — Fall. Hem. I. p. 78, 2. — Herr.

Sch. W. Ins. IN. p. 79, pl. 98 f. 298 (te bont). — Kirschb.

Rh. Wiesb. p. 59. — Flor, Rh. Livl. I. p. 498. — Dougl. and

Scott, Brit. Hem. p. 319.

Lengte 7 tot S mm. — Langwerpig ovaal, aan de schouders

het breedst, groen, groenachtig geel of roodachtig geel,

van boven met uiterst fijne zwarte en gele, van onder

alleen met gele haartjes bezet. Kop bijna verticaal, van

boven gezien echter stomp driehoekig met grauwgroene,

van ter zijde gezien niervormige oogen. Zuiger geel, aan de

spits bruin, reikend tot de achterheupen. Sprieten bijna

zoo lang als het lijf; het 4° lid matig dik, groen; het 2° 23

maal zoo lang als 1, aan de spits niet verdikt, geel lang-

zamerhand naar het bruine trekkend, 3 en 4 te zamen zoo

lang als 2, bruinachtig rood. Borststuk aan den hals iets

minder breed dan de helft van de grootste breedte, en 13

zoo lang als de breedte van den duidelijk afgezonderden

voorzoom, met zeer uitgebogen achterrand en naar achteren

sterk oploopend. In het midden 2 kleine ronde, zwarte

vlekjes, die echter dikwijls wegblijven. De dekschilden heb-

ben, voornamelijk bij het mannetje, somwijlen een rooden

gloed op clavus en corium. Membraan grauw met gele aderen.

Abdomen onder de dekschilden zwart met gele of groene

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 79

randen. Pooten groen, of groenachtig of bruinachtig geel,

met bruine scheenspitsen en tarsen; de achterdijen vrij

dik, soms met rijen zwarte puntjes, de achterscheenen

met 2 rijen zwarte stekeltjes.

Deze soort is in het geheele land gemeen en vooral

zeer veelvuldig in de duinen op wilde kool of mosterd; zij

komt van Junij tot in October voor.

6. Lygus Chenopodi Fall.

Plaat 10 (dl. XVIII), fig. 7.

Fall. Hem. Suec. 77, 1. — Wolff, Ic. Cim. p. 36, tab. 4,

f 36. — Hahn, W. Ins. I, p. 202, tab. 33, f. 103 (Bino-

tatus). —:Flor, Rh. Liv. I, p. 501. — Dougl. and Scott,

Brit. Hem. p. 325.

Lengte 6 tot 7,5 mm. — Gelijkende op de vorige soort,

doch grauwer van kleur en onderscheiden door de teeke-

ning op het schildje en door de inplanting der sprieten. Lang-

werpig ovaal, grauwgroen met grijze of zelfs witte beha-

ring. Kop bol op het voorhoofd, iets minder naar beneden

gebogen dan de vorige. Sprieten tegen de oogen aan in-

geplant (bij Binotatus niet zoo digt tegen den oogrand aan),

veel donkerder van kleur dan bij den voorgaanden. Op den

schedel dikwijls 2 bruine streepjes. Zuiger lichtgroen met

bruine spits en donkergroen einde van het 4° lid, reikt

tot aan de middenheupen. Borststuk iets korter dan bij

de voorg. soort en minder oploopend naar achter, bruin-

achtig groen, glanzig, soms met 2 kleine donkere vlekjes

op de achterhelft. Schildje met 2 van elkander afgebogen

kleine bruine streepjes, die echter ook wel eens ontbreken,

vooral bij het wijfje. Op de dekschilden is de buitenrand

van het corium onder den zeer smallen zwarten zoom,

en tevens de cuneus iets lichter en glanziger van kleur,

dan het overige; het corium naar de spits toe donkerder,

soms in langsstrepen. Membraan iets donkerder grauw

dan de dekschilden met vuilgele aderen, die aan het eind

der kleine cel een bruin verdikt punt vertoonen. Abdomen

80 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

aan de bovenzijde zwart met grauwgroene randen. Pooten

groen met geelachtige heupen; de dijen met rijen bruine

stipjes besprenkeld, de scheenen met zwarte stekeltjes en

het laatste lid der tarsen zwart.

Volgens den heer Piaget is deze soort vrij gemeen in

de duinen. De heer de Graaf ving haar in Aug. te Kat-

wijk op Eryngium maritimum, ik zelf bij Scheveningen 22

Julij; doch ik ving haar bovendien in Aug. te Naaldwijk,

waar geene duinen zijn en 22 Julij aan het strand der

Schelde bij Bergen-op-Zoom. Ook ving de heer van Me-

denbach de Rooy haar bij Huissen in Aug.

7. Lygus ferrugatus F.

Plaat 10 (dl. XVIII), fig. 8.

Fabr. S. Rh. 236, 163. — Fall. Hem. S. 1, p. 86, 19. —

Hahn, W. Ins. I, p. 204, tab. 33, f. 104. — Flor, Rh.

Livl. I, p. 496. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 327.

Lengte 7—8 mm. Langwerpig eirond, doch iets breeder

dan de vorige soorten, groenachtig geel of grauwgroen,

met zeer fine en korte zwarte beharing. Kop van ter zijde

gezien bolrond, naar beneden gebogen, van boven gezien

stomp driehoekig, met 2 zwarte vlekjes op den schedel en

den achterrand van den kop zwart. Oogen matig groot,

bol, bruin. Sprieten zoo lang als het ligchaam; het 1° lid

vrij dik, grauwgroen; het 2° rood met bruine basis, niet

dikker wordende naar het einde; 3 en 4 te zamen langer

dan 2, zwart. Zuiger aan de basis groen, in het midden

bruingeel, aan de spits zwart. Borststuk van gedaante als

bij Bipunctatus, doch iets breeder van voren, grauwgroen

met twee breede, doch onduidelijke roode langsstrepen.

Schildje met gele basis onder den prothorax en soms met

eene bruine langsstreep over het midden. Dekschilden met

eene kaneelroode groote vlek op den clavus en twee zulke

langsstrepen in wigvorm op het corium. Membraan grauw

met lichtere aderen; de cellen iets donkerder dan de grond,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 84

Pooten groen met bruine einden der achterdijen ; de scheen-

spitsen en tarsen zwartbruin.

Beschreven naar een voorwerp door den heer Maurissen

26 Julij "74 bij Bunde in Limburg gevangen. De soort werd

bovendien aangetroffen aan de Bildt en te Driebergen door

den heer Six, terwijl de heer van Medenbach de Rooy bij

Arnhem in Julij twee voorwerpen ving.

8. Lygus cordiger Hahn.

Hahn, Wanz. Ins. I, p. 35, Pl. 56, fig. 174. — Fieber,

Die Eur. Hemipt. p. 264.

Lengte 6 mm. — Ovaal, tamelijk breed, grof gekorreld,

zwart met doojergele versiering. Kop kort en breed drie-

hoekig, vrij spits aan de basis van den zuiger, glanzig

zwart met een smal geel dwarsstreepje op den schedel.

Oogen sterk uitpuilend, bruin, volgens Herrich-Schaeffer

in het leven rood. Sprieten niet langer dan de helft der

ligchaamslengte, zwart, het 2° lid min of meer verdikt naar

het einde, de beide volgenden haarfijn. Schildje doojergeel met

eene zwarte vlek aan den voorrand, die zich soms naar

achteren tot bijna aan den achterrand uitstrekt. Schildje drie-

hoekig, glad, zwart aan de basis, verder doojergeel en glanzend.

Dekschilden aan de binnenhelft zwart, aan de buitenhelft

doojergeel; cuneus meer oranjegeel met zwarte spits. Mem-

braan rookkleurig met lichtere wolken aan de basis. Achter-

lyf boven en onder zwart. Heupen en dijen zwart, de laatsten

met 4 of 2 gele bandjes voor de knie; scheenen geel met

de basis en spits, alsmede een bandje in het midden zwart ;

tarsen grauw met het laatste lid en de klaauwtjes zwart.

Een voorwerp in de omstreken van: Breda in het gras

bij brem in Julij (Heylaerts); twee voorwerpen in Julij bij

Arnhem (v. Med. de Rooy).

9. Lygus Fallemi Hahn.

Plaat 8 (dl. XVIII), fig. 11.

Hahn, Wanz. Ins. II, p. 89. Pl. 57, fig. 175. — Kirschb.

Rh. Wiesb. p. 67.

82 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Lengte 4. mm. — Ovaal, tamelijk breed, bruin met

lichtere dekschilden. Kop van boven gezien breed driehoekig,

zwart op den schedel met 2 van daar tusschen de oogen

afdalende vlekken. Oogen uitpuilend en bruin. Sprieten korter

dan het halve ligchaam, donkerbruin, met de basis van lid 1

rood. Op het schildje drie lichtgekleurde vlekken, twee in de

zijhoeken, À aan de spits. Dekschilden lederkleurig, bijna

doorschijnend, glanzig, gestippeld met 1 zwart vlekje in het

midden en 2 aan den achterrand van het corium, de spits

van den cuneus mede zwart. Membraan doorschijnend met

lichtbruine aderen. Pooten lichtbruin met roodbruine ringen

op de dijen; een breede donkere ring om de scheenen, de

scheenspitsen en het 3° lid der tarsen donkerbruin.

Een voorwerp werd 29 Junij in de Hollandsche duinen

gevangen door Dr. Piaget.

10. Lygus punctulatus Fall.

Fall. Hem. Suec. 95, 36.— Meyer, Rh.d. Schweiz, p.105,

tal IN ie, 2.

Lengte 4 mm. — Vrij breed ovaal, als de vorige, glan-

zig, kaal, gestippeld, lichter of donkerder nootbruin. Kop

van boven gezien breed, kort met eene vooruitstekende

punt. Oogen sterk uitpuilend, donkerbruin. Sprieten zoo

lang als het halve ligchaam, geel, naar de spits donker-

der. Borststuk naar achteren sterk oploopend, bol, aan

den achterrand, die in het midden regt loopt, tweemaal

zoo breed als aan den hals; de twee verhevenheden achter

den voorrand zijn soms van achter donkerbruin gezoomd.

Het schildje heeft 3 gele vlekken in de hoeken of het is

door 3 gele lijntjes, die van de hoeken af naar een punt

voor het midden toeloopen, in drie donkerder veldjes ver-

deeld. Dekschilden sterk gestippeld, doch bijna doorschjj-

nend, met 2 donkere plekken, een naar het einde van het

corium, de andere in het midden; deze teekening verdwijnt

dikwijls. Ken dwarsbandje op de spits van den cuneus

donkerbruin, Membraan geelachtig met de buitenader der

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 83

groote cel donkerbruin. Cuneus en membraan sterk naar

beneden gebogen. Pooten bruinachtig geel; een zwart bandje

om de achterdijen, midden- en achterscheenen met 2 don-

kere bandjes en het laatste lid der tarsen donkerbruin.

Deze zeldzame soort komt zeer vroeg en zeer laat in het jaar

voor en overwintert waarschijnlijk. De heer van Medenbach

de Rooy ving bij Arnhem 4 exemplaren in April en Novem-

ber; doch hij trof de soort ook bij Huissen in Julij aan.

11. Lygus pratensis L.

Plaat 10 (dl. XVIII), fig. 9, de var. Campestris.

Linn. S. N. 15 ed. 728, 86 et 87. — Fabr. S. Rh. 234,

454 et 155. — Fall. Hem. 90, 28 et 91, 29. — Panz. Fn.

Germ. 93, 19. — Hahn, W. Ins. I. p. 217 et 248, Tab. 35,

fig. 442 et 143. — Flor, Rh. Livl. I. p. 517. — Douglas and

Scott, Brit. Hem. p. 463.7 (Campestris), p. 464. 8 (Pratensis).

De autoriteit van Linnaeus en Fabricius schijnt vele

entomologen genoopt te hebben de gladde en de harige voor-

werpen dezer soort als twee afzonderlijke species te beschou-

wen; doch Burmeister, Meyer en vooral Flor (zie zijne lange

noot op bladz. 520) hebben voldoende bewezen dat men

hier slechts met eene soort in twee verscheidenheden, die

in elkander loopen, te doen heeft. Zonderling is het dan ook,

dat Douglas en Scott hen weder van elkander scheiden, doch

dit feit is waarschijnlijk te verklaren uit de overweldigende

lust die de Engelschen drijft om hunne fauna met soorten

te verrijken, waarvan ook vroegere werken in ruime mate

getuigen. Tot Pralensis wordt ook nog door Flor gebragt

_Gapsus gemellatus H. Sch. (Wanz. Ins. HI, p. 81, fig. 301).

Lengte 45—5,5 mm. — Ovaal, bijna glad of wel met

korte haartjes bezet, glanzig, op het borststuk gestippeld ,

geel of groenachtig geel of grauw. Kop vrij sterk naar

beneden gebogen, van boven gezien tweemaal breeder dan

lang, driehoekig met rönde uitpuilende bruine oogen, die

van ter zijde gezien ovaal zijn. Sprieten iets langer dan

de helft van het ligchaam, fijn, het 4° lid iets dikker;

84 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN,

groen, geel of roodachtig; het 2° geel of roodachtig met

donkerbruine spits, die iets dikker is dan de rest, 3° en

4° te zamen langer dan 2, haarfijn, zwart. Zuiger groen

of lichtbruin, reikend tot de achterheupen. Borststuk van

achteren tweemaal zoo breed als voor, sterk bol naar ach-

teren oploopend, doch aan den achterrand weder naar be-

neden gebogen, glanziger dan de rest van het lijf; het

hoogere gedeelte is gewoonlijk het donkerst gekleurd.

schildje minder sterk gestippeld dan het borststuk, bijna

glad; het basaalgedeelte (onder den rand van den pro-

thorax) donker gekleurd, van waar dikwijls in het midden

op het onbedekte gedeelte 2 donkere streepjes naar beneden

dalen. Dekschilden minder glanzig dan het borststuk, ’t zij

ongevlekt, ’t zij met 2 vlekjes aan het eind van het corium ,

"t zij bovendien met donkere langsstrepen. Pooten niet zeer

lang, noch zeer slank, met 2 of 3 bandjes om de einden

der dijen.

De gladdere lichtgekleurde voorwerpen zijn de ware

Pratensis, de meer behaarde, sterker gekleurde en vooral

gevlekte voorwerpen behooren tot Campestris; vele voor-

werpen zijn even goed tot de eene als tot de andere ver-

scheidenheid te brengen. De verscheidenheid Gemellatus

Herr. Sch. is eenmaal in Julij bij Groningen aangetroffen door

Dr. de Gavere. Pratensis behoort tot de zeer gemeene soorten

en is, zoo ik wel heb, in al onze provinciën gevangen.

12. Lygus rubicundus Fall.

Plaat 3, fig. 1.

Fall. Hem. I. p. 92, 30. — Flor. Rhynch. Livl. 1. p. 534.

Lengte 4—4,5 mm. — Ovaal, van gedaante als de voor-

gaande, doch geelrood of rood van kleur en kleiner. Kop

sterk neergedrukt, bijna verticaal, glanzig met 2 putjes

op den schedel. Zuiger roodachtig geel met bruine spits,

reikend tot over de middenheupen. Sprieten iets korter

dan de helft van het lijf, met de 2 eerste leedjes en de

basis van het 3° roodgeel, het overige bruin. Borststuk

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 85

niet veel langer dan de breedte van den voorrand, van

achter bijna 2 maal zoo breed als lang, in het midden van

den achterrand ingebogen, vrij bol kussenvormig, glanzig,

doch sterk bestippeld, behalve de 2 halsbultjes, die glad

blijven. Halsschild fijner bestippeld, even als de dekschil-

den; deze met korte lichtgrijze haartjes bezet. Cuneus iets

lichter van kleur, doch met fijne bloedroode spits. Membraan

berookt met fijne roode cel-aderen; een fijn bruin dwars-

streepje onder de spits der groote ader en een hoornvormig

wolkje aan den buitenrand. Buik en pooten lichter van kleur

dan de bovenzijde. Dijen met donkere bandjes voor de knie.

Het komt mij voor dat deze soort bij de schrijvers met

andere roode, doch langwerpiger soorten verward is; zelfs

stemt de beschrijving bij Flor niet volkomen met mijne

voorwerpen overeen.

Volgens mijne aanteekeningen werd deze soort gevonden:

bij Utrecht door Dr. van Hasselt, bij Dciebergen door den

heer Six, bij Arnhem in October door den heer van Meden-

bach de Rooy en door mij in de maand April op de Gliphoeve

onder Heemstede.

13. Lygus tripustulatus F.

Plaat 10 (dl. XVIII), fig. 10.

Fabr. S. Rh. 239, 182. — Fall. Hem. Suec. I. p. 96, 38. —

Hahn, W. Ins. I. p. 213. Pl. 34, f. 110 (Pastinacae) et 111. —

Burm. Handb. II. p. 273, 25. — Flor, Rh. Livl. I. p. 515. —

Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 450.

Lengte 4 mm. — Ovaal, glanzig, met putjes bestippeld,

„wart met oranjekleurige teekening. Kop geel met bruine

vlekjes voor de oogen en bij den zuiger, bol van voren, bijna

verticaal staande, van boven gezien tweemaal zoo breed als

lang. Oogen uitpuilend, bruin. Zuiger geel, donkerbruin aan

het einde, tot de achterheupen reikend. Sprieten ver over de

helft van het ligchaam reikend, slank; het 1° lid geel met een

zwart langsstreepje aan de binnenzijde en een zwart bandje

voor de spits, het 2° eerst zwart, dan bruin, dan geel,

86 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

dan weder zwart, het 3 bruin met gele basis en het 4°

geheel bruin. Borststuk vrij breed van voren, 13 zoo lang

en op het breedst 2 maal zoo breed als aan den hals, met

den achterrand rondgebogen, zonder indruksel, van voren

geel, van achteren zwart of wel met 4 zwarte vlekken; in

het 4° geval het geel in het midden met eene wigvormige

vlek inspringende en 2 zwarte vlekken op het geel achter

de halsbuilen. Schildje geel of oranje met zwarte basis, die

onder den rand van het halsschild verborgen is. Dekschilden

zwart met 2 gele vlekken aan den rand, die soms vrij

diep naar binnen doorloopen; cuneus oranje of geel aan de

basis en de spits zwart. Membraan zeer donker met gele

aderen en bovendien 2 gele of witte vlekjes, 1 rond in het

midden, 4 hoornvormig aan den rand. Borst geel met zwarte

vlekken, buik glanzig zwart met gele randvlekken. Pooten

geel, dijen met 2 of 3 zwarte banden, scheenen met 1 bandje.

Er is veel verschil in donkerder of lichter teekening. Bij

de var. Pastinacae van Hahn loopt de middenhand op de

dekschilden door en is er een geel vlekje op de spits van

den clavus.

Bij Groningen en Diever in Julij gevangen door Dr. de

Gavere, bij den Haag en Leyden door mij, bij den Haag in

Februarij en Maart door Mr. Leesberg, bij Utrecht door den

heer Six, bij Breda in menigte door den heer Heylaerts, bij

Huissen door den heer v. Medenbach de Rooy met de var. welke

ook gevonden is bij den Haag door den heer van der Wulp.

14. Lygus Kalmü L. 1).

Plaat 3, fig. 2.

Linn. Fn. Suec. 948. — Fabr. S. Rh. 243, 10 (Flavovarius). —

Fall. Hem. Suec. I, 93, 34. — Hahn. W. Ins. I. p. 211. Pl. 34,

f. 109 (Flavovarius). — Schellenberg, Cim. tab. 3, f 2 en c

(te hoog geel). — Flor, Rh. Livi. I. p. 521. — Douglas and

Scott, Brit. Hem. p. 452.

1) Linnaeus zou zich wel gewacht hebben ooit Kalmi (met een è), te schrijven,

gelijk men leest bij Fieber, Douglas en helaas! ook bij Flor.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 8

Weder eene soort met twee namen, een voor de licht-

een voor de donkergekleurden; ofschoon Fieber hen als

twee soorten gescheiden heeft, hebben nogthans de En-

gelsche auteurs hen weder vereenigd, 't geen zeer opmer-

kelijk is.

Lengte 4 mm. — letwat langwerpig ovaal, donkerbruin

of zwart met geel of geelachtig groen versierd. Kop sterk

naar beneden gebogen, glanzig geel met 2 zwarte langs-

streepjes of donkerbruin met 3 gele streepjes, die zich op

den schedel tot eene vlek vereenigen. Oogen uitpuilend,

lichtbruin. Sprieten iets langer dan de helft van het lijf;

1° lid geel met zwarten band aan de spits, de 3 volgenden

bruin; lid 2 is 23 maal langer dan lid 4 en naar de spits

toe iets dikker wordend. Zuiger geel met zwart uiteinde.

Borststuk naar achteren oploopend en vrij bol, fijn gestip-

peld, op het breedste punt 2 maal zoo breed als lang, aan

den achterrand, die rond uitgebogen is, flaauwelijk ingedeukt

in het midden, zwart met smallen gelen voor- en achter-

rand en een geel langsstreepje in het midden. De var. Fla-

vovarius heeft 3 gele vlekjes op het midden, of het borst-

stuk in het midden geheel geelgroen. Schildje glad, glanzig,

geheel geel, of met een driehoekig of halfrond zwart vlekje

in het midden van de basis. Dekschilden (Kalmü) zwart

of bruin, met eene langwerpige geelgroene vlek aan de basis

van het corium en met de bovenhelft van den cuneus geel;

of wel (Flavovarius) groenachtig geel met de bovenhelft van

den clavus, een’ dwarsband aan het eind van het corium

en de benedenhelft van den cuneus bruin. Membraan lichter

of donker wolkig berookt, met de groote ader geel. Onder-

zijde zwart met 2 zeer breede gele langsstrepen over den

buik. Pooten geel, de achterdijen met 2 bruine bandjes

voor de knie, de achterscheenen en tarsen aan de achter-

helft bruin.

Gemeen op verschillende schermbloemen, voornamelijk

beerenklaauw (Heracleum sphondylium) en in de meeste pro-

vincién aangetroffen,

88 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

15. Lygus Pastinacae Fall.

Fall. Hem. 94, 35. — Flor, Rh. Lil. I. p. 523, n°. 30. —

Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 455, Pl. 15, f. 4.

Zoo sterk gelijkend op de voorgaande, dat men haar

voor dezelfde zou houden, indien niet de oogen minder

uitpuilend waren en vooral niet aan den binnenrand inge-

bogen, terwijl Kalmi de oogen vrij sterk ingebogen heeft.

Ook is er eenig verschil in kleur gelijk blijken zal uit de

volgende beschrijving.

Lengte 4 mm. — Groen met bruine teekening, membraan

ongevlekt. Kop olijfbruin, glanzig met een zwart dwars-

streepje in den nek en donkerbruine oogen. Sprieten van

dezelfde kleur; het 2° lid iets donkerder aan de basis.

Thorax geel, glanzig, tamelijk grof gestippeld, met bruinen

achterrand der halsknobbeltjes. Schildje zwavelgeel of

appelgroen. Dekschilden groen met een’ bruinen gloed op

den clavus en aan het eind van het corium; cuneus licht-

groen met donkerder randen. Membraan wit, doorschijnend

met zeer licht bruine aderen. Onderzijde vuil groenachtig

geel met de borst bruinachtig; eene zwarte vlek op het

midden van den laatsten buikring en twee kleinere aan de

zijden daarvan. Pooten groenachtig geel met de scheenen

lichtgroen en het laatste lid der tarsen zwart.

Deze soort werd gevangen 13 Junij in het Overmaassche

bij Rotterdam door Dr. Piaget, in Julij op Staalduin door

den heer van der Wulp en in Mei bij Utrecht door den

MESEN Ni

16. Lygus unifasciatus K.

Plaat 10 (dl. XVIII), fig. 11.

Fabr. S. Rh. 243, 9. — Fall. Hem. 1. p. 86, 21 (Semiflavus). —

Wolff, Ic. cim. p.154. tab. 15, fig. 148 (Semiflavus). — Hahn,

W. Ins. 1. p. 208, tab. 34, fig. 107 (Semiflavus) IL. p. 85, tab. 56,

fig. 169 (Lateralis) et 170 (Marginatus). — Flor, Rh. Livl. 1.

p. 544. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 467, Pl. 15, f. 6.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 89

Kene in kleur nog al variérende soort, die echter daar-

om nog geene drie afzonderlijke namen verdiende, zoo als

Hahn aan de kleurverscheidenheden toediende.

Lengte bijna 5 mm. — Zwart met goudgele en grijze

haartjes bezet, ovaal, de mannetjes iets langwerpiger dan

de wijfjes. Kop sterk naar beneden gebogen en niet zeer bol,

daardoor van boven gezien zeer kort en breed, zwart met

twee gele vlekjes tegen de oogen aan op den schedel.

Oogen licht bruinrood, sterk uitpuilend, grof van facetten.

Sprieten zoo lang als # van het ligchaam; het 4°lid betrek-

kelijk kort, vaalrood, het 2° driemaal langer, van dezelfde

kleur met bruine spits, het 3° half zoo lang als het 2°,

bruin met roode of gele basis, het 4° zwart. Zuiger bruin-

rood, reikend tot de middenheupen. Borststuk naar achteren

oploopend, kort en breed, met smallen gelen zoom aan den

achterrand. Schildje of geheel zwart, of meer of min geel

aan de spits, soms over de helft. Dekschilden geel met

zwarten clavus en op het corium 2 tegen elkander aan

liggende ovale zwarte vlekken, die den buitenrand en den

cuneus niet raken, maar wel den achterrand; deze vlekken

breiden zich soms zoo zeer uit, dat er weinig van de

grondkleur meer overblijft (var. lateralis en marginatus);

cuneus rood met een zwart vlekje aan den buitenrand. Mem-

braan rookkleurig, de zwarte cellen omzoomd met gele

aderen. Voorpooten rood, middenpooten roodbruin, achter-

pooten bruin met gele basis der dijen.

Eene niet bijzonder zeldzame soort, gevangen bij Utrecht

door Dr. van Hasselt en den heer Six, op Walcheren door

den heer Gerlach, te Katwijk door den heer de Graaf, te

Wassenaar en Scheveningen in Julij door mij. De var. Lateralis

werd te Katwijk op walstroo aangetroffen door den heer

de Graaf en bij Amersfoort door den heer Six.

17. Lygus vulneratus Wolff.

Plaat 3, fig. 3.

Panz. Fn. Germ. (Wolff) 100, 22. — Fall. Hem. Suec. p. 87,

90 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

22. (Dalmanni). — Hahn W. Ins. I. p. 210, pl. 34, fig. 108

(Dalmanni). — Flor, Rh. Livl. 1. p. 549 (eodem nom.).

Lengte 3 tot 4mm. — Zeer na aan de voorgaande verwant.

Ovaal, het wijfje iets breeder dan de man, grauw- of groen-

achtig geel, met goudgele of zilverachtige haartjes bekleed.

Kop verticaal, zeer weinig bol, daardoor van boven gezien

breed en kort; oogen matig uitpuilend, grijs. Zuiger aan de

spits bruin. Sprieten ongeveer 3 der lengte van het ligchaam,

roodachtig geel met de uiteinden der leedjes bruin; het laatste

geheel bruin. Lid 2 is 4 langer dan de beide volgenden te

zamen, bij den d zoo dik als het 1° lid en overal van gelijke

dikte, bij het gaan de basis dunner dan aan de spits. Borst-

stuk met 4 zwarte vlekjes, 2 aan den voorkant achter den

witten zoom (zij blijven wel eens weg, doch verlengen zich

ook wel tot 2 langsstreepjes en in het laatste geval is op den

kop mede eene zwarte langsstreep te zien) en 2 aan de schou-

ders. Schildje geel met zwarte basis of zwart met eene hart-

vormige gele vlek aan de spits. Dekschilden met zeer fijnen

zwarten buitenrand en soms met 2 wigvormige vlekken op

het corium. Cuneus bloedrood met een fijn zwart streepje

aan den buitenrand. Membraan lichter of donkerder grijs

met gele aderen. Pooten grauwgroen of vuilgeel, de dijen

aan de onderzijde met rijen van bruine stipjes; achterdijen

met 13 bruin bandje aan de knie; laatste lid der tarsen zwart.

Het achterlijf op den rug zwart met grauwgele randen.

Zeer gemeen op de duinen van half Junij tot in Augustus.

Ook op Ameland gevonden door den heer Ritzema Bos.

18. Lygus Gyllenhalu Fall.

Plaat 3, fig. 4.

Fall. Hem. S. 97, 40. — Herr. Sch. W. Ins. IL. p. 86. PI. 101,

f. 310. — Flor, Rh. Livl. I. p. 546 partim. — Dougl. and Scott,

Brit. Hem. p. 446. Pl. 15, f. 1.

Lengte 3—4 mm. — Breed ovaal, zwart met grijze haartjes

dik bekleed. Kop sterk gebogen, weinig bol, van boven

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. M

gezien vijfhoekig. Oogen van ter zijde gezien nagenoeg nier-

vormig, uitpuilend, grof van facetten, bruin. Sprieten niet

langer dan de helft van het ligchaam, geelachtig wit met

een bruin vlekje aan de binnenzijde van het 4° lid; het

4 en de spits van het 3° bruinachtig. Borststuk hoog op-

loopend en bol gewelfd; eene zeer lichte indeuking in het

midden van den rond uitgebogen achterrand; deze rand

aan wederzijde met een fijn witachtig zoompje. Schildje

kort en breed, overdwars gekrast, aan de spits sterk be-

haard. Dekschilden met een vlekje aan de basis, den zeer

smallen zoom van den buitenrand, den achterhoek van het

corium en den cuneus steenrood; deze laatste is aan den

voorrand door eene diepe inkeeping van het corium afge-

scheiden. Membraan zwart met witte aderen en een wit

vlekje onder de spits van den cuneus. Onderzijde zwart,

vlekkig behaard. Pooten geelachtig met bruine gedeelten ;

de heupen en dijringen zwart, de dijen met bruine bandjes,

de tarsen vuilwit met zwarte spits en zwarte klaauwtjes.

Eene zeer na verwante soort, Holosericeus Hahn (W. Ins.

I. p. 27 fig. 17) wordt door Flor met deze vermengd; zij onder-

scheidt zich echter van Gyllenhalii door meerdere grootte,

betrekkelijk langere sprieten en geelachtig witte scheenen

en werd bij ons nog niet aangetroffen. Merkwaardig en

kenschetsend voor zijne methode is het dat Fieber beide

soorten in twee verschillende genera plaatst. Het is wel de

moeite waard het zoogenaamde verschil bij Fieber, p. 271

na te lezen. i

Van Gyllenhalii vond ik een voorwerp in de duinen bij

Scheveningen op den 22°" Julij 1874.

49. Lygus Pinastri Fall.

Fall. Hem. S. I. p. 112, 68. — Hahn, W. Ins. II. p. 87,

tab. 57, f. 173. — Flor, Rh. Livl. I. p. 536.

Lengte 4 mm. — Langwerpig ovaal, bruin met donkere

haartjes bezet, vooral op de dekschilden. Kop bijna verticaal

en toch van boven gezien breed driehoekig, glanzig, getaand

99 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

geel met een bruin langsstreepje in het midden. Oogen bol,

sterk uitpuilend, donkerbruin. Sprieten zoo lang als # van

het ligchaam, slank; het 4° lid bruingeel met 2 bruine

smalle bandjes, lid 2 geel, 3 geelbruin, 4 donkerbruin.

Zuiger bruin, tot aan de achterheupen reikend. Borststuk

op de breedste plaats tweemaal zoo breed als lang, met de

voorhoeken geheel afgerond. bol kussenvormig, grof ge-

stippeld , zeer glanzig zwart met in het zwart wegsmeltende

geelbruine zijden; de smalle voorrand wit, ook de achter-

rand naauwelijks zigtbaar wit gezoomd. Schildje iets fijner

gestippeld, glanzig zwart. Dekschilden fijn gestippeld,

lichter of donkerder bruin, naar het eind toe bijna zwart;

cuneus bruin met donkere spits. Membraan taankleurig

berookt. Pooten taankleurig geel, op de dijen en scheenen

met bruine bandjes bezet; de heupen, apophysen en he

eind der tarsen donkerbruin.

De mannetjes zijn donkerder van kleur dan de wijfjes.

De figuur van Hahn is echter veel te donker, te zwart.

Deze soort werd door mij in Julij op de duinen van

Scheveningen gevangen.

20. Lygus cervinus H. Sch.

Plaat 3, fig. 5.

Here Sch 4 Ins. NEyp.157. 1.499, 1.617. Meyer,

Schw. Rh: p. 103,09...

Lengte 4 mm. — Bruinachtig geel, glanzig, langwerpig

ovaal. Kop verticaal, weinig bol, met niervormige donker-

bruine oogen. Sprieten langer dan de helft van het ligchaam,

het 1° lid geel, het 2° geel met het laatste vierdedeel zwart,

lid 3 en 4 zwart. Zuiger geel met zwarte spits, reikend

tot voorbij de achterheupen. Borststuk grof gestippeld, doch

zeer glanzig, met donkere onbepaalde vlekjes, de achter-

hoeken bruiner. Schildje iets fijner gestippeld (ik kan er

de 2 donkere langsstreepjes niet op terugvinden, die er

volgens Herr.-Schaeffer en Meyer op te zien zijn). Dek-

schilden doorschijnend, hoornachtig, met een zeer fijn

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 93

zwart zoompje aan het begin van den buitenrand, met een

klein rood langsstreepje boven en een bruin dwarsstreepje

bezijden den cuneus; deze mede hoornachtig met een fijn

bloedkleurig randje aan de spits. Membraan met 3 donkere

wolkjes, waarvan 4 in de groote cel en À tegen de spits

van den cuneus. Onderzijde en pooten geel, achterdijen

rood gekleurd.

Een voorwerp, zoo bont gekleurd als de aangehaalde figuur

heb ik nooit gezien; toch noemt Meyer die afbeelding « sehr

getreu». Onze inlandsche voorwerpen schijnen dus bleeker

van tint, dan sommige Zwitserschen.

Gevangen door den heer de Gavere bij Groningen, door

den heer Six in Nov. bij den Haag (?) en door mij in

Maart bij Haarlem.

21. Lygus Roseri H. Sch.

Plaat 3, fig. 6.

Herr. Sch. W. Ins. IV. p. 78, Pl. 132, f. 407. — Meyer,

Schw. Rh. p. 105, 94. — Flor, Rh. Livi. I. p. 560, n°. 53.

Van deze soort, die volgens de beschrijvingen een zwart

borststuk moet hebben, ken ik hier te lande slechts eene

verscheidenheid met licht gekleurd borststuk.

Lengte 3,5 mm. — Vrij breed ovaal, bijna onbehaard,

glanzig. Kop verticaal, zeer weinig bol uitstekend, van boven

gezien breed driehoekig, donkerbruin met den schedel en

2 scheve strepen langs de oogen geelachtig rood. Oogen weinig

uitpuilend, bruin. Sprieten korter dan de helft van het lig-

chaam, matig slank ; de 2 voorste leedjes geel, de spits van

het 2° met 3 en 4 zwart. Borststuk breed en kort, fijn gestip-

peld met eene golvende vrij diepe dwarsgleuf achter de gewone

halsknobbels; rood- of ook wel groenachtig geel, aan den

voorkant donkerder, bijna bruin. Het schildje van dezelfde

kleur en even zoo gestippeld. Dekschilden onduidelijk be-

stippeld, licht of grauwachtig geel met een’ donkeren langs-

veeg in het midden. Cuneus iets rooder; membraan rook-

kleurig. Onderzijde zwart met eene roode vlek op den buik,

9% DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Pooten rood met bruine heupen en bruine basis der dijen;

de scheenen geel met zwarte doorntjes in 2 rijen, tarsen

geel met zwarte spitsen.

Dit insect is uitsluitend door den heer Six in Julij bij

Utrecht gevonden.

29. Lygus mutabilis Fall.

Plaat 3, fig. 7 4 et 9.

Fall. Hem. S. I. p.118, 5. — Hahn. W. Ins. II. p. 95. Pl. 59,

f. 180 4, IM. p. 11. Pl. 76. f. 236 9 (Saliator). — Curt. Brit,

Ent. XV. tab. 693. (Hirtus). — Meyer, Schw. Rh. p. 58, n°. 23

et 112 n°. 106 (Saltator). — Flor, Rh. Lil. I. p. 567. —

Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 431, Pl. 14, f. 2.

Eene soort, waarvan het wijfje met verkorte dekschilden

van Hahn een’ anderen naam heeft ontvangen, ofschoon

Fallen’s opgave omtrent die sexe hem bekend was. Even

als in Zweden, zijn de wijfjes met volkomen dekschilden en

vleugels hier zeer zeldzaam of ontbreken misschien geheel.

Lengte 4-5 mm. — Zwart, dik met schubachtige, goud-

gele haartjes bezet, die echter ligt loslaten. Het mannetje

langwerpig ovaal, het wijfje peervormig. Kop scherp drie-

hoekig, aan het achterhoofd als afgesneden en tegen het

borststuk gedrukt, met vrij lange zwarte haartjes aan de

basis van den zuiger, die tot aan de middenheupen reikt.

Oogen uitpuilend, bruinzwart. Sprieten bij den man iets

langer dan de helft van het ligchaam, zwart, onbehaard,

het 4° lid dikker, het 2° aan de spits schier niet dikker dan

in het midden, het 3° slechts weinig langer dan het 1°.

Sprieten bij het wijfje nagenoeg zoo lang als het ligchaam,

zwart, harig; lid 1 iets langer en dunner dan bij den man,

2 knodsvormig en dik behaard, 3 zeer slank en 23 maal

langer dan 1, met 4 vederachtig behaard. Halsschild bij het

2 korter en breeder dan bij den man, bij haar is de voor-

rand zoo breed als het halsschild in het midden lang is.

Dekschilden bij hem voluitgegroeid met donkere membraan ,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 95

met lichtere aderen, bij haar zonder cuneus noch membraan ,

maar aan het eind wat toegeknepen. Pooten vrij lang en

zwart met afstaande haren, meest met donker roodbruine

scheenen; vooral bij het wijfje zijn de achterdijen lang en

tevens grof,

Een & werd door den heer Ritsema in Junij bij Velp

gevangen, en een g op Walcheren door den heer Gerth van

Wijk. Waarschijnlijk heb ik wel meer mannetjes ter deter-

minatie in handen gehad, doch bij den twijfel omtrent den

naam, daar er meer geheel zwarte soorten zijn, dienaan-

gaande geene aanteekening gehouden. Een enkel bevindt

zich in mijne verzameling met het etiquette Holland. Of het

wijfje springt, gelijk de naam Saltator aanduidt, is mij niet

gebleken. Door den knodsvorm van het 2° lid der sprieten

nadert dit wijfje tot de soorten van het geslacht Capsus,

‘tgeen al wederom aantoont dat de genera in deze familie

geene zuivere, vast afgebakende grenzen hebben.

23. Lyqus virgula Herr. Sch.

Plaat 3, fig. 8.

Herr. Sch. Wanz. Ins. HI. p. 51, pl. 88, fig. 268. — Douglas

and Scott, Brit. Hem. p. 373, Pl. 12. f. 10.

Lengte 4 mm. — Smal, langwerpig, het borststuk eenig-

zins in den vorm van een halsje verdund, onbehaard,

weinig glanzig, geel met roode versieringen en zwarten

kop. Kop van boven gezien breed vierkant met een uit-

stekend puntje, van voren gezien met de oogen hartvormig,

zwart met 2 driehoekige gele vlekjes in den nek. Oogen

groot, donkerbruin. Sprieten zoo lang als het ligchaam slank,

het 4° lid iets dikker, aan de binnenzijde bij de basis krom

ingebogen, eerst rood, dan geel, dan weder rood, dan

bruin, het 2° bijna 3 maal zoo lang, zwart met de uiterste

basis en het tipje van de spits wit, lid 3 wit met zwarte

basis, lid 4 wit. Zuiger geel met bruine spits, tot aan de

achterheupen reikend. Halsschild iets langer dan van voren

96 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

breed, aan de zijden ingebogen met vrij scherpe achter-

hoeken, de voorhelft rood met een’ witten voorzoom, de

achterhelft wit of lichtgrijs. Schildje vrij groot, de voorhelft

bloedrood of oranje, de achterhelft fraai geel. Dekschilden

doorschijnend, als hoornachtig, met een smal zwart lijntje

op voor- en achterrand; cuneus zeer langwerpig, helder-

geel met bloedroode punt. Membraan bijna wit, met de

aderen dikwijls fijn rood. Pooten zeer lang en slank, geel,

de achterscheenen met gele stekeltjes; alleen de klaauwtjes

bruin.

Deze zeer fraaije soort, die overigens in Europa zeldzaam

schijnt te wezen , werd op verschillende plaatsen in Nederland

gevangen. Zie hier de opgaaf: bij Leeuwarden (Albarda),

bij Arnhem in Aug. (de Graaf), op Beekhuizen in Aug.

(v. Voll), bij Utrecht met eene verscheidenheid in Junij en

sept. (Six), bij Driebergen (v. Voll), bij Wassenaar (v. Bem-

melen en v. Voll.), bij Leyden en Heemstede (v. Voll), bij

Middelburg (Gerth v. Wijk).

24. Lygus histrionicus L.

Plaat 3, fig. 9.

Linn. S. N. V. p. 499, 89. — Fabr. S. Rh. 247, 31 (Agilis). —

Fall. Hem. Suec. I. p. 120. — Hahn, W. Ins. IL. p.98, Pl. 60,

f. 182. — Wolff, Ic. Cim. p. 153, tab. 15. f. 147. — Meyer,

Schw. Rh. p.90, n°. 75. — Flor, Rh. Livl. I. p. 475. — Douglas

and Scott, Brit. Hem. p. 368, P1.-12. f. 3.

Lengte 4 tot 4,6 mm. — Smal, langwerpig, het borststuk

eenigzins in den vorm van een halsje verdund, onbehaard,

glanzig, zwart met bonte versiering. Kop van boven gezien

breed en kort, aan de voorzijde rond uitstekend, zonder

punt, van voren gezien driehoekig, geheel glanzig zwart;

het voorhoofd bol. Oogen niet zeer bol uitstekend, zwart.

Sprieten zoo lang als het ligchaam, slank; lid 1 zoo lang

als het halsschild, rood of oranje, aan de uiterste basis

wit, staande op een zwart knopje; lid 2 meer dan 2 maal

zoo lang, flaauwelijk dikker wordend naar de spits, zwart;

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 97

lid 3 zoo lang als À doch haardun, zwart; lid 4 zeer kort,

aan de spits wat platgedrukt en bruingeel. Zuiger geel met

bruine spits, reikend tot aan de achterheupen. Borststuk

met fijnen witten voorzoom, het halsachtige glanzig zwarte

voorste deel horizontaal, het overige bol naar boven op-

loopend, geel of oranje met 2 groote zwarte vlekken aan

den voorrand. Schildje vrij bol, helder geel met de eenig-

zins opgezette basis blinkend zwart. Dekschilden lang en

smal, aan de basis donkerbruin, verder op rood, kaneel-

kleurig of geel, soms met eene witte of gele vlek op het

corium, digt bij de basis, en eene donkere dwarsstreep tegen

den cuneus aan; deze hoog- of lichtgeel met de uiterste

punt zwart. Membraan donker met eene witte vlek onder

den cuneus en een gedeelte der aderen geel. Buik bij de

mannetjes zwart, bij de wijfjes zwart met gele vlekken.

Pooten lang en slank, geel met de dijen roodachtig en het

laatste lid der tarsen bruin.

Histrionicus is niet zeldzaam en werd gevangen van Mei

tot in Augustus, op de duinen, voorts te Bennebroek,

Heemstede, Driebergen, bij Renkum en Breda. Volgens de

schrijvers komt deze wants voornamelijk op berken voor,

volgens den heer Heylaerts op eiken.

25. Lygus globulifer Fall.

Plaat 3, fig. 10.

Fall. Hem. S. I. p. 124, 18. — Flor, Rh. Livl. I. p. 512. —

Misschien ook, doch zeer onzeker Hahn, W. Ins. III. p. 53.

tab. 88, f. 274 (Alienus).

Lengte 3—3,5 mm. — Ook bij deze soort schijnt eeniger-

mate tusschen kop en borststuk een halsje te bestaan,

welke schijn alleen daaraan toe te schrijven is, dat de bolle

oogen niet tegen den voorrand van het halsschild aansluiten.

Langwerpig ovaal, niet glanzig behalve op kop en hals-

knobbels. Kop van boven gezien breed vierkant, sterk naar

beneden gebogen, zoodat van voren beschouwd zelfs het

98 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

achterhoofd te zien is, glanzig zwart, met 2 lichte vlekjes

op den schedel tegen den rand der oogen. Deze sterk uit-

puilend, donkerbruin. Sprieten kort en niet zeer slank,

het 4° lid zwart met de basis en een zeer smal bandje om

de spits wit, de overigen zwart; het 2° zeer flaauw knods-

vormig, iets langer dan de beide volgenden te zamen.

Zuiger looggeel met bruine spits, tot de middelheupen

reikend. Borststuk iets langer dan aan den voorrand breed,

niet breed uit- maar naar achteren sterk oploopend, in drie

deelen verdeeld ; het eerste is de vrij dikke, licht gekleurde

voorrand, het 2° een schier geheel zwart gekleurde band,

waarin zich zeer bol uitpuilend, glanzig en glad de git-

zwarte halsknobbels verheffen; het 3° is zeer grof gekorreld,

bol, grauwgeel en loopt tot den achterrand, die in het

midden ingebogen is. Schildje even grof gekorreld en van

dezelfde kleur. Dekschilden fijner gestippeld, iets lichter

van kleur, doorschijnend; cuneus ongestippeld, overigens

gelijk aan de dekschilden. Membraan licht met grauwgele

aderen. Pooten matig lang, groenachtig geel, de dijen met

zeer vele zwarte stippels in rijen, de basis der scheenen

soms met een zwart vlekje aan den binnenkant; de stekeltjes

grijs; uiteinde der scheenen en laatste lid der tarsen zwart.

In Mei en weder in Sept. en Oct. aan te treffen; over-

wintert waarschijnlijk. Gevonden in zeker aantal bij Heem-

stede en bij den Haag, in een enkel exemplaar ook bij

Valkenburg en aan de Bildt (Utrecht). Het is deze soort,

die in de eerste naamlijst als Alienus H.S. voorkomt.

26. Lygus thoracicus Fall.

Plaat 4, fig. 1.

Fallen, Hem. SI. p. AU, 66. — Germar, Fauna Germ. 13.

f. 19. — Curtis, Brit. Ent. XV, 709 (Harpocera Burmeisteri). —

Meyer, Schw. „Rh...p. 98, PL 5, £.,3. (6. Curvipes),..p. 102.

PI. 6, £ 5 (g Thoracicus). — Dougl. and Scott, Brit. Hem.

p: 469, BL 15s figs dr |

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 99

Lengte 5—6 mm. — In het mannelijke geslacht zeer ge-

makkelijk te herkennen aan den zonderlingen vorm van het

2° lid der sprieten (zie de afbeelding). Langwerpig ovaal, zeer

kort en dun behaard, glanzig, licht- of donkerbruin. Kop

bijna verticaal en toch van boven gezien breed driehoekig,

zwart met eene lichtgele middenstreep en bij de wijfjes ook

nog met twee gebogen dergelijke zijstrepen ; de clypeus rood.

Oogen uitpuilend, roodbruin of zwart. Sprieten bij d vaal-

geel, harig; het 4°lid regt, een weinig dikker aan de spits,

het 2° naar buiten omgebogen, aan de spits naar onder

knobbelig verbreed en zeer harig; lid 3 krom naar buiten

gebogen, tweemaal zoo lang als 2, en lid 4 kort en dun, regt.

sprieten bij g: lid 1 regt, onbehaard, bruin met fijne, witte

spits, lid 2 fijn harig, regt, geel met bruine knobbeltjes

bezet, slechts weinig dikker aan de bruine spits, lid 3

ietwat krom gebogen, bruin met een fijn wit bandje, niet

ver van de basis, 4 als bij den man, doch bruin. Zuiger

geel met zwarte spits, zeer kort, reikt naauwelijks tot aan

de middenheupen. Borststuk sterk naar achteren oploopend

en daar zeer bol, schier 14 maal zoo lang als aan den

voorrand breed, vrij grof gestippeld, aan den achterrand

ingebogen, zwart of donker roodbruin met gele middenstreep

bij den man, bruingeel met 2 zwarte plekken over de

halsknobbeltjes en eene fijne gele middenstreep bij het wijfje.

Schildje aan de basis donkerbruin, naar de spits lichtbruin

of rood, met gele middenstreep. Dekschilden nootkleurig ,

vrij doorschijnend, met eene donkere vlek aan het einde van

het corium; cuneus donkerbruin met nootkleurige of vuilwitte

basis. Membraan lichtgrijs met een donker vlekje aan de

spits en bruine vlekken om de bruine aderen. Onderzijde geel

met roodachtigen buik en eene zwarte langsstreep op de

borst. Pooten geel met roode dijen, de achterdijen bij den

man donkerbruin; voorscheenen bij hem aan het eind krom

naar beneden gebogen, achterscheenen bij beiden met 2 rijen

zwarte stekeltjes voorzien, die uit ronde zwarte stipjes komen.

Al de tarsenleedjes wit aan de basis, overigens bruin.

100 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Deze fraaije soort was eenmaal bij Bennebroek en is

sommige jaren bij den Haag in Mei gemeen. Bij Utrecht

is zij zeldzamer volgens den heer Six. Van Med. de Rooy

vond haar in ’t laatst van Mei bij Arnhem. De mannetjes

worden in aantal verre overtroffen door de wijfjes.

27. Lygus rufipennis Fall.

Fall. Hem. S. I. p. 92, 31. — Herr.-Sch. W. Ins. VI. p. 50.

Pl. 197, fig. 640. — Flor. Rh. Livl. 1. p. 489. — Dougl. and

Seott, Brit, Hem: p. 478. Pl. 15, f) 8.

Lengte 4,5 mm. — Zeer langwerpig van vorm, weinig

glanzig, zeer fijn wit behaard, lichtgroen met het schildje en

de dekschilden geelrood. Kop groot, van boven gezien drie-

hoekig met de voorzijden rond gebogen; oogen zeer bol

uitpuilend, grijs. Zuiger lichtgroen, aan de spits bruin, tot

voorbij de achterheupen op den buik reikend. Sprieten

slank, langer dan 2 van het lijf, lid 1 lichtgroen, 2 en 3

geel, 4 lichtgrijs. Borststuk kort en zeer breed, weinig op-

loopend naar achteren, lichtgroen. Schildje een gelijkbeenige

driehoek, geelachtig rood. Dekschilden aan de basis van

dezelfde kleur, naar het eind van het corium iets rooder.

Membraan doorschijnend met een rooden gloed en fijne

roode aderen. Pooten lichtgroen met roodachtige achter-

tarsen.

Van deze zeldzame soort ken ik slechts 2 inlandsche

voorwerpen; het eene werd in Julij bij Zeist gevangen door

den heer Mr. H. W. de Graaf, het andere bij Velzen in

Junij door Dr. E. Piaget.

28. Lygus rubricatus Fall.

Fall. Hem. S. p. 100, 45. — Hahn, W. Ins. I. p. 156. PI. 24,

f, 80. — Flor, Rh. Lil. I. p. 326.

Lengte 4—4,5 mm. — Zeer langwerpig, weinig glanzig,

op de dekschilden zeer fijn zijdeachtig wit behaard, licht

geelachtig rood. Kop van boven gezien breed driehoekig,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 401

van voren vijfhoekig met scheefstaande oogen, vrij glanzig,

rood aan de basis van den zuiger. Oogen sterk naar de

zijden uitpuilend, bruinzwart. Sprieten iets korter dan het

ligchaam, slank, lichtgeel, de beide laatste leedjes bruin-

achtig. Zuiger zeer lang, geel met donkere spits. Halsschild

kort, voor vrij smal, achter zeer breed, kussenvormig ge-

welfd, fijn bestippeld. Schildje driehoekig klein, uiterst fijn

bestippeld; de zijhoeken iets rooder. Dekschilden ietwat

hoornachtig met den buitenrand iets rooder dan het midden;

cuneus geler met de uiterste spits bloedrood. Membraan

grijsachtig, iriserend, met een donker vlekje aan den

buitenrand; de aderen wit. Pooten vrij lang en slank, licht-

geel met de dikkere achterdijen naar de spits bloedrood;

de stekeltjes der achterscheenen wit en het laatste lid der

tarsen bruin.

Deze soort, niet te verwisselen met de roodgekleurde

verscheidenheid van Variabilis Fall., die zwarte stekeltjes

aan de achterscheenen bezit, werd in Julij bij Noordwijk

aangetroffen door den heer de Graaf en meer dan eens bij

Driebergen door den heer Six.

29. Lygus flavomaculatus F. 1)

Plaat 4, fig. 2.

Fabr. S. Rh. 247, 30. — De Geer, Mém. (Vert. v. Goeze)

HI, p. 194 (Flavoquadrimaculatus). — Burm. Handb. II, p.

267, 3. — Panz. D. Ins. 92, 16. — Wolff, Ic. Cim. p. 114,

1) Er bestaat voor mij geen twijfel of Boheman heeft zieh vergist in het duiden

der soort door Fabricius en de Geer bedoeld. Van daar de verwarring die hij in ’t

leven geroepen heeft door deze zelfde soort Flavonotatus te noemen en den naam

Flavomaculatus toe te passen op eene schier eveneens sekleurde soort, die echter om

haren dikken kop in het geslacht Globiceps Latr. past. Flor, Fieber en Douglas and Scott

zijn hem in zijne opvatting gevolgd. Evenwel blijf ik bij het gevoelen dat Fabricius

onze soort, als de algemeenste, bedoeld heeft en dat de Geer ook geene andere kende,

hij zou toch anders wel den vreemden vorm van kop en borststuk vermeld hebben.

Overigens heeft de nieuwe Flavomaculatus een gezwollen kop, een vooraan ingeregen

onbehaard halsschild en past in het geslacht Glodiceps Latreille, doch onze inlandsche

Flavonotatus past er nie in, ofschoon Fieber hem er in plaatst.

102 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

tab. 11, fig. 108. — Hahn, W. Ins. III, p.10, P1.76, f. 235

(volgens Herr. Schaeffer niet zuiver van gelijkenis). — Flor,

Rh. Livl. 1, p. 467. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 366,

Phi gta; bid

Lengte 5 mm. — Langwerpig, tamelijk smal, niet zeer

glanzig zwart. Kop van boven gezien breed driehoekig,

van voren gezien vijfhoekig, glanzig; oogen sterk uitpui-

lend, bruinzwart. Sprieten ter lengte van 3 van het lijf,

slank, aan de spits niet veel smaller dan aan het 2° lid.

Lid 1 langer dan de kop, roodgeel met zwarte basis en

fin zwart bandje aan de spits, 2 langer dan 3 met 4 te

zamen, een weinig verdikt naar het einde, even als 3 en

4 zwart. Zuiger aan basis en spits zwart, in het midden

bruinrood, reikend tot de middenheupen. Halsschild iets

langer dan aan den voorrand breed, met den achterrand

ietwat concaaf, door eene plooi in twee deelen gedeeld;

het 1° met evenwijdige zijranden, bezet met vele opstaande

witte haren, het 2° naar boven en naar de zijden verbreed,

minder met haren bezet. Van boven bezien schijnen dus

de zijranden hoekig ingebogen. Schildje driehoekig met eene

dwarsgleuf achter den voorrand. Dekschilden zwart; eene

langwerpig driehoekige gele vlek aan de basis van het

corium, door een zeer fijn zwart lijntje afgescheiden van

den gelen zoom des buitenrands; euneus zwart, doch met

een geel dwarsbandje aan de basis en de uiterste spits

weder geel. Membraan zeer donker met een wit dwarsvlekje

tegen de spits van den cuneus en daaraan grenzende witte

ader; het overige gedeelte der aderen zwart. Pooten geel

met de achterhelft der dijen roodachtig en soms met een

bruinen veeg aan de binnenzijde daarvan in het midden;

spits der achterscheenen en laatste lid der tarsen bruin.

In Mei en Junij is deze soort op sommige gronden niet

zeldzaam. Zij werd gevonden in het Liesbosch bij Breda

(Heylaerts), bij den Haag naar de zijde van Scheveningen

(van der Wulp, van Hasselt, de Graaf, van Voll.), aan de

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 103

Oude Plas bij Rotterdam (Piaget), op eiken bij Driebergen

(Six) en bij Heemstede en Bennebroek (van Vollenhoven).

30. Lygus melanocephalus L.

Plaat 4, fig. 3.

Linnaeus S. N 13 ed. 728, 88. — Fabr. S. Rh. 254, 8

(Pallens). — Fall. Hem. S. I, p. 89, 26 (Revestitus). —

Hahn, W. Ins. I, p. 155; tab. 24, f. 79. — Flor, Rh. Lul.

I, p. 621. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p.355, PL 11, f. 7.

Lengte 4 mm. — Langwerpig, slank, kop en lijf zwart,

halsschild, schildje en dekschilden bleek oranje, met korte

witte haartjes bezet. Kop klein, van boven gezien drie-

hoekig, glad en glanzig. Sprieten zoo lang 2 of zelfs iets

langer d dan het lijf, slank, zeer licht geel, aan de inplan-

ting met een smal zwart bandje. Oogen groot, bol, zeer

donker bruin, bijna zwart. Zuiger geel met bruine spits

en zwarte basis, een eind voorbij de achterheupen reikend.

Halsschild niet langer dan aan den voorrand breed, aan

den regt loopenden achterrand tweemaal breeder met scherpe

achterhoeken. Schildje driehoekig met eene dwarsgleuf, die

de basis afsnijdt. Dekschilden smal, de puntige cuneus met

het corium ineensmeltend. Membraan licht berookt met eene

donkere vlek aan de buitenzijde en lichtgele aderen. Pooten

lang, slank met tamelijk dikke dijen, geel met witte scheenen,

die met lichtgrijze stekeltjes bezet zijn; tarsen wit met het

laatste lid en de klaauwtjes bruin.

Deze soort is tamelijk gemeen op eiken te Driebergen

(Six); zij werd bovendien in de duinen van Holland aan-

getroffen (Piaget en Six), bij Arnhem in Junij (Snellen)

en in het Valkenberg te Breda (Heylaerts).

31. Lygus aurantiacus Voll.

Lengte 45 mm. — In gedaante geheel gelijk aan den

voorgaanden, doch verschillend in kleur en ietwat grooter.

Het geheele dier is oranje-achtig geel, alleen het uiteinde

104 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

van het achterlijf is eenigermate bruin. Van een zwart

bandje aan de basis van het 1° lid der sprieten is zoo goed

als niets te zien. De oogen alleen zijn zwart. De pooten

zijn in allen opzigte gelijk aan die van den vorigen.

Het spreekt van zelf dat er twijfel rijst of het eenige

mij bekende voorwerp, door mij zelven voor vele jaren in

Holland gevangen (op de etiquette staat niet nader aan-

geduid waar en ik kan het mij nu niet meer herinneren),

niet maar eene verscheidenheid van Melanocephalus zou

wezen. Ik vind het zeer moeijelijk dit punt bij absentie

van alle overgangen tusschen beiden te beslissen en oordeel

het meer geraden voorloopig aan mijn insect de regten

van zelfstandige soort toe te kennen.

32. Lygus Corylı L.

Linnaeus, S. N. 13 ed. 733, 121. — Fabr. S. Rh. 23%, 50

(Lygaeus!) — Fall. Hem. S. I. p. 90, 27. — Hahn, W. Ins. 1.

p. 26. tab 4, fig. 16. — Flor, Rh. Livl. I. p. 620. — Doug].

and Scott, Brit. Hem. p. 356.

Lengte 4 mm. — Volkomen in gedaante overeenstemmend

met Melanocephalus, zoo dat het zonderling is dat Linnaeus

hem in eene andere rubriek en Fabricius zelfs tot een

ander genus brengt. Het moge volstaan de verschillen aan

te geven. De sprieten zijn iets korter, het eind van het

2° lid soms lichtbruin; de zuiger is merkelijk korter en

reikt slechts tot aan de achterheupen; de dijen der pooten

zijn na het midden tot aan de knie meer bruin- dan wel

roodachtig; eindelijk borstschild, schildje en dekschilden

zijn zwart met een olijfbruinen gloed en de membraan is

donker bruingrauw met een wit vlekje onder den cuneus.

De heer van der Wulp trof deze soort in Junij in het

Haagsche bosch aan, de heer Heylaerts in Aug. in het

Valkenberg te Breda, de heer Gerth van Wijk op Walcheren

en de heer van Medenbach de Rooy in het midden van Junij

te Huissen. Ik zelf heb haar nimmer gevangen, ’t geen tot

bewijs mag strekken voor hare zeldzaamheid,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 105

30. Lygus pilosus Hahn.

Plaat 4, fig. 4.

Hahn, W. Ins. II, p. 96, tab. 59, f. 181. — Flor, Rh.

Livl. I. p. 564.

Lengte 5 mm. — De man zeer langwerpig (doch met

kort borststuk), het wijfje waarschijnlijk meer gedrongen

van statuur. Geheel glanzig zwart, harig. Kop van boven

gezien veel breeder dan lang, bij frissche voorwerpen even

als de thorax met grijze schubbetjes bedekt. Oogen sterk

uitpuilend. Sprieten langer dan de helft van het lijf, met

het 2° lid vrij dik, vooral naar het einde, bijna 3 maal

langer dan het 1°; alle leedjes met fijne haartjes pluim-

achtig bezet. Borststuk slechts 43 maal langer dan de kop

en naar achteren niet sterk verbreed, met ietwat krullende

haren bezet. Schildje minder behaard, doch de basis der

dekschilden weder zeer harig. Deze, wanneer zij open

staan, pekbruin doorschijnend; cuneus iets donkerder.

Membraan zeer lang, slechts weinig lichter dan de dek-

schilden, doch iriserend. Pooten lang en slank, sterk be-

haard; de achterscheenen bijzonder lang. Een bij den Haag

gevangen voorwerp heeft bruine voorscheenen.

De synonymie van deze soort is onduidelijk. Volgens

Fieber is Pilosus Hahn gelijk aan Mutabilis Fall., die wij

boven blz. 94 behandeld hebben en welke veel minder

langwerpig, veel meer ovaal van omtrek is. Ook de Engel-

schen schijnen van hetzelfde gevoelen te zijn als Fieber,

doch Meyer-Dür maakt er 2 soorten van.

Pilosus werd in het mannelijke geslacht door den heer

Six bij Driebergen en ook in Augustus bij den Haag aan-

getroffen. Ook ik vond een paar voorwerpen van die sexe

in Zuid-Holland.

34. Lygus tibialis Hahn.

Hahn Weiss 1, p:428;: tab..20,,)£.:66.

Lengte 5 mm. — Tusschen deze en de voorgaande soort

zie ik geen ander verschil in de mannelijke sexe dan dat

106 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

de scheenen der .4 voorste pooten van de basis tot digt

aan de spits roodbruin zijn en de achterscheenen in het

midden ook een’ rooden gloed vertoonen, waarbij nog ge-

voegd moet worden dat de kop en thorax niet met schub-

betjes bezet zijn, ’t geen echter misschien aan de oudheid

van het voorwerp toegeschreven moet worden. De wijfjes

der beide soorten bieden mogelijk meer verschil aan, doch

die sexe is mij nog onbekend gebleven in natura.

De heer Six ving het mannetje dezer soort bij Drie-

bergen, ook de heer Piaget bezit inlandsche voorwerpen,

in het duin aangetroffen.

35. Lygus Thunbergii Fall.

Plaat 4, fig. 5.

Fall. Hem. Suec. 105, 56. — Hahn, W. Ins. I, p. 144,

pl. 22, f. 73 (Lopus Hieracù). — Meyer, Rh. d. Schw. p. 81,

99. — Flor, Rh. Livl. 1, p. 608. — Dougl. and Scott, Brit.

Hem: 9.390) tab. 13... 3.

Lengte 3—4 mm. — Langwerpig ovaal, vuil grauwgeel

of groenachtig bruin met uiterst fijne zwarte haartjes bezet.

Kop tamelijk bol, sterk gebogen, van boven gezien zeer

breed driehoekig; twee witte of geelachtige vlekken, de

eene achter op den schedel, de andere voor op het aan-

gezigt; ook de binnenzoom der oogen van die kleur. Oogen

zeer bol en ver uitstekende, donkerbruin. Sprieten zoo

lang als de helft van het lijf, tamelijk dik, fijn behaard,

groenachtig geel; lid 2 iets korter dan de beide volgenden

te zamen genomen. Zuiger bruin, aan de basis groenachtig

geel; hij reikt tot het 3° segment van het abdomen. -Borst-

stuk tweemaal breeder dan lang, naar voren afhellend,

even voor het midden met eene dwarsgleuf en daarvoor 2

zwart gekleurde builen; de voorrand en eene langsstreep

over het midden groenachtig geel, zoo ook 2 ovale dwars-

vlekjes op den achterrand. Schildje geel met zwarte basis.

Dekschilden met 2 schuinloopende licht gekleurde soms witte

strepen, die beiden digt bij den schouder aanvangen, een

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 107

op het corium, de andere tegen den clavus aan; cuneus

grauw, met de basis en uiterste spits witachtig. Membraan

donker berookt met vuilwitte aderen en een dergelijk vlekje

onder de spits van den cuneus. Pooten vrij kort, grauw

met zwarte haartjes bekleed; scheenen met zwarte ste-

keltjes; laatste lid der tarsen bruin. Buik dikwijls met 5

zwarte dwarsstreepjes.

Deze soort is volgens den heer Six gemeen op bloemen

van Hieracium pilosella bij Driebergen. Ook bij Breda werd

zij aangetroffen door den heer Heylaerts. Op de duinen,

waar de muizenoor zoo gemeen is, schijnt zij te ontbreken.

36. Lygus Bohemanni Fall.

Fall. Hem. Suec. 1, p. 106, 58 (Bohemanni) et p. 107, 60

(Ruficollis). — Herr. Sch. W. Ins. IV, p. 79, pl.132, f. 408,

409 (Furcatus). — Flor, Rh. Livl. I, p. 625.

Lengte ruim 3 mm. — Van dezelfde gedaante als de vorige

en daarop wel eenigzins gelijkend, zwart of roodbruin.

Kop van boven gezien breed driehoekig, tamelijk naar be-

neden gebogen, bij den man zwart met eene gele streep

op het achterhoofd en twee langs den binnenrand der

oogen, bij het wijfje geel met eene bruinroode vlek op

het midden van het voorhoofd. Oogen bol en donkerbruin.

Sprieten iets langer dan de helft van het lijf, bij 4 donker-

bruin, bij g geelgrauw; het 4° lid aan de spits wit. Zuiger

bruinachtig geel met bruine spits, reikt tot de achter-

heupen. Halsschild van gedaante als bij den vorigen,

bij den man zwart met lichte langsstreep, bij het wijfje

geelachtig rood, lichter naar den voorrand. Schildje bij

den man zwart, soms met 2 gele vlekjes aan de basis,

bij het wijfje bruin met lichte langsstreep in het midden.

Dekschilden aan de basis licht gekleurd, naar het einde

donker gevlekt met lichtere langsstrepen, tamelijk ver-

schillende bij de individuen. Cuneus witachtig met zwarte

spits. Membraan berookt. Pooten grauw of vuilwit; bij den

man alle dijen donkerbruin, bij het wijfje alleen de achter-

108 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

dijen bruin gevlekt. Buik bij d zwart, bij 2 roodbruin-

achtig geel.

Deze soort is niet zeldzaam in Junij en Julij in de duin-

streken op Salie repens; zij werd bij Scheveningen door de

heeren de Graaf en Six aangetroffen, bij Overveen door den

heer Ritsema en bij Wassenaar door mij zelven.

37. Lygus rugicollis Fall.

Fall. Hem. Suec. I. p. 79, 6. — Herr. Sch. W. Ins. II, p. 80.

PI. 98, f. 299. — Flor, Rh. Livl. I. p. 537.

Lengte 5 of 5,5 mm. — Zeer langwerpig, papegaaigroen,

na den dood op kop, borststuk en den zoom der dekschilden

geel, bijna zonder glans en onbehaard. Kop kort en breed,

weinig vooruitstekend, met scherp afgesneden achterrand.

Oogen tamelijk klein, grijs of zwartachtig. Sprieten ter lengte

van 3 van het ligchaam, slank, groenachtig geel; het 1° lid

somtijds zwart aan de basis, de laatsten naar het bruine

trekkend. Zuiger lichtgroen, aan de spits zwart, reikend

tot de middenheupen. Borststuk vrij breed en kort, aan

den voorrand breeder dan de helft van den achterrand,

weinig oploopend, met eene gegolfde gleuf voor het midden ;

het gedeelte daarvoor bultig en nog al glanzig, het gedeelte

daarachter dof en in de dwarste fijn gestreept. Schildje met

eene regte gleuf niet ver van de basis en daarachter ook

fijn dwarsgestreept. Dekschilden en cuneus groen ; membraan

ongekleurd met groene aderen en eene hoornvlek in de:

groote cel. Pooten lang en slank, groen of geel; het laatste

lid der tarsen bruin.

Deze soort werd in Junij door Dr. Piaget bij Rotterdam

(Jaffa) gevangen, voorts door den heer Ritsema den 2% Junij

op ter Schelling, in Junij in het Bloemendaalsche bosch en

in Aug. bij Leyden, eindelijk door mij in Julij bij den Haag.

38. Lygus angulatus Fall.

Plaat 4, fig. 6.

Fall. Hem. Suec. 1, p. 80, 8. — Herr. Sch. W. Ins. IM, p. 75,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 109

Pl. 97, f. 292. — Flor, Rh. Livl. I. p. 477. — Dougl. & Scott,

Bien p. 347, Br 4,24

Lengte 4—5 mm. — Lang en smal, hoekig aan de schouders,

weinig behaard, loog- of zeegroen (na den dood zijn dikwijls

kop, schildje en pooten geel). Kop van boven gezien bijna

vijfhoekig, met scherp vooruitstekende punt, bol, glanzig,

zonder scherpen rand aan het achterhoofd. Oogen vrij

groot en bol, grauw of grijs. Sprieten iets langer dan het

lijf, zeer slank; het 4° lid veel langer dan de kop, groen-

achtig geel, aan de basis zwart en met een zwart bandje

voor de witte spits, aan de binnenzijde met 2 of 3 zwarte

borstelhaartjes; lid 2 zwart aan de basis, voorts grauw-

geel, 3 desgelijks doch langzamerhand naar het bruine

trekkend, 4 bruin. De groene zuiger reikt tot de achter-

heupen. Borststuk eenigzins klokvormig met opgewipte fijn

zwarte achterhoeken. Schildje met eene dwarsgleuf voor het

midden. Cuneus gelijk van kleur met de dekschilden. Mem-

braan een weinig berookt, iriserend, de aderen lichtgroen ;

een hoornvlekje in de groote cel en een donker veegje

onder de spits van den cuneus. Pooten slank, groen; een

zwart vlekje aan de basis der ächterscheenen, die met

grijze stekeltjes bezet en aan de spits bruin zijn; achter-

tarsen donkerbruin.

Deze soort is vrij gemeen en in de meeste provinciën

gevangen; zij wordt in de maanden Julij en Aug. aange-

troffen. Een Friesch voorwerp, gevangen door Mr. H.

Albarda in Aug. te Leeuwarden, heeft aan de onderzijde

van het 1° lid der sprieten een doorloopend zwart streepje

en mist het zwart op de schouders, waardoor een over-

gang verkregen wordt tot Lygus stricornis Kirschbaum.

39. Lygus contaminatus Fall.

Plaat 4, fig. 7.

Fall. Hem. Suec. I, p. 79, 5. — Hahn, W. Ins.1, p.151,

Pl. 23, f. 76. — Meyer, Rh. d. Schw. p. 45, n°. 1. — Flor,

Rh, Lil. 1, p. 528. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 461,

1410 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Lengte 5 of 5,5 mm. — Langwerpig ovaal, niet zoo

slank als de voorgaande, geelgroen of groengeel, uiterst

fijn wit behaard. Kop bijna verticaal en dus van boven

gezien naauwelijks driehoekig, weinig bol, glad en glanzig

met scherpen achterrand. Oogen uitpuilend, eenigzins

naar achter gebogen, grijs. Sprieten iets korter dan het

ligchaam, slank, bruinachtig geel; het laatste derde van lid

2 met 3 en 4 bruin. Borststuk vrij bol, niet zeer lang,

maar naar achteren sterk oploopend, sterk gestippeld met

den achterrand naar buiten uitgebogen en bijna geen dwars-

gleuf voor het midden. Schildje voorbij de helft eeniger-

mate dwars gerimpeld. Dekschilden fijner gestippeld dan

het borststuk met eene halfronde brune vlek op het midden

van den achterrand van het corium ; cuneus ongestippeld en

geler. Membraan bruinachtig betint met gele aderen; eene

donkere vlek binnen de cellen aan hare spits en twee

anderen aan den buitenrand. Pooten groenachtig geel, de

dijen aan de spits soms met bruine ringen; de achter-

scheenen met bruine stekeltjes; het laatste lid der tarsen

zwart, even als de spits van den zuiger.

Flor noemt deze soort eene verscheidenheid van Lim-

batus Fallen, ’t geen echter Fieber niet aanneemt. Limbatus

is hier te lande nog niet aangetroffen.

Deze zeldzame soort werd in Junij bij Zeist door Mr. H.

W. de Graaf gevangen, in de omstreken van Utrecht door

Dr. van Hasselt en den 24** Junij in de duinen door Dr.

Piaget. De heer van der Wulp ving te Empe op ’t eind

van Julij een exemplaar bijna zonder bruine vlek en met :

hooggele pooten.

AO. Lygus pabulinus L.

Linn. S. N. Il, p. 727, 83. — Fabr. S. Rh. 254, 5. —

Hahn, W. Ins. I. p. 148, tab. 93, f. 74. — Meyer, Rh.

Schw..p.48, n°. 7, tab. 1, f. 3. |

Lengte 5,5 mm.— Langwerpig ovaal, bleekgroen (na den

dood vuilgeel) met witte haartjes bezet, herkenbaar aan de

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. ath

zwarte larsen. Kop sterk neergebogen, niet zeer bol, van

boven gezien breed driehoekig, zonder scherpen achter-

rand. Oogen op zijde gezien niervormig, zwart. Sprieten

ietwat langer dan het ligchaam, slank, groen of groenachtig

geel; het laatste derde deel van lid 2 met 3 en 4 bruin.

Zuiger groen met zwarte spits, tot de achterheupen rei-

kend. Borststuk aan den achterrand bijna 14 maal breeder

dan de lengte, naar achteren oploopend, zeer bol, flauw

bestippeld. Corium met de dekschilden van eene kleur;

membraan berookt met groene aderen. Pooten groen met

zwarte tarsen.

Deze soort werd eenmaal in menigte door den heer de

Graaf in Julij op distels bij Katwijk gevonden; een enkel

exemplaar vond de heer van der Wulp in Julij bij den

Haag. Ook vond de heer Six haar bij Utrecht en de heer van

Medenbach de Rooy bij Arnhem, eindelijk de heer Ritzema

Bos op helmplanten op Ameland.

41. Lygus nassatus F.

Fabr. S. Rh. 236, 167. — Fall. Hem. Suec. I, p. 80, 7. —

Hahn, W. Ins. I, p. 149, Pl. 23, f. 75 (Icterocephalus) et

p. 153, Pl. 24, f. 78. — Flor, Rh. Livl.1, p. 618. — Kirschb.

Caps. p. 78. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 337, Pl.

Lengte 5,5 mm. — Zeer sterk gelijkend op de vorige

soort, doch daarvan onderscheiden door de duidelijke witte

beharing langs den rand der dekschilden en de lichtere

kleur der tarsen. Na den dood zijn gewoonlijk de kop, de

voorhelft van het borststuk en de zoom der dekschilden

met de pooten stroogeel, welke deelen in het leven licht-

groen zijn. De achterrand van den kop is ietwat scherp en

verheft zich als een zoompje. Oogen niet aan de binnen-

zijde ingebogen, zwart. Sprieten korter dan het ligchaam,

bruinachtig geel, voorbij de helft bruin. Borststuk sterk

wit behaard, gelijk mede het schildje en de dekschilden.

412 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Membraan naauwelijks berookt, met groene aderen. Pooten

groen of geel; de scheenen met witte doorntjes ; alleen het

laatste lid der tarsen bruin of zwart.

Bij Driebergen door den heer Six en op Walcheren door

den heer Gerth van Wijk gevangen; zeldzaam.

42. Lygus chlorizans Fall.

Plaat 4, fig. 8.

Fall. Hem. Suec. I, p.82, 10. — Panz. Fn. Germ. 18, 21. —

Meyer, Rh. d. Schw. p. 76, tab. 4, f. 4. — Flor, Rh. Livl.

I, p. 551. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p.383, PL 12, f. 7.

Lengte 4 mm. — Zeer langwerpig, plat van boven, her-

kenbaar aan het bijzonder korte borststuk; groenachtig geel of

lichtgroen, met uiterst fijne witte haartjes bekleed. Kop

van boven gezien vijfhoekig, achter de naar voren gerigte

grijze oogen nog eenigzins in den vorm van een dikken

nek uitgezet. Sprieten zoo lang als het ligchaam, slank,

geel; het 1° lid met een zwart streepje aan de onderzijde,

het 2° met smalle zwarte basis. Zuiger met zwarte spits,

reikt voorbij de achterheupen. Borststuk korter dan het

schildje, aan den achterrand ingebogen en naar achteren

oploopend, met vrij scherpe zijkanten. Schildje groot,

sterker gekleurd dan het borststuk, met eene dwarsplooi

voor het midden. Dekschilden dun en doorschijnend met

groote groene vlekken bezaaid; de buitenzijde en spits van

het doorschijnende corium helder groen. Membraan wit,

iriserend met eene groote groene vlek over het beneden-

gedeelte der cellen. Pooten lang en dun, geel met gele

stekeltjes.

Van deze zeldzame soort ving de heer Gerth van Wijk

exemplaren bij Middelburg.

43. Lygus flavosparsus Sahlb.

Kirschb. Rh. Wiesb. 89, 120. — Flor, Rh. Livl.1, p. 582.

Lengte 2,7 mm. — Langwerpig, licht appelgroen met

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 113

korte zwarte en witte haartjes bezet. Kop breed driehoekig

met uitpuilende grijze oogen. Sprieten # der lengte van het

ligchaam, geel, het 1° en laatste lid bruinachtig. Borststuk

2 maal zoo breed als lang, naar achteren oploopend, met

eene bogtige gleuf voor het midden; het gedeelte daarachter

met witte vlekjes bezet. Schildje met eene dergelijke, doch

regte gleuf voor het midden. Dekschilden met den cuneus,

even als de thoraxhelft met witte vlekjes besprenkeld,

die zeer dik wit behaard zijn. Membraan doorschijnend

met groene vlekken over de cellen. Pooten lang en slank

met witte doorntjes; het laatste lid der tarsen bruin.

Van deze soort is mij een voorwerp bekend, door Dr.

Piaget den 28" Junij 1869 in den tuin der Rotterdamsche

Diergaarde gevangen. Volgens Flor leeft zij op Atriplex en

Chenopodium.

44, Lygus molliculus Fall.

Plaat 4, fig. 9.

Fall. Hem. Suec. I. p. 82, 12. — Herr. Sch. W. Ins. IV,

p. 32, Pl. 194, f. 589. — Flor, Rh. Livl. I. p. 6119

Lengte bijna 6 mm. !) — Langwerpig, grijsachtig groen

met zwarte haartjes vrij dik bekleed. Kop klein, scherp

driehoekig, glad, helder groen. Oogen sterk uitpuilend, grof

van facetten, grijs. Sprieten over de helft van het ligchaam

reikend, vrij grof, grauwgeel, naar de spits donkerder,

het 2° lid zeer kort doch dik behaard, aan de spits bruin.

Zuiger groen met bruine punt, reikt tot de achterheupen.

Borststuk vrij kort en aan den achterrand zeer breed, sterk

oploopend en sterk behaard. Schildje met eene regte dwars-

gleuf voor het midden, groen. Dekschilden grijzer van tint,

met 2 lichtere langsstrepen, de voorrand van corium en

cuneus fijn zwart; de beharing daar dikker. Membraan

donker grauw met witte aderen en 2 lichte vlekjes, een in

het midden, het andere van daar naar den buitenrand

1) Flor geeft slechts 4 mm. op, doch noemt ook de beharing wit, zoodat het

twijfelachtig is of hij wel dezelfde soort beschreven heeft.

114 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

loopend. Onderzijde groen, schier onbehaard. Pooten grijs-

achtig groen, lang, met donkere tarsen en de achterhelft

der achterdijen grauw.

De heer Six vond deze soort vrij gemeen op heideplanten

bij Driebergen. Flor zegt dat zij op Tanacetum voorkomt,

't geen het vermoeden versterkt dat hij eene andere soort

voor zich had.

45. Lygus Tanaceti Fall.

Fall. Hem. Suec. 1, p. 88, 13. — Germ. Faun. Germ. 16,

f. 15. — Herr. Sch. W. Ins. III. p.85, PL 101, f. 309. — Flor,

Rh. Livl. 1. p. 610. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 394.

Lengte 4 mm. — Langwerpig, grasgroen of geel, met

zwarte haartjes dun bezet. Kop vrij groot en breed, tamelijk

bol, niet zeer gebogen, glad. Oogen bol, uitpuilend, grijs.

Sprieten bijna zoo lang als het lif, slank, grauwgeel, naar

het einde bruiner wordend, lid 2 onbehaard. Borststuk kort

en breed, met den achterrand regt en eene dwarsgleuf voor

het midden. Schildje met eene vrij diepe dergelijke dwars-

gleuf en glad voorbij het midden. Dekschilden alleen aan de

basis sterk behaard, verder de beharing bijna microscopisch;

de cuneus steeds helder geel. Membraan donker gekleurd

met sterke regenboogkleuren, naar de spits toe lichter, hare

aderen geel. Pooten geel, met fijne zwarte haartjes en

zwarte stekeltjes; het laatste lid der tarsen bruin of zwart.

De heer G. A. Six ving vele voorwerpen dezer soort,

die bepaald geel waren en iets langer dan 4 mm., bij de

Bildt op Tanacelum , ik ving een groen voorwerp, dat kleiner

was, den 30% Augustus aan de Rhedersteeg. Zou dit laatste

ook misschien tot eene andere soort behooren ?

46. Lyqus decolor Fall.

Plaat 5, fig. 1.

Fall. Hem. Suec. 1. p. 123, 16. — Hahn, W. Ins. L p. 10,

PLA, f.4 (9) — Meyer, Rh. d. Schw. p. 86, n°. 68. — Flor,

Rh. Livl. 1. p. 555. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 393,

Pie, ik a

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 445

Lengte 3,5 mm. — Langwerpig, vuil grauwgeel en grijs,

met zeer fijne zilverkleurige haartjes spaarzaam bekleed.

Kop van boven gezien vijfhoekig, weinig neergebogen,

tamelijk groot, onbehaard, grauwgeel met bolle grijze oogen.

Sprieten iets korter dan het ligchaam, niet zeer slank, eer

grof te noemen, grauwgeel met fijne zwarte bandjes aan

het eind van lid 1 en 2. Borststuk kort en breed met af-

geronde achterhoeken en den achterrand gegolfd; niet ver

van den voorrand eene gegolfde dwarsgleuf; het daarvoor

liggend gedeelte eenigzins knobbelig en geel, het daarachter

liggend gelijkmatig oploopend en grijs. Schildje groot, drie-

hoekig, met eene dwarsgleuf, die in het midden afgebroken

is, voor het midden; het voorste deel iets geler dan het

achterste, Dekschilden grijs met eene flaauwe gele tint

helderder aan den buitenrand, ietwat doorschijnend, vooral

op den cuneus. Membraan doorschijnend grijs. Pooten grauw-

achtig geel, slank met de uiterste spits der scheenen en

de tarsen donkerbruin.

Twee voorwerpen dezer soort ving de heer Six in Julij

te Driebergen; ook Dr. Piaget bemagtigde er eenige exem-

plaren van te Maarsbergen.

47. Lygus albidus Hahn.

Hahn, W. Ins. II. p. 77, tab. 53, f. 162. — Fieber, Hem.

Eur. p. 318.

Lengte 5 mm. — Langwerpig, vrij plat, schier onbehaard.

Kop vrij lang vooruitstekend , weinig neergebogen, vaal met

2 bruine streepjes van de spits af langs den binnenrand

der oogen tot in den nek loopend. Sprieten vaalwit, voorbij

de helft bruin, langer dan de helft van het ligchaam, het

4° lid langer dan de kop. Oogen vrij klein, doch bol uit-

stekend, zwart. Zuiger met de 3 laatste leden bruin. Borststuk

breed van voren, 13 maal langer dan aldaar breed, weinig

oploopend, vaal met 2 naar achter uit elkander loopende

smalle biuine strepen langs de zijden. Schildje groot en

vaal. Dekschilden vaal met het middengedeelte min of meer

416 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

bruin betint; cuneus wit, membraan doorschijnend met eene

bruine randvlek. Pooten tamelijk dik, vaal. Onderzijde bij

den man roodachtig op den buik, bruin op de borst, bij

het wijfje geheel wit.

Deze soort ving de heer Heylaerts in Julij in het Liesbosch

bij Breda, en ik in Julij aan den duinkant-bij ’s Gravenhage.

48. Lygus nubilus H. Sch.

Plaat 5, fig. 2.

Herr. Sch. in Panzer’s Fauna Germ. 135, 9. — Meyer,

Rhyn.d. Schw. p. 89, 73. — Dougl. and Sc. Brit. Hem. p. 382,

Pi542 91:46.

Lengte 2,5 mm. — Langwerpig, smal, bijna onzigtbaar geel

behaard, geelachtig groen, na den dood hooggeel. Kop vrij

lang, aan den voorkant stomp toegerond, met de oogen

eenigzins van den voorrand van het borststuk verwijderd;

deze klein en weinig uitpuilend, bruin. Daarachter een

klein en zeer fijn zwart streepje in den nek. Sprieten ver

over de helft van het lijf heen strekkend, niet zeer slank,

geel met het eerste lid zwart. Borststuk 13 maal langer

dan de kop, met den achterrand eenigzins ingebogen; eene

gegolfde dwarsgleuf voor het midden. Schildje vrij groot,

bijna zoo lang als het borststuk. Dekschilden van gelijke

kleur met den cuneus; membraan doorschijnend met een

gegolfd rookkleurig dwarsstreepje; de aderen bruinachtig.

Pooten slank en geheel groengeel.

Deze zeldzame soort werd tot nog toe uitsluitend in de

omstreken van Utrecht aangetroffen, door den heer Six.

49. Lygus Ericetorum Fall.

Fall. Hem. Suec. I, p. 105, 55. — Kirschb. Caps. p. 90,

422. — Flor, Rh. Livl. I, p. 587.

Lengte bijna 5 mm. — Langwerpig ovaal, groen, na

den dood geelachtig wordende, zwart behaard. Kop niet

zeer groot, sterk voorover gebogen, breed met vooruit-

stekenden clypeus. Oogen zeer bol, bruin. Sprieten veel

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 4417

langer dan de helft van het lijf, slank, geel, met de 2

laatste leden bruin, het 1° korter dan de kop. Zuiger geel

met bruine spits, voorbij de achterheupen reikend. Borst-

stuk kort en breed, met eene dwarsgleuf voor het midden.

Schildje tamelijk klein. Dekschilden groen met gelen cuneus

en berookte membraan. Pooten lang en slank, bruinachtig

groen, met fijne zwarte stekeltjes aan de dijen, wier uitein-

den bruin zijn; tarsen bruingrauw met het laatste lid zwart.

Ik twijfel aan de zuiverheid der bestemming van deze

soort, aangezien het eenige voorwerp waarnaar de be-

schrijving genomen is, niet in allen deele stemt met Flor’s

beschrijving, tamelijk goed met Fallen’s korte beschrijving

van Prasinus en grooter is niet alleen dan de opgave van

Flor, maar ook dan voorwerpen van Ericelorum uit Zwitser-

land, bestemd door Meyer-Dür. Het genoemde voorwerp,

door den heer Six bij Utrecht gevangen, staat in de Eerste

naamlijst vermeld onder den naam Prasinus Hahn (verg.

zijne figuur 233), doch deze opgaaf is in het vervolg dier

lijst veranderd in Mricetorum Fall. (zie bl. 75) op grond

van het verschil in kleur tusschen dekschilden en cuneus.

Op dienzelfden grond ben ik nu bij die meening gebleven,

doch mag niet nalaten te doen opmerken dat:

1°. de kop volgens Flor grooter moet zijn;

2°. de sprieten langer ;

5°. het schildje met de basis door de dwarsgleuf niet ver

van het midden afgescheiden, ’t geen bij dit voorwerp niet

het geval ıs, daar de dwarsgleuf bijna onder den achterrand

van het borststuk staat.

50. Lygus Paykullu *) Fall.

Plaat 5, fig. 3.

Fall. Hem. Suec. I, p. 106, 57. — Herr. Sch. Nomencl.

p. 90 (Maculipennis). — Meyer, Rhynch. d. Schw. p.81, tab. V,

f. 1. — Dougl. and Scott. Hem. Brit. p. 388.

1) Deze naam wordt door Fieber willekeurig veranderd in Paykuli en zal dus

helaas! wel zoo verminkt tot de nakomelingschap overgaan.

118 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Lengte 3 mm. — Langwerpig, vrij glanzig, geelachtig

sroen, met zwarte haartjes bezet, die bij zeer gave, pas

vervelde exemplaren in bundeltjes bijeen staan en dus vlekjes

vormen. Kop zoo lang als breed, van boven gezien vijfhoekig,

tamelijk spits toeloopend. Oogen vrij klein, doch sterk uit-

puilend, grijs of zwart, bij gedroogde voorwerpen soms

wit. Sprieten 2 der lengte van het lif, niet zeer slank,

groen, naar de spits toe bruinachtig; het einde van lid 4 en

de basis van lid 2 donkerder, soms zwart. Borststuk aan

den achterrand 13 maal zoo breed als de lengte bedraagt,

met een dwarsgleufje digt bij den voorrand, zeer weinig

naar achteren oploopend, in het midden groener dan aan

de randen. Schildje tamelijk klein, met eene gebogen dwars-

gleuf voor het midden en dikwijls met een donkergroen

langsstreepje over het midden. Dekschilden lichter en glan-

ziger dan het borststuk; cuneus met een lichteren naad

afgescheiden van het corium, doch van dezelfde kleur.

Membraan grijs of zwart met witte aderen en een wit

dwarsbandje, dat zich naar den buitenrand toe in twee armen

verdeelt, die aan den buitenrand een langwerpig donker

zwart vlekje omvatten. Pooten olijfgroen, niet behaard en

zonder stekeltjes; de achterknién en de spitsen der tarsen

donkerder.

In Junij en Julij vindt men deze soort op de duinen;

op de strandreep is zij bij Scheveningen op bepaalde plekken

zeer gemeen.

51. Lygus Caries Fall.

Plaat 5, fig. 4 en 4a.

Fall. Hem. Suec. 1. p.123, 15. — Hahn, W. dns. I, p. 100.

tab. 60, £ 184. — Flor, Rh. Livl. I. p. 623. — Meyer, Rh.

d. Schw. p. 142, 105 2 (Rufifrons).

Lengte 4 mm. — Langwerpig, onbehaard, glanzig zwart.

Kop van boven gezien vijfhoekig, de spits aan den clypeus

zeer weinig gebogen, zeer glanzig. Oogen zeer groot en bol

uitpuilend, roodbruin. Sprieten bijna de lengte van het

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 419

ligchaam halende, met de 2 eerste leedjes vrij grof, donker

zwart; de beide volgenden wit of geelachtig, slank, het 2° lid

meer dan 3 maal langer dan het eerste. Zuiger vaal met

het 1° lid dik en blinkend zwart. Borststuk van voren veel

smaller dan de kop met de oogen, met ingebogen zijden

naar achteren breed uitloopend en met den achterrand

mede ingebogen, zoodat de zijhoeken vrij sterk uitpuilen ,

glanzig zwart. Schildje zwart met eene dwarsgleuf voor het

midden. Dekschilden veel langer dan het achterlijf, bruin,

aan de basis met zwarten zijrand, met den cuneus bleek

aan het bovengedeelte en daaronder eene inkeeping in den

rand voor de membraan. Deze donker berookt met eene

posthoornvormige lichte vlek langs den buitenrand. Pooten

lang en slank, bruingeelachtig met witte heupen en apo-

physen.

Zoodanig zijn de mannetjes, waarvan er eenigen in Neder-

land gevangen zijn; de wijfjes die zich tot heden aan onze

onderzoekingen hebben weten te onttrekken, zijn volgens

de beschrijvingen der aangehaalde schrijvers zeer verschil-

lend. Haar kop is veel grooter en bruinrood van kleur,

hare sprieten roodgeel of helder geel, haar borststuk aan

den achterrand smaller en hare dekschilden half zoo lang,

zonder clavus, cuneus en membraan, zwart; terwijl de

vleugels ontbreken.

Mannetjes kwamen voor bij den Haag in Julij en October.

DI. Lygus pulicarius Fall.

Fall. Hem. S. I, p. 115, 71. — Burm. Handb. Il, 277. —

Hahn, W. Ins. I. p. 117,1. 18. f. 62. — Flor, Rh. Livi. I, p.

600. — Meyer, Rh. d. Schw. p. 110, n°. 102. — Dougl. and

Seo Dri. Hem. p. 427. PLAN

Lengte 2,7 mm. — Langwerpig ovaal, zwart met matten

glans, uiterst fijn witachtig behaard. Kop sterk neergebogen

met scherpen schedelrand. Sprieten iets korter dan het lijf,

slank; het 1° lid zwart, het 2° zwart met gele spits of

120 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

bruinachtig geel, 3 en 4 geel. Borststuk tweemaal breeder

dan lang, weinig bol en naauwelijks naar achteren oploopend,

niet sterk versmald naar den voorrand; zonder gleuf in of

voor het midden. Dekschilden goed ontwikkeld met bijna

even zwarte membraan. Pooten met dikke achterdijen, kort,

zwart of bruin aan heupen en dijen; kniën, scheenen en

2 voorste tarsenleedjes geel; de scheenen met zwarte vlekken

in langsrijen en op ieder vlekje een zwart stekeltje. Laatste

lid der tarsen zwart.

Deze soort, welke door middel van hare dikke achterdijen

springen kan, werd door den heer G. A. Six in tamelijke

hoeveelheid op heigrond bij de Bildt (Utrecht) aangetrollen ;

in 1875 vond hij ook een voorwerp bij den Haag.

92. Lygus Arbustorum F.

Plaat 5, fig. 5.

Fabr. S. R. 238, 174. — Fall. Hem. S. I. p. 104, 52. —

Hahn, W. Ins. U. p. 138. Pl. 72 f. 225. — Herr. Sch. 2d.

op. III, p. 80, Pl. 99, £ 300. — Flor, Rh. Livl. Ip. 602. —

Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 402, Pl. 13, f. 5.

Lengte 3,5 mm. — Langwerpig, zeer donker bruin, vet-

achtig glanzig, met fijne zwarte haartjes schraal bezet. Kop

klein, scherp driehoekig, een weinig bol, bepaald zwart.

Zuiger slank, bruin, tot de achterheupen reikend. Sprieten

3 der lengte van het ligchaam lang, slank, het 1° en 2° lid

zwart, de beide anderen vuilgeel. Oogen rond, zeer bol

uitstekende, in ‘t leven rood, na den dood bruin. Borststuk

kort, van voren vrij smal, naar achteren sterk verbreed,

weinig oploopend met een gegolfd dwarsgleufje voor het

midden, donker pekbruin. Schildje met eene regte dwars-

gleuf voor het midden, donker pekbruin. Dekschilden ge-

woonlijk lichter van tint, somwijlen met metaalglans; mem-

braan bijna van dezelfde tint met een driehoekig zuiver

wit vlekje onder de spits van den cuneus. Pooten lang en

slank, doch met vrij breede, zijdelings platte achterdijen,

grauwgeel; de dijen zijn aan de basis of aan de bovenzijde

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 121

zwart; de scheenen hebben smalle zwarte bandjes of grove

stippels, waaruit zwarte stekeltjes oprijzen; de tarsen zijn

grauwgeel met zwarte einden, de achtertarsen soms geheel

zwart.

Van deze soort werden voorwerpen gevangen door de

heeren Piaget (Velzen in Junij) en Six (Driebergen).

54. Lygus brunnipennis Meyer.

Meyer, Rh. d. Schw. p. 66. Pl. 3, f. 3.

Lengte bijna 4 mm. — Gedaante geheel gelijk aan Arbu-

storum, doch verschillend in kleur en niet dien vetachtigen

glans vertoonend, ook bepaaldelijk langer. De kop is zwart

met een geel vlekje op den schedel. Sprieten en zuiger als

bij Arbustorum. Borststuk, schildje en dekschilden geheel

onbehaard, vuil bruin- of grauwgeel met den cuneus okergeel,

de membraan donker met een driehoekig wit vlekje. De

pooten veel lichter geel dan bij de vorige soort, doch met

dezelfde zwarte versierselen.

De tijd zal leeren of n°. 53 en 54 bijeen behooren, voor

als nog scheid ik hen liever als twee zelfstandige soorten

af, ofschoon mijn gevoelen meer rust op empirischen dan

wel wetenschappelijken grond. Brunnipennis is overigens

ten onzent veel algemeener dan de vorige soort, en werd

gevangen aan de Plassen bij Rotterdam door den heer

Snellen, te Jaffa bij Rotterdam door Dr. Piaget, bij Utrecht

door den heer Six, bij Naaldwijk in Aug. door mij, en bij

’s Gravenhage in Julij en Aug. door den heer van der Wulp

en anderen. Het is deze soort, die in de Naamlijst ver-

meld staat als Betuleti Fall.

95. Lyqus variabilis Fall.

Fallen, Hem. S.T, p. 98, 43. — Hahn, W. Ins. II. p. 137,

tab. 72, f. 224. — Meyer, Rh. Schw. p. 68, n°. 38, tab. 3,

f. 4. — Flor, Rh. Livl. I. p. 592.

Lengte omstreeks 3 mm. — Langwerpig, kop en thorax

zwart met fime goudgele haartjes bezet, die ligt afvallen ,

199 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

dekschilden licht of donkerbruin. Kop klein, driehoekig,

sterk neergebogen, bol op het voorhoofd. Oogen bol, doch

niet zeer groot, bruin. Sprieten langer dan de helft van

het lif, vuilwit, het 2° lid zoo lang als 3 + 4, soms aan

de onderzijde naar het midden bruinachtig. Zuiger haarfijn,

geel met bruine spits, reikend tot de achterheupen. Borststuk

bijna dubbel zoo breed als lang, sterk gebogen, nog al

convex, glanzig onder de goudgele haartjes. Schildje met een

flaauw dwarsgleufje achter den voorrand, zwart of donker-

bruin. Dekschilden licht of donkerbruin, ook wel aan de

basis licht, naar achter donker; de cuneus door een licht

streepje van het corium afgescheiden, zijne randen met

purperen tint; membraan donker met een driehoekig wit

vlekje onder de spits van den cuneus, een ander in de

groote cel en een gebogen veegje daaronder. Pooten vrij

krachtig, met dikke achterdijen, doeh de scheenen zeer

slank; heupen zwart of bruin, dijen zwart, of bruin of rood ,

scheenen wit met zwarte spits en zwarte vlekjes, waaruit

zwarte stekeltjes oprijzen. Tarsen wit met de uiterste spits

en de klaauwtjes zwart.

Mr. H. W. de Graaf trof deze soort in Juli} bij Zeist aan;

ook werd zij door den heer Six niet zelden bij Driebergen

op bloemen gevonden. Dr. Piaget zag haar in groote menigte

aan de Oude plas bij Rotterdam, de heer Ritsema ving haar

in Junij bij Velp en de heer Heylaerts noemt haar gemeen in

het Valkenberg te Breda. Ik ving haar in Junij bij den Haag.

56. Lygus varians Meyer (H. Sch.).

Plaat 5, fig. 6.

Herr. Sch. W. Ins. VI, p. 45, Pl. 195, f. 603. — Meyer,

Rh, d. Schw. .p.69,.n. 39.

Lengte bijna 4 mm. — Gelijk aan den vorigen, doch iets

slanker en grooter, steeds geel gekleurd, soms zeer licht.

De beharing is wit. Even als bij de vorige soort is er een

licht dwarsbandje voor den cuneus, doch deze is bruin-

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 125

achtig oranje. De sprieten zijn wit, naar het einde eenigzins

donker; de pooten zijn geel met witte scheenen en tarsen :

de scheenen hebben de zwarte stekeltjes uit de zwarte

stipjes ontspringende, even als bij Variabilis.

In hoeverre dit eene afzonderlijke en goede soort is,

zullen latere onderzoekingen moeten uitmaken. Flor kende

haar niet en Fieber neemt haar niet op in zijne Europeesche

Hemiptera.

Bij Utrecht gevonden door den heer Six; door mij in

Junij bij den Haag.

97. Lygus viridulus Fall.

Fall. Hem. S. I, p. 105, 54. — Hahn, W. Ins. Il. p. 136,

Pl. 72, 1.221. — Meyer, Rh.d. Schw. p. TI, n°.51. — Flor,

Rh. Livl. I. p. 595. — Douglas and Sc. Brit. Hem. p. 401.

Lengte bijna 3 mm. — Langwerpig groen of groengeel

(na den dood meestal geel), met de bovenzijde fijn en

schraal zwart behaard. Kop klein, driehoekig, vrij sterk

neergebogen en bol. Oogen rond, bol, grijs. Sprieten ter

lengte van 2 van het ligchaam, slank, lichtgroen of geel ;

het 1° lid met 2 smalle zwarte bandjes, het 2° aan basis en

spits bruin. Borststuk kort en breed, vrij convex, glanzig

met een zeer flaauw gegolfd dwarsgleufje. Schildje vrij groot,

met eene regte dwarsgleuf voor de basis. Dekschilden lang;

corium en cuneus als aaneengesmolten. Membraan rook-

kleurig, iriserend, met onduidelijke geelachtige aderen, een

licht vlekje onder de spits van den cuneus en daaraan han-

gend een fijn donkergrijs streepje; nog een ander donker

streepje langs de gebogen ader der groote cel. Pooten groen

of geel, de dijen en scheenen met zwarte stippeltjes en de

laatsten mede met zwarte stekeltjes; tarsen bruinachtig,

het laatste lid zwart met lange klaauwtjes.

Door den heer Six bij Utrecht en ook door mij op het

eind van Junij aldaar gevangen, door Dr. Piaget, in Julij

bij Wassenaar,

124 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

58. Lygus roseus F,

Fabr. S. Rh. 238, 178. — Fall. Hem. S. I, p. 101, 47. —

Herr. Sch. W. Ins. III, p. 74, t. 96, f. 287. — Flor, Rh. Lul.

Lp. 391:

Lengte 3mm. — Langwerpig ovaal, geel of vaalrood, met

witte haartjes bekleed. Kop tamelijk groot, driehoekig, sterk

neergebogen. Oogen rond, zeer uitpuilend, donkerbruin

of zwart. Sprieten slank, licht rood of geel, aan het eind

bruin. Borststuk aan den achterrand tweemaal breeder dan

lang, voor ook tamelijk breed, met een gegolf dwarsgroefje

voor het midden. Schildje donkerder naar de spits dan aan

de basis. Dekschilden mede naar achteren iets donkerder,

met den cuneus van dezelfde kleur als het einde van het

corium, doch aan zijn basis daarvan afgescheiden door een

lichter dwarsbandje. Membraan eenigzins bewolkt, vooral

donkerder in de cellen, daarentegen doorschijnend licht tegen

den cuneus aan. Pooten matig lang, doch stevig, de achter-

dijen plat en breed, de achterscheenen lang; zij zijn rood-

achtig geel van kleur, de dijen soms donkerder, de scheenen

met rijen zwarte stippeltjes, waaruit zwarte stekeltjes voort-

komen, de tarsen zwart aan de spits.

Deze soort en hare varieteit Signatipes (zie Herr. Sch.

Nomenclator p. 49) werd door den heer Six bij Driebergen

aangetroffen in Juni}; ook de heer Piaget vond eenige

exemplaren.

59. Lygus saltitans Fall.

Plaat 5, fig. 7.

Fall. Hem. S. p.114, 72. — Burm. Handb. Il, p. 278, n°. 5

(Saltians). — Flor, Rh. Livt. I, p. 603. — Dougl. and Scott,

Brit. Hem. p. 428 ').

Lengte 2 mm. — Kort, breed en gedrongen van vorm,

1) De afbeelding bij Douglas and Scott durf ik niet aanhalen, daar zij op mine

exemplaren niet gelijkt. De beschrijving bij Fieber (Zur. Hem. p. 311) is in de

allerhoogste mate onduidelijk.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 125

in het klein wel wat gelijkende op het wijfje van Mutabilis,

met korte dekschilden zonder membraan. De kop is zeer

breed driehoekig, stomp toegerond van voren, glanzig zwart,

met een gebogen grauw dwarsbandje op het achterhoofd.

Oogen groot, rond, uitpuilend, bruin. Sprieten ter lengte

van het halve ligchaam, niet zeer slank (vooral zijn de beide

laatste leedjes dik naar gelang van ’t geen wij bij de laatste

soorten zagen), zwart, aan het einde grijsachtig. Zuiger

bruin, reikend tot de achterheupen. Borststuk schier niet

langer dan de kop en zelfs aan den achterrand niet breeder

dan deze met de oogen, van voren naar achteren zeer

weinig verbreed, zonder knobbeltjes of dwarsgleuf, glanzig

zwart, doch naar achteren bestippeld. Schildje zwart met

een bruinen gloed, tamelijk klein. Dekschilden bij onze

voorwerpen zeer kort, zonder afgescheiden clavus, zonder

membraan en eigenlijk ook zonder cuneus, doch aldaar

naar beneden gebogen; hun achterrand is rond. Zij zijn in

het midden bruinachtig zwart, met een bruinen gloed, aan

de basis breed, aan den buitenrand smal lichtgrijs; ter

plaatse waar men dèn cuneus verwacht, staat in dit grijs

een rond zwart vlekje. Achterlijf glanzig zwart. Pooten met

zeer dikke en breede achterdijen, tot aan de knie bruin-

zwart, verder vuil bruinachtig geel, de scheenen met zwarte

stekeltjes, de tarsen met het laatste lid en de klaauwtjes zwart.

Van deze merkwaardige soort ving de heer C. Ritsema Cz.

op het eiland Vlieland den 31** Mei 1873 drie exemplaren

op zandgrond. Gelijk de naam aanduidt en de dikke achter-

dijen doen vermoeden , maken deze dieren kleine sprongetjes,

als zij verontrust worden.

Gen. 14. Dicypaus Fieb.

Dit geslacht is voornamelijk gekenmerkt door de lengte

van den kop achter de oogen. De kop is sterk gebogen,

126 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

bijna hoekig, zoodat het aangezigt verticaal staat en de

schedel horizontaal; van boven gezien is het gedeelte achter

de oogen, de hals als ik het zoo noemen mag, langer dan

het voorste gedeelte. De sprieten zijn niet bijzonder lang,

doch slank, het 4° lid korter dan de kop, het 2° 23 maal

langer dan het eerste. Het borststuk is vrij lang en smal

en wordt door eene groef in 2 deelen verdeeld, waarvan

het eerste twee kleine knobbeltjes draagt, waarvoor nog een

smal ringetje gezien wordt. De dekschilden zeer lang en

vliezig met lange membraan; zij zijn echter niet altijd vol-

komen ontwikkeld. Achterlijf vrij lang en slank. Pooten

zeer lang en mager, zelfs aan de achterdijen.

De naam van dit genus, beteekenende dubbel-bogchel, is

al zeer zonderling gekozen en weinig eigenaardig, want

men moet van eene goede loupe voorzien zijn om iets van

de twee knobbeltjes, die met de bogchels bedoeld worden,

te kunnen waarnemen.

Er zijn slechts 2 soorten bekend, die gemakkelijk van

elkander onderscheiden worden, door het kenmerk dat bij

de eene (Errans) de cuneus en zijne bäsis-rand drie zwarte

vlekjes vertoonen, bij de andere (Pallidus) niet.

1. Dic. errans Wolff.

Plaatst 18!

Wolff, Ic. Cam. p. 161. tab. 16, f. 155. — Fall. Hem. S.

I, 125, 19 (Collaris). — Hahn, W. Ins. II, p. 124, tab. 66,

fig. 203. — Flor, Rh. Livl. I. p. 483. — Dougl. and Scott,

Hem. Brit. p. 379, tab. 12, f. A.

Lengte 5 mm. — Lang, gerekt, zeer spaarzaam behaard,

zwart aan kop en onderzijde, grijs of lichtgrauw aan de

bovenzijde. Kop smal, doch tamelijk lang, glanzig zwart

met 2 witte strepen langs de oogen, of wel grauw met

diezelfde witte strepen en voorts zwart: het naar beneden

gebogen aangezigt, een V-vormig teeken tusschen de oogen

en twee langsstrepen in de zijden van den hals. Oogen bol

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 197

uitstaande, naar beneden eivormig verlengd, donkerbruin.

Zuiger schier niet tegen de keel en borst aangebogen, zeer

licht grauw, tot voorbij de achterheupen reikend. Sprieten

i der lengte van het lijf bedragend, slank, uiterst fijn be-

haard; het 4° lid veel korter dan de kop, bruin met zwarte

basis en witte spits; 2° lid aan basis en uiteinde zwart, in

het midden grauw; 3° donkergrijs met witte basis, 4° grijs.

Bij sommige voorwerpen zijn de sprieten in het geheel

donkerder. Borststuk van vorm als in de beschrijving van

het genus opgegeven, doeh met den achterrand sterk naar

voren ingebogen, onder glanzig zwart, boven geheel grauw

of wel zwart met eene grauwgele langsstreep in het midden.

schildje donkergrijs of lichtgrauw met eene regte dwars-

gleuf even voor het midden. Dekschilden doorschijnend,

vliezig met den clavus minder doorschijnend, grauw; het

corium met rijen van licht of donkerbruine stipjes, waaruit

korte haartjes ontspringen, aan het einde tegen den cuneus

aan een donkerbruin, bijna zwart vlekje en een dergelijk

krom streepje. Cuneus doorschijnend, vliezig met de uiterste

spits zwart. Membraan iriserend, zeer weinig berookt, met

een donkerder vlekje onder de cellen, wier aderen vrij dik

en bruin zijn. Vleugels bij mijn exemplaar volgroeid (Flor

zegt: rudimentair). Achterlijf boven en beneden zwart,

alleen aan de spits grauwachtig. Pooten uit den grauwen

wit, de dijen bezaaid met zwarte stipjes, de scheenen

harig en bovendien bezet met eenige weinige zwarte ste-

keltjes; het laatste lid der tarsen bruin en de lange klaauw-

tjes zwart.

De heer Piaget ving eenige exemplaren in Junij bij Velzen:

ik ving een voorwerp in October bij den Haag.

2. Dic. pallidus H. Sch.

Plaat 5, fig. 9 gd en 10 9.

Herr. Sch. W. Ins. III, p.51, tab. 88, f. 269. — Meyer, Rh.

d. Schw. p. 84, n°. 64. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 380.

“

128 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Lengte 3,5—5 mm. — Het mannetje is in vorm en gedaante

geheel gelijk aan den vorigen, doch verschilt zeer in kleur;

het wijfje heeft niet-ontwikkelde dekschilden en geene

vleugels.

Man gelijk aan den vorigen met dit verschil. Het ligchaam

is boven en onder licht grauwachtig geel. Geen wit op den

kop langs de oogen; op het voorhoofd eene wigvormige

bruine vlek en twee zwarte in de zijden van den nek.

Sprieten licht gekleurd, het 1° lid met een zeer breed rood

bandje. Geen zwart aan het borststuk, alleen in de zijden

een paar bruine vlekjes. Schildje ros. Dekschilden geheel

vliezig zonder bruine of zwarte stippen, vlekken of streepjes ;

membraan met grauwe aderen. Pooten als bij den voor-

gaanden.

Wijfje korter, zwakker van bouw en meer groenachtig

“van kleur. De kop met sprieten, oogen en zuiger als bij

den man. Het borststuk is aan het achtergedeelte meer naar

boven gebogen, min of meer gebogcheld, zeer glanzig,

aan den achterrand groen. Schildje groen. Dekschilden kort,

het achterlijf naauwelijks bedekkend, alleen met aanduiding

van cuneus en membraan; zij hebben geene stippen, noch

vlekken, maar vele naar achter gebogen grijze haartjes.

Achterlijf groen, met de spits en de scheeden der genitaliën

bruingeel. Pooten iets groener dan bij den man, de stipjes

op de dijen onduidelijk; de achterscheenen schijnen mij

toe nog langer te zijn dan bij de andere sexe.

In Juni) en Julij zijn voorwerpen van beiderlei kunne

op zandgronden bij Driebergen en ’s Gravenhage gevangen

door den heer G. A. Six en door mij. Ook werd een ex.

met verkorte dekschilden, dus waarschijnlijk een wijfje,

door wijlen Dr. J. Wttewaall in Julij bij Voorst aangetroffen.

| Bij vergelijking met de beide gedeelten van de « Tweede

Naamlijst van inlandsche Hemiptera, bijeengebragt door

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 429

Mr. H. W. de Graaf, G. A. Six en S. C. Snellen van Vol-

lenhoven» zal men de volgende soorten missen: Capsus

unicolor Hahn, Phytocoris erythrophthalmus Hahn, ambiguus

Fall. en viridinervis Kirschb. Wat de eerste dier soorten

betreft, ik heb haar niet durven opnemen omdat ik van

de juistheid der determinatie niet overtuigd ben. Unicolor

moet in de mannelijke sexe het 2° lid der sprieten eenig-

zins verbreed en zeer behaard hebben; dit is bij onze

voorwerpen niet het geval en het zouden dus wijfjes moeten

zijn; ondertusschen is het meest versche voorwerp naar

mijn beste zien een mannetje (de anderen zijn te oud om

dienaangaande zonder opweeken en vernielen met zekerheid

onderscheiden te worden). Daarbij komt nog dat de heer

Six het bovengenoemde mannetje gevangen heeft met een

wijfje, dat om zijnen vorm en onvolgroeide dekschilden tot

Altus pulicarius (nu Lygus pul.) als verscheidenheid kan

gebragt worden. Dit punt dient dus nader en wel op levende

exemplaren te worden onderzocht.

Omtrent Phytocoris erythrcphthalmus Hahn leest men in

het vervolg der Naamlijst dat de héer Six door het bestu-

deeren van het werk over de Capsinen van Kirschbaum er

toe gebragt was om zijn uniek voorwerp te determineeren

als Capsus infusus H. Sch. Tegen die determinatie had ik

toen bezwaren, die ik mij nu niet meer te binnen breng,

en daar het voorwerp sedert zoek geraakt of misschien wel

te loor gegaan is, zoo heb ik Erythrophthalmus niet mogen

opnemen. Infusus vindt men beschreven in het genus Lopus.

Phytocoris ambiguus Fall. was vertegenwoordigd door een

enkel zeer licht gekleurd vrouwelijk voorwerp, dat mede niet

meer aanwezig schijnt te zijn. De bijzonder lichte kleur

doet mij nu twijfelen of de bestemming wel juist was.

Eindelijk Ph. viridinervis Kirschb. is mede niet meer

authentiek aanwezig en het voorkomen dier soort ten onzent

zal door nieuwe voorwerpen moeten gestaafd worden.

Daarentegen bezitten wij nog eenige Capsinen, waarvan

de namen ons een raadsel gebleven zijn. Later zal het mij

130 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

waarschijnlijk wel gelukken die te determineeren; indien zij

in voldoend aantal van voorwerpen aanwezig waren, zoude

ik daarvan een of ander gewaagd hebben door het in den

vreemde aan een der Corypheën in de kennis der Hemiptera

toe te zenden, ten einde den naam te vernemen; doch bij

gebreke aan voldoend aantal van exemplaren heb ik geene

vrijheid gevonden om dit te doen.

Verklaring der Platen.

Plaat 8 (voorgaande deel).

Fig. 4. Monalocoris Filicis L.

» 2 en 2a. Pithanus Maerkelii H. Sch.

» 3 en 3a. Miris laevigatus L.

» 4. Miris holsatus F.

» 5. Achterpoot van Miris calcaratus Fall.

» 6 en 6a. Miris erraticus L.

» Ten 7a. » ruficornis Fall.

» 8. Leptoterna dolabrata L.

» 9. Oncognathus binotatus F. g (9a kop en prothorax 8).

» 10. Alloeotomus marginepunctatus H. Sch.

» 44. Lygus Fallenii Hahn.

» 42. Lopus tunicatus F.

Plaat 9 (voorgaande dee).

Fig. 1 en 1a. Lopus infusus H. Sch.

» Zen 2a. » subpatellatus Voll.

» 9. Capsus ater L.

» 4. » capillaris F.

» 9. » distinguendus H. Sch. ¢ (Sa dekschild 4).

» 6 en 6a. Heterotoma spissicornis F.

» 7. Heterotoma magnicornis Fall.

» 8. Halticus leucocephalus L.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 431

Fig. 9. Camaronotus cinnamopterus Krschb.

» 10. Phytgcoris Ulmi L.

DAL » Tiliae F.

Plaat 10 (voorgaande deel).

. Halticus pallicornis F.

. Dekschild van Camaronotus clavatus L.

. Lygus Gothicus L.

» striatus L.

» striatellus F.

. Kop en borststuk van Lygus bipunctatus F.

. Lygus Chenopodii Fall.

. Dekschild van Lygus ferrugatus F.

. Lygus pratensis L. var. campestris.

» 10. Schildje en dekschilden van Lygus tripustulatus F.

» 14. Lygus unifasciatus F.

O D = DIE WIN

Plaat 3 (in dit deel).

1. Lygus rubicundus Fall.

D 2. » Kalmi L.

3.» vulneratus Wolff.

» 4 » Gyllenhaliü Fall.

5) » cervinus H. Sch.

6. » . Roseri H. Sch.

hae » mutabilis Fall. d et 2.

8 » virgula H. Sch.

9, » _ histrionicus L.

» 10. » globulifer Fall.

Plaat 4 (in dit deel).

. 4 en 1a. Lygus thoracicus Fall.

2. Lygus flavomaculatus F.

» 3. » melanocephalus L.

4 » pilosus Hahn.

» 5. » Thunbergii Fall.

» 6. » angulatus Fall.

39 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

7. Lygus contaminatus Fall.

» 8. » chlorizans Fall. à

9. >» molliculus Fall.

Plaat 5 (in dit dee).

Fig. 4. Lygus decolor Fall.

» 2.739. spmubilus: Hs Sch.

ÿ 3.9 & Paykulli Fall,

» 4 en 4a. Lygus Caricis Fall. 3 et 9. °

» 5. Lygus Arbustorum F.

» 6. » varians Meyer.

>» 7. » saltitans Fall.

» 8. Dicyphus errans Wolff.

DURO: » pallidus H. Sch. 4.

» 10. » pallidus H. Sch. ¢.

OPMERKINGEN

OMTRENT

ZES MERKWAARDIGE INLANDSCHE PTEROMALINEN

EN EENE PROCTOTRUPIDE,

DOOR

GA SEX

(Hierbij Plaat 6).

Door gebrek aan duidelijke beschrijvingen en vooral aan

goede afbeeldingen van kleinere soorten van Pteromalinen

en Proctotrupiden, is het mij dikwijls zeer moeijelijk om deze

niet zelden fraaije diertjes met zekerheid te determineren.

Door de welwillendheid van den heer Snellen van Vollen-

hoven, die een zevental door mij bij ’s Gravenhage gevangen

soorten heeft afgeteekend, ben ik in staat gesteld daarvan

goede afbeeldingen aan daarin belangstellende entomologen

aan te bieden.

Hiervan zijn, zoo ik meen, de bij fig. 2, 4, 5, 6 en 7

voorgestelde soorten onbeschreven. Daar het mij volstrekt

niet te doen is om nieuwe soortnamen te scheppen, zal het

mij geene teleurstelling zijn, wanneer later uit deze af-

beeldingen en de door mij daarbij gevoegde beschrijvingen

mogt blijken dat deze soorten reeds vroeger andere namen

hebben ontvangen.

Ericydnus paludatus Hal. 2, fig. 1.

Förster splitst de meest zeer kleine, maar tevens fraajje

Encyrtoiden in twee afdeelingen: die met een penseelvormig

bundeltje haren op de spits van het schildje en die welke

134 OPMERKINGEN OMTRENT INLANDSCHE

dit kenmerk missen. Tot de eerste afdeeling behooren de

geslachten Chiloneurus Westw. en Comys Först. Van elk

dezer twee geslachten ving ik hier te lande eene soort,

namelijk vond ik Chiloneurus elegans N. ab Es. in de Scheve-

ningsche boschjes en Comys Swederi Dalm. in eene door-

nenhaag bij Utrecht.

Van de geslachten zonder haarbosje op de schildspits,

waarvan Förster er 20 opgeeft, vond ik verscheidenen in

ons land, als: Ghoreia Westw., Aglyptus Först., Copidosoma

Ratz., Ericydnus Hal., Dinocarsıs Först., Leptomastix Först.,

Habrolepis Först. en Encyrtus Dalm. Zij komen meestal op

hei- of duingrond voor; de kortvleugelige of bijna onge-

vleugelde soorten van Aglyptus en Encyrtus bewonen be-

paaldelijk kale en zonnige duintoppen.

De hier afgebeelde Ericydnus paludatus Hal. ¢ (fig. 1) is

niet zeldzaam in de Scheveningsche duinboschjes en kenbaar

aan de vrij korte, smalle en berookte.vleugels.

Ectroma dunense Six, fig. 2.

Förster geeft het geslacht £ctroma slechts terloops onder

zijne Encyrtoiden aan, dewijl hij E. rufescens Dalm., den typus

er van niet gezien had. Ik ving gevieugelde en onge-

vleugelde voorwerpen dezer soort zoowel op heigrond bij-

Driebergen, als op duingrond bij ’s Gravenhage. Het insect

dat op de lijst der inlandsche Hymenopters van den heer

Snellen van Vollenhoven, onder n°. 925 als Dinocarsis rufus

Six is opgegeven, is ook een exemplaar dezer soort.

De alhier afgebeelde kleine Encyrtoide heb ik tot het ge-

geslacht Ectroma gebragt, wegens den halsvormigen pro-

thorax , den op het einde versmalden metathorax en de lange

sprieten. Hierdoor heeft dit insect een veel slanker aanzien

dan de kort ineengedrongen soorten van het geslacht En-

cyrlus, waaraan het overigens na verwant is. Even als de

overige kortvleugelige Eneyrtoiden springt dit diertje zeer

vlug, waarbij de lange en sterke doorn op het einde der

PTEROMALINEN EN EENE PROCTOTRUPIDE. 135

middenscheenen zeker zeer behulpzaam is. De vleugels zijn

slechts kleine schubjes. De eijerlegger bijna 4 van het achter-

lijf. Deze soort heeft den kop groen met metaalglans, de

monddeelen oranjekleurig. De sprieten zijn bruin, behalve

de twee eerste leden die oranje zijn. De thorax is oranje,

maar de mesothorax is van boven even als het schildje

groen. Het achterlijf is groen. De pooten zijn oranje, de

achterscheenen bruin.

Encyrtus flavoscutatus Six, fig. 3.

Dit zeer kleine, slechts met bijna onzigtbare parelmoer-

kleurige vleugelschubjes voorziene diertje ving ik eens op

de Haagsche duinen. Het is groen; de scapus van de overigens

zwarte sprieten is geel; de oogen zijn bruin; het schildje

is geel; de pooten zijn geel, behalve eene zwarte langsstreep

op de vier voordijen. In de verzameling van den heer

Snellen van Vollenhoven zag ik een voorwerp dezer soort,

hem door den heer Mayr toegezonden onder den naam van

Baccharis Pascuorum.

Merisus bicolor Six, fig. 4.

Dit insect komt in den vorm van het ligchaam, in de vleu-

geladeren en in het aantal en den vorm der sprietleden zoo-

zeer overeen met de afbeelding van het geslacht Merisus

Walk., op pl. X, f.2 van de Schetsen van den heer Snellen

van Vollenhoven afgebeeld, dat ik niet aarzel het tot dit genus

te brengen. Het geslacht Merisus behoort tot de familie der

Miscogastroiden van Förster. Het diertje is blaauwgroen , be-

halve de sprieten, het achterlijf, de scheenen en de tarsen

welke geel zijn, terwijl op het midden van het achterlijf

eene langwerpige oranje vlek is.

Onbekende Chalcidide , fig. 5.

Ik ben geheel in het onzeker waartoe de -zonderlinge

miervormige Chalcidide, bij fig. 5 afgebeeld, moet gebragt

worden. Wegens de vijfledige tarsen moet zij onder de

136 OPMERKINGEN OMTRENT INLANDSCHE

Pentameren van Förster gerangschikt worden en zij komt

wegens den korten maar breeden kop, het versmalde hals-

vormige voorborststuk, het spitse omgebogen einde van

het achterlijf en vooral wegens het aantal sprietleedjes zeer

wel overeen met het geslacht Panstenon Walk., afgebeeld

op pl. IX, f. 20 der Schetsen van den heer Snellen van Vollen-

hoven; maar dat insect is gevleugeld, terwijl mijne exem-

plaren ongevleugeld zijn.

Daar het wel mogelijk is dat dit door afstekende oranje

en zwarte kleuren zoo in het oogloopend diertje, hetwelk

ik niet zelden bij ’s Gravenhage op eikenloof aantrof, in

een of ander mij niet ten gebruike staand werk beschreven

is, ben ik vooreerst voldaan met de opmerkzaamheid der

Entomologen er op te hebben gevestigd. Ik twijfel dan ook

niet of de uitmuntende afbeelding van den heer Snellen

van Vollenhoven zal het dadelijk door deskundigen doen

herkennen indien het inderdaad reeds beschreven is.

Eulophus fulvicollis Walk. fig. 6.

Deze soort, door Westwood in het Mag. Nat. Hist. V1, p.123

Hemiptarsenus genoemd en ook door Förster in zijne Chale. el

Proct. p.77 vermeld, is uit de afbeelding van Walker’s Mon.

Chale. I. p. 190, vooral door de eigenaardige vleugelvlekken

zeer wel te herkennen, maar bij hem zijn de sprieten draad-

vormig geteekend, terwijl bij mijn voorwerp daarentegen

de drie laatste leden plat en breed zijn en het allerlaatste,

zuiver wit zijnde, sterk afsteekt bij de twee voorlaatsten die,

zwart zijn.

Ceranisus spec.? fig. 7.

De zeer kleine zwarte Proctotrupide bij fig. 7 afgebeeld,

behoort volgens mijne meening tot de familie der Telra-

stichoiden van Förster en verder wegens het met twee striemen

voorziene schildje, het dikke voetstuk der sprieten en den

behaarden vleugelrand tot het geslacht Ceranisus Walk., in

PTEROMALINEN EN EENE PROGTOTRUPIDE. 137

de Schetsen van den heer Snellen van Vollenhoven op pl.

XI, f. 19 afgebeeld.

Förster zegt dat Ceranisus negenledige sprieten heeft

even als bij mijn voorwerp, indien men het voetstuk mede

telt. Op de afbeelding in de Schetsen hebben de sprieten

in het geheel slechts zeven leden, ook is de scapus op het

einde verbreed en niet zoo als bij mijn voorwerp aan den

voet; daarenboven is de beharing van den vleugelrand in

de Schetsen langer dan bij mijn voorwerp. De sprieten zijn

met lange afstaande haren bezet.

Indien mijn voorwerp inderdaad tot het geslacht Ceranisus

behoort, dan weet ik nog niet tot welke soort het te brengen

zou zijn, dewijl mij geene soortbeschrijving bekend is.

Mijn insect is dof zwart, met gele pooten, waarvan de

eerste helft der dijen zwart is. Ik ving het den 26" Aug.

op de Waalsdorpsche duinen.

Verklaring der Afbeeldingen.

1. Erieydnus paludatus Hal. 2. «. kop met sprieten.

2. Ectroma dunense. a. spriet.

Encyrtus flavoscutatus.

Merisus bicolor. a. spriet.

. Onbekende Chalcidide. a. van ter zijde, b. spriet.

Eulophus fulvicollis Walk. 4, a. spriet, b. di), e. tars.

Ceranisus spec? a. vleugel, b. spriet, e. thorax en scutellum.

I AT oa)

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA

(eiland JAVA),

DOOR

Mr. M. C. PIBPERS,

MET AANTEEKENINGEN VAN P. C. T. SNELLEN.

(Hierbij Plaat 7).

Gedurende een vijftal jaren (1864—1869), welke ik te

Batavia, de hoofdplaats van het eiland Java doorbracht,

heb ik mij, zooveel andere bezigheden dit toelieten, met

het verzamelen en bestudeeren der aldaar voorkomende

Lepidoptera, vooral der Macrolepidoptera bezig gehouden. De

volgende aanteekeningen hebben daaraan het aanzijn te

danken. Ik wensch die thans als eene eerste proeve van

beschrijving eener plaatselijke Lepidopteren-fauna uit den

Oost-Indischen Archipel bekend te maken. Tot een juist

begrip hiervan komt het mij echter niet overbodig voor,

vooraf het volgende op te merken.

Het eiland Java bezit eene zeer langwerpige gedaante,

eene veel grootere lengte van O. naar W. dan breedte van

N. naar Z. In die gansche lengte is zijn midden en zuidelijk

gedeelte grootendeels door vrij hoog gebergte bedekt, welks

hoogste top, de Semiroe, zich tot op 3666 meters boven de

zee verheft. Naar het N. loopt dit gebergte echter vrij glooiend

naar de zee af.

Dáár, in het lage kustland heerscht de tropische hitte in

volle kracht ; doch men behoeft zich slechts weinig hooger

op, zuidwaarts alzoo, te begeven om reeds een belangrijk

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 139

onderscheid in temperatuur te vinden, en hoe hooger men

stijgt, hoe verder men zich van de kust verwijdert, des te

merkbaarder wordt dit, tot dat eindelijk op de hooge berg-

toppen de temperatuur met die van het het heete kustland

een zeer aanmerkelijk verschil aanbiedt.

Dezelfde langzame verandering, welke eindelijk een be-

langrijk verschil veroorzaakt, vindt men er in de planten

en dierenwereld terug. Evenzeer als de luchtgesteldheid van

de kust af naar het gebergte toe steeds koeler wordt, ziet

men de planten en dieren er geleidelijk in andere vormen

overgaan en zoo vertoonen zich in de hoogere streken eene

gansch andere flora en fauna dan die, welke in de lagere

te huis is. En hoewel nu voorzeker niet alleen de lucht-

gesteldheid daarvan oorzaak is, maar ook andere redenen

daartoe medewerken, zoo als b.v. de niet steeds dezelfde

blijvende aard van den bodem, welke natuurlijk op den plan-

tengroei en dien ten gevolge weder op de van de planten-

wereld zoo afhankelijke dieren- vooral insectenwereld zeer

sterken invloed uitoefent, is toch het verband tusschen deze

en het verschil, dat zich in de flora en fauna van onder-

scheidene hoogten daar openbaart, te zeer in het oog vallend

om niet aan haar daarin eene groote rol toe te kennen.

Trouwens het veranderen der flora en fauna, in verband

met het rijzen van den bodem en de daaraan weder ver-

bonden temperatuurwijzigingen, doet zich zelfs in de

gematigde streken voor en zal wel overal in de tropische

landen in sterke mate zijn waar te nemen. Maar wat daarbij

in Noord-Java zeer opmerkelijk is, dat is de spoed waarmede

die veranderingen elkander daar opvolgen. De breedte van

het eiland van N. naar Z. is, gelijk gezegd is, toch be-

trekkelijk gering en daar nu nog daarvan het midden en

Zuiden bijna geheel door gebergte zijn bedekt, bevat de

vermelde glooiing van de bergen naar de Noordkust van

die breedte slechts eene geringe uitgestrektheid, en zóó

doet zich daar het verschijnsel voor dat vrij nabij gele-

gen, slechts weinig in hoogte boven de zee verschillende

140 LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

streken reeds een opmerkingswaardig onderscheid in flora

en fauna aanbieden; wel is waar, niet dat zich zeer nabij

elkander, doch door strenge grenzen gescheiden, geheel

andere vormen vertoonen, gelijk alleen de aard van den

bodem het veroorzaakt, maar z66 dat die vormen slechts

geleidelijk door andere vervangen worden en eerst lang-

zamerhand aanmerkelijk van elkander beginnen te ver-

schillen. Wil men derhalve Java’s insecten en in hunne

onderlinge verhouding, én in die met de insecten van andere

streken bestudeeren, wil men in de insecten, verzameld

in Noord-Java, bouwstoffen voor de tegenwoordig zoo

hoogst belangrijke serieön-studie vinden, dan behoort men

de plaats hunner herkomst met juistheid te kennen; eene

etiquette «Java» heeft al niet veel meer waarde dan de

opgave dat een insect in Amerika voorkomt, zonder nadere

aanduiding of het in Labrador, te Paramaribo, of op de

hoogvlakten der Andes is aangetroffen. Het is uit dit 00g-

punt gezien dat ik de mededeeling dezer plaatselijke Lepi-

dopteren-fauna van eene kleine streek aan Java’s Noordkust

als niet van belang ontbloot beschouw.

Onder het «Batavia» toch, over welks Lepidopteren-fauna

deze aanteekeningen loopen, versta men geenszins de gansche

residentie van dien naam, wier Zuidelijke grens tot in het

hooge gebergte reikt, doch slechts de daarin gelegene even-

eens genoemde hoofdplaats en hare onmiddelijke omgeving ;

het ligt besloten in een cirkel, daar waar op Java’s Noord-

Westkust genoemde stad is gelegen aan de zee rakende en

een straal bezittende van bijna een uur gaans. Het is gelegen

in de zoogenaamde eerste zone van Junghuhn en behoort,

met uitzondering van een deel der kust, waar bij de monding

der Tjiliwong deze door het rizophoren-gebied wordt inge-

nomen, tot zijne tweede afdeeling van die zone. Zijn hoogste

punt ligt op nog geen twee uren gaans in Zuideljke richting

van de zee verwijderd en is bij de langzame glooiing van

den bodem aldaar nog slechts op geringe hoogte (+ 7 meters)

boven deze verheven,

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 144

Toch kan men op die geringe breedte van nog geen

twee uren gaans en bij dat gering verschil in hoogte boven

de zee reeds drie strooken onderscheiden, welke in hare

Macrolepidoptera en bepaaldelijk Rhopalocera een duidelijk

verschil vertoonen. De Noordelijkste (A) is eene smalle strook

van ongeveer + uur gaans breedte langs de kust; de Zuide-

lijkste (C) bevat eene breedte van ongeveer # uur gaans

van het door mij onderzocht gebied, doch strekt zich ver-

moedelijk nog eenigszins verder ten Z. van de willekeurig

door mij aangenomen grens uit; de middelste strook (B)

wordt door de beide uitersten ingesloten.

De Rhopalocera in de strook B voorkomende vertegen-

woordigen de eigenlijke fauna der streek; zij worden ver-

moedelijk allen ook in de strook C en grootendeels hoewel

veelal slechts toevallig ook in de strook A aangetroffen.

Maar deze laatste smalle strook bevat bovendien twee uit-

sluitend daar voorkomende soorten; in de strook C beginnen

zich hier en daar, hoewel zeldzaam, verscheidene soorten te

vertoonen, welke hooger op, en zelfs reeds een half uur Zui-

delijker dan de grens mijner onderzoekingen, tot de gewone

vlinders moeten worden gerekend. Bij elk der waargenomen

vlinders zal ik door bijvoeging der hoofdletters A B of C

aangeven in welke dezer drie strooken zij zijn gevonden.

Van de vlinders wier metamorphose door mij is waar-

genomen, heb ik ook de beschrijving der larven en nym-

phen opgeteekend. Wel is waar is het mij zeer goed bekend

dat men uit zulke beschrijvingen zich niet wel eene duide-

lijke voorstelling kan maken, doch bij gebreke van goede

afbeeldingen hebben zij toch altijd eenige waarde en zelfs

indien afbeeldingen bestaan, kunnen zij altijd dienen om

deze te contrôleeren. Bovendien, en dit heeft mij in het

algemeen steeds bij het opstellen dezer aanteekeningen voor

den geest gezweefd, is het op dit gebied het best alles

maar op te teekenen; wie weet hoe goed een later bouw-

meester het schijnbaar onbelangrijkste steentje zal kunnen

gebruiken ?

149 LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

Eindelijk zij hier nog opgemerkt dat de determinatie der

vlinders en de beschrijving der nieuwe soorten zijn geschied

door den heer P. C. T. Snellen, die het door mij ter neder-

geschrevene tevens met zijne (door Sn. gemerkte) aantee-

keningen heeft verrijkt, en dat de vermelde vlinders, met

uitzondering der ongelukkig verloren gegane exemplaren van

Charaxes Athamas Drury, Charaxes Schreiberi God., en Deu-

doryx Melampus Cr. (voor welker juiste determinatie ik overi-

gens durf instaan), zich allen bevinden in onze verzameling,

die ten huize van den evengenoemden entomoloog te Rot-

terdam wordt bewaard.

RHOPALOCER ANT)

Fam. I. HELICONINA.

Genus Euploea.

4. Hübneri Moore. Gewoon B C.

9. Eleusina Cramer. Gewoon B C.

3. Midamus L. Een der meest gewone vlinders À BC. Van

de 16 pootige, zeer schoon geteekende rupsen vond

ik er een aantal nabij elkander op Oleander. Hare

grondkleur is zwart of donker roodbruin, waarop zich

eene gele teekening vertoont, zoodanig dat elke ge-

leding der rups eene breede gele streep aan de boven-

zijde en eene gele vlek op elk der zijden heeft. Op

elk der 2°, 3°, 4 en laatste geledingen bevindt zich

een paar lange doornen, rood van kleur met zwarte

uiteinden, van welke die op de 4° geleding sterk

voorwaarts zijn gekromd.

1) Gerangschikt naar Herrich-Schäffer's Prodromus, behalve de Lycaenina en

Hesperidina, voor welke de Catalogus van Kirby is gevolgd.

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 143

De pop is eerst vleeschkleurig met een paar bruine

strepen, verandert echter spoedig in welligt de prach-

tigste nymphe die bestaat. Zij gelijkt dan op een

klompje schitterend gepolijst goud of zilver, of nog

meer op zoogenaamd goud of zilverglas, met de ver-

melde bruine strepen. Wanneer de vlinder is uitge-

komen gelijkt de overblijvende huid der nymphe dan

ook volkomen op dun glas met de meergemelde bruine

strepen. De pop hangt overigens op de wijze der

Vanessa-nymphen met het achtereind aan een oleander-

blad gehecht.

De ontwikkeling dezer soort geschiedt uiterst snel.

Hoewel ik den juisten tijd daarvan niet met volkomen

zekerheid kan aangeven, durf ik toch den larven-

toestand op niet langer dan twee weken begrooten,

terwijl de duur van den nymphentoestand slechts tien

dagen is, zoodat eene geheele generatie van ei tot ei

hoogstwaarschijnlijk binnen één maand is afgeloopen.

Fam. II. DANAINA.

Genus Danais.

4. Juventa Cr. Uiterst gewoon A BC. Meermalen in coitu

' gevangen en bevonden dat de sexen geene bijzondere

punten van verschil vertoonen en de mannetjes geene

zakvormige plooi op de achtervleugels bezitten.

5. Melissa Cr. Niet zeldzaam B C.

6. Chrysippus L. Deze soort is uiterst gewoon in A, tot op

het zeestrand, doch ook, gelijk ik dit eveneens in

7. W. Celebes heb waargenomen tot de smalle strook

A beperkt. Slechts eenmaal heb ik een blijkbaar ver-

dwaald exemplaar in B en nog vrij nabij A aange-

troffen.

Aanmerking. Bij vergelijking van de Javaansche

exemplaren door den heer Piepers gevangen én van

anderen uit Malang (mede Java) met Afrikaansche,

144 LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

Celebaansche en Nieuw-Hollandsche exemplaren ,

merk ik op dat de Javaansche veel kleiner zijn dan de

Afrikanen (59— 65 mm. tegen 65— 75 mm.). Buitendien

zijn de laatsten veel helderder geel van grondkleur. De

lichtbruine tint die men bij hen aan den vleugelwortel

waarneemt, verduistert bij de Javanen de geheele

bovenzijde. De Celebaansche exemplaren zijn niet

grooter maar iets helderder, wijl de bruine verduis-

tering meer naar de buitenranden der vleugels terug-

trekt en den licht bruingelen grond vrij laat. Dit laatste

is zeer duidelijk te zien bij een Nieuw-Hollandsch

voorwerp. Dit heeft 57 mm. vlugt; de donkere voor:

vleugelpunt die, vooral bij de Afrikanen, bijna zwart

is, is hier door vermenging met lichtbruin niet meer

dan zeer donkerbruin en beslaat veel meer van den

vleugel. Verder is de donkere achterrand der achter-

vleugels, die bij de Afrikanen en ook nog bij de Javanen

smal, getand, zwart en scherp begrensd is, bij den

Nieuw-Hollander tweemaal zoo breed, donkerbruin,

wortelwaarts vervloeid en niet meer dan gegolfd.

De Celebaansche voorwerpen duiden, als boven ge-

merkt, den overgang aan. Sn.

7. Plexippus L. Zeer gewoon A B C.

8. Melanippus Cr. var. Hegesippus Cr. Eens in B. Is in iets

hooger gelegen streken dan het door mij onderzochte

gebied echter zeer gewoon.

Aanmerking. Ik kan bezwaarlijk aan specifiek ver-

schil tusschen deze soort en Plexippus gelooven en

“houd het er voor dat Kirby, toen hij op p. 5 en 6

van zijnen Catalogus zijne varieteiten a tot / met

Plexippus vereenigde, althans wat betreft Melanippus

en Hegesippus beter inzigt in de zaak toonde dan toen

hij op p. 639 aanteekende (bij n°. 23, Danais Plexip-

pus L.): «most of the forms given on pp. 5, 6 as

varieties, are probably distinct ». Sn.

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 145

Fam. VI. SATYRINA.

Genus Cyllo Boisd.

9. Leda L. Wellicht de meest gewone vlinder ABC, een

groot verschil in kleur en teekening vooral op de:

onderzijde"der vleugels aanbiedende. Hij behoort met

Amathusia Phidippus L., Casyapa Thrax L. en vermoe-

delijk ook Mycalesis Justina Cr., Myc. Lalassis Hew.,

Myc. Janardana Moore en Elymnias Lais F. tot de

schemeringvlinders, welke slechts gedurende de

avond- en vermoedelijk ook in de morgenschemering

vliegen, welk laatste ik van Leda ten minste heb

waargenomen. Des daags zitten zij stil en gaan op-

gejaagd zijnde, na een klein eind voortgevlogen te

zijn, weder zitten. Leda, die ook meest laag bij den

grond vliegt, zit des daags met toegeklapte vleugels

op de aarde, dorre bladeren of onder tegen een

boomstam en is dan bijna onzigtbaar; het sterk

varieeren van de onderzijde der vleugels staat ver-

moedelijk in verband met de kleur van den bodem

waar de vlinder zieh ophoudt.

De 16-pootige rups vond ik niet te Batavia maar

te Mangkasar in Z. W. Celebes, waar de vlinder mede

zeer gemeen is, in menigte op daar voor paardenvoeder

aangeplant, Zuid-Amerikaansch zoogenaamd Pampa-

gras. Zij is geheel grasgroen met korte, stijve, witte

haren bezet; de kop uitloopende in twee lange rood-

achtige met dunne lange haren bezette spitsen. Ook

de grasgroene poppen hingen daar in menigte aan de

grasstengels, aan welke zij met het achtereinde op

de wijze der Vanessa-poppen waren bevestigd.

Genus Ypthima Hbn..

10. Philomelus L. (Baldus F.). Zeer gewoon ABC.

44. Hübneri Kirby (Philomela Hbn., Zuträge). Zeer gewoon

A BUG

146 LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

Genus Mycalesis Hbn.

42. Justina Cr. Gewoon B C.

13. Lalassis Hew. Gewoon B C.

1%. Janardana Moore. Gewoon B C. Daar ik deze Mycalesis-

soorten des daags nimmer dan opgejaagd heb zien

vliegen, waarop zij zich dan weder spoedig neder-

zetten, vermoed ik dat zij ook tot de schemering-

vlinders moeten worden gerekend. Zie het aangetee-

kende bij Cyllo Leda L.

Fam. VII. ELYMNIINA.

Genus Elymmias Hbn.

45. Undularis F. Gewoon op sommige plaatsen B C.

16. Lais F. Gewoon op sommige plaatsen B C. Ook dezen

vlinder zag ik slechts opgejaagd vliegen en zich dan

zeer spoedig weder nederzetten, zoodat hij vermoe-

delijk mede tot de schemeringvlinders moet worden

gerekend. Zie het aangeteekende bij Cyllo Leda L.

Fam. IX. EURYTELINA.

Genus Ergolis Boisd.

47. Ariadne L. Hier en daar BC.

Fam. X. NYMPHALINA.

Genus Neptis F.

48. Aceris Lepechin. Zeer gewoon A B C.

Aanmerking. Verschillen niet van Europesche

exemplaren. Sn.

Genus Charaxes Ochs.

49. Athamas Drury. Op zekeren nacht vloog gedurende eene

zeer hevige regenbui in het begin van den West-

moeson, een zeer afgevlogen en beschadigd ex. dezer

soort mijne woning in B binnen. Daar ik nimmer

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 147

andere exemplaren van die soort uit de omstreken

van Batavia heb gezien, vermoed ik, te meer omdat

dit ’s nachts geschiedde en met het oog op den be-

schadigden toestand van den vlinder, dat hij met de

regenbui van elders was overgevoerd. Eene nadere

vergelijking van dit ex. met anderen van dezelfde

soort zou dit wellicht hebben kunnen uitmaken;

ongelukkig is het echter met eenige andere vlinders,

die met het schip Neerlands vlag naar Nederland

werden overgevoerd, bij de schipbreuk van dit vaar-

tuig op Afrika’s Oostkust verloren gegaan.

20. Schreiberi God. Kens in GC. Naar mij werd medegedeeld

had de rups waaruit de vlinder gekweekt was geleefd

op nam-nam (Cynometra cauliflora L.).

Genus Amathusia F.

21. Phidippus L. Deze groote vlinder is overal nABC

zeer gewoon. Des daags (zie het aangeteekende bij

Cyllo Leda L.) zit hij stil, doch niet op den grond

maar tegen de takken van lage struiken; zoodra echter

de avondschemering begint ziet men hem overal in

menigte rondvliegen.

De 16-pootige rups vond ik niet te Batavia maar te

Mangkasar in Z. W. Celebes, waar de vlinder mede

zeer algemeen is, in menigte op de bladeren der

pisang (Musa paradisiaca L.). Zij is bijna vingerlang,

lichtgroen van kleur met donkergroene overlangsche

banden. Twee smalle dergelijke banden loopen zeer

dicht nevens elkander midden over den rug, zoodat

de grondkleur tusschen beiden zich wederom als een

zeer smalle lichtgroene band: vertoont. Twee breede

donkergroene banden loopen langs de zijden. De rug

en de zijden zijn geheel bezet met talrijke, korte,

stijve, roode haren. Langs de zijden bevinden zich

bosjes benedenwaarts gerichte witte haren. De tweede

en derde geleding zijn dicht bezet met lange, stijve,

148

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

witte en roode haren, die voor den kop uitsteken en

dezen bedekken. Het achterlijf der rups eindigt in

twee punten.

De pop is zacht rozenrood van kleur met eene

slanzige, lichtgroene uitmonstering op de scherpe

kanten. Naar beide zijden loopt zij in eene lange

scherpe punt uit. Zij hangt, op de wijze der-Vanessa-

poppen aan het achtereind.

Een vrouwelijke vlinder legde, wat bij Rhopalocera

weinig gezien wordt, in eene stopflesch waarin zij

was opgesloten, verscheidene verspreide eieren, in

grootte en gedaante op die der groote Nederlandsche

Sphinges gelijkende. Na 8 dagen kwamen daaruit de

jonge rupsen. De duur van den larventoestand in de

vrije natuur kan ik niet met zekerheid opgeven, doch

zal, daar het voedsel nimmer ontbreekt, wel niet

meer dan een drietal weken bedragen, zoodat, wijl

de verpopte rupsen na 13 dagen den vlinder gaven,

eene gansche generatie van dezen vlinder vermoedelijk

in een zestal weken afloopt. |

Genus Discophora Boisd.

22. Celinde Stoll. Eens in C.

Genus Diadema Boisd.

23. Bolina L. Gewoon ABC.

Aanmerking. Bij de voorwerpen door den heer

Piepers verzameld, bevinden zich :

Auge Cramer II pl. 190 AB.

Lasinassa Cram. III pl. 205 AB.

Iphigenia Cram. I pl. 67 DE.

Alcmene Cram. I pl. 67 A.

De groote, bonte, op de bovenzijde in hooge mate

driekleurige wijfjes komen, volgens den heer P., bij

Batavia het meest voor. Sn.

24. Anomala Wallace. Eens in B.

LEPIDOPTERA VAN BATA VIA. 449

25. Misippus L. Zeer gewoon AB C. Opmerkelijk is het,

hoezeer de wijfjesvlinder dezer soort een spotvorm

van Danais Chrysippus is.

Genus Cethosia F.

26. Penthesilea Cr. Eens een beschadigd exemplaar in C.

Een weinig boven de Zuidelijke grens van de door

mij onderzochte streek is deze vlinder niet ongewoon.

Aanmerking. Het Bataviasche exemplaar nadert de

varieteit Cyane Cramer pl. 295 CD. Sn.

Genus Atella Doubl.

27. Phalantha Drury. Gewoon A B C.

Aanmerking. Het genus Atella vervangt in Indië de

genera Argynnis en Brenthis, zoo althans het laatste

aanspraak er op heeft om voor meer dan voor eene

afdeeling van Argynnis te worden gehouden. Sn.

Genus Adolias Boisd.

28. Adonia Cr. Zeldzaam B C.

29. Alpheda God., Moore (Octogesima S. v. V.). Niet zeer ge-

woon BG. De op manga daging (Mangifera foetida,

Lour. var. G mollis) levende rups is bladgroen met

eene gele, aan het begin van elke geleding in rozen-

rood overgaande streep over de geheele lengte van

den rug. Van elke geleding steken twee lange naar

beneden gebogen doornen zijdelings uit, welke weder-

om van zijtakken voorzien zijn, die als de baarden

eener veder gelijkmatig, tegen elkander overgesteld

op de doornen zijn geplaatst en naar het uiteinde

van den doorn korter worden. De doornen en hunne

takken zijn groen als het lichaam, doch de uiterste

punten der takken geel, zoodat daar door de plaat-

sing der doornen nevens elkander, de uiteinden der

linker takken van den eenen doorn, die der rechter

takken van den nevengeplaatsten doorn raken, zij

150

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

door gele strepen van elkander schijnen gescheiden

te zijn.

De mede groene pop is zeer zonderling van vorm

en alzoo zeer moeielijk te beschrijven. Het meest

gelijkt zij op eene driehoekige pyramide, welker eene

zijde bolvormig is en die daar waar zich de kop

bevindt tweepuntig uitloopt. Aan de tegenover-

gestelde zijde bevindt zich weder eene kleine bruine,

met de basis daartegen geplaatste driehoekige pyra-

mide, welke bewegelijk is en het achtereind van het

dier bevat. De pop ligt op eene platte zijde los op

den grond. Na 13 dagen leverde zij den vlinder.

Aanmerking. Ad. Octogesima S. v. V. Is het man-

netje volgens Kirby. Wat Alpheda Moore aangaat, wil

ik dit niet loochenen , doch de beschrijving van Alpheda

Godart is zoo vlugtig dat zij op een aantal verwante

soorten even zoo goed past als op Octogesima. Sn.

Genus Messaras Doubl.

30. Erymanthis Drury, Cr. Zeer gewoon B C. De pop, in

gedaante op die der Nederlandsche Pieriden gelij-

kende, is zeer schoon lichtgroen met geelgouden

vlekken , waaruit doornige uitsteeksels van schoon

roodgoud te voorschijn treden.

Genus Precis Hbn.

31. Iphita Cr. Uiterst gewoon A B C. Een paar gepaard

gevangen van den vorm Ida Cram. 374 CD.

Aanmerking. Dat Iphita Cramer 209 CD en Ida Cr.

374 C D inderdaad als beide sexen bijeen zouden

behooren, komt mij, vooral na de aanteekening van

den heer Piepers over de beide gepaarde voorwerpen

die hij ving, zeer twijfelachtig voor. Zou men hier

niet aan twee soorten moeten gelooven ? Of zijn beide

varieteiten soms saizoens-varieteiten even als Ara-

schnia Prorsa en Levana ? Sn.

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 431

(renus Junonia Hbn.

32. Erigone Cr. Zeer gewoon B C.

33. Laomedia L., Cr. Uiterst gewoon ABC, vooral op gras-

vlakten.

34. Orythia L., Cr. Uiterst gewoon ABC, vooral op drooge

heete grasvlakten. Deze vlinder zet zich gaarne, de

vleugels bij afwisseling openende en sluitende, in den

vollen zonneschijn op den grond neder en doet dan

sterk aan de gewoonten van den Europeeschen Satyrus

Semele denken.

39. Asterie L. Uiterst gewoon A BC. De onderling zoo

verwante J. Erigone en Asterie doen sterk aan de

onderling evenzoo verwante Europeesche Satyrus

Egeria en Megaera denken.

Aanmerking. De grootte van de oogvlekken der

onderzijde verschilt bij deze soort zeer. Ik heb exem-

plaren van Java die er naauwelijks een spoor van

vertoonen. Sn.

Genus Doleschallia Feld.

36. Bisaltide Cr. Gewoon B GC. De rups leeft op kaioe mas

(Codiaeum variegatum Rmph.) en treba (volgens G. J.

Filet, de inlandsche plantennamen bijeenverzameld

en in alphab. orde gerangschikt, Bat. Lange en c°.

4859, Rhinacanthus nasutus Ns., Andrographis panicu-

lata Wid. en Crossandra infundibuliformis Ns.). Zij is

zwart met vijf overlangs loopende witte strepen,

van welke de beiden die zich op de zijden bevinden

minder duidelijk zijn dan de drie op den rug. Op

elke geleding heeft zij fijn getakte doornen zwart

van kleur, ten deele schitterend staalblauw bij hunne

inplanting, namelijk behalve die paren doornen welke

uit acht aan elke zijde der acht laatste geledingen

geplaatste groote roode puisten te voorschijn komen.

452

91.

38.

48.

49.

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

De paarse met zwarte strepen geteekende pop hangt

op de wijze der Vanessa-poppen, met het achtereind

aan het een of ander vastgehecht. Na 8 dagen gaf

zij den vlinder.

Aanmerking. Bij de exemplaren van den heer

Piepers bevinden zich zoowel Polibete Cram. 234 DE

als Polibete 235 CD, doch geene van den type zoo als

Cramer dien afbeeldt. on.

Fam. XIII. LYCAENINA.

Genus Miletus Hbn.

Symethus Cr. Gewoon vooral bij bamboestruiken (Bam-

busa) BC.

Boisduvalii Moore. Eens C.

Aanmerking. Beiden wel varieteiten van ééne soort.

Sn.

Genus Lycaena F.

. Hylax Horsf. Niet zelden in C.

. Malaya Horsf. Eenmaal in C.

. Rosimon Fabr. Zeer gewoon B C.

. Ethion Dbd. Gewoon B C.

. Celeno Cr. Zeer gewoon B C.

. Elpis God. Gewoon BC.

. Boeticus L. Zeer gewoon ABC.

. Strabo Fabr. Zeer gewoon A B C.

. Nora Felder. Gewoon A B G, vooral meermalen in

groote menigte in A op bloeiende beloentas (Pluchea

indica Less).

Zou Plato Fabr. ook het mannetje van deze soort

zijn ?

Gnoma Snellen n.sp. Eens in menigte in A en eens in

menigte in B. (Zie de beschrijving hierachter).

Lysizone Snellen n. sp. Uiterst gewoon overal A B C. (Zie

de beschrijving hierachter).

50.

51.

52.

53.

ot.

DO.

56.

57.

. Amasena Cr. 44 A., (Sn. v. V. Mon. des Pier. p.35). Ge-

59.

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 153

Pygmaea Snellen n. sp. (Zie de beschrijving hierachter).

Genus Jolaus Hbn.

Longinus var. Pseudolonginus Horsf. Eens verscheidene

exemplaren bij elkander in B.

Genus Deudoryx Hew.

Melampus Cr. Eens in C. Is een weinig zuidelijker dan

de grens van de door mij onderzochte streek niet

ongewoon.

Varuna Horsf. Enkele malen in B en C. Het kale, bruin-

grijze schildrupsje heeft op iedere geleding twee bul-

ten, en leeft op bidara (Zizyphus jujuba Lam.). Het

popje van den bekenden Lycaeniden-vorm, gaf na 13

dagen den vlinder.

Genus Amblypodia Horsf.

Apidanus Cr. Enkele malen ABC.

Fam. XIV. PIERIDINA.

Genus Pontia Ochs.

Nina F. Enkele malen in C.

Genus Pieris Schrank.

Coronea Cr. (Sn. v. V. Mon. des Pier. p. 29). Gewoon

ABC. In het jaar 1867 overal buitengewoon menig-

vuldig.

Aanmerking. Niet dezelfde als Teutonia F. (Lucas,

Pap. Exot.) Sn.

Coronis Cram., (Sn. v. V. Mon. des Pier. p. 26). Eens in C.

woon À B C.

Lyncida Cr. 131 B. (Hippo Sn. v. V. Mon. des Pier. p. 42).

Eens twee exemplaren bij eene bamboestruik (Bam-

busa) in C.

154 LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

Aanmerking. Bij deze exemplaren is de onderzijde

der achtervleugels geheel wit met een flaauw geel

tintje in cel 8 en een bruinen achterrand van 5 mm.

breed. SIL.

Genus Cathaemia Hbn.

60. Egialea Cr. (Sn. v. V., Mon. des Pier. p. 7). Gewoon ABC.

61. Hyparete L., (Sn. v. V., Mon. des Pier. p.9). Gewoon ABC.

De rups vond ik op kemoening (Pterocymbium javanicum

Bunt). Zij is oranjegeel met zwarten kop en achterste.

Aan elke geleding op den rug twee lange, rechts en

links naar boven uitstekende witte haren en aan

iedere zijde een bosje kortere witte haren, welke dus

te zamen vier overlangsche rijen witte haren vormen.

De pop van den gewonen Pieriden-vorm is geelwit

met vele zwarte uitstekende punten en een zwart

streepje op elk vleugeldeksel. Op den 8°" dag gaf zij

den vlinder.

Genus Hebomoia Hbn.

62. Glaucippe L., (Sn. v. V., Mon. des Pier. p. 52). Gewoon

ABC.

Aanmerking. Vier exemplaren van 76—77 mm.

allen mannen waarbij de oranje punt der voorvleugels

binnenwaarts geen zwarten maar een zeer duide-

lijken citroengelen zoom heeft. Een exemplaar uit

Malang (Java) is weinig kleiner dan een van Celebes,

namelijk 98 mm. tegen 106. Sn.

Genus Thestias Boisd.

63. Venilia Godart, Lucas (¢ = Aenippe Cramer II. pl.157 CD.

Venilia S. v. V. Monogr. des Pier. p. 51). — Komt uit-

sluitend op sommige plaatsen van A voor, zoowel op

drooge plekken van het Rhizophoren-gebied als daar

buiten, en is dan op die plaatsen niet zeldzaam.

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 155

Genus Callidryas Boisd.

64. Scylla L. (¢ Cr. I. 12 CD; Sn. v. V. Mon. d. Pier. p. 62).

Uiterst gewoon ABC.

65. Pomona F. (Hilaria Sn. v. V. Mon. des Pier. p. 60). Zeer

gewoon A B C.

Aanmerking. Ook de var. Catilla Cramer hierbij. Sn.

66. Crocale Cr. I. 55 C D. (Alemeone Sn. v. V. Mon. des Pier.

p. 61). Crocale Cram. eens in B, Alemeone Sn. v. V.

gemeen in ABC.

Aanmerking. Alcmeone Cram. II pl. 141, E, die Dr.

Snellen van Vollenhoven met een ? aanhaalt, wordt

door Kirby als het d van de Zuid-Amerikaansche Statira

Cramer geciteerd. Sn.

Genus Terias Swains.

67. Hecabe L. (Sn. v. V. Mon. des Pier. p. 66). Uiterst gewoon

ABC. Zes exemplaren behooren tot den type; een

mannetje nadert zeer tot Brenda Doubl., door dat het

zwart aan den binnenrandshoek der voorvleugels wel

de helft smaller is dan in cel 4, terwijl het op de

beide genoemde plaatsen bij den type even breed is.

De zwarte rand der achtervleugels is bij dit exem-

plaar echter even breed als bij de typische en het

geel van denzelfden tint.

Fam. XV. EQUITINA.

Genus Papilio L.

68. Antiphates Cr. Enkele malen in C.

69. Sarpedon L. Niet zelden BC. Nog eene aan Pap. Sar-

pedon zeer verwante soort is eenmaal in B door mij

gevangen, doch niet met zekerheid op te geven;

hoogst vermoedelijk was het Pap. Eurypylus L.

70. Agamemnon L. Zeer gewoon A BC. De mede zeer gewone

12-pootige rups leeft op tarong (Solanum)-bladeren ,

maar wordt vooral veel op die van den zuurzak (Anona

156

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

muricata L.) aangetroffen. Haar lichaam is zeer onge-

ljk van dikte, de derde geleding is de dikste,

naar den kop en naar het achtereind nemen de

geledingen in omvang af. Hare kleur is lichtgroen;

de vermelde dikke derde geleding draagt op den rug

twee zwarte doornen, welke bij hunne inplanting

een rood ringetje vertoonen; twee zeer kleine zwarte

doornen bevinden zich evenzoo op elke der beide

eerste geledingen, twee iets langere op de laatste.

De rups heeft eene eigenaardige schommelende wijze

van voortbeweging; als zij getergd wordt richt zij

het dikke voorgedeelte van haar lichaam recht in

de hoogte op en steekt op de wijze van Pap. Machaon

L. twee lange hoornen uit.

De pop, die ook geheel op de wijze van Pap. Ma-

chaon L. zoowel met het achtereinde als door middel

van een enkel draadje om het midden is vastgehecht ,

heeft ook in gedaante veel overeenkomst met die

nymphe, loopt echter naar achteren in eene langere

punt uit. Het kopeinde is tweepuntig. Tegenover

den kop bevindt zich een haakvormig uitsteeksel van

dezelfde bijzondere nuance van bruin, welke zich op

de onderzijde der vleugels van den vlinder vertoont,

welk uitsteeksel zich verder in twee verheven strepen

op het ligchaam der pop voortzet en dit als in een

pincet omvat. Overigens is de kleur der pop groen.

Op den 14°" dag gaf zij den vlinder.

71. Polytes L. (en Pammon L.). Een der meest gewone vlin-

ders A B C. De rups, die uiterst veel op die van

Pap. Memnon L. gelijkt en naar het mij voorkomt

slechts door geringere grootte van deze verschilt , heb

ik veel malen zoowel te Batavia als te Mangkasar in

Z. W. Celebes gevonden, doch steeds op djeroek kinkit

(Triphosia aurantiola Lour. = trifoliata de C.),’t geen

eene toevallige waarneming mij doet onderstellen dat

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 157

ook in China het geval is, terwijl ik die van Pap.

Memnon L. steeds op eene andere Citrus-soort aantrof.

Ook de pop komt mij voor slechts door de geringere

grootte van die van evengenoemden vlinder te ver-

schillen. Op den 14°" dag komt de vlinder uit.

Aanmerking. De vleugelstaartjes van al de Javaan-

sche exemplaren van Pammon zijn van 3—54 mm. lang.

Sn.

72. Memnon L. Uiterst gewoon ABC. Onder de wijfjes ook

de vormen Achates Cr. 243 A en Ancaeus Cr. 222 A.

De groote rups vond ik op pompelmoesbladeren (Citrus

decumana L.); zij leeft vermoedelijk echter ook op

andere Citrus-soorten. Zij is moeielijk te beschrijven

zoowel door haren zonderlingen vorm als omdat hare

algemeene kleur alsmede de vorm en kleur harer teeke-

ning niet standvastig schijnen te zijn. Zij is zeer on-

gelijk van dikte, hare drie eerste geledingen zijn veel

dikker dan de overige en gelijken als het ware een

grooten kop, waarop zich twee zwarte vlekken ver-

toonen, die een onkundige voor oogen zou aanzien.

Overigens is hare kleur groen, meest als donkergroen

fluweel, op den rug en de zijden, en vleeschkleurig

of wel vuilwit van onderen. Op den rug vertoont zich

eene teekening, bestaande uit twee breede, vleesch-

kleurige of vuilwitte streepen, welke zich schuins

van beneden oploopende daar vereenigen.

De groote pop, in vorm op die van Pap. Machaon

L. gelijkende, heeft aan het hoofdeinde twee punten

en hangt aan het achtereind en met een vrij ruim

draadje om het midden bevestigd. De uit bruin van

verschillende nuancen en groen gemengde kleur doet

haar volkomen op een stukje boomschors gelijken.

Op den 45" dag gaf zij den vlinder.

Een g legde in gevangenschap 7 licht-oranjekleurige

ronde eieren, van de grootte welke die der groote

Nederlandsche Sphinxen hebben.

158 LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

Fam. XVI. HESPERIDINA.

Genus Casyapa Kirby.

73. Thrax L. Vliegt overal in ABC. Zeer gewoon gedurende

de avondschemering; des daags slechts opgejaagd.

De kale, witte, als met wit krijt bestovene rups is

zeer gewoon op de bladeren der pisang (Musa para-

disiaca L.), welke zij oprolt en met spinsel aaneen-

naait, geheel op de wijze der bladrollers, zoo als zij

ook even als dezen, als men het opgerolde blad

opent, zich eenigen tijd zeer snel als het ware slang-

vormig heen en weder beweegt. De zeer langwer-

pige pop blijft mede in het opgerolde pisangblad.

Genus Pamphila F.

74. Julianus Latr. Enc. (Thrax. Hbn., Led.). Een der meest

gewone vlinders in ABC.

Aanmerking. Kirby citeert in zijnen catalogus Thrax

Led., Hbn. bij Mathias F., Latr., hetgeen fautief is.

De opgave der grootte van Julianus door Latreille

duidt dit aan. SIL.

75. Brunnea Snellen n. sp. GC. (Zie de beschrijving hierachter).

76. Mathias F.C.

77. Augias L. Gewoon ABC.

Genus Thymelicus Hbn.

78. Nigrolimbatus Snell. n. sp. Zeer gewoon A BC. (Zie de

beschrijving hierachter).

Genus Plesioneura Feld.

79. Folus Cr. Gewoon in C.

80. Dan F. Gewoon in C.

Genus Tagiades.

81. Japetus Cr. Gewoon in C.

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. | 159

BESCHRIJVING DER NIEUWE SOORTEN

PoC, TE SNELLEN.

48. Lycaena Gnoma m. nov. sp.

Plaat 7, fig. 1.

Deze kleine Lycaena behoort tot eene groep, welke in de

Europesche fauna slechts door twee, eveneens kleine vlinders

is vertegenwoordigd, namelijk tot die, bij welke op de

ongestaarte achtervleugels de middenvlek en de vlekken der

gewone boogrij daarachter, met uitzondering van de bovenste

in cel 7, in plaats van zwart te zijn, dezelfde kleur als de

grond des vleugels hebben en slechts een weinig donkerder

van tint zijn. Zij komen zoodoende alleen uit door de grijs-

witte afzetting. De gewone wortelvlekken daarentegen, die

op eene nagenoeg regte lijn staan, zijn koolzwart evenals

de reeds vermelde bovenste in cel 7. Verder zijn de rand-

vlekken wortelwaarts niet door spitse zwarte kapjes afgezet,

maar slechts door witgezoomde, naauwelijks gebogene don-

kergrijze streepjes. Het laatstvermelde komt buitendien alleen

nog bij Lyc. Hyrcana Led. en Sieversii Christ (Mirza Staud.)

voor en het bovenvermelde groepje (Trochilus H. S., Galba

Led. en Gnoma m.) is dus van de talrijke Lycaenen der

Europesche fauna vrij duidelijk gescheiden. Of Gnoma onder

de gepubliceerde exotische soorten nog verwanten heeft, is

mij onbekend, doch ik hoop dat mijne beschrijving, gevoegd

bij de afbeelding, toereikende zal zijn om haar steeds te

herkennen.

Van Galba Led. onderscheidt Groma zich door in beide

sexen donkerbruine bovenzijde en vier (in plaats van 2)

koolzwarte, zilver beschubde randvlekken aan de onderzijde

460 LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

der achtervleugels. De mede bij beide sexen boven bruine

Trochilus is boven: 1° lichter, bij den man met vier vuil-

blaauwwitte middenstippen; 2° heeft die soort op de ach-

tervleugels eene oranje streep wortelwaarts van de kool-

zwarte ronde vlekken voor den achterrand. Onder is bij

Trochilus de kleur heldergrijs en zijn de middenvlek bene-

vens de boogrij der voorvleugels zwart, terwijl de witte

afzetting van de boogrij der achtervleugels eene vrij rezel-

matig ketenvormige teekening vormt. Bij Gnoma is de kleur

der onderzijde bruingrijs, de boogrij der voorvleugels even

licht als die der achtervleugels en de witte boogjes waar-

mede de vlekken zijn afgezet, zijn zeer vlak. Eindelijk ziet

men bij Trochilus in cel 1e, 2 en 3 drie koolzwarte, vooral

wortelwaarts oranje afgezette, zilver beschubde zwarte rand-

vlekken en bij Gnoma in cel 2—5 vier zulke randvlekken,

die echter gelijkmatig, leemgeel zijn afgezet, terwijl cel 1c

en 6 twee groenzilveren stippen voeren.

Vlugt 16—19 mm. Sprieten zwart, wit geringd; het knopje

onder donkerbruin. Oogen geheel naakt, ovaal, onder en

boven spits, wit gerand. Palpen blaauwwit, de haren aan

de voorzijde van lid 2 en lid 3 boven op zwart. Bovenzijde

van lijf en vleugels bij beide sexen eenkleurig zwartbruin

met min of meer duidelijke ronde zwarte vlekken langs

den achterrand der achtervleugels, verder ongeteekend.

Van de onderzijde valt na het bovenvermelde alleen te

zeggen dat ook de randvlekken der voorvleugels weinig of

niet donkerder zijn dan de grond en dat de tweede wortel-

vlek der achtervleugels niet zoo als bij Trochilus een weinig

wortelwaarts uitspringt, maar eer een zweem franjewaarts.

Geheel bij den binnenrandswortel staat nog een koolzwart,

wit gerand vlekje.

Franje als de vleugels, met lichtgrijze punt. Voorvleugels

met 11 aderen, 8 en 9 gesteeld in den voorrand, 11 vri

van 12. Pooten, borst en buik onzuiver blaauwwit, de

achterzijde der voorscheenen aan het eind met een klein

doorntje.

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 161

49. Lycaena Lysizone m. nov. Sp.

Plaat 7, fig. 2 en 2a.

Indien men Felder mogt gelooven dan zou het verre

Oosten verscheidene varieteiten van Lycaena Lysimon Hübn.

voortbrengen, die op verschillende plaatsen voorkomen.

Waarom hij die varieteiten niettemin allen namen geeft en

haar als species behandelt (Lyc. Novae-Hollandiae, Tanagra

en Serica, zie Kirby’s Catalogus p. 261 waar zij opgenoemd

zijn) begrijp ik niet of het moest zijn met het welberekend

overleg om, wanneer die zoogenoemde varieteiten later

goede species bleken te zijn, toch als auteur in aanmerking

te komen. Wat mij aangaat, zoo heb ik nooit uit Oost-

Indiö eene echte Lysimon gezien, overeenkomende met

Europesche en West-Afrikaansche voorwerpen in mijne

collectie, maar wel ten minste twee goed onderscheiden

species die mogelijk onder Felder’s zoogenaamde varieteiten

zullen schuilen. Gaarne nam ik voor die soorten zijne

namen aan, doch hij heeft de bovengenoemde zeer vlugtig

beschreven en dus durf ik, om geene verwarring te ver-

oorzaken, die namen niet toepassen.

Lyc. Lysizone, de eerste der door mij bedoelde soorten,

heeft dezelfde grootte als Lysimon (20—25 mm. vlugt) en

ook ongeveer denzelfden vleugelvorm, doch onderscheidt

zich op de bovenzijde door scherp zwarte franjelijn, bij het

mannetje bovendien door ander blaauw (als Argus ¢ of

Alcon 3), terwijl het bij Lysimon 3 zeer donker paarsachtig

is met vrij sterken glans. Verder is de voorrand der voor-

vleugels by Lysizone tot twee derden bijna wit en bij Zysimon

slechts een weinig grijsachtig. Op de onderzijde ligt het

verschil minder in de kleur dan in de teekening, want som-

migen mijner Afrikaansche exemplaren zijn ook bijna wit-

grijs. Het oog der boogrij van de achtervleugels in cel 6

staat bij Lysimon juist in de bogt, tusschen de oogen van

cel 5en7 in, bij Lysizone onder dat van cel 7, zelfs meer

wortelwaarts. Vervolgens springt het oog van cel 2 bij

162 LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

Lysizone sterk in, bij Lysimon niet merkbaar en staat het

dubbele oogje in cel 1b der voorvleugels bij Lysizone de

helft nader bij de randvlekken dan het, buitendien bijna

loodregt staande, oog in cel 2. Bij Lysimon is het dubbele

oog in cel 2 niet nader bij de boogrij dan het schuins

staande oog in cel 2. Lysizone behoort dus tot de groep van

Semiargus, Sebrus en Minimus, waar zij zich onderscheidt

door het glanzige grijsblaauw, dat bij het mannetje op de

voorvleugels steeds een grooten, naar boven sterk ver-

breeden zwartgrijzen rand vrij laat, de witte kleur van cel

41 en 12 der voorvleugels, terwijl de snede van den voor-

rand steeds donker blijft en niet wit is gelijk bij de genoemde

soorten. Eindelijk is de wortelhelft der grijswitte franje

donkergrijs gevlekt en vertoont de bovenzijde der achter-

vleugels bij de meeste exemplaren tegen den staarthoek

twee rijen donkerder randvlekken, die door blaauwe boogjes

worden gescheiden.

Na het bovenstaande valt van deze soort slechts nog het

volgende te zeggen:

Oogen zeer kort behaard, spits-ovaal, wit gerand. Sprie-

ten donker, wit geringd. Palpen blaauwwit, haren aan lid

2 en de bovenzijde van lid 3 zwart. Bovenzijde zonder

middenvlekken, bij de mannen de voorvleugeladeren aan

den wortel witachtig; bovenzijde bij de wijfjes vaalzwart

met blaauw bestoven vleugelwortels Achtervleugels bij de

mannen slechts met een smal vaalzwart randje, dat naar

boven iets breeder wordt. Lijf boven vaalzwart, licht blaauw

behaard. Onderzijde bij al de mannen grijsachtig blaauw wit,

bij de wijfjes licht bruingrijs met de volledige, dof grijs-

bruine teekening der Lycaenen, die bij de wijfjes grijswit is

gerand. De randvlekken zijn iets bleeker dan de midden-

vlekken en boogrij, en hebben geen spoor van rood of geel

tusschen zich, evenmin als zij op de achtervleugels met

zilveren schubben zijn versierd. Voorvleugels met 11 aderen,

8 en 9 gesteeld in den voorrand, 11 vrij van 12. Palpen,

pooten, borst en buik blaauw wit. Voorscheenen zonder doorn.

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 163

Het is mogelijk dat Herrich-Schäffer met zijne Lycaena

communis deze soort bedoeld heeft, doch hij noch Koch, dien

hij als auteur noemt, hebben ooit voor zoo ver ik weet eenige

beschrijving of afbeelding van haar gegeven. De afbeel-

ding van Ubaldus Cramer stelt eene verwante soort voor,

doch is m.i. niet zorgvuldig genoeg om in aanmerking te

komen. Die van Lyc. Plato Blanchard (vide Kirby) kan ik

niet vergelijken, doch daar wij reeds eene Lyc. Plato Fabr.

hebben zou de soort toch verdoopt moeten worden. Verder

is het ook mogelijk dat Moore met zijne Lyc. Sangra mijne

soort heeft bedoeld, doch zijne beschrijving en afbeelding

zijn niet naauwkeurig genoeg om dit uit te maken.

Verscheidene exemplaren zijn door den heer Piepers

overgezonden.

50. Lycaena Pygmaea m. nov. sp.

Plaat 7, fig. 3.

Mede oppervlakkig beschouwd, aan Lysimon verwant, met

hetzelfde blaauw der bovenzijde als Lysizone, dat op de voor-

vleugels denzelfden vaalzwarten rand heeft, doch op de

achtervleugels een breederen, naar den staarthoek niet

versmalden. De franje is echter anders, met zwartgrijze wor-

telhelft en witte, ongevlekte buitenhelft. Verder zijn de

achtervleugels smaller, aan den binnenrandshoek meer bij-

gerond, en verschilt dit vlindertje dus door zijnen Helico-

niden-achtigen vleugelvorm duidelijk zoowel van Lysimon

als van Lysizone.

Oogen naakt, spits-ovaal, wit gerand. Palpen en sprieten

als bij Lysizone. Cel 11 en 12 der voorvleugels aan den

wortel slechts onbeduidend grijsachtig, evenzoo de vleugel-

aderen niet lichter beschubd. Geene middenvlekken noch

randvlekken of blaauwe boogjes tegen den staarthoek der

achtervleugels.

Onderzijde zuiver lichtgrijs, de Lycaenen-teekening volledig,

bijna zwart, de boogrij der achtervleugels als bij Lysimon,

zelis nog iets regelmatiger. Ook op de voorvleugels is het

164 LEPIDOPTERA VAN BATAVIA.

bijna geheel ineengevloeide dubbele oogje in cel 1b even

ver van de randvlekken verwijderd als bij Lysimon, doch de

overige oogjes zijn veel onregelmatiger; zij staan allen

schuins, zijn langwerpig en het oogje in cel 5 is zelfs

toegeknepen en gelijkt op een À, terwijl het bij Lysimon

bijna cirkelrond is. Wortelwaarts van de middenvlek staat

bij Pygmaea nog een oogje der boogrij aan den voorrand,

maar geen worteloogje in de middencel zoo als bij Lysimon.

De randvlekken, bleeker dan de boogrij en zonder rood,

geel of zilveren schubben, zijn langwerpig, alleen door de

aderen gescheiden en doen, door de onafgebroken boogjes

die haar aan beide zijden begeleiden, de geheele rand-

teekening op een lichtgrijs, donker afgezet ketentje gelijken.

Nervuur, lijf en pooten als bij Lysizone.

Een gaaf en een afgevlogen mannetje.

75. Pamphila brunnea m. nov. sp.

Plaat 7, fig. 4.

Deze soort, eene Goniloba volgens Herrich-Schäffer, die

zijne uitmuntende analytische tabel van de soorten der

Hesperidinen-genera, helaas ! onvoltooid heeft gelaten, behoort

in dat genus onder afdeeling V***** (zie Corr. Bl. des Zool.-

Min. Vereins 1869 p. 196) en onderscheidt zich daarin van

Julianus Latr. dadelijk door de grootte, de niet olijf bruine

maar eer zeer donker koffijbruine grondkleur van de boven-

zijde, die slechts eene spaarzame donker olijfkleurige be-

haring aan de vleugelwortels heeft in plaats van eene

rijkelijke geelgroene, en verder door de okergele, niet vuil-

witte franje der achtervleugels. De onderzijde van lijf en

vleugels heeft bij Brunnea de kleur van gebranden omber,

bij Julianus zijn de vleugels op de onderzijde groenachtig

grijs en is de buik grijswit.

Vlugt 38 (2) en 40 (3) mm. Sprieten zwartbruin; op de

onderzijde is de wortelhelft van het knopje geelachtig. Over

de palpen ligt een olijfgroene tint, door dat de spitsen van

de haren, waarmede zij bekleed zijn, zoo gekleurd zijn. Het-

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 165

zelfde neemt men waar op de bovenzijde van den kop en

thorax, die overigens als het lijf zeer donker bruin zijn als

de vleugels. Deze vertoonen als boven gezegd, bij het lijf

eene dunne, geelachtig olijfgroene beharing en zijn met

kleine, doorschijnende vlekjes geteekend. In de middencel

staan er twee, waarvan het bovenste bij het wijfje slechts

eene uiterst kleine stip is. Eene rij van drie andere, naar

de vleugelpunt gerigt en in grootte snel afnemende, staat

in cel 2—4; twee costaalvlekjes worden in cel 6 en 7 ge-

vonden; zij zijn zeer klein en dat in cel 6 staat het meest

franjewaarts. Bij den man ziet men een grijs lijntje van ader

4 naar de vlek in cel 2. Franje der voorvleugels slechts tot

ader 2 okergeel, verder op meer grijs en wel het meest bij

het wijfje. Achtervleugels boven geheel ongeteekend; hunne

okergele franje boven ader 4 grijsachtig. De onderzijde is

iets doffer en geler dan boven, tegen den voorvleugelwortel

zwartachtig en bij den man met eene flaauwe donkergele

langslijn in de middencel, overigens met dezelfde vlekjes

doch zonder het grijze lijntje van cel 1b. Bij het wijfje is

de gele lijn der middencel niet aanwezig, doch men ziet

eene vaalgele plek in cel 1b. Pooten donkerbruin met iets

lichtere tarsen.

Twee gave exemplaren.

78. Thymelicus nigrolimbatus m. nov. sp.

Plaat 7, fig. 5.

49—23 mm.

Een zuivere Thymelicus volgens Herrich-Schäffer’s systeem

(zie Corr. Bl. Zool.-Min. Vereins 1869 p.138); het sprietknopje

is plat, aan het eind geheel afgerond en aan de basis der

sprieten vindt men een zwart pluimpje. Eindlid der palpen

spits priemvormig.

Sprieten donkerbruin, okergeel geringd, het knopje op de

onderzijde bleek okergeel. Palpen aan de voorzijde geelwit,

naar boven bruingeel, het eindlid en de achterzijde van lid

2 zwart. Kop en lijf zwart, okergeel behaard. Voorvleugels

166 LEPIDOPTERA VAN BATA VIA.

levendig donker okergeel, bijna goudgeel, aan den wortel

zwart bestoven, met eene driekante zwarte vlek op een

derde, die den wortel van cel 2 en de bovenste helft van

het wortelgedeelte van cel 1b beslaat. Op de dwarsader

ziet men eene eenigszins vierkante zwarte vlek, die door

eene korte streep met den voorrand is verbonden en zoo

eene ongeveer bijlvormige teekening vormt. De achterrand

is zwart, wortelwaarts stomp getand, scherp begrensd, aan

de vleugelpunt zeer breed, in cel 4 en 5 veel versmald en

van daar gelijkmatig in breedte toenemende om in cel 1a

langs den binnenrand te vervloeijen.

Achtervleugels zwart met een hoog okergeel, ovaal vlekje

in de middencel en een evenzoo gekleurden breeden, bijna

horizontalen, onregelmatig getanden dwarsband, die even

onder ader 6 zeer scherp begint en aan ader 1b, minder

duidelijk begrensd, eindigt. De franje is aan den staarthoek

der achtervleugels levendig okergeel, doch wordt naar boven

iets onzuiverder om boven ader 2 der voorvleugels een

grijzen tint aan te nemen.

Onderzijde bijna als boven geteekend, doch het zwart be-

slaat op de voorvleugels cel 1a geheel en ook de onderhelft

van het overige wortelgedeelte, is valer en langs den achter-

rand tegen de punt donker okergeel bestoven, de franjelijn

echter scherp vaalzwart latende. Evenzoo is ook de zwarte

grond der achtervleugels zeer sterk okergeel bestoven en

alleen cel 1b, eenige vlekjes achter den dwarsband en de

scherpe franjelijn zuiver vaalzwart. Buik en dijen geelwit,

de rest der pooten bruingeel met donkerbruine tarsen-

einden.

Bi) een exemplaar ontbreekt de driekante zwarte vlek

tegen den voorvleugelwortel geheel en ziet men aldaar

slechts eenige zwarte bestuiving; bij een paar anderen is zij

veel kleiner, vierkant en hangt onder den wortel van ader

2; bij nog twee is de vlek zeer groot en vereenigt zich

met de bijlvormige voorrandsvlek tot een in cel 4 en 5

franjewaarts uitspringenden, naar onderen zeer verbreeden

LEPIDOPTERA VAN BATAVIA. 167

zwarten dwarsband, die tot ader 1 reikt. De achtervleugels

zijn meer standvastig in teekening, doch bij twee voor-

werpen ontbreekt het ovale wortelvlekje.

Bij een exemplaar zijn de grondkleur en de franje onder

en boven geelwit.

Beide sexen zijn overigens eveneens gekleurd en getee-

kend, het wijfje heeft slechts een dikker achterlijf en wat

meer afgeronde vleugels.

Zes exemplaren, waarbij de vermelde albino, zijn door

den heer Piepers overgezonden en drie bevinden zich in

mijne collectie — allen van Java.

ISOSOMA EXIMIUM GIR. var.

Im mijne laatste lijst van inlandsche Hymenoptera komt

geene species van het geslacht Zsosoma Walk. voor. Sedert

echter zijn er drie ontdekt en daaronder degene waarover

ik hier twee woorden mede wil deelen.

De heer Mr. A. F. A. Leesberg, lid onzer Vereeniging, schonk

mij eens een wijfje van Zsosoma sp.?, door hem in de Scheve-

ningsche boschjes gevangen, dat door zijne bijzondere grootte

en slanke gedaante zeer mijne aandacht trok. Ik trachtte

er den naam van te weten te komen door vergelijking met

Walker’s beschrijvingen der Engelsche species in het Entom.

Magazine, doch te vergeefs. Vroeger had ik reeds zelf een

dergelijk, doch iets frisscher, vrouwelijk voorwerp op de

duinen van Scheveningen (16 Junij 1871) bemagtigd, doch

dat was onder een schat van andere Pteromalinen in eene

doos vergeten blijven staan. Ik vond dit toevallig terug en

deed nieuwe moeite om den naam te ontdekken, doch niet

tot voldoend resultaat komende, noemde ik de soort Zsosoma

Sabuleti mihi.

Dezer dage kwam mij eene beschrijving van Isosomen

door Dr. J. Giraud !) in handen, waarin ik mijn dier meende

te herkennen; daarin vond ik de volgende beschrijving

van Isosoma eximium sibi, die bijna geheel op mijne dieren

past.

Nigrum , dense punctulatum , pubescens: pedibus fulvis, coxis

omnibus femoribusque posticis nigris; alis hyalinis. Long. 4 31

mm., go mm.

1) Verhandlungen der Zool. bot. Gesellschaft in Wien, Band XIII (1863) p. 1296.

ISOSOMA EXIMIUM GIR.. var. 169

2 Tête et thorax presque mats, couverts d’une ponctuation médiocrement fine,

égale, très serrée, d’aspect grenu, et d’une pubescence courte et assez dense. Antennes

noires, avec le bout du second article et le troisième ou petit anneau, fauves.

Bord antérieur du prothorax non arrondi, formant des angles assez marqués presque

droits, et portant un point pâle, presque imperceptible. Métathorax très peu plus

fortement ponctué que le reste, parcouru, dans son milieu, par une gouttière assez

profonde. Abdomen lisse, un peu pubescent en arrière, plus long que le reste du

corps, un peu plus étroit que le thorax aux épaules, très-attenué au bout; le dos

couvexe, les côtés un peu comprimés en dessous, les valves de la tarière dépassant

le bout de toute la longueur du dernier segment, leur extrémité d’un fauve clair.

Pattes d'un fauve-rougeätre, les hanches, les trochanters, à l'exception du bouts

les cuisses postérieures jusques près de l'extrémité et la base des antérieures, noirs.

Ailes longues, étroites, hyalines, faiblement lavees de jaune sous le rameau stig-

matical; les nervures jaunâtres ou plutôt d’un fauve clair.

Van deze beschrijving verschillen mijne voorwerpen in de

volgende punten: van het rood op de sprieten kan ik ook

met mijne scherpste loupe niets bespeuren; van het witte

stipje op den prothorax is aan de regterzijde niets te zien,

aan de linker twijfelachtig iets; de scheeden van den leg-

boor zijn zwart en steken slechts weinig uit; de 4 voorste

trochanters zijn geheel zwart; de onderrand-ader is zwart

en wordt aan het einde roodbruin.

Moet ik nu de Hollandsche soort voor eene verscheiden-

heid der Oostenrijksche houden of is zij zelfstandig ?

Sun. VE

OPMERKINGEN

BETREFFENDE

EENIGE EXOTISCHE DIPTERA,

DOOR

F. M. VAN DER WULP.

Door de goedheid van den heer A. Preudhomme de Borre,

Conservator van het Entomologisch gedeelte van ’s Rijks

Museum van natuurlijke historie te Brussel, werd ik ten

vorigen jare in de gelegenheid gesteld tot het onderzoeken

van een aantal Diptera, hoofdzakelijk Asiliden, die zich in

dat Museum bevinden. In aanmerking nemende, dat van de

Tweevleugelige insecten aldaar tot dusverre zeer weinig

werk is gemaakt, vond ik daarin toch een aantal belangrijke

soorten. Wat de Asiliden betreft, zijn de midden-Europesche

soorten er over ’t algemeen vrij wel vertegenwoordigd,

inzonderheid nadat de insecten, door Professor Wesmael

nagelaten, in het bezit van het Museum zijn gekomen.

Onder de Zuid-Europesche soorten vond ik er eenigen uit

Griekenland, namelijk Dasypogon diadema L., Stenopogon

sabaudus F. en coracinus Löw, Polyphonius laevigatus Löw

en Eutolmus periscelis Löw, en voorts Eccoptopus erythrogastrus

Löw uit Spanje (over dezen laatste hieronder nader). Ook

een aantal exoten bevinden zich in die verzameling, als uit

den Oost-Indischen archipel (met het etiquet Java) Laphria

EENIGE EXOTISCHE DIPTERA. 174

gigas Macq. en Reinwardtii Wied., Philodicus javanus Wied.,

Itamus longistylus Wied., Synolcus æanthopus Wied. en Mo-

chtherus gnavus v.d. W.; uit Mexico Leptogaster nitidus Macq.;

uit Peru Proctacanthus ranthopterus Wied.; uit Zuid-Amerika

Mallophora infernalis Wied. en nigritarsis Wied., Promachus

trichonotus Wied. en fuscipennis Macq., Erax labidopterus

Wied., macularis Wied. en obscurus Macq.; eindelÿk uit

Nieuwholland Blepharotes coriarius Wied. en Dasypogon

princeps Macq.

Toen mijne aandacht door het nazien van deze voorwerpen

van nieuws op de uitlandsche Diptera gevestigd werd, had

ik reeds vroeger onder de vliegen, mij door Dr. Weyenbergh

uit de Argentijnsche republiek welwillend toegezonden,

verscheidene zeer merkwaardige soorten aangetroffen , waar-

van sommigen mij voorkomen nog onbeschreven te zijn.

Ook in eene collectie Kaapsche insecten, door het Kon.

Zoologisch Genootschap Natura Artis Magistra te Amsterdam

aangekocht; en waarvan de Diptera mij door den heer

Swierstra ter bezigtiging werden toegezonden, bevonden

zich eenige zeer belangrijke voorwerpen.

Het onderzoek van al de genoemde collectiön heeft mij

aanleiding gegeven tot eenige opmerkingen, die ik voor-

loopig hier wensch mede te deelen, mij voorbehoudende

later de beschrijving der nieuwe soorten, deels door af beel-

dingen opgehelderd, te laten volgen.

1. Midas concinnus Macq.

(Macquart, Diplères exotiques, Suppl. I. 58. 3, pl. 6,

fig. 5).

Onder de vliegen, die ik uit het Museum te Brussel te

zien kreeg, was ook eene fraaije Midaside, die volgens het

etiquet afkomstig zou zijn van de kust van Guinea. Het

was een mannelijk exemplaar, dat aan beide sprieten het.

derde lid miste, maar overigens nog vrij gaaf was. Bij ver-

gelijking van alle voor mij toegankelijke beschrijvingen en

afbeeldingen ben ik tot het besluit gekomen, dat het bedoelde

472 OPMERKINGEN BETREFFENDE

voorwerp als Midas concinnus Macq. moet bestemd worden,

en zulks niettegenstaande Macquart Nieuwholland als vader-

land aangeeft. Eene verwisseling van het etiquet in het

Belgische Museum acht ik niet onwaarschijnlijk, wijl de

Diptera aldaar in vroeger jaren niet met die zorg zijn be-

handeld, welke zij verdienen, hetgeen mij ten opzigte der

plaats van herkomst reeds meermalen gebleken is.

Macquart plaatst de soort in het geslacht Midas, denkelijk

omdat hij over de gedaante der sprieten niet kon oordeelen,

want aan zijn exemplaar waren zij ook afgebroken. Het

aderbeloop der vleugels intusschen komt m.1. meer overeen

met dat, hetwelk hij als kenmerk van zijn geslacht Rhopalıa

opgeeft. De tweede onderrandcel namelijk is aan haar einde

seopend, terwijl zij bij de soorten, die in het geslacht

Midas overblijven, gesloten is. Wel is waar, heeft diezelfde

cel hier aan de basis een aanhangend adertje, dat bij Midas

voorkomt, maar volgens Macquart bij Rhopalia zou ontbreken,

doch dit is ongetwijfeld een kenmerk van zeer ondergeschikte

waarde en kan op zich zelve geen reden zijn om Midas

concinnus eene plaats in het geslacht Rhopalia te ont-

zeggen.

2. Leptogaster nitidus Macq.

(Macquart, Diptéres exotiques, 1. 2. 155. 1).

Een exemplaar uit Mexico, in het Brusselsche Museum

aanwezig, beantwoordt, ofschoon het ver van gaaf is, vrij

goed aan Macquart’s beschrijving. Dat bij die beschrijving

plaat 12 fig. 7 wordt aangehaald, is klaarblijkelijk eene ver-

gissing; die afbeelding toch stelt de naastvolgende soort,

L. Audouini, voor, hetgeen uit de zwarte pooten en de

zwarte streep over den thorax duidelijk te zien is.

3. Laparus princeps Macq.

(Macquart, Dipteres exotiques, Suppl. II. 19. 37).

Het geslacht Laparus werd door Löw voor eenige Zuid-

Afrikaansche soorten opgerigt. De voornaamste kenmerken,

EENIGE EXOTISCHE DIPTERA. 179

door hem aangegeven, komen echter ook bij sommige

Dasypoginen uit andere wereldstreken voor, en vertoonen

zich onder anderen zeer duidelijk in Dasypogon princeps Macq.

eene groote en prachtige soort van Nieuwholland, waarvan

een paar vrouwelijke exemplaren in het Museum te Brussel

voorkomen. Bij deze soort is de vierde achtercel der vleu-

gels niet gesloten, en het tandje aan den wortel van het

eerste lid der voortarsen, dat bij geen der Afrikaansche

soorten schijnt te ontbreken, is bij haar aanwezig, terwijl

sommige onbeschreven Zuid-Amerikaansche soorten, die

overigens in hetzelfde geslacht passen, het laatstgenoemde

kenmerk missen.

4. Dysmachus suillus F.

(Fabricius, Systema Antliatorum, 168. 19).

Van deze Kaapsche soort was tot dusver alleen het 9

beschreven. In het Museum van Natura Artis Magistra te

Amsterdam bevindt zich, behalve vrouwelijke exemplaren,

ook een 4, dat ontwijfelbaar tot die soort behoort; de uit-

voerige beschrijving toch, door Professor Löw van het 9

gegeven (Diptera Süd.-Afrika’s, p. 155 n°. 3) past in alle

bijzonderheden. Ik kan nu die beschrijving aanvullen wat

de mannelijke genitalién betreft. Deze zijn glanzig zwart

en bezet met eene digte en vrij lange, meerendeels zwarte

beharing; de bovenste lamellen zijn tamelijk kort en stomp,

en hebben tusschen zich een schuin overeindstaand, te-

pelvormig orgaan, dat aan ’teind witachtig behaard is; de

onderste lamellen zijn merkelijk langer en eindigen in een

paar lange en spitse, gekromde doornen.

Een goed kenmerk voor deze soort is de kleur der

mediastinaal-cel (tusschen de hulpader en de subcostaal-

ader), die aan haren wortel geel is, doch aan haar uit-

einde, digt bij de vleugelspits, grauw wordt, welke kleur

bij de overigens bijna zuiver glasachtige vleugels duidelijk

afsteekt.

174 OPMERKINGEN BETREFFENDE

5. Mochtherus gnavus v.d. W.

(Van der Wulp, Tijdschrift voor Entomologie, XV. 243.2).

Deze soort werd door mij |. ce. naar vier vrouwelijke exem-

plaren *) uit den Oostindischen archipel beschreven. In het

Museum te Brussel bevindt zich een mannelijk exemplaar ,

zonder aanduiding van vaderland, met de beschreven wijf-

jes in alle kenmerken zoo overeenstemmend, dat er bij

mij geen twijfel bestaat of het behoort tot dezelfde soort. De

overeenkomst is dan ook veel sterker dan die van het vroeger

door mij vermelde ¢ van het eiland Timor, met name in

de grootte (10 lin.) en in de zwarte knieën der achterpooten.

Aan het exemplaar in het Belgische Museum vertoont het

eerste lid der sprieten een bruin vlekje; het derde lid is

bijna geheel van die kleur; de teekening op den thorax is

vrij duidelijk, de middenband van voren verbreed en in ’t

midden gedeeld; de (mannelijke) genitalién zijn een weinig

kolfachtig, de tangarmen breed, glanzig bruinzwart, van

boven en in de zijden met zwarte, van onderen met roest-

kleurige beharing; het middelstuk is dik, roestkleurig met

beharing van dezelfde kleur. Het zwart aan de dijen der

achterpooten is zeer duidelijk; aan de voorste tarsen zijn

al de leden aan het einde bruin; de achtertarsen zijn geheel

donkerbruin; de voorscheenen hebben van onderen aan de

tweede helft eene lange gele beharing, de overige scheenen

eenige vrij lange gele borstels; de donkere tint aan de spits

en het laatste gedeelte van den achterrand der vleugels is

vrij krachtig.

6. Eccoptopus erythrogastrus Löw.

(Löw, Systematische Beschreibung der Europäischen Zwei-

flügeligen Insecten, Il. p. 121).

Ook deze soort uit Spanje is, even als de zeer verwante

E. longitarsis Macq. uit Perzië (vroeger de eenige soort van

1) Aldaar staat op blz. 244: maunelijke exemplaren: uit de beschrijving en af beel-

ding blijkt genoegzaam, dat hier eene schrijffout is begaan en vrouwelijke exemplaren

worden bedoeld.

EENIGE EXOTISCHE DIPTERA. 175

het genus) tot dusver alleen in de vrouwelijke sexe bekend.

In het Brusselsche Museum bevindt zich van haar, nevens

een 2, ook een vrij gaaf 4. De pooten van dit mannelijk

exemplaar zijn donkerder dan bij het e, zoodat zij bijna

geheel zwart kunnen genoemd worden; ook de voethaken

hebben niet, zoo als bij het 9, eene gele basis. Het achter-

lijf loopt eenigszins spits toe; de genitaliën zijn klein en

van dezelfde roodgele kleur als het geheele achterlijf, doch

met iets langere en digtere, gele beharing; de tangarmen

liggen in den vorm van een paar langwerpige schubben,

half geopend ter wederzijde van een tamelijk breed, kegel-

vormig middenstuk. De beide eerste leden der sprieten

zijn heldergeel, het derde bruinzwart. Het aderbeloop, met

name de vorm der tweede submarginaal-cel, is in beide

sexen volkomen zoo als Löw het beschrijft.

7. Gigamyia gigantea Wied.

(Stomoxys gigantea Wiedemann, Analecta entomologica,

4A. 74 en Aussereuropäische Zweiflügler, I. 248. 2).

Voor deze Zuid-Afrikaansche vlieg, waarvan ik een voor-

werp uit het Museum van Natura Artis Magistra onderzocht,

heeft Macquart (Dipt. exot. I. V.115) het geslacht Gigamyia

opgerigt. Reeds eene zeer oppervlakkige beschouwing doet

zien, dat de soort met het geslacht Stomoxys weinig anders

gemeen heeft dan de lange vooruitstekende zuiger. Macquart

plaatst zijn genus Gigamyia in de subfamilie der Muscinen ,

doch ik kan hem hierin niet bijvallen. De bijna geheel

naakte sprietborstel en de stevige borstels, waarmede het

voorhoofd, de thorax, het achterlijf en de pooten bezet zijn,

eischen ontwijfelbaar voor dit geslacht eene plaats onder de

Tachininen.

Aan de beschrijvingen van Wiedemann en Macquart voeg

ik overigens nog het volgende toe. De zilverwitte wangen

hebben een roodbruinen weerschijn; de breede langsband

over het voorhoofd is meer donkerbruin dan zwart en heeft

boven den sprietwortel eene geelachtig witte vlek; de

176 OPMERK. BETR. EXOT. DIPTERA.

sprietborstel is tot ongeveer in ’t midden een weinig verdikt

en heeft aldaar eenige naauw merkbare haartjes; de bor-

stels in de zijden van den thorax en aan den achterrand

van het schildje zijn zeer stevig; nog dikker en daarbij

eenigszins stomp zijn die aan den achterrand van den

tweeden en de volgende lijfsringen; in het midden van

deze ringen ontbreken zij. De vleugels zijn aan den wortel

bleekgeel ; de middendwarsader staat juist boven het mid-

den der schijfcel ; de spitscel is smal geopend, de schijf-

dwarsader zacht gebogen.

Het exemplaar in het Amsterdamsche Museum is, naar

ik geloof, een 9.

ACCT ANGE UW E. 0: OS T= ENDES CEE

XYLOCOPA-SOORTEN ,

BESCHREVEN DOOR

C. RITSEMA Cz.

1. Xylocopa myops nov. spec. 9.

Verwant aan X. rufescens Smith (Monograph of the Genus

XvrocopA (1874) n°. 48) = X. heteroclita de Haan 1.1. (coll.

Mus. Lugd. Bat.), doch gemakkelijk van deze te onderscheiden

door het gemis der lange roodbruine franje aan het vierde,

vijfde en zesde achterlijfssegment.

De lengte van het wijfje (het mannetje is mij niet bekend)

bedraagt van 27—32 mm. De kleur is bruinzwart, de kop

uiterst digt met puntjes bedekt en op het aangezigt en de

wangen met aschkleurige haren bekleed. De sprieten zijn

donkerbruin, de onderzijde der negen laatste geledingen

van de vlag echter licht geelachtig bruin. De bijoogjes zijn

groot, zeer bol en digt bij elkander geplaatst. De boven-

kaken zijn zwart, de buitenrand eindigt in een scherpen,

de binnenrand in een regt afgesneden tand.

De geheele thorax is digt bedekt met eene wollige asch-

kleurige beharing, die op de rugzijde naar het bruine trekt;

de achterrand van het scutellum is afgerond; eene fijne

langsgroef verloopt van den voorrand tot op het midden

van het mesonotum. De vleugels zijn doorzigtig, geelachtig

van kleur, donkerder in de radiaalcel; de vleugeladeren en

de tegulae zijn helder bruin. Van de pooten zijn de heup,

178 OOST-INDISCHE XYLOCOPA-SOORTEN.

de dij en de binnenzijde der scheen met aschkleurige, de

buitenzijde der scheen en de tars (vooral aan de beide laatste

paren) met donker roodkoperkleurige haren bedekt.

Het achterlijf (met uitzondering van een’ smallen gladden

zoom langs den achterrand der segmenten) is zeer digt met

grove puntjes bedekt, waaruit op het eerste segment asch-

grauwe, op het tweede tot en met het laatste segment

echter donkerroode haren ontspringen; op de buikzijde

vormen deze haren banden. Op de rugzijde neemt men op

den achterrand van het eerste segment een’ doorloopenden,

op dien van het tweede, derde en vierde segment ter

wederzijde een’ korten, uiterst smallen band van korte

aschgraauwe haartjes waar. De zijden van het eerste tot

en met vierde segment dragen aschgrauwe, die van de

beide volgende segmenten langere zwarte min of meer

rossige haren; aan de zijden van het eerste segment staan

deze haren het digtst opeen; de haren om den anus zijn rood.

’s Rijks Museum bezit van deze soort zes wijfjes, allen

van het eiland Banka afkomstig, waarvan vijf door den heer

Buddingh en een door den heer Vosmaer geschonken zijn.

2. Xylocopa Aruana nov. spec. 9

Verwant aan X. aestuans Linn. doch gemakkelijk van het

wijfje van deze soort te onderscheiden door de digte bleek-

gele beharing van de wangen, doordien de gele beharing

van de rugzijde van den thorax zich tot onder den vleugel-

wortel uitstrekt, en doordien de tweede cubitaaldwarsader

niet tot aan de cubitaalader reikt, kenmerken die zij met

het wijfje van X. dimidiata St. Farg. (2 = bryorum F.) = X.

Mulleri Voll. i.1. (Coll. Mus. Lugd. Bat.) gemeen heeft; bij de

laatstgenoemde soort, die over het geheel minder forsch

gebouwd is, is de schedel echter met helder gele haren be-

dekt (bij de nieuwe soort met zwarte) en strekt de gele

beharing van den thorax zich verder onder de vleugels uit,

terwijl de gele haren, die bij Dimidiata op het eerste ach-

OOST-INDISCHE XYLOCOPA-SOORTEN. 179

terlijfssegment voorkomen, bij Aruana door zwarten ver-

vangen zijn.

De lengte van X. Aruana bedraagt ongeveer 23 mm. De

kleur is zwart, de kop digt met puntjes bedekt, het kop-

schild over het midden van eene gladde langsstreep voor-

zien. Het aangezigt is met dooreengemengde zwarte en

gele, de wangen met bleekgele en de schedel met ver-

spreide zwarte en enkele gele haartjes bedekt. De onder-

zijde van de negen laatste geledingen van de vlag der

sprieten is helder bruin.

De rugzijde van den thorax is helder geel behaard, welke

beharing zich tot even onder den vleugelwortel voortzet;

de beharing van het overige gedeelte van den thorax is

zwart. De vleugels zijn donker bruin met purperen en

blaauwen maar vooral groenen weerschijn; de afscheiding

tusschen de eerste en tweede cubitaalcel is niet volkomen.

De achterrand van het scutellum is scherp. De pooten

zijn zwart behaard; alleen komen langs den achterrand van

de buitenvlakte der scheenen van het voorste paar enkele

gele haartjes voor, terwijl de tarsen van hetzelfde paar

vooral aan de binnenzijde rossig behaard zijn.

Het achterlijf is vooral aan de zijden digt met puntjes

bedekt; het eerste segment draagt op de rugzijde ver-

spreide opstaande, de overige segmenten liggende zwarte

haren; de zijden van het achterlijf, vooral aan de laatste

segmenten, zijn van lange zwarte franjeharen voorzien;

de haren om den anus zijn rood.

°s Rijks Museum bezit van deze soort talrijke vrouwelijke

individuen, door den heer von Rosenberg op de Aru-

eilanden verzameld.

3. Xylocopa nigroplagiata nov. spec. ¢

Verwant aan X. Aruana Rits. doch slanker van vorm en

gemakkelijk van haar te onderscheiden door de dwars ovale

zwarte vlek, op de voorste helft der overigens geel be-

haarde rugzijde van den thorax.

180 OOST-INDISCHE XYLOCOPA-SOORTEN.

De lengte bedraagt 21 mm. De kleur is zwart, de onder-

zijde der negen laatste geledingen van de vlag der sprieten

helder bruin. De voorzijde van den kop is digt, de schedel

en de wangen meer verspreid met puntjes bedekt. Aan de

binnenzijde van den top der zamengestelde oogen en aan

de buitenzijde der beide achterste bijoogjes bevindt zich

een breede indruk. Het aangezigt en de wangen zijn met

dooreengemengde grijze en zwarte, de schedel slechts met

zwarte haren bedekt. De rugzijde van den thorax is geel

behaard, met uitzondering evenwel van eene dwars ovale

vlek van zwarte beharing op het midden van het mesono-

tum; de gele beharing strekt zich een weinig onder den

vleugelwortel uit. De beharing van het overige gedeelte

van den thorax en die van de pooten en van het achterlijt

is zwart, om den anus echter rood. De vleugels zijn tamelijk

licht bruin, donkerder in de radiaaalcel en achter de geslo-

ten cellen; zij bezitten een’ paars blaauwen weerschijn. De

tweede cubitaal-dwarsader reikt niet tot aan de cubitaal-

ader, bij een mijner beide voorwerpen is zij zelfs geheel

afwezig. De achterrand van het scutellum is scherp.

°s Rijks Museum bezit van deze soort twee wijfjes die door

den heer von Rosenberg op de Aru-eilanden gevangen zijn.

4. Xylocopa tricolor nov. spec. 9

Verwant aan X. nobilis Smith, doch van deze vooral

onderscheiden door het gemis van den gelen band over den

prothorax en het scutellum en de grootere uitgebreidheid

van het rood op het achterlijf.

De lengte bedraagt 27 mm. De kleur is zwart, de onder-

zijde der acht laatste geledingen van de vlag der sprieten

helder bruin. De kop, thorax en pooten zijn zwart behaard.

De achterrand van het scutellum is scherp. De vleugels zijn

zeer donker bruin met een bronzen en purperen weerschijn ,

de laatste kleur heeft achter de gesloten cellen de overhand ;

de tweede cubitaal-dwarsader vereenigt zich niet met de

cubitaalader.

OOST-INDISCHE XYLOCOPA-SOORTEN. 181

De rugzijde van het achterlijf is op het eerste segment

met gele, op de basis van het tweede met zwarte, voor

het overige met steenroode haren digt bedekt; langs de

zijden komen lange franjeharen van dezelfde kleur voor,

terwijl ook de haren der buikzijde (langs den achterrand

der segmenten smalle banden vormende) steenrood zijn.

Het wijfje waaraan deze beschrijving ontleend is, werd

door den heer Hoedt op het eiland Xulla- of Sula Bessy

gevangen, en met andere insecten aan ’s Rijks Museum

gezonden.

5. Xylocopa combinata nov. spec. g

Verwant aan X. coronata en provida Smith, ja als het

ware uit eene zamensmelting van deze soorten ontstaan.

Terwijl toch X. coronata zwart is met fraai gelen band om

den kop achter de oogen, en X. provida zwart met het

scutellum bedekt met fraaije gele haren, bezit de nieuwe

soort zoowel den gelen band achter de oogen als de gele

beharing van het schildje.

De lengte bedraagt ongeveer 22 mm. De kleur is zwart,

de onderzijde der acht laatste geledingen van de vlag

der sprieten helder bruingeel. Het aangezigt is met door-

eengemengde gele en zwarte, de schedel en de wan-

gen met een’ doorloopenden band van helder gele haren

bedekt.

De beharing van den thorax (met uitzondering van die

van het scutellum welke helder geel is), van de pooten en van

het achterlijf is fluweelzwart. De achterrand van het scutel-

lum is scherp. De vleugels zijn donkerbruin, en met een’

fraaijen purperen, vooral achter de gesloten cellen met

blaauwgroen gemengden weerschijn voorzien. Van de tweede

cubitaal-dwarsader is slechts de bovenste helft aanwezig.

Het achterlijf is digt met puntjes bedekt.

Drie wijfjes van deze soort zijn door wijlen Dr. Bernstein

op de Obi-eilanden verzameld.

182 OOST-INDISCHE XYLOCOPA-SOORTEN.

6. Xylocopa leucocephala nov. spec. 9

Eene zwarte soort met witbehaarden kop, die eene groote

overeenkomst vertoont met de Afrikaansche X. imitator Smith,

van welke soort zij zich echter onderscheidt door meerdere

grootte, door de digte witte beharing van den schedel, door

de grijze haartjes op de buitenvlakte der voorscheenen,

door den groenen weerschijn der vleugels en door de digtere

bestippeling van het midden des achterlijfs.

De lengte bedraagt ongeveer 27 mm. De kleur is zwart,

met uitzondering van de onderzijde der acht laatste gele-

dingen van de vlag der sprieten, die helder bruin is. De

kop is met puntjes digt bedekt, en op het aangezigt

(vooral op het midden daarvan) dun, op de wangen en den

schedel digt met witte haren bekleed. De beharing van den

thorax, van de pooten en van het achterlijf is rossig zwart,

aan de buitenvlakte van de scheenen van het voorste pooten-

paar met enkele grijze, om den anus met zeer donker

roodbruine haren vermengd. De achterrand van het scutellum

is scherp. De vleugels zijn zeer donker bruin met blaauw-

groenen weerschijn. Het achterlijf is op de zijden digt, op

het midden iets meer verspreid met puntjes bedekt; de

haren op de rugzijde van het eerste segment zijn langer

dan die van de volgenden. — Bij deze soort is de afschei-

ding tusschen de eerste en tweede cubitaalcel volkomen.

De heer Hoedt ving het hier beschreven wijfje op het

eiland Solor.

7. Xylocopa Smithii nov. spec. 9

Van X. collaris St. Farg., waarop deze soort eenigszins ge-

lijkt, gemakkelijk te onderscheiden doordien niet de voor-

rand van den thorax, maar de achterrand van den kop met

witte haren bekleed is, als ook door den scherpen achter-

rand van het scutellum, die bij Collaris afgerönd is.

De lengte bedraagt ongeveer 21 mm. De kleur is zwart,

op het scutellum met een flaauw groenen en op de vijf

OOST-INDISCHE XYLOCOPA-SOORTEN. 183

eerste segmenten van het achterlijf met een fraai blaauwen,

met groen en purper gemengden glans voorzien. De onder-

zijde der acht laatste geledingen van de vlag der sprieten

is helder bruin. De kop is digt met puntjes bedekt; het

aangezigt draagt verspreide zwarte haren; die aan den

voorrand van het kopschild zijn rood, die van de wangen

en den achterrand des schedels wit. De beharing van den

op het midden der rugzijde uiterst gladden en glanzigen

thorax is zwart. De achterrand van het schildje is zeer scherp.

De vleugels zijn donkerbruin met blaauwgroenen weerschijn ;

de afscheiding tusschen de eerste en tweede cubitaalcel is

volkomen. De beharing der pooten en van het achterlijf is

zwart, om den anus rood. Het achterlijf is vooral aan de

zijden en op de beide laatste segmenten zeer digt met

puntjes bedekt.

Twee wijfjes van deze soort, die ik naar den schrijver

der Monographie van het geslacht Xylocopa benoem, zijn

door den heer von Rosenberg op het eiland Celebes (Goron-

talo) gevangen en aan ’s Rijks Museum opgezonden.

8. Xylocopa splendidipennis nov. spec. den 2.

Het wijfje van deze soort gelijkt sterk op X. fenwiscapa

Westw., doch is aanmerkelijk kleiner (de onvolkomen al-

scheiding tusschen de eerste en tweede cubitaalcel is een

zeer goed onderscheidingskenmerk); het mannetje echter

is van dat der genoemde soort zeer onderscheiden, 1° door-

dien de eerste geleding van de tarsen der voorpooten niet

verbreed is, en 2° doordien de zamengestelde oogen op den

schedel niet zoo digt tot elkander naderen.

Het mannetje is 23 mm. lang, zwart, met uitzondering

evenwel van de onderzijde der acht laatste geledingen van

de vlag der sprieten, de onderzijde van het achterlijf en

der pooten, benevens de vier laatste geledingen der tarsen,

hetgeen alles meer of minder helder bruin is; voorts is het

kopschild (met uitzondering van een zwart vlekje op het

midden van den voorrand) en een boogvormig afgerond

184 OOST-INDISCHE XYLOCOPA-SOORTEN.

vlekje daarboven, benevens de voorzijde van de schaft der

sprieten geel. De zamengestelde oogen zijn groot, en hun

binnenrand loopt ongeveer evenwijdig. De schedel en het

bovenste gedeelte der wangen is met korte zwarte, het

benedengedeelte der wangen met lange geelachtig witte

haren bedekt. De thorax is op de rugvlakte (met uitzonde-

ring van het gladde glanzende middelste gedeelte) en op

de zijden met korte zwarte min of meer rosse haren, op

de buikzijde met roodachtig gele haren bedekt. De achter-

rand van het scutellum is scherp. De vleugels zijn zeer

licht bruin betint en hebben tot aan het eind der gesloten

cellen een fraai groenen-, daarachter een’ fraai purperen

goudglans. De afscheiding tusschen de eerste en tweede

cubitaalcel is niet volkomen. De geledingen der tarsen van

de beide eerste pootenparen zijn platgedrukt; aan het voorste

paar pooten is de bovenvlakte van de scheen en de tars

met geelachtig witte haren bekleed; de tarsen van het

middelste paar dragen aan de buitenzijde lange roestbruine,

aan de binnenzijde aan den grond der tars donkere, naar

het eind lichter wordende haren; de haren der tarsen van

het laatste pootenpaar zijn donker roestbruin; aan ditzelfde

paar is het eind van de trochanters met één, de basis der

dijen met twee stevige doornen gewapend. Het achterlijf is

met fijne puntjes en zwarte haartjes bedekt, op de beide

laatste segmenten zijn de haren zeer lang.

De lengte van het wijfje bedraagt 25 mm. De kleur is

zwart, aan de onderzijde der acht laatste geledingen van

de vlag der sprieten vaalbruin. De kop is, behalve op eene

breede gladde langsstreep over het midden van het eenigs-

zins verheven kopschild, met tamelijk verspreide puntjes

bedekt. De haren van den kop zijn zwart; aan den voor-

rand van het kopschild en op de bovenlip komt echter

eene rij roodbruine haren voor. Het midden van het meso-

notum en scutellum is zeer glad en glanzig, en van voren

en ter wederzijde door eene zwarte beharing omgeven;

ook de zijden van den thorax zijn zwart behaard; de

OOST-INDISCHE XYLOCOPA-SOORTEN. 185

buikzijde is bijna kaal. De achterrand van het scutellum is

scherp. De vleugels zijn donkerbruin, tot aan het eind der

gesloten cellen met een’ prachtigen groenen-, daarachter

met een’ prachtigen purperen goudglans voorzien; even als

bij het mannetje is de afscheiding tusschen de eerste en

tweede cubitaalcel niet volkomen. De beharing der pooten

is zwart, de onderzijde der tarsen van het eerste paar

echter roodbruin. Het achterlijf is vooral op de zijden digt

met puntjes bedekt; de rugzijde van het eerste segment

draagt lange zwarte haren; de zijden van het achterlijf zijn

met lange zwarte franjeharen bezet.

Het paartje waaraan deze beschrijvingen ontleend zijn,

is door den officier van gezondheid Ludeking van het eiland

Sumatra overgezonden.

Over OLIGOSTIGMA Guenée,

EEN GENUS DER PYRALIDEN,

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

(Hierbij Plaat 8 en 9).

Slechts weinigen van Guenée’s Pyraliden-genera zijn door

Lederer ongewijzigd overgenomen, terwijl velen teregt wer-

den ingetrokken. Ten minste één geval, waar die intrekking

evenwel ten onregte is geschied, levert ons het genus Oli-

gostigma op, dat door Lederer geheel met zijn genus Hydro-

campa is vereenigd. Na verwijdering van Oligostigma juncealis

bleven drie soorten over (Javanalis is het wijfje van Cras-

sicornalis), die in de uitsnijding van den achterrand der

achtervleugels een gemeenschappelijk_ kenmerk bezitten,

dat haar duidelijk onderscheidt, en zoodoende had het bonte

mengelmoes dat wij in de genera Hydrocampa, Parapoynx

en Cataclysta van Lederer aantreffen, althans van één vreemd

bestanddeel kunnen worden gezuiverd. Het is waar dat

van de vier Oligostigmen slechts eene (Juncealis) aan Lederer

in natura bekend was, doch behalve de zeer duidelijke

aanwijzing door Guenée van de soorten welke de boven-

gemelde uitsnijding bezitten, geeft hij ook nog pl. 1, fig. 37

eene afbeelding van den achtervleugel eener Oligostigma met

uitsnijding. Het veronachtzamen van Guenée’s beschrij vingen

is, dunkt mij, dus volstrekt niet gewettigd.

OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE. 187

Niet alleen de door Guenée beschrevene doch niet volledig

afgebeelde Oligostigma crassicornalis, colonialis en gibbosalis in

gave en versche exemplaren voor mij hebbende, maar

buitendien nog eenige geheel onbeschreven soorten van

's Rijks Museum van Natuurlijke Historie te Leyden en

uit andere verzamelingen, wenschte ik Guenée’s genus te

herstellen, de nieuwe soorten te beschrijven en van allen

afbeeldingen te geven.

Levert de onderscheiding der Oligostigmen van de drie

bovengenoemde genera geene moeijelijkheden op, de karak-

terisering tegenover de overige Pyraliden-genera is verre

van gemakkelijk, want de door mij tot Oligostigma gerekende

soorten verschillen onderling zoo zeer, dat er slechts weinige

kenmerken van belang overblijven die zij allen bezitten,

terwijl, wanneer men de door Lederer gebezigde regelen

in toepassing wilde brengen, hier zeker 7—8 genera moesten

worden gevormd. Dit kan echter vermeden worden , wanneer

men bij inlassching in Lederer’s systeem gebruik maakt

van eene schijnbaar geringe bijzonderheid, die alle mij

bekende Oligostigma-soorten bezitten. Terwijl ader 6 der

voorvleugels namelijk nog uit het bovenste vierde der dwars-

ader ontspringt, komt ader 7 reeds uit den steel van 8—10

(of 811). Bij alle mij bekende Pyraliden-genera, waar

eveneens ader 8 der achtervleugels ten minste voor een deel

met ader 7 is vergroeid, komt ader 7 der voorvleugels zeer

duidelijk uit de dwarsader. Voegt men hierbij de vermelding

van den zeer schuinen stand der beide dwarsaderen en

de uitsnijding van den achterrand der achtervleugels, met

eenige beschrijving van den type der teekening, dan is het

genus m.i. voldoende gekenmerkt en kan men het in Lede-

rer’s tabel onder 10 aldus invoegen:

Ader 6 der voorvleugels uit 3 der dwarsader,

7 uit den steel van 8—10 of van 8— 11; achter-

rand der achtervleugels met eene uitsnijding

in cel 5 en de achterrand daaronder met

188 OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE.

scherpe zwarte en witte stippen. Dwarsader

zeer schuin, het horizontale naderende. Witte,

langvleugelige vlinders; de punt der voorvleu-

gels regthoekig of spits , doch niet omgebogen ;

langs hunnen achterrand eene gele, fijn zwart

gezoomde streep met eene donkere winkel-

haakvormige teekening daarvoor; over ader 4

eene gezwaaide, vervloeijende gele streep. OLIGOSTIGMA.

Overigens valt er niet veel van het genus te beschrijven

dat aan alle soorten gemeen is. Gelijk uit de analytische

tabel der soorten zal blijken, is het verre van homogeen.

De sprieten zijn bij alle soorten korter dan de voorvleugels,

hun schaft zonder uitmonsteringen, gewoonlijk bruingeel,

zonder veel variatie in kleur; de palpen gekromd en opgerigt,

over het geheel smal; de zuiger aanwezig; de oogen groot;

het voorhoofd en aangezigt vlak; de thorax bijna kogelrond,

zonder bijzonderheden, evenmin als het gewelfde, bij de

mannen slanke en lange, bij de wijfjes vrij dikke, kortere

spitse achterlijf die bezit. Voorvleugels met 12 aderen, de

achtervleugels met 8; middencel der laatsten gesloten en

niet open zoo als Guenée afbeeldt, de dwarsaderen, en niet

het minst die der voorvleugels, staan bijzonder schuin,

geheel anders dan bij de verwante genera waar zij bijna

regtstandig zijn !).

De witte grondkleur is een weinig paarlemoerglanzig,

de teekeningen geel of bruin, steeds min of meer okerkleurig ;

ook de teekening langs den voorrand der voorvleugels en

een middenband der achtervleugels zijn geel of bruin en

de winkelhaakvormige streep der voorvleugels steeds door

eene helderwitte streep der grondkleur van de overal even

breede en fijn zwart gezoomde, lintvormige streep langs

den achterrand gescheiden. Franje bij alle soorten grijs.

Onderzijde zeer weinig geteekend. Pooten lang en dun,

1) Pl. 9, fig. Se stelt de vleugeladeren voor van Olig. crassicornalis 9 als type

voor het geheele genus.

OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE. 189

vooral de voortarsen van buitengewone lengte, gelijk zij

trouwens bij Hydrocampa, Parapoyne en Cataclysta over het

geheel zijn.

Al de mij bekende soorten (15) bewonen de tropische

gewesten van Azië, want Oligostigma vittalis Bremer mist,

wanneer men de beschrijving raadpleegt (de jammerlijk

slechte afbeelding kan men gerust buiten rekening laten)

de karakteristieke uitsnijding der achtervleugels en behoort

dus niet tot dit genus.

Van de leefwijze is mij niets bekend; waarschijnlijk zijn

de dieren even als onze Europeesche Hydrocampen , water-

lievende insecten.

Ik laat hier eene analytische tabel der soorten volgen :

I. Eindlid der palpen min of meer spits (Pl. 8.

fig. 1a, 3a), aan de voorzijde zonder uitste-

kende beschubbing. Voorrand der voorvleu-

gels bij beide sexen vlak, somtijds in het

midden zelfs iets ingedrukt; staarthoek der

achtervleugels bij het mannetje afgerond.

A. Palpen de helft langer dan de kop, het

eindlid half zoo lang als lid 2, priem-

vormig (fig. 1a). Bijoogen duidelijk. Sprie-

ten dun, de wortel zonder tand, de leden

driekant (fig. 1b). Pooten met lange, dunne

doornen. Wortelwaarts van de gele mid-

denstreep der achtervleugels nog een of

twee zwarte lijnen ; boven de uitsnijding

nog een of twee zwarte stippen; midden-

streep der achtervleugels en bovenste arm

van den winkelhaak der voorvleugels

franjewaarts scherp zwart gezoomd. Ader

3—5 van voor- en achtervleugels onge-

steeld ; 14 der voorvleugels uit de mid-

dencel,

190 OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE.

4. Tusschen de gele middenstreep der ach-

tervleugels en de zwarte stip aan den

vleugelwortel twee zwarte lijnen. Dwars-

ader der voorvleugels met een donker

streepje. Gele teekeningen eidojerkleu-

rig. Voorvleugels zonder uitmonsteringen.

1215 mme DEE ra a pias Ge rel. Bilinealis:

(PL. 8. fig. 1 0).

2. Tusschen de gele middenstreep der ach-

tervleugels en de zwarte stip aan den

vleugelwortel ééne zwarte lijn. Dwarsader

der voorvleugels met eene dikke zwarte

stip. Gele teekeningen bleek okerkleurig.

A mm Koi alle gno ee nr ens:

(Pl. 8. fig. 2).

B. Palpen weinig of niet langer dan de kop,

het eindlid zeer kort (fig. 3a). Geene

bijoogen. Sprieten draadvormig, bij het

mannetje veel dikker dan bij het wijfje

(fig. 3b). Sporen kort. Wortelwaarts van

de gele middenstreep der achtervleugels

de grond ongeteekend of slechts een

donker gezoomd geel vlekje of zwarte

stip; boven de uitsnijding geene zwarte

stip.

4. Op den achterrand der achtervleugels een”

gele, fijn zwart gezoomde band, gelijk

aan dien der voorvleugels en daarin juist

onder de uitsnijding, 2—3 zwart afgezette

witte stippen. Van de stippen tot den

binnenrandshoek de gele band ongetee-

kend. Middenstreep der achtervleugels

parallel met den achterrand, op ader 2 niet

OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE. 19

wortelwaarts gebroken ; achterrand onder

de uitsnijding gelijkmatig afgerond 1).

a. Thorax en voorrand der voorvleugels

nooit geheel donker, de gele achterrands-

band der achtervleugels bovenaan nooit

geheel roestbruin.

x Wit binnen den winkelhaak der voorvleu-

gels met een donker lijntje; de winkel-

haak daarachter geel. Gele teekeningen

bleek okerkleurig; voorrand der voor-

vleugels geel, niet donkerder dan de

overige teekeningen; vleugelpunt zonder

zwarte stip. Bij het d de middencel der

voorvleugels met een indruksel.

a. Donker lijntje in den witten driehoek der

voorvleugels geheel vrij van den gelen

winkelhaak ; deze tegen den voorrand

gebruind; de middencel met eene zwarte

stip. Achtervleugelwortel ongeteekend;

de gele middenband ongerand, de achter-

randsband met twee witte, zwartgerande

stippen en eene fijne zwarte, soms on-

duidelijk wit afgezette daaronder. Voor-

vleugels van beide sexen geheel gelijk;

hunne ader 41 uit den voorrand der

middencel; ader 4 en 5 van voor- en

achtervleugels gesteeld. Sprietwortel van

het 4 ongetand. 20—26 mm. . . . .3. Golonialis.

(PL. 8. fig. 3c en 3d).

1) Ecue afdeeling die op deze volgt bevat drie Javaansche svorten van 19~ 21 mm,

vlugt. Zij wordt aldus gekarakteriseerd :

Op den achterrand der achtervlcugels een gele, fijn zwart gezoomde band, van

ader 2 tut de uitsnijding minstens tweemaal zoo breed als die der voorvleugels en de

achterrand onder de uitsnijding met een spitsen tand uitstekende. Ouder de uitsnijding

slechts ééne witte stip, de franjelijn van de uitsnijding tot ader 2 in dikke zwarte

streepjes opgelost. Voorvleugels spits.

De voorwerpen zijn evenwel te slecht cm de soorten nader bekend te maken,

192 OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE.

b. Donker lijntje in den witten driehoek der

voorvleugels van onderen in den gelen

winkelhaak uitloopende en over zijnen

onderarm voortgezet, de bovenarm aan

den voorrand niet gebruind ; de middencel

zonder zwarte stip. Wortel der achter-

vleugels geel, donkergrijs gerand even als

de middenband; de achterrandsband met

twee witte, zwart gerande stippen en eene

fijne zwarte daarboven. Voorrand van de

middencel der voorvleugels bij het d met

een glanzig grijs schubbenkammetje;

hunne ader 11 gesteeld met de voorgaan-

den; ader 4 en 5 van voor- en achter vleu-

gels ongesteeld. Sprietwortel van het &

met eenen tand (pl. 8. fig. 4a). 1 à,

20 am ets nale AG Af De ER NED om ales:

(PL 8. fig. 4b en 4e).

xx Wit binnen de winkelhaakvormige streep

der voorvleugels zonder donker streepje.

a. Donkere winkelhaak voor den achterrand

der voorvleugels aan zijn begin, bij den

wortel van ader 3 zwartgrijs, verder geel.

Gele teekeningen goudkleurig; voorrand

der voorvleugels geel, niet donkerder dan

de streep op den achterrand.

S. Donkere winkelhaak der voorvleugels te-

gen den voorrand gebruind. Voorvleugel-

punt iets omgebogen, met eene zwarte

stip. Gele achterrandsband der achter-

vleugels met twee witte stippen; de uit-

snijding duidelijk; de middenband smal,

franjewaarts donker gerand. Voorrand der

voorvleugels bij het 4 breed omgeslagen,

SS.

OVER OLIGOSTIGMA GUENEE.

de omslag geel, aan zijn begin donker-

bruin, verder met potloodkleurigen zoom ;

g met donkere stip aan den vleugelwortel

en in het midden der middencel bij een

indruksel. Mannelijke sprietwortel zonder

tand; ader 4 en 5 overal gesteeld, 11 der

193

voorvleugels ongesteeld. d 21, ¢ 31 mm. 5. Aureolalis.

(PL 8. fig. 5a—c).

Donkere winkelhaak der voorvleugels

tegen den voorrand niet gebruind. Voor-

vleugelpunt stomp, ongeteekend. Gele

achterrandsband der achtervleugels met

drie witte stippen; de uitsnijding flaauw ;

de middenband naar boven vervloeid en

zeer breed, wortelwaarts donker gerand.

Middencel der voorvleugels met een klein

indruksel (fig. 4b); de voorrand zonder om-

slag. Ader 4 en 5 der achtervleugels kort

gesteeld, die der voorvleugels ongesteeld,

ader 11 der laatsten gesteeld. Sprietwortel

met eenen tand. Een d, 25 mm.

. 6. Simplicialis.

(PI. 8. fig. 6).

Donkere winkelhaak voor den achterrand

der voorvleugels eenkleurig, okerbruin of

grauwbruin. Voorrand der voorvleugels

donkerder dan de streep op den achter-

rand. Thorax licht. Onder de duidelijke

uitsnijding der achtervleugels twee witte

stippen. Sprietwortel van het ¢ zonder

tand.

Middenstreep der achtervleugels niet don-

ker gerand, naar boven vervloeid, twee-

maal. zoo breed als de achterrandsband

en even als deze en de achterrand der

194 OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE.

voorvleugels hoog okergeel. Voorrand en

winkelhaak der voorvleugels helder oker-

bruin; de vleugelpunt met eene fijne

zwarte stip. Voor- en binnenrand van de

middencel der voorvleugels met eene

schubbenkam; ader 4 en 5 en 11 der

voorvleugels ongesteeld, 4 en 5 der ach-

tervleugels kort gesteeld. 1 4, 27 mm. 7. Latifascialis.

(PL. 8. fig. 7a en 7b).

$$. Middenstreep der achtervleugels van den

binnenrand tot ader 2 even breed als

de achterrandsband en helder okergeel als

deze en die der voorvleugels, verder veel

smaller, donker gerand, het omgebogen

boveneind geheel grijs. Voorrand en win-

kelhaak der voorvleugels grauwachtig

okerbruin ; de vleugelpunt ongeteekend.

Voorrand der voorvleugels bij het d met

breeden, glanzig potloodkleurig grijs be-

schubden omslag; ader 4 en 5 overal

gesteeld, 41 der voorvleugels ongesteeld.

EMA, oe 29-44 mm... . . .8. Crassicornalis.

(Pl. 9. fig. 8 a—e).

b. Thorax en de tegen den binnenrand inge-

sneden voorrandshelft der voorvleugels

geheel donker grijsbruin, de laatste binnen

den winkelhaak een weinig lichter, zui-

verder grijs. Achterrandsband der achter-

vleugels bovenaan geheel roestbruin, met

3 witte, zwart afgezette stippen, verder

okergeel als die der voorvleugels en de

middenband der achtervleugels. Ader 4

en 5 overal ongesteeld, 11 der voorvleugels

gesteeld. Sprietwortel van het d met eenen

OVER OLIGOSTIGMA GUENEE. 195

tand, zijne voorvleugels met eene langs-

plooi in de middencel en twee schubben-

kammetjes aan haar eind. 49 23—27 mm. 9. Tripunctalis.

(Pl.9. fig. 9a en 9b).

Op den achterrand der achtervleugels vier

min of meer ineenvloeijende, zeer dikke

fluweelzwarte, wit gekernde of afgezette

stippen en de grond tusschen haar, even

als de overige gele teekeningen, bleek

okerkleurig. Middenband der achtervleu-

gels op ader 2 gebroken, naar boven tot

het dubbele verbreed; hunne ader 2 met

eene donkere stip aan den wortel. Ader

4 en 5 overal ongesteeld, 11 der voor-

vleugels gesteeld. Sprietwortel van het 4

met eenen tand.

De grootere, tegen den binnenrand in-

gesneden voorrandshelft der voorvleugels

donker grijsbruin. Zwarte stippen op den

achterrand der achtervleugels ineenvloei-

jend; tusschen haar en de gele midden-

streep eene zwarte lijn. Voorvleugels met

een klein indruksel aan het eind der

middeneel. id. 923 mm, 27. 2 2 4 410: Necahs:

(Pl. 9. fig. 10).

De voorrandshelft der voorvleugels wit

met drie naar den binnenrandshoek ge-

rigte, franjewaarts donker gezoomde, bij

het 4 aan den voorrand "bruinachtige,

gele strepen. Zwarte stippen op den ach-

terrand der achtervleugels duidelijk van-

eengescheiden; tusschen haar en de gele

middenstreep geene zwarte lijn. Voorvleu-

gels van het & met een klein indruksel

196 OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE.

in de middencel, bedekt door een plat

pluimpje. 815,9 21mm... 2.028544. Sejunctahs.

(PL. 9. fig. 11 a, ben c).

II. Eindlid der palpen met twee driekante,

door de beschubbing gevormde uitstekken,

het middenlid vrij breed (fig. 125). Bij het

d de voorrand der voorvleugels in het midden

hoekig naar buiten gebogen; de voorrand

der middencel met eene groote schubbenkam

en een indruksel ; de staarthoek zijner achter-

vleugels verlengd (fig. 12a en c). Geene bij-

oogen. Sprieten draadvormig, bij den man

dik en de wortel met eenen tand. Sporen

kort. Ader 4 en 5 overal ongesteeld.

Achterrandsband en middenstreep der

achtervleugels bij den man okerbruin; bij

het wijfje de laatste tegen den binnen-

randshoek grijs; onder de duidelijke uitsnij-

ding drie witte, zwart afgezette stippen. 42

2528 mm... Fee ey Ae MER d2./Gchbosalis:

(PI. 9. fig. 12 a—d).

1. Bilinealis nov. spec.

(Pl. 8, fig. 1a—e).

Palpen, pooten en lijf wit, het laatste met grijze dwars-

strepen. De witte grondkleur der voorvleugels is bij deze

soort dof en wordt zeer beperkt door de gele teekeningen,

die overal vrij dik zwart of zwartgrijs zijn afgezet en allen

ineenvloeijen, Even voorbij het begin van den binnenrand

OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE. 197

der voorvleugels begint eene grijze lijn, die zich gebogen

naar den voorrand wendt, daarmede parallel loopt en ein-

digt bij het donkere streepje der dwarsader; eene kortere

staat daarboven en komt uit den vleugelwortel. Voorrand

met eene wigvormige gele vlek die ineenvloeit met den

onderarm der bij deze soort zeer onduidelijke winkelhaak-

vormige teekening. Ook de gezwaaide gele streep over ader

1 is hier moeijelijk te herkennen en men kan eerder zeggen

dat de geheele binnenrand geel is met eene gebogene

witte, donker afgezette streep.

Op de achtervleugels is de witte grond tusschen de

middenstreep en den achterrandsband mede zeer beperkt,

scherp donker afgezet en wel de helft smaller dan het geel,

dat de geheele vleugelpunt beslaat. De witte stippen in den

achterrandsband, die bij de andere soorten voorkomen,

worden hier niet gevonden. Men ziet alleen vijf koolzwarte

blokjes op de franjelijn, twee boven, drie onder de uit-

snijding, die wortelwaarts met eenige donkere schubben

zijn afgezet. Verder naar den staarthoek is de franjelijn

veel dunner, bijna zamenhangend en niet zoo donker zwart,

doch de wortelwaartsche zwarte bezooming van den gelen

achterrandsband loopt tot aan den binnenrand door.

Onderzijde als boven geteekend en ook ongeveer zoo

gekleurd, doch alles bleeker en flaauwer, meer vervloeid,

de voorvleugels grijs bestoven. Alleen de blokjes op de

franjelijn der achtervleugels zijn sterker uitgedrukt.

Twee mannetjes; het eene zeer gaaf, het andere iets

beschadigd.

Punjaub. Collectie van Lord Walsingham.

2. Unilinealis nov. sp.

(Pl. 8, fig. 2a en 8).

Palpen, pooten en lijf wit; het middenlid der eersten op

zijde donkergrijs, het laatste met bleekgele dwarsstrepen.

Witte grond der vleugels iets glanzig, de gele teekeningen

198 OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE.

der voorvleugels flaauw ; alleen de winkelhaak franjewaarts

zwart afgezet, zijn onderarm zeer onduidelijk , ineengevloeid

met eene wigvormige vlek aan den voorrand en de ge-

zwaaide streep over ader 1.

Op de achtervleugels is daarentegen de middenstreep

overal dik zwart afgezet, de witte grond tusschen haar en

den achterrandsband even breed als het geel dat ook de

vleugelpunt beslaat. De achterrandsteekening ook hier als

bij de voorgaande soort, uit zwarte blokjes op de franjelijn

bestaande, een boven, twee onder de uitsnijding; voor en

boven hen ziet men een paar grijze wolkjes en zij zijn

afgezet door fijne zwarte boogjes die ook verder langs de

dunne zwarte franjelijn loopen. Tusschen die boogjes en

de franjelijn is de gele band bleeker, zijne zwarte bezooming

als bij Bilinealıs.

Onderzijde als boven doch alles zeer flaauw en bleek.

Een gaaf wijfje.

Java, Ambarawa, door Dr. Ludeking verzameld en in

's Rijks Museum van Natuurlijke Historie te Leyden bewaard.

3. Colonialis Guenée.

(Pl. 8, fig. 3a—d).

Guenée, Delt. et Pyral. p. 262 N°. 248.

Palpen , pooten en lijf zeer bleek okergeel; de voorscheenen

bruinachtig. Witte grondkleur der vleugels glanzig, de gele

teekeningen, hoewel nergens donker afgezet en bleek, toch

zeer zuiver en duidelijk. Voorvleugels ook bij het wifje

met een klein indruksel in de middencel, doch overigens

die vleugels bij beide sexen zonder versierselen in den

vorm van omslagen, plooijen of schubbenkammetjes. Het

donkere lijntje in het wit binnen den winkelhaak staat

schuin en convergeert met den hoek van den haak; het

is overigens zwart, de bovenarm van den winkelhaak aan den

OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE. 199

voorrand is donkerbruin; onderarm van dezen eenkleurig

geel en zich duidelijk tot aan de zwarte stip aan den wortel

der middencel uitstrekkende. Verder ziet men bij de meeste

exemplaren eene dunne donkergrijze bestuiving in cel 12

en in het midden van cel 1a onder de gezwaaide gele

streep over ader 1. De eenkleurig gele middenband der

achtervleugels is weinig breeder dan het daarop volgende

wit en de achterrandsstreep en eindigt, iets vervloeijend, op

de hoogte der uitsnijding; de vleugelpunt is bleek bruin-

grijs gekleurd. Achterrandsstreep om de stippen een weinig

oranje; zijne zwarte bezooming, even als bij al de volgende

soorten tot en met Tripunctalis en bij Gibbosalis een eind-

weegs voor den binnenrandshoek ophoudende.

Onderzijde als boven doch het geel zeer bleek en de

geheele voorrand der voorvleugels met eene dunne grijze

bestuiving. Mannelijke achterpooten met een geelwit pluimpje

tusschen dij en scheen, overigens met vier sporen even

als de vrouwelijke.

Guenée’s beschrijving is — den slechten toestand van zijn

eenige exemplaar in aanmerking genomen — vrij goed.

Van de schijnbaar naverwante Aureolalis zijn de man-

netjes door den omslag des voorvleugelvoorrands dadelijk

te onderscheiden, de wijfjes door het ontbreken van het

donkere streepje in het wit binnen den winkelhaak, door

het donkere begin van diens onderarm welke reeds bij

den wortel van ader 2 ophoudt, en door de donkere stip

aan den voorvleugelwortel.

Java, Ambarawa (Ludeking) en Tjikao (Botter). Verschei-

dene gave exemplaren van beide sexen op ’s Rijks Museum

te Leyden en in mijne eigene verzameling. Volgens Guenée

ook bij Bombav.

4. Hamalis nov. spec.

(PL 8, fig. 4a—c).

Palpen, pooten en lijf geelwit. De witte grondkleur der

vleugels bij deze soort het meeste glanzig, iets zilverachtig,

200 OVER OLIGOSTIGMA GUÉNÉE.

waartoe ook bijdraagt dat de glanzig potloodkleurig grijze

afzetting der meeste gele teekeningen, vooral op de achter-

vleugels, in het wit vervloeit. Voorrandshelft der voorvleugels

geel doch zonder eigenlijke teekeningen tot aan het donker-

grijze lijntje van den witten driehoek, dat een haak vormt

waarin eene gele vlek staat. Bovenarm van den gelen win-

kelhaak naar achter donkerder, franjewaarts grijs afgezet,

wortelwaarts vervloeijend.

De gele middenstreep der achtervleugels is tweemaal

zoo breed als de witte daarachter, naar boven wat ver-

breed, naar achteren iets donkerder en tegen de vleugel-

punt niet scherp donker afgezet. Deze is vervloeijend geel

en glanzig grijs gekleurd.

Om de stippen is de gele achterrand iets oranjekleurig.

Onderzijde wit, als boven geteekend doch zeer flaauw.

Een mannetje; zeer gaaf.

Punjaub. Collectie van Lord Walsingham.

5. Aureolalis nov. spec.

(Pl. 8, fig. 5a—e).

Palpen bleekgeel; het lijf wit, op de bovenzijde grijs-

achtig; de halskraag en eene dwarsstreep over den voor-

laatsten achterlijfsring okergeel. Witte grondkleur glanzig,

de gele teekeningen door hare hooge kleur zeer afstekend.

Bij het mannetje is de geheele omslag aan den voorrand,

behalve de schubben waarmede hij binnenwaarts gelijk

eene franje is bezet, goudgeel en bedekt ten deele eene

driehoekige gele vlek aan het begin van het laatste voor-

randsderde, die bij het wijfje zeer duidelijk is, ofschoon

daar bleeker. De spits dezer vlek eindigt bij het zwartgrijze

begin van den onderarm des winkelhaaks. Laatstgenoemde

onderarm strekt zich niet verder uit dan tot den wortel van

ader 3; de wortel van ader 2 is echter nog geel. Wanneer

men den omslag opligt, ziet men ook bij het mannetje

de donkere stip in de middencel en het indruksel is op de

onderzijde zeer goed te onderscheiden.

OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE. 201

De gele middenstreep der achtervleugels is ongeveer even

breed als de witte daarachter, tot boven de uitsnijding

duidelijk en eindigt in eene dunne, omgebogen grijze spits.

Achterrandsband ook boven de uitsnijding aanwezig doch

aldaar grijs, zeer fijn zwart gezoomd. Om de stippen de

grond een weinig oranje.

Onderzijde ook hier als boven. Pooten zonder uitmon-

steringen, gewoon gespoord ; over de voorscheenen en

tarsen loopt eene fijne donkergrijze lijn.

Van deze soort bevinden zich drie exemplaren op ’s Rijks

Museum te Leyden, allen van Java, twee mannetjes en een

wijfje. De mannen zijn zeer slecht, veel kleiner dan het wijfje :

zij zijn door Dr. S. Müller en Dr. Blume gevangen en dragen

geene nadere aanduiding van vangplaats. Het zeer veel

grootere frissche en gave wijfje is van den Ardjoeno en

door Dr. Heckmeijer overgezonden. Het overeenstemmende

in teekening doet mij deze exemplaren als de beide sexen

van ééne soort bijeen voegen.

6. Simplicialis nov. spec.

(Plaat 8, fig. 6).

Van deze soort heb ik slechts één oud, slecht behandeld

mannetje voor mij, dat echter bij al het overeenstemmende

met de voorgaande soort in bouw te zeer met den man

van Aureolalis verschilt, om niet dadelijk als eene goede

species te worden herkend.

Het lijf is leemkleurig geel, misschien door ouderdom,

en de witte grond der voorvleugels, wel om dezelfde reden,

vuil. De teekening echter is duidelijk en men merkt dade-

lijk eene driehoekige gele voorrandsvlek op, even als bij

Aureolalis, doch zij is hier veel sterker uitgedrukt. De

onderarm van den winkelhaak eindigt ook hier aan den

wortel van ader 3 en is duidelijk onderscheiden van de

gele schubben op het begin van ader 2.

Achtervleugels met zeer afgeronde punt en flaauwe uit-

snijding, de middenband boven ader 3 tot eene groote,

202 OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE.

vervloeijend gele plek verbreed, wortelwaarts een eindweegs

donkergrijs gezoomd. Het wit voor de achterrandsstreep

zeer beperkt.

Onderzijde als bij de voorgaande soorten. Pooten zonder

uitmonsteringen, gewoon gespoord.

Java, zonder nadere aanduiding van vangplaats (Blume) ;

's Rijks Museum van Natuurlijke Historie te Leyden.

7. Latifascialis nov. spec.

(Plaat 8, fig. 74 en 5).

Mede slechts een enkel mannetje, dat echter, even als

de voorgaande soort in den bijzonderen bouw der voor-

vleugels voldoende kenmerken bezit. Het is frisch en vrij

gaat, doch het lif tamelijk ontschubd. Naar de daarop

overgebleven bekleeding te oordeelen zou ik zeggen dat de

halskraag donkergeel is en de rug van den thorax bleek

grijsgeel, terwijl het achterlijf eene donker leemgele kleur

heeft.

De voorrand der voorvleugels is aanvankelijk leemkleurig

bruin en gaat eerst op de helft van den vleugel, aan het

eind der schubbenkammetjes in beslist okerbruin over,

zich tevens tot eene driekante vlek verbreedende, die franje-

waarts hoekig is ingesneden en van onderen met den

onderarm des winkelhaaks ineenvloeit. De bovenarm van

dezen is onder en boven even breed (bij de volgende soort

bovenaan verbreed) en het wit binnen den haak even

helder als de streep achter hem, voor den gelen rand. De

gezwaaide gele streep over ader À wordt door eene bruin-

achtige vlek, op een derde van cel 1a, verduisterd. Wat

de achtervleugels aangaat, zoo is de geheele grond wortel-

waarts der middenstreep vuil geelwit, de vleugelpunt grijs-

achtig, de binnenrand hoog okergeel, terwijl men slechts

een smal grijswit streepje ontwaart tusschen de midden-

streep en den gelen achterrand.

Onder is de geheele teekening bruinachtig, vrij duidelijk.

Pooten bruinwit , de voorscheenen aan het eind donkerbruin,

OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE. 203

de achterpooten in het gewricht tusschen dij en scheen

met een bruinwit pluimpje en slechts met cindsporen.

Celebes, Bonthain, door Mr. Piepers gevangen.

8. Crassicornalis Guenée.

(Plaat 9, fig. Sa—e).

Oligostigma Grassicornalis Guenée. Dell. et Pyral. p. 261.

n°. 246 (3).

Oligostigma Javanalis Guenée. Delt et Pyral. p.262. n°. 247 (2).

Van deze soort heb ik negen Javaansche exemplaren voor

mij, die zeer in grootte verschillen. Het kleinste is een man

van 21 mm. en het grootste een wijfje van 44 mm. Bij de

voorwerpen, door mij als beide sexen van Aureolalis bij-

eengevoegd, neemt men een dergeliik verschil in grootte

waar, terwijl daarentegen de exemplaren van Colonialis en

ook die van Tripunctalis weinig uiteenloopen.

Lif iets onzuiver wit met een donkergrijs streepje, dat

over de voorzijde van den thorax loopt en de donkere

voorranden der voorvleugels verbindt. Deze beginnen aan

den wortel bij het wijfje smal, worden eerst langzamerhand

breeder en dan op eens driemaal zoo breed, van onderen

afgerond en franjewaarts iets getand (fig. 8¢). Bij den wortel

van ader 3 sluit zich de grauwbruine winkelhaak bij de

afgeronde verbreeding aan. Zijn bovenarm is tegen den

voorrand iets verbreed en heeft aldaar, bij één voorwerp,

eene ronde witte stip; bij de anderen is hij ongeteekend.

Bij de mannetjes is de donkere voorrand reeds aan den

wortel breeder en breidt zich aan het eind niet zoo ver

naar binnen uit (fig. Sa). De gele streep over ader 1 is bij de

mannen geheel zuiver (ook bij het door Guenée beschreven

mannetje) doch bij al mijne wijfjes is hare wortelhelft sterk

bruingrijs verduisterd; bij één vloeit die verduistering zelfs

bijna met het begin van den donkeren voorrand ineen.

De vorm der achtervleugels, die bij de voorgaande soor-

ten bij beide sexen niet noemenswaard verschilde, vertoont

204 OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE.

bij man en wijf van Crassicornalis eenig onderscheid. Bij

laatstgenoemd merkt men namelijk eene duidelijke neiging

tot verlenging aan den binnenrandshoek op, terwijl de

achterrand tamelijk vlak is en dus de vorm van den vleugel

naar het driekante begint te zweemen. Het mannetje heeft

daarentegen een meer afgeronden staarthoek. De binnenrand

zijner achtervleugels is geheel okergeel, hooger gekleurd

dan bij het wijfje, waar ook meestal slechts eene stip aan

den binnenrandswortel geel is, terwijl het overige, althans

tot aan het begin der middenstreep, wit blijft.

De randstippen zijn bij deze soort zeer duidelijk en staan

op bruinachtigen grond, terwijl de achterrandsstreep ook

boven de uitsnijding is voortgezet, doch veel flaauwer ,

grijsgeel en zeer fijn zwart gerand.

Onderzijde met eene flaauwe schets van de teekening der

bovenzijde; de achterrandsstreep bleek geel, het overige

graauwachtig.

Pooten bruinwit, de scheenen van boven iets donkerder. Zij

zijn overigens bij beide sexen gewoon gevormd en gespoord.

Twee wijfjes wijken in de teekening der voorvleugels van

de overige exemplaren af. Terwijl bij deze laatsten de ver-

breeding van den donkeren voorrand afgerond is en de

witte driehoek binnen den winkelhaak met de basis op

diens onderarm rust, zijn bij die twee voorwerpen de ge-

melde verbreeding en de onderarm van den haak tot eene

breede vlek ineengevloeid, die met eene fijne punt slechts

zeer zwak is verbonden met den bovenarm van den haak.

Buitendien houdt de donkere voorrand bij de verbreeding

plotseling op, in plaats van bijna tot den bovenarm des

haaks door te loopen. Hierdoor is de witte driehoek geheel

anders, omgekeerd; ook is de bovenarm van den. haak

onderaan dunner dan bij de andere exemplaren. Ik betwijfel

echter dat dit verschil specifiek zou zijn, want de mannetjes

duiden reeds den overgang aan (zie fig. Sa), doch het is

noodig deze varieteit af te beelden en van den type te

scheiden onder den naam van Invertalis (fig. 8d).

OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE. 205

De exemplaren van het hoofdras (?) zijn op Java ver-

zameld door Dr. Ludeking bij Ambarawa, en door Prof.

Blume zonder nadere aanduiding van vangplaats.

Van de varieteit is een exemplaar in Malang door Hille-

brand gevangen en bevindt zich op ’s Rijks Museum; een

ander in mijne collectie is van Java, doch zonder aandui-

ding van vangplaats en uit de collectie van Dr. Gijsberti

Hodenpijl afkomstig.

9. Tripunctalis nov. sp.

(Plaat 9, fig. 9 a en 5).

Palpen en kop bruinachtig geel, lichter dan de thorax.

Het donkere gedeelte der voorvleugels strekt zich eigenlijk

tot over de voorrandshelft uit en is tegen den binnenrand

en op den winkelhaak het donkerste en het meest bruin,

overigens meer grijs, doch deze tint het zuiverst in den

driehoek, binnen den haak. Onder diens benedenarm, dus

even voor den binnenrandshoek, is het donkere ingesneden

en men bemerkt op die plaats eene in den staarthoek

uitloopende gele streep, als overblijfsel van die, welke bij de

andere soorten boven den geheelen binnenrand loopt.

Op de achtervleugels is de binnenrand aan den wortel

(even als de geheele vleugelwortel) zuiver wit; het overige

van den binnenrand vlekkig geel. De middenstreep is aan

beide zijden, doch wortelwaarts het sterkst, donker grijs

afgezet, wordt bovenaan breeder en eindigt vóór de vleugel-

punt, scherper begrensd dan bij de andere soorten, in eene

bijlvormige vlek. Vleugelpunt een weinig grijs getint, aan

de spits geel doch de achterrandsstreep boven de duidelijke

uitsnijding niet voortgezet. Onder de uitsnijding ziet men

op donker roestbruinen grond de hier zeer duidelijk ten

getale van drie aanwezige zilverwitte en zwarte randstippen.

De rug van het achterlijf is op ring 2 en 3 wit, verder

donkergrijs met vuilwitte staartspits. Onderzijde bijna zuiver

wit met flaauwe sporen van de boventeekening.

Pooten ook bij den man gewoon gespoord, doch met een

206 OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE.

duidelijk wit pluimpje aan het eind der achterdijen. Voor-

scheenen van boven donkergrijs.

Het mannetje bezit verder nog op de voorvleugels eene

eigendommelijke bijzonderheid in de plooi der middencel;

het is alsof deze digtgeknepen is. Zijne voorvleugels

hebben daardoor over het geheel een plooijerig aanzien.

(Zie fig. 9b).

Java, Malang (Hillebrand), Ardjoeno (Heckmeijer).

Vijf goede exemplaren op ’s Rijks Museum van Natuurlijke

Historie te Leyden.

10. Nectalis nov. spec.

(Plaat 9, fig. 10).

Palpen, kop en thorax leemkleurig. Voorvleugels bijna als

bij de voorgaande soort geteekend en gekleurd; alleen staat

de onderarm van den winkelhaak wat steiler en is daar-

door de witte insnijding dieper, over de helft van den

vleugel komende. Ook de gezwaaide gele streep over ader

4 is hier bijna geheel duidelijk.

De achterrand der achtervleugels vertoont bij deze en de

volgende soort de vooral aan Cataclysta Lederer eigendom-

melijke fluweelzwarte streep met zilverwitte stippen, ook

is de gele middenstreep anders dan bij de voorgaande soorten.

Zij wordt ook wortelwaarts door eene fijne donkere lijn

begeleid. Drie der ineenvloeijende zwarte randstippen hebben

zilverwitte kernen.

Onderzijde grijsachtig, met flaauwe schets der teekening

van de bovenzijde; de achterrand der achtervleugels met

drie groote ronde zwarte stippen.

Pooten lichtgrijs, gewoon gespoord, met een pluimpje

aan het eind der achterdijen.

Boven het indruksel van de middencel der voorvleugels

zie ik geen pluimpje, doch mijn eenige mannetje is eenigs-

zins afgevlogen ; gave voorwerpen vertoonen misschien eenig

dergelijk sieraad.

OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE. 207

Java (Dr. S. Müller), zonder nadere aanduiding van

vangplaats.

'sRijks Museum van Natuurlijke Historie te Leyden.

11. Sejunctalis nov. sp.

(Plaat 9, fig. 110—e).

Palpen bleek geel; pooten en lif wit; het laatste op de

bovenzijde met bleek gele dwarsstrepen. Witte grondkleur

glanzig; de gele teekeningen helder doch bleek en vervloeid.

Voorvleugelwortel aan den voorrand bij het wijtje geel, bij

het mannetje bruinachtig even als de voorrandsstrepen ,

waarvan de derde eigenlijk de bovenarm van den winkel-

haak is. Onderarm van dezen zeer onduidelijk, min of meer

door een grijs vlekje bedekt. In den binnenrandshoek

vloeijen het eind der gezwaaide binnenrandsstreep, de punt

der tweede gele voorrandsvlek en de hoek van den winkel-

haak tot eene wolkige gele vlek ineen.

Aan den wortel der achtervleugels ziet men een geel

vlekje tegen de donkere stip bij den wortel van ader 2.

De zwarte stippen op den achterrand zijn bij het wijfje

zilverwit gekernd; bij den man worden zij door zilverwitte

stippen afgewisseld en bij dezen ziet men ook eenige zilver-

grijze schubben in den staarthoek der achtervleugels. Zwarte

franjelijn afgebroken, ook op de voorvleugels.

Onderzijde wit, slechts met zeer flaauwe sporen van de

teekening der bovenzijde, de achterrandsstippen der achter-

vleugels echter zeer duidelijk doch ongekernd.

Een gaaf paar.

Punjaub. Collectie van Lord Walsingham.

IDE

12. Gibbosalis Guenée.

(PL 9, fig. 12a—d).

Oligostigma gibbosalis Guenée, Dell. et Pyr. p. 262. N°. 249,

Kop en lijf leemkleurig, boven bruin, onder meer leem-

208 OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE.

geel, de ook bij den man gewoon gespoorde pooten met

een leemgeel pluimpje aan de achterdijen. Middenlid der

palpen veel breeder, dan bij de andere soorten. De witte

grondkleur is nergens helder dan tusschen den bovenarm

van den winkelhaak en de achterrandsstreep, overigens is

zij, vooral bij het afgebeelde mannetje, zeer sterk berookt,

binnen den winkelhaak met eenıgen zilver- of potloodglans.

De gezwaaide streep over ader 1 der voorvleugels is mede

okerbruin; even onder en voorbij de plaats waar de voor-

rand gebroken is ziet men bij den man eene zwarte stip,

aan de vleugelspits eene tweede. De lange, haarvormige

schubben, die bij den man over de middencel der voor-

vleugels zijn gestreken, zijn bruingrijs.

Op de achtervleugels, die bij den man leemkleurig, bij het

wijfje vuilwit zijn, ziet men een okerbruin, zwart gerand

dwarsbandje aan den wortel; de middenband is naar boven

verbreed en omgebogen, donker afgezet, wortelwaarts zwart,

scherp en onafgebroken, franjewaarts van den binnenrand

tot ader 3 vervloeijend donker grijs, vervolgens tot voorbij

de uitsnijding niet afgezet, het omgebogen boveneind fijn

zwart. Evenzoo is ook de wortelwaartsche afzetting der tot

de vleugelpunt doorloopende achterrandsstreep tegenover

de uitsnijding afgebroken.

Onderzijde vuil leemkleurig, alleen de streep voor de

lichtere, meer gele achterrandsstreep duidelijk, doch on-

zuiver wit, het indruksel van de middencel der voorvleugels

grijsachtig.

De bogt van den voorrand der voorvleugels bij het mannetje

gaat gepaard met eene afwijking van het aderstelsel (Pl. 9.

fig. 12d). Ader 12 loopt namelijk niet in den voorrand

uit, maar verlaat, even voorbij de breuk, den bijna be-

reikten voorrand en wendt zich naar ader 10 die uit de

middencel komt en loopt daarin uit; verder ontspruit ader

11 als een kort sprankje uit het terugloopende eind van

ader 12 en is de voorrand der middencel tegen het eind

iets ingedrukt. lets dergelijks ziet men bij vele Geometriden

OVER OLIGOSTIGMA GUENÉE. 209

met vrije ader 8 der achtervleugels (Dendrometrina Herrich-

Schäffer).

Ik heb een zeer gaaf en frisch mannetje (het afgebeelde)

voor mij, dat door den heer Piepers bij Makassar op Celebes

is gevangen. Op ’s Rijks Museum bevinden zich verder

voorwerpen van Java. Guenée’s exemplaren waren uit Oost-

Indië, zonder nadere aanduiding van vangplaats.

IETS OVER OTIORHYNCHUS SULCATUS L.

Nergens heb ik tot nog toe de waarneming opgeteekend

gevonden dat de larve van den bekenden snuittor Otvorhyn-

chus sulcatus L. aan andere planten schadelijk was dan aan

den wijnstok (Verg. Westwood, Kiesenwetter en Kaltenbach)

en aan Primula, Trollius en derg. (zie Bouché); ook bleef

het mij onbekend dat kever of larve ergens in ons land

in bijzondere hoeveelheid vereenigd waren aangetroffen.

Van beide deze zaken heb ik echter onlangs de ver-

zekering ontvangen en wel door autopsie.

Voor ongeveer eene week werd mij eene doos vol van

individuen dezer keversoort gebragt met verklaring dat zij

in een tuin of serre aan den Bezuidenhout te ’s Gravenhage

de klimop geheel vernielden, dat dit vijftigtal maar een

staaltje was van de massa en dat men gaarne weten zou

wat daartegen te doen. Ik ging er heen en zag dat de

aangetaste klimopplanten, in langwerpige bakken geplant,

langs ijzerdraden naar boven waren geleid, dat dus de

luchtwortels nergens aanhechting vonden en dat in het

geheel aan die planten zoo niet lucht, dan toch zon ont-

brak. Ik veronderstelde dat de larve aan den wortel in de

aarde der bakken moest leven. En zoo bleek het ook, want

kort daarna werd mij door den bewoner eene tweede doos

vol larven en poppen, in vochtige aarde liggend, ter hand

gesteld,

De larve en pop zijn reeds in April 1837 door Prof. J.

O. Westwood in Gardener’s Magazine beschreven, zoodat het

niet noodig is daarop in dit Tijdschrift terug te komen.

's GRAVENHAGE, Junij 1876.

BIJVOEGSEL

TOT DE NIEUWE NAAMLIJST VAN

NEDERLANDSCHE VIIESVLEUGELIGE INSECTEN

(HYMENOPTERA)

LOOR

S.C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN.

Vergelijk 2% Serie, Deel 4 (1868) en Deel 8 (1873) bl. 147 volgg.

Fam. I. TENTHREDINIDEA.

Cimbex Sylvarım F.

Een bont wijfje uitgekomen 15 Mei uit eene larve van Enschede, Dr.

van Rossum. — Een zwart wijfje uitgekomen te Arnhem 15 Mei,

v. Med. de Rooij.

Cim. Vitellinae L.

In menigte in Mei en Junij te ’s Gravenhage uitgekomen uit larven

overgezonden door Dr. A. J. van Rossum, die ze bij Enschede op

Salix Capraea aangetroffen had.

Abia fasciata L.

Een wijfje bij Nijkerk, v. Med. de Rooij.

Abia sericea L.

Een 9 22 Mei op den Engelenburg bij Brummen.

Hylotoma enodis L.

Bij Rhoon 8 Junij 1875 een 9, Iv. Schepman.

Hyl. ustulata L.

Een ¢ 8 Junij in het Ulvenhoutsche bosch en een @ 15 Junij in den

Imbosch bij Rozendaal, Ritsema.

15a. Hyl. violacea Kl.

Klug, Blattw. in Mag. nat. Fr. VI. p. 289, n°. 6. Hart. Blatt. und

Holzw. p. 83, n°. 7 — Een 4 bij Arnhem 21 Mei, v. Med. de

Rooij. -— Een 2 15 Junij in den Imbosch bij Rozendaal, Rits.

60a.

68.

Tha.

BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

Lophyrus virens KI.

Een wijfje 7 Julij bij Overveen, Rits.

Loph. pallidus KI.

Drie voorwerjen in Julij gekweekt uit cocons, gevonden bij het gehucht

Deelen in Gelderland, Rits.

. Loph. Laricis Jur.

Klug, Blattw. in Mag. Berl. VI, p. 39. Hart. Blattw. p. 131, n°. 6.

— Een wijfje 24 Mei 1874 in de bosschen bij het Ginneke, Rits.

Loph. elongatulus Kl.

Eene verscheidenheid van het wijfje bij Wolfheze op ’t eind van Mei,

v. Med. de Rooij.

Nematus hypogastricus Hart.

De larve meer dan eens bij Leyden, v. V.

Nem. lucidus Panz.

Een & bij Arnhem, v. Med. de Rooij.

Nem. ventralis Panz.

Den 8sten Junij in het Ulvenhoutsche bosch, Rits. Bij Breda, Heyl.

Nem. luteus Panz.

Desgelijks, Rits.

Nem. carinatus Hart. =

Hart. Blatt. und Holzw. p. 199, n°. 28. — Een 2 met donkerbruin

stigma 8 Junij in het Ulvenhoutsche bosch, Rits.

Nem. crassicornis Hart.

Een man met ook aan de bovenzijde bruinroode sprieten aan de Vogelen-

zang 3 Ang. Rits. — Ben dergelijk 24 Julij bij Hilversum, v. V.

Nem. pallescens Hart.

Hart. Blattw. p. 216, n°. 48 (nec. Testaceus Thoms). — Een $ welks

achterlijf in het leven groen was, in Junij op Beekhuizen, Rits.

Cryptocampus angustus Hart.

Uit riet gekweekt bij Breda, Heyl.

. Crypt. nigricornis Kl.

Verg. Hart. Blattw. p. 225 laatste regel. — Bij Venlo, v. d. Brandt.

Dineura Alni L.

Bij Breda in Mei, Heyl. — Op Schothorst in Julij, v. V.

Din. pallipes Hart.

Twee wijfjes bij den Haag, Fransen.

Dolerus anticus Kl.

Te Oosterbeck en in den Aerenhout in Julij en in Mei aan het Gin-

neken, Rits. -— Bij Rotterdam, Fransen.

Dol. Busaei Voll.

Drie voorwerpen bij Rhoon in Mei, Iv. Schepman.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 215

89. Dolerus triplicatus Kl.

Klug, in Mag VIII. p. 298, ne. 221. Hart. Blattw. p. 232, n°. 4. —

Twee wijfjes 21 April en begin van Mei bij Rhoon, Iv. Schepman.

90a. Dol. uliginosus Kl.

Klug, in Mag. VIII. p. 296, n°. 223. Hart Blattw. p. 233, n°. 7.—

Een 4 in April 1872 bij Rhoon, Iv. Schepman.

93. Dol. palmatus KI.

Een Z bij Venlo, v.d. Brandt. — Drie wijfjes in Zuid-Holland, Perin.

95. Dol. gonagra F.

In het laatst van Mei te Brummen, v. V.

96. Dol. vestigialis Kl.

In het laatst van Mei te Brummen, v. V.

105«. Emphytus succinctus Kl.

Klug, in Mag. Berl. VIII. p. 278, ne. 193. — Hartt. 2.2 p. 247,

n°. 3. Panz. Fauna 82, 12 2 en 117, 1 4. — Twee voorwerpen bij

Rotterdam, Fransen. Een 9 bij Noordwijk 7 Julij 1874, v. V. — Een

in den Aerenhout bij Haarlem in Julij, Rits.

106. Emph. Grossulariae KI.

In Mei en Junij in het Haagsche bosch, v. V.

108. Emph. patellatus Kl.

21 Mei 1875 te Brummen, v V. — Fen 4 in Aug. aan het Ginne-

ken, W. Alb. — Bij den Haag in Mei, Six.

110. Emph. libialis Panz.

Bij Rotterdam, Fransen. — Bij Noordwijkerhout in Nov. Rits.

A11a. Emph. calceatus KI.

Klug, Blattw. in Mag. Berl. VIII, p. 288, n°. 213. Hart. Blatt.

und Holzw. p.252, n°. 20. — Een man zonder wit aan de apophysen

bij Rotterdam, Fransen. — Een in Holland, Perin.

112. Emph. serotinus Kl.

Te Arnhem 27 April, v. Med. de Rooij.

113. Emph. lepidus KI.

Twee voorwerpen bij Rotterdam, Fransen — In het Ulvenhoutsche bosch

8 Junij, Rits.

115a. Phyllotoma nemorata Fall.

C. G. Thomson, Hymenopt. Scand. 1, p. 176, n°. 1. — Een wijfje bij

Rotterdam, Fransen.

1164. Phyll. leucomela KI.

Klug, Blattw. in Mag. VIII, p. 274, n°. 183. — Hart. Blattw. p. 255,

n°, 2. — Een man 6 Mei bij den Haag, v. d. Wulp.

1165. Phyll. Amaura Kl.

Klug, Z. 2. p. 275, ne. 186. Hart. Blattw. p. 256, n° 5. — Bij Rot-

terdam, Fransen. — Aan de Duifhuislaan in Sept., Rits.

BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

117a. Phyllotoma tenella Zadd.

Dr. G. Zaddach, Beschr. neuer oder wenig bekannter Blattwespen, y.

28. — Een $ op een berk in Mei aan het Ginneken, Rits.

119. Fenusa pygmaea Kl.

Zes voorw. bij Waalsdorp 16 Aug. v. V.

123. Selandria Betuleti Kl.

125a. Sel.

41267 Sel:

128. Sel.

145a. Sel.

146. Sel.

148. Sel.

149a. Sel.

1496. Sel.

150a. Sel.

151. Sel.

1604. Sei.

Den 2den Junij 1874 een 9 bij den Haag, v. V.

lanceolata Thoms.

Thoms. Hymen. Scand. 1. p. 211, n°. 9. — Twee paren op aardbezie-

planten in het begin van Junij te Warmond, Rits.

cinereipes Kl.

Een g in Maart bij den Haag, v. d. W.

Ephippium Panz.

Var. met zwarten thorax bij Rotterdam, Fransen.

brevicornis Kl.

Klug, Mag. Berl. VIII, p. 65, n°. 39. — Vijf exempl. bij Rotter-

dam, Fransen. Een in Holland, Perin.

testudinea Kl.

Een Z op Walcheren, Gerth v. Wijk.

Crataegi KI.

In het midden van Mei te Brummen, v. V.

fulvicornis F.

Fabr. S. P. 38, 45. Klug, Mag. VIII, p. 61, n°. 33. — Hart. 2. 2.

p. 278, n°. 44. — Den 2den Mei bij Arnhem een $, v. Med. de Rooij.

repanda Kl.

Klug, Mag. VIII, p. 77, n°. 64. Hart. Z. Z. p. 279, n°. 45. — Een

wijfje in het voorjaar te Leyden uit eene larve in den stengel van

fine rozen, v. V.

varipes Kl.

Klug, Mag. VIII. p. 68. ne. 47. — Hart. 2. 2. p. 279, no. 47. —

Een wijfje m het Haagsche bosch in Julij, v. V.

cinvia KI.

Een 9 met slechts een gesloten cel in de ondervleugels, 24 Julij 1875

bij Hilversum, een normaal te Noordwijk 28 Augustus en een op

den Engelenburg bij Brummen in Mei, v V.

aperta Hart.

Hart. Blattw. p 282, n°.58. — Bij Velp in Julij, Rits. — Een klein

mannetje bij Rotterdam, Fransen.

162. Phymatocera aterrima Kl.

Eenige exx. in het Haagsche bosch in Mei en op Rhienderstein bij

Brummen, v. V.

164. Athalia Rosae L.

Te Velp in Julij, Rits,

164a.

4750.

an.

Auge

188.

192.

192a.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 215

Athalia lugens KI.

Klug, Blattw. in Mag. VIT. p. 129, n°. 3. — Hart Blatt. und Holzw.

p. 285, n°. 3. — Een 9 5 Juli} aan de Vogelenzang, Rits. — Twee

voorw. uit cocons in het zand gevonden, idem. — Een 10 Juli bij

Leyden, v. V. — Twee bij Rotterdam, Fransen.

Macrophya neglecta Kl.

Een 2 bij Rotterdam, Fransen. — Mannetjes tamelijk gemeen op aard-

bezieplanten in het laatst van Mei bij Brummen, v. V

Maer. strigosa F.

Eenige voorwerpen in Limburg, Maurissen

Macr. erythrocnema Costa.

Costa, Fauna del Regno di Napoli, Parte 3a. Imeuott. p. 77, n°. 7. —

Twee $ met wit labrum te Houthem in Limburg in Maart, Maur.

Macr. quadrimaculata F.

Eene var. van het Z in Mei bij Leyden, v. V.

Macr. rustica L.

Hart. Blattw p. 294, no. 11. Panz. Fauna Germ. 11, 10 Z et 64, 10

9. — Een man bij Velp in Junij 1874, Rits

Maer. 42 punctata L.

Fen man in het laatst van Mei bij Brummen, v. V.

. Macr. alboanıulata Costa.

Costa, Fauna del regno di Napoli III p 78, n°. 8. Tav. 72, f. 6. —

Een 4 bij Rott., Fransen.

. Maer. nov. spec.

Verwant aan Crassula Kl. (Zie Klug, Mag. VIII, p. 124, n°. 92, doch

daarvan onderscheiden evenzeer als van Kiugü, mihi. — Een wijfje

bij Rotterdam, Fransen.

Macr. variegata Kl.

Klug, Blattw. in Mag VIII, p. 129, n°. 99. Hart. Blattw. p. 296,

n°, 22. — Een wijfje 24 Mei 1875 bij Brummen, v. V.

Strongylogasier cingulatus T°.

Hart. Z Z. p. 300, n°. 8. — Een wijfje bij Venlo, v. d. Brandt.

Tenthredo bicolor Kl.

Bij Schoonhoven in Mei 1870, de Graaf.

Tenthr. nitida Kl.

Twee mannetjes met gewijzigd aderbeloop en een wijfje bij Rotterdam,

Fransen ;

Tenthr. agilis KI.

Uit eene larve in een rietstengel bij Leyden opgekweekt in Mei, Rits.

Tenthr. mandibularis Pz.

Een man bij Rotterdam, Fransen.

Tenthr. procera Kl.

Klug, in Mag. Nat. Fr. VIII, p. 207, n°.157. Hart. Blattw. p.305,

n°. 23. — Een man bij Rotterdam, Fransen.

216 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

493. Tenthredo atra L.

In het laatst van Mei aan de Oude Plas bij Rotterdam twee wijfjes,

Fransen. — Te Warffum, Ritzema Bos.

497. Tenthr. picta Kl.

Bij Rotterdam, Fransen. — Bij Arnhem in Mei, v. Med. de Rooij.

202. Tenthr. bieincta L.

Een £ in Mei bij Breda, Heyl.

204a. Tenthr. velox F.

Fabr. S. P. 34, 24. Klug, in Mag, VIII, p. 185, n°. 123. Hart.

Blattw. p. 312, n°. 54. — Ken wijfje 20 Mei bij Rhoon, Iv. Schepman.

206. Tenthr. colon KI.

In Julij in het Haagsche bosch op heksenkruid, v. V.

208. Tenthr. rufiventris F.

Een wijfje bij Rotterdam, Fransen. — Een dito 24 Mei te Rhoon, Iv.

Schepman.

208a. Tenthr. conspicua Kl.

Klug, in Mag. Naturf. Tr. VIII, p. 180, n°. 117. — Hart. Blattw.

p. 313, n°. 61. — Een Z 8 Junij aan het Ginneken, v. V. —

Een 9 aldaar denzelfden dag, Rits.

209w. Lyda eryihrocephala L.

Linn 8. A. ed. XI, 558, 26. — Panz. Fauna Germ. 7, 9. — Klug,

in Mag. Nat. Fr. II. p. 280, n°. 16. Hart. 2. 7. p. 326, no. 1. —

Beide sexen bij Arnhem op het eind van April en in het begin van

Mei, v. Med. de Rooij.

210. Lyda pratensis F.

Een wijfje in Holland, Perin.

210a. Lyda Betulae L.

Linn. S. N. ed. XI. 559, 32. — Panz. Fauna Germ. 87, 18. — King,

in Mag. II p. 273, no..3. Hart 2. 2. p. 334, n°. 5. — Een wijfje

bij Wolfheze 31 Mei 1872, v. Med. de Rooij. — Een 2 bij Rhoon

in Junij 1874, Iv. Schepm.

210b. Lyda hypotropica Hart.

Hart. Blatt. und Holzw. p. 336, n°. 8, Pl. 7,f. 1—15. Ratz. Forstins.

III. p. 81, Pl. 1, f. 4. — Een 2 bij Venlo, v. d. Brandt. Ken bij

Arnhem, v. Med. de Rooij.

214. Lyda depressa Schr.

Vier wijfjes in Holland, Fransen

215. Lyda sylvatica L.

Bij Arnhem, v. Med. de Rooij. — 26 April bij den Haag, v. d. W.

Fam 2° SIRICIDEA

221. Cephus pygmaeus L.

Een man op Walcheren, Gerth van Wijk.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 947

2994. Cephus tabidus F.

Fabr. 5. Ent. p.326, ne. 8. Klug, Mon. Siric. p. 56, no. 8. — Twee

voorw. bij Utrecht 30 Junij, Rits.

22%a. Cephus immaculatus Steph.

Steph., Zllustr. VII, p. 107, n°. 10. — Zeven exx. waarvan 4 ge-

paard, in boterbloemen aan het eind van het Haagsche Bosch 1 Junij

1874, v. V.

295. Janus femoralus Curt.

Aan het Ginneken 8 Junij, v. V.

227. Xiphydria Dromedarius F.

Twee paren in Holland, Fransen.

999. Sirex Juvencus L.

Fene fraaije var. 4 (afgebeeld bij Klug, Mon. Siric. IV, f. 3) in de

Scheveningsche boschjes in Sept. 1875, Mr. Thom. van Stolk.

Fam. 3. CYNIPIDEA.

a Zei. Cynips Kolları Hart.

Bij Breda, Heyl.

— 235. Cyn. foecundatrix Hart.

Is Cynips Gemmae LL. — De gallen in overgroote menigte bij Doorn,

v. V. — De wesp in April bij Arnhem, v. Med. de Rooij.

236. Cyn. autumnalis Hart.

Hart. in Germ. Zeit. III, p. 336, n°. 15. — Schenck, Cyn. Nass p.

183, n°. 11. — Een @ bij den Haag in Maart, Leesb

239. Andricus quadrilineatus Hart.

Bij den Haag in April, v. Hass. en Everts.

245. Neuroterus lenticularis Oliv.

Bij Overveen in Maart, Rits. — De gallen in Oct. te Driebergen, Six.

247. Neur. Réaumurii Hart.

De imago bij den Haag in Maart, Six en v. V. — Op Walcheren,

Gerth van Wijk.

— 251. Teras terminalis F.

Een 4 in de Scheveningsche boschjes 22 Julij, v. V.

252. Biorhiza aptera F.

Bij Haarlem in tamelijke menigte uit de gallen, Groll.

253. Rhodites Rosae L.

Bij Empe, in Aug. v. d. Wulp.

— 9257. Spathegaster Baccarum F.

In den zomer van 1874 wederom uit gallen van eiken achter de Sche-

veningsche boschjes met Zorymus auratus Fonse. v. V.

BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

259. Spathegaster aprilinus Gir.

In April bij den Haag in het duin, v V.

267. Synergus facialis Hart.

Uit gallen van Cynips Gemmae L., gevonden te Doorn, v. V.

972. Syn. pallicornis Hart.

Bij den Haag in Mei, v. d. W.

280. Eucoila maculata Hart.

In menigte 12 Nov. bij Wassenaar, v. V.

2804. Euc. longicornis Hart.

Hart. in Germar’s Zeit. II, p.201, n°. 4. — Giraud, Verh. Zool. Bot.

Ges. in Wien, X, p 138, n°. 11. — Een £ bij den Haag, Six. —

Een 9 aldaar 27 Sept. v. V.

2805. Euc. basalis Hart.

Hart. in ZZ. p. 201, n°. 6. — In Sept. bij den Haag, v. V.

284. Euc. floralis Dahlb.

Een wijfje bij den Haag, Six.

2850. Euc. geniculata Hart.

Hart. in Z.Z. p. 201, n°. 12. — Giraud, Verh. Zool. Bot. X. p. 145,

n°.30. — Een 2 bij den Haag, Six. — Een in Maart bij Leyden,

Everts; twee in Maart aldaar, v. V.

289a. Figites politus Gir.

Giraud, Verh. Zool. Bot. X. p. 151, n°.5 9. — Een Z bij Katwijk, Perin.

290. Fig. scutellaris Latr.

Beide sexen in aantal te Katwijk in Julij, Perin.

291a. Fig. striolatus Hart.

Hartig in Germ. Zeit. II, p. 302. Reinh. in Berl. Zeit. IV. p. 232

n°. 3. — Een wijfje in het laatst van Junij bij den Haag, v V.

293. Oegilips Dalmanni Reinh.

In Holland, Perin.

294. Amblynotus opacus Hart.

Een wijfje op Walcheren, Gerth van Wijk.

294a. Sarothrus areolatus Hart.

Hart. in Germ. Zeit. II. p. 203 & et (Amphitectus Dahlbomü) 9 —

Reinh. in Berl. Zeit. IV. p. 227, Pl. IV, f 5. — Een wijfje in

Augustus bij Velp, Rits.

294b. Anacharis immunis Walk.

Walker, Zet. Mag. II. p. 521. Reinh. in Berl. Zeit. IV, p. 21, n°. 3. —

Een man te Crooswijk 25 Mei, Piaget Een dito bij Wassenaar 24

Mei, v. V.

294c. An. typica Walk.

Walk. Ent. Mag. II. p. 520. Reinh. in Berl. Zeit. IV. p. 215. Pl. IV.

f. 1. — Een 2 in Mei bij den Haag, Six.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 219

Fam. V. ICHNEUMONIDEA.

301. Chasmodes motatorius Grav.

Een wijfje bij den Haag, Leesb. Een ander 16 Mei in het Haagsche

Bosch op eschdoornbladeren, v. V.

302. Exaphanes hilaris Grav.

Eenige voorwerpen, waaronder ook eene fraaije verscheidenheid 4 bij

Rotterdam, Fransen.

9024. Ex. occupator Gr.

Grav. Ichn. I, p. 425, n°. 166 4 et 270, 89 var. 5. 2. Wesm. Ichi.

Belg. p. 17, n°. 2. — Tivee wijfjes bij Rotterdam, Fransen.

302b. Ex. fulvescens Voll.

Vollenh. Pinacogr. p. 5. Pl. 2, fig. 5. — Bij Rotterdam, Fransen.

302c. Ichneumon lineator Vill.

Fabr. S. P. 67, 76 (Narrator) et 87, 70 (Lineator). Grav. Ichn. I, p-

120, no. 9. Wesm. Ichn. A p. 21, n°. 1. — Een wijfje bi Rot-

terdam, Fransen.

304. Ichn. ruficauda Wesm.

Een 2 bij Rotterdam, Fransen.

306. Ichn. fusorius L.

Een & met donkere vleugels in het duin bij Scheveningen 22 Aug.

1873, v. V

307. Ichn. bilineatus L.

Een wijfje bij Rotterdam, Fransen. — Een wijfje 22 April bij Breda,

Heyl. — Een man in Julij wit Grossulariata verkregen te Schev.,

vend VV

308. Ichn. sugillatorius L.

(De naam te veranderen in Cyaniventris Wesm.) — Een wijfje aan het

Ginneken, W. Alb.

310. Ichn. guttiger Wesm.

(De naam te veranderen in Sugillatorius L.)

311 a. Ichn. comitator Grav.

Grav. Ichn. Eur. I. p. 108, ne. 2. — Wesm. Ichn. Belg. p. 30, no. 17.

Een wijfje bij Rotterdam, Fransen.

312. Ichn. leucocerus Grav.

Beide sexen 27 en 28 Mei bij Breda, Heyl.

312a. Ichn. derasus Wesm.

Wesm. Ichn. Belg. p. 31, n°. 19. Holmgr. Jehu, Suec. p. 33. —

Een 2, waarschijnlijk bij Leyden, Well.

312b. Ichn. castaniventris Grav.

Grav. Ichn. E. I. p. 556, n°. 233 9 et 539, no. 224 4 (Haemorrhoi:

dalis). Wesm. 2. Z. p. 32, n°. 21. — Een man 27 Mei 1875 op

Rhienderstein bij Brummen, v. V.

290 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

313. Ichneumon gemellus Grav.

Een man met rood aan de basis der achtertibien, 20 Mei 1875 bij

Brummen, v. V.

315. Ichn. scutellator Grav.

Een ¢ bij Rotterdam, Fransen.

316. Ichn. deliratorius F.

De naam van Fabricius is onzeker; de soort moet Multiannulatus Grav.

heeten volgens Holmgren (p. 50).

317. Ichn. grossorius F.

Een 2 op de heide bij Venlo in eikenstruiken, v. d. Br.

318a. Ichn. quaesitorius L.

Fabr. S. P. 57, 18. — Grav. Ichn. Eur. I. p. 253, n°. 84. — Een

man aan de Vogelenzang 5 Julij 1873, Rits.

318b. Ichn. raptorius L.

Grav. Ichn. Eur. I. p. 286 n°, 97. Wesmael, Ichn. Belg. p. 43,

n°. 37. — Een wijfje met een wit streepje op het 4de segment bij

Arnhem in Junij, v. Med. de Rooij.

322. Ichn. computatorius Mull.

Een Q bij Rotterdam, Fransen. — Een dito in het Ulvenhoutsche bosch

8 Jun, Rits.

322a. Ichn. inquinatus Wesm.

Wesm. Ichn. Belg. p. 53, n°. 46. — Een 2 bij Rotterdam, Fransen.

323. Ichn. semiorbitalis Grav.

Een mannetje aan den Bezuidenhout 20 Sept. 1874.

324. Ichn. extensorius L.

Opgekweekt uit Noctua Spargani, Fransen.

320. Ichn. luctatorius L.

Eene fraaije varieteit 9 bij Arnhem, v. Med. d. Rooij.

327. Ichn. sarcitorius L.

Een man te Soeterwoude in Julij, Rits.

328a. Ichn. bucculentus Wesm.

Wesm. Ichn. Belg. p. 61, n°. 56. — Het wijfje eenige malen bij den

Haag, Everts. — Een wijfje 27 Maart bij Arnhem, v. Med. de Rooij.

829. Ichn. latrator F.

Een & bij den Haag en een 9 10 Mei te Utrecht, Six. — Een wijfje

in April bij Wassenaar, v. V.

830. Ichn. bimaculatorius Panz.

Een man te Venlo in Sept. v. d. Brandt.

331a.Ichn. Faunus Grav.

Gray. Ichn. I, p. 249, n°. 805 et p. 157, n°. 29 (Leucopygus). Wesni.

Ichn. Belg. p. 66, n°. 63. Wesm. Mant. 32, var. 2. Holmgr. Ichn.

Suec. p. 136. — Een Z bij Rotterdam, Fransen. Een wijfje van de

varieteit Leucopygus bij Wassenaar 12 Oct. v. V.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. So

332. Ichneumon annulator F.

Twee wijfjes 8 Junij 1873 in het Ulvenhoutsche Bosch, v. V. en twee

anderen mede aldaar, Rits.

933. Ichn. nigritarius Grav.

De var. Aethiops bij Wolfheze 12 Junij 1874, v. Med. de Rooij.

3334, Ichn. digrammus Grav.

Grav. Ichn. Eur. I. p. 179, n°. 43. — Een man in het najaar in de

omstreken van den Haag, Six.

396. Ichn, luteiventris Grav.

Een man bij Arnhem in Mei, v. Med. de Rooij.

337a. Ichn. pseudonymus Wesm.

Grav. Ichn. Eur. p. 114 var. 2 Nigritarü. Wesm. Ichn. Belg. p. 763

n°. 74. — Een wijfje uit Bomb. reclusa in Mei, Snellen.

339. Ichn. culpator Grav.

Een wijfje bij Rotterdam, Fransen.

3394. Ichn. albinus Grav.

Grav. Ichn. Eur. 1, p. 156, n°. 28. Wesm. Ichn. B. p. 82, n°. 83,

Een 4 op Walcheren, Gerth v, W.

340. Ichn. albosignatus Grav.

Een man te Oosterbeek in Julij, Rits,

341. Ichn. monostagon Grav.

Een Z in het duin van Scheveningen 16 Aug. 1873, v. V.

343. Ichn. flavatorius Panz.

Bij Nijkerk, v. Med. de Rooij — Een bij Rotterdam, Fransen. —

Een 2 26 Aug. aan het Ginneken, W. Alb.

343a. Ichn. anator Grav.

Grav. Z. Z. p. 250, n°. 81. Wesm. Ichn. B. p. 220, n°. 92 5. — Een

wijfje op Walcheren, Gerth v. W.

34%. Techn. tergenus Grav.

Een wijfje bij den Haag in Februarij, Leesb.

349. Ichn. bilunulatus Grav.

Een 2 15 Oct. bij Venlo, v. d. Brandt.

9904. Ichn. discrepator Wesm.

Wesm. Ichn. B. p.102, ne. 110. Grav. Ichn. Eur, I. p. 632, n°. 273,

Erythraes? — Een $ bij Venlo, v. d. Brandt.

302. Ichn. ochropis Gmel.

Een 9 bij den Haag in Junij, v. d. W.

399. Ichn. rufifrons Grav.

Een 2 bij den Haag in Junij, v. V.

3094. Ichn. Lanius Grav.

Grav. Ichn. I. p. 499, ne. 204 3. Wesm. Ichn. B. p. 105, ne, 114.»

Holmgren, Ichn. Suec. p.158, n°. 94. — Een £ bij den Haag, Six.

Een ander in Mei 1872 bij Leyden, een in Mei bij den Haag en een

vierde in Mei 1875 bij Brummen, v. V.

229

9090.

3074.

358.

399,

3664.

308.

369.

373.

374.

378.

379.

380.

OO.

385.

BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

lchneumon albilarvatus Grav.

Grav. Ichn. Eur. I, p. 563, n°. 236. Wesm. 7, 2. p. 106, n°, 115. —

Een ¢ bij Rotterdam, Fransen.

Hoplismenus perniciosus Grav.

Grav. Ichn. Eur.II. p. 413, n°.3. Wesm. Ichn. Belg. p. 108, neo, 1. —

Een wijfje in Holland, Havelaar.

Amblyteles fasciatorius F.

Een 9 in het duin achter Zorgvliet 16 Aug. 1873, v. V. — Beide sexen

bij Arnhem, v. Med. de Rooij.

Ambl. natatorius F.

Een 9 op Schothorst in Julij 1871, v. V. — Een zeer fraai geteekend

wijfje 20 Julij 1874 te Leyden, Rits.

Ambl. vadatorius Ill

Een 4 bij Rotterdam, Fransen.

Ambl. occisorius Grav.

Een man bij Rotterdam, Fransen. — Een wijfje bij Wassenaar in Junij,

Perin. — Een man en 4 wijfjes bij Middelburg, Gerth v. Wijk.

Ambl. amatorius Müll.

Grav. Ichn. Eur. I. p. 315, n°. 112 9. Wesm. Ichn. Belg. p. 123,

n°. 17. — Een wijfje 11 Mei bij Arnhem, v. Med. de Rooij.

Ambl. uniguttatus Grav.

Nogmaals dezelfde verscheidenheid in Julij in het duin, v. d. W. Het

wijfje (Fwmigator) in Limburg, Maur.

Ambl. Goedarti Grav.

Een 9 in Holland, Hav.

Ambl. Castigator F.

Bij Voorburg in September, Schepman.

Ambl. antennatorius Panz.

Een wijfje in Mei bij Wassenaar, Perin. — 24 Mei bij Arnhem, van

Med. de Rooï.

Ambl. mesocastanus Grav.

Een wijfje in Julij bij den Haag, v. V.

Ambl. melanocastanus Grav.

Een wijfje 24 Julij bij Venlo, v. d. Brandt.

Ambl. Panzeri Wesm.

Vijf mannetjes, waarvan 2 met zwarte dijen, bij Rotterdam, Fransen.

— Een wijfje bij Soeterwoude in Aug., Perin.

Trogus lutorius L.

Bij Groningen, Ritzema Bos.

Trog. alboguttatus Grav.

Een wijfje bij Arnhem 11 Junij 1874, v. Med. de Rooij,

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 223

386. Probolus fossorius F,

Een wijfje bij Empe, v.d. W. — Een ander in Aug. bij Oisterwijk, v. V.

387. Platylabus dimidiatus Grav.

Een 9 27 Sept. in het Haagsche Bosch op Lamium album, v. V. —

Een dito bij Arnhem v. Med. de Rooij.

3890. Apaeleticus flammeolus Wesm.

Wesm. Ichn. Belg. p. 168, n°. 2. — Een @ te Leyden, v. V.

3954. Dicaelotus pumilus Grav.

Grav. Ichn. Eur. I, p. 152, ne. 26. Wesm. Ichn. Belg. p. 175. —

Een 9 in de Scheveningsche boschjes in Sept. Six. — Een 4 in Mei

bij den Haag, v. V.

395. Phaeogenes primarius Wesm.

Een wijfje 16 Aug. bij den Haag, v. d. W. — Een dito bij Venlo,

v. d. Brandt. — Een ander 24 Julij bij Hilversum, v. V.

397a. Phaeog. stimulator Grav.

Grav. Ichn. Eur. I. p. 143, ne. 21. Wesm. Ichn. Belg. p. 184, n°. 6.

— Een wijfje te Noordwijk in Julij, Rits.

398. Phaeog. ischiomelinus Grav.

Een mannetje in Holl. Perin. — Twee wijfjes bij den Haag in Sept. de Gr.

398«. Phaeog. argutus Wesm.

Wesm. Ichn. Belg. p. 201, n°. 34. — Een g met wit schildje op

Sterkenburg in ‘t begin van Aug. v. V. — Een man normaal te

Overveen 2 Julij, Rits. — Een dito in Julij op Wikkenburg, Wtt.

— Een wijfje 12 Nov. bij Wassenaar, v. V.

399a. Aethecerus dispar Wesm.

Wesm. Ichn. Belg. p. 203, n°. 1. — Een man bij Hilversum 25 Julij

137022:

399b. Diadromus troglodytes Grav.

Grav. Ichn. Eur. I. p. 587, n°. 246. — Wesm. 1.2. p. 207, n°. 1. —

Een wijfje te Noordwijk 1 Oct. 68, v. V. — Een dito 20 Julij 74,

en later nog een derde uit popjes van Cerostoma uit het Haagsche

bosch, de Gr.

4004. Oronotus binotatus Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 721 (Phygadeuon binot.) Wesm. Ichn. Belg. p.

214 (Or. coarctatus sib.). — Ken 4 bij Scheveningen 13 Julij, v. V.

400b. Ischnus thoracicus Grav.

Grav. Ichn. Eur. I. p. 647. — Wesm. 2.7. p. 215. — Een mannetje

op Walcheren, Gerth v. W. — Een dito 3 Julij bij Venlo, v. d. Brandt,

AO. eine truncator F.

Een eenigzins afwijkend wijfje bij Rotterdam, Fransen.

402. Alomya ovator F.

Drie mannen, waarvan 1 var. nigra en de anderen intermediair bij

Leyderdorp in Mei, Rits. — Drie mannen, waarvan 1 var. nigra, in

het laatst van Mei aan de vaart van den Haag naar de Geestbrug, v.d. W.

294 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

403. Stilpnus gagates Grav.

Een @ bij den Haag, Leesb. — Een Z in Gelderland Aug. 65, v. V.

404. St. blandus Grav.

Een wijfje in Junij bij den Haag, v. d. W.

405. Exolytus laevigatus Grav.

(Het genus moet verplaatst worden en ingelascht achter Atractodes).

Een man 5 Sept. bij Rhijnsburg en een 9 in Aug. bij Naaldwijk, v. V.

406a. Phygadeuon jucundus Grav.

Grav. Ichn. Eur. II, p. 658, no. 161. — Een man op Wikkenburg

in Sept., Wttew.

406b. Phyg. leucostigmus Grav.

Gray. 2.2. p. 667, n°. 166. — In Zuid-Holland, Perin.

406c. Phyg. Dumetorum Grav.

Grav. 2.2. p. 669, n°. 168. — Een 4 bij den Haag, Six.

409. Phyg. quadrispinus Grav.

Een Z in Oct. bij den Haag en een ander 8 Sept. in het duin aldaar, v. V.

410. Phyg. abdominator Grav. -

Twee wijfjes te Velzen half Junij en twee in het Ulvenhoutsche bosch,

8 Julij, Rits.

A\1a. Phyg. vagabundus Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 735, n°. 205. — Een man in Holland, Perin.

412a. Phyg. gravipes Grav.

Grav. 2.2. p. 740, ne, 209. — Een wijfje in Aug. bij Leyden, Rits.

4A5a. Linoceras macrobatus Grav.

Grav. Ichn. Eur. II, p. 440, n°. 15. — Een 2 te Velp in Aug. Rits.

— Een 4 8 Aug. bij Venlo, v. d. Br.

417. Cryptus tarsoleucus Schr.

Een man bij Rotterdam, Fransen.

417a. Cr. spiralis Fourcr.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 454, n°. 23 et p. 447, n°. 18 4 (Inconspieuus)

Verg. Taschenberg, Cryptides, p. 71, n°. 5. — Beide sexen bij den

Haag, Six.

418. Cr. parvulus Grav.

In Mei 1870 een 2 bij Leyden, v. V.

420.a Cr. leucopsis Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 467, ne. 32. — Een £ op Wikkenburg in Julij, Wit.

421. Cr. viduatorius F.

Twee mann. in Holland, Perin. — Een wijfje bij den Haag, Six.

422. Cr. cinctorius F.

Wijfjes: bij Leyden 1 Mei, Rits.; 2 bij Rhijnsburg 5 Sept. v. V.; bi

Rotterdam, Fransen.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 995

423. Cryptus assertorius F.

Een man te Velp in Aug. Rits. — Een wijfje bij den Haag in Oct.

Six. — Beide sexen 24 Julij 75 bij Hilversum, v. V

423a. Cr. perspicillator Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 503, ne. 55. — Een man in Aug. bij Wort-

Rhede in Gelderland, v. V.

423b. Cr. brevicornis Grav.

Gray. 7.2. II. p. 511, n°. 61. — Een man in Mei aan het Ginneken, Rits.

42A4a. Cr. leucostomus Grav.

Grav. Ichn. Eur. II, p. 531, n°. 78. — Een man in Julij 1871 op

Schothorst bij Amersfoort, v. V.

424b. Cr. albatorius Vill.

Gray. 2.2. p. 536, n°. 82. — Een man 8 Junij in het Ulvenhoutsche

bosch, Rits.

495. Cr. ischioleucus Grav.

Eene mannelijke var. bij Katwijk in Aug. v. V.

426. Cr. Dianae Grav.

Een 16 Junij 71 te Scheveningen, een aan het Ginneken in Junij en een

fo 18 Mei bij Naaldwijk, v. V. — In Sept. aan het Ginneken, W. Alb.

427. Cr. obscurus Gmel.

Een zeer groot wijfje in Junij bij Velp, Rits.

428. Cr. Sponsor F.

Bij Rotterdam, Fransen.

429. Cr. Titillator L.

Fabr. S. P. 86, 68. Grav. Ichn. Eur. II. p. 564, n°. 98. Thoms.

Opuse. p. 493, n°. 4. — Beide sexen bij den Haag, Six. — Aldaar

in het midden van Mei een @, v. d. W.

429b. Cr. clypearis Thoms.

Thomson, Opuse. p. 494, n°. 6. — Een wijfje in Junij bij Scheve-

ningen, v. d. W.

432. Cr. Peregrinator L.

Bij Scheveningen in Julij, v. d. W. — In Junij te Voorst , v. V. —

Bij Rotterd. Fransen.

432a. Cr. nubeculatus Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 611, n°. 125. — Een 2 op Walcheren, Gerth

v. W. Eene var. $ met zwarte achterdijen in Maart uit Lophyrus

catocalus, v. V.

434. Cr. ornatus Grav.

Bij Rotterdam, Franseı.

435. Gr. erythrinus Grav.

Een 9 in Aug. bij den Haag, v. V.

436. Cr. Carnifex Grav.

Twee wijfjes bij Rotterdam gevangen en een gekweekt uit Noct. palu:

dicola, Fransen.

296 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

436a. Cryptus Sanguinator Desv.

Desvignes Cat. Brit. Ichn. p. 50, n°. 56. — (Ik geloof niet dat San-

guinator Rossi (Grav. III, 918) dezelfde soort is). Een wijfje op

Walcheren , Gerth. v. Wijk.

438a. Mesostenus Ligator Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 760, n°. 222. Thomson, Forsök Crypti p. 515.

Beide sexen bij Rotterd. Fransen. — Een 4 in Holland, Perin. —

Beide sexen in Junij bij Velp, Rits. — 3 mannetjes in het laatst

van Mei op doornhagen bij Brummen, v. V.

442. Hemiteles fulvipes Gravy.

Een wijfje bij den Haag, Leesb.

443. Hem. similis Gmel.

Een 9 op Walcheren, Gerth v. W. — Een dito 18 Oct. bij den Haag,

de Graaf.

444, Hem. pictipes Grav.

Een wijfje 1 April bij Venlo, v. d. Br.

446. Hem. rufocinctus Grav.

Bij Wassenaar in ’t laatst van Mei, v. V.

448. Hem. Palpator Müll.

Uit een kokertje van Tal. nitidella bij den Haag, v. d. W. — Een )

in Sept. te Leyden, v. V.

4A8a: Hem. inimicus Grav.

Grav. Ichn. Eur. II, p. 824, no. 254, — Een wijfje 17 Aug. bij

Rotterdam, v. V.

453. Hem. Arealor Panz.

Bij Scheveringen in Maart, v. Hass. — Hen $ 12 Julij uit Cer. cos-

tella, de Gr. — Een Z van de var. beschreven bij Gray. in het

najaar bij den Haag, Six.

454. Hem. Cingulator Grav.

Bij Leyden 12 Junij 2 wijfjes, en een fraai voorwerp te Oosterbeek

in Julij, Rits. — Een 9 in Julij bij den Haag, de Gr.

455. Hem. bicolorinus Grav.

Half Julij een wijfje bij den Haag, de Gr.

462. Agrothereutes Hopei Grav.

Bij Rotterd. Fransen. — Bij de Haagsche Schouw, Perin. — Bij

Breda, Leesb.

463. Agr. Batavus Voll.

Eene var. 2 te Velp in Julij, Rits.

464, Aplesis nigrocincta Grav.

Onder mos in Febr. en in het najaar bij Wassenaar en Valkenburg

7 exx. Perin. — Onder aanspoelsel in het voorjaar bij Breda, Heyl.

— 13 Sept. bij Leyderdorp, Rits.

AG8a. Apt. brachyptera Grav.

Gray. Ichn. Eur. IL p. 876. Panz. Fauna Germ. 71, f. 17 (Abbre=

viator). Först. Mon. Pezom. p.43, n°.9. — Een 2 bij den Haag, Six,

469.

470.

4TIa

4724.

47Aa.

ATAb.

477.

AT7a.

ATTO.

479.

480a.

480b.

481 a.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA, 297

Theroscopus pedestris F.

Bij Wassenaar in Nov. Perin.

Pezomachus fasciatus F.

In Junij te Voorst, v. V. — Bij Rotterdam, Fransen.

. Pez. nigritus Först.

Först. Mon. Pez. p. 80, n°. 19. — Een wijfje bij den Haag, Six. '

Pez. immaturus Först.

Först. Mon. Pez. p. 225, n°. 150. — Een 2 bij Utrecht, Six.

Pez. instabilis Först.

Först. Mon. Pez. p. 142, n°. 110. — Een 2 bij den Haag, Six.

Mesoleptus facialis Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 12, n°. 4. — Een £ in Mei aan het Ginneken, Rits.

Mes. ruficornis Grav.

Eene vrouw. var. met veel bruin geteekend, in Holl. Hav.

Mes. xanthostigma Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 55, n°. 33. — Holmgr. Mon Tryph. p. 102,

n°. 5. — Bij Rotterdam, Fransen.

Mes. vuineratus Zett.

Zett. Ins. Lap. 387, 18. Holmgr. ox. p. 102, n°. 6. — Een 4 16

Julij bij Venlo, v. d. Brandt.

Mes. Typhae Fourcr.

In Mei 74 aan het Ginneken, Rits. — In Julij bij Brummen, v. V.

Mes. femoralis Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 105, n°.15. — In Julij bij Brummen, v. V.

Catoglyptus fortipes Grav.

abdomen als zwart beschrijft. — Een 9 bij Rotterdam, Fransen. —

Een g in Junij 74 bij Velp en een £ in den Aerenhout half Junij,

Rits.

Cat. foveolator Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 108, n°. 4. — Een wijfje 16 Junij bij Vel-

zen, Rits. — Een var. 9 in Juli} op Schothorst, v. V. — Een var.

2 op Walcheren, Gerth v. W.

Cat. fuscicornis Gmel.

Perin ving een wijfje, dat het midden houdt tusschen Fuseicornis en

Foveolator en aantoont dat deze vermeende soorten een zijn

. Euryproctus nemoralis Fourcr.

Grav. 2. 2. II. p. 70, n°. 42. Holmgr. Mon p. 110, n°. 3 — Een 2

19 Junij op de laan van Nieuw Oostindie bij den Haag, v. V.

. Eur. tuberculatus Hlmgr.

Holmgr. Mon. p. 111, n°. 6. — Op Wikkenburg in Sept. Wtt.

489c.

492a.

4a.

004.

BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

1. Euryproctus nigriceps Grav.

Grav. Ichn. Eur. TI. p. 202 , n°. 130. — Ratz. Ichn. d. Forst. 1. p.

126, n°. 4. — Holmer. Mon. Tryph. p. 113, n°. 14. — Een

wijfje in ’t begin van Junij uit Cimber Vitellinae van Enschede, v. V.

Eur. geniculosus Grav.

Op de Loolaan achter het Huis in 't Bosch 20 Sept. 74, v. V.

. Perilissus seminiger Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 93, n°. 56. — Holmgr. Mon. p. 121 Filicor-

nis var. — Een wijfje in Nederland, Perin.

. Peril. vernalis Grav.

Grav. Ich. Eur. Il. p. 294, no. 197. Holmgr. Mon. Tryph. p. 122,

nt, 2. — Een klein wijfje in het Ulvenhoutsche Bosch 8 Junij,

Rits. — Een grooter met meer rood aan het achterlijf 24 Mei bij

Wassenaar, v. V.

Peril. bucculentus Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 123, no, 5. — Een mann. var. bij Leyden

11 Junij 73, Rits.

Peril. pictilis Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 125, n°. 11. — Een 4 (var. 2) in het duin

bij Waalsdorp 16 Aug. 74, v. V. — Een 9 op Wikkenburg in

Julij Wtt. — Bij Rotterdam in Aug. Snell.

Eclytus fontinalis Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 128, n°. 2. — Een man bij den Haag in

Junij, Six. Een wijfje in het Haagsche Bosch 5 Sept. de Gr.

Mesoleius aulicus Grav.

Bij Rotterdam, Fransen.

Mes. caligatus Grav.

Bij Rotterdam, Fransen. In Holland, Perin.

Mes. opticus Grav.

Een man in de Duifhuislaan bij Leyden in Sept. Rits. — Een 9 bij den

Haag in Sept. Six.

Mes. quadrilineatus Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 320, ne. 207 (niet bij Holmgren). — Een wijfje

in Junij bij den Haag, v. d. W.

Mes. sanguinicollis Gray.

Een w. met bruinen thorax in Sept. in de Duifhuislaan, Rits.

Mes. haematodes Grav.

Een 2 in Julij te Voorst, Wit.

. Mes. Lophyrorum Hart.

Ratz. Ichn. d. Forst. I. p. 126, n°. 5. — Holmgr. Mon. Tryph.

p. 138, n°. 14. — Een £ met zwarte heupen in Julij aan het Gin-

neken, Rits.

Mes. formosus Grav.

Een mannetje bij den Haag in Mei, v. V.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 229

5054, Mesoleius ophthalmicus Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 162, n°. 76. — Een man in Julij te Velp,

Rits.

508. Mes. insolens Grav.

Een 2 10 Oct. bij Scheveningen, v. d. W.

o11a. Mes. fraternus Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 173, n°. 102. — Een wijfje in Aug. 73 bij

den Haag, v. V.

215. Tryphon elongator F.

Bij Empe in Sept. v. d. W.

517. Tr. vulgaris Ulmer.

Bij Naaldwijk in Julij, v. V. — Bij Brummen in °t laatst van Mei,

v. V. — Bij Voorschoten in Julij, Rits.

921. Tr. incestus Hlmgr.

Een man bij den Haag, Six,

9234. Tr. Ephippium Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 190, n°. 13. — Eenige voorwerpen (bij

Leyden?) Perin. — Een 9 te Voorschoten in Julij, Rits.

5255. Tr. brunniventris Grav.

De var. Fulviventris Holmgr. Mon. p. 191, n°. 15 — Deze var. bij

Leyden, Wellenb.

524a. Euceros unifasciatus Voll.

Te beschrijven. — Een wijfje in Junij bij den Haag, v. d. W. Een

ander in Oct. 73. bij Leyden, Rits.

525. Polyblastus varitarsus Grav.

Een wijfje 21 Julij op de heide bij Groot-Zundert, v. V. — Bij Soe-

terwoude in Julij, Rits. — Bij Rijnsburg 5 Sept. v. V.

5264. Pol. cephalotes Grav.

Grav. Ichn. Eur. 11. p. 246, ne, 159 mas. — Het vermoedelijke

wijfje 26 Julij binnen ’s huis te ’s Gravenhage, v. V.

527. Pol. sphaerocephalus Gr.

Eene var. met zwart aangezigt in Aug. bij Roozendaal, v. V.

527a. Pol. mutabilis Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 206, n°. 9. — Een voorwerp zonder areola

in Julij bij Leyden, Rits.

527b. Pol. senilis Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 219, n°. 41. — Een 2 in Julij 61 op Wal-

cheren, Wtt.

527c. Pol. pinguis Grav.

Grav. Ichn. Eur. II, p. 150, n°. 97. Holmgr. Mon. Tryph. p. 210,

ne, 19. — Twee wijfjes bij Zandvoort 18 Junij, Rits.

230

530.

BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

Exenterus lituratorius L.

Uit de larve van Dineura Alni gekweekt, Wtt. — Een 4 21 Sept.

aan den Bezuidenhout op els, v. V.

Ex. marginatorius F. |

In de dennenbosschen bij Oisterwijk 27 Sept. 1874, v. V.

Ex. gnathoxanthus Grav.

Bij Wassenaar 12 Oct. 69, v. V.

Ex. colorator Zett.

Zett. Ins. Lapp. 388, n°. 23. Holmgr. 7.2. p. 234, n°. 20. — Een 2

met 4 witte voorheupen en trochanters 20 Sept. aan den Bezuiden-

hout, v. V.

Ex. pietus Grav.

Bij Rotterdam, Fransen. — Bij Rijnsburg 5 Sept. v. V.

Ex. approximatus Hlmer.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 239, ne: 31. — Bij Rotterdam, Fransen.

Ex. frigidus Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 239, n°. 33. — Een voorwerp, aan t welk de

metathorax-paneeltjes niet duidelijk te herkennen zijn, bij Leyden, v. V.

Ex. Dahlbomii Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 242, no. 40. — Hen 9 in Junij bij Utrecht, Wtt.

Exyston cinctulus Grav.

Den 18den Junij bij den Haag, v. d. W. — Eene fraaije licht ge-

kleurde var. met bijna geheel geel gekleurden prothorax in 3 exx.

te Katwijk aan Zee 17 Junij, Rits.

Colpotrochia elegantula Schrk.

Bij Rotterdam, Fransen.

. Colp. affinis Voll.

Pinacrographia, p. 12. Pl. 8, n°. 2. — Bij Arnhem in het midden

van Aug., v. Med. de Rooij.

Exochus femoralis Fourcr.

In Sept. bij Scheveningen een 2 zonder rood aan kop en sprieten,

Everts. — In April en in Julij twee voorw. binnen ’s huis te Rott.

Snellen. — Bij Middelburg, Gerth. v. W.

Ex. flaviceps Ratz.

Ratz. Ichn. d. Forst. III p. 132, ne. 4. Holmgr. Mon. Tryph. p. 309,

no. 3. — Een 4 in Julij 1871 op Schothorst, v. V.

Ex. gravipes Grav.

Een wijfje in Aug. bij Arnhem, v. Med. de Rooij.

Ex. prosopius Grav.

Een 4 bij den Haag in den nazomer, Six.

Ex. flavomarginatus Ulmer.

Een wijfje in het Wassenaarsche duin 24 Aug. v V,

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 231

5524. Exochus cylindricus Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 317, n°. 21. — Een 2 met bruine achter-

dijen 19 Mei 74 uit PAthoroblastis plumbatana Zell., v. Med. d. Rooij. —

Een wijfje op Walcheren, Gerth v. W.

003. Ex. squalidus Ulmer.

Twee exx. in den Aerenhout, Boogaard.

554. Ex. curvator Grav.

Bij Rotterdam, Fransen. — Een wijfje met bruine vlek op de achter-

dijen 2 Sept. bij den Haag, Six.

099. Ex. podagricus Grav.

Twee wijfjes bij den Haag, Six. — Een 24 Mei bij Wassenaar, v. V.

5564. Hyperacmus crassicornis Grav.

Grav. Ichn. Eur. II. p. 347, n°. 221. Holmgr. Mon. Tryph. p. 322,

n°. 1. — Bij Voorst in Julij, Wit.

566. Bassus albosignatus Grav.

De var. 1 van Grav. in Aug. bij den Haag, v. d. W.

567. Bass. nemoralis Hlmgr. -

In Aug. bij Arnhem, v. Med. de Rooij.

569. Bass. lateralis Grav.

Bij Rott. Fransen. — In Julij op Wikkenburg een voorw. zonder

laterale witte stippen, Wtt.

569a. Bass. cinctus Grav.

Grav. Ichn. Eur. III. p. 327, ne. 7. Holmgr. Mon. Tryph. p. 356,

n°. 6. — Twee voorw. bij Rotterdam, Fransen.

570. Bass. pectoratorius Grav.

Een 2 bij Groningen, Ritz. Bos.

0714. Bass. biguttatus Grav.

Grav. Zen. Eur. III p. 332, ne. 10. Holmgr. Mon. Tryph. p. 358,

n°, 12. — Bene fraaije versch. bij Rott. Fransen.

572. Bass. exsultans Grav.

In de Duifhuislaan in Sept., Rits. — In Mei bij den Haag, v. V.

572a. Bass. bimaculatus Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 360, n°. 15. — Eene var. met doorloopend

bandje op het abdomen bij Arnhem 23 Mei, v. Med. de Rooij.

573. Bass. insignis Grav.

Een wijfje 30 Aug. bij Noordwijk, v. V. — Een ander 10 Oct. bij

den Haag, v. d. W. — Een derde te Oosterbeek in Julij, Rits.

574a. Bass. Alpinus Hlmgr.

Holmgr. 7.7. p. 361, n°. 19. — Een 2 in Sept. in de Duifhuislaan bij

Rijnsb. Rits.

576. Bass. deplanatus Grav.

Een Q met areola in het duin bij Wassenaar 12 Oct. 1869, v. V.

232 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

577. Bassus areolatus Hlmer.

Een g in de Duifhuislaan bij Rijnsburg in Sept. Rits.

981. Bass. festivus F.

Bij Rijnsburg 5 Sept. een wijfje dat eenigzins afwijkt van den type, v. V.

583a. Bass. obscuripes Hlmgr.

Holmgr. Mon. Tryph. p. 369, n°. 38. — Eene var. 9 met gele strepen

op den prothorax 24 Aug. in de Wassenaarsche duinen, v. V.

9844. Bass. pallipes Grav.

Grav. Ichn. Eur. III, 327, n°. 5 9 nec g. Holmgr. Mon. Tryph. p.

371, n°. 41 9. — Het onbekende mannetje bij IJsselstein, Everts.

987. Metopius dissectorius Panz.

Bij Nijkerk, v. Med. de Rooij.

987a. Met. fuscipennis Wesm.

Wesm. Bull. d. Belg. XVI, n°. 6, 4, 2. — Holmgr. Mon. Tryph. p.

372, n°. 2. — Een 2 opgekweekt 7 Mei 73 uit Loph, Pini? te

Arnhem, v. Med. de Rooij.

988. Met. micratorius Grav.

Een voorw. in Holl. Fransen. Beide sexen in Sept. te Venlo, v.d Br.

590. Met. dentatus F.

Een voorw. in Holl. Fransen. Een zeer groot voorwerp te Arnhem 4

Junij, v. Med. de Rooij.

992. Scolobates corallinus Voll.

In Holland, Hav.

993. Pachymerus calcitrator Gravy.

Twee wijfjes bij Rotterdam, Fransen. — Een bij Arnhem, J.J. v. V.—

Wijfjes op Walcheren, Gerth v. W. — Een Z in Holland, Perin.

(NB. Het voorwerp in de lijst vermeld, was door den Heer Six niet

bij Utrecht gevangen, maar bij Alf aan de Moezel).

594. Banchus compressus F.

Een g 24 Maart 1876 in de duinen bij Scheveningen, v. V. — Den

volgenden dag een ander mede aldaar, Six.

596. -Banchus Falcator F.

Een 2 te Naaldwijk 3 Aug. v. V.

597. Exelastes Fornicator K.

Een wijfje bij Rotterdam, Fransen.

598. Ex. Clavator F.

Aan het Uddeler meer in Julij 68 een wijfje, v. V. — Een 4 bij den

Haag in den nazomer, Six. — Zes voorw. bij Rott. Fransen.

600. Ex. Illusor Grav.

Een wijfje in Julij bij Utrecht, Rits. — Eenige voorw. bij Rott. Fransen.

602. Ex. bicoloratus Grav.

Bij Scheveningen 16 Junij 71, v. V. Bij Rott. Fransen.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 933

604a. Exetastes nigripes Grav.

Gray. Ichn. Eur. p. 416, ne. 17. Holmgr. Mon. Ophion. p. 153, n°. 7.

(De beschrijving van het abd. 1ste segment niet juist). — Een wijfje

13 Julij 73 in het duin bij Scheveningen, v. V.

605. Ex. guttatorius Grav.

Een wijfje bij Rotterdam, Fransen. — Een bij den Haag Six. — Een

d op Walcheren, Gerth v. Wijk.

606. Rhyssa persuasoria L.

Een wijfje op rasterwerk 25 Julij 1875 bij Hilversum, Piepers.

607. Rh. curvipes Grav.

Een wijfje bij Rotterdam, Fransen.

608. Ephialtes tuberculatus Fourer.

Een wijfje bij Rotterdam, Fransen. — (NB. in de lijst te schrappen,

bij Amsterdam, Lodeesen).

608a. Eph. cephalotes Himer.

Holmgr. Mon. Pimpl. p. 13, n°. 5. — Een wijfje bij Amsterdam,

Lodeesen. — Een man in Junij bij den Haag, v. d. W.

611. Eph. carbonarius Christ.

Door de toezending van een’ waren Carbonarius uit Zweden is mij ge-

bleken dat al onze inlandsche Ephialten, die als Carbon. gedetermineerd

zijn, dezen naam niet mogen dragen maar behooren tot Epäialtes

tenuwentris Hlmgr.

613. Eph. Mediator F.

Een 2 in Aug. op Beekhuizen, Rits. — Bij Breda, Leesb.

616. Pimpla Instigator F.

Eene verscheidenheid van het mannetje met geelgevlekt schildje bij

Rotterdam, Fransen.

616a. Pim. Arctica Zett.

Zett Ins. Lapp. 375, 8. Holmgr. Mon. Pimpl. p. 19, n°. 3. — Hen

9 bij Middelburg, Gerth v. W. — Een bij den Haag in Junij, v. d. W.

617. Pim. Examinator F.

26 April uit eene pop van Pieris Napi bij den Haag, v. V. — Een

var. d met rood aan de achterscheenen onder den witten band in

Holland, Perin.

619. Pim. rufata Gmel.

Wijfjes bij Rotterdam, Fransen.

6204. Pim. Mussii Hart.

Ratz. Ichn. d. Forstins. I. p. 113, n°. 1. — Een 2 4 Julij 74 bij

Naaldwijk, v. V.

621. Pim. Scanica Vill.

Eene zeer merkwaardige varieteit met zeer weinig rood en wit in 5

exx. in Mei bij Arnh., v. Med. de Rooij.

624. Pim. Graminellae Schr.

Bij Breda, Leesb.

23% BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

625a. Pimpla detrita Holmer.

Holmgr. Mon. Pimpl. p.23, n°. 11. — Een $ bij Rotterdam, Fransen. —

Een g op Walcheren, Gerth v. W.

627. Pim. brevicornis Grav.

Een $ 20 Nov. bij den Haag, v. d. W.

627a. Pim. sagax Ratz.

Ratz. Ichn. d. Forstins. I. p. 117, ne. 17. — Een man op Walcheren,

Gerth v. W.

628a. Pim. variegata Ratz.

Ratz. Ichn. d. Forstins. I. p. 118, II. p. 95. — Twee wijfjes uit

harsbuilen van Oosterbeek 25 Mei, de Graaf.

628b. Pim. Arundinator F.

Fabr. S. P. 116, 15. — Grav. Ichn. Eur. III p. 177, ne. 56. —

Holmgren, Mon. Pimpl. p. 26, n°. 18. — Een man bij Rotterdam,

Fransen.

629. Pim. oculgtoria F.

Een 2 bij Utrecht, v. Hass. — Twee bij Hilversum 24 Julij 75, v.

d. W. — Een op Walcheren, Gerth v. W.

629a. Pim. ovivora Boh.

Holmgr. Mon. Pimpl. p. 26, n°. 20. — Een var. d met roode streep

op “de borstzijden in Mei bij den Haag, en een normaal wijfie in

het binnenduin van Waalsdorp, 14 Sept. v. V.

631. Pim. Pomorum Ratz.

Twee & in het midden van Junij uit appelbloesem van Wageningen, v. V.

631 a. Pim. diluta Ratz.

Ratz. Ichn. d. Forstins. III. p. 102, n°. 37. — Een wijfje in Zeeland,

Gerth v. W.

6354. Polysphincta Bohemanni Hlmgr,

Holmgr. Mon. Pimpl. p. 30, n°. 3. — Een 2 aan de Vogelenzang in

Aug. v. d. W. — Een man te Noordwijk 30 Aug. v. V.

637. Clistopyga Incitator F.

Een wijfje in Aug. te Wort-Rhede, v. V.

637a. Clist. Rufator Hlmgr.

Holmgr. Mon. Pimpl. p. 35, n°. 2. — Vier wijfjes bij Rott. Fransen,

639. Glypla flavolineata Grav.

In het Mastbosch aan het Ginneken, 3 Aug. Iv. Schepm. — Uit een

doorschijnend wit cocon 5 Julij bij den Haag, de Gr.

639a. GI. consimilis Hlmgr.

Holmgr. Mom. Pimpl. p. 40, n°. 9. — Beide sexen bij Rotterdam,

Fransen. — Een man bij Leyden in Junij, v. V. — Een Q bij

Arnhem , v. Med. de Rooy.

6390. GI. fronticornis Grav.

Grav. Ichn. Eur. III. p. 17, n°. 7 d. — Holmgr. Mon. Pimpl.

p. 38, n°. 4. — Een wijfje bij Rotterdam, Fransen.

640.

6401.

64.

GA a.

643a.

643b.

643c.

644.

645.

646.

647.

648.

6484.

649a.

650.

6504.

(DI

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 93

Glypta ceratites Grav.

Een w. in Aug. te Arnhem, v. V. — Een man 5 Julij aan de Voge-

lenzang , Rits.

Gl. teres Grav.

Grav. Ichn. Eur. III. p. 8, ne. 2. — Holmer. 2. 1. p. 40, no. 10. —

Een man bij Leyden, Perin.

Gl. bifoveolata Grav.

Ken Q in Julij bij Scheveningen, v. d. W.

GI. pedata Desv.

Desvignes, Cat. Brit. Ichn. p. 74, n°. 7. — Een wijfje te Arnhem

28 April uit Tortr. plumbatana, v. Med. de Rooij.

Lycorina triangulifera Hlmgr.

Holmgr. Mon. Pimpl. p. 43 — Bij den Haag 5 Julij een 2 uit

Gelechia populella, de Gr. — Een wijfje 3 Julij bij Venlo, +. d.

Brandt.

Schizopyga flavifrons Hlmer.

Holmgr. Mon. Pimpl. p. 45, n°. 3. — Een wijfje bij Rott. Fransen.

Sch. analis Grav.

Grav. Ichn. Eur. III. p. 130, n°. 70. Holmgr. Mon. Pimpl. p. 46,

n°. 4. — Eene vrouwelijke var. (of nov. sp.) bij Rotterdam, Fransen.

Lampronota migra Grav.

Een man bij Heemstede, Boog. — Een w. in Oct. bij den Haag, v. V,

Lampr. Marginator Schiöd.

Bij Noordwijk in Julij, Rits.

Lampr. caligata Grav. 5

Een man in den Haarlemmerhout , Boogaard.

Meniscus setosus Frer.

Een wijfje in Junij bij Arnhem, v. Med. de Rooij.

Men. Catenator Panz.

Een wijfje bij den Haag, Six. — Een ander aldaar in Julij, v. V.

Men. agnatus Gray.

Grav. Ichn. Eur. III. p. 44, n°. 22. — Holmgr. Mon. Pimpl. p. 61,

n°. 3. — Beide sexen te Scheveningen in Junij, v. V.

Men. murinus Grav.

Grav. Zen. Eur. VII. p. 99, n°. 45. — Holmgr. Mon. Pimpl. p. 62,

n°. 5. — Een 2 in het Ulvenhoutsche bosch 8 Junij, Piaget.

Lissonota bellator Grav.

Zeer gemeen bij Leyden op schermbloemen in Julij en Aug. v. V.

Liss. commixta Hlmer.

Holmgr. Mon. Pimpl. p. 50, n°. 4. — Een £ bij den Haag, Six. —

Een wijfje 1 Aug. 72 bij Soeterwoude, v. V.

Ard

236 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

651. Lissonota parallela Grav.

Nog 3 wijfjes en 1 man in het dum bij den Haag, v. d. W.

652. Liss. Cylindrator Vill.

Beide sexenin Sept. bij Leyderdorp, het wijfje met bijna geheel zwart

achterlijf, Rits.

655. Liss. sulphurifera Grav.

Een 4 en eene var. 4 in Sept. op Schothorst, v. V.

6554. Liss. leptogaster Hlmgr.

Holmgr. Mon. Pimpl., p. 55, n°. 18. — Twee mannetjes in Zeeland,

Gerth v. Wijk.

657. Liss. variabilis Hlmgr.

Op Wikkenburg bij Schalkwijk in Sept. Wtt.

659. Liss. segmentator F.

Drie wijfjes bij Oosterbeek in Julij , Rits.

660a. Liss. dubia Hlmgr.

Holmgr. Mon. Pimpl. p. 58, ne. 28. — Een mann. verscheidenheid bij

Naaldwijk in Aug. v. V.

661. Liss. Impressor Grav.

Eene fraaije met rood gevlekte var. in het duin bij Scheveningen 16

Aug. 73, v. V.

662. Liss. culicaformis Grav.

Bij den Haag in Oct. twee mannetjes, Six.

662a. Liss. versicolor Hlmgr.

Holmgr. Mon. Pimpl p, 60, n°. 32. — Een wijfje 30 Junij bij Venlo,

v. d. Brandt.

666a. Liss. Deversor Grav.

Grav. Ichn. Eur. III. p. 59, n°. 32. — Een man bij Velp in Julij,

Rits.

668. Phytodietus Coryphaeus Grav.

Een wijfje bij Rott. Fransen.

668a. Ph. exareolatus Voll.

Nog te beschrijven; het naast verwant aan Coryphaeus. — Een wijfje

uit een grauwachtig cocon te Voorst, Wit.

669. Ph. Segmentator Grav.

In Mei bij den Haag, v. V. — Een zeer fraai 4 2 Junij aldaat, v.

d. W. — Een Q in Julij aldaar uit een langwerpig ligtgrauw

cocon met witten middenband, de Gr. — Een $ met zwarte voor-

heupen uit een langwerpig bruinachtig geel coconnetje uitgekomen te

Leyden in Julij, Rits.

670a. Coleocentrus caligatus Grav.

Grav. Ichn. Eur. All. p. 440, n°. 2. Holmgr. Mon. Pimpl. p. 7,

n°. 2. — Een wijfje te Velp in Junij 1874, Rits.

672.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA, 237

Acoenites Arator Rossi.

Een wijfje bij den Haag, Everts.

673a. Echthrus nubeculatus Grav.

O74.

675.

Gray. Ichn. Eur. III. p. 866, n°. 20. — Ken wijfje bij Arnhem, 16

Mei 1872, v. Med. de Rooij,

Xylonomus filiformis Gravy.

Hen mannetje bij Velp in Junij 74, Rits.

Xyl. pilicornis Grav.

Eene var. 9 met zwarte achtertibién bij Velp 8 Aug. 74, Rits.

675a. Xyl. securicornis Holmer.

680.

681.

684.

688.

69.

692.

Holmgr. Mon. Pimpl. p. 69, n°. 5. — Een 2 in Junij bij den Haag,

v. d, Wi

Mitroboris cornuta Ratz.

Een 2 bij Rotterdam, Fransen. — Twee mannetjes 20 en 22 April bij

bij den Haag (in het Bosch en de Schev. boschjes), v. V.

Ophion undulatus Grav.

Een zeer klein £ bij Rotterd., Fransen. — Een dito in het Ulven-

houtsche bosch 8 Junij, Rits.

Oph. merdarius Grav.

In het duin bij Scheveningen 22 Aug. 73, v. V.

Oph. ramidulus L.

Bij Rotterdam, Fransen.

Oph. obscurus F.

Bij Rotterdam, Fransen.

Anomalon Heros Wesm.

Een wijfje bij Rotterdam, Fransen.

An. bucephalum Voll.

Moet wegvallen, aangezien het mij gebleken is dat de vermelde voor-

werpen ‘mannetjes zijn van Anomalon amictum Y.

An. circumflecum L.

Een ? in het Ulvenhoutsche bosch 8 Junij 1873, Rits.

693a. An. biguttatum Grav.

694.

696.

Grav. Ichn. Eur. III. p. 642, n°. 111. Wesm. Revue, p. 13, n°. 3.

— Holmgr. Mon. Oph. p. 19, n°. 5. — Een wijfje bij Rotterdam,

Fransen.

An. cerinops Grav.

Een man bij Rotterdam, Fransen.

An. nigricorne Wesm.

De var. met roode achterheupen 23 Julij 73 uit een Zortriz gekweekt,

de Gr,

238 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

697. Anomalon canaliculatum Ratz.

Bij Arnhem 20 Mei, v. Med. de Rooij. — Hen gepaard paar in de

Scheveningsche boschjes 21 Mei, Six. — Bij Rotterdam, Fransen.

698. An. flaveolatum Grav.

Bij Arnhem, v. Med. de Rooij.

698«. An. trochanteratum Hlmgr.

Holmgr. Mon. Ophion. p. 25, n°. 15. — Een 2 8 Junij in het

Ulvenhoutsche bosch, v. V. — Twee mann. op Walcheren, Gerth

van W.

. 699a. An. anxjum Wesm.

Wesm. Revue des Anom. de Belg. p. 18, n°. 10. — Een wijfje in den

Haag 24 April uit eene pop van Teras hastiana, de Gr.

7004. An. geniculatum Hlmgr.

Holmgr. Mon. Ophion. p. 27, n°. 19 — Beide sexen, doch eenigzins

afwijkend in het aderbeloop uit cocons van Chlorana afkomstig van

rupsjes gevonden bij Naaldwijk, v. V.

701. An. tenuicorne Grav.

Bij Arnhem, v. Med, de Rooij.

703. An. fasciatum Gir.

Behoort te heeten Gravenhorstia picta Boie; zie Pinacographie.

704. Trichomma Enecator Rossi.

Een wijfje door den Hr. Heylaerts te Breda uit een Tortria opge-

kweekt. — Een tweede in het Ulvenhontsche bosch 8 Junij, Rits. —

Een derde bij Rotterdam, Fransen, — Een vierde bij Arnhem 16

Aug. v. Med. de Rooij.

707. Paniscus testaceus Grav.

Een g in April uitgekomen uit eene rups van Cost. anachoreta, 2

Sept. te Rotterdam gevonden, de Gr.

708a. Pan. fuscicornis Hlmer.

Holmgr. Mon. Ophion. p. 32, n°. 2. — Een w. bij den Haag, Six. —

Een bij Scheveningen in Junij, v. d. W.

712. Pan. luteus Hlmgr.

Bij Grijpskerke 11 Sept. 75 een wijfje, Gerth v. W.

713a. Campoplex carinifrons Himer.

Holmgr. Mon. Ophion. p. 34, n°. 2. — Drie wijfjes bij Rotterdam,

Fransen.

714. Camp. Pugillator L.

Een wijfje in Sept. bij Empe, v. d. W.

714a. Camp. disseptus Först.

Först. Mon. d. Gatt. Camp. p. 21 (781), n°. 5. — Een g 3 Aug. 74

te Naaldwijk, v. V. — Een dito bij Rott. Fransen.

744b. Camp. bucculentus Hlmgr.

Holmgr. Mon. Ophion. p. 36, n°. 4. — Een wijfje bij Rott., Fransene

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 239

715. Campoplex Cultrator Grav.

Een wijfje 2 Aug. bij Breda, Heyl.

7154. Camp. Nitidulator Hlmgr.

Holmgr. Mon. Ophion. p. 36, n°. 6. — Een w. bij Arnhem 25 Junij

71, v. Med. de Rooij.

717a. Camp. floricola Grav.

Gray. Ichn. Eur. III. p. 600, ne. 100. Holmgr. Mon Ophion. p. 38,

n°. 9. — Hen wijfje 30 April bij Arnhem, v. Med. de Rooij.

719a. Sagaritis Declinator Gray.

Grav. Ichn. Eur. III. p. 589, ne. 92. Holmgr. ox. Oph. p. 43,

n°. 1. — Hen mannetje 26 Sept. bij Oisterwijk, v. V.

722. Limneria difformis Gmel.

Bij Noordwijk in Julij, Rits. — Bij Scheveningen 14 Sept. de Gr.

728. Limn. argentata Gray.

Opgekweekt uit Hyponomeuta rorella, v. V.

728a. Limn. errans Hlmgr.

Holmgr. Mon. Ophion. p. 83, n°. 53. (forte Errabunda Grav. Ichn.

Eur. III. p. 559, n°. 73. — Een wijfje 5 Sept. te Venlo, v. d. Br.

739a. Cremastus sabulosus Voll.

Nov. sp. te beschrijven. — Beide sexen in Aug. in het duin bij

Scheveningen, v. d. W.

739b. Cr. cabalisticus Voll.

Nov. sp. te beschrijven. — Een wijfje uit de pop van een Tortrix in

wilgen, Witt.

740a. Atractodes spiniger Voll.

Nov. sp. te beschrijven. — Hen wijfje door Perin (bij Leyden?) gevangen.

740b. Atr. varicornis Hlmgr.

Holmgr. Mon. Ophion. p.114, n°. 8. — Beide sexen in Julij en Sept.

op Wikkenburg, Wtt. — Een man in Aug. te Wort-Rhede, v. V.

741. Mesochorus thoracicus Grav.

Twee mannetjes en een wijfje bij den Haag, Six.

743a. Mes. vittator Zett.

Zett. Ins. Lapp. 387, 19. Holmgr. Mon. Ophion. p. 126, n°. 18. —

Een wijfje op Walcheren, Gerth v. W.

743b. Mes. velox Himer.

Holmgr. Mon. Oph. p. 127, n°. 19. — Een 4 bij den Haag 30 Mei, v. d. W.

744. Mes. testaceus Grav.

Acht exx. uit een cocon van Cimbex, v. V.

744a. Mes. confusus Hlmgr.

Holmgr. Mon. Oph. p.129, n°. 23. — Een Z bij Leyden 11 Junij 73,

Rits. — Een bij den Haag 29 Sept. v. d. W. — Een gekweekt uit

eene Zortrix-rups te Breda, Heyl.

240

7460,

748.

70a.

751.

Tola.

759.

757.

761.

762.

764.

769.

766.

766a.

766b.

766c.

BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

Porizon hostilis Grav.

Grav. Ichn. Eur. III. p. 753, ne. 161. Holmgr. Mon. Oph. p. 132,

n°. 1. — Een man op Walcheren, Gerth v. W.

Por. harpurus Schr.

In Holland, Perin. — Twee wijfjes int duin bij Wassenaar 8 Sept. v. V.

Por. triangularis Grav.

Gray. Ichn. Eur. III, p. 781, n°. 175. — Bij Rotterd. Fransen.

Por. Moderator L.

Bij Rotterdam, Fransen — Ken 2 bij Middelburg, Gerth v. W.

Por. Saltator F.

Fabr. S. P. 137, 34. Grav. Ichn. Eur. III. p. 777, n°. 173. — Een

& in Sept. in het duin bij Scheveningen, v. d. W.

Pristomerus Vulnerator Pz.

Een g in Julij te Leeuwarden, H. Alb. — Een te Breda uit een

Tortrix-cocon, Heyl. — Een 24 Julij bij den Haag, Six.

Fam. VI. BRACONIDEA.

Euphorus apicalis Gurt.

Bij den Haag, Six. — Eene var. uit een kokertje van Coleophora bij

Breda, Heyl.

Perilitus Cerealium Hal.

Het wijfje bij den Haag, Six. — Een ander in Sept. bij Heemstede, v. V.

Per. aethiops N. ab Es.

Een m. op Walcheren, Gerth v. W.

Per. rutilus N. ab Es.

Een m. in Holland, Perin,

Microctonus vernalis Wesm.

Een wijfje bij den Haag, Six.

Blacus ruficornis N. ab Es.

In het duin van Waalsdorp 14 Sept. v. V. — Een Z bij Amersfoort, Six.

BI. tuberculatus Wesm.

Wesm. Brac. I. p. 98, ne. 5. — Ruthe, Berl. Ent. Zeit. 1861. p. 132.

Haliday, Ent. Mag. III. p. 41 (Ganychorus pallipes). — Onder

klittenbladeren in Sept. te Heemstede, v. V.

Bl. maculipes Wesm.

Wesm. Brac. I. p. 94, n°. 2. Ruthe, 2.2. p. 139, n°. 5. — In Sept.

op de Gliphoeve een 9, v. V.

Bl. exilis N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. I. p. 191, n°. 4 Ruthe, Z. 2. p. 152, no, 13. —

Een wijfje in Oct. te Naaldwijk, J. S. v. V.

Tita

72.

73.

74.

(dl

7794.

7804.

78.

79.

O1:

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. JAA

Pygostolus falcatus N. ab Es.

Uit een wit tonnetje op Chaerophyllum in Julij op Schothorst, v. V.

PI. sticticus F.

Fabr. S. P. 89, 83. — Hal. Ent. Mag. II. p. 459. Wesm. Brac. I.

p. 99, no. 6. (Blacus gigas). — Bij Breda een 9 uit een Bladroller

gekweekt, Heyl. — Een 2 bij Arnhem in Mei, v. Med. de Rooij. —

Een bijna geheel roodgeel wijfje uit een cocon 5 Junij bij den Haag, v. V.

Sigalphus ambiguus N. ab Es.

Een wijfje 3 Aug. bij den Haag, Six.

Sig. caudatus N. ab. Es. |

Wijfjes bij den Haag in Julij en Sept. v. d. W.

Sig. obscurus N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. I. p. 271, n°. 8. Wesm. Brae. p. 211, n°. 4. —

Een wijfje in de duinen in Julij, v. d. W.

Calyptus ruficoxis Wesm.

Een wijfje in Julij op Wikkenburg, Wtt.

Cal. uncigenis Wesm.

Bij Overveen 2 Julij, Rits.

Eubadizon pectoralis N. ab Es.

Een Q 16 Julij 73 bij den Haag uit Tortrix gekweekt, de Gr. —

Een 9 in het Ulvenhoutsche bosch 8 Junij 73, Rits. — Een op

Walcheren, Gerth v. W.

Eub. rufipes H. Sch.

Een 4 in Julij te Velp, Rits.

Microgaster russatus Hal.

Een mannetje bij Rotterdam, Fransen. — Een kleiner dito bij den

Haag 31 Julij, v. d. W.

Micr. globatus N. ab Es.

Uit Botys verticalis gekweekt in Julij, v. d. W. — Uit cocons van

Microlepid. in Julij, de Gr.

Micr. Mediator Hal.

Hal. Ent. Mag. II. p. 235. — Wesm. Brac. Suit. 1. p.44, n°. 15. —

Ruthe, Berl. Ent. Zeit. IV, p. 126, n°. 13. — Een Z bij den Haag, Six.

Micr. tuberculifer Wesm.

Wesm. Brac. Suit. I. p. 43, n°. 14. Ruthe, Berl. Ent. Zeit. IV. p. 128,

no, 14. — Een 4 in het voorjaar bij Breda, Heyl.

Micr. longicauda Wesm.

Een 9 den 2den Mei in den Haag nit een kokertje van een Coleophoor, v. V.

787a. Micr. ochrostigma Wesm.

Wesm. Brac. Suit. I, p. 55, n°. 27. — Een man in Holland, Perin.

790. Micr. albipennis N. ab Es.

In Aug. bij Scheveningen 3 mannetjes, v. d. W,

249 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

79. Meteorus albitarsis N. ab Es.

Een & bij Rotterdam, Fransen.

792. Met. chrysophthalmus N. ab Es.

Een wijfje 3 Julij bij Venlo, v. d. Brandt.

793. Met. Deceptor Wesm.

Drie wijfjes uit Teras hastiana L. in Sept. 73 bij den Haag, de Gr.

794. Met. ictericus N. ab Es.

Twee w. en 1 m. in Sept. gekweekt uit cocons, bij Scheveningen ge-

vonden, de Gr.

796a. Met. Similator N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. I. p. 41, n°.16. Wesm. Brac. p.34, n°. 10. Ruthe

Berl. Ent. Zeit. VI, p. 33, n°. 19. — Een zeer klein 9 16 Julij bij

den Haag, de Gr.

798. Met. Abdominator N. ab Es.

Een m. bij den Haag, Six.

799. Met. Scutellator N. ab Es.

Eene donkere var. 9 in de helft van Junij bij den Haag, Six.

801. Met. versicolor Wesm.

Een 4 bij den Haag, Six.

8024. Met. laticeps Wesm.

Wesm. Brac. I. p. 47, n°. 19. Ruthe, Berl. Ent. Zeit. VI, p. 49,

n°. 31. — Hen 9 bij Wassenaar 24 Oct. 67, v. V.

805. Met. rubens N. ab Es.

Bij den Haag in Aug., Six.

806a. Met. luridus Ruthe.

Ruthe, Berl. Ent. Zeitschr. VI, p. 57, n°. 37. — Een 9 bij Rotter-

dam, Fransen.

809. Microtypus Wesmaeli Ratz.

Een wijfje 30 Junij bij Venlo, v. d. Brandt.

8094. Diospilus affinis Wesm.

_ Wesm. Brac. p. 191, no. 2. — Het aan Wesmael onbekende wijfje bij

den Haag, Six.

810a. Laccephrys Villae novae Voll.

Nov. Sp. nader te beschrijven. — In het begin van Julij 74 te Naald-

wijk op Bryonia Europaea in gezelschap van 7'rypeta Wiedemanni, v. V.

844a. Homolobus discolor Wesm.

Wesm. Brac. I, p. 162, n°. 4. — Een bij Rotterdam uit Almiaria

opgekweekt, Fransen. — Een 9 in Sept. op Wikkenburg, Wtt.

844b. Amicroplus collaris Spin.

Nees ab Es. Mon. I. p. 203, n0.8. Wesm. Brac. I. p. 179, n°. 6. —

Twee wijfjes bij den Haag, Six.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 243

813. Macrocentrus thoracicus N. ab Es.

Bij Arnhem uit Depressaria Chaerophylli, v. Med. d. R. — Een 4

29 Junij bij den Haag uit een Tortrieide, de Gr.

814.) Macr. linearis N. ab Es.

815. \ Macr. pallipes N. ab Es.

Varieteiten van eene soort, beide gekweekt uit eene gele rups met

groenen rug en witachtige wratjes op kamperfoelie, de Gr.

817. Phylax annulicornis N. ab Es.

Een Z£ en 2 2 bij Rotterdam en 2 exx. gekweekt uit Leucania obsoleta,

Fransen. — 24 Mei 71 te Wassenaar, v. V.

S17a. Ph. calcarator Wesm.

Wesm. Brae.1.p.161, n°. 2. — Een 2 in Aug. te Groningen, de Gav.

818. Orgilus Obscurator N. ab Es.

Een & half Mei bij Utrecht en een ander in Julij bij den Haag, Six.

— In den Haag een ex. 27 Julij uit een Coleophoor en 4 Julij uit

Depressaria hypericella een 9 met lange legboor, de Gr.

822a. Earinus Delusor Wesm.

Wesm. Brac. Suit. I. p. 12, n°.5. — Een 4 2 April in het Haagsche

bosch, v. V.

822. Ear. tuberculatus Wesm.

Wesm. Brac. Suit. I. p.13, n°. 6. — Hen @ 5 Mei bij den Haag, Six.

825a. Microdus compeditus Voll.

Nov. Spec. na verwant aan Cingulipes N. ab Es, doch verschillend

door de sculptuur van het abdomen. — 2 2 27 Junij en nog een op

14 Julij bij Venlo, v. d. Brandt.

826. Micr. rufipes N. ab Es.

Bij den Haag in Aug., Six. — Bij Ede in Julij, v. V.

827a. Agathis breviseta N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. I. p. 131, n°. 4. — Wesm. Brac. Suit. I. p. 25,

n°.3. — Twee Q bij den Haag in het duin, half Aug. Six. — Drie

mannetjes in Julij uit Conch. rutilana of Ypsolophus marginellus,

Snell. — Een 2 op Walcheren, Gerth v. W.

827b. Ag. Syngenesiae N. ab Es.

Nees ab Es. in Berl. Mag. VI. p. 194, tab. IV. f. 4a et 5a. — Idem,

Mon. I. p. 133, n°. 6. — Een 9 in Aug. bij den Haag, v. V.

828. Ag. Deflagrator Spin. _

Een 4 aan het Ginneken, 3 Aug. 73, Iv. Schepman. — Een dito

27 Julij bij Arnhem, v. Med. de Roojj.

829a. Ichneutes laevis Wesm.

Wesm. Brac. I. p. 199, n°. *. — Eenige voorwerpen op Elzenstruiken

in Aug. bij den Haag, v. V.

834. Chelonus annulipes Wesm.

Bij den Haag een matnetje, Six.

244

835u.

837.

839.

843.

844.

844a.

S44b.

846.

8474.

850a.

890b.

8514.

899.

8564.

80600.

858a.

BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

Chelonus mutabilis N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. I. p. 290, n°. 12. — Twee voorwerpen bij Rotter-

dam, Fransen.

Ascogaster dentatus Panz.

Bij Rotterdam, Fransen. In Julij te Oosterbeek, Rits. — Twee exx.

» gevangen op de excursie bij Hilversum 25 Julij 75.

Asc. rufipes Latr.

Een wijfje bij Scheveningen 18 Julij, Six.

Asc. similis N. ab Es.

Een 2 uit het spinsel van Carpocapsa splendana (gevonden in het

Haagsche bosch) 5 Julij uitgekomen, de Gr.

Asc. quadridentatus Wesm.

Een $ den 3den Julij te Leyden, v. V.

Asc. consobrinus Curt.

Curtis Brit. Ent. XIV. 672, n°. 2. — Op Wikkenburg in Julij, Wtt.

Asc. annularis N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. I. p. 286, n°. 8. Reinhardt, Berl. Ent. Zeit. XI.

p. 369, n°. 17. — Uit Xysmatodoma melanella, gevonden op een

raster in de Scheveningsche boschjes Mei 74, de Gr.

Acampsis alternipes N. ab Es.

Een man in Mei bij den Haag, v. V.

Opius singularis Wesm.

Wesm. Brac. p. 133, n°. 16. — Twee wijfjes bij den Haag, Six.

Bracon Nominator F.

Fabr. S. P. 104, 8. Nees ab Es. Mon. I. p. 109, n°. 67. Panz.

Fauna Germ. 79, f. 10. Wesm. Brac, Suit 2. p. 10, n°. 1 (onzeker).

— Een 2 bij Leyden in Junij, v. V.

Br. Appellator N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. I. p. 108, ne. 66. — Hen 2 in Junij bij Scheve-

ningen, v. d. W.

Br. stabilis Wesm.

Wesm. Brac. Suit. 2, p. 25, n°. 13. — Een wijfje op Walcheren,

Gerth v. W.

Br. variator N. ab Es.

In Junij bij den Haag gevangen, en later gekweekt uit bloemen van

Senecio, v. d. W.

Br. parvulus Wesm.

Wesm. Brac. Suit. 2. p. 55, n°. 44. — Een 2 bij den Haag, Six.

Br. Oostmaeli Wesm.

Wesm. Brac. Suit. 2. p.57, n°. 48. — Een 2 op Walcheren, Gerth v. Wijk.

Exothecus marginellus Wesm.

Wesm. Brac. Suit. 2. p. 86, ne. 11. — 5 2 en 4 4 uit de pop

van Noctua ditrapezium, Snellen.

899.

860.

865b.

866.

867.

869.

870.

871.

872.

873.

8734.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 245

Pelecystoma luteum N. ab Es.

Een 9 in Julij 73 in den Haag, v. V.

Petalodes unicolor Wesm.

Wesm. Brac. Suit. 2. p. 123. — Een 2 in Holland, Perin. Een dito

11 Sept. in den Haag gekweekt uit eene Zortriz-rups, de Gr.

Rogas Dissector N. ab Es.

Een mannetje bij Rotterdam, Fransen.

Rog. irregularis Wesm.

Een 4 aan de Vogelenzang 5 Julij, Rits. Een 9 bij den Haag 31 Juli

v. d. W. Een Z in het Scheven. duin in het laatst van Junij, Six.

Rog. Reticulator N. ab Es.

Een 4 bij Rotterdam, Fransen.

Rog. tristis Wesm.

Wesm. Brac. Suit. 2. p. 114, n°. 14. Reinh. Berl. Ent. Zeit. VII.

p. 263, no. 15. — De var. 1 van Reinh. 28 Aug. 69 bij Noord-

wijk, v. V. — De type te Rotterdam, Snellen.

Rog. Geniculator N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. I. p. 211, n°. 16. Wesm. Brac. Suit. 2. p. 118.

Reinh. 7. Z. p. 262, n°. 14. — Beide sexen uit jonge rupsen van

Bomb. potatoria bij Rotterdam, Fransen.

Rog. unicolor Wesm.

In Aug. bij den Haag, v. d. W.

Rog. vittiger Wesm.

3 Julij 74 een fraai Q in het Haagsche bosch, v. V.

Rog. circumscriptus N. ab Es.

Een zeer klein mannetje opgekweekt uit een Lophyrus-cocon van het

Mastbosch bij Breda, Iv. Schepm. — Ook bij Breda in het voor-

jaar, Heyl.

Rog. testaceus Spin.

In Aug. bij Katwijk, Perin. — Den 10den Mei 75 in het duin van

Waalsdorp, v. V.

Rog. bicolor Spin.

De type en eene zwarte var. bij den Haag, Six.

Heterogamus dispar Gurt.

De naam Dispar van Curtis (Brit. Ent. vol. XI (ao 1834), no. 512)

is ouder dan die van Wesmael. — Een bij Leyderdorp in Aug, Rits.

Bij den Haag, v. d W.

Hormius pieiventris Wesm.

Bij den Haag, Six.

Horm. moniliatus N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. I. p. 153, n°. 1. Wesm. Brac. Suit. 2 p. 67, n°. 1.

De var. 2 met zwarten kop en thorax bij Driebergen, Six.

246 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

875. Spathius clavatus Panz.

De var. Erannulatus Ratz. (Forst-Ins. II. p.42) wit Hylesinus Fraxim

gekweekt, Ritz. Bos.

876. Sp. pedestris Wesm.

Bij den Haag, v. Hass. Op Schothorst, V. Een 2 bij Leyden in

Junij, v. V. Bij Leyden, in Aug. Rits.

8760. Trachyusa Aurora Hal.

Haliday, Entom. Mag. V. p. 217, n°. 4. Ruthe Stett. Ent. Zeit. 1851,

p. 352 (Nigriceps). — Een 2 bij den Haag, Six.

877a. Alysia rufidens N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. I. p. 241, n°. 4. Halid. Eet. Mag. V. p. 221.

n°. 8. — Een 2 bij den Haag, Six.

879a. Al. picinervis Hal.

Halid. in Æntom. Mag. V. p. 233, n°. 31. — Een mannetje in Julij

op Wikkenburg, Wtt.

880. Al. ruficeps N. ab Es.

Een 4 bij Breda in Junij, Rits. — Hen 2 bij Wassenaar 24 Mei 1871,

v. V.— Een var. 4 met zwarten kop in Sept. bij den Haag, de Gr.

881a, Al. Eugenia Hal.

Halid. in Entom. Mag. V. p. 234 , n°. 33. — Bij Rotterdam een 4, Fransen.

882a. Al. flavipes Hal.

Halid. in Æntom. Mag. V. pag. 236, n°. 36. — Bij den Haag, Six.

884a. Al. punctigera Hal.

Halid. in Entom. Mag. V. p. 238, n°. 43 9. — De vermoedelijke man

aan de Schielandsche plassen, v. d. W.

886. Alysia Api Curt.

Een wijfje in Sept. bij den Haag, v. d. W.

888. Al. venusta Hal.

Bij den Haag, Six.

889. Al. conspurcator Hal.

Een 9 bij den Haag, Six.

892a. Synaldis concolor N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. p. 254, n°. 25. — Een Z in Holland, Perin.

892b. Aphaereta cephalotes Hal.

Halid. in Eat. Mag. V. p. 231, n°. 29. — Een 2 op Walcheren,

Gerth van Wijk.

893. Chasmodon apterum N. ab Es.

Een man bij den Haag in Sept., Six.

894a. Polemon Liparae Gir.

Giraud in Verhandl. d. K. K. Zool. bot. Gesellsch. Bd. 13, p. 1268. —

In het Ulvenhoutsche bosch, 8 Junij 73, v. V. — Uit een riet-

stengel, aldaar gevonden, te Leyden opgekweekt, Rits.

895.

896.

897.

897a.

8970.

898.

9014.

Ba.

REI

918.

= 919.

=> 919a.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 247

Copidura anceps Curt.

Een man te Velzen in Junij, Everts.

Coelinius parvulus Grav.

Eene var. van het 9 in de Wassenaarsche duinen 17 Julij, v. V.

Coel. niger N. ab Es.

Gemeen bij Katwijk aan Zee in Junij 73, Rits. Op Staalduin in Aug. v. V.

Coel. gracilis Curt.

Halid. Hymen. Brit. Alys. p. 23, n°. 98. — De var. door Hal. ver-

meld in 2 exx. bij den Haag in het najaar, Six. Een 4 dat in alles

op H’s beschrijving past, except dat het achterhoofd zeer duidelijk

uitgehold is, bij den Haag in Julij, v. V.

Coel. elegans Hal.

Halid. Aymen. Brit. Alys. p. 23, n°. 99. — Een 9 (Haliday beschrijft

alleen het 4) bij den Haag, Six.

Coel. ruficollis H. S.

Bij den Haag in Julij, v. d. W. en v. V.

Dacnusa gilvipes Hal.

Halid. Aym. Brit. Alys. p. 12 n°. 79. — Een mannetje in Sept. bij den

Haag, Six.

Dac. cincta Hal.

Halid. Hym. Brit. Alys. p. 9, n°. 71. — Bij den Haag, Six.

Trioxys Angelicae Hal.

Halid. Ent. Mag. I. p. 489, n°. 14. — Een 2 bij den Haag, Six.

Kam Vile CHAECIDIDEA

Chalcis minuta Dalm.

20 Julij bij Breda, Heyl. — 22 Julij bij Scheveningen, v. V.— In Aug.

bij Velp, Rits.

Ch. armata Panz.

Een 4 8 Aug. 75 op Staalduin, v. V. Een 2 op Walcheren, Gerth

v. Wijk.

Eupelmus de Geerii Dalm.

Een 9 tusschen deze soort en Excavatus in staande, half gevleugeld,

23 Aug. bij den Haag, Six.

Eup. annulatus N. ab Es.

Nees. ab Es. Mon. II. p. 75, n°. 3. — Een wijfje op Mariendaal bij

Arnhem, in Aug. Rits.

Eup. excavatus Dalm.

Bij den Haag, Six.

. Eup. urozonus Dalm.

Nees ab Es, Mon. II. p. 74, n°. 9. — Een wijfje te Driebergen, Six.

248 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

— 920. Eupelmus atropurpureus Dalm.

Dalm. Act. Holm. 1820, n°. 4. Nees ab Es. Mon. II. p. 78, no. 5.—

Een wijfje in Julij bij den Haag, Six.

991%. Chiloneurus elegans Dalm.

Westwood in Oken’s Isis 1835. p. 566, n°. 29, nec Nees. -- Een

voorw. 23 Junij in de Scheveningsche boschjes, Six.

9224. Bothriothorax Altensteinii Ratz.

Ratz. Ichn. d. Forstins. I. 209. Cf. Nees ab Es. Mon. II. p. 225.

Clavicornis Daim. var. y. — In Julij bij den Haag uit eene larve

van Syrphus, v. d. W.

922b. Choria inepta Dalm.

Dalm. Act. Holm. 1820, p. 367. Nees ab Es. Mon. II. p. 258. — In

Mei en weder in Sept. iu de Scheveningsche boschjes , Six.

993. Aglyptus aeneiventris Hal.

Is geen Aglyptus en behoort bij Encyrtus te worden vermeld.

9934. Agl. Lindus Walk.

Walker, Ent. Mag. IV. p. 451, n°. 18. — Een gevleugeld ex. in

Julij in het duin bij den Haag, Six.

923b. Copidosoma flagellare Dalm.

Determinatie van Dr. G. Mayr. — Een 2 in de Scheven. boschjes in

Julij, Six.

993c. Cop. chalconotum Dalm.

Determinatie van Dr. G. Mayr. — Bij den Haag, Six.

924. Dinocarsis hemipterus Dalm.

Bij den Haag, Six.

925. Din. rufus Six.

Is een Zetroma. Zie hierover: G. A. Six in Tijdschr. voor Entomologie

1876, p. 134.

926. Ericydnus paiudatus Hal.

Walker, Ent. Mag. IV. p. 363, ne. 1. — Een ex. bij Utrecht en

een paar bij den Haag, Six.

928a. Encyrtus cyanifrons Dalm.

Dalm. Act. Holm. 1820, n°. 11. — Nees ab Es. Mon. II. p. 212,

n°, 11. — Een 2 bij Utrecht, Six.

930. Ene. punctipes Dalm.

In de Scheveningsche boschjes, Six.

931a. Ene. misellus Dalm.

Dalm. Act. Holm. 1820, no. 26. — Nees ab Es. Mon. II. p. 250,

n°. 58. — Een 4 bij den Haag, Six.

9316. Ene. vinulus Dalm.

Dalm. Act. Holm. 1820, II. 349. Nees ab Es. Mon. II. p. 231, n°. 33-

— Bi Utrecht, Six.

933.

9344.

936.

937.

938.

9400.

941.

9A a.

942.

942a..

944.

9454.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 249

Encyrtus sericans Dalm.

Bij Driebergen, Six.

Enc. apicalis Dalm.

Nees ab Es. Mon. II. p. 220, n°. 20. Walker, Ent. Mag. V. p. 110,

n°. 77 forte. — Een 9 met uitstekende terebra in Mei 1874 in de

Scheveningsche boschjes, Six.

Cerchysius stigmaticalis Westw.

In Julij bij Utrecht, Six.

Theocolax formiciformis Westw.

Westwood, Introduct. Synopsis p. 66. Idem, Zzesaur. Oxon. p. 138,

PI XXV, 11. — Drie voorwerpen op verschillende tijden in een

huis te Leyden, Rits. (Mijn Lagynodes pallipes, n°. 1014).

Perilampus auratus Dalm.

Twee voorwerpen te Velp 8 Aug. 74, Rits. — In een tuin te ’s Gra-

venh. in Julij, van Hass.

Per. laevifrons Dalm.

Dalm. Pteromal. p. 113, 3. Nees ab Es. Moz. II. p. 50, no. 5.

— Een voorw. bij Mau 5 Aug. 1860, v. V.

Ormyrus variolosus N. ab Es.

Een 4, zwart met grauwwitte tarsen, geen streep groot, bij den

Haag in Aug. Six.

Orm. chalybaeus Ratz.

Ratz. Ichn. der Forstins. I. p. 207; II. p. 150. — Uit een gal van

Teras terminalis , v. V.

Monodontomerus obsoletus K.

Een 2 bij Rotterdam, Fransen. — Beide sexen op Walcheren, Gerth

v. Wijk.

Mon. dentipes Boh.

Ratz. Ichn. d. Forstins. I. p. 176 (Obsoletus) [NB. Deze aanhaling

moet als onjuist bij de vorige soort geschrapt worden.] Mayr, Zur.

Torymid. p. 19, n°. 5. — Een 2 bij Velp, Rits.

Megastigmus dorsalis F.

Een 2 in het Ulvenhoutsche bosch 8 Junij, Piag. — In Junij bij

Scheveningen , Six. — In het duin bij den Haag in Aug. v. d. W.

NB. Bohemanni Ratz. n°. 1072 der lijst, sedert wederom gevan-

gen in de Schev. boschjes 19 Junij 73 door G. A. Six, is

volgens Mayr dezelfde soort.

. Syntomaspis caudata N. ab Es.

Volgens Mayr gelijk aan Torymus admirabilis Först. Zie ne. 955.

Synt. cyanea Boh.

De naam Eurynotus Forst. vervalt.

Synt. lazulina Först.

Först. Verhandl. Rheinl. XVI. p. 100. Mayr, Eur. Torymiden, ES 28,

n°. 6. — Een 4 uit eene galnoot van Dryoph. longiventris, v. V.

250

BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

945b. Syntomaspis fastuosa Boh.

Mayr, Europ. Torymiden, p. 26, n°. 3. — Uit eene gal van Teras

terminalis, v. V

946. Torymus Bedeguaris L.

949. Tor.

950. Tor.

950a. Tor.

950b. Tor.

952. Tor.

953. Tor.

055a. Tor.

956. Tor.

9564. Tor.

958. Tor.

963. Tor.

963a. Tor.

Uit bedeguar van de duinen bij Wassenaar, Perin.

abdominalis Boh.

Volgens Mayr zijn n°. 949 en 951 eene soort welke Abdominals heeten

moet. — Bij Rotterdam, Fransen. Een 2 2 Mei bij den Haag, v. d. W.

Erucarum Schr.

Alzoo moet volgens Mayr die soort heeten, die ik vroeger met den

naam van Cynipedis Walk. heb aangeduid. — In Holland, Perin.

Glechomae Mayr.

Mayr, Europ. Torymiden p. 38, n°. 4. — Een 9 in Holland, Perin.

— Een ander in Mei bij den Haag, v.d. W.

ventralis Fonsc.

Mayr, Europ. Torymiden. p. 41, n°. 7. — Een 2 in Holland, Perin.

Försteri Ratz.

Zou volgens Mayr dezelfde zijn als 946.

regius N. ab Es.

Nees ab Es. Mow. II. p. 55, n°. 1. Mayr, 2.2. p. 43. — De naam

door Ratzeburg gegeven , moet vervallen.

. admirabilis Forst.

Moet heeten Syntomaspis caudata N. ab. Es. Zie 9442.

macropterus Walk.

Walk. Ent. Mag. I. p. 124. Mayr, 2. I. p. 62, n°. 31. — Drie 9 en

1 4 uit gallen van Rubus caesius, v. V.

auratus Fonsc.

Alzoo moet volgens Mayr, Z. 2. p. 63 de soort heeten, die ik in de

naamlijst onder den naam van Propinquus Forst. heb aangeduid.

cyanimus Boh.

Mayr, Europ. Torymiden, p. 58, n°. 25. Beide sexen bij Rott. Frans,

Ken Q in Mei bij den Haag, v. d. W.

appropinquans Ratz.

Zou volgens Mayr ook nog tot 7. auratus Fonse. n°. 956 moeten ges

rekend worden, evenzeer als n°. 962 Nanus Först.

dubius Ratz.

Volgens Mayr is deze soort dezelfde als 945 Syntomaspis cyanea Boh.

purpurascens Boh.

Mayr, Europ. Torymiden, p. 72, n°. 42. — Een 2 bij Empe 29 Julij,

Vande awe

965. Decatoma Cooperi Curt.

Een 9 in het duin bij den Haag, v. d. W.

965a.

9650.

966.

967.

9714.

976«.

976b.

9784.

No)

9790.

979).

986.

987.

87.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 251

Decatoma atra N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. JI. p. 42, n0.5 — Een 2 bij Naaldwijk in Aug., v. V.

Dec. obscura Walk.

Walk. Ent. Mag. I. p. 26, n°. 3. — Twee wijfjes bij den Haag 1en

30 Junij v. d. W Opgekweekt uit Cynips divise te Leyden, v. V.

Dec. mellea Walk.

Eene var. bij Breda, Heyl.

Eurytoma Abrotani Il.

Uit een gal van Hieracium 15 Q en 1 gd, v. V.

Isosoma eximium Gir.

Giraud in Verh. Zool. Bot. Gesellsch. in Wien, Bd. 13 (1863) p. 1296.

Eene var 9 in de Scheveningsche boschjes, Leesb. Bene dergelijke

16 Junij bij Scheveningen, v. V.

Micromelus pyrrhogaster Hal.

Walker, Mon. Chalcid. in Entom. Mag. 1 p. 465. — Een 4 24

Maart bij den Haag, Six. Een in Nov. onder bladeren aldaar, Leesb.

Lamprotatus punctiger N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. II. p. 131, n°. 10. — Uit een dipteron-pop van

Wassenaar uitgekomen 15 Mei 75, Snellen.

Rhopalicus maculifer Först.

Forst Beitr. p. 34, n° 11 (Cleonymus). Idem, Hymen. Studien II. p.

70. — Een 2 bij Utrecht, Six. Vier 9 uit poppen onder den bast

van grove dennen bij Breda, Heyl.

. Etroxys scenicus Walk.

Walk, Mon. Chale. in Ent Mag. p. 10, n°. 165. — Een 2 bij Rot-

terdam, Fransen.

Platymesopus Westwoodi Ratz.

Moet heeten Pl. tibialis Westw. In Isis van Oken, 1835, p. 504. —

Een ex. bij Utrecht 3 Mei en een ander bij den Haag, Six.

Mesopolobus fasciiventris Westw.

Westw. in Zsis v. Oken, 1835, p. 563. — Een 4 te Driebergen in

Junij en een $ 5 Mei op eiken bij den Haag, Six.

Metopachia dispar Curt.

Curtis, Brit. Ent. IV. pl. 166 — Een 4 bij den Haag, Six.

Pteromalus bimaculatus Sp.

Opgekweekt uit Hylesinus Fraxini, Ritz. Bos.

Olyne Gallarum L.

De var. met geel scapus gevangen bij den Haag in Julij, Six.

Elasmus scutellaris N. ab. Es.

Nees ab Es. Mon. II. p. 195, n°. 2 — Een 2 van het door Nees be-

schreven J voornamelijk verschillend door donkere vleugels, in ’t

laatst van Junij bij den Haag, Six.

252 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

088. Euplectrus bicolor Swed.

Vier exx. bij den Haag in ’t begin van Junij uit eene roode Noctua-

rups, waaronder zij in Mei cen spinsel hadden gemaakt, de Gr.

9934. Eulophus Larvarum F.

Fabr. S. P. 156, 8 Latr. Gen. Crust. et Ins. 1V, p. 28. Nees ab Es.

Don. II. p 137, n°. 7. — Een $ op Walcheren, Gerth v. Wijk.

Bij den Haag in Mei, v. d. W.— Aan de Rheedersteeg 30 Aug. v. V.

994a. Eul. fulvicollis Wesm.

Westw. Zoudon’s Mag. Nat. Hist. VI. 123. Walker, Mon. Chaleid. 1.

p- 190, n°. 86. — Een Z in Aug. bij den Haag, Six.

995a. Eul. Euedoreschus Walk.

Walk. Mon. Chaleid.1.p. 188, n°. 85. — Een Q in Mei bij den Haag, Six.

996. Kul. Lophyrorum Hart.

In Aug. in groote menigte uit cocons van Lophyrus Pini van de Treek

bij Amersfoort, v. V.

998a. Pleuropachys costalis Dalm.

Westw. Ent. Mag. IV. 437, figuur pag. 436. Nees ab Es. Mon. II.

p. 143, no. 11. — Het wijfje, dat eene eenigzins uitstekende leg-

boor heeft, 7 Mei te Wassenaar, Six, — (NB. Westwood, Nees en

Förster hebben het wijfje niet gekend).

Fam. IX. PROCTOTRUPIDEA.

998b. Dryinus Spectrum Voll.

Verslagen Kon. Akad. v. Wetensch. Afd. Natuurk. 2 R. Deel VIII.

(1874). — Een voorwerp 5 Julij 1873 aan de Vogelenzang, Rits.

— Een ander in het duin van Wassenaar, in Aug. Six.

999. Dr. pedestris Dalm.

Op Vlieland 31 Mei, Rits.

999a. Dr. nigriventris N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. II. p 386, n°. 5. — Een $ met zwarte vlekken

boven de knie der midden- en achterpooten op zandgrond bij den

Haag 30 Junij, Six.

1002. Chelogynus collaris Dalm.

Een groot ex. var. met de 7 laatste leedjes der antennen zwart en het

abdomen lichtbruin te Schooten, Julij 1873, Rits.

1002a. Ch. infectus Hal.

Walker, Ent. Mag. IV. p. 419, n°. 9. Haliday, Ent. Mag. V. p. 518.

— In het Ulvenhoutsche bosch, 8 Junij een 2, Rits. — Bij den

Haag een dergelijk, Six.

10025. Ch. brachycerus Dalm.

Dalm. Anal. Ent. p. 12, n°. 9. en Act. Holm. 1818. I. p. 87 (8

Pubicornis). Thoms. Ofv. Fork. 1860 p. 179, n°. 12. — De man bij

Utrecht, Six.

1002c. Ch. flavicornis Dalm.

Dalm. Anal. Ent. p. 10, ne. 13. Nees ab Es. Non. II. p. 374, n° 4.

Walk. Ent. Mig. IV. p. 417, ne. 6. Thoms. 2. 2. p. 178, no, 9. —

Een bij Utrecht, Six.

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 253

1006. Aphelopus melaleucus Dalm.

Deze is het wijfje en ne. 1007 Afrafus het mannetje van eene en

dezelfde soort.

1008a. Goniozus claripennis Först.

Först. Centur. in Verh. Rheinl. und Westph. VIII. (1851) p. 7. —

Een Q bij den Haag, Six.

10085. Gon. fuscipennis Först.

Först. Z. 2. p. 12, n°. 34, Tab. I. f. 4. — Bij Scheveningen in Sept.

vend We

4008e. Gon. tibialis Voll.

Nog te beschrijven. — Bij den Haag in Oct. Leesb. — Aldaar 25

Aug. Six,

1010a. Perisemus cephalotes Först.

Först. Centur. in Verh. Rheinl. u. Westph. XVII (1860) p. 111. —

Een 9 op een elzenblad in de laan van Nieuw Oostindie bij den

Haag, 20 Sept. 74.

1010b. Per. triareolatus Först.

Först. Centur. in Z. 2. VIII. (1851) p. 10. — Beide sexen bij den

Haag, Six. Een Q in Febr. aldaar, Teesb.

4011a. Epyris niger Westw.

Westw. in Isis voor 1835, p. 563. — Twee voorwerpen iu Sept. Six.

4015. Calliceras abdominalis Thoms.

Thoms. Proctotr. p. 303, n°. 4. — De bijna ongevleugelde var. 2 bij

Utrecht of Driebergen, Six.

1014. Lagynodes pallipes Voll.

Is Theocolax formiciformis Westw. 9. Zie n°. 937a.

1014a. Microps pallidus Thoms.

Thoms. Proctotr. p. 301. — Een Q in Maart bij den Haag, Leesb.

4015«. Megaspilus puncticeps Thoms.

Thoms. Proctotr. p.296, ne. 8. — Den 28sten Junij bij den Haag, Six.

10164. Meg. borealis Thoms.

Thoms. Proctotr. p. 297, n°. 12. -— Den 26sten Aug. bij den Haag, Six.

101 7a. Meg. halteratus Boh.

Thoms. Proctotr. p. 298, no. 16 — Vijf vrouwelijke exx. bij den

Haag en een in Sept. bij Utrecht, Six.

10170. Lygocerus stigma N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. II. p. 275, n°. 1. Thoms. Proctotr. p. 290, no. 3.

— Een 4 met zwarte achterschenen in Aug. bij den Haag, Six.

1020. Ceraphron thoracicus N. ab Es.

Bij Driebergen in Oct. Six.

1024. Proctotrupes Campanulator L.

Een 2 30 Aug. 74 aan de Rhedersteeg, v. V. — Een derg. in Aug.

bij Scheveningen, v. d. W.

254

4022.

10225.

1023a.

1024.

1029.

1031.

10334.

10354.

1037.

1038.

10384.

10380.

1043a.

10440.

BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

Proctotrupes pallipes Jur.

Bij Crooswijk 25 Mei een 4 Piaget.

Pr. brevicornis Hal.

Haliday, Ozyura p. 9, no. 4. — Een Z bij Wassenaar 27 Julij, Piaget.

Pr. viator Hal.

Haliday, Oxyura p. 12, n°. 11. — In Juli te Oosterbeek, Rits.

Pr. calcar Hal.

Een 4 bij den Haag in Julij, Six.

Codrus apterogyne Hal.

Volgens Thomson de type van een ander geslacht, waarop de naam

Codrus van Jurine wordt overgebragt. — De Heer Six ving nog een

ander Q bij Driebergen.

Teleas clavicornis Latr.

De naam moet veranderd worden, zie Thoms. Proctotr. p. 423. —

Een 4 bij den Haag in Mei en een aldaar 10 Julij, Six.

Prosacantha varicornis Thoms.

Thoms. Proctotr. p. 424, n°. 1. (verschilt van 1033 in kleur der sprie-

ten). — Wijfjes bij Utrecht en te Beek (1 Mei), Six. — Een 9 met

zeer korte vleugels in het voorjaar en later een £ bij Breda, Heyl.

Pr. pedestris N. ab Es.

Nees ab Es., Mon. II. p. 293, 10 9 et 299, 1 4 (Platygaster apterus).

Thoms. Proctotr. p. 431, n°. 25. — Een 4 18 Juli} bij den Haag,

Wo MAUVE

Scelio rugulosus Latr.

Op Walcheren, Gerth v. W. De var. Inermis Zett. bij Utrecht, Six. —

Een intermediair voorwerp in Aug. 75 op Staalduin, v. V

Inostemma Bosc Jur.

Een zeer klein wijfje 28 Julij, binnen ’s huis te ’s Gravenhage, v. V.

Sactogaster curvicauda Först.

Först. Hym. Stud. 2. p. 114. Thoms. Proctotr. p. 72, n°. 2. — Een

9 in het Wassenaarsche duin 21 Aug. 73, Six.

Isocybus ruficornis Latr.

Walk. Ent. Mag. III. p. 240, ne. 39. Pl. XII, f. 10. Nees ab Es.

Mon. Il. p. 300, n°. 4 (Platyg. grandis). Verscheidene exx. van beide

sexen in Sept. in het duin bij Scheveningen, v. d. W.

Amblyaspis Tritici Hal.

Walk. Mon. in Ent. Mag. INI. p. 233, sp. 26. — Een bij Driebergen

in Oct. Six.

Ooctonus vulgatus Hal.

Haliday, Ent. Mag I, p 344, n°. 2. Förster, Zinnaea Ent. II. p. 200. —

Een 9 in Mei bij den Haag, Six,

(SL

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA.

1044b. Ooctonus litoralis Hal.

Haliday, Ent. Mag.I, p 344, no. 4. Förster, Zinnaea Ent. II. p. 204.

— Een 2£ in Junij bij den Haag, Six. — Een ander eenige dagen

daarna in het duin, v. V.

10454. Polynema similis Först.

Först. Zinnaea Ent. II. p. 218. — Een d bij den Haag, Six.

1047. Galesus fuscipennis Curt.

Een g aan de Zuidplas in het begin van Sept. Piaget.

1047a. Gal. coracinus Först.

Gedetermineerd naar „een typisch 4. — Twee wijfjes in Oct. bij den

Haag, Six.

1048. Aneurhynchus nodicornis Marsh.

Een man in Julij 61 op Wikkenburg, Witt.

1048a. An. ruficornis Thoms.

Thoms. Proctotr. p. 376, n°. 4. — Een wijfje bij Utrecht, Six. — Eene

var. 4 met donkerbruine sprieten en pooten bij Utrecht in Junij, Wtt.

10480. An. galesiformis Westw.

Westw. in Isis 1835, p. 563. Thoms. Proctotr. p. 376, n°. 1. — Het

mannetje bij het huis ter Heide 11 Sept. Piag. — Het wijfje op

Walcheren, Gerth v. W.

1049. Paramesius rufipes Westw.

Een 9 tegen het eind van Mei in de Scheveningsche boschjes, Six.

1049a. Par. elongatus Thoms.

Thoms. Proctotrup. p. 371, n°. 3. — Ben Q in Holland (bij Leiden?) Perin.

10490. Par. brachypterus Thoms.

Thoms. Proctotrup. p. 371, n°. 4. — Twee wijfjes in April bij Delft, Everts.

1050 Diapria elegans Jur.

Een 4 25 Julij bij Hilversum, v. V. Bij den Haag, Six en v. V.

1051. D. conica Latr.

Bij den Haag in Noy. onder bladeren 2 exx. Leesb.

1052. D. nigra N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. II. p. 321, n°. 2. Thoms. Proctotr. p. 364, n°. 14.

— Een 2 bij den Haag, Six. — Aldaar in Nov. onder afgevallen

bladeren 6 exx. Leesb.

10520. D. carinata Thoms.

Thoms. Proctotrup. p 361, n°. 2. — Bij Voorburg in Aug. Iv. Schepm.

1054a. Loxotropa tritoma Thoms.

Thoms. Proctotrup. p. 368, n°. 2. (Basalys, B). — Een 2 in Oct. bij

den Haag, Six.

1056. Ismarus dorsiger Curt.

Ken voorwerp in het duin bij den Haag, en een in Julij bij Utrecht, Six.

256 BIJVOEGSEL TOT DE NAAMLIJST VAN

1060a. Belyta analis Thoms.

Thomson, Scand. Proctotr. p.176, n°. 24. — Een? bij den Haag, Six.

1061. Cinetus gracilipes Curt.

In zeer groot aantal aan de onderzijde van Eschdoornbladeren te Velp, Rits.

1061a. Cin. femoralis N. ab Es.

Nees ab Es. Mon. II. p. 341, n°. 6 (Belyta). — Bij Wassenaar

27 Juli 68, Piaget.

1062. Helorus ater Jur.

In het midden van Julij op de duinen bij Wassenaar, v. V.

Wanneer men van het geheele aantal soorten van deze

negen Familién die aftrekt welke, doordien zij met anderen

zamenvallen, niet langer op de lijst als afzonderlijke soorten

mogen voorkomen, meen ik dat men voor het totaal der

inlandsche soorten, waarvan de namen bekend zijn, 1352

stellen mag. Daarbij komen dan de vier of vijf nieuwe

soorten, hier reeds opgenoemd en die ten spoedigste door

mij beschreven zullen worden; eindelijk nog een twee-

honderdtal waarvan de determinatie mij niet mogt gelukken

of om andere redenen is uitgesteld. Wanneer men daarbij

rekent het hoogst waarschijnlijke getal van 600 soorten

voor de inlandsche Aculeata (onze oude lijst heeft er reeds

197 opgenoemd), dan kan men zich een der waarheid

eenigzins nabijkomend denkbeeld maken van den rijkdom

dezer orde van insecten op onzen bodem, waarbij altijd

nog dient in het oog gehouden te worden, dat de grenzen

ten oosten en zuiden nog bijna niet in dit opzigt zijn

onderzocht.

Ik laat hier eene lijst volgen van eenige drukfouten in

de Nieuwe Naamlijst voorkomende:

NEDERLANDSCHE HYMENOPTERA. 257

1ste gedeelte, Deel XII. 1869.

N° 10 Negricornis lees: Nigricornis.

2de gedeelte, Deel XVI. 1873.

N° 236 Luctatorius lees: N° 326 Luctatorius.

» 385 Grav. Il. p. 273 lees: Grav. II. p. 373.

» 405 Grav. Ichn. Eur. III. p. 69 lees: Grav. Ichn. Eur. II,

ps 442012269:

» 703 Fasciatum Grr. lees: Fasciatum Gir.

» 878 Triaugulator lees: Triangulator.

» 217 Minuta lees: 917 Minuta.

» 923 Aeneiventris Hal., Halid. lees: Aeneiventris Hal., Walk.

» 1010 Nees ab Es. Mon. II. p. 693 lees: p. 393.

» 1014 Rufipes lees: 1017 Rufipes.

» 1029 Apterogynus lees: Apterogyne.

» 1047 Fuscicornis lees : Fuscipennis.

» 1056 Brit. Ent. Vol. VIII. Pl. 398 lees: PI. 380.

In het geslacht Callimome hebben sommige soortsnamen

een mannelijken uitgang in plaats van een’ vrouwelijken,

waarbij natuurlijk aan den generieken naam Torymus ge-

dacht is, die als eerst ingevoerd, ook werkelijk den voor-

rang hebben moet.

DE INLANDSCHE BLADWESPEN

IN HARE GEDAANTEWISSELING EN LEVENSWIJZE BESCHREVEN

DOOR

8. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN.

NEGENTIENDE STUK.

SELANDRIA CANDIDATA Fall.

(Repanda KI.).

N°. 1494 der Nieuwe naamlijst.

Vergelijk voor het volkomen insect :

FALLEN, Acta Holm. 1807. 105. 40.

Harrıc, Blatt- und Holzwespen, p. 279, n° 40.

THomson, Hymen. Scandin. J. p. 230, n° 3.

De larve, zoo het schijnt, nog onbekend.

Selandria nigra, nitida, prothoracis limbo, squamulis et

marginibus segmentorum abdominalium albis ; maculis trans-

versis in abdominis dorso cinereis, ore, orbitis, stigmate et

pedum maxima parte subtestaceis. Long. 6 mm.

Voor verscheidene jaren zond mij eens Prof. Westwood

uit Oxford eene gele Tenthredo-larve in eene pennenschacht

over met verklaring in een’ brief dat dit de schelm (rascal)

was, die jaarlijks zijne rozen-loten uitholde, en dat hij tot

nog toe niet zoo gelukkig was geweest dit dier tot volkomen

gedaanteverwisseling te kunnen brengen. Hij vroeg mij

DE INLANDSCHE BLADWESPEN. 959

natuurlijk of ik dit insect ook kende; ik moest die vraag

ontkennend beantwoorden, maar nam mij voor zoo mogelijk

de zaak te onderzoeken. Ongelukkig was het voorwerp door

de reis of het gebrek aan voedsel zoo zeer gehavend, dat

daarvan geene imago te verwachten was.

In mijn’ tuin te Leyden had ik onder andere rozen, ook

een bijzonder fijn Fransch rozenstruikje, waaraan ik het-

zelfde gebrek van ombuigen en verwelken van een lot

meende waargenomen te hebben; ja, het zou mij niet

verwonderen dat ik zelf er Westwood op een zijner be-

zoeken attent op had gemaakt en dat dit aanleiding gaf tot

het zenden der larve zijnerzijds; het is echter zoo lang

geleden dat ik dit niet meer durf verzekeren. Hoe dit zij,

ik keek telkens naar mijn rozenstruikje en in Junij 1865

vond ik op eenmaal niet alleen op die roos, maar ook op

anderen verscheidene knikkende loten. Ik vond: er den

4“ Junij een en deed die op spiritus. Den 8%" en 10° heb

ik er uit de loten in een fleschje met aarde gedaan, daar

ik in den tuin verscheidene uitgeholde loten vond, waaruit

de larve reeds verdwenen was, zoodat ik vermoedde dat

zij niet als Emphytus cinctus binnen het lot, maar in den

grond tot pop veranderden.

Een dezer larven teekende ik af (zie fig. 3) en tevens

stelde ik in omtrek naar de natuur het ombuigen van het

rozenlot voor, waaraan men de woonplaats van het dier

herkent (zie fig. da). Een dergelijk omgeknakt lot ontwik-

kelt zich niet verder, maar verdort. De larve was tamelijk

dik, vettig op het gezigt en vuil beenkleurig geel van kleur,

iets schooner aan de drie voorste segmenten, de gevulde

darm scheen bruinachtig door. Naar mijn beste tellen meende

ik twintig pooten te kunnen onderscheiden, de buikpooten

waren echter verbazend kort of werden telkens te veel in

het ligchaam opgetrokken. De gladde en bolronde kop was

okergeel van kleur met okerbruine bovenkaken; de voel-

sprietjes onder de oogen waren tamelijk lang en de oogen

zelven stonden in ronde donkergrijze, bijna zwarte plekken.

260 DE INLANDSCHE BLADWESPEN.

De luchtgaten waren zeer langwerpig, elliptisch, grijs om-

zoomd. Het was mij niet mogelijk eenige haren op het

geheele ligchaam te ontdekken en tegen de gewoonte, hadden

de voorpooten geene bruine hoornachtige klaauwtjes, maar

witte.

Hoe nu deze larve, die bij fig. 2 voorgesteld wordt zoo

als zij zich met den kop naar beneden, tracht te verbergen

in een van boven afgescheurd uitgehold rozenlot, hare

eerste jeugd doorgebragt heelt, is mij nog een raadsel. Voor

verscheidene jaren heb ik eens van den heer Ver Loren een

klein geel bladwesplarfje ontvangen , dat in den omgekrulden

rand van een rozenblad aangetroffen werd; zoowel de

overeenkomst in kleur en gedaante, als ook de zucht tot

eene verborgen levenswijze aan beiden gemeen, doen mij

vermoeden dat de kleine wel den zeer jongen toestand van

de groote kan voorstellen.

Wanneer onze larve volwassen is, verlaat zij hare woning

en begeeft zich in den grond, waar zij van zand en aard-

korrels een stomp ovaal cocon (fig. 4) aan elkander spint;

dit geschiedt in het begin van Junij en van dien tijd af

tot in het voorjaar ligt de larve, eenigzins toegevouwen

met den kop naar beneden en den staart naar omhoog,

zonder verandering daarin. Toen ik eens des winters een

cocon opende, vond ik de larve in dien toestand. Een

gevolg van dit lange liggen zonder verandering, gepaard

met het geringe aantal mijner voorwerpen, is geweest dat

ik geene pop heb gezien en dus die ook niet heb kunnen

afbeelden. Ik was namelijk bevreesd dat ik door het suc-

cessivelijk openen der cocons al mijne dieren den dood in

de armen zou voeren; want zelden gebeurt het dat eene

in haren winterslaap gestoorde en door het verbreken van

het cocon aan al te spoedige afwisseling van droogte en

vochtigheid blootgestelde larve de verandering in pop beleeft.

Hoe het gekomen is dat ik in het voorjaar niet zoo goed

heb opgelet dat ik de wesp zich in het suikerglas kon

zien bewegen weet ik niet meer te zeggen, maar zeker is

DE INLANDSCHE BLADWESPEN. 261

het dat de eenige wesp, die uit de bovenvermelde larven

bij mij uitgekomen is, dood heb vinden liggen op de aarde.

Het voorwerp was een wijfje van Selandria candidata Fallen ,

eene soort die van Klug den naam van S. repanda ont-

vangen heeft en alom vrij zeldzaam schijnt te zijn,

Daar ik mijne waarnemingen voor incompleet moest

verklaren , — mij ontbrak namelijk de kennis van de pop en

het mannetje, — besloot ik met de uitgave te wachten tot

mij gelegenheid zou zijn gegeven om het onderzoek voort

te zetten. Doch ik ben sedert niet meer zoo gelukkig ge-

weest de larve te zien en ofschoon ik mij verscheidene

jaren voorgenomen heb naar Noordwijk te gaan in de

eerste dagen van Junij om daar de rozen in de kruidtuinen

te onderzoeken, het is er maar eens toegekomen en het

resultaat was = o. Ook heb ik door een mijner kennissen

aanvrage laten doen bij een rijken kweeker aldaar, doch

met hetzelfde ongunstige gevolg. Ik geef het dus zoo goed

als op, tot nadere kennis van de levenswijs te geraken en

publiceer wat mij tot heden bekend werd.

Selandria candidata behoort tot eene kleine groep welke

Thomson als geslacht onder den naam Poecilosoma afzondert,

tot een van welks voornaamste eigenschappen behoort, dat

het achterlijf bont of ten minste overdwars gestreept of

met bandjes bedekt is. Ik voor mij ben tegen het aannemen

van verdeelingen op zulke nietigheden gegrondvest, maar

ik vrees dat de gedweeë volgzaamheid der entomologen ,

die in het aannemen der prullerigste onderscheidingen

werkelijk verbazingwekkend is, toch dit genusje, zoo als

zoo vele anderen wel weder slikken zal.

De kop is kort en breed, weinig glanzig, op het voor-

hoofd en het aangezigt met allerlei plooijen en indruk-

sels bezet, niet behaard. De oogen zijn bruin, ovaal,

tamelijk uitpuilend. De sprieten staan laag in het aange-

zigt, zijn weinig langer dan de thorax, en bestaan uit

9 leedjes, waarvan het derde het langste en het negende

het smalste is. De monddeelen zijn wit, behalve de basis

262 DE INLANDSCHE BLADWESPEN.

der mandibulen die grijs is; de bovenlip is helderder wit

dan de clypeus, die geelachtig betint is. Vuil wit zijn voorts

de kaken en de breede achterrand der oogen.

Aan den glanzigen en zeer kort behaarden thorax zijn

wit de bovenzoom van den prothorax en de vleugel-

schubbetjes; aan de doorschijnende, iriserende doch wel

een weinig berookte vleugels is de voorrand en het stigma

wit met een bruin tintje. In de tweede cubitaalcel ziet men

een hoornvlekje; de lancetvormige cel heeft eene zeer

scheef staande dwarsader en de ondervleugels vertoonen

seen middeleel. De zijden der borst dragen bij mijn exem-

plaar ter wederzijden een rond wit vlekje.

Het achterlijf, dat vrij breed en plat is, heeft niet alleen

den achterrand der segmenten zeer fijn wit gezoomd, maar

ook op de 2°, 3°, 4" en 5° ringen ter wederzijde van den

rug blaauwgrijze, in het midden afgebroken dwarsbandjes,

waaromtrent ik twijfel of zij niet uit eene bekleeding van

zeer korte haartjes zou bestaan. De legboor steekt kort uit.

De pooten zijn gewoon, eer slank dan krachtig. De basis

der heupen en het grootste gedeelte der dijen zijn brons-

achtig zwart, de benedenhelft der heupen, de trochanters,

de knieën, de scheenen behalve de bruine benedenhelft en

de basis der tarsen zijn vuilachtig wit; het overige gedeelte

der tarsen is bruin. De klaauwtjes aan het laatste lid heb-

ben dubbele haakjes, dat is te zeggen twee haakjes achter

elkander.

Mijn eenig uitgekomen voorwerp was, gelijk reeds ge-

zegd werd, van het vrouwelijke geslacht. In de beschrijving

van Thomson lees ik dat bij den man de teekening op kop

en thorax minder duidelijk is en dat het laatste buikseg-

ment aan den rand is ingekeept.

Dat deze soort zeldzaam is ten onzent, blijkt wel uit

het bovenstaande, meer nog echter eat dat zij in de

Naamlijst van inlandsche Hymenoptera nog niet opgenomen

was. Ook elders is zij zeldzaam; Hartig trof haar eens op

wilgen aan, terwijl Thomson bepaaldelijk zegt: tamelijk

DE INLANDSCHE BLADWESPEN. 263

zeldzaam, hij voegt er echter bij «op berken», 'tgeen ik

verklaar niet te kunnen uitleggen.

Hoogstwaarschijnlijk heeft deze bladwespsoort nimmer

meer dan eene generatie in het jaar.

mo Be

Verklaring van Plaat 10.

Een rozentakje, waarvan bij a een lot omgeknakt

en uitgegeten is.

Een afgebroken lot, waarin de larve zich tracht

te verschuilen.

De volwassen larve, iets vergroot.

Haar aarden cocon.

De vliegende wesp, vergroot.

Haar kop, nog iets meer vergroot, schuin van

voren te zien.

NEMATUS CRASSULUS Dahlb.

N°. 64 der Nieuwe Naamlijst.

Vergelijk voor de imago:

DAHLBOM, Conspect. Tenthr. n° 96.

Harrie, Blatt- und Holzwespen, p. 202, n° 33

(Leucostictus).

THOMSON, Hymenopt. Scand. I. p. 157, n° 90.

en voor de larve:

KALTENBACH, Die Pflanzenfeinde, p. 580, n° 333

(Xanthogaster).

P. CAMERON Jr., Proceed. of the N. Hist. Soc. of

Glasgow, Vol. p. 313.

Nematus brevis, niger, apice clypei, labro, genis, pronoti

angulis, squamulis, stigmate et trochanteribus albis ; femoribus

fulvis, calcaribus posticis curvatis. Long. 4—5 millim.

Of aan dit insect de naam Crassulus van Dahlbom toe-

komt, dan wel die van Leucostictus van Klug en Hartig is

bij mij niet uitgemaakt. Is het Conspectus van Dahlbom,

dat ik niet ken, niets meer dan eene systematische naam-

lijst, dan moet zijn naam vervallen, tenzij de naam Leu-

costictus, gelijk Thomson en Cameron schijnen te vermoeden ,

niet aan deze maar aan eene zeer na verwante soort ge-

schonken zij, in welk geval de naam zou zijn Nem. crassulus

met bijvoeging van Thoms., niet van Dahlb.

Kaltenbach noemt zijne soort Xanthogaster Först. doch dit

is kennelijk verkeerd, daar het insect onder dien naam

door Prof. A. Förster in het Tijdschrift voor Rhijnland

en Westfalen beschreven (Deel XI, 1854, bl. 313. Tab.

VI, fig. 26), behalve dat het in het algemeen veel lichter

DE INLANDSCHE BLADWESPEN. 265

van kleur is en eene andere verdeeling van kleuren ver-

toont, sprieten heeft in het mannelijke geslacht zoo lang

als thorax en abdomen, terwijl de sprieten van mijn voor-

werp naauwelijks zoo lang zijn als het abdomen alleen.

Ook stemt de teekening door Förster geleverd niet met

mijne voorwerpen overeen, aangezien de derde dwarsader

tusschen radius en cubitus bij hem regtstandig is, bij

mijne voorwerpen naar regts beneden scheef staat, daar-

gelaten dat ook de teekening der gesloten cellen ın den

ondervleugel eenigzins afwijkt. Wij laten dus Förster’s

Xanthogaster voor ’t geen zij zijn moge en stellen alleen

vast dat zij onze soort niet is,

Vrij zeker is het dat onze soort is de N. crassulus van

Thomson en dus misschien ook die van Dahlbom. In de

beoordeeling of zij ook tevens Leucostictus Hart. (Mus. Klug.)

zijn kan, ’t geen slechts door weinig beteekenend verschil

gewraakt wordt, houde men in het oog, dat Hartig van

zijne soort zegt dat zij omstreeks het einde van Mei om

Salix capraea zwermt.

Mijne eerste kennismaking met de larve dezer soort

dagteekent van den tijd, toen wijlen mijn vriend Wttewaall

mij behulpzaam was in het opsporen der levenswijze van

schadelijke insecten. Wandelende langs de oevers van den

IJssel, viel het hem in het oog dat de bladeren van de

kat (Salix viminalis) dikwijls in de lengte toegevouwen waren

en dat daarbinnen zich een bladwesplarfje bevond. Hij

zond er mij een zeker aantal van toe; ik teekende ze af,

doch was niet in staat ze op te kweeken; naar ik meen,

gelukte hem dit evenmin. Waarschijnlijk waren onze lar-

ven te jong. !

Dezelfde soort werd mij 27 Julij 1874 mede in bladeren

van Salix viminalis toegezonden door den heer P. Cameron Jr.

uit Glasgow, denzelfden wiens opstel over deze soort in

de «Proceedings of the Natural History Society of Glasgow»

ik boven aangehaald heb. Later ontving ik ook van dezen

ijverigen natuuronderzoeker het ei en de jonge rups. Het

266 DE INLANDSCHE BLADWESPEN.

is dan ook gedeeltelijk aan zijne mededeelingen ontleend

wat ik hier omtrent den eersten en derden toestand van

ons insect ga zeggen.

De moederwesp slaat (op welke wijze is ons onbekend,

doch waarschijnlijk na knaging van eene glee in de epi-

dermis der bovenzijde) eene zijde van een wilgenblad voor

een gedeelte naar binnen om en legt tusschen de toegeslagen

plekken een ovaal bruin eitje, waarna zij op eene nog niet

waargenomen wijze, het omgeslagen gedeelte aan den rand

vastkleeft. Op plaat 11 stelt fig. 4 een op die wijze omge-

slagen gedeelte van een blad van Salix Capraea voor, waar-

nevens het bruine eitje vertoond wordt, tevens met aan-

duiding der plaats, waar het ender het omgeslagen bladstuk

verborgen lag.

De heer Cameron zegt dat hij een dergelijk blad met

de loupe beschouwende, duidelijk aan de randen puntjes

zag van zekere lijmige stof, waarmede de omslag onder

tegen het blad aangehecht was geweest.

In het begin leeft de larve onder dit bedeksel, later

trekt zij bijna de eene helft van het blad, altijd in de

rigting der hoofdnerf, op de andere.

De zeer jonge larve van 2 mm. lengte, die bij fig. 2

wordt voorgesteld, is geelachtig, bijna ongekleurd en schier

glasachtig. Haar kop, de klaauwtjes en twee bandjes op de

laatste segmenten, zijn zeer licht bruin betint.

In het begin vergenoegt zij zich met het uiteeten van

de onderbladhuid en het celmoes tot op de bovenhuid en

dat wel eerst binnen de plooi, die haar bedekt, daarna

echter ook daar buiten en, ofschoon Cameron het tegendeel

beweert, eindigt zij met gaten.door het blad heen te eeten,

selijk bijna iedere andere bladwesplarve. Bij fig. 5 ziet men

een blad, door eene mijner Geldersche larven geheel stuk

geknaagd.

Na de 3de vervelling is de larve bijna 9 mm. lang en

heeft de gedaante van fig. 3. De kleur van den kop is dan

iets bruiner en die van het ligehaam iets groener, doch

DE INLANDSCHE BLADWESPEN. 267

het meest merkwaardige is dat ieder segment in drie dwars-

plooijen verdeeld is, waarvan ieder 4 wratjes op den rug

draagt, welke wratjes met korte witte haartjes bedekt zijn,

waarvan alternatief telkens een naar voren en een naar

achter gebogen is. Ook de kop is met haartjes bekleed.

Men vergelijke de beide figuren 3 en 4.

Is de rups eindelijk volwassen (zie fig. 6), dan bereikt

zij eene lengte van 12—15 mm. en heeft in het geheel

20 pooten, daar alleen de 4 en 11° ligchaamsringen geene

pooten vertoonen. Haar kop is zeer groot en bol, tevens

zeer glanzig, licht- of donkerbruin van kleur. De kleine

oogen staan in ronde zwarte plekken. Het lif is licht

groen van kleur, doch de donkere darm schijnt op den

rug overal door, zoodat het midden altijd donker groen is;

het geheele lif is sterk geplooid, daar iedere ring door

twee insnijdingen in drie bolle plooijen verdeeld is, op welke

plooijen de vroeger beschreven wratjes staan, doch niet altijd

even duidelijk en nu niet of flaauwelijk met haartjes bezet.

De zes voorpooten zijn licht geelgroen, elk met een schuin-

staand bruin streepje aan de basis en met een bruin

klaauwtje aan het eind. Het derde paar dezer pooten wordt

bijzonder ver naar achteren gestrekt, zoodat men zeggen

zoude dat het vierde segment pooten bezit. De buikpooten

ziin licht groen. Aan de laatste ligchaamsringen ziet men

twee zwarte bandjes, een breed vooraan en een smal daar-

achter; geheel aan het einde twee uitstekende doorntjes

met zwarte spitsen.

Deze larven, die wanneer zij ontbloot worden, zich zeer

weinig lichtschuw vertoonen, slaan bij aanraking met den

staart in de rondte.

In Augustus, volwassen zijnde, verlaten zij hare wilgen-

bladeren, laten zich op den grond vallen en spinnen op

de oppervlakte, tegen een verdord Llad of iets dergelijks

een lichtbruin cocon, gelijk men er een afgebeeld ziet bij

fig. 7. Het popje, dat ik niet gezien heb, is volgens den

heer Cameron groen.

268 DE INLANDSCHE BLADWESPEN.

De imagines beschrijf ik naar voorwerpen van genoemden

entomoloog ontvangen; of onze Nederlandsche in allen deele

gelijk zijn aan deze Schotsche voorwerpen, zullen latere

onderzoekingen moeten leeren.

Het wijfje is 5 mm. lang en vrij breed, voornamelijk aan

het abdomen. De kleur is een glanzig zwart, op kop en

thorax een weinig bruinachtig. De sprieten zijn niet langer

dan kop en borststuk, zwart. Aan den kop zijn de mond-

deelen, de wangen en min of meer de rand achter de

donkerbruine oogen vuilwit gekleurd. De schouderpunten

van den prothorax en de vleugelschubjes zijn geelachtig wit.

De vleugels, vrij stomp en breed, zijn helder doorschijnend,

met geel stigma, lichtbruin costa en iets donkerder aderen,

behalve de lancetvormige ader, die geel is. De ruggekorreltjes

zijn moeijelijk te onderscheiden. Aan de pocten zijn de

heupen aan de basis zwart, aan de spits even als de tro-

chanters wit; de vier voorste pooten zijn verder zeer licht

geel met bruine tarsenspitsen; de achterdijen zijn licht

oranje, de scheenen licht geel, aan de spits wat gebruind

met korte kromme stekeltjes; de tarsen zijn met hunne

klaauwtjes bruin. De anus is min of meer bruingeel betint.

Vergelijk fig. 8.

Het mannetje is iets slanker, heeft langere sprieten die

aan de onderzijde lichtbruin zijn, en de anaalplaat alsmede

de cerci, zeer duidelijk geel gekleurd (zie fig. 9). Ook zijn

de vleugels aan de buitenhelft donkerder, het stigma is

vuilgeel met bruinen onderrand en de lancetvormige ader

is voorbij de helft bruin. Eindelijk zijn de pooten niet zoo

helder van kleur als bij het wijfje. |

Ik veronderstel dat deze soort, die in het jaar slechts

eene generatie schijnt te hebben, daar de wespen in Mei

uitkwamen, vrij gemeen zal zijn op de wilgen aan onze

rivieren en wenschte wel dat de oeverbewonende entomo-

logen daarop hunne aandacht wilden vestigen. Op onze

gewone witte wilg en op de duinwilg heb ik haar nooit

waargenomen en slechts eenmaal bij Naaldwijk op Salix

DE INLANDSCHE BLADWESPEN. 269

viminalis. Waarschijnlijk is zij over het geheele noorden

van Europa verbreid.

Fig.

—

Verklaring evan Bla att 1%

Een gedeelte van een blad van de wolwilg met den

rand omgeslagen; het eitje daarnevens vertoond.

Eene zeer jonge larve, vergroot.

Eene halfwassen larve, vergroot.

Haar zesde segment op den rug, sterk vergroot.

Een blad van de kat, omgevouwen en stuk gegeten.

Volwassen larve, vergroot.

Het cocon.

Het wijfje vliegend, vergroot.

Het achterlijf van het mannetje, vergroot.

Sia NDA Adi BP ES

N°. 134 der Nieuwe Naamlijst.

Vergelijk voor de imago:

LINNAEUS, Syst. nat. Gmel. p. 2667, n° 126.

KLuG, in Mag. Naturforsch. Freunde VII, p. 67, n° 44.

Hartic, Blatt- und Holzwespen. p. 273, n° 23.

en voor de larve:

KALTENBACH, Die Pflanzenfeinde. p. 9.

Selandria subaenescens nigra, nilida, genubus, tarsis ti-

biisque aibidis, his apice vel interne fuscescentibus, cenchris

albis nitidis. Long. 6 s. 7 mm.

De acht regels druks van Kaltenbach ter aangehaalder

plaats is alles wat wij van de larve en huishouding van

deze reeds vroeg bekende soort opgeteekend vinden, zoodat

eene iets omstandiger beschrijving met eene afbeelding wel

niet gewraakt zal worden, al ontbreekt daar ook aan de

kennis van ei en pop.

Het scherpe sap der ranonkels, dat het vee niet verdragen

kan, schijnt voor enkele insecten niet alleen onschadelijk te

zijn, maar ook zekere aantrekkelijkheid te hebben.

Twee torretjes, 2 vlinders, 2 bladwespen, een vliegje,

een blazenpoot en twee bladluizen worden opgegeven als

vernielers der bloemen en bladeren van verschillende soor-

ten van Ranunculi. Daartoe behoort ook Selandria albipes L.

in larventoestand.

Voor jaren had ik in mijn’ tuin op Oostindische kers een

groen bladwesplarfje aangetroffen, dat ik uitteekende (zie

fig.1) en ’t geen ik te vergeefs met de bladeren van genoemde

plant trachtte op te kweeken. Later is mij gebleken dat ik

DE INLANDSCHE BLADWESPEN. 971

eene larve van onze soort voor mij gehad had, die waar-

schijnlijk tot dien tijd van boterbloem-bladeren had geleefd

en alleen bij toeval, misschien om van huid te verwisselen,

zich op de kers begeven had. Het was de oorzaak van haren

dood, want het bragt mij in de meening dat ik haar met

O. I. kers, eene plant voor haar ondienstig, moest opkweeken.

Eenige jaren na deze mislukte proef bragt mij mijn vriend

Ritsema uit Haarlem een zeker aantal larven mede, levende

op de bladeren van de gewone boterbloem (Ranunculus acris) ;

zij waren van verschillende grootte en afkomstig uit den

tuin van zijnen vader, destijds te Haarlem woonachtig.

Behalve de grootte vond ik niet veel verschil in de larven,

echter waren sommigen lichter van tint zoowel op den kop

als op het lijf De heer Ritsema had het vorige jaar eene

bladwesp een ei zien liggen op een blad van scherpe

ranonkel en het rupsje, daaruit voortgekomen, opgekweekt;

hij kende dus reeds de soort of ten minste in het algemeen

de gedaante en de kleur van wesp, ei en larve.

Ik teekende twee der mij geschonken larven af (zie fig.

2 en 3). Zij waren zeegroen met gelen gloed, 15 of 16 mm.

lang, rolrond en bijna overal even dik, alleen aan het

staarteinde een weinig dunner. Haar kop was vuil olijfgroen

met een bruinen band dwars over den schedel en met de

oogen in cirkelronde plekken (verg. fig. 4). De monddeelen

waren ietwat zwartachtig. Het ligchaam was zonder vlekken,

noch wratten, noch doorntjes, noch haren, maar vrij sterk

gerimpeld, want iedere ring (zie fig. 5, welke den 40**

voorstelt) was door 3 overlangsche rimpels in vier ongelijk

breede plooijen afgedeeld. De stigmata waren langwerpig

rond, doch wegens de kleinheid bijna onzigtbaar. Ik telde

in het geheel 22 pooten, allen groen; de klaauwtjes der

voorpooten echter waren licht bruin.

Zoo ik mij niet geheel vergis, hadden de jongste larven

geheel groene koppen; ik heb dit echter niet opgeteekend en

durf het dus nu niet meer verzekeren. De korte beschrijving

van Kaltenbach geeft ons hieromtrent geen nader licht.

979 DE INLANDSCHE BLADWESPEN.

Mijn rupsje van de Oostindische kers was veel geler,

zelfs bijna oranje; ik moet dit toeschrijven of daaraan dat

het diertje zich met bloemen had gevoed, ’t zij aan zieke-

lijkheid, waaraan ook de dikke, zwarte ophooping van

drekstoffen, die door het achterlijf heen schijnt, kon worden

toegeschreven.

De larven van onze soort zijn weinig bewegelijk; zij zitten

over dag meest half ineengerold tegen de onderzijde der

bladeren en eten des avonds groote plekken in het blad

meestal aan den rand beginnende, soms echter ook wel in

het midden.

Tegen het eind van Julij spinnen zij zich in den grond in,

binnen een uit aardkorrels aaneengelijmd coconnetje en

blijven daar rustig het volgende voorjaar afwachten om in

pop en vervolgens in wesp te veranderen.

De wesp is 6 tot 7 mm. lang, glanzig zwart met een

bronzen tint, vrij dik en vooral aan het abdomen rolrond.

De heldere glans van het ligchaam veroorzaakt dat men

somwijlen denkt op kop en borststuk witte vlekjes te zien,

die er echter niet zijn; alleen de ruggekorreltjes zijn helder

wit. De kop is kort en breed; oogen en bijoogjes bruin;

sprieten zwart, niet langer dan de thorax, in het midden

tamelijk breed. De vleugels zijn eenigermate berookt met

zwart stigma en vrij donkere aderen; de lancetvormige

ader is gesteeld en de achtervleugels hebben slechts eene

gesloten cel. De legboorscheede steekt een weinig buiten

het achterlijf uit. De pooten zijn glanzig zwart tot digt bij

de knieën, doeh de heupen vertoonen aan de buitenzijde

een langwerpig, lichtgrijs vlekje; de knieën, scheenen en

tarsen zijn wit, met een weinig bruin aan alle spitsen.

De tarsenklaauwtjes zijn zwart.

Ik moet veronderstellen dat de soort hier te lande zeld-

zaam is; zoo niet, dan weet de wesp zich wel te verbergen,

want zij werd niet dikwijls gevangen. Haar voedingsplant

is evenwel gemeen genoeg, daar de boterbloem overal voor-

komt. Ook in Duitschland schijnt Sel. albipes niet gemeen

DE INLANDSCHE BLADWESPEN. 273

en omtrent Scandinavie verzekert Thomson bepaaldelijk dat

zij daar zelden voorkomt.

Verklaring van Plaat 12, boven.

Fig. 1. Eene oranjekleurige larve.

Volwassen larven.

» 3.

» 4. De kop van een dezer, vergroot.

» 6. De vrouwelijke wesp, vergroot.

» 7. De drie pooten aan de regterzijde, vergroot.

NEMATUS LURIDIVENTRIS Fan.

N°. 35 der Nieuwe Naamlijst.

Vergelijk voor het volkomen insect :

FALLEN, Acta Holm. 1808, p. 115, 55.

HartIG, Blatt- und Holzwespen. p.184, n° 1 (Hypogastricus).

C. G. THomson, Hymen. Scand. p. 78, n° 4.

en voor de larve:

REAUMUR, Mémoires V, p. 97, Pl. 12, f. 17 et 18.

DE GEER, Mémoires, vert. v. Goeze, II, Part. 2. p. 267,

nel Pl SS mtd sek alo:

Boucué, in Stelt. Ent. Zeit. 1846, p. 289.

Nematus niger, prothoracis limbo, squamulis pedibusque

rufescenti-albis, femoribus obscurioribus, tarsis posticis fuscis,

alarum cellula lanceolata constricta. Long. 6 mm.

De larve dezer soort is mij sedert lang bekend en werd

jaarlijks door mij te Leyden gevonden in den tijd toen ik

aldaar ambtenaar was aan het Museum; nogthans is het

mij nooit, evenmin als aan Réaumur en de Geer gelukt

daaruit de wesp op te kweeken. Ik stelde dus de uitgave

der beschrijving uit totdat ik zoo gelukkig zou geweest zijn

haar uit de larve te kweeken, doch ik begin daaraan te

wanhopen, en volkomen zekerheid hebbende omtrent de

soort der wesp, niet alleen door de aangehaalde opstellen

van Bouché en Thomson, maar ook door de verzekering

van wijlen mijn’ vriend Kaltenbach, wien ik mijne teekening

toezond, en eindelijk van den heer P. Cameron Jun. te

Glasgow, wien het wel gelukte de larf tot imago te brengen,

wil ik niet langer uitstellen mijne teekening aan het publiek

aan te bieden, te meer daar het volkomen insect in Neder-

DE INLANDSCHE BLADWESPEN. 973

land gevangen is, door den heer Six in Mei te Utrecht en

door mij in het begin van Junij bij den Haag, zoodat in-

landsche voorwerpen voor de beschrijving dienen kunnen.

De larve leeft in September aan de onderzijde van elzen-

bladeren (Alnus glutinosa), is zeer traag en eet onregelmatige

gaten in het blad (zie fig. a); den bladrand heb ik haar

nooit zien beknagen. Réaumur noemde haar « fausse-chenille

cloporte » en niet ten onregte, want hare gedaante doet sterk

aan die eener pissebed denken. Over dag vindt men haar

altijd stil zitten met den kop tegen een nerven-oksel aan-

gedrukt. Zij vertoont, behalve de bijzonderheid van het

breed en plat uitstaan der zijden van het lijf, ook nog deze

dat haar schedel dubbel puntig is en dat zij in waarheid

49 pooten bezit, want de beide achterpooten zijn aaneen-

gegroeid.

De kop (zie fig. c) vertoont op den schedel 2 stompe

hoorntjes of verhevenheden en is licht feuille-morte van

kleur, terwijl de bovenkaken de kleur hebben van gebrande

oker; van de beide hoorntjes loopen naar den nek twee

fijne, bruine streepjes. De oogen staan in ronde zwarte

plekken, meer zijdelings geplaatst, dan bij andere blad-

wesplarven.

Het ligchaam is boven en onder licht sapgroen. Er zijn

aan de zijden van het lijf 9 paren pooten en onder den

anus een breede poot, aaneengegroeid van die van het

laatste paar. De voorpooten (zie fig. c) vertoonen groote

ballen onder aan het voorlaatste lid en aan het laatste

bruine klaauwtjes. Het eerste ligchaamssegment is klein en

onder den rand van het tweede verborgen. Het 2° vertoont

aan de bovenzijde een groot en vooral breed, aan de boven-

zijde eenigzins bol gebogen schild met half doorschijnende

randen, die zijdelings een weinig uitgebogen en met witte

haartjes gezoomd zijn. Het 3" segment is smaller en zeer

breed, doch zonder andere versiering dan de haartjes op

zijde. Op alle volgende segmenten is het lijf van de zijde-

lingsche uitsteeksels, die aan den buitenkant halfrond toe-

276 DE INLANDSCHE BLADWESPEN.

loopen, zeer duidelijk te onderscheiden ; waar deze laatsten

beginnen staat van het 4° tot het 11° segment aan iedere

zijde een vrij groot langwerpig onregelmatig zwart vlekje

aan den voorrand en tusschen dit en den buitenrand een

kleiner grijs vlekje. Het 11* segment vertoont alleen de

grijze vlek zonder de zwarte. Op het 12" segment staan

twee grijze stippen digt bijeen. Al deze ringen zijn aan den

buitenrand met eene franje van fijne haren bezet en het

laatste segment is bovendien aan de zijden nog eens diep

ingesneden. Op den eersten ligchaamsring waren de lucht-

gaten duidelijk zigtbaar, elliptisch, klein, lichtbruin; op de

anderen kon ik ze niet onderscheiden.

Tegen het einde van September dalen de larven van de

elzenbladeren af op den grond, waar zij van aardkorreltjes

een vrij dun coconnetje vervaardigen. Daarin blijven zij,

volgens Bouché en Kaltenbach, tot in Mei van het volgende

jaar in denzelfden toestand liggen, veranderen dan in pop

en veertien dagen later kruipen zij in wespengedaante

weder naar boven. Daar er in den winter velen in den

grond omkomen, is het getal wespen betrekkelijk gering ;

dit geeft dan ook de verklaring van het feit, dat zij tot

heden zoo zelden gevonden zijn.

De wesp is in gedaante van andere Nematen niet zoo

afwijkend als men wel vermoeden zou; het eenige waar-

door zij zich bepaaldelijk van alle anderen onderscheidt en

zich aansluit aan sommige soorten van Dineura is dat de

lancetvormige cel niet gesteeld, maar in het midden toe-

geknepen is (zie fig. d). Het mannetje door mij afgebeeld

naar een Schotsch voorwerp , bij gebreke aan een Hollandsch,

is slanker van bouw en heeft langere sprieten dan de wijfjes;

daarbij onderscheidt het zich natuurlijk door den bouw der

laatste abdominaalringen, doch overigens zijn beide sexen

gelijk. De Schotsche voorwerpen hebben de heupen en dijen

wat sterker rood gekleurd dan onze inlandschen.

Het geheele ligchaam glanzig zwart, behalve de oogen,

palpen en pooten. De eerstgenoemden zijn bol, rond en

DE INLANDSCHE BLADWESPEN. 977

bruin ; de sprieten, bij den man bijna zoo lang als thorax

en achterlijf, bij het wijfje slechts zoo lang als het achter-

lijf, zijn bij beiden borstelvormig, zwart, de leedjes bij den

man iets versmald of scheef ingekeept aan de basis. De

clypeus is regt afgesneden, de palpen en onderlip zeer

licht bruin, de mandibulae bruinachtig zwart.

De kop is grof bestippeld, de thorax en het achterlijf

fin; de zoom der lappen van den prothorax en de schub-

betjes zijn zeer licht bruin, de ruggekorreltjes grijs; het

stigma der vleugels pekbruin. De anaalplaat aan het achter-

lyf van den man is bruinrood ; een der inlandsche wijfjes

heeft den buik bijna geheel bruinachtig roodgeel, het andere

slechts op de laatste ringen.

De pooten zijn aan de inlandsche exemplaren licht bruin-

geel, nog lichter aan de apophysen en benedenhelft der

scheen ; met de spits der achterste scheenen en de tarsen

licht bruin, doch de Schotten hebben de heupen voor een

gedeelte en de achterdijen naar het oranje hellend, met de

apophysen en scheenen wit.

Dat deze soort slechts eene generatie in het jaar heeft,

schijnt voldoende bewezen. Zij schijnt in geheel noordelijk

Europa voor te komen.

Verklaring van Plaat 12, beneden.

Fig. a. De larve in rust op een elzenblad.

» b. Dezelfde, vergroot.

» c. De kop en twee eerste ringen op zijde gezien,

vergroot.

» d. De mannelijke wesp, vergroot.

» e. Het achterlijf en een achterpoot der vrouwelijke

wesp, vergroot.

ERRATA.

. XVII, regel 5 v. o. staat: bron, lees: kom.

140, » 10 v. 0. » Noordwestkust, lees: Noordkust.

157, de 3 laatste regels: „Een 9. . . . . . . . . . . .. hebben ,”

moeten vervallen.

S.v.V. Pec

AJ.W. sculps.

Dactylota Kinkerella, Snell.

+ LAINE

LS 27

RN sii

Pi teri a AG

di 7h kote hie

2 ft

BEN

KENNIS

“pe

1,2. Omophila V-flava Haw. 3,4 Dysmasia parietarella Bruand.

5. Dysmasia mgripunctella Haw, 6. Coryptilum Klugit Zell.

Carpocapsa grossana, Haw.

dal Ee

J.W. sculps.

Inlandsche Hemiptera.

S.vV. fec.

AJW. sculps

Inlandsche Hemiptera.

AJ. sculps

Inlandsche Hemiptera.

i |

: €

ARS LR

Ril y i

) HA

> A

RER

fi +i }

Ly pe RA

FARINE DIA

LOTO LINE

PASEN

r Ri Ta;

BEN

PIG.

7b. Nes:

- D

Sa À

| lc.

a N

1x del

Zeldzame Pteromalinen.

Ù CA

ni UN, La Di DW

RON te

LES

IF Te Nr

BR RO

1. Lycaena Gnoma Snell. d. 2.2a.L. Lysizone Snell. 3.L.pygmaea Snell.

4 Pamphila brunnea Snell. 5. T hymelicus nigrolimbatus Suell.

Ele

PLS:

AJW. fec. et sculps

1 Oligostigma Bilinealis Snell. 2.0.Unilinealis Snell. 3.0. Colonialis Gn. 4.0. Hamalis Snell.

5.0 Aureolalis Snell. 6.0. Simplicialis Snell. 7. O Latifascialis Snell.

À PL) CAL

£ Da 74 wi o

ea a

RAA SA

rt A À

: È

9 9 >

8. Oligostigma Crassicornalis Gn. 8d. idem var. Invertalis. 9. 0. Tripunctalis Snell.

10.0. Nectalis Snell. 11. 0. Sejunctalis Snell. 12.0 Gibbosalis Gn.

Selandria candidata Fall. (Repanda Klug. )

BIO,

ELAN

S.v.V.fec A.J.W. sculps.

Nematus crassulus Dahlb.

Piste

Selandria albipes L

u /

ay!

Nematus luridiventris Fall

TIJDSCHRIFT VOOR ENTOMOLOGIE

DE NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

Mr. W. ALBARDA

MR. S. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN

F. M. VAN DER WULP

NEGENTIENDE DEEL

JAARGANG 1875— 76

<< Aflevering

’SGRAVENHAGE

MARTINUS NIJHOFF

1876

TUDSCHRIFT VOOR ENTOMOLOGIE

DE NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGINCHE VEREENIGING

ONDER REDACTIE VAN

Mr. W. ALBARDA

Mr. 8. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN

F. M. VAN DER WULP

NEGENTIENDE DEEL

JAARGANG 1875—76

4 Aflevering

’SGRAVENHAGE

MARTINUS NIJHOFF

1876

4 a Vd Fai hr IF 1/9 4 PI = # /

| A.” "ll, A Alt UV ah ( CA A IR SONIA IE L IE ER,

- 4 A f f \ Fig = der ri 74 ju a 7 / 4 =

! 4 / 12 UK / (#7 d f k / /

DD) tr A DE ASt: en rAd AT Y, FEN / CP: i

f | u ; N 7 § i d VLE È 78 A AC f A f _ te P .

HI EN Sf, hi, | (p43 fin Ne > INS CZ HAI CES AI) AA}

N | T4 . LA fi = / PT LAA AG; / € Tf if è Af EN

| bi & id | 7 \ q È s fi _ Ly CR“ j 4 SA Í NSA N A 4 (

“| X 4 y / \ j = NI of Fi / à. 4 jie

aN > - 3 | NS | sli À d 4 PIO 2 4 4

à N = dit | 7 / 1A -

À. > < | | / we Ah ae,

Wen / /

$ \ 5 N è / / / fi =

É | Ji Ji A È | A hy

ihe 4, if \ / /

À > L ‘

TITLE