Pound 1337

HARVARD UNIVERSITY

VEL ln

LT

|TAS) TASH

|

Ww

LIBRARY

OF THE

MUSEUM OF COMPARATIVE ZOOLOGY

SSA

Uchamge {pi Cayce

ine

ik

Ey

pi:

Tijdschrift voor Entomologie

UITGEGEVEN DOOR

De Nederlandsche Entomologische Vereeniging

ONDER REDACTIE VAN

PROF. DR. J. C. H. DE MEIJERE, H. COLDEWEY

EN i

F. T. VALCK LUCASSEN.

ZEVEN-EN-ZEVENTIGSTE DEEL.

JAARGANG 1934.

Aflevering 1 + 2 . . . . . . . . verscheen Juni 1934

Aflevering 3 + 4 . . . . . . verscheen November 1934

INHOUD VAN HET ZEVEN-EN-ZEVENTIGSTE DEEL

Bladz.

Verslag van Zeven-en-zestigste Wintervergadering I-XL

Verslag van de Negen-en-tachtigste Zomervergadering XLI—LXXX

Ledenlijst der Ned. Ent. Ver. . . . . . . LXXXI-LXXXIX

F. Borchmann, Fauna Sumatrensis (Eidrage No. ze

Lagriidae 3 14

F. Borchmann, Neue orde ind ATEI,

ausNiederländisch Indien |). 5-17

M. A. Lieftinck, Notes on a few hide Kor

the Indo- Australian Archipelapo, with descriptions

of new species and larvae (Odon). . . . . 18-36

Dr. Friedrich Hendel, Revision der Tethiniden 37 -54

Medizinalrat Dr. Oswald Duda, FaunaSumatrensis

(Bijdrage No. 74), Chloropidae (Dip) . . . 55-161

Dr. D. L. Uyttenboogaart, Contributions to the

knowledge of the Fauna of the Canary Islands

XVII. Remarks concerning collections of Canarian

Coleoptera in the Zoological Museum at Hamburg

and in the Museo Pietro Rossi at Duino. . . 162-166

J, (C, Ink Ge ARTS In memoriam Dr. J. Th.

Oudemans. . . 167-174

Ir. Graaf Bentinck, Plutella megapterell mihi

MOV. spec... ce ui, . 175-176

= (C. Jb Fischeg ad A in den Nieder

landen und dem DE vorkommenden

Trichoptera . . 177 — 201

J. W.S. Macfie, M. n. D. = Fauna IRE

(Bijdrage No. 75) Sereispesnieke (Diptera) . 202 — 231

W. M. Docters van Leeuwen, Die sexuelle

Generation von Andricus solitarius Fonsc . . 232-234

K. Martin, sangen an Bauen und Schmet-

terlingen . . . . . 235-243

Brot Dreyer de MESS Die La der

Agromyzinen, Zweiter Nachtrag . . . . . . 244-290

KEalster tse Ae nee hee ENS en 201 304

HEN are

ne

1

OCT 11194

Tijdschrift voor Entomologie

UITGEGEVEN DOOR

De Nederlandsche Entomologische Vereeniging

ONDER REDACTIE VAN -

+ DR. J. TH. OUDEMANS, PROF. DR. J. C. H. DE MEIJERE

EN

F. T. VALCK LUCASSEN.

Mey

Pet

ZEVEN-EN-ZEVENTIGSTE DEEL.

JAARGANG 1934.

EERSTE EN TWEEDE AFLEVERING.

(JUNI 1934).

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

De contributie voor het lidmaatschap bedraagt f 10.—

per jaar. Ook kan men, tegen het storten van f 100.— in

eens, levenslang lid worden.

Buitenlanders kunnen tegen betaling van f 35.— lid wor-

den voor het leven.

De leden ontvangen gratis de Entomologische Berichten

(6 nummers per jaar; prijs voor niet-leden f 0.50 per num-

mer), de Verslagen der Vergaderingen (2 per jaar; prijs

voor niet-leden f 0.60 per stuk) en de Verslagen van de

Vergaderingen der Afdeeling Nederlandsch Oost-Indië (prijs

voor niet-leden f 0.50 per nummer).

De leden kunnen zich voor f6.— per jaar abonneeren

op het Tijdschrift voor Entomologie (prijs voor niet-leden

f 12.— per jaar). |

De oudere publicaties der vereeniging zijn voor de leden

voor verminderde prijzen verkrijgbaar.

Aan den boekhandel wordt op de prijzen voor niet-leden

geene reductie toegestaan.

VERSLAG

VAN DE

ZEVEN-EN-ZESTIGSTE WINTERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

GEHOUDEN TE UTRECHT OP ZONDAG 25 FEBRUARI 1934,

DES MORGENS TE 11 UUR.

Voorzitter : de Vice-President, Prof. Dr. J. €. H. de

Meijere.

Aanwezig het Eere-lid Dr. A. C. Oudemans en de

Bewpnesleden Dra Gu bane nid rec hen Be] Belsz Ir.

Ber Graal Benktinek, Chri Berger Re W. Ber-

Nese nm pers Au Besserung Id. @ Bilo ge,

J. Brserse | & Certon AW Dialkomorı Dixon Die

DENE Dioeters van Beeuwzen HR CE vam sE

dik, Gelb wai Is m Gln ow em EI Ir Eischer, ©.

de long, 1B isk Kiymsere, Io Kotomnmeet Dee

Kruseman, B.J. Lempke, J. Lindemans, N. Log-

gem, De ID. Mae CHE CGS AY vaso Glen

Meulen, De Nederl. Heidemaatschappij, vertegenwoordigd

door den heer M. de Koning, H. Th. Nieuwen-

huijsen, A. C. Nonnekens, Plantenziektenkundige

Dienst, vertegenwoordigd door den heer T. Schoevers,

RAD re A Re claire AW Al Sich ep main,

AGG Staeelee, Dr DR Ent tenibielorg ara

sly vam cer Wea mt I Weekers Sens Diek

van dee WEE Ini alate CCIAA,

M be SR Ev an WASSEN eo

Geintroduceerd de heer K Wagenblast.

Afwezig met kennisgeving de leden: H. Coldewey,

JB Corpo Des. jede Elite Play es

Worst RARA aa ePrice] Mare Gil:

as Me, MB Wises Gala en Dr bh C..© wd er-

mens, PA M.S pre yer, Prof Dr, Ma WC Weber.

De Voorzitter opent de vergadering en heet de talrijk op-

gekomen leden hartelijk welkom. Alvorens met de uitgeschre-

ven Buitengewone Vergadering te beginnen, stelt de Voor-

zitter voor, den in de voorafgaande week overleden President

der Ned. E. V. in stilte te gedenken, aan welk verzoek door

II VERSLAG.

de aanwezigen, staande, gehoor gegeven wordt. Daarop deelt

de Voorzitter mede, dat de

Buitengewone Vergadering

bijeengeroepen is, om de leden in kennis te stellen met de

„Stichting Dr. J. Th. Oudemans. Daar de Stichtingsbrief

in extenso als bijlage bij dit verslag zal opgenomen worden,

zal hij hem niet in zijn geheel voorlezen, maar releveert slechts

enkele voorname punten uit dien brief. Hij maakt echter be-

kend, dat deze stichting, behalve met f 1000.— van den

Stichter, nog met drie giften, ieder van f 1000 — van familie-

leden van Dr. J. Th. Oudemans verrijkt werd. Bij acclamatie

wordt deze stichting door de vergadering dankbaar aanvaard.

Waar de stichter thans overleden is, komt punt 2 van de

agenda voor deze buitengewone vergadering eigenlijk te ver-

vallen ; de bedoeling was geweest, Dr. J. Th. Oudemans,

als blijk van waardeering voor al hetgeen deze voor de Ned.

Ent. Vereeniging in den loop van tallooze jaren gedaan heeft,

te benoemen tot Lid van Verdienste.

De Bibliothecaris brengt ter sprake de moeilijkheid, die

zich voordoet, nu oude, kostbare werken niet meer zoo

grif uitgezonden worden, terwijl de verzending, als deze als-

nog kan plaats vinden, wegens vracht en verzekering vrij

hooge onkosten voor den aanvrager medebrengt. In het buiten-

land heeft men de zelfde moeilijkheden gehad en deze onder-

vangen door het maken van photostaten. In Duitschland kan

men dit zeer goedkoop te Berlijn laten doen. Voor zoover

Spr. bekend is, zijn in ons land eenige laboratoria daarop in-

gericht, terwijl in Amsterdam, op het Gemeentelijk Archief,

eene dergelijke instelling schijnt te zijn, die ook particulieren

bedient.

Het is echter ook dan nog de moeilijkheid, dat de werken

tijdelijk de bibliotheek moeten verlaten, en er waarborgen

moeten zijn, die beschadiging zullen voorkomen.

Het blijkt nu, dat in het Koloniaal Instituut gelegenheid be-

staat, fotocopieën van Tijdschrift-artikelen te laten vervaar-

digen. In welken vorm deze copieën zijn, weet Spr. nog niet.

Vlak voor de vergadering ontving Spr. de annonces daarvan ;

hij laat er eenige circuleeren. Het voordeel van eene dergelijke

copie is, dat de aanvrager het artikel nu zelf bezit, en voor de

bibliotheek, dat de boeken het gebouw niet behoeven te ver-

laten. Voor korte artikelen — f 0.30 à f 0.50 per pagina —

zal dit eene goede oplossing geven.

In elk geval raadt de bibliothecaris de leden aan, hiermede

in voorkomende gevallen eens eene proef te nemen. De be-

doelde annonce luidt als volgt :

Foto-copieén van origineele tijdschrift-artikelen kunnen

geleverd worden tegen den prijs van £0.30 a £ 0.50 per ge-

VERSLAG. Ill

drukte pagina (afhankelijk van de grootte). Leden en Begun-

stigers van het Koloniaal Instituut genieten daarop 30%

reductie.

Als plaats voor de volgende wintervergadering wordt .

hierna, op voorstel van het Bestuur, 's Gravenhage vastgesteld.

Hierna zijn aan de orde de

Wetenschappelijke Mededeelingen.

De heer Mac Gillavry deelt het volgende mede :

I. In 1904 publiceerde Distanteen merkwaardig Hete-

ropteron uit Burma onder den naam van Leotichius glaucopis,

dat door hem tot de Leptopodidae gerekend werd, Over de

juistheid der plaatsing en over de anatomische eigenaardig-

heden dezer familie, o.a. over de kwestie, of er twee of drie

ocelli zijn, ontstond eene vinnige discussie tusschen Ber g-

roth, Reuter en Distant, waarbij deze ten slotte meer

in persoonlijkheden dan in feitelijkheden verliep. Reeds lang

was de wenschelijkheid gebleken, het tot nu toe eenig exem-

plaar eens nauwkeuriger te onderzoeken. Dit onderzoek is nu

onlangs verricht door W. E. China(*) van het British

Museum.

Daarbij bleek, dat dit dier zoo veel eigenaardigs vertoont,

dat China zich genoopt zag, er eene geheel aparte familie

van te maken. Wel blijft hij deze nieuwe familie voorloopig

plaatsen in de nabijheid der Leptopodidae, Acan-

thiidae. De verschillen en overeenkomsten worden in

details nagegaan, terwijl ook van onderdeelen nauwkeurige

afbeeldingen gegeven worden.

In aansluiting daaraan neemt China de Phylogenie der

Rhynchota-Heteroptera onder handen en stelt een nieuwen

phylogenetischen stamboom op, die in hoofdzaak overeenkomt

met de splitsing door Sing-Pruthigegeven. Deze laatste

gaat vrij exclusief uit van den vorm der genitaliën, maar heeft

niet alle families daaromtrent onderzocht. Het baart geene

verwondering, dat China, die meerdere gezichtspunten te

baat neemt, toch op verschillende punten van hem afwijkt.

Zoo worden de Aepophilinae en Acanthiidae, die Pruthi

tot het Pentatomoide type rekent, door China weer aan

den kant van het Reduvioide type verplaatst. De splitsing

is nu zoo, dat aan eene zijde in hoofdzaak landwantsen met

vegetarische neiging staan, terwijl aan de andere zijde meer

waterwantsen voorkomen of wantsen van den oever, die meer

tot de roofwantsen te rekenen zijn. Op dit laatste maken de

Corixidae eene merkwaardige uitzondering.

Wat wel zeer opvalt, is de talrijkheid der tegenwoordig

aangenomen families. In dit opzicht heeft er eene snelle evo-

*) China, W.E. A new Family of Hemiptera-Heteroptera with Notes

on the Phylogeny of the Suborder. Ann. a. Mag. of Nat. Hist. ; Ser. 10,

Vol. XII, pp. 180—196 ; August 1933.

IV VERSLAG.

lutie plaats. Puton in zijn Synopsis van 1878, waarbij de

tropische vormen niet tot hun recht konden komen, neemt

17 families aan. Kirkaldy had er, in 1909, 26. Zijn Ca-

talogus bracht het helaas slechts tot het eerste deel. Reuter

heeft in 1910, 37 families; in 1912 geeft hij er 49 aan. O s-

hanin onderscheidt, in 1916, 46 Heteroptera-families.

De nieuwste poging, een wantsen-catalogus samen te stel-

len, gaat ook langzamer dan gedacht werd. Slechts drie af-

leveringen zijn daarvan verschenen. In de eerste aflevering

van 1927 geeft Horvath, de bejaarde „General Editor

van dezen nieuwen ,, Catalogue”, eene opstelling der families,

zoowel der Heteroptera als Homoptera. Tot de Heteroptera

rekent hij 45 families. Telt men de takken van China's

phylogenetischen boom, dan komt men tot 51.

In 6 jaar dus weder eene vermeerdering van 6 families.

Het is dus zeker niet onnoodig, dat er spoedig eene nieuwe

Synopsis komt, waarmede men de families determineeren

kan, en waarbij ten volle wordt rekening gehouden met de

nieuwe gegevens. Oude, niet meer geldende kenmerken, zooals

de drie ocellen der Leptopodidae (China merkt terecht op,

dat Du four eene eeuw geleden al juist gezien had, dat zij

er maar twee bezitten) en de groote ocellen der Mesoveliidae

(alleen een kenmerk der gevleugelde individuen) dienen daar-

bij te vervallen. Het is te hopen, dat de heer China zelf tijd

en lust zal hebben, zich met de vervaardiging van eene derge-

lijke Synopsis te belasten. Hij zal er hun, die zich met de

studie der Heteroptera willen bezig houden, een grooten dienst

mede bewijzen.

II. Bij eene wandeling op 24. VIII, 1929, door Rechteren

in de nabijheid van Dalfsen, passeerde Spr. een pas geveld,

oud dennenbosch. Men had de daartusschen groeiende oude

Juniperus-struiken gespaard, zoodat Spr. de gelegenheid te

baat nam, deze eens uit te kloppen. De buit, grootendeels uit

wantsen en torren bestaande, wenscht Spr. te vertoonen, daar

er misschien eene f. n. sp. bij is. De meeste wantsen waren

Cyphostethus tristriatus F., een enkel volwassen exemplaar,

maar hoofdzakelijk larven. Deze nam Spr. levend mede en

verkreeg er nog meer imagines uit. Daartusschen was een

exemplaar van een Phytocoris, die door de levende Cypho-

stethus-larven bij thuiskomst wel wat gehavend en dood te

voorschijn kwam. Het gelukte echter alle pooten, die voor

de determinatie in dit geslacht mede van belang zijn, terug

te vinden.

Nu meent Spr., dat dit een exemplaar van de lang gezochte

Phytocoris juniperi Fr. Gesn. kan zijn. Het zal echter zaak

zijn, nog vergelijkmateriaal te baat te nemen, voor wij deze

toeschrijving als definitief aanvaarden. Overigens bevonden

zich in het gezelschap eenige exemplaren van Ploiariola vaga-

bunda L., Cymus claviculus Fall, Nabis ferus L., wat Ho-

VERSLAG. V

moptera en Psociden, eenige Blattiden-larven, een oorwurm

een viertal Coccinelliden en een wel van de gevelde dennen

verdwaald exemplaar van Cryptocephalus pini L., benevens

een paar Tachyporus chrysomelinus L.

Naar aanleiding van de vraag van den Voorzitter of de

splitsing in zoo vele families werkelijk wel voordeel oplevert,

antwoordt de heer Mac Gillavry, dat de splitsing in meerdere

families bij de Heteroptera wel gefundeerd is. Hij haalt als

voorbeeld aan de Halobatidae. Eerst in weinige exemplaren

bekend, toen B. W hite de samenvatting gaf in de Challen-

ger publication, werd dit aanleiding, meer op deze dieren

te letten. Al spoedig werden zij niet alleen uit zout- maar ook

uit zoetwater gevonden. Vooral die zoetwater-Halobatiden

nemen, nu men er op let, enorm toe. Spr. maakte gebruik van

de reizen van zijn zoon naar West-Indië om hem speciaal op

deze zoetwater-Halobatiden attent te maken. Het effect is,

dat deze weer een aanzienlijk materiaal met allerlei nieuws

daarvan heeft mede gebracht.

Dr. A. C. Oudemans zegt, dat hetzelfde het geval is met

het genus Tefranychus. Men kende tot 1901 slechts ééne

soort : telarius. Hanstein onderscheidde toen twee soor-

ten. En sedert men meer aandacht aan deze diertjes wijdde.

is het aantal soorten geklommen tot in de 30, over 8 genera

verdeeld.

De heer Blöte deelt het volgende mede :

In Mei 1931 verscheen van de hand van E. Schmidt

een artikel: „Zur Kenntniss der Familie Pyrrhocoridae Fie-

ber, Teil I” in de Stettiner Entomologische Zeitung, Jahrg.

92 Heft 1, Kort daarop, 29 Augustus 1931, verscheen Spr.'s

„Catalogue of the Pyrrhocoridae in 's Rijks Museum van Na-

tuurlijke Historie” in de Zoölogische Mededeelingen XIV.

Het tweede deel van Schmidt's verhandeling verscheen

op 8 December 1932 in de Wiener Entomologische Zeitung

XLIX ; in Mei 1933 verscheen tenslotte nog een stukje van

Spr.s hand in de Annals and Magazine of Natural History

Ser. 10 vol. XI: „New Pyrrhocoridae in the collection of the

British Museum (Natural History).

Door dezen samenloop van omstandigheden zijn enkele

synoniemen en misvattingen ontstaan ; Spr. wil hiermede eene

eerste poging wagen, deze op te helderen.

Het eerste deel van Schmidt's verhandeling behan-

delt de subfam. Euryophthalminae. Hiermede komt Spr.

het minst in conflict, omdat deze groep in het door hem be-

werkte materiaal veel minder talrijk vertegenwoordigd was

dan die der Pyrrhocorinae. Schmidt geeft een overzicht

der soorten van het genus Acinocoris, met eenige nieuwe soor-

ten, Het komt Spr. voor, dat zijne interpretatie van enkele

oudere soorten niet de juiste is. Acinocoris lunaris G mel.

VI VERSLAG.

rangschikt hij onder de groep met „Auf jedem Vorderflügel

zwei Flecke, quadratisch oder länglich, man könnte auch

sagen vorn und hinten abgekürzte Binden” terwijl de be-

schrijving van Gmelin (in navolging van Fabricius,

wiens naamgeving onjuist was) luidt: „Cimex niger, thorace

maculato, elytris lunula marginali flava”. Acinocoris calidus

F. daarentegen rangschikt Schmidt in de groep met „Auf

jedem Vorderflügel weder 2 Flecke noch eine Langsbinde’,

terwijl Fabricius zegt: „elytrorum striis duabus rufis.”

Overigens bevat dit eerste deel weinig, waarop Spr. nu

terug moet komen. Spr. heeft zich er toe bepaald, na te gaan,

of de weinige soorten, die Spr. zelf in deze groep beschreef,

reeds onder Schmidt's beschrijvingen aanwezig waren,

wat, voorzoover Spr. dat zonder het onderzoek van

Schmidt's typen kon uitmaken, niet het geval schijnt te zijn.

Van meer belang zijn enkele opmerkingen, die naar aan-

leiding van het tweede deel van Schmidt's verhandeling

te maken zijn.

Het was Spr. mogelijk geweest, de typen van Walker

te onderzoeken ; hierdoor kon hij komen tot eene juiste inter-

pretatie der Antilochus-soorten, speciaal wat betreft de ver-

wanten van Antilochus histrionicus Stäl. Zooals Spr. reeds

eerder vermeldde, is Melamphaus angulifer Walk. eene

var. van Pyrrhocoris discoidalis Burm., en hetzelfde als de

var. b van Antilochus histrionicus Stäl. Melamphaus scu-

tifer Walk. is eene var. van Dysdercus coloratus Walk,

en hetzelfde als de var. c van Antilochus histrionicus Stal.

Spr. beschreef daarbij nog eene verwante nieuwe soort:

Antilochus latiusculus m. Schmidt beschrijft nu eene var.

stäli van Antilochus histrionicus Stäl, die echter hetzelfde

is als deze Antilochus latiusculus m., benevens eene nieuwe

soort Antilochus grelaki, die de typische vorm van Antilochus

histrionicus Stäl is.

Schmidt beschrijft voorts een Ectatops rubiaceus Am.

& Serv. var. extensus, wat hetzelfde is als Ectatops ophthal-

micus Burm. var. d van Taeuber; evenzoo is Ectatops

ophthalmicus Burm. var. disjunctus Schmidt de var.

b van Taeuber.

Een hoogst merkwaardig geval doet zich in het volgende

voor. Het was Spr. gebleken, dat eenige soorten, die tot het

genus Indra Kirk. of wel tot Armatillus Dist. gebracht

werden, in geen dezer twee genera konden blijven, en Spr.

vormde daartoe het genus Pseudindra, waarin werden op-

genomen de soorten glebula Bredd., orthocephaloides

Bredd. en timarchula Bredd. Schmidt beschrijft een

nieuw genus, en noemt dit ook Pseudindra, met ééne nieuwe

soort : Pseudindra nigra Schmidt. Het merkwaardigste

is echter, dat Pseudindra nigra Schmidt inderdaad ook

in het door Spr. opgestelde genus Pseudindra behoort, en

VERSLAG. VII

waarschijnlijk hetzelfde is als Pseudindra orthocephaloides

Bredd.

Ten slotte moet Spr. erop wijzen, dat enkele Zuid-Ameri-

kaansche Dysdercus-soorten van Schmidt en van Spr.

synoniem zijn kunnen ; het was Spr. echter niet mogelijk, dit

zonder eene revisie van het typenmateriaal van Schmidt

met zekerheid uit te maken.

De heer Docters van Leeuwen behandelt enkele door hem

in 1933 gevonden, door Cynipiden veroorzaakte gallen, en

laat materiaal daarvan rondgaan.

1. Andricus seminationis Adl. vormt gewoonlijk gallen

aan de & & katjes, zelden aan de bladeren van Quercus Robur

L. De as van de geïnfecteerde katjes is verdikt. Vaak vindt

men in het voorjaar katjes met verdikte assen, maar zonder

gallen. Deze ontwikkelen zich in den loop van den zomer

en zijn tot in September te vinden. In de literatuur wordt

hiervan niets vermeld en staat deze gal uitsluitend bekend

als voorjaarsgal.

2. Enkele jaren geleden werd door H. Dettmer eene

nieuwe gal op de & 4 katjes van den eik beschreven, waaruit

Oncaspis filigranata Dettm. te voorschijn komt. Deze gal-

letjes bevinden zich aan het einde van de katjes, gewoon-

lijk alleen, soms 2 of 3 bij elkaar; ze zijn donkergrijsbruin

en behaard ; de bewoners verlaten de gallen zeer vroeg door

eene zijdelingsche opening van den dunnen wand. Dettmer

vermoedde, dat deze galwesp de wisselgeneratie zou zijn van

de gal van Andricus solitarius Fonsc. Deze gal komt overal

voor, maar is lastig te vinden, omdat de exemplaren gewoon-

lijk ver van elkaar voorkomen. Beijerinck blijkt deze

gal onderzocht, doch niet beschreven te hebben, zooals uit

nagelaten teekeningen te zien is. Uit eene der teekeningen

kan; opgemaakt worden, dat hij meende, dat de wisselgeneratie

die van Neuroterus aprilinus Gir. zou zijn. Kweekproeven

leerden Spr., dat het vermoeden van Dettmer juist was.

3. Ten slotte laat Spr. materiaal rondgaan van twee, voor

zoover hem bekend, nog niet in Nederland gevonden

Cynipiden-gallen, nl. die van Aylax jaceae Schrk. in de

vruchtjes van Centaurea Jacea L. gevormd, en die van Aula-

cidea tragopogonis Thoms., aan de bases der stengels van

Tragopogon minor Fr. De laatste gal werd in de buurt van

den Haag door Ir. J. van Soest gevonden. Ze zal ook

wel op andere Tragopogon-soorten voorkomen, maar is door

hare plaatsing dicht bij den wortelhals en hare geringe grootte

lastig te vinden.

De heer van der Vecht demonstreert een nest van Cal-

ligaster cyanopterus Sauss. en een paartje van deze tot de

solitaire Vespidae behoorende wesp, afkomstig van Tapos op

VIII VERSLAG.

den Gedeh (Java, 800 m). Het nest is ongeveer 5 cm lang en

bevat 3 cellen ; elke cel bestaat uit een harden, uit planten-

materiaal vervaardigden cylinder, op welks buitenzijde kleine

onregelmatige uitgeknipte bladstukjes bevestigd zijn. De bin-

nenwand van de cellen is zeer glad en gaaf, de buitenwand

maakt echter een zeer ruwen indruk, doordat de bladstukjes

dakpansgewijze over elkaar liggen en slechts met het basale

gedeelte aan den cylinder vastgekit zijn. Het bovendeel van

de cellen is omgebogen, zoodat de opening zijdelings ligt ; de

drie cellen zijn zoo aan elkaar bevestigd, dat de openingen

in een driehoek liggen; de bovenste en blijkbaar tevens de

oudste cel is aan een takje bevestigd, terwijl het geheel door

een eveneens uit bladstukjes vervaardigd vlak kapje beschermd

wordt. Uit twee van de cellen heeft zich eene wesp ontwik-

keld ; uit de derde kwam echter een aantal parasieten (Chal-

cididae) te voorschijn ; dit is nog zichtbaar aan het feit, dat

de afsluiting, die bij de eerstgenoemde cellen geheel verdwe-

nen is. hier slechts eene kleine ronde opening vertoont. Ook

van deze parasieten, die nog niet nader gedetermineerd wer-

den, laat Spr. enkele exemplaren circuleeren.

Vervolgens deelt Spr. mede, zich reeds eenigen tijd bezig

te houden met de systematiek van het tot de sociale Vespiden

behoorende genus Ropalidia (Icaria). Eene groote moeilijk-

heid vormen de talrijke door P. Cameron beschreven

„soorten, die zonder inzage van de typen bijna nimmer te

herkennen zijn. Door de vriendelijke medewerking van de

autoriteiten van het Zoölogisch Museum te Amsterdam was

Spr. in de gelegenheid, een aantal soorten, door Cameron

van Nieuw-Guinea en Waigeoe beschreven, nauwkeurig te

bestudeeren. Naar aanleiding daarvan konden voorloopig de

volgende aanteekeningen gemaakt worden :

Ropalidia brunnea (Sm.), var. cariniscutis (Cam) (=

Polistrates cariniscutis Cam. 1906).

Ropalidia conservator (Sm.) (= Icaria insularis Cam.

1911, = Icaria parvimaculata Cam. 1911, = Icaria wai-

geuensis Cam. 1913).

Ropalidia festina (Sm.) (= Polistes albobalteatus Cam.

1906, = Icaria zonata Cam. 1906, = Polybia papuana

Cam. 1913).

Ropalidia nigra (Sm.) (= Icaria spilostoma Cam. 1906.

= Odynerus sariensis Cam. 1906, = Odynerus (Ancistro-

cerus) confraternus Cam. 1911, = Ancistrocerus catharinae

Cam. ONS)

N. B. Icaria catharinae Cam. (Bijdr. Dierk. XIX, 1913,

p. 77) is niet synoniem met den bovenbedoelden Ancistroce-

rus catharinae Cam. (1. c., p. 78) ; of deze soort reeds vroe-

ger beschreven was, hoopt Spr. nog nader te onderzoeken.

De heer Docters van Leeuwen merkt op, dat Calligaster

zeer veel voorkomt in t Tjisokan-gebied, waar de nesten voor-

VERSLAG. IR

komen onder overhangende walletjes. De prooi bestond uit

rupsen. Icaria is zeer algemeen in N. Guinea; de nesten be-

vonden zich onder groote bladeren dicht bij den grond langs

waterkanten. De dieren waren zeer agressief.

De heer C, de Jong deelt het volgende mede: Verleden

zomer kreeg het Museum ten bate v. h. Onderwijs te 's Gra-

venhage eene vrij groote collectie vlinders en kevers ten ge-

schenke, afkomstig van resp. Noord- en Zuid-Sumatra, op

voorwaarde, dat deze zouden worden gedetermineerd en ten-

toongesteld.

Het bleek, dat deze collectie eenige zeer zeldzame kevers

bevatte, welke Spr. laat rondgaan. (Deze zeldzame exem-

plaren worden geschonken aan het Rijks Mus. v. Nat. Hist.

te Leiden). Het zijn de volgende:

5 Cerambyciden :

1. Capitocrassus castaneus v. Eecke (1912).

Hiervan was tot nu toe alleen het type bekend in de

Coll. Leiden.

2. Cyriopalus Wallacei Pasc.

Deze boktor is minder zeldzaam, maar typisch is de

vorm van de antennae, welke veervormig vertakt zijn.

3. Pachyteria ochracea Waterh. var.?

Deze vorm wijkt, wat de geel-zwart verdeeling be-

treft, af van de var. Evertsi.

4. Callichroma spec. Deze 2 zijn nog niet nader

5. Chloridolum spec. gedetermineerd.

1 Cetonide :

6. Heterorrhina borneensis Wall,

Hiervan bezat het Mus. te Leiden 1 ex.

1 Lucanide :

7. Hexarthrius mandibularis Deyr. (1881). 4 en 2.

In Leiden was 1 klein ex. & H. mandibularis Deyr. aan-

wezig, echter onder den naam H. Mniszechi Parry. Ter

vergelijking laat Spr. eene afbeelding van de beide soorten

circuleeren. A. mandibularis Deyr. is duidelijk te onder-

scheiden van H. Mniszechi Parry aan de tanding van de

kaken aan de binnenzijde. H. mandibularis heeft eene heele

rij tandjes aan de basale helft van de kaak, terwijl H. Mnis-

zechi Deyr. slechts 1 tandje aan dat gedeelte heeft (d.w.z.

achter den eersten grooten tand). Het © van H. mandi-

bularis was in Leiden niet aanwezig. Eene beschrijving

is in 1926 gegeven door P. Nagel in Sarawak Museum

Journal, vol III (part III) No. 10. p. 293/94. Nagel

erkent, noch 4, noch ® ooit te hebben gezien. Hij ver-

moedt, dat het dier, dat door hem wordt beschreven, het

2 van mandibularis is. Wat den vorm betreft, komt zijne be-

schrijving ongeveer overeen met het 9 van H. Deyrollei

Parry. Wat de kleur betreft echter, is er eene sterke af-

X VERSLAG.

wijking. Nu zijn de verschillen tusschen de © © der Lucanidae

over het algemeen zeer moeilijk te onderscheiden. Er zijn

echter verschillen in den vorm van den thorax, speciaal van

de achterhoeken daarvan. Het ?, dat Spr, laat zien en dat

hij voor het 9 van A. mandibularis Deyr. houdt, wijkt

in dit punt af van de beschrijving van Nagel en boven-

dien van alle © 9 van de verschillende op Sumatra voor-

komende Hexarthrius-soorten. Spr. meent hier echter wer-

kelijk met een ? v. H. mandibularis Deyr. te doen te heb-

ben, daar het samen met eenige 3 4 gevangen is. Ook hier-

van circuleert eene afbeelding. Nagel geeft als kleur op :

donkerbruin, buik en pooten roodachtig bruin. De Hexar-

thrius-soorten van Sumatra hebben echter alle een zwarten

buik en zwarte pooten. Nagel verwijst als ondersteuning

van zijn idee naar de beschrijving van H. Deyrolle,

1881. Deze beschrijving is echter gebaseerd op een 4. Het

exemplaar, dat Nagel beschrijft, is afkomstig van Mt. Pen-

rissen, op Borneo, terwijl het door H. Deyrolle beschre-

vene afkomstig was òf van Borneo òf van Sumatra. Dit is

niet nader aangegeven.

De heer Bernet Kempers laat eenige afbeeldingen zien van

de monddeelen van larven en volkomen insecten om duidelijk

te maken de zeer groote verschillen, die tusschen beide aan-

wezig zijn. Daar de larven gedurende veel langer tijd van

den mond gebruik moeten maken dan de volwassen kevers,

lijkt Spr. de bestudeering van de monddeelen van zeer groote

beteekenis. Het volwassen insect kan het desnoods zonder

eten doen; de larve moet groeien en zich tot pop en volwas-

sen dier ontwikkelen, dus is de mond voor het dier van het

grootste gewicht.

Het is niet zoo gemakkelijk, om van eene gevonden kever-

larve te voorspellen, welk volwassen insect zich daaruit ont-

wikkelen zal. Van sommige larven is de beschrijving of af-

beelding wel bekend, maar het aantal is niet groot. Reitter

beeldt in zijn Fauna Germanica een tweehonderdtal larven

af, maar het is uiterst moeilijk, om van eene gevonden larve

uit te maken, of deze met de afbeelding overeenstemt. O ud e-

mans geeft in zijn „Nederlandsche Insecten’ op blz. 159

eene tabel, waarmede men in het water levende larven kan

determineeren, in zoover, dat men tot eene familie der Coleop-

tera kan besluiten. Met behulp van Everts’ „Coleoptera

Neerlandica’ en Reitter’s werk kan men dan trachten,

de soort of het geslacht te vinden. Somtijds vindt men eene

larve te midden van volwassen kevers van eene zelfde soort ;

dan is het niet te stoutmoedig, om de larve tot dezelfde soort

te rekenen. Met dit voor oogen worden rondgegeven de af-

beeldingen van de monddeelen van :

Cicindela silvicola Latr. en de larve van Cicindela ma-

ritima Latr.

VERSLAG. XI

Carabus nemoralis Müll. en de larve van Carabus sp.

Hydaticus vittatus en de larve van eene Dytiscide.

Sialis lutaria L. Neuropteron.

Staphylinus olens M ull., imago en larve.

Silpha atrata L., en larve van eene Silpha (sp.?).

Dacne rufifrons F., imago en larve.

Philhydrus grisescens Cyll., imago en larve.

Cardiophorus cinereus H r b s t. en larve van eene Elateride.

Phausis splendidula L. en Luciola mingrelica Mén., ima-

gines en larve van Lampyris noctiluca L.

Phosphaenus hemipterus Goeze, imago en larve.

Pytho depressus L., imago, larve en pop.

Pyrochroa serraticornis Sco p., imago en larve.

Timarcha tenebricosa F., imago en larve.

Melasoma populi L., imago en larve.

Scolytus scolytus F., imago en larve.

Veel overeenstemming tusschen de monddeelen van larve

en volwassen insect is er niet. Bij Scolytus is er nog wel eenige

overeenkomst te zien.

Op de vraag, of de monddeelen der larven onderling meer

overeenkomst vertoonen, zal, naar de gegeven voorbeelden,

vrijwel ontkennend te antwoorden zijn. De monddeelen van

Timarcha en Melasoma lijken nog al sterk op elkaar. Ook

bij Pytho en Pyrochroa is overeenkomst waar te nemen. De

monddeelen van de larven van dit viertal doen sterk denken

aan die van volwassen Rhynchophora. Ook bij andere larven

kan men eenige overeenkomst zien met Rhynchophora-ima-

gines, daar de leedjes der kaaktasters zoo gebouwd zijn, dat

het eerste lid het breedst, de volgende leedjes telkens wat

smaller worden.

De heer de Meijere maakt den heer Kempers attent op

het werk van Böving en Craighead: An illustrated

Synopsis of the principal larval forms of the order Coleoptera,

1931, waarin vele afbeeldingen van larven van Coleoptera

voorkomen, ook van hunne monddeelen.

De heer van der Wiel deelt het volgende mede :

Aan het onderzoek der in vogel- en zoogdiernesten levende

insecten was de laatste reeks van jaren in ons land weinig

of niets meer gedaan, nadat vooral de heeren Heselhaus

S. J. en Rüschkamp S. J. zoo uitstekende onderzoe-

kingen in Zuid-Limburg hadden verricht. Toch waren er

nog verscheidene Coleoptera-soorten te verwachten, welke tot

heden nog niet bij ons gevonden waren. Ter bevestiging hier-

van legt Spr. een lijstje over met de namen van 28 soorten,

welke nog niet in ons land gevonden zijn. Dit lijstje is niet

compleet ; vooral in Engeland zijn nog verscheidene nieuwe

soorten uit nesten beschreven, welke op dit lijstje nog niet

vermeld zijn, Ook uit andere insecten-orden is nog veel nieuws

XII VERSLAG.

te verwachten. Bovendien zijn van verscheidene ,,gastheeren”’

de „inwoners nog slecht bekend.

Het afgeloopen jaar werd door Spr., met krachtige mede-

werking van den heer Kruseman, een onderzoek van ver-

schillende nesten — tot heden in hoofdzaak van vogels —

begonnen, met de bedoeling, dit onderzoek eenige jaren voort

te zetten en te zijner tijd zoo uitvoerig mogelijk te publiceeren,

in den geest van de ,,Faune des microcavernes’ van L. Fal-

coz, welk werk in 1914 verschenen is.

Van verscheidene zijden werd reeds medewerking ontvan-

gen, lijsten van vangsten uit nesten zal Spr. gaarne ontvan-

gen ; hij wekt dus tot aller medewerking op en zal ook gaarne

nesten ter bewerking in ontvangst nemen.

Wat de resultaten van 1933 (gevangen en gekweekt ma-

teriaal) betreft, vermeld Spr., dat er een drietal nieuwe Coleo-

ptera-soorten voor ons land werden gevonden n.l.:

Microglossa marginalis G yll, uit nestkasten met spreeu-

wen.

Gnathoncus Buyssoni A uzat, uit nesten van meezen en

kauwen. (Deze soort werd wel reeds door Prof. Rüsch-

kamp in „Zur Rheinischen Käferfauna XIII” opgegeven

uit nestkastjes van Valkenburg (L.), doch in de Ned. litera-

tuur nog niet vermeld).

Trox Perrisi Fairm. (Haroldi Flach), uit nestkasten

van kauwen en spreeuwen.

Verder konden nog de volgende interessante vondsten ge-

daan worden :

Philonthus fuscus Grav., in groot aantal bij kauwen en

spreeuwen.

Microglossa pulla Gyll. in aantal uit nestkastjes.

Gnathoncus punctulatus Thoms., G. rotundatus K u-

gel. G. nidicola Joy, en Trox scaber L., in aantal bij kau-

wen en spreeuwen.

Corticaria crenicollis Mannh,, bij kauwen.

In totaal werden door den heer Kruseman en Spr. 881

Coleoptera uit nesten gevangen en gekweekt, behoorende tot

ruim 50 soorten ; de betreffende lijst van deze vangsten wordt

gelijktijdig overgelegd.

De heer Bentinck merkt op, dat uit bovengenoemde kauw-

nesten ook werden verzameld exx. van Tinea columbariella

W ck., nieuw voor onze fauna. (Zie verder hierover zijne

eigene mededeelingen.) Andere bekende vogelnestbewoners

zijn o.a. : Endrosis lacteella Schiff, Tinea lapella Hb.

en semifulvella H w., waarvan de beide eerste eveneens in

voornoemde nesten werden aangetroffen,

De heer Kruseman deelt mede, dat ook op dipterologisch

gebied veel uit nesten verwacht kan worden. In tegenstel

ling met vele vondsten van kevers in den winter, schijnen

de diptera meer in den zomer te verschijnen, hoewel Spr. in

VERSLAG. XIII

Februari in mollennesten en konijnenholen Phoriden en Helo-

myziden gevonden heeft.

De Diptera zijn naar hunne levenswijze in de nesten in

verschillende rubrieken te verdeelen :

1°. de lijkenvreters, b.v. : Calliphora, de vleeschvliegen. Zij

werden dan ook in aantal gevonden.

2°. de parasieten :

A. endoparasieten van andere insecten b.v.: Thryptocera

setipennis Fall, de parasiet van den oorvorm.

B. de ectoparasieten der vogels. Spr. vond verscheidene pu-

pariën van luisvliegen (Hippobosciden).

3°, werkelijke nestdieren ; hiertoe behooren waarschijnlijk de

Phoriden en Helomyziden. In deze groep zal ook wel

Peyerimhoffia subterranea, de door Pater Schmitz

beschreven ongevleugelde Sciaride, thuisbehooren.

De heer de Fluiter 1) zond de onderstaande Korte

mededeeling over Rondania dimidiata Mg. 2) (Dipt.

Tachinidae) en Pygostolus multiarticulatus Ratz. (Hym.

Braconidae), welke op diens verzoek wordt gedaan door

Prof. de Meijere.

Tijdens het onderzoek naar de biologie van den grauwen

dennensnuitkever, ingesteld door Schr., in samenwerking met

den heer Blijdor p, in het Laboratorium voor Entomologie te

Wageningen, werden genoemde parasieten verkregen uit de

volwassen snuitkevers. Op 29 April 1932 werd, uit een © ke-

ver, welke den winter buiten doorgebracht had, en op 22 Maart

binnen het verwarmde laboratorium gehaald was, een pupa-

rium van de genoemde Tachinide verkregen. Helaas kwam

dit puparium niet uit. In April 1933 werd in een © kever, co

30 Maart 1933 te Malden (bij Mook) gevangen, bij dissectie

eene Tachinidenlarve in het vetlichaam aangetroffen. Op

14 Juni 1933 leverden een aantal kevers, gevangen op 24 Mei

in een oud bosch, bestaande uit hooge dennen, en gelegen in

het Peterdal te Bennekom, 4 puparia op, waaruit, na een pop-

stadium van 5 dagen, 2 ¢ 4 en 2 2 2 van Rondania dimi-

diata te voorschijn kwamen (eene foto van deze exemplaren

wordt ter demonstratie rondgegeven). 30 Juni d.o.v. werd

wederom een puparium gevonden in een pot met kevers, op

14 Juni gevangen in het oude bosch bij Bennekom.

1) Wegens plotselinge ongesteldheid helaas verhinderd de vergadering

bij te wonen.

2) Volgens Villeneuve is de synonymie voor deze Rondania-soort

als volgt: Rondania dispar (Duf.) 1851 (Hyalomyia) — Rondania pha-

siaeformis (M g.) 1838 (Medoria) = Rondania vernalis (R.D.) 1863

(Etheria). Nu is Rondania phasiaeformis (M g.) 1838 het mannetje van

Rondania dimidiata (Mg. Vill. (nec Stein)) 1824 (9), zoodat deze

laatste naam de prioriteit verdient.

Aan Professor Dr. J. C. H. de Meijere betuigt schr. zijn hartelijken

dank voor de verstrekte inlichtingen en literatuur.

XIV VERSLAG.

In dezen zelfden pot werden vervolgens op 7 Juli 3, op 8 Juli

2, op 17 Juli 1, op 19 Juli 1, op 24 Juli 2, puparia gevonden,

welke resp. na 7, 8, 10, 9 en 9 en 10 dagen de sluipvliegen

opleverden. En wel in totaal: 5 9 9 en 4 & 4. Het verschil

in duur van het popstadium zal waarschijnlijk op rekening ge-

bracht moeten worden van verschil in temperatuur tijdens dit

stadium.

Van enkele der uitgekomen © 2 Tachiniden kon nagegaan

worden, op welke wijze zij de grauwe dennensnuitkevers infec-

teerden. Daar de wijze van infectie, voor zoover Schr. in de

literatuur heeft kunnen nagaan, nog niet bekend is, zij het

hem vergund, deze hier iets uitvoeriger te beschrijven (eene

foto, waarop het infecteeren van Brachyderes incanus L. door

een Rondania dimidiata-wijfje te zien is, wordt gedemon-

streerd).

De © Tachinide, welke op 17 Juli uit het puparium te voor-

schijn gekomen was, ging op 25 Juli tot infectie der kevers over.

Op dien dag bevochtigde Schr. het voedsel (dennentakken)

der kevers en als gewoonlijk begonnen deze laatsten kort

daarna hunne vreterij. De 2 Tachinide werd toen plotseling

zeer actief en vervolgde een kever, welke, zooals uit al hare

bewegingen bleek, op zoek was naar eene gunstige naald.

Zoo gauw als de kever aan de basis van eene naald gekomen

was, vloog de Tachinide op eenigen afstand voor den kever

op dezelfde naald, haar kop gericht naar den haar naderenden

kever. Bewoog de kever zich voort naar het einde van de

naald, dan trok de Tachinide zich, achteruitloopende, terug.

Maakte de kever aanstalten om te gaan vreten, dan kromde

de sluipvlieg, welke steeds met haar kop naar den kop van

den vretenden kever georiënteerd was, haar achterlijf en

bracht eene lange legbuis te voorschijn, welke tusschen haar

pooten door, langzaam uitgeschoven werd, in de richting van

den bek van den vretenden kever. Dit geschiedde zeer be-

dachtzaam. Hield de kever op met vreten, dan reageerde de

vlieg hierop terstond, door hare legbuis weer in te trekken.

Bleef de kever echter doorvreten, dan verdween tenslotte het

einde der zeer lange legbuis tusschen de kaken van den vre-

tenden kever. Op deze wijze wordt de kever geïnfecteerd. Of

de sluipvlieg een ei dan wel eene larve in den bek van den

kever deponeert, welke dan met het voedsel in den darm opge-

nomen wordt, heeft Schr. helaas nog niet kunnen nagaan,

daar de Tachiniden tè zeldzaam verkregen werden, om tot

dissectie over te gaan. Honderden nieuwe kevers zijn echter

reeds weer voor het verkrijgen van Tachiniden in het labora-

torium geïsoleerd. Over den bouw van den ovipositor, welke

aan het einde twee krachtig ontwikkelde ,,valvae’’ vertoont,

zal later nog uitvoerig medegedeeld worden.

De tweede merkwaardige parasiet, welke verkregen werd,

was de Braconide Pygostolus multiarticulatus Ratz. Deze

VERSLAG. XV

soort wordt door Ratzeburg voor het eerst beschreven in

„Ichneumonen der Forstinsecten. Band III 1852”, naar een

exemplaar. Ratzeburg schrijft om. het volgende:

„Hr. Schmidt, einer unserer Commilitonen, fand im

Monat Juni 2 Tönnchen an Kiefernnadeln. Sie sind 3’ lang,

von der Gestalt der Periliten-Tönnchen, aber derber und

braungrau. Das Deckelchen ist von der ausfliegenden Wespe

kreisrund abgeschnitten.

Im August fand ich abermals 1 Tönnchen an Kiefernnadeln.

Es schlüpfte 1 2 van 2’’’ Länge aus. Die Fühler haben

34 Glieder.

Es ist zwar nicht mit Sicherheit zu ermitteln, welchem In-

sekt dieser Schmarotzer angehört haben kann; allein man

kann annehmen, dass es ein Forstinsekt gewesen sei, sonst

würde das Tönnchen nicht an Kiefernnadeln gesessen haben.

Für die Holzbewohnerschaft spricht noch, dass Hr. Sax-

esen vor vielen Jahren dasselbe Thier mir mit der Bezeich-

nung „an Fichtennadeln” geschickt hat’.

Ook Rutte vermeldt in zijn „Deutsche Braconiden” (Ber-

liner Entomologische Zeitschrift, Jahrgang 5. 1861) op blz.

160 tot 161 P. multiarticulatus Ratz. en beschrijft daar een

wijfje, dat hij van Ratzeburg gekregen heeft. Mar-

shall vermeldt deze soort niet in zijne monographie over de

Britsche Braconiden. Tot nog toe was de gastheer van P.

multiarticulatus nog niet bekend. Op 14 Juli 1933 vond Schr. in

een pot met kevers, afkomstig uit het oude bosch bij Benne-

kom, een lichtgelen cocon. Hieruit kwam op 24 Juli d.o.v. een

2 P. multiarticulatus 1). Deze werd gebracht bij een aantal

kevers, welke op 3 Mei 1933 in het vrije veld, in een geheel an-

der gebied, gevangen waren en welke tot nog toe geen enkelen

parasiet opgeleverd hadden. Op 16 Augustus 1933 stierf in

dezen pot 1 4, dat bij dissectie 4 Braconidelarven, waar-

van er 1 dood was en 3 levend, opleverde. Het tweede man-

netje stierf op 19 Augustus, en hieruit verscheen na het af-

praepareeren der dekschilden ééne groote Braconidelarve,

welke zich door de vliezige tergieten van het abdomen naar

buiten werkte. Behalve deze groote larve werd bij dissectie

nog eene veel kleinere gevonden. De groote larve was +

5 mm lang. Het vetlichaam van den kever was zoo goed als

geheel verdwenen. Tot Schr.'s grooten spijt maakte de larve

geen cocon, doch stierf op 21 Augustus. De ® P. multiarti-

culatus had zich dus parthenogenetisch voortgeplant ten koste

van Brachyderes incanus L., welke haar gastheer is.

De heer de Meijere voegt hieraan toe, dat eene dergelijke

wijze van eierleggen als nu bij deze Rondania is waargeno-

men, voor Tachiniden niet bekend is. Voor deze groep is de

wijze van infectie vooral door Townsend en Pantel

1) Determinatie gecontroleerd door G. A. K. Marshall te Londen.

XVI VERSLAG.

nagegaan; Pantel onderscheidt 10 verschillende manieren.

Bij vele worden de eieren op de gastheeren afgezet ; in eenige

gevallen zijn er bijzondere apparaten aanwezig, om de gast-

heeren aan te boren en de eieren daarin te plaatsen. Dan weer

worden de in dit geval meest zeer talrijke eieren op planten

afgezet en moeten de jonge larfjes een gastheer opzoeken. In

eenige gevallen is, het eerst door Sasaki bij Crossocosmia

sericariae C o r n., die de zijderups bewoont, vastgesteld, dat

de eieren op planten worden gelegd en dan normaal met het

voedsel binnen den gastheer komen. Deze manier komt ook

bij eenige onzer inlandsche soorten voor. Dat dit althans

door een gedeelte der eieren wordt doorstaan, vindt zijne

reden daarin, dat rupsen feitelijk hun voedsel niet kauwen.

Uit Pantel's mededeelingen volgt, dat hem geen geval

bekend is, waarin de eieren op eene zoo bepaalde plaats van

het lichaam worden afgezet als bij Rondania het geval is.

Evenals andere „opgegeten eieren zullen die ook hier wel

relatief klein zijn. Ook de zeer lange legbuis is iets heel bij-

zonders.

Naar aanleiding van de mededeeling van Dr. de Fluiter

deelt de heer J. Lindemans het volgende merkwaardige geval

mede, hoe eene kleine sluipwesp eene rups infecteerde.

Op eene wandeling in het Leuvenumsche bosch zag Spr.

eene rups van middelmatige grootte, die zich door middel

van een spindraad uit een boom liet zakken ; eenige centi-

meters boven de rups nam Spr. een kleine sluipwesp (Me-

sochorus silvarum Curt.) waar, die er als het ware boven

zweefde; bij nader toezien bemerkte Spr. echter, dat de

sluipwesp met den kop benedenwaarts zich langs den spin-

draad liet afzakken, welke zij tusschen de pooten geklemd

hield; de rups liet zich telkens met kleine schokjes lager

zakken. doch de sluipwesp bereikte de vrijwel weerlooze rups

en, over haar kop loopende, begaf zij zich naar de buikzijde,

waar zij haar legboor eenige malen in het lichaam der rups

stak.

De heer van der Vecht wijst er op, dat, eenigen tijd geleden,

door Dr. Leef mans een geval van parasiteering van vol-

wassen kevers door Tachiniden gevonden werd. Dit betrof

Holotrichia bidentata, eene op Banka voorkomende Melolon-

thide; de eieren van den parasiet werden gevonden op het

abdomen onder de dekschilden. De vliegen kwamen eenigen

tijd na het afsterven van de gastheeren te voorschijn.

Naar aanleiding van de opmerking van den heer van der

Vecht over het tijdstip van den dag, waarop de Ho-

lotrichia te voorschijn komt, wijst de heer Mac Gillavry op

de publicatie van Uvarov over de meteorologische in-

vloeden op het voorkomen van insecten. De kwestie van den

dagelijkschen levenscyclus wordt daar ook maar kort behan-

deld. Het trof Spr. dat over deze kwestie zoo weinig bekend is.

Naar aanleiding van eene vraag van den heer Bernet

VERSLAG. XVII

Kempers, of het mogelijk is, dat eene geïnfecteerde

imago lang genoeg leeft voor de ontwikkeling van de para-

sieten, merkt de heer Uyttenboogaart op, dat die-

ren, welke niet aan de voortplanting hebben kunnen deel-

nemen, in den regel langer leven.

De heer T. Schoevers, phytopatholoog bij den Planten-

ziektenkundigen Dienst te Wageningen, heeft naar gewoonte

eenige grepen gedaan uit de vele vragen op entomologisch

gebied, die telken jare aan den Plantenziektenkundigen Dienst

worden gesteld, om die, vooruitloopende op het in bewerking

zijnde‘) Verslag van dien Dienst over het jaar 1933, hier

mede te deelen.

De in de vorige Wintervergadering aangekondigde proe-

ven tegen den huisboktor. Hylotrupes bajulus L., in palen van

electrische geleidingen in Brabant (en later ook bij Rotter-

dam) konden geen doorgang vinden, daar geene palen met

een flink aantal larven er in gevonden konden worden. Spr.

kan voor dit feit geene verklaring vinden.

De Brachyderes incanus L.-plaag in jonge dennenbosschen

bij Mook en Malden hield aan, maar scheen toch in hevig-

heid af te nemen.

Dr. H. J. de Fluiter, van het Laboratorium voor Ento-

mologie der Landbouwhoogeschool, is bezig met een onder-

zoek naar de levenswijze van dit insect, waarbij reeds merk-

waardige dingen gevonden zijn , o.a, behalve die omtrent de

sluipvlieg, zoo juist door Prof. de Meijere namens Dr. de

Fluiter medegedeeld, ook de aantasting dier kevers door

eene voor Nederland nieuwe entomophage zwam, Hirsutella

fusiformis S p. genaamd.

In de Rips in Noord-Brabant werden, met behulp van een

door den Plantenziektenkundigen Dienst aangekochten motor-

verstuiver, eenige hectaren dennenbosch tegen nonvlinder,

Lymantria (Psilura) monacha L., bestoven met een maaggif

en met een nieuw Duitsch contactgif. Zeer tegen de verwach-

ting, waren de resultaten van beide middelen hoogst onbe-

vredigend. Waarschijnlijk zullen de proeven in 1934 worden

herhaald.

Het door Mej. Dr. C. Schaeffer onder de auspiciën van

den Dienst in Groningen ingesteld onderzoek naar de levens-

wijze en de bestrijdingsmogelijkheden van de karwijmot,

Depressaria nervosa H w., is met veelbelovende resultaten

bekroond, die door haar zijn neergelegd in Mededeeling 74

van den Dienst: „Onderzoek over de karwijmot en hare be-

strijding (prijs 30 cts). Het werk van Mej, Schaeffer

wordt dit jaar op grootere schaal voortgezet door den heer

Pas bly dow p, cand, 11,

1) Om die reden wordt hier slechts een kort resumé gegeven.

XVIII VERSLAG.

Op Spelderholt bij Beekbergen nam Spr. eene bescha-

diging waar aan vrouwelijke berkenkatjes, die voor hem ge-

heel nieuw was. Aan tallooze takjes was een blaadje inge-

sponnen ; het katje was inwendig bevreten en werd geheel

bruin. Slechts in enkele katjes werd een zeer klein, bleek

geelachtig groen rupsje gevonden. Vlindertjes zijn tot nu

toe niet verschenen, zoodat de identiteit van dezen bescha-

diger, waarvan Spr. ook in de literatuur geene beschrijving

kon vinden, nog niet kon worden vastgesteld. Spr. vraagt, of

er misschien aan een der aanwezigen iets over bekend is.

(Dit bleek niet het geval te zijn.)

Van de Hymenopteren deed de bijenwolf, Philanthus trian-

gulum F., van zich spreken. Het insect kwam vooral in Lim-

burg in groote kolonies voor en deed groot nadeel aan den

bijenstand. Deze zaak ligt echter niet op Spr.'s arbeidsterrein.

In October werd aan den Dienst advies gevraagd over de

bestrijding van een insect, dat op het perron te Heeze in

grooten getale gangen tusschen de steenen groef, zoodat hier

en daar wat verzakking plaats had. Spr. stelde met Prof. Dr.

W.Roepke een onderzoek ter plaatse in, waarbij bleek, dat

men te doen had met Dasypoda plumipes Panz., wegens

de sterke beharing der dijen door de Duitschers „Hosenbiene”

genoemd. In de literatuur worden verschillende gevallen ver-

meld, o.a. te Ludwigsburg, van massaal voorkomen van deze

bij. Te Heeze was + 1000 m? met gangen bezet. Spr. gaf

den raad, het perron in den vliegtijd der bijen (Juli) herhaal-

delijk met vruchtboomcarbolineum te bespuiten of wel het te

bestrijken met de teerachtige stof, die veel op rijwielpaden

wordt aangewend.

Te Wageningen werden in de bladeren van een populier

gaten gevreten door bastaardrupsen. Rondom de gaten ston-

den in een regelmatigen cirkel kleine witte zuiltjes overeind.

Dit verraadde den dader: de palissaden-bladwesp, Lygaeo-

nematus compressicornis F.. De zuiltjes worden opgetrokken

uit eene schuimachtige stof, die de bastaardrups uit den mond

afscheidt; dit speeksel(?) verhardt eenigszins aan de lucht,

maar het zuiltje blijft toch min of meer buigzaam en vochtig.

Onmiddellijk na het uit het ei komen bouwt de rups zulk eene

palissadenrij aan de onderzijde van het blad ; eerst daarna be-

gint zij te vreten. Zoodra zij door het blad heen is, bouwt zij

ook eene palissade aan den bovenkant, waarna zij, zich op de

gewone wijze van vele bastaardrupsen schrijlings aan den

rand van het gat vasthoudend, dit verder uitvreet. Volgens

J. J. Ward zou de palissade dienen ter bescherming tegen

mieren 1), Hij nam waar, dat, als eene mier tegen een der

zuiltjes aanliep, dit afbrak en aan den kop van de mier bleef

kleven. De mier geraakte klaarblijkelijk in opwinding; zij

1) Wonders of animal life, Vol. IV, p. 1592 (The Amalgamated Press

Ltd, London).

VERSLAG. FR

trachtte de stof te verwijderen, hetgeen haar met veel moeite

gelukte ; daarna liep zij met trillende ledematen korten tijd

wankelend rond. Toen strekte zij haar pooten, boog kop en

achterlijf tusschen de pooten door naar elkaar toe tot die

deelen elkaar raakten, greep de punt van het achterlijf met

de kaken en bleef in boogvormige houding ongeveer twee

minuten staan. Daarop nam zij weer de gewone houding aan,

de trillingen en samentrekkingen van het lichaam hadden

opgehouden; de mier liep eerst nog onzeker en langzaam,

maar herstelde zich langzamerhand, Uit een en ander besluit

Ward, dat de mier klaarblijkelijk eene gasvergiftiging had

ondergaan („the ant had been gassed'), en dat zij uit het

achterlijf eene stof had afgescheiden (waarschijnlijk mieren-

zuur), die de uitwerking van het ,,gas had opgeheven.

In Meded. 73 van den Plantenziektenkundigen Dienst

(Rapport inzake het onderzoek der vliegenplaag op de stort-

plaats te Wijster, door P. A. Blijdorp; prijs 20 cts.) wer-

den de resultaten gepubliceerd van dit reeds in de vorige

wintervergadering ter sprake gebrachte onderzoek.

Te Enkhuizen vond men in een partijtje overjarig slazaad

larven, waarvan men vreesde dat zij dat zaad zouden be-

schadigen. Het bleken galmugmaden te zijn; nu is het wel

uitgesloten, dat deze maden de harde droge zaadhuid zou-

den kunnen aantasten, en evenmin was aan te nemen, dat zij

in de zaadkoppen op het veld geleefd zouden hebben en na

met den oogst anderhalf jaar geleden te zijn binnengehaald,

op het tijdstip der inzending nog onveranderd daarin aan-

wezig zouden zijn. De eenige verklaring was dus, dat de

maden van eene soort waren, die van andere diertjes leeft.

Inderdaad bevestigde het onderzoek der maden door Prof.

de Meijere deze veronderstelling, wier juistheid bewe-

zen werd, doordat het Z.H.G. gelukte, imagines op te kwee-

ken, die tot het genus Lestodiplosis bleken te behooren.

Waarschijnlijk is het zaad wat vochtig geweest, en zijn er

dus mijten in tot vermeerdering gekomen, waarop de galmug-

maden hebben geaasd.

1933 was een echt ,luizenjaar . Op allerlei gewassen,

granen, vruchtboomen, park- en laanboomen en heesters kwa-

men deze parasieten in enorm aantal voor. De jas van een

onzer ambtenaren, die in Juli op eene motorfiets van Goes

naar Kapelle reed, zag bij aankomst aldaar groen van de op

dien rit van enkele kilometers opgevangen bladluizen. Ook

in de bollenschuren kwamen op de opgeslagen voorraden

bloembollen minstens 6 verschillende soorten van bladluizen

voor, waarbij enkele soorten, die te voren nog niet op bloem-

bollen waren aangetroffen.

Eene zeer sterke verbreiding toonde de reeds op een vroe-

gere vergadering door Spr. gememoreerde Douglaswolluis,

Gilletteëlla cooleyi Gill, In haar geboorteland leeft deze

XX VERSLAG.

luis in anderen vorm op enkele Picea-soorten, waarop fun-

datrices (stammoeders) en hare nakomelingen gallen doen

ontstaan, die op de bekende gallen van Sacchiphantes (Cher-

mes) abietis L. en S. (Ch.) viridis Ratz. gelijken, echter

langer en spitser zijn. Indien de luis dit ook h.t.l. deed, zou

de sterke verbreiding veroorzaakt kunnen worden door cel-

lares (gevleugelde luizen uit de gallen), die zich in den voor-

zomer naar de Douglas hadden begeven. Bij onderzoek ter

plaatse door Dr. de Fluiter en Spr. konden zulke gal-

len echter niet worden gevonden. Wel kon Dr. de Flui-

ter later aan ingezonden materiaal constateeren, dat naar

Picea alba en sitchensis sexupara waren overgevlogen, die

daar het aanzijn aan sexuales hadden geschonken. Eieren zijn

h.t.l. nog niet op die sparren gevonden, wel in Engeland,

doch daarmede houdt het op. Of het ei niet uitkomt, of dat

de larven spoedig sterven, is Spr. niet bekend, maar in elk

geval zijn er ook in Engeland nog nimmer gallen aangetrof-

fen. De Douglaswolluis schijnt zich dus in Europa enkel en

alleen op de Douglasspar in stand te kunnen houden.

Het gelukte, de Douglassparren tijdelijk van de plaag te

bevrijden door bespuiting en door bestuiving met nicotine-

praeparaten. In de buurt van Amersfoort werden 25 m hooge

laanboomen met behulp van den motorverstuiver met zulk

een nicotine-houdend stuifmiddel, ,,Pomona” genaamd, met

uitstekend resultaat bestoven.

Spr. geeft nu een microskopisch praeparaat te zien van

een dier, waarvan hij niet weet, of het reeds eerder in Neder-

land is aangetroffen. Het is n.z.m. een exemplaar van de

Symphylide Scutigerella immaculata Newp., welk dier

volgens sommigen tusschen insecten en duizendpooten, vol-

gens anderen tusschen duizend- en millioenpooten in zou

staan. In Amerika heeft dit dier soms in kweekerijen groote

schade gedaan (men zie b.v. Bulletin 486 v/h Ohio Exp. St.,

„the Garden Symphilid” door G. A. Filinger); het komt

over de geheele wereld voor. De vondst van Spr. was afkom-

stig van Den Briel; in een paar L. grond konden niet meer

dan 6 exemplaren gevonden worden, zoodat de kans op

schade niet groot is. Toevallig ontving Spr. juist enkele weken

na zijne vondst eene vraag van een Amerikaan om materiaal

van dit dier ; een paar exemplaren zijn nu opgezonden, zoodat

wel spoedig zekerheid zal worden verkregen, of de determi-

natie juist was. Als het zoo is, dan zijn wij nu als „hommes -

avertis dubbel zoo veel waard als te voren |!

Als laatste in de rij noemt Spr. nog de mijt Fuscuropoda

marginata C. L. Koch, die, als Uropoda obnoxia Reut,

in de phytopathologische literatuur gesignaleerd staat als

schadelijk aan radijs en komkommers, wier stengels zij „zer-

nagten’, lets dergelijks deden zij te Naaldwijk aan meloen-

planten, die daardoor verwelkten. Volgens Dr. A. C. Oude-

VERSLAG. XXI

mans, die de determinatie bevestigde, kunnen zij dit wel

degelijk doen, iets, waar Spr. eenigermate aan twijfelde. Zij

bezitten nl. aan het eind van de lansvormige mandibels een

soort schaartje, waarmede zij de plantendeelen kunnen ,,zer-

nagen”. Bespuiten met sterke nicotine-oplossing (1 deel op

750 deelen 1 % zeepwater) doodde de mijten.

Spr. maakte vervolgens nog even vermelding van het door

hem indertijd, dank zij de vriendelijke hulp van Prof. P.

Marchal te Parijs, h.t.l. geïmporteerde sluipwespje Aphe-

linus mali Say, een parasiet van de bloedluis, dat hij reeds

herhaaldelijk besprak. De vestiging van dit insect is thans

op vele plaatsen van ons land (o.a. Wageningen, Lunteren,

Velp, Deventer, Koudekerke, Meerssen, Pannerden, IJzen-

doorn, Roermond) een voldongen feit.

Enkele woorden werden nog gewijd aan het insecticide

rotenon, het werkzame bestanddeel van Derris elliptica, wel-

ker gemalen wortelstokken in Indië als vischbedwelmend

middel, „akar toeba”, algemeen bekend zijn.

De in samenwerking met de Afd. Handelsmuseum van het

Koloniaal Instituut, in het bijzonder Ir. W. Spoon, ge-

nomen, reeds vrij talrijke proeven, openen de mogelijkheid,

dat dit voor menschen en huisdieren ongiftige middel in

vele gevallen de tot nu gebezigde giftige middelen zal kunnen

vervangen, hetgeen een niet te miskennen voordeel zou zijn.

Eene voordracht, door Ir. W. Spoon tijdens de 14e In-

dische Landbouwweek te Wageningen over dit middel ge-

houden, zal met een bij die gelegenheid door Spr. gegeven

inleiding over „Bestrijding van insecten’ weldra het licht

zien in een reeds ter perse zijnde extra „Indische landbouw-

week nummer’ van het Landbouwkundig Tijdschrift.

Na nog gewezen te hebben op het zeer goede en vrijwel

gevaarlooze middel ,, Areginal” van de I. G. Farben Industrie

(h.t.l. verkrijgbaar bij de N.V. Defa, Velperweg 28, Arnhem)

ter bestrijding van ,,Vorratsschadlinge’, dat n.z.m. onzen

leden diensten kan bewijzen ter dooding van insecten in hunne

collecties, besluit Spr. met de mededeeling, dat hij zich gaarne

weer wat meer zou willen gaan bezig houden met schild-

luizen, waarvan hij vroeger reeds eenige studie maakte, en

dus toezending van deze insecten op prijs zal stellen.

De heer Stárcke merkt op, dat palissade-vormende blad-

wesplarven al beschreven zijn in het bekende werk van

Snellen van Vollenhoven: Gedaantewisseling en

levenswijze der insecten.

De heer Bentinck vermeldt en vertoont het volgende:

I. Dr. F. Heydemann uit Kiel beschrijft de Miana

strigilis L.-groep in zijn: „Morphologie und Formenbildung

der Gattung Miana Stph.” in de ,,Entomologische Zeit-

schrift Frankfort-M.” 1932, p. 21—24, 29—32, 55—58 en

XXII VERSLAG.

78—82, waar die groep 4 soorten bevat, nl.: strigilis L.,

versicolor Bkh., fasciuncula Hw. en latruncula Hb. Miana

fasciuncula is reeds vroeger van strigilis afgescheiden, en

verschilt door hare lichte kleur aanmerkelijk van de 3 andere

donkere soorten, die voor onze fauna tot op heden nog steeds

strigilis genoemd werden. Een onderzoek der uitwendige ge-

nitaliën, door Spr. verricht, toont duidelijk het verschil tus-

schen de groote soort sfrigilis, die veelal een krijtwitten band

heeft, en de kleine latruncula, die over 't algemeen zwart is,

en zelfs algemeener dan strigilis. Spr. meende één ex. te be-

zitten van de zeldzame versicolor, eene kleine, scherp getee-

kende soort met spaarzame wijnroode schubben. Dr. He y-

demann bevestigde zijne determinatie als juist. Het is niet

Spr.'s bedoeling, dit alles uitvoerig hier te behandelen en de

vele variëteiten dezer soorten te beschrijven. Dit zal de heer

Lempke later doen.

II. In onze gebruikelijke boeken en Lepidoptera-lijst staan

Larentia ferrugata C1. en unidentaria Bkh. als 2 soorten

vermeld. Dat dit niet juist is, heeft Spr. al eerder aangetoond

in T. v. E. DI. LXXII, p. XCI. Hij heeft thans praeparaten

der uitw. genitaliën gemaakt van beide soorten, nl. van fer-

rugata met hare var. unidentaria, die geheel gelijk zijn, en

van L. spadicearia Bkh., die hiervan duidelijk verschilt.

De eerste soort heeft valvae, gekamd aan het eind, terwijl

die der andere met een langen krommen haak eindigen. Voor

de verdere behandeling dezer soorten door den heer Le m p-

ke, zie: E. B. DI. IX, p. 25.

III. Bij onze inlandsche Cnephasia-soorten komt o.a. Cn.

wahlbomiana L. voor. Deze blijkt achteraf geene bestaande

soort te zijn. De bekende Zweedsche Cnephasia-onderzoeker

Benander e.a. hebben aangetoond, dat de 2 types van

wahlbomiana van Linné blijken te zijn : Olethreutes bran-

deriana L. en Cnephasia penziana Thnbg. De wahlbomia-

na-groep bevat volgens genitaliën-onderzoek van Benan-

der 8 soorten, nl. : virgaureana T r., incertana T r., chry-

santheana Dup., pasivana Hb., communana H.S., inca-

nana Stph., abrasana Dup. en genitaleana Pierce,

waarvan de eerste 4 tot onze fauna behooren. Hij onderzocht

al Spr.’s exemplaren, en kwam tot voornoemde conclusie. Spr.

laat zien een vleugel- en valvae-teekening van deze 8 soorten.

IV. Bij Tachyptilia populella Cl, die op berk en popu-

lier leeft, vermeldt alleen Snellen, dat uit rupsen, die op

Salix fusca leven, kleine grijze imagines komen. Voor zoover

Spr. heeft kunnen nagaan uit boekwerken en corresponden-

tie, wordt dit verder nergens beschreven. Spr. kweekte dezen

kleinen grijzen vorm in groote hoeveelheid op Salix fusca,

verleden zomer. Onder de vele exemplaren waren er van

diverse grijze tinten, van licht tot bijna zwart, doch ze waren

alle klein, en hadden nooit de levendige teekening van de

VERSLAG. XXIII

typische populella ; ook verschilden zij aanmerkelijk van de

grijze var. van populella. Dit gaf aanleiding tot een genita-

liën-onderzoek bij vele exemplaren van beide vormen. Een

verschil kon Spr. echter niet constateeren, behalve een even-

redig verschil in afmeting. Spr. kan dus niet aantoonen, dat

wij hier met 2 soorten te doen hebben, doch wel met eene

subspecies, die steeds apart leeft van de typische populella,

en ander voedsel gebruikt. Deze vorm behoort dus onder-

scheiden te worden als: Tachystilia populella Cl. fusca-

tella m. nov. subsp., zonder verdere aberraties van dezen

vorm te onderscheiden.

V. In het T. v. E. DI. LXXIV, p. XXVI deelde Spr. mede,

dat de tot nu toe onder den naam Lythria purpuraria L. ge-

noemde inlandsche soort, L. purpurata L. moet heeten. Dit is

juist en moet gehandhaafd blijven, doch de verdere vermel-

ding, dat de meer zuidelijke soort L. purpuraria L. eveneens

in ons land zou voorkomen, moet vervallen. Die genoemde

inlandsche ex. behooren eveneens tot L. purpurata. Een toen-

maals gedaan genitaliën-onderzoek, schijnbaar overeenkomen-

de met de beschreven valvae-vormen in ,Seitz’, bleek

achteraf verkeerd opgevat te zijn. Het verschil was indivi-

dueel. Door den heer Lempke hierop opmerkzaam ge-

maakt, heeft Spr. opnieuw deze onderzoekingen voortgezet

met buitenlandsche ex. van purpuraria, en kwam thans tot

de juiste valvae-beelden. De heer Lempke zal later beide

soorten, met diverse variëteiten, behandelen.

VI. In het T. v. E. DI. LXXVI. p. XXXIV deelde Spr.

mede, dat hij een vermoedelijk ex. van Lithocolletis viminiella

Stt., volgens Dr. Meder en Prof. Hering uit Salix

viminalis gekweekt had. Verleden zomer gelukte het hem, nog- ©

maals één ex. te kweeken van dezelfde plant uit Ruigenhoek.

Prof. Hering onderzocht thans beide exemplaren en de-

termineerde ze als L. dubitella H.S, die anders op Salix

caprea leeft. Salix viminalis was nog niet als voedselplant

bekend voor deze soort.

VII. In onze fauna-lijst moeten de volgende veranderin-

gen genoteerd worden (hoofdzakelijk uit bovengenoemde

gegevens) :

a. Miana latruncula Hb., nieuw voor onze fauna (gewoon).

b. Miana versicolor B kh, nieuw voor onze fauna; 1 ex. op

18-7-'19 te Hengelo gevangen (zeldzaam).

c. Lythria purpuraria L. vervalt.

d. Larentia spadicearia Bkh. moet unidentaria Bkh. als

soort vervangen, terwijl unidentaria Bkh, eene variëteit

wordt van ferrugata Cl.

e. Cnephasia virgaureana Tr. moet wahlbomiana L. ver-

vangen.

f. Steganoptycha diniana G n., nieuw voor onze fauna. 1 ex.

op 14-71 30 te Overveen gevangen. Genitaliën door den

XXIV VERSLAG.

heer Benander onderzocht, die dit ex. determineerde.

g. Tachyptilia populella C1. — fuscatella m. nov. subsp.

h. Plutella megapterella m. nov. spec. 1 ex. op 21-7- 32

te Zandvoort gevangen. Volgens Prof. Hering is

dit ex. noch Pl. maculipennis Curt, noch geniatella Z.

De weinige overige soorten van het geslacht komen niet

in aanmerking, en beschouwt hij het eveneens als eene

nieuwe soort. Spr. hoopt later hiervan eene nadere be-

schrijving te geven.

i. Tinea columbariella W ck., nieuw voor onze fauna. 8 ex.

el, uit Amsterdam in nestkastjes en Bekkum (Ov.) uit

kauwnesten afkomstig, door den heer v. d. Wiel aan

Spr. verschaft ; determinatie door Prof. Hering beves-

tigd. È

j. Micropteryx thunbergella F., nieuw voor onze fauna, 1 ex.

op 7-5-'33 te Bijvank gevangen door den heer Schol-

ten en welwillend door hem aan Spr. afgestaan.

VIII. Bijzondere vangsten van 1933 en eerder:

Eén ex. van Agrostis puta Hb. in Juli 1932 te Goes ge-

vangen door den heer Berk, die welwillend dit ex. aan

Spr. gaf ; 1 ex. van Crambus latistrius Hw. te Amerongen

gevangen ; 1 ex. van Donacaula mucronellus Schiff. uit

Overveen en één van Alipsa angustella Hb. uit Zandvoort,

het 2e ex. voor Nederland, echter zeer afgevlogen. Pionea

pandalis Hb. el. Rhenen; de larve leeft in den steel van

Artemisia, en overwintert onverpopt ; de levenswijze en rups

waren nog onbekend, Eén ex. van Cacoecia decretana Tr.

uit Delden; één ex. van Steganoptycha cricetana H. S. el.

uit Salix fusca te Overveen; de rups en levenswijze waren

nog niet bekend; zij leeft samengesponnen in de bladeren.

Een ex. van Polychrosis fuligana H w. uit Zandvoort; 1 ex.

van Olethreutes lucivagana Z. op 26-5-'33 te Montferland

gevangen door den heer Scholten, die het ex. welwil-

lend aan Spr. afstond. Een aantal zakjes van Borkhausenia

flavifrontella Hb. uit Amerongen ; één daarvan leverde eene

imago; het komt zelden voor, dat Gelechiidae zakdragende

rupsen hebben. Eenige ex. van de fraaie Psecadia bipunctella

F., op 16-6- 33 te Zandvoort gevangen. Eén ex. van Gracilaria

kollariella Z. en van Tischeria angusticolella Dup. uit

Meerssen.

De heer Uyttenboogaart laat ter bezichtiging rondgaan

twee paratypen van eene nieuwe Cathormiocerus-soort (Col.

Curc.), die door den heer E. C. Bed well in de nabijheid

der zuidkust van Engeland is gevangen. Dr. K. G. Blair

heeft deze soort beschreven onder den naam britannicus in

The Entomologist's Monthly Magazine, Vol. LXX, 1934.

Deze soort is zeer duidelijk van myrmecophilus Seidl,

waarvan Spr. eveneens een paratype bezit, te onderscheiden.

VERSLAG. XXV

Laatstgenoemde soort is reeds vroeger in het Zuiden van

Engeland gevangen. Tot nu toe is nog geen enkele Cathor-

miocerus uit Nederland bekend, doch, waar onze provincie

Zeeland en ook de Z.-Hollandsche eilanden nog zoo vele

Atlantisch-mediterrane elementen in hare fauna bezitten, is

het niet onmogelijk, dat eene der beide bovengenoemde soor-

ten ook daar te vinden is. |

Bij het bestudeeren der oorspronkelijke beschrijving van

Otiorrhynchus impressiventris Fairm. viel Spr. de volgen-

de zinsnede op : „enfin chez le picipes, les tubercules du cor-

selet sont ombiliqués dans le 4 seulement, tandis que, chez

notre espèce, ils sont ombiliqués dans les deux sexes’ (Leon

Fairmaire, Miscellanea entomologica III. 1858). Hieruit

leidt Spr. af, dat Fairmaire O. veterator heeft gekend,

doch deze voor het ¢ van picipes F. (= singularis L.) heeft

aangezien. Daarom acht Spr. het van belang, er nogmaals

op te wijzen, dat alle exemplaren, zoowel van singularis L.

als van veterator Uyttenb., die tot nog toe op de geni-

taliën zijn onderzocht, 9 © bleken te zijn. Ook in het Britsch

Museum vond Spr. eenige bijzonder kleine en slanke exem-

plaren van singularis L., waaruit door Sharp de genita-

liën waren geprepareerd, waarschijnlijk in de verwachting,

dat deze zoozeer afwijkende ex. nu eindelijk 4 & zouden

blijken te zijn, doch het waren alweer 2 ©. Van impressi-

ventris Fairm. bezit Spr. slechts 3 ex., die hij liever niet

aan eene extirpatie der genitaliën waagt, daar het daartc2

noodzakelijke opkoken eene fatale uitwerking op de beschub-

bing heeft. Nog 3 ex. die als impressiventris in Spr.'s col-

lectie stonden [2 van Cauterets (E verts) en 1 uit de Pyre-

neeën (Melichar)], waren verkeerd gedetermineerd en be-

hooren tot singularis L., forma Chevrolati Gyllh.

Spr. heeft vrij langdurige voedingsproeven genomen met

14 exemplaren van elk der soorten O. singularis L. en vete-

rator Uyttenb., doch de daaruit te trekken conclusie is,

dat er in de voeding der imago's althans geen duidelijk uit-

gesproken verschil is. Beide soorten zijn polyphaag en eten

zoowel de bladeren als de nog niet tot hout geworden takjes

van appel, meidoorn, lijsterbes, els en berk. Echter is het

merkwaardig, dat singularis L. ook eikenblad eet, en wel met

groote voorliefde, terwijl deze cupulifeer door veterator vol-

strekt versmaad wordt. Daarentegen wordt els door veterator

met groote voorliefde gegeten, terwijl singularis dit gewas

wel niet absoluut versmaadt, doch er niet bepaald dol op is,

m.a.w. daaraan slechts geringe schade toebrengt. Eenig ver-

schil in smaak is er dus tusschen de beide soorten wel, vooral

het volkomen versmaden van eik is voor veterator zeer ka-

rakteristiek, en verklaart, waarom Spr. deze soort nog nim-

ner uit eikenstruiken klopte, waarop singularis in Mei en

Juni bijna steeds te vinden is.

XXVI VERSLAG.

De heer Schoevers merkt op, dat de schade van O. sin-

gularis vooral aan jonge boomen merkbaar wordt; voor

oudere is deze Curculionide van minder belang.

De heer Stärcke geeft de volgende methode voor het pre-

pareeren van genitaliën: 24 uur verblijven in 80 % alcohol

met een paar procent ac. acetic. glaciale en eenige druppels

van eene aetherische olie (dit laatste als antisepticum), daar-

na verdunnen tot + 50 %. Het achterlijf gaat dan zwellen

en de genitalia treden veelal naar buiten.

De heer Kruseman laat enkele muggen rondgaan en doet

zijne 5e mededeeling over Tendipedidae.

Dr. Goetghebuer was zoo vriendelijk, Spr. er op

attent te maken, dat Tendipes thummi Kieff. en T. sordi-

datus Kieff. synoniem zijn. Spr. kon bij nader onderzoek

der Nederlandsche dieren ook geen ander dan een klein

kleurverschil vinden. Bovendien was hij in staat, door groote

vriendelijkheid van Prof. Roepke, om de collectie van de

Landbouwhoogeschool te bestudeeren. Het bleek hem nu on-

omstootelijk, dat Chironomus flaveolus v. d. W. nec Mei g.

identiek is met T. thummi Kieff. Verder merkte Dr. Goet-

ghebuer op, dat zijns inziens 7. riparius Meig. 1804

en T. dorsalis Meig. 1818 synoniem zijn. Mr. Edwards

deelde Spr. mondeling mede, dat hij te Parijs de typen van

riparius zag, en dat dit de donkere vorm van 7. thummi is.

Het komt Spr. het best voor, een hernieuwd onderzoek te

Parijs af te wachten, en tot zoo lang de volgende nomen-

clatuur te gebruiken :

T. thummi Kieff, 1911 = T. riparius Edw. (nec

Gtgh.), var. thummi Kieff.

T. thummi Kieff. 1911, var. grisescens Gtgh. = T.

riparius Edw. (nec Gtgh.).

T. dorsalis Meig. 1818 = 7. riparius Gtgh. (nec E d w.).

In spiritusmateriaal van Prof. de Meijere vond Spr.

Polypedilum flavonervosus [Staeg.] Edw. Het dier is

te kennen aan de driedeelige middenlamel en de ongevlekte

vleugels. Linschoten, VI. 1929, leg. de M. P. flavonervosus

[Staeg.] Edw. is van P. prolixitarsus Lundstr. te

onderscheiden, doordat de eerste een halter met zwarten knop

heeft, terwijl de halter der tweede geheel lichtgeel is.

In eigen materiaal vond Spr. Paratendipes albitibia Kie ff.

1922 en Parat. albimanus M eig. 1818. Deze laatste kwam

vroeger in de naamlijst voor, doch werd, daar er geene resten

meer van waren, geschrapt. Beide hebben ongevlekte vleugels.

P. albitibia is aan de witte voorschenen te kennen, die bij

albimanus zwart zijn. De voormetatarsen moeten bij beide

soorten wit zijn, doch die van albitibia ontbreken. Beide zijn

grooter dan P. nudisquama E d w. P. albitibia, Loenen (Vel.),

VII. 1930, leg. M. C. Jansen en P. albimanus, Schoon-

hoven, leg. Kr., VI. 1932.

VERSLAG. XXVII

In de Naardermeercollectie bevinden zich de eerste ver-

tegenwoordigers voor Nederland van het Genus Pseudochi-

ronomus, op 6 VI 1932 in het Naardermeer door Spr. ge-

vangen. Spr. meent, ze tot Ps. prasinatus Stgr. te moeten

brengen, hoewel zij een extra uitsteeksel aan het basale lid

der tangen hebben. Spr. ontving identieke exemplaren van

de Shetland Isles, door den heer G. Junge verzameld. Het

komt Spr. onwaarschijnlijk voor, dat hij van twee uiteenge-

legen plaatsen eene nieuwe soort zou ontvangen en niet de ge-

wone, uit geheel West Europa bekende Ps. prasinatus St gr.

Ook de Zuiderzee is door de Tendipedidae gevonden. Op

25. VI. 1932 ving Spr. een aantal dezer muggen op den af-

sluitdijk. Spr. heeft slechts Corynoneura cariana Edw. ge-

determineerd, daar het gedrag daarvan opvallend was.

De mugjes vlogen niet, maar liepen vliegensvlug over het

water tusschen de blokken aan den binnenteen van den dijk,

bij de sluizen van het Kornwerderzand. Telkens liepen zij

tegen de natte, met algen begroeide steenen op, en waren dan

te vangen,

De heer Fischer vertoont een tweetal in Mechelen (Zuid-

Limburg) buitgemaakte, vrij zeldzame vlinders nl. Acronicta

strigosa F. en Ephyra annulata Schulze, benevens enkele

exemplaren van Acidalia marginepunctata Goeze, gevangen

te den, Haag op licht.

Trichoptera heeft Spr. in het afgeloopen jaar niet veel ge-

vangen ; hij mocht echter van verschillende medeleden dank-

baar aanvaarde aanwinsten voor zijne collectie ontvangen.

De interessantste laat Spr. rondgaan. Het zijn een 9 Limno-

philus submaculatus Ramb. en een paartje van Psychomyia

pusilla Fbr. De eerstgenoemde soort is nieuw voor de Ne-

derlandsche fauna en werd gevangen te Brunssum (L.). Be-

halve in het noordelijke grensgebied tusschen België en

Duitschland (dus dicht bij de Nederlandsche vindplaats) is

deze soort slechts op enkele, ver uit elkander gelegen plaatsen

in Europa gevonden. Spr. ontving het exemplaar van den

heer J. Cremers, Maastricht. De beide exemplaren der

andere soort, die in Nederland zeldzaam is, werden te

Meerssen gevangen door den heer G. A. Graaf Ben -

tinck, Overveen.

De heer A. Reclaire bericht, mede uit naam van den heer

D. Mac Gillavry, over de vondst van Lyorhyssus hyalinus F.

door laatstgenoemden te Nunspeet, VIII. 1923, Deze Coreide

was nog niet in ons land waargenomen, wel in Engeland en

België. Hueber (Fauna germanica. Hemiptera heteroptera.

Ulm 1891, blz. 120) beschouwt haar nog als een zuidelijken

vorm die misschien in Duitschland gevonden zou kunnen wor-

den, Stichel schrijft in zijne tabellen : „In Deutschland noch

XXVIII VERSLAG.

nicht aufgefunden”. Sindsdien is zij echter in Beieren aange-

troffen, zooals de heer Schmidt te Fürth aan Spr. meldde.

Het was dus wel te voorzien, dat zij t.g.t. bij ons zou worden

ontdekt. Vermoedelijk leeft L. h. op vochtige terreinen, daar

zij echter op het oog op Corizus-(Rhopalus-) soorten gelijkt,

die soms in groot aantal optreden, werd zij wellicht tot nu toe

over het hoofd gezien. Een andere, eveneens door den heer

Mac Gillavry te Nunspeet, 30. VII. 1927 aangetroffen,

nieuwe vorm voor ons land is de var. concolor Nickerl

van Sehirus biguttatus L. Terwijl bij den nominaatvorm eene

witte vlek op het corium aanwezig is, ontbreekt deze bij de

var. Onder talrijke ex. van den nominaatvorm werd slechts

één stuk van de var. gevonden. Ten slotte laat Spr. een ex.

van Therapha hyoscyami L., subspec. nigridorsum P ut. zien,

dat door den heer Uyttenboogaart, I. 1926 te Renkum

werd gevonden. Het is een zuidelijke vorm en vermoedelijk

afkomstig van kweekmateriaal, dat de heer U. van de Kana-

rische eilanden had meegebracht. Dat deze subsp. inderdaad

bij Renkum zou voorkomen, is hoogst onwaarschijnlijk. The-

rapha hyoscyami zelf is trouwens ook slechts sporadisch in

ons land gevonden.

De heer van Wisselingh vermeldt de vangst van een aan-

tal voor Nederland zeldzame Lepidoptera.

Op een rietland aan het Spaarne te Heemstede, waar Spr.

in den zomer van 1933 vele malen des avonds in de scheme-

ring is gaan zoeken, ving hij o.m. twee exemplaren van de

ab. subrosea Cockerell van Hepialus humuli L., resp. op

7 en 16 Juli. Deze aberratie komt bij het mannetje voor en

onderscheidt zich van den type door de aanwezigheid van de

roode teekening, zooals deze bij het wijfje voorkomt.

Op het bedoelde rietland kwam deze soort, die overigens

gewoonlijk slechts in enkele exemplaren wordt gevonden,

zoo talrijk voor, dat per avond soms 25 exemplaren werden

bemachtigd.

De aberratie is in ons land bij Rotterdam gevonden.

Op het zelfde rietland ving Spr. voorts een exemplaar van

Senta maritima Tausch., var. wismariensis Schmidt op

19 Juli en van Nonagria neurica H b. op 8 Juli 1933.

Bij Epen in Zuid-Limburg ving Spr. op smeer in begin

Augustus 1933 zes exemplaren van Chloantha polyodon Cl.

en verscheidene exemplaren van Cosmia paleacea Esp.

Voorts deelt Spr. mede, dat de in zijne collectie aanwezige

serie van Larentia dilutata B kh. door den heer Lempke

nader is gedetermineerd, waarbij bleek dat zich daarin een

exemplaar bevond van! de voor Nederland nieuwe soort Laren-

tia autumnata B kh, gevangen op 25 October 1924 te Nij-

megen.

Op vorige vergaderingen heeft Spr. reeds de aandacht ge-

VERSLAG. XXIX

vestigd op het veelvuldig voorkomen van de overigens zeld-

zame Deilephila galii Rott. in Drente en daarbij mede-

gedeeld, dat het hem bij het kweeken van deze soort was

opgevallen, dat de gekweekte exemplaren steeds in begin Juli

uitkwamen, terwijl de soort in de vrije natuur ongeveer eene

maand eerder vliegt. In 1933 kwamen de poppen van de in

1932 in Drente gevonden rupsen echter nog belangrijk later

uit, nl, in het einde van Juli en in Augustus, terwijl een exem-

plaar eerst op 8 September verscheen. Spr. acht het niet on-

mogelijk, dat de droge zomer van 1933 van invloed op dit

late uitkomen is geweest.

Mede acht Spr. de waarneming van het onregelmatige uit-

komen van deze soort van belang voor de beantwoording van

de vraag, of van andere Sphingidae in ons land al of niet

eene tweede generatie voorkomt.

Ten slotte deelt Spr. mede, dat hij einde Augustus in Apel-

doorn op smeer Calocampa solidaginis H b. zeer talrijk aan-

trof ; soms 20 à 30 exemplaren per avond.

Nadat Spr. de vangst van deze zeldzame soort te Apeidoorn

op de wintervergadering in 1927 had vermeld, ving Spr. de

soort ieder jaar op dezelfde vindplaats in enkele exemplaren.

Mogelijk is het, dat de warme zomer van 1933 een gunstigen

invloed op de ontwikkeling van deze soort heeft gehad.

Spr. laat de hierboven besproken soorten ter bezichtiging

rondgaan.

De heer van der Meulen vertoont vier vleugels van

Apatura iris L. ©. Hij ontving deze van den heer M. van

Sambeek te Lonneker. Het exemplaar is gevangen door

G. Temme te Rekken, gemeente Eibergen, in Juni 1932,

maar door den vinder geheel verwaarloosd, zoodat alleen de

vier vleugels zijn overgebleven.

Deze soort, vroeger uiterst zeldzaam in ons land, schijnt de

laatste jaren wat meer voor te komen. De heer van Wis-

selingh zag tenminste in Limburg, tusschen Vaals en

Epen, meerdere exemplaren en heeft er ook enkele gevangen.

De heer Stärcke laat rondgaan : le eene verhandeling van

F. Santschi over de Formiciden, door Z.M. den Koning

van België op zijne Indische reis verzameld, en 2e eenig

materiaal omtrent de vraag : Wat eet de groene specht in

den winter ?

E. Wasmann heeft uitwerpselen van den groenen

specht onderzocht en bevond (T. v. Ent. XLVIII 1906), dat

deze in voorjaar en herfst verschillende soorten eet, doch bij

strenge vorst bijna uitsluitend Formica rufa en pratensis.

Maaginhoud No. 1. De heer M. J. T ekke zond Spr. een

deel van den maaginhoud van een groenen specht, die op

18 Februari 1932 te Abbenbroek (Z.-H.) was geschoten. Bij

XXX VERSLAG.

oppervlakkige monstering met de loupe scheen hij te bestaan

uit vrijwel eene geheele kolonie van Myrmica laevinodis

N yl., met koninginnen, talrijke werksters en larven, bene-

vens enkele losse werksters van Lasius niger isp. Latr.

Om ket aantal te begrooten heeft Spr. de massa door elkaar

geroerd en op het oog in 10 gelijke hoopjes verdeeld, In één

zoon hoopje werden geteld : 1 koningin en 83 werksters van

Myrmica laevinodis, 14 larven (waarvan Spr. er 6 onderzocht ;

deze behoorden alle tot M. laevinodis of ruginodis N y 1.)

en 6 werksters van Lasius niger. De geheele voorraad kan

alzoo geschat worden op 800 a 900 werksters van Myrmica

laevinodis Nyl. met eenige koninginnen en een paar hon-

derd larven, benevens 40 à 60 werksters van Lasius niger ;

de geheele maaginhoud op minstens 1500 à 2000 individuen

van deze soorten.

Maaginhoud no. 2. Groene specht, man, einde November

1933, doodgevlogen tegen eene serre te den Dolder. De maag-

inhoud bestaat uit eene geheele kolonie van Myrmica scabri-

nodis N yl. i. sp., met eenige honderden werksters, konin-

ginnen, eenige larven en enkele mannetjes.

Dit bewijst, dat óf het dier ook bij vorst nog wel grond-

nesten kan bemachtigen, óf de buit langen tijd in de maag

vertoeft.

In den laatsten tijd wordt de groene specht schadelijk aan

rieten daken, die bij ons eene ideale nestplaats vormen voor

tal van graafwespsoorten en hunne parasieten (Trypoxylon,

Crabro, Passaloecus, Psenulus, Chrysis e.a.). Bij Spr. s buur-

man maakte de groene specht een gat van een halven vier-

kanten meter in het dak. Van eene dame te Bilthoven ver-

nam Spr., dat de groene specht aan haar dak reeds voor

f 70.— schade had veroorzaakt, waarop zij een man met een

geweer had gehuurd om die vogels weg te schieten.

Terwijl de hiervoor genoemde objecten rond gaan, houdt

Spr. eene inleiding over Sociaal-chimaeren.

Chimaeren noemt men, naar spr. bekend mag onderstellen,

de vormingen, die herhaaldelijk ontstaan bij regeneratie uit

verwonde entplaatsen, waar weefsel van twee verschillende

genotypen voorkomt. Ent men bijvoorbeeld eene tomaten-

kiemplant op eene nachtschadespruit, en snijdt men dan het

gevormde nieuwe weefsel door, dan vormen zich, als de proef

gelukt, adventiefspruiten, die later gestekt kunnen worden

en opgekweekt tot planten, die in bladvorm het midden hou-

den tusschen tomaat en nachtschade. Het kan zijn, dat de

weefsels regionair verschillend zijn, b.v. een blad voor de

helft nachtschade, voor de andere helft tomaat is. Ook kan

het ontstane dubbelwezen geheel als nieuwe soort imponeeren,

die het midden houdt tusschen de beide stamouders. Bastaar-

den zijn dit toch niet ; de weefsels bleken, met eene enkele uit-

zondering, ten slotte toch niet uit bastaardcellen te bestaan,

VERSLAG. XXXI

maar de eene soort zit in de andere, ongeveer zooals een

vinger in een handschoen, of op nog andere wijzen, b.v.

sectoriaal, naast elkander gerangschikt.

Het komt Spr. bijzonder gewichtig voor, dat in zulk eene

chimaere de weefsels van elke soort toch in één punt afwijken

van die van de stamsoort. Het halve nachtschade-blad sluit

namelijk precies aan bij het halve tomaatblad. Het laat geene

ruimte open, het aderstelsel vormt één geheel, kortom, even

als bij elk soort-vreemd transplantaat regenereert zich het ge-

heel weer tot een duidelijk afzonderlijk geheel, een individu,

een tot functionneeren geschikt organisme. Dit lijkt Spr. een

buitengewoon gewichtig argument tegen het bestaan van een

bouwplan der soort in den zin der neo-vitalisten.

Spr. wil nu dit begrip chimaere uitbreiden en den naam

»sociaal-chimaere’ gebruiken voor de uit twee of meer

soorten samengestelde mierenkolonies. Of hij hier misschien

eerder spreken moest van entlingen, zooals men bij planten

doet, of van transplantaten, zooals men bij dieren doet, laat

hij in het midden. Het verschil tusschen chimaeren en gewone

entlingen lijkt hem, na de door Winkler en Baur ge-

geven verklaringen, principiëel weggevallen en alleen te be-

staan in den oppervlakkig een bastaard simuleerenden ha-

bitus der chimaeren. Het woord chimaere kiest Spr., omdat

het handiger te combineeren is.

Sociaal-chimaeren heeft hij verkregen in de volgende combi-

naties, waarbij het vruchtbaar vrouwelijk bestanddeel (ko-

ningin) steeds het eerst genoemd is.

No.: 1 Lasius nudus Bondr.—L. niger Latr.

2 L. nudus—L. alienus Förster.

3 L. nudus—L. umbratus N y1.

4 L. umbratus—L.alienus.

5 L. alienus—L. umbratus.

6 L. fuliginosus L a t r.—L. niger.

7 L. fuliginosus—L. alienus.

8 Formica fusca auct—F. rufibarbis F.

» 9 F. rufibarbis—F. fusca.

10 F. sanguinea Latr.—F. fusca.

11 F. sanguinea—F. rufibarbis.

12 F. rufa N y1—F. fusca.

13 F. rufa—F. rufibarbis.

14 Camponotus herculeanus L.—Formica fusca.

„ 15 C. herculeanus—Formica rufibarbis.

Als criterium heeft Spr. genomen het feit, dat de combina-

tie in staat is een nakomeling van een der samenstellende

soorten groot te brengen. Slechts van enkele is nog alleen

geconstateerd, dat de larven worden gevoederd en dat zij

behoorlijk groeien.

De meeste van de hier genoemde sociaal-chimaeren komen

ook in de natuur voor, en ook vele andere, door Spr. nog

opl sl ashlee)

XXXII VERSLAG.

niet gekweekte combinaties. Sommige echter, de nummers 1,

2, 6, 7, 13, ofschoon in de natuur waarschijnlijk wel voor-

komend, zijn bij Spr. s weten nooit geconstateerd. Enkele, de

nummers 3, 5, 8, 9, 14 en 15 komen waarschijnlijk in de

natuur nooit voor (K. Göszwald vermeldt de vondst van

eene koningin van Camponotus ligniperda Latr. met eenige

fusca-poppen, die zij opgeraapt kan hebben, nabij Würzburg.

(Z. Zool. 1932) ) en waren ook alleen met bijzondere kunst-

grepen te verkrijgen. De beide laatste zijn Spr.s eenige

voorbeelden, waarbij de beide componenten ook tot verschil-

lende genera behooren. Buiten ons land komen herhaaldelijk

sociaal-chimaeren uit twee genera voor (b.v. Bothriomyrmex-

Tapinoma, Wheeleriella-Monomorium, Labauchena-Soleno-

psis). Van onze inlandsche fauna zijn voorbeelden : Anerga-

tes-Tetramorium, Strongylognathus-Tetramorium en Polyer-

gus-Formica. De beide laatste heeft Spr. wel gekweekt, doch

niet experimenteel verkregen.

A. De studie der experimenteel verkregen sociaal-chimae-

ren heeft Spr. in staat gesteld, enkele systematische vragen

te beantwoorden, vragen die alleen door reincultuur beant-

woord konden worden. Zou men zulk eene kweekerij willen

doorzetten met werksters van de eigene soort, dan, is het moei-

lijk de volwassen nakomelingschap te onderscheiden van de

verpleegsters. Men zou de laatste natuurlijk kunnen merken,

maar naar Spr. s ervaring poetsen de mieren, die niet, zooals

bijen, een dicht haarkleed dragen, de verf door wederkeerig

likken veelal van elkanders lichaam af. Wel heeft Spr. voor een

ander doel een nuttig gebruik gemaakt van gipspap, waarin

hij de individuen dompelde. Ze strompelen dan, met restanten

van de brij bedekt, rond, poetsen zich, en slagen erin om bijna

alles te verwijderen, uitgezonderd enkele stukjes, die dan als

witte merkteekens voor elk individu genoteerd kunnen wor-

den, Maar dit is toch niet eene prettige ridderorde voor haar,

en eene aldus gemerkte kolonie is niet te beschouwen als le-

vend onder natuurlijke omstandigheden, gezwegen nog van

het gevaar van vergissingen door achterna nog verloren gaan

van het merkteeken, *)

Het merken der verpleegsters in dus niet goed doorvoer-

baar, kweekt men daarentegen een sociaal-chimaere, dan is

de nakomelingschap goed kenbaar. Vooral wanneer b.v. de

eene soort geel is of rood en zwart, de andere zwart of bruin.

Op deze wijze is Spr. kunnen komen tot de oplossing van

de verwarring in de gele Lasius-vormen van de groep umbra-

tus. Van deze groep komen minstens 4 wijfjesvormen in ons

*) Miss Buckingham (Contr. Zool. Lab. M. Comp. Zool. Harvard.

Proc. Am. Ac. Arts Sc. XLVI 18. (1911) loste dit probleem op elegante

en vrouwelijke wijze op, door haar mieren zijden strikjes van verschillen-

de kleur om het lijf te binden. Maar zij werkte met een grooten Campc-

notus.

VERSLAG. XXXIII

land voor, n.l. mixtus, bicornis en 2 duidelijk onderscheiden

vormen, die beide umbratus genoemd worden, Eén werkster-

vorm, die daarbij behoort, heeft afstaande haren aan de

scheen, de andere niet (var, nuda Bondroit 1918 =

mixtus der meeste auteurs— abusievelijk). Een van de beide

wijfjesvormen is door Bondroit (1918) var. sabularum

gedoopt en daarbij zeer onduidelijk beschreven, maar in 1919

iets duidelijker aangegeven. Dit is de vorm met dikken funicu-

lus, betrekkelijk lage schub, en breede driehoekige uitranding

daarvan. Kleur en sculptuur wisselen sterk,

De andere vorm is de algemeen als nominaatvorm be-

schouwde, met slankeren funiculus, hoogere en smallere schub

met veel smaller uitranding. Beide wijfjesvormen hebben af-

staand behaarde schenen, dit in tegenstelling tot © mixtus

N y 1. Het verwarrende was nu, dat in materiaal van hetzelfde

nest men nu eens den vorm sabularum Bon dr. aantreft met

werksters met behaarde scheen, in andere gevallen met de

var nuda Bondr.

Uit Spr.'s culturen van solitaire bevruchte wijfjes sabularum

geadopteerd door Lasius alienus of niger volgt nu, dat de

verkregen werksters behooren tot var. nuda Bondr.*).

De © nominaatvorm produceert werksters met afstaand

behaarde scheen.

Er zijn dus 2 soorten, nl. Lasius nudus Bondr. (= sabu-

larum Bondr.**) en L. umbratus N yl. (met variëteiten).

Beide vormen temporaire sociaal-chimaeren met Lasius

alienus of L. niger en kunnen in aantal door éénzelfde kolonie

worden opgenomen, Dit verklaart, dat wijfjes dezer soorten

nu eens met werksters met behaarden scheen, dan weer met

5 var. nuda Bon dr, tezamen werden aangetroffen. Dit ge-

val werpt eenig licht op het door W heeler uitvoerig be-

schreven geval van twee soorten wijfjes, die hij a+ en ß-wijfjes

noemt, en die voorkomen bij eene Lasius-soort van het Ameri-

kaansche subgenus Acanthomyops (L. latipes Walsh).

Deze soort vormt volgens Emery waarschijnlijk ook tem-

poraire sociaal-chimaeren met eene Lasius-soort der niger-

groep. W heeler vatte dit op als een geval van dimorphisme

en het B-wijfje als een mutant. Spr. gelooft, dat men ook moet

denken aan de mogelijkheid van 2 soorten, die door gelijke

hospita’s vaak in hetzelfde nest zouden worden aangetroffen.

Zoo is ook door bij Spr's hier als sociaal-chimaeren ge-

*) Volgens Bondroit zou v. nuda 9 geene afstaande haren aan

de scheen hebben. (1918).

**) Afgezien van de vraag of L. sabularum Bondr. te onderscheiden is

van den Italiaanschen vorm L. distinguendus Em. 1915, en v. hybrida

Em. 1915. Indien dit, zooals Bondroit meent, niet het geval is, heeft

de naam distinguendus den voorrang, als deze vormen tenminste niet al-

le identiek zijn met de legendarische en onvindbare L. affinis Schenck,

waarvan Spr. nog nimmer een 9 type heeft te zien kunnen krijgen.

XXXIV VERSLAG.

kweekte bevruchte wijfjes van de alpine vormen F. rufa N y 1.

en Camponotus herculeanus L. gebleken, dat dit zeer waar-

schijnlijk geene klimaat-vormen, maar echte genotypen zijn.

B, In de tweede plaats levert de studie der sociaal-chimae-

ren een overvloed van waarnemingen met betrekking tot de

automatische handelingskettingen, die sommigen nog altijd

„instincten blijven noemen.

Een enkel voorbeeld daarvan vertoont Spr. in een glas-

nestje, waarin de onder no. 5 vermelde combinatie leeft. Dit is

juist het omgekeerde van de verhouding, die men in de natuur

vindt. Daar wordt het umbratus-wijfje opgenomen in de

alienus-kolonie, Hier ziet men een alienus-wijfje opgenomen

in eene umbratus-kolonie! Het is waar, dat het veel meer

moeite heeft gekost, dit tot stand te brengen, dan het omge-

keerde, en dat het een aantal malen is mislukt. Het alienus-

wijfje gedroeg zich bij deze geslaagde adoptie bijna als eene

sanguinea-koningin ! Zij werd van alle kanten besprongen

door de umbratus-werksters, maar roofde telkens, zoo spoedig

zij zich even los kon maken, eene umbratus-larve en holde

ermee naar een hoekje van de turf, lei ze daar neer en wist

zich zoo een klein gezin bij elkaar te stelen. Zij moest het ten-

slotte opgeven en werd gevangen weggesleept, maar hare in-

tensieve bemoeiing met die larven had toch wel zooveel geur

daarvan aan haar achtergelaten, dat de initiale pijniging niet

doodelijk afliep.

C. De methode der kweeking als sociaal-chimaere heeft

zich ook zeer van nut getoond voor experimenten over produc-

tie van micro-ergaten. Ook daarbij is er groote behoefte

om de tijdens het experiment ontstane progenituur goed en

vlug tijdens het leven te kunnen onderscheiden van de bij den

aanvang reeds aanwezige werksters.

Over deze proeven hoopt Spr. later te mogen berichten ;

de tijd laat dit thans niet toe 1).

D. En eindelijk en vooral lijkt Spr. de mogelijkheid van

het ontstaan van sociaal-chimaeren een zeer gewichtig argu-

ment bij de vraag, of eene mierenkolonie een organisme is.

Als organisme is te beschouwen volgens Wheeler: „a

complex, definitely co-ordinated and therefore individualised

system of activities, which are primarily directed to obtaining

and assimilating substances from an environment, to producing

other similar systems, known as offspring and to protecting

the system itself and usually also its offspring from distur-

bances emanating from the environment” (J. Morph. 1911).

1) Prof. L. Verlaine (Bull. Ann. Soc. ent. Belg. LXXII 89-97-1932)

paste de kweeking als sociaal-chimaere ook toe, om na te gaan, of de

mannelijke eieren door de werksters of door de koningin worden gelegd.

(Bij wespen, V. germanica 9 — V. vulgaris $. Het resultaat was: 31

door werksters en 43 door de koningin gelegde 4 eieren brachten het

tot imago).

VERSLAG. XXXV

Van die drie desideraten : nutritie, reproductie en protectie,

moet Spr. de reproductie schrappen. Anders zou een steriele

bastaard geen organisme zijn en lieden onder en boven zekere

leeftijden ook niet.

Veel belangrijker lijkt hem de eigenschap, bij verwonding

zijn vorm, zijn bouwschema te kunnen herstellen.

Wheeler beantwoordt vervolgens de gestelde vraag be-

vestigend. Eene mierenkolonie is een organisme (Journ. of

Morphology 1911). Zij gedraagt zich als eene eenheid, weer-

staat verscheuring en weerstaat evenzeer fusie met andere

kolonies, ledere kolonie heeft haar eigen nestvorm, te verge-

lijken met de schelp van een mollusk. Iedere soort heeft hare

speciale kolonie-grootte, die niet alleen maar van den voed-

selrijkdom afhangt. Kiemplasma en soma zijn vertegenwoor-

digd door koningin (en mannetjes) en werksters, waarbij de

koningin voor de kolonie de beteekenis heeft, die het be-

vruchte ei heeft voor het individu.

Evenals een individu eene pcos groeit, alvorens rijpe eieren

voort te brengen, moet ook de kolonie eerst eenige jaren

alleen werksters produceeren, en komt daarna pas er toe, ook

geslachtsdieren voort te brengen.

De kolonie heeft een beperkten levensduur, evenals het in-

dividu. Na den dood der koningin sterft zij spoedig uit, na

hoogstens enkele jaren.

De verschillende vormen van tijdelijk of blijvend sociaal-

parasitisme zijn te vergelijken met wat bij sommige planten

gebeurt, als Clusia en Ficus, die zich als epiphyten ontwik-

kelen, maar, na hun gastheer gedood te hebben, voortgroeien

als onafhankelijke organismen.

Als werksters uit de kolonie worden weggenomen, worden

zij door andere vervangen. Als eene koningin wordt wegge-

nomen, gaan bij sommige soorten werksters hare ovariën ont-

wikkelen en eieren leggen. Reparatie en restitutie zijn dus

in de kolonie even duidelijk als in de persoon.

Uit het feit, dat sociaal-chimaeren bestaan en geruimen

tijd al deze functies vertoonen, evenals de uit ééne soort be-

staande kolonies, is nog een verder argument af te leiden.

Indien eene sociaal-chimaere als de hier vertoonde alienus-

umbratus alleen maar was een stuk van eene alienus-kolonie

plus een stuk van eene umbratus-kolonie, zou niet een

functionneerend geheel kunnen ontstaan. Want de umbratus

gebruikt eene andere voeding, heeft geheel andere (b.v. zuiver

nachtelijke) gewoonten, kweekt een zwam, houdt andere

luizen dan de alienus.

Uit het feit van de goede functie der sociaal-chimaere

volgt, dat zij niet is een mengsel, maar eene verbin-

ding, een nieuw organisme.

Hiermede is Spr. aan het einde. De verleiding was groot,

om de menschelijke maatschappij in onze beschouwingen te

XXXVI VERSLAG.

betrekken, speciaal de temporaire sociaal-chimaeres tusschen

den Homo nordicus en de subspecies palestinensis,, waarin

thans, onder de namen antisemitisme en zionisme, krachten

aan het werk zijn, die de strekking hebben, de oorspronkelijke

kolonies te herstellen. |

Spr. zal de verleiding weerstaan, om hierop nader in te gaan.

Niets meer aan de orde zijnde, wordt de vergadering door

den Voorzitter, na dankzegging aan de sprekers, gesloten.

(Zegel van BIJLAGE.

f 0.50).

STICHTINGSBRIEF

De ondergeteekende :

Doctor Johannes Theodorus Oudemans,

Oeconoom, wonende op den huize ,,Schovenhorst’’ onder

Putten (Gelderland), verklaart bij dezen te vestigen, op te

richten en in het leven te roepen, een stichting onder den

naam :

Dr. J. Th. OUDEMANS-STICHTING

en hiertoe van zijn vermogen af te zonderen een bedrag van

EEN DUIZEND GULDEN (f 1,000.—), met bepaling, dat

deze Stichting zal worden geregeerd door de volgende regelen:

Artikel 1.

Naam en Zetel.

De Stichting, genaamd Dr. J. Th, Oudemans-Stich-

ting, is gevestigd te Amsterdam.

Paglia] 2}

Doel.

De Stichting heeft ten doel, steun te verleenen aan de Ne-

derlandsche Entomologische Vereeniging. Zij tracht dit doel

te bereiken door alle wettige middelen en in het bijzonder

door de door deze Vereeniging uitgegeven publicaties, het

Tijdschrift voor Entomologie en de Entomologische Berich-

ten, financiëel te steunen.

Voor het geval deze publicaties in eenig jaar minder steun

noodig hebben, dan de in dat jaar beschikbare gelden be-

dragen, zal de Stichting het beschikbare bedrag aanwenden

ten behoeve van de bibliotheek der vermelde Vereeniging.

Indien ook deze bibliotheek in eenig jaar geen financiëelen

steun behoeft, dan zullen de in dat jaar beschikbare en nog

niet aangewende gelden worden besteed ten behoeve van de

andere belangen dier Vereeniging, ter vrije beoordeeling van

het bestuur der Stichting.

Indien de Entomologische Vereeniging, haar genoemde pu-

blicaties of haar bibliotheek mochten ophouden te bestaan, dan

zullen de beschikbare gelden worden aangewend voor een

doel en op een wijze zooveel mogelijk overeenkomende met

het in de vorige alinea vermelde, ter vrije beoordeeling van

het bestuur der Stichting.

XXXVIII STICHTINGSBRIEF

Artikel 3.

Belegging en Inkomsten.

Zoowel het hierboven omschreven afgezonderde fonds, als

alle verdere makingen en schenkingen, evenals alle andere

vrijkomende gelden, welke de Stichting in contanten zullen

opkomen, zullen moeten worden belegd door het aankoopen

van inschrijvingen in één van de Grootboeken der Nationale

Werkelijke Schuld en in deze Grootboeken moeten worden

ingeschreven onder den naam: Dr. J. Th. Oudemans-

Stichting te Amsterdam.

Makingen en schenkingen, bestaande uit andere zaken dan

contante gelden, zullen, tenzij het belang van de Stichting

naar het oordeel van het bestuur er zich tegen verzet, worden

gerealiseerd. De opbrengst zal worden belegd, zooals in de

vorige alinea voor de vrijgekomen gelden is bepaald.

Artikel 4.

Van de renten van het vermogen en van andere jaarlijksche

inkomsten der Stichting mag slechts de helft worden gebruikt

voor het in artikel 2 genoemde doel, terwijl de wederhelft daar-

van bij het kapitaal der Stichting zal worden gevoegd, zoodra

een som bijeen is, waarvoor een inschrijving op het Groot-

boek kan worden genomen, welke inschrijving op voormeld

hoofd van rekening in de Grootboeken der Nationale Werke-

lijke Schuld zal worden ingeschreven.

Artikel 5.

Bestuur en Beheer.

Het bestuur der Stichting wordt gevormd door de bestuurs-

leden van de Nederlandsche Entomologische Vereeniging,

welke thans zijn :

Dr. J. Th. Oudemans, Schovenhorst, Putten (G.),

President ;

Prof. Dr. J. C. H. de Meijere, Amsterdam,

Vice-President ;

J. B. Corporaal, Amsterdam, Secretaris; .

Dr. D. L. Uyttenboogaart, Renkum, Penning-

meester ;

Dr. D. Mac Gillavry, Amsterdam, Bibliothecaris ;

F. T. Valck Lucassen, Bloemendaal.

De president, de secretaris en de penningmeester van de

Stichting is degene, die een gelijksoortige functie in het be-

stuur der Nederlandsche Entomologische Vereeniging vervult.

Mocht een der bestuursleden van de genoemde Vereeniging

weigeren de functie van bestuurslid van deze Stichting op zich

te nemen, dan benoemt het bestuur van de Stichting geduren-

de den tijd der vacature een bestuurslid.

STICHTINGSBRIEF XXXIX

Indien de Nederlandsche Entomologische Vereeniging, om

welke reden ook, geen bestuur meer mocht bezitten, dan zal

de Stichting worden bestuurd door hen, die het laatst bestuurs-

leden van die Vereeniging waren. Het bestuur zal, zoo er

minder dan zes leden zijn, worden aangevuld tot het getal

zes, en benoemt uit zijn midden een president, een vice-

president, een secretaris en een penningmeester. leder der

bestuursleden zal dan gedurende zijn commissie, voor het ge-

val van overlijden of zijn aftreden, bij akte een opvolger als

lid van het bestuur aanwijzen.

De bestuursleden zullen de bevoegdheid hebben, in even-

tueele vacatures, waarin geen opvolger is benoemd, te voor-

zien bij meerderheid van stemmen.

Artikel 6.

Besluiten. Stemmingen.

Alle besluiten, de Stichting betreffende, moeten worden ge-

nomen op dezelfde wijze, met dezelfde meerderheid van stem-

men en bij aanwezigheid van het zelfde aantal bestuursleden,

als in de wet der Nederlandsche Entomologische Vereeniging

voor haar bestuur is voorgeschreven.

Indien deze Vereeniging wordt ontbonden, zullen de be-

palingen, welke het laatst gegolden hebben, voor de Stichting

van kracht blijven.

Het bestuur is verplicht minstens eenmaal per jaar te ver-

gaderen.

Het bestuur kan ook besluiten nemen zonder vergadering,

mits minstens twee-derde deel van zijn aantal leden zich voor

het nemen van het besluit, zonder vergadering, doch schrifte-

lijk, verklaart.

Artikel 7.

Vertegenwoordiging.

Het bestuur vertegenwoordigt de Stichting zoo in als buiten

rechten. Het is belast met het bevorderen van het doel der

Stichting in zijn meest uitgebreiden vorm, met het beheer over

haar vermogen en met het aangaan van burgerlijke hande-

lingen, is gerechtigd de Stichting aan derden en derden aan

de Stichting te verbinden, mitsgaders zoo eischende als ver-

werende in rechten op te treden,

Artikel 8.

Namens het bestuur der Stichting wordt geteekend door den

voorzitter en den secretaris, doch in geldelijke aangelegen-

heden bovendien door den penningmeester. Bij verhindering

of ontstentenis van eenigen titularis teekent een der overige

leden in zijn plaats.

XL STICHTINGSBRIEF

Artikel 9.

Jaarlijks brengt de Penningmeester verslag uit van zijn

financiëel beheer der Dr. J. Th. Oudemans-Stichting

tegelijk met — en op de zelfde wijze als — zijn rekening en

verantwoording voor de Nederlandsche Entomologische Ver-

eeniging in wier gedrukt jaarverslag dat dezer Stichting moet

worden opgenomen. Tevens vermeldt hij den staat der Stich-

ting en de besteding harer inkomsten.

Artikel 10.

Het bestuur der Stichting mist de bevoegdheid tot opheffing

der Stichting te besluiten of haar kapitaal aan de daarvoor

gestelde bestemming te onttrekken.

Het bestuur heeft het recht bij reglement nadere bepalingen

omtrent de Stichting vast te stellen, doch het zal hetgeen in

dezen Stichtingsbrief is bepaald, nimmer kunnen wijzigen.

Aldus opgemaakt en geteekend op ,,Schoven-

horst onder Putten, 20 December 1933 in viervoud.

(get) J. TH. OUDEMANS.

In viervoud gratis

Geregistreerd te Nijkerk een en twintig December 1900

drie en dertig, deel 3 folio 63, nummer 614,

Een blad, geen renvooi.

Ontvangen voor recht nihil.

De Ontvanger,

(get.) NOUWEN.

XLI

VERSLAG

VAN DE

NEGEN-EN-TACHTIGSTE ZOMERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENING,

gehouden in Hotel „Ons Krijtland” te Epen (Z.-L),

op Zaterdag 9 Juni 1934, des morgenste 11 uur.

Voorzitter : de Vice-President, Prof. Dr. J. C. H. de

Meijere.

Aanwezig het Correspondeerend Lid P. Dr. H. Schmitz

S. J. en de gewone Leden: H. Coldewey, J. B. Cor-

poraal, Jos. Cremers, A. Diakonoff, Prof. Dr.

WEN Diocters van Leeuwen, E. € Jo Eischer,

Dear desk luiter be Mm. Wlynstra Dr GI Kru-

Semen Dr DW ace Gallavry. Dr, hie. Orurdre-

masse, A. Polak Dr A, Re claire: Dr. Dak:

tivwuremboogaartwl Lo Valek Ducassen, "7:

AEN os tot Nederveen Cappel Pi >van der

Weel [emi Willem’ ster en Ir ihr van is 0

selingh.

Bovendien werd den volgenden dag aan de excursie

deelgenomen door de gewone Leden: G. L. van Eynd-

hoven, J. A. Janse en P. J. Janse.

Afwezig met kennisgeving het Eerelid Dr. A. C. Oude-

mans en de gewone Leden: Dr. G. Barendrecht,

Prof. Dr. L. F. de Beaufort, Ir. G. A. Graaf Ben-

tinck, Ko}, W. Blerniet Kempers PY Ay Blidoxrp,

RC Pilote |. Bro erisies jn WMorounmie ens © Male

Jong, Dr.S. Leefmans,G.S.A.van der Meulen,

Hoth Nieuwenhuiysen, I re Scholten, Dr E.

A.M. Speyer, H.van der Vaart en J.C. Wijn-

b elt.

De Voorzitter opent de vergadering met de volgende rede :

Mijne Heeren,

Nu wij wederom in ons geliefde Zuid-Limburg vergaderen,

roep ik U een hartelijk welkom toe, in 't bijzonder hun, die

voor het eerst eene onzer vergaderingen bijwonen.

In het afgeloopen jaar, waarover ik U als Vice-President

verslag moet uitbrengen, bleven ons groote verliezen niet

bespaard.

XLII VERSLAG.

Op den 25en Juni 1933, weinige dagen na onze vorige

zomervergadering, overleed Dr. H. J. Lycklama à

Nijeholt, lid sedert 1896/97, na eene kortstondige ziekte

in den leeftijd van 59 jaren. Getrouw bezoeker onzer ver-

gaderingen, en, evenals zijn Vader, blakende van liefde voor

de studie der Lepidoptera, stond hij bij ons allen in hoog

aanzien, ook om zijn aangenamen omgang en hulpvaardig-

heid, Vooral onder onze weinige microlepidopterologen nam

hij eene vooraanstaande plaats in. Nog kort voor zijn over-

lijden had hij eene tot op het laatst bijgewerkte lijst der aan-

vullingen op onze faunistische lijsten voor het Tijdschrift

gereed gemaakt, waarvan hij de proeven nog kon nazien.

Na het overlijden van den heer Schuyt en later van

Mr. Brants treft dit overlijden ons zeer zwaar. Mogen

jongeren zich geroepen voelen, de bij deze moeilijke groep

opengevallen plaatsen aan te vullen. Zijne collecties werden

door zijne nabestaanden onder beheer van ons medelid, den

heer Bentinck gesteld, waar zij zeker in deskundige

handen zijn. Ik moge hier nog herinneren aan Lycklama's

proefnemingen omtrent het melanisme der vlinders, waarvan

zijne laatste bijdrage in 1932 verscheen. Het is zeer jammer,

dat het daarbij onbeslist bleef, of de zwarte vlinders, die

hij daarbij verkreeg, werkelijk aan den invloed der mangaan-

voeding te wijten waren, of dat met een van nature reeds

onzuiveren stam begonnen was; het zwarte ras van Selenia

tetralunaria Hufn. werd intusschen tot dusverre nooit in

ons land aangetroffen.

Den 2len September 1933 overleed Prof. Dr. E. D. van

Oort, lid sedert 1915/16. Hoewel zijne studiën meer op

ander terrein dan dat der entomologie lagen, woonde hij

toch, vooral in vroeger jaren, vele onzer vergaderingen bij.

Als Directeur van 's Rijks Museum van Natuurlijke Historie

droeg de belangstelling bij hem uiteraard een veelzijdig ka-

rakter; meer speciaal hield hij zich op ons gebied met de

systematiek der Carabini bezig.

Last not least verloren wij op den 20en Februari van dit

jaar onzen President Dr. J. Th. Oudemans, na een

langdurig lijden, in den ouderdom van 71 jaren. Van jongs

afaan met entomologische neigingen bezield, nam hij al spoe-

dig onder de Nederlandsche Entomologen eene vooraanstaan-

de plaats in, vooral op het gebied der Thysanura en Col-

lembola, waarover ook zijne dissertatie liep, der Macrole-

pidoptera en der Hymenoptera, maar ook de andere groe-

pen hadden zijne belangstelling, zooals uit zijn standaard-

werk: „De Nederlandsche Insecten”, voldoende bleek. Lid

onzer Vereeniging sedert 1880/81, werd hij in 1903 tot be-

stuurslid gekozen en door zijne medebestuurderen als Pre-

sident aangewezen. Gesteund door zijne uitgebreide kennis

der insecten leidde hij haar vele jaren met helder oordeel,

_ VERSLAG. XLIII

practischen zin en vaste hand. Zeker is, dat de Entomologie

en onze Vereeniging hem zeer bijzonder ter harte gingen en

dat dit zoo gebleven is, ook in zijne laatste jaren van ziekte.

Nog ten vorigen jare mocht ik herinneren aan de huldiging,

die hem op zijn 70en verjaardag ten deel viel, en waarbij

ten overvloede bleek, hoe hij ook in onzen kring werd ge-

waardeerd. Nog tot het midden van Januari jl. hield hij de

redactie der Entomologische Berichten aan en nog in. De-

cember 1933 kwam door zijn toedoen de Dr. J. Th. Oude-

mans-Stichting tot stand, voornamelijk bestemd tot steun

onzer publicaties. Bij het bestuur heeft het plan bestaan, op

deze zomervergadering, waar voor Dr. Oudemans het

tijdstip der periodieke aftreding als bestuurslid was aange-

broken en hij geene herbenoeming wenschte, voor te stellen,

hem te benoemen tot lid van verdienste, hiermede uiting

gevend aan onze dankbaarheid voor alles, wat hij voor onze

Vereeniging geweest was. Maar het was anders beschikt.

Weinige dagen vóór onze wintervergadering overleed hij, en

den dag vóór wij tezamen kwamen brachten wij hem naar

zijne laatste rustplaats, waar ik hem met enkele woorden

als entomoloog en president gedenken en ons aller dank bren-

gen mocht. Daar van mijne hand nog een „In Memoriam”

in ons Tijdschrift zal verschijnen, moge hier met dit korte

woord worden volstaan.

Op onze vorige zomervergadering werd tot eerelid benoemd

Dr. Walther Horn, te Berlijn, en tot correspondeerend

lid@Pro FG Di tale Carpenter te Oxford.

Voor het gewone lidmaatschap bedankten :

ED Brongersma. . . lid sedert 1930/31,

Prof Dr H2 €. Dielsman tr ee 193132,

Pan Gores bre ogen |. 5, 2907,08

NAME nl rn ae SES Si 1926/27,

Dre) san der Hoeven. er „1886/87,

Dt INDOTTA È SIOE, pr TONI

Mej. Dr. C. Schneier an, 21.1933;

SC RR Vene gioni 201952)

Zoölogisch Laboratorium te Leiden 1924/25.

Daartegenover staan de volgende aanwinsten: Toegetre-

den zijn: als begunstigster Mevr. E. Bloem-van Hun-

sel, te Ommen en Mevr. C. A. H. Lycklama à Nije-

holt-Tabingh Suermondt, te Nijmegen.

Als buitenlandsch lid: F. J. Spruijt te Babylon, L. I,

IN LISA,

Als gewone leden :

P. J. Bels te Haarlem,

Chr. Berger te 's Gravenhage,

P. A. Blijdorp te Wageningen,

H. Hoogendoorn te Oudewater,

P, A. van der Laan te Utrecht,

A. Veldhuijzen te 's Gravenhage.

XLIV VERSLAG.

Het ledental bedraagt dus:

Buitengewoon Eerelid . 1

Eereleden 2. un 310

Begunstigersae 2.020 17,

Correspondeerende leden 10

Buitenlandsche leden . 13

Gewone leden . . . . 140

191, tegen vorig jaar 195.

Van het Tijdschrift verscheen deel LXXVI afl. 3 + 4; van

deel LKXVII is afl. 1 + 2 dezer dagen ter verzending gereed.

Van de Entomologische Berichten zagen het licht No. 192 t/m

Nr. 197, terwijl van de Verslagen der Afd. Ned. O. Indië het

volgende Nr. (Nr, 5) eene toevallige vertraging ondervond en

nu tegen 1 Juli a.s. zal verschijnen.

Tot de laatste daden van onzen overleden president behoor-

den zijne bemoeiingen voor het vinden van een nieuwen druk-

ker, in verband met de voor onze Vereeniging te hooge lasten,

door onze publicaties veroorzaakt. In November jl. had te

zijnen huize eene bestuursvergadering plaats, de laatste, die hij

presideerde, waarop deze zaak in nadere bespreking kwam.

Het resultaat was, dat het bestuur besloot, den door den Pre-

sident voorgestelden drukker, de fa. Ponsen en Looijen

te Wageningen, waarmede hij reeds onderhandelingen had

gevoerd, het drukken van al onze publicaties op te dragen.

Inmiddels is reeds van Januari af alles bij deze firma ver-

schenen, zoodat wij ons een oordeel over dezen overgang

kunnen vormen. Inderdaad komt allerlei goedkooper uit dan

vroeger. Daartegenover staat, dat hier met machinezetsel

gewerkt wordt, wat eenige bezwaren met zich brengt, die

bij het vorige systeem niet bestonden. Hoofdzaak hiervan is,

dat de correctie zooveel mogelijk te beperken is, en ik zou

ook met het oog op onzen financiëelen toestand een beroep

op de leden willen doen, om hiertoe zooveel mogelijk mede

te werken, ten eerste, door hunne artikelen geheel voor

den druk gereed in te leveren, taalkundig, en ook

wat interpunctie betreft, geheel „af, en latere wijzigingen

zooveel mogelijk te voorkomen. Dan moet het ms. duidelijk

leesbaar zijn, dus liefst getypt of althans zeer duidelijk ge-

schreven, zoodat alle letters goed tot hun recht komen. Is

dit alles in orde, dan is er kans, dat de zetfouten tot een

minimum beperkt worden, en zijn wij daar althans niet ver-

antwoordelijk voor. Ook wordt verzocht, de wijze van onder-

streping, voor de verschillende lettertypen, te bezigen, zooals

die in het Januari-nummer der Entom. Berichten is aange-

geven. Voorts moge ik er op aandringen, de eerste proef

met groote nauwkeurigheid na te zien, daar correctie in de

revisie niet meer gewenscht is en aanleiding tot nieuwe fou-

ten kan geven, daar elke regel, waarin eene fout voorkomt,

VERSLAG. XLV

geheel nieuw gezet moet worden. De redactie kan niet op

zich nemen, alle artikelen zelf persklaar te maken, maar moet

hier een beroep doen op de medewerking der inzenders,

vooral, daar in ons Tijdschrift veelal van vreemde talen ge-

bruik gemaakt wordt. De tijd zal nog moeten leeren, of door

aanpassing van beide zijden een zoowel ons als den drukker

bevredigende toestand te bereiken zal zijn.

Bij het voorgeschreven bezoek aan de bibliotheek mocht ik

alles in volmaakte orde aantreffen. Van verdere bijzonderhe-

den zal onze Bibliothecaris U verslag geven, evenals onze

Penningmeester over den financieelen toestand der Vereeni-

ging.

Uit Ned. Indië repatriëerden onze leden Dr. S. Leef-

mans en de heer J. J. de Vostot Nederveen Cap-

pel; een hartelijk welkom bij hun terugkeer in het Moeder-

land roep ik hun gaarne toe. Als opvolger van eerstgenoemden

werd tot Hoofd van het Instituut voor Plantenziekten te

Buitenzorg benoemd de heer Dr. P. van der Goot, die

zelf als Hoofd der Dierkundige afdeeling vervangen werd

door Dr. L. G. E. Kalshoven. Aan het Deli Proefstation

te Medan werd tot Directeur benoemd de heer J. C. van der

Meer Mohr. Al dezen medeleden breng ik onze beste

wenschen en eveneens aan Dr. J. van der Vechten Dr.

E. À. M. Speyer, die beiden promoveerden op een entomo-

logisch onderwerp, de eerste den 15en December 1933 met

proefschrift : „De groote Peperwants of Semoenjoeng (Dasy-

nus piperis) China’, de laatste op 23 Mei 1934 met proef-

schrift: „De hypopygia van eenige Agromyzidae, benevens

theoretische beschouwingen over de homologieën van de aan-

hangsels hiervan’. ;

Hiermede ben ik aan het einde van mijn verslag gekomen.

De toestand blijft moeilijk, maar onze Vereeniging is reeds

meer kritieke tijden te boven gekomen, zooals dit van onze

liefde voor de entomologie niet anders dan te verwachten is.

Ik besluit met de hoop op eene aangename vergadering en

eene vruchtbare excursie op morgen in deze idyllische omge-

ving. Hiermede open ik deze 89e Zomervergadering.

Hierop volgt het

Verslag van den Penningmeester over het

Boekjaar 1933.

Mijne Heeren,

De Balans en de Winst- en Verliesrekening, die ik hierbij

onder U laat rondgaan, vereischen de volgende toelichting.

BALANS:

Debetzijde.

De oude taxatie der effecten werd wederom aangenomen.

XLVI VERSLAG.

Daar de koersen van de meeste onzer fondsen echter op

31 December jl. hooger waren, schuilt hierin eene kleine stille

reserve, die het bedrag der aan de creditzijde voorkomende

reserve voor koersverlies overtreft. Ik achtte het echter in deze

onzekere tijden voorzichtiger, de bedoelde reserve te hand-

haven. De post verminderde door aflossing van f 100.— 5%

Nederland 1919 op 1 October I.l., welk stuk niet vervangen

werd.

Op het Fonds v. h. Tijdschrift voor Entomologie werd bij-

geboekt het nadeelig saldo van de uitgave van het supplement

bij Deel 75 (Jubileumnummer Oudemans) ten bedrage van

f 381.59, waartegenover verkoopen van bedoeld supplement

stonden ten bedrage van netto f 271.92, terwijl het saldo

ruimschoots gedekt wordt door de waarde der in het fonds

nog aanwezige supplementen.

De gebruikelijke bijboeking van f 100.— voor den voorraad

in het fonds van exemplaren van Deel 76 liet ik achterwege,

omdat in 1933 slechts voor f 15 — oude deelen werden ver-

kocht en het bedrag van het fonds dus mi. te veel zou aan-

zwellen, waardoor het op de balans zou kunnen gaan ver-

schijnen met een bedrag, dat de realiseerbare waarde niet

meer zou vertegenwoordigen. Het bedrag, waarvoor de Leden

nu nog op de balans voorkomen (f 171.20) is het saldo achter-

stallige contributies en abonnementen, dat op de lijst voor 1934

werd overgeboekt. Ik vrees, dat zal blijken, dat hierin nog

eenige oninbare posten schuilen, niettegenstaande reeds een

flink bedrag onder het hoofd „Reserve voor dubieuse contri-

buties’ ten laste van 1933 werd afgeschreven.

Debiteuren vertegenwoordigt het rijkssubsidie voor deel 76

(f 425.—) en eene toegezegde bijdrage ad f 150.— van een

der auteurs. Beide posten zijn inmiddels binnen gekomen. Dat

het Rijkssubsidie opnieuw werd verminderd, zonder dat

rekening werd gehouden met het feit, dat althans dit subsidie

nimmer verhoogd werd en dus toch al niet in verhouding

stond tot de gestegen kosten der uitgave, komt mij zeer on-

billijk voor. Het subsidie bedraagt thans feitelijk nog slechts

f 269.— daar het Rijk 13 exemplaren ontvangt, die eene

waarde van f 156 — vertegenwoordigen.

Creditzijde.

Over de Reserve voor Koersverlies werd boven reeds ge-

sproken.

Voor het Fonds Hacke-Oudemans bestaat thans feitelijk

geene belegging meer, die 5% rente afwerpt. Toch heb ik

het Fonds ten laste der Interestrekening voor f 10.— gecre-

diteerd, omdat het Fonds eene jaarlijksche uitkeering aan

contributie van hetzelfde bedrag heeft op zich genomen en

m.i. voorkomen dient te worden, dat het inteert.

Het hoofd Crediteuren vertegenwoordigt de rekening der

drukkerij voor deel 76 van het Tijdschrift voor Entomologie.

VERSLAG. È XLVII

Het bedrag van het Kapitaal verminderde door afboeking

van het verlies over het boekjaar 1931/32.

Door drie leden werd in dit boekjaar de contributie afge-

kocht, waardoor het hoofd „Leden voor het Leven” steeg

tot f 2700 —.

Het Legaat Mr. A. Brants diende feitelijk voor rente ge-

crediteerd te worden, daar het een bestemmingsfonds is. Ik

liet dit echter achterwege wegens den deplorabelen toestand

van onze financiën, gedachtig aan het Fonds Eyndhoven dat

jaarlijks aanzwelt, zonder dat er in de laatste 30 jaren iets

voor de bestemming aan onttrokken is.

Met Dr. L. J. Toxopeus en Dr. A. C. Oudemans

staan wij in Rekening-Courant wegens het beheer van door ©

hen bekostigde wetenschappelijke publicaties.

De overige posten der Balans behoeven geene toelichting. -

WINST- & VERLIESREKENING.

DEBERZIDE:

Reserve voor dubieuze Contributies.

Deze post werd reeds bij de Balans onder het hoofd Leden

toegelicht.

Onder Bibliotheek is begrepen een bedrag aan premie van

brandassurantie, voor 4 jaar vooruitbetaald, en bovendien

over eene verhoogde taxatie van de waarde der bibliotheek.

Het kwam mij beter voor, dit bedrag in eens af te schrijven

en er geen zoogenaamden overlooppost van te maken, waar-

door de boekhouding weer ingewikkelder wordt en moeilijker

te controleeren door leden van de controlecommissie, die

geene deskundigen op het gebied van boekhouding mochten

zijn. Door deze boeking zijn de kosten der bibliotheek dus

f 270.— hooger dan anders het geval zou zijn geweest. Houdt

men hiermede rekening, dan blijkt, dat voor de bibliotheek

in dit boekjaar vrijwel niets is aangeschaft buiten de tijd-

schriften en andere periodieke uitgaven, waarop wij nu een-

maal geabonneerd zijn.

Hoewel ik natuurlijk de medewerking van den bibliothe-

caris aan deze beperking der uitgaven op hoogen prijs stel,

moet er toch op gewezen worden, dat het wetenschappe-

lijke doel onzer Vereeniging, en daarmede het algemeen

belang, dat zij dient, niet wordt bevorderd, doch dit is alweer

mede gevolg van den benarden tijd, dien de geheele be-

schaafde wereld doormaakt.

De post Onkosten behoeft geene toelichting ; deze worden

zoo laag mogelijk gehouden.

Het verliessaldo van het Tijdschrift voor Entomologie is

dit jaar minder dan in vorige jaren nl. f 457,75 tegen f 1765,16

in 1931/32 (2 deelen) f 548,21 in 1930/31 (1 deel) en f 1759,42

in 1929/30 (1 deel met supplement), en zulks niettegenstaande

het verlaagde Rijkssubsidie, doch er moet uitdrukkelijk op

__XLVIII VERSLAG.

gewezen worden, dat in dit jaar f 651,25 binnenkwam als

bijdragen van auteurs in de drukkosten, terwijl bovendien

aflevering 3 slechts geringe kosten voor de Vereeniging mede-

bracht, aangezien deze het proefschrift van Dr. G. Kruse-

man bevatte, die de zetkosten daarvan geheel voor zijne

rekening nam. Het Bestuur heeft zich dan ook genoodzaakt

gezien, zoowel het drukken van het Tijdschrift als dat der

Entomologische Berichten op te dragen aan een drukker, die

buiten het verbond van Patroons en werklieden staat, dat

door het hooghouden der kosten, althans op de wetenschap,

op o.i. onbehoorlijke wijze parasiteert. Wordt op deze wijze

nog geene sluitende rekening verkregen, dan zouden wij

moeten overwegen, mede daartoe gedwongen door de ver-

laging van het Rijkssubsidie, om het drukken onzer uitgaven,

zoo noodig zelfs de uitgave daarvan in het buitenland te doen

geschieden. De noodzakelijkheid van deze overweging springt

in het oog, wanneer men de kosten der Entomologische Be-

richten vergelijkt: Deze bedroegen thans f 618,06 (6 num-

mers) tegen f 856,19 (9 nummers) in 1931/32, f 506,85 (6

nummers) in 1930/31 en f 380,45 (6 nummers) in 1929/30.

Weliswaar is deze vermeerdering geheel en al het gevolg

van de publicatie der verslagen van onze Afdeeling Ned.

O.-Indié, doch niet alleen brengt de billijkheid mede, om

deze uitgave voor rekening der Vereeniging te nemen, met

het oog op den steun, dien de Indische leden onze Vereeni-

ging verleenen, zonder dat daar dezelfde voordeelen, die

de Europeesche leden genieten, tegenover staan, doch zeer

zeker is ook weder een algemeen Nederlandsch belang met

de publicatie dezer verslagen gediend.

EREDITZIIDE:

Het bedrag der Contributies (die berekend worden, doch

daarom nog niet steeds binnenkomen) neemt de laatste jaren

geregeld af. Het bedroeg in 1933 f 1425.— tegen f 2323,50

over 1931/32 (over 114 jaar), £1605.— over 1930/31 en

f 1510.— over 1929/30. Ook dit is een verschijnsel, dat ons

Bestuur met zorg vervult. Wij zijn er van overtuigd, dat er

in Nederland nog een aantal entomologen buiten onze Ver-

eeniging staan, die best in staat zijn, haar door toetreding

te steunen, doch blijkbaar niet beseffen, hoe onontbeerlijk

onze bibliotheek voor eene werkelijk wetenschappelijke be-

oefening der entomologie is.

Het bedrag aan Interest neemt geregeld af, zoowel als ge-

volg van de verlaging van den rentevoet (conversies) als

ook door het feit, dat ons kapitaal tengevolge der jaarlijksche

verliessaldo's steeds kleiner wordt.

Aan den wensch der Commissie van controle tot het in-

stellen van eene afzonderlijke postrekening voor onze Ver-

VERSLAG. XLIX

eeniging is thans voldaan. Mijn aanvankelijke indruk is, dat

daarmede de taak van den penningmeester niet onaanzienlijk

is verzwaard, en evenzeer die der Commissie van Controle,

omdat het mij tot nu toe niet is mogen gelukken alle inkom-

sten en uitgaven over die rekening te doen loopen, zelfs

niet door het zooveel mogelijk doorgireeren van ten onrechte

op mijne particuliere postrekening gestorte bedragen (wat

ook al weer meer geschrijf medebracht), omdat onze Ver-

eeniging ook vele relaties heeft in landen, waarmede geen

postgiroverkeer mogelijk is. In het kasboek verschijnen dus

voortaan 2 soorten posten, nl. die, welke over de girorekening

loopen en die, welke over mijne privé-rekening loopen, welke

laatste van een merkteeken worden voorzien, Eene andere

methode zou zijn, een afzonderlijk contra-boek voor de post-

rekening aan te leggen, waardoor echter m.i. de toestand

nog gecompliceerder zou worden.

Thans rest mij nog slechts de taak, eene begrooting voor

het loopende jaar aan U voor te leggen, waarvoor ik, onder

het noodige voorbehoud, de volgende cijfers heb opgesteld :

UITGAVEN:

Bibliotheek na ea f 800.—

Onkosten EEN eas » 250—

bi dschriftevoor Entomologie 40... „ 700.—

BatomologischesBenchten 2.0505 nnen », 500—

Contributies aan andere Vereenigingen ............ » 30.—

f 2280.—

INKOMSTEN:

Contributiesre ea nen. f 1360.—

Imtere sem Br Are cere „ 495. —

Bokssubsitienhte ne ae en, „. 425. —

f 2280.—

Om tot eene zuivere vergelijking met de rekening 1933

te komen, moet het Rijkssubsidie in mindering van den post

„Tijdschrift v. Entomologie’” gebracht worden. Het blijkt dan,

dat ik slechts op een nadeelig saldo van f 275.— op de uit-

gave reken (d.w.z. de druk- en verzendingskosten enz., ver-

minderd met de opbrengst van abonnementen, rijkssubsidie

enz.). Of eene dergelijke groote besparing op de kosten zal

verkregen worden, is echter nog niet zeker, evenmin als de

begrooting van de kosten der Entomologische Berichten.

Den post Bibliotheek heb ik weer iets hooger geschat, om-

dat wij toch stellig weer tot aanschaffing van nieuwe, zoo-

wel als ontbrekende oude werken zullen moeten overgaan.

Ik heb niets uitgetrokken voor de kosten van een nieuwen

L VERSLAG.

catalogus, hoewel tot het uitgeven daarvan toch binnen af-

zienbaren tijd zal moeten worden overgegaan. Ik zie echter

geene kans, die uitgave uit de gewone middelen te bestrijden.

Op eene vraag van den heer Oudemans over het fonds

der betalingen van leden voor het leven antwoordt de Pen-

ningmeester, dat dit als een deel van het rentegevend

kapitaal moet worden beschouwd, zoodat men in den post

„Interest op de Winst- en Verliesrekening mede vindt op-

genomen het bedrag aan eeuwigdurende contributies, dat

door deze leden wordt betaald.

De heer Fischer merkt op, dat men bij het innen van ach-

terstallige contributies veelal meer succes heeft met persoon-

lijke bezoeken dan met talrijke brieven. Daar Spr. voor zijne

zaken vele plaatsen in ons land bezoekt, biedt hij aan, bij

gelegenheid ook te beproeven, achterstallige contributies te

innen. Dankbaar wordt dit aanbod aanvaard.

De Heer Dr. H. J. de Fluiter verklaart, namens de Com-

missie belast met het nazien der Rekening en Verantwoor-

ding van den Penningmeester over het tijdvak van 1 Januari

1933 t/m 31 December 1933, dat deze Rekening en Verant-

woording in orde is bevonden, en dat de Commissie gaarne

voorstelt, den penningmeester te dechargeeren onder dank-

zegging voor het vervullen van de waarlijk niet geringe taak,

welke hij ook nu weer nauwgezet ten bate der Vereeniging

verricht heeft.

Bij acclamatie wordt hierop de Penningmeester door de

Vergadering van zijn beheer gedechargeerd.

De Voorzitter wenscht als leden der commissie voor het

nazien der rekening en verantwoording over het boekjaar

1934 aan te wijzen de heeren Prof. Dr. W. M. Docters

van Leeuwen en J. J. de Vos tot Nederveen

Cappel. Beide heeren, ter vergadering aanwezig, aanvaar-

den deze benoeming.

De Voorzitter geeft alsdan het woord aan Dr. D. Mac

Gillavry tot het uitbrengen van het

Verslag van den Bibliothecaris.

Het uitvoerig relaas over de bibliotheek, het vorig jaar

uitgebracht, stelt Spr, nu in staat, met een kort verslag te

volstaan. Aan den herzienen kaartcatalogus wordt nog steeds

voortgewerkt ; naar Spr. hoopt, zal hier binnen kort het eind-

punt bereikt zijn. Het spreekt vanzelf, dat daarmede een voor-

loopig eindpunt bedoeld wordt. Ook in het afgeloopen jaar

mocht de bibliotheek zich in de belangstelling van velen ver-

heugen. Hunne namen zijn hieronder vermeld.

In 1934 valt weder eene groote aanwinst te vermelden,

doordat onze overleden Voorzitter de belangen van de biblio-

VERSLAG. LI

theek niet vergeten heeft. Namens de familie mocht Spr. nl.

een schrijven ontvangen, waarbij, op een reeds vroeger schrif-

telijk vastgelegd verlangen van den overledene, aan de biblio-

theek die boekwerken worden aangeboden, welke daarin

mochten ontbreken, en waarop door de nabestaanden geen

prijs wordt gesteld voor eigen bezit. Reeds zijn vier groote

cartons met de talrijke separata gearriveerd. Dr. G. Kru-

seman was de familie en ons behulpzaam met het samen-

stellen van een kaartcatalogus der overige boeken, om zoo-

doende het uitzoeken van een en ander te vergemakkelijken.

Er zal nog overwogen worden, hoe de leden der Ento-

mologische Vereeniging in de gelegenheid gesteld kunnen

worden, om in onderling overleg op billijke wijze die boeken

over te nemen, welke reeds in ons bezit zijn.

Aan de familie Oudemans worde hierbij dank voor

het genereuse geschenk aan de bibliotheek gebracht.

Als steeds verzoekt de bibliothecaris den leden, eenige

exemplaren hunner geschriften aan de bibliotheek te willen

afstaan. Spr. wil daarbij dankbaar vermelden, dat Pater

Schmitz gezorgd heeft, dat de bibliotheek in het bezit

kwam van de laatste publicaties, gevloeid uit de pen van

Pater Wasmann.

De gebruikelijke cijfers zijn aldus : Aantal leeners 43. Aan-

tal bezoekers 96. Uitgeleende boeken 468, welk aantal op 276

bonnen werd uitgeleend. De schenkers over 1933, wien, na-

mens de Vereeniging, wordt dank gebracht, zijn de volgenden :

M. André; Ir. G. A, Graaf Bentinck; Dr. J. G.

Bretme mld. CB lotte Drs Brug) Mej. AM:

Buitendijk; Prof. Dr. L. P.le Cosquino de Bus-

sy; J. B. Corporaal; Dr. M. Cretschmar; wijlen

IL Detone Spot Dr EPA die Fiusite 22 ID. RC:

Geyskes; G. Harttig; P. Haverhorst; R. Klei-

ne; Dr. G. Kruseman; M. A. Lieftinck; wijlen

Drake 2 Eyeklamara Nijeholt; Dr D, Mae Gal:

lavry; wijlen Dr. J. Th. Oudemans; R. A. Polak;

Pater rial. S coh miitz STE NDrNE AM. Speyer;

DD Le Uy.ttenboogaart; By: Valek Ewe as-

Sens Dr wea mode re Vicchio) Di Vas > Mevre. Jj.

Vorne bir oe kama ny Pinder Wat CJ

M. Willemse; Dr. A. Reclaire; Dr. A. Schier-

beek.

Instellingen : Bureau Central Bibliographique des Bibliothè-

ques publiques de Hongrie, Budapest; Imperial Institute of

Agricultural Research, Pusa; Institute of Agricultural Re-

search, Kuala Lumper ; Linnean Society of New South Wales,

Sydney ; National Museum, Smithsonian Institution. Was-

hington.

De Voorzitter spreekt den dank der Vergadering uit aan

de schenkers en aan Dr. Mac Gillavry voor zijn toe-

gewijd beheer.

LII VERSLAG.

De heer Reclaire vraagt naar de mogelijkheid, dat ver-

schillende leden, die zich daartoe zouden beschikbaar willen

stellen, van den kaartcatalogus der bibliotheek alvast een

aantal copieën op de schrijfmachine zouden vervaardigen. Spr.

stelt zich gaarne beschikbaar, om hieraan mede te werken.

Zulke copieën zouden, totdat de gedrukte catalogus gereed zal

zijn, voor velen van groot nut zijn. De Bibliothecaris

zal dit denkbeeld gaarne in overweging nemen en houdt zich

aanbevolen voor mededeeling van hen, die hierin eventueel

hulp willen verleenen.

Aan de orde is thans het vaststellen der plaats, waar de

volgende Zomervergadering zal worden gehouden. Overeen-

komstig reeds meermalen geuite wenschen stelt het Bestuur

voor, ditmaal eene plaats in de provincie Zeeland te kiezen.

Na eene korte discussie, waarvan geen ander voorstel het

gevolg is, wordt aldus besloten. Aan het Bestuur wordt over-

gelaten, eene geschikte plaats uit te zoeken.

Hierop is aan de orde de verkiezing van twee Bestuurs-

leden, wegens overlijden van Dr. J. Th. Oudemans en

periodiek aftreden van Dr. D. L. Uyttenboogaart.

Bij opening der stembriefjes blijkt, dat met groote meerderheid

Dr. Uyttenboogaart herkozen is, en de heer B. H.

Klynstra is aangewezen voor de opengevallen plaats. De

heer Klynstra aanvaardt, onder dankzegging voor het

in hem gestelde vertrouwen, de benoeming gaarne, waarover

de Vergadering door applaus hare voldoening te kennen

geeft. 1)

Het volgende punt der agenda is de verkiezing van een

lid in de Commissie van Redactie voor de

Publicaties. Het volgens artikel 56 onzer Wet door

het Bestuur op te stellen dubbeltal bestaat uit de heeren

He Coldewey en Prof Dr WW. M. Docters van

Leeuwen. Bij opening der stembriefjes blijkt eerstge-

noemde het grootst aantal stemmen op zich te hebben ver-

eenigd. De heer Coldewey wil zich gaarne beschikbaar stel-

len en hoopt, aan het in hem gestelde vertrouwen te kunnen

beantwoorden. Het applaus der Vergadering bewijst de in-

genomenheid der leden met deze verklaring.

De Voorzitter stelt zich voor, dat hij zelf, als tot nu toe, de

1) In eene korte Bestuursvergadering, in de pauze dezer Zomerverga-

dering gehouden, zijn de functies in het Bestuur verdeeld als volgt:

President: Prof. Dr. J. C. H. de Meijere.

Vice-President: Dr. D. Mac Gilla vry.

Secretaris: J. B. Corporaa ll.

Penningmeester: B. H. Klynstra.

Bibliothecaris: Dr. D. L. Uyttenboogaart.

Lid zonder functie: F. T. Valck Lucassen.

VERSLAG. LI

Redactie van het Tijdschrift voor Entomologie zal admini-

streeren, en dat de heer Coldewey zich meer in het bij-

zonder moge belasten met het verzorgen der Entomologische

Berichten en van de Verslagen van de Vergaderingen der

Afdeeling Nederlandsch Oost-Indië. Deze regeling blijkt de

instemming te hebben van alle aanwezigen.

De Voorzitter brengt ter tafel een brief, gedateerd 8 Mei

1934, van den nieuwen secretaris der Afdeeling Nederlandsch

Oost-Indië, die hieronder wordt afgedrukt :

„Hooggeachte heer de Meijere,

„Met het oog op de komende Zomervergadering van

„de N.E.V., waarop wellicht enkele der hieronder genoem-

„de punten bespreking kunnen vinden, kom ik U hierbij,

„in mijn functie van secretaris onzer afdeeling enkele mede-

„deelingen doen en vragen stellen, die betrekking hebben

„op ‘t voortbestaan onzer Vereeniging in 't algemeen en

„van onze afdeeling in 't bizonder.

„In de hoop eenigermate tegemoet te komen aan den

„wensch van verschillende introducé's op de 3-maande-

„lijksche bijeenkomsten, en andere belangstellenden in

„onze club, nl. lid te kunnen worden tegen een lagere con-

„tributie dan tot dusverre nog betaald was, hebben wij

„op onze jongste algemeene ledenvergadering van 15 April

‚jl. besloten een zng. adspirant lidmaatschap van de O.I.-

„afdeeling in 't leven te roepen, tegen een contributie van

„£5.— per jaar, welk bedrag onze eigen kas ten goede

„komt. Hiervoor kunnen diegenen zich opgeven, voor wie

„uit financiëel oogpunt een gewoon lidmaatschap van

„£10 + £1.— (resp. jaarlijksche contributie aan de moe-

„dervereeniging en gereduceerde contr. aan de afdeeling)

„een onmogelijkheid zou zijn. Na zorgvuldige overweging

„in hoeverre de moedervereeniging door dezen maatregel

„wellicht schade zou kunnen ondervinden, b.v. door be-

„danken van de reeds jaren lid zijnde leden in N.O. Indië,

„zijn wij tot de slotsom gekomen dat onze kerngroep ook

„in de toekomst bewaard zal blijven, daar — wellicht met

„uitzondering van een heel enkele — niemand hiervan er

„aan zal denken het lidmaatschap der N.E.V. prijs te geven,

„om in plaats daarvan toe te treden als adspirant-lid (of

„zoo men wil ,,contribuant’’) van de afd. N.O.I. Voor

„onze kern, dus die leden die reeds in Holland in relatie

„stonden met de N.E.V., is dit besluit dan ook geenszins

„van toepassing, maar wel voor hen die zich hier in Indië

„voor entomologie gaan interesseeren en wellicht pas veel

„later in Holland zullen komen. Ook is het in financiëel

„opzicht een voordeel, door dezen maatrgel de hier geboren

„Europeanen en evt. belangstellende inlanders vast te

LIV VERSLAG.

„houden. Wij hopen dus in de eerste plaats een verder

„terugloopen van het ledental te voorkomen en voorts ook

„voor de laatstgenoemde groep een mogelijkheid te schep-

„pen tegen een veel geringer offer toch in contact te komen

„of te blijven met onze club en indirect dus ook met de

„moedervereeniging. Wanneer het bestuur niet de over-

„tuiging had gehad tegen de thans geldende voorwaarden

„nagenoeg geen nieuwe leden te kunnen werven, dan zou

„het voorstel niet zijn gedaan.

„Ik moet eerlijk bekennen, dat, indien ik mij als belang-

„stellend amateur hier te lande in verbinding zou stellen

„en lid zou wenschen te worden, ik danig zou schrikken

„van de bepaling tevens lid van de N.E.V. te moeten

„worden, — een Vereeniging waarvan ik wellicht nauwe-

„lijks gehoord zou hebben. Ook dient mi. wel in t oog

„gehouden te worden dat indische belangstellenden weinig

„of geen waarde hechten aan de ontvangst der Ent. Be-

„richten en dat zij inderdaad terecht zullen vragen : ,, „wat

„krijgen we verder voor die f 10.— ?”" Het gevolg is nog

„altijd geweest een min of meer afgedwongen lidmaatschap,

„gevolgd door een spoedig weer bedanken, òf de mede-

„deeling dat zij er helaas niet aan kunnen denken lid te

, worden. Het spreekt vanzelf dat nu komende ,, ,,contri-

‚„buanten” ” alléén recht zullen hebben op een ex. van de

„verslagen onzer afdeeling, dat hun uit onzen voorraad

„wordt toegezonden. Ons bestuur zou dan kunnen beslis-

„sen of 't wenschelijk is de bijdragen dezer groep adspi-

„rant-leden ook in druk te laten verschijnen. Wij hopen

„zeer dat dit besluit er toe moge bijdragen weer nieuw

„leven te brengen in onze Vereeniging en rekenen op een

„gunstige ontvangst dezer bepaling bij Uw Bestuur.

„Nu graag nog een enkel woord over de verslagen

„onzer vergaderingen. Onze vroegere secretaris, Kalsho-

„ven, zond den 16den October van 't vorig jaar niet minder

„dan 4 voor den druk gereed liggende verslagen (het oud-

„ste dateert van Dec. 1932!) aan den heer Oudemans

„toe, vergezeld door de mededeeling dat 't bestuur met

„de toezending ervan gewacht had, omdat de geldelijke

„middelen van de Vereeniging het drukken in 1933 toch

„niet zouden hebben toegelaten. Wellicht heeft de ernstige

„ziektetoestand van den heer O. tot gevolg gehad, dat

„een en ander is blijven liggen, maar we zouden thans

„graag spoedig vernemen wanneer de redactie-commissie

„zich voorstelt deze verslagen te laten verschijnen. Indien

„de financiëele toestand onzer Vereeniging inderdaad zoo

„bedroevend slecht is, als wij uit de jongste verslagen

„moeten opmaken en de toezegging om onze verslagen

„op kosten der N.E.V. te laten drukken niet verder ge-

„stand gedaan kan worden, dan zouden wij graag op ons

VERSLAG. LV

„vroeger voorstel willen terugkomen onze wetenschappe

„lijke mededeelingen hier, met behulp van de moederver-

„eeniging, op veel goedkoopere wijze te laten drukken, —

„een voorstel dat indertijd bij Uw Bestuur geen ingang kon

„vinden.

„Tenslotte zouden wij het zeer op prijs stellen te ver-

„nemen of de toezending van 100 toegezegde overdrukken

„gewaarborgd is, en zoo ja, of wij deze in het vervolg

„steeds gratis zouden kunnen ontvangen.

„Wilt U zoo goed zijn een en ander eens met de andere

„H.H. bestuursleden te bespreken ?

„Onze ex-voorzitter Leefmans, die van alle hierboven

„genoemde kwesties uiteraard goed op de hoogte is, heeft

„toegezegd de belangen der afdeeling in Holland te be-

‚pleiten en alle verlangens nader te zullen toelichten.

„Met mijne allerbeste wenschen voor U, Uw vrouw en

„de Entomologische Vereeniging, teeken ik met vriende-

„lijken groet,

„hoogachtend Uw

„M.-A. LIEFTINCK",

De Voorzitter merkt naar aanleiding van dezen brief

op, dat het eerste gedeelte, waarin wordt medegedeeld, dat

besloten is, eene categorie adspirant-leden in te stellen,

het belangrijkste is. Bij onze Nederlandsche afdeelingen ken-

nen wij dit systeem niet. Ook is het niet in overeenstemming

met de laatste alinea van Art. 2 van de WET onzer Ver-

eeniging. Eene afdeeling onzer Vereeniging zou aldus leden

hebben, die geen lid onzer Vereeniging zouden zijn ! Zulke

personen zouden op de Vergaderingen der Afdeeling ook nu

en dan mededeelingen kunnen doen, die misschien door de

zorg en op kosten van onze Vereeniging gedrukt zouden wor-

den, zonder dat aan onze kas een deel hunner contributie zou

toekomen. |

Op de gisteren avond gehouden Bestuursvergadering kon

men het aanvankelijk niet eens worden over deze zaak. Ten

slotte werd besloten om, nu blijkt, dat de Afd, N.O.-I. door

haar bijzonder karakter en tengevolge van het feit, dat hare —

leden minder nut van de Vereeniging kunnen hebben (Ver-

gaderingen, Bibliotheek), haar den raad te geven, zich als

Afdeeling te ontbinden, en eene zelfstandige Vereeniging

op te richten, Wij meenen er wel op te kunnen rekenen, dat

de „kern der leden, waarover de heer Lieftinck spreekt,

voor het meerendeel toch wel lid van onze Vereeniging zal

blijven. Bij opvolgen van dezen raad zou het verschil niet

groot zijn met den toestand, die door het in 't leven roepen

der nieuwe categorie zou ontstaan. Ook zullen er wel leden

van de Ned. Ent. Ver. zijn, die zouden willen toetreden

tot de N.O.-I. Vereeniging, zoowel om haar te steunen, als

LVI VERSLAG.

om geregeld hare publicaties toegezonden te krijgen. Een

land als Nederlandsch Oost-Indië kan zeer wel eene eigene

Entomologische Vereeniging hebben, vooral ook, omdat de

band met de N.O.-I. leden anders is dan met die hier te

lande. Die band is meer van ideëelen aard ; velen onzer leden,

die naar N.O.-I. vertrokken zijn, bleven niettemin lid onzer

Vereeniging, en wij vertrouwen, dat dit over het algemeen

wel zoo zal blijven. Spr. is ervóór, deze zaak thans definitief

tot oplossing te brengen. Het is wel zeer jammer, dat Dr.

Leef mans, die van alle zaken der Afd. N.O.-I. zoo op

de hoogte is, niet aanwezig heeft kunnen zijn.

De heer de Vos tot Nederveen Cappel zegt, dat er in

N.O.-I. velen zijn, zoowel aldaar geboren en blijvende Euro-

peanen als ontwikkelde Inlanders, die zich wel tot de be-

oefening der Entomologie aangetrokken gevoelen en tegen

eene matige contributie lid zouden willen worden, maar

voor wie het bedrag van f 11 — voor contributie aan N.E.V.

+ afdeeling een bezwaar is. Op eene vraag van den Voo r-

zitter, of de verhooging met f4.— van de totale con-

tributie voor hen, die van de beide Vereenigingen lid zouden

willen zijn, overwegend bezwaar zou ontmoeten, antwoordt

de heer de Vos, dat hij wel vermoedt, dat dit voor eeni-

gen inderdaad een bezwaar zou zijn.

De heer Mac Gillavry zegt, ook gisteren in de Bestuurs-

vergadering reeds naar voren te hebben gebracht, dat de

N.O.-I, entomologen door het stichten eener eigene vereeni-

ging vooruit zullen gaan. In den voorgelezen brief komt

tot uiting, dat er velen zijn, die bij lagere contributie lid

zouden willen worden. Dit is iets, dat wij dienen te bevor-

deren. Er zijn thans in N.O.-I. 26 leden, waarvan twee voor

het leven. Hiervan meent ook Spr., dat de meerderheid van

de beide vereenigingen lid zal willen zijn, al kost hun dat

per jaar f 4 — meer aan contributie.

Een verder voordeel van zulk eene eigene vereeniging acht

Spr., dat ook verscheidene Nederlandsche entomologen den

band zullen willen versterken, door tot de N.O.-I. Vereeni-

ging toe te treden.

Vervolgens zal de N.O.-I. Vereeniging hare Verslagen

daar te lande kunnen doen drukken, wat zeker in ieder

geval eene bespoediging zou ten gevolge hebben en, naar

het oordeel van het vroegere Bestuur der Afdeeling N.O.-1.,

ook eene besparing zou kunnen opleveren.

Spr. meent, dat er groote kans bestaat, dat zich in N.O.-I.

eene bloeiende Vereeniging zal ontwikkelen.

De heer de Vos tot Nederveen Cappel vermoedt, dat de

entomologen aldaar het voorstel gaarne zullen aanvaarden

en ingenomen zullen zijn met deze oplossing.

De heer Docters van Leeuwen zegt, dat voor eene weten-

schappelijke vereeniging in N.O.-I. de groote afstanden steeds

VERSLAG. LVII

een groot bezwaar zullen blijven. Deze zullen het bezoek

der vergaderingen steeds in ongunstigen zin blijven beïn-

vloeden. _

De Voorzitter meent, dat men daaraan zou kunnen tege-

moet komen, door het instellen van 2 categoriën van leden,

nl. zij, die nabij en zij, die ver van het centrum wonen.

Doch deze zaak zal men ter plaatse het best kunnen beoor-

deelen.

De heer de Vos tot Nederveen Cappel zegt nog eens, dat

hij de oplossing toejuicht, mits echter het initiatief daartve

van Nederland uitgaat, en duidelijk blijke, dat dit niet door

een gevoel van ontstemming is ingegeven.

De heer Uyttenboogaart wijst er nog eens op, dat wij

de regeling, zooals die ons medegedeeld wordt, eenvoudig

niet zouden kunnen accepteeren, daar wij niet tegen onze

eigene Wet in mogen handelen.

De heer Kruseman zou er wellicht vóór zijn, aan de even-

tueel op te richten vereeniging toe te staan, onder gelijke

condities als thans voor de leden der Afdeeling gelden,

gebruik te maken van duplicaten uit onze Bibliotheek.

De heer Corporaal acht het beter en ordelijker, dit punt

à tête reposée nader te overwegen, als de nieuwe vereeni-

ging opgericht zal zijn.

De Voorzitter stelt thans de vraag aan de orde, of wij

aan de afdeeling den raad zullen geven als boven bedoeld.

Het voorstel in den brief kunnen wij niet aanvaarden, daar

dit niet in overeenstemming is met onze Wet.

Het blijkt, dat alle aanwezigen het eens zijn met het Be-

stuursvoorstel.

De heer Docters van Leeuwen vraagt, of de N.E.V. zelve

geen lid zou kunnen worden van eene nieuw op te richten

vereeniging.

De heer Corporaal antwoordt, dat reeds gisteren op de

Bestuursvergadering alle leden van het Bestuur den wensch

te kennen gegeven hebben, individueel tot eene op te richten

N.O.-I. Vereeniging toe te treden. Bij rondvraag blijkt ver-

der, dat ook de heeren Diakonoff, Docters van

Leeuwen, Klynstra, Kruseman en de Vos

tot Nederveen Cappel zich daarvoor gaarne

zullen aanmelden. Spr. vermoedt, dat, indien er in de Ento-

mologische Berichten eenige propaganda voor gemaakt

wordt, er nog wel meerderen zullen volgen.

De heer Oudemans gevoelt zich mede schuldig aan het

niet op tijd verschijnen van No. 5 der Verslagen N.O.-I.

Het manuskript was tusschen de papieren van wijlen zijn

vader blijven liggen; de Redactie treft dus geene schuld.

Spr. heeft het manuskript, onmiddellijk nadat hij het vond,

verzonden.

De heer de Vos tot Nederveen Cappel zegt, dat men het

LVII VERSLAG.

inderdaad vreemd gevonden had, dat de Verslagen zoo lang

uitbleven, maar begrijpt thans, dat dit geheel aan een on-

gelukkigen samenloop van omstandigheden te wijten is,

De Voorzitter geeft toe, dat het voor de N.O.-I. leden

niet prettig is, dat het zoo lang geduurd heeft. Thans echter

zal No. 5 zoo spoedig mogelijk uitkomen.

Hierna zijn aan de orde de

Wetenschappelijke Mededeelingen.

De heer Uyttenboogaart deelt mede, dat hij een paar

maanden geleden van den Plantenziektenkundigen Dienst

een snuitkever ontving, die zich uit een cactus (Mamillaria)

in eene kas te Apeldoorn had ontwikkeld. Tegelijkertijd ver-

nielde eene larve, eveneens eene Mamillaria in een kas te

Leiden. De snuitkever bleek eene soort van het genus

Gerstaeckeria te zijn, een genus, waarvan de larven zich

alle in cactus-soorten ontwikkelen. Voorzoover aan Spr. be-

kend, zijn er thans reeds 32 soorten van dit genus beschre-

ven. Ook de larve uit Leiden behoort met zekerheid tot het

genus, daar het eene typische Cryptorrhynchide-larve is.

Spr. laat de beide aangetaste Mamillaria's, benevens den

kever en de larve ter bezichtiging rondgaan.

De heer Klynstra vraagt, hoe de vorige Spreker tot de

zekerheid is gekomen, dat de larve bij den kever behoort,

waarop de heer Uyttenboogaart antwoordt, dat de

larve qua Cryptorrhynchide goed te herkennen is. Boven-

dien bezit hij toevallig eene beschrijving eener Gerstaeckeria-

larve, die hiermede goed uitkomt.

De heer Corporaal vertoont eene levende, fraai gekleurde

Cassidide, Pseudomesomphalia discoides L., subsp. bipustu-

lata L., uit Zuid-Amerika afkomstig. Dit exemplaar was ge-

vonden te Amsterdam, tusschen bananen.

De heer de Meijere deelt mede, dat het 5e Supplement

op de Naamlijst van Nederlandsche Diptera bij hem ongeveer

gereed gekomen is. Althans, hij denkt over eene afsluiting,

want er komen er nog voortdurend bij. Het 4e supplement

verscheen in 1928 (Tijdschr. v. Ent. LXXI p. 11—83) en

sloot met 3005 soorten. Sedert zijn hem ca. 250 soorten als

bewoners van ons land bekend geworden. Voor de meeste

familie's is de aanwinst betrekkelijk gering, en het zijn er

vooral enkele, waarvan een uitgebreid, nog onbewerkt ge-

bleven of nieuw verzameld materiaal door specialisten werd

onderzocht, die de grootere aantallen van nieuwe soorten

leverden. Hieronder behooren de Phoriden, waarvan ruim

50 nieuwe soorten voor ons land in de ,, Revision” van

P. Schmitz (1929) te vinden zijn ; voorts leverden diens

VERSLAG. LIX

door Landrock onderzochte Fungivoriden (Mycetophili-

den) uit Z. Limburg weder veel nieuws (ruim 25) ; ook de

dissertatie van Dr. Kruseman, loopende over eer. deel

der Tendipediden (Chironomiden) gaf een ruimen oogst van

een 40-tal nieuwe soorten voor ons land. Ook zijn er vele

nieuwe (ca. 45) Itonididen (Cecidomyiden), meerendeels

vondsten van ons medelid Docters van Leeuwen.

De Chloropiden werden door Dr. Duda herzien of be-

werkt, en leverden ca. 14 nieuwe voor ons land, waaronder

ook eenige nog onbeschrevene, vooral onder de kleinere

Oscinella-achtige dieren. Dan kwamen er nog een 15-tal

Agromyzinen bij, en ongeveer even zoovele Calyptrata, be-

nevens eenige Culiciden, Psychodiden en Simuliiden, van

welke families door Dr. Barendrecht het nog restee-

rende materiaal werd bestemd, en bovendien nog een aantal

verspreide vertegenwoordigers van andere families, zoo onder

de Syrphiden slechts Thiglyphus primus Lw., en ook Erinna

(vroeger Xylophagus) atra M g., die nu onder de Rhagio-

nidae wordt geplaatst.

Tegenover deze aanwinsten staan ca. 50 soorten, die om

verschillende redenen, ten deele wegens samenvatting van

soorten, ten deele ook wegens foutieve determinatie, te schrap-

pen zijn, zoodat er een tweehonderdtal over blijven en dus

het totaal der nu uit onze fauna bekende ca. 3200 zal be-

dragen. Hiermede is het aantal nog zeker niet uitgeput. Zoo

zullen de overige groepen der Tendipediden zeker naar ver-

houding nog meer nieuwe opleveren dan de nu bewerkte;

van de Sciariden is nog een zeer ruim materiaal ongedeter-

mineerd ; aan de geen gallen vormende Cecidomyiden is in

ons land nog weinig gedaan; onder de Empididen schuilt

onder Spr.s nog niet nagezien materiaal waarschijnlijk nog

velerlei nieuws, terwijl ook van Tachininen en Anthomyinen,

Borborinen, Chloropinen en misschien ook Agromyzinen

verscheidene nieuwigheden te verwachten zijn. Voor onze

jongere leden, die lust hebben zich te specialiseeren, blijft

dus zeker nog veel aan te vullen, Of ten slotte het record

van de Coleopterologen overschreden zal worden ? ?

De heer Schmitz vraagt, of er in ons land iemand zou

zijn, die zich beschikbaar stelt voor determinatie van Diptera

in het algemeen.

De heer de Meijere antwoordt, dat hij zelf wel kleine

zendingen wil bestudeeren, doch dat hij zeker geene ge-

legenheid zou kunnen vinden voor het bewerken van groote

partijen.

De heer Cremers vertoont eenige vlinders, verzameld door

den heer Rijk, waarover hij inlichtingen verzoekt.

' Een ervan blijkt te zijn Dasychira pudibunda L., ab. con-

color Stgr. Werder het eerste exemplaar, na 40 jaren uit

LX VERSLAG.

ons land bekend geworden, van Madopa salicalis Schiff.

Ook bevindt zich in het doosje een exemplaar van de

Hemerobiide Drepanopteryx phalaenoides L., die veel gelijkt

op, een Lepidopteron, en, in rusthouding, buitengewone ge-

lijkenis vertoont met een stukje dor blad.

De heer Schmitz zegt, met veel genoegen uit den mond

van den President te hebben vernomen, dat een nieuw Sup-

plement op de Nieuwe Naamlijst der Nederlandsche Diptera

in bewerking is. Misschien kunnen de volgende aanwinsten

voor onze fauna nog daarin opgenomen worden :

Borophaga germanica Schmitz, 1 &, Valkenburg, Juni

1934.

Triphleba hentrichi n. sp. Door Spr. in 5 exemplaren (4

& 8, 1 2) in de eerste helft van Mei 1933 en Mei 1934 te

Valkenburg gevangen en naar Spr. s collega P. Dr. W.

Hentrich S.J. benoemd. Het & gelijkt veel op Tr. uni

calcarata (Beck.) 4, maar de tasters zijn iets breeder en

ook het aderverloop is anders. Het © wijkt in dit opzicht

zeer sterk van unicalcarata 9 af.

Megaselia (Aphiochaeta) mirifica n. sp. 1 9, Valkenburg,

Mei 1934. Verwant aan spinigera Wood en styloprocta

Schmitz; zevende abdominaalsegment bijzonder groot en

sterk gechitiniseerd.

Megaselia (Aphiochaeta) hibernans n.sp. Op 10 Februari

1934 3 4 & en 1 2 te Oud-Leusden (Prov. Utrecht) gevon-

den. Deze soort, die door Dr. G. Kruseman en P. v.

d. Wiel ontdekt werd, staat dicht bij M. angustipennis

Lundbeck. en superciliata Wood. Zij overwintert in

konijnenholen, blijkbaar als imago, wat bij Phoriden zelden

voorkomt.

Megaselia (s.str.) zonata Zett. 1 2, Valkenburg 13.

IV. 1934, Deze soort was reeds door v. d. Wulp voor

Nederland opgegeven, maar de juistheid zijner determinatie

werd als eenigszins twijfelachtig beschouwd en kon niet vol-

doende gecontroleerd worden.

Megaselia (s. str.) hirticaudata Wood. Tot dusverre

alleen uit Engeland, Denemarken en Finland bekend en overal

zeldzaam. 2 4 &, Mei en Juni 1934, Valkenburg.

Phalacrotophora berolinensis Schmitz. 1 & in Juni

1934, Valkenburg. Deze soort, reeds lang uit het Rijnland

bekend, was ook in de Nederlandsche provincie Limburg

wel te verwachten.

Vervolgens wenscht Spr. de aandacht, vooral van onze

Coleopterologen, te vestigen op een onlangs verschenen op-

stel van Walther Wüsthoff „Die Forcipes der mit-

teleuropäischen Arten der Staphylinidengattung Philonthus’ _

in: Natuurhistorisch Maandblad 1934, No. 5. Daarin wor-

den o.a. de genitalia van twee exemplaren van Philonthus

VERSLAG. LXI

addendus Sharp afgebeeld, die uitwendig volkomen met

elkaar overeen kwamen en dus beide aan de beschrijving

van Ph. addendus beantwoordden, terwijl de forcipes zoozeer

van elkander verschillen, dat men hier zeker met twee soorten

te doen heeft, Spr, vraagt, hoe de coleopterologen tegenwoor-

dig over dergelijke gevallen denken, en of zij zich misschien

op het standpunt plaatsen, dat vroeger door vooraanstaande

Dipterologen werd ingenomen, die het scheppen en benoemen

van afzonderlijke soorten, alleen gebaseerd op verschil in de

genitaliën, niet voor wenschelijk hielden. Zoo werd b.v.

indertijd Th. Becker geprezen, omdat hij in zijne Phoriden-

monographie van 1901 ervan had afgezien, om de door hem

gevonden verschillen in de hypopygia van Trineura's tot het

cregeren van afzonderlijke soorten te gebruiken.

En hoe is het met het tegenovergestelde geval, nl. wanneer

twee uitwendig nog al verschillende vormen, die zich, in het

kader van de soorten van het betreffende genus bezien, als

„goede soorten voordoen, „dezelfde genitaliën blijken te

bezitten ? Om deze reden heeft bv. R. Leruth (Luik)

onlangs de Helomyzide Scoliocentra villosula Czerny

(= scutellaris Zett. in de oudere lijsten van de Meijere

en Schmitz) als soort ingetrokken en er eene variëteit van

villosa Meig. van gemaakt. Is dit nu wel gerechtvaardigd ?

Staat het per se vast, dat twee verschillende soorten ook twee

verschillende vormen van de mannelijke genitalia moeten ver-

toonen ? Het soortverschil is toch primair physiologisch (soort

— voortplantingsgemeenschap) en het laat zich best denken,

dat twee vormen met morphologisch dezelfde genitaliën geene

voortplantingsgemeenschap vormen.

De President antwoordt op de vraag van den heer

Schmitz omtrent de beteekenis der uitwendige genitaliën

voor de systematiek, dat bij de Dipteren deze uit een aantal

organen bestaan, die bij verwante soorten tot in het phan-

tastische in vorm kunnen verschillen, Zij loopen hier veel

meer uiteen dan in de vertoonde figuren van Philonthus en

zijn zeker van hooge waarde, ook al kost het prepareeren

soms eenige moeite. Of omgekeerd vormen met gelijk gebouw-

de genitaliën als ééne soort bijeen behooren, moet in elk geval

afzonderlijk beoordeeld worden. Zeker is het niet goed, hier-

voor een algemeenen regel te volgen. Ook dan kunnen levens-

wijze, bouw der larven enz. op verschillende soorten wijzen,

en meestal zijn er dan bij nauwkeurig onderzoek althans nog

wel enkele subtiele verschillen ook in de imagines te vinden.

In het algemeen houdt Spr. het voor wetenschappelijk niet

verdedigbaar, om verschillen op anatomisch gebied te verwaar-

loozen, maar voorzichtigheid blijft geboden bij geïsoleerde,

enkele exemplaren, en ook de mogelijkheid van individueele

verschillen verlieze men niet uit het oog.

LXII VERSLAG.

De heer Uyttenboogaart zegt, dat, hoewel het onderzoek

der genitaliën voor het determineeren van insecten, wanneer

men slechts over één of weinige exemplaren beschikt, moei-

lijk bruikbaar is, zoo moet er toch uit wetenschappelijk oog-

punt groot gewicht aan gehecht worden. Als voorbeeld citeert

Spr. een onderzoek van Heikertinger, wien het was

opgevallen, dat eene Ceutorrhynchus-soort leefde op planten,

behoorende tot twee ver uiteen staande families. Aanvankelijk

ving hij bij zijn nader onderzoek alleen wijfjes, die, al naar de

voedselplant, constant bleken te verschillen in de lengte van

het leg-apparaat. Later vond hij ook verschillen in het

genitaalapparaat der mannetjes. Hier heeft men dus een geval,

waarin zeker moet worden aangenomen, dat men met twee

soorten te doen heeft, al zijn deze ook alleen door de geni-

taliën te onderscheiden. Men dient zich echter te hoeden

voor overdrijving, en niet uit minutieuse, misschien slechts

individueele verschillen der genitaliën dadelijk tot soortverschil

te besluiten.

De heer van der Wiel deelt een en ander mede betreffende

de Coleoptera-fauna van de Noordzee-eilanden.

Tot heden werd aldaar slechts sporadisch verzameld en

werden de vangsten lang niet altijd gepubliceerd. Uitvoerige

lijsten verschenen van de hand van de heeren Bernet

Kempers (Texel), Mac Gillavry (Terschelling) en

Reclaire (Terschelling en Vlieland).

Toch zijn Spr., behalve zijne eigene, nog niet gepubliceerde

vangsten, nog vangsten bekend geworden, dank zij den

heeren Broerse, Burger, Lieftinck en Nonne-

kens.

Van de reeds gepubliceerde en van bovengenoemde vang-

sten maakte Spr. een kaartsysteem gereed, waarin ook ter

vergelijking werden ingeschreven de Coleoptera-soorten door

den heer Schneider op Borkum verzameld; dit kaart-

systeem bevat thans reeds ruim 1300 kaarten.

Eene medegebrachte lijst, familiegewijs gerangschikt, geeft

een duidelijk beeld van hetgeen van onze Noordzee-eilanden

bekend is, ook in vergelijking met Borkum. Thans zijn Spr.

bekend geworden :

Texel 691 soorten, 47 var. en ab.

Vlieland 354 Be ZIA BO

Terschelling 296 È 103 Ao

Ameland 58 x DUB ern

Schiermonnikoog . 5 pia ai 2 0

Rottum 16 i tie re

Totaal v. d. Ned. eilanden 851 À Bier Rohe

Borkum 865 sl 82507, RES

Alléén van Borkum vermeld 322 Jk DIN se BE

VERSLAG. LXIII

Hieruit blijkt dus wel, dat op onze eilanden nog veel te

vinden zal zijn.

Spr. beveelt zich aan voor het ontvangen van lijsten van

vangsten, om ze in het kaartsysteem te kunnen bijwerken.

Later zal dan een compleet overzicht van de Noordzee-

eilanden uitgegeven kunnen worden.

Verder deelt Spr., mede namens den heer Reclaire,

het volgende mede betreffende eene nieuwe aanwinst voor

onze fauna.

Op eene gezamenlijke excursie naar Zuid-Limburg ving

de heer Reclaire, op een witgekalkten muur bij Bemelen,

op 17 Sept. 1933, een aanvliegenden Anthicus, welk diertje

reeds dadelijk opviel en bij nadere bestudeering door beide

heeren niet kon worden thuisgebracht. Zoowel de vorm van

het halsschild als de teekening op de dekschilden is anders

dan bij de overige soorten van het genus Anthicus, zoowel

uit ons land als uit het omliggend gebied. Zij kwamen dus

tot de conclusie, met eene geimporteerde soort te doen te

hebben. Dr. He ber dey te Graz was zoo vriendelijk, het

ex. te determineeren als Anthicus tobias Mars, hoewel

eenige twijfel blijft bestaan, aangezien het ex. een © is.

Deze soort werd door de Marseul in 1879 uit Meso-

potamië beschreven, doch komt ook in Arabië en Indië voor.

Dr. Heberdey ontving echter eenigen tijd geleden een

ex. (eveneens een ®) ter determineering, hetwelk in den

zomer van 1932 in het havengebied van Keulen gevangen was.

Hieruit blijkt dus, dat deze soort reeds tweemaal in ons

gebied geïmporteerd werd, of dat deze soort zich in ons ge-

bied gevestigd heeft.

Het zal dus zeer de moeite waard zijn, te trachten, meer-

dere exemplaren van deze soort te verzamelen, waardoor wel-

licht ook iets omtrent hare levenswijze, welke nog onbekend

is, bekend zou worden.

De heer Kruseman laat enkele muggen rondgaan en deelt

het volgende mede, hetwelk zijne 6e Mededeeling

over Tendipedidae is.

Op eersten Paaschdag van dit jaar (1 April) ving Spr. bij

Hengelo (O.) in een leemgat een aantal Corynoneura’s ;

bovendien verzamelde Spr. op 8 April in de Ankeveensche

plassen nog eene serie. Spr. trachtte deze beide reeksen te

determineeren en revideerde bovendien het materiaal van

Prof. Dr. J. C. H. de Meijere. Het bleek, dat de exem-

plaren uit Ankeveen tot Corynoneura scutellata Winn. be-

hooren. Deze soort is gekenmerkt door een lang laatste

sprietlid, dat geen haarkrans aan den top draagt. Het aantal

sprietleden bedraagt 11. Edwards heeft het hypopygium

van deze soort, zooals deze door hem opgevat wordt, afge-

beeld. Ook dit belangrijke kenmerk klopt bij zijne dieren.

LXIV VERSLAG.

De Hengelosche exemplaren vertoonen een hypopygium,

zooals Edwards afbeeldt als „scutellata var. ?”.

De beschrijving, door van der W ulp voor zijne C. pu-

mila gegeven, is woord voor woord toepasselijk op de 9 ?

uit Hengelo; alleen geeft v. d. Wulp 0,75 mm als lengte

der dieren op, en zijn die van Spr. 1,75 mm. Prof. de Meij e-

re meent echter, dat oude maten dikwijls onnauwkeurig opge-

geven zijn. Het komt Spr. voor, dat C. pumila v. d. W. en

C. scutellata Winn. var.? Edw. 1929 (Trans. Ent Soc.

London) identiek zijn. |

De beschrijving van C. pumila v. d. W. is niet toepas-

seliik op de exemplaren uit Ankeveen. Deze hebben op het

achterlijf breede donkere banden, die zich op de zijkanten

voortzetten, terwijl C. pumila slechts de bovensegmentranden

donker gekleurd heeft, althans zoo meent Spr. van der

W ul ps beschrijving... „Achterlijf van boven met zwarte in-

snijdingen' te moeten begrijpen.

In de Naamlijst en in de daarop verschenen Supplementen

komen de volgende soorten voor:

C. scutellata Winn. 1846 (syn. C. inupta Edw. 1919).

C. pumila v. d. W. 1874 (syn. C. scutellata var. ? Edw.

1929).

C. celeripes Winn. 1846 (syn. atra Winn.).

Zelf vermeldde Spr. op de Wintervergadering van dit jaar

C. cariana Edw. 1924.

Bij onderzoek der dieren in de Standaard-collectie bleek

Spr., dat C. celeripes Winn. uit de Naamlijst geschrapt

moet worden. Alle voor deze soort in aanmerking komende

dieren hadden 11 in plaats van 13 sprietleden en behoorden

tot C. scutellata Winn.

Uit Nederland is het volgende materiaal bekend :

C. scutellata Winn. Hilversum, IV. 1904, de M.;

Ankeveen, April 1934. M. C. Jansen et Kr. ; misschien

door Six bij Driebergen gevangen; dit exemplaar bestaat

nietzmeer. à

C. pumila v. d. W., 's Gravenhage, April, vóór 1874, v.

d. W., exemplaar verdwenen; Hengelo (O.), April 1934.

C. cariana Edw. Amsterdam e.l. VI. 1900, de M.;

Kornwerderzand, VI. 1933, M. C. Jansen et Kr.

Aangezien uit Engeland 9 Corynoneura- en 6 Thieneman-

niella-soorten bekend zijn, zullen in Nederland nog wel meer

dan deze 3 soorten van Corynoneurinae voorkomen.

Dr. Goetghebuer te Gent beschrijft in Bull. et Ann.

d. 1. Soc. Ent. de Belgique, Tome LXXIV, 1934, pag. 94

Chironomus (Cryptochironomus) lateralis uit Oberbayern.

De door Spr. op blz. 214, fig. 45 van het Tijdschr. v. Ent.

deel 76, afgebeelde afwijking van Tendipes (Cryptochiro-

nomus) defectus Kieff, zou tot deze soort behooren. Spr.

heeft het bewuste exemplaar uit Zwolle opnieuw onderzocht

VERSLAG. LXV

en bevonden, dat bij zwakke vergrooting een beeld waarge-

nomen wordt, als in Spr's figuur afgebeeld is ; doch bij sterke

vergrooting blijkt, dat hier gezichtsbedrog in het spel is. Het

chitineskelet is geheel doorschijnend, en de dieper gelegen

deelen donker gekleurd. Hierdoor is slechts bij zeer goede

belichting de werkelijke vorm waar te nemen. Tendipes late-

ralis Gtgh. is dus niet in Nederland waargenomen.

Dr. Goetghebuer te Gent meldde Spr, dat hem ge-

bleken is, dat Phytochironomus synoniem is met Glyptoten-

dipes, en dat dus Tend. paganus Mg. in een ander subgenus

gebracht moet worden, Voorloopig plaatst Dr. G. hem in

het subgenus Einfeldia Thienemann, waartoe in Ne-

derland 7. longipes Staeg. en T. dissidens Walk. be-

hooren, Pas na het vinden der larven zal het mogelijk zijn,

om uit te maken, of deze plaatsing juist is.

Hierna zet Spr. zijn standpunt uiteen omtrent de Type-

questie bij Tanytarsus. Coquillet stelde in 1910 als type

van Tanytarsus vast T. punctipes (Wied.). Kieffer had

daarentegen in 1909 dit genus nauwkeuriger gedefinieerd,

waardoor 7. punctipes, zooals deze nu opgevat wordt, er

buiten valt. Op Kieffer's indeeling is echter steeds door-

gewerkt, zoodat het aanvaarden van 7. punctipes (W ied.)

veel verwarring zou stichten. Spr. sluit zich dan ook geheel

bij Edwards’ voorstel aan om 7. signatus v. d. W. als

type te beschouwen. Het is zeer te hopen, dat de Nomen-

clatuurcommissie te zijner tijd een besluit in die richting zal

nemen. In „The Generic Names of British Insects" zal deze

questie behandeld worden.

De heer Schmitz is het geheel eens met de opmerking

van den vorigen spreker, dat men bij oudere schrijvers voor-

zichtig moet zijn wat de door hen opgegeven lengtematen

enz. der dieren betreft. Ook Spr. is hetzelfde opgevallen,

zelfs bij overigens alleszins betrouwbare, ja zelfs voortreffe-

lijke auteurs. Bij den Engelschen Phoridenspecialist wijlen

Dr. Wood b.v. is er eene duidelijke neiging, om vooral

kleine Phoriden nog kleiner te maken, dan zij reeds zijn. Bij

Megaselia angelicae geeft hij op „5 mm or barely”, maar

de drie type-exemplaren, die door Spr. zijn onderzocht,

hadden eene lengte van 1,2 ( 4) en 1,4 (2) mm. Bij M. ri-

valis Wood wordt opgegeven 34 — 1 mm; Spr. vond bij

de typen voor het 4 1,4 en voor het 2 bijna 2 mm. Het

unicum van M. serrata zou volgens Wood ,,barely more

than 13 mm” lang zijn; het is feitelijk 1,15 mm lang. Zoo

zijn er nog meerdere voorbeelden; Spr. begrijpt niet, hoe

Dr. Wood zijne diertjes gemeten heeft, om tot zulke ver-

keerde opgaven te komen. Deze zijn overigens geen beletsel

geweest, om vele soorten van Wood met zekerheid te

identificeeren, zelfs zonder dat men de typen gezien heeft;

zóó goed zijn zijne beschrijvingen.

LXVI VERSLAG.

De President wijst in dit verband er op, dat het aanbe-

veling verdient, bij het beschrijven van nieuwe Diptera-

soorten de vleugellengte op te geven, omdat deze zoowel

bij versche als bij uitgedroogde exemplaren steeds dezelfde is.

De heer Reclaire laat in de eerste plaats, ook namens den

heer D. Mac Gillavry, een tweetal door dezen heer

voor de fauna nieuw gevonden wantsen zien, nl. Phytocoris

juniperi Frey, Rechteren, 24.7.29, en Cremnocephalus al-

bolineatus Reut, Denekamp, 19-21.6. 33. Zooals de naam

reeds aanduidt komt Ph. j. op jeneverbes voor, en werd dan

ook hiervan door den heer M. G. geklopt. Volgens Stichel

komt deze Ph. ook op Calycotomus 1) voor en niet op Caly-

canthus, zooals in Spr.'s wantsentabel foutievelijk is aange-

geven. Onder welke omstandigheden C. a. werd aangetrof-

fen, is niet zeker bekend. Afgaande op eene schriftelijke

mededeeling van den heer Schmidt te Fürth, die de

soort zelf heeft gevonden, is het niet onmogelijk, dat men

C. a, evenals soorten van het genus Pilophorus op met mie-

ren bezette houtgewassen aantreft, waarbij dan zoowel de

wantsen als de mieren door bladluizen worden aangetrokken.

In de tweede plaats laat Spr. een door den heer A. J.

Scholte S. J. op 26.733 te Mook, Plasmolen gevonden

ex. van Atractotomus oculatus Kbm?) zien, eene soort,

die eveneens nieuw voor de fauna is. De drie soorten waren

alle reeds uit het aangrenzend gebied bekend.

Verder laat Spr. een ex. van Pyrrhocoris apterus L. rond-

gaan, niet vanwege de zeldzaamheid — de soort is bij ons

verbreid — doch om de aandacht er op te vestigen. Het ex.

is nl. afkomstig van Rector Cremers, die tevens meldde,

dat P. a. bij Maastricht in aantal op rabarber was aange-

troffen. Nu is omtrent de levenswijze van P. a. niet veel met

zekerheid bekend; er schijnt wel eene bepaalde associatie

met linden te bestaan. Daarom zou het interessant zijn te

weten te komen, waarom Ph. a. op rabarber aanwezig was,

wellicht in verband met de op rabarber vaak in aantal voorko-

mende bladluizen. Spr. hoopt, dat Rector C. hem t.g.t. het

een en ander hieromtrent zal kunnen mededeelen.

Ten slotte laat Spr. de le aflevering rondgaan van het

werk: Die Wanzen Mitteleuropas. Hemiptera Heteroptera

Mitteleuropas, von Dr. Johannes Gulde (7 1929), Frank-

furt a. M. 1933. In deze aflevering worden de Plataspidae

en eenige genera der Scutelleridae behandeld en wel uiterst

grondig. De diagnosen der genera b.v. zijn buitengewoon

1) Spreker kent deze plant niet, wel Calycotome, eene sier-leguminose.

2) De heer S. was zoo vriendelijk, het ex. voor de verzameling van

Spr. af te staan; de determinatie geschiedde door Dr. Singer te Aschaf-

fenburg, waarvoor Spr. ook op deze plaats aan beide heeren nog zijn

dank betuigt.

VERSLAG. LXVII

omvangrijk en Spr. vraagt zich af, of dit wel doelmatig is,

hem althans is dit in het algemeen niet gebleken. Het is in

elk geval eene groote aanwinst, en het is te hopen, dat het

werk ook in zijn geheel zal verschijnen. Bedenkelijk is, dat

bij Gulde's overlijden het manuskript nog niet gereed

was; voor zoover Spr. weet, moeten de Anthocoridae en

Capsidae etc. nog behandeld worden, en het is vraag, of men

hiertoe de geschikte personen zal kunnen vinden! Het werk

wordt meer dan buitensporig duur, alleen deze aflevering

van 76 blz., met een 6-tal, eigenlijk overbodige, afbeeldingen

kost reeds meer dan 20 RM!

De heer Mac Gillavry zegt, naar aanleiding van de mede-

deeling van den heer Reclaire op de vorige Winter-

vergadering over nieuwe Rhynchota voor ons land, waarbij

een exemplaar van Liorhyssus hyalinus F. vertoond werd, dat

F, X. Williams, in zijn Handbook of the Insects and

other Invertebrates of Hawaiian Sugar Cane Fields, Hono-

lulu 1931, vermeldt, dat deze Coreide ook in de suikerriet-

velden voorkomt, doordat aldaar de hoofdvoedselplant staat,

nl. pualele (Sonchus oleraceus), Werd eerst gedacht, dat

deze wants op moerassige plaatsen voorkomt, zoo is het niet

onwaarschijnlijk, dat zij bij ons ook op Sonchus te vinden

zal zijn. Ook Sida cordifolia en Euphorbia sp. worden voor

Honolulu als verblijfplaats vermeld. Het is weer een merk-

waardig voorbeeld van een cosmopolitisch insect, dat echter

in meridionale streken frequenter voorkomt.

De heer Oudemans zag Pyrrhocoris apterus bij Gleiwitz

(Oberschlesien) bij tienduizendtallen op de meest verschil-

lende planten.

De heer Cremers zegt, dat Dr. de Wever hem heeft

geschreven, dat de vuurwants ook geconstateerd is in de

nabijheid van Nuth door een groentenkweeker op rabarber.

De Voorzitter merkt op, dat de vuurwants meermalen

in entomologische advertentiebladen levend wordt aangebo-

den, zoo ook hare eieren, dus dat het betrekkelijk gemak-

kelijk zal zijn, zich kweekmateriaal te verschaffen om hare

levensgeschiedenis na te gaan.

De heer Fischer vertoont een 9 van Neuronia reticu-

lata L., welk exemplaar hij op 17.1V.1934 te Venray (L.)

ving. Spr. werd op het voorkomen dezer soort opmerkzaam

gemaakt door de aanwezigheid van twee reeds half verteerde

exemplaren in een spinneweb boven eene bijna uitgedroogde

sloot, waar hij in 't geheel geene Trichoptera en allerminst

deze zeldzaamheid verwachtte. Tot nu toe werd de soort

slechts waargenomen te Berlicum, Arnhem en Wageningen.

De veel hierop gelijkende N. clathrata Kol, die het gemak-

kelijkst door de kleur der pooten (grootendeels geel in plaats

van grootendeels zwart) van de gedemonstreerde soort te

LXVIII ? VERSLAG.

onderscheiden is, komt veel algemeener in Nederland voor,

hoewel ook deze in de Westelijke provincies nog niet ge-

vangen is,

Verder laat Spr. enkele zakjes zien, die vermoedelijk pop-

pen van eene Psychiden-soort (Sterrhopterix hirsutella Hb.)

bevatten. Zij werden alle tegen &en telegraafpaal te Venlo

gevonden, die hiermede tot aan den top „begroeid was. De

zakjes waren loodrecht tegen den paal vastgesponnen. De

laagste bevonden zich op bijna 2 m hoogte, zoodat alleen

deze meegenomen konden worden. Op geen enkelen anderen

paal of boom in de nabijheid werden deze voorwerpen aan-

getroffen.

De heer de Fluiter deelt mede zijne „Waarnemingen

in Nederland over Gilletteella cooleyi Gillette,

de Douglaswolluis”.

Op de vergadering der Nederlandsche Boschbouwvereeni-

ging, gehouden op 9 Juni 1933 te Delden, vestigde Dr. Ir.

H. van Vloten de aandacht op de ernstige uitbreiding

der douglaswolluis, Gilletteella cooleyi Gill, in Nederland.

Op 17 Juni d.o.v. bracht Dr. Th. C. Oudemans de-

zelfde kwestie ter sprake op de 88e Zomervergadering der

Nederl, Entomologische Vereeniging, eveneens gehouden te

Delden. Beide heeren uitten den wensch, dat de biologie

van het genoemde insect ook voor ons land nader onderzocht

zou worden. Korten tijd daarna werd met dit onderzoek in

het Laboratorium voor Entomologie der Landbouwhooge-

te Wageningen door Spr. een aanvang gemaakt. Ofschoon

reeds door Dr. van Vloten in het „Boschbouw Tijd-

schrift’, Afl. No. 9 van Sept. 1930, eene uiteenzetting werd

gegeven van de waarnemingen, welke in Amerika, Engeland

en Schotland omtrent het schadelijke insect door Gillette,

Chrystal, Story en enkele anderen werden gedaan

en Dr. Oudemans verleden jaar den op de Zomerver-

gadering aanwezigen leden enkele gedeelten uit deze mede-

deeling voorlas, zij het Spr. vergund, eerst toch nog een kort

schema van den ontwikkelingscyclus der Douglaswolluis, zoo-

als deze door de genoemde onderzoekers uitgewerkt werd,

te geven.

Op Primaire waardplant : Op Secundaire waardplant :

Picea sitchensis P. pungens,

P. Engelmanni :

ei (afgezet door 9 sexuales,

+ Juli

larve van fundatrix vera (over-

wintert)

ongevleugelde fundatrix vera

Y (in volgend voorjaar)

gallicolae larven (bewoners van

VERSLAG. LXIX

de, op Sitkasparren gevormde,

I gallen)

gallicolae nonmigrantes

(afwezig)

gevleugelde gallicolae migrantes

vy Deze migreeren naar — Pseudotsuga douglasi, zet-

ten hierop eieren af, waaruit

zich de larven der fundatri-

ces spuriae ontwikkelen.

Deze larven gaan terstond

tot „overwintering over.

Het volgend voorjaar ont-

wikkelen zij zich verder tot

de ongevleugelde volwassen

fund. spuriae. Deze depo-

neeren dan eieren, waaruit

zich ontwikkelen :

10, larven, welke terstond

weer tot „overwinte-

ring’ overgaan (zie

Borner in: Sio-

rauer-Reh, Handb.

der Pflanzenkrankh. Bd.

De blz 692)

20, larven, die zich ontwik-

kelen tot ongevl. virgi-

nes, welke op de Dou-

glas-sparren blijven en

hierop weer eieren de-

poneeren, waaruit zich

larven ontwikkelen, wel-

ke tot overwintering

overgaan.

30, larven, die zich ontwik-

kelen tot alatae migran-

tes (sexuparae), welke

van de Douglassparren

wegvliegen en op de

Picea-soorten eieren de-

poneeren, waaruit zich

sexuales (4 en 9) nen |

ontwikkelen. Na be-

vruchting deponeeren de

2 2 al spoedig een ei,

waaruit zich eene larve

ontwikkelt, welke over-

wintert en zich in het

volgend voorjaar tot

LXX VERSLAG.

fundatrix vera ontwik-

. kelt (zie boven).

De larven, welke op de

Douglassparren blijven

overwinteren, ontwikkelen

zich in het volgend voorjaar

tot fundatrices spuriae op

deze Douglassparren (voor

verdere ontwikkeling zie bo-

ven).

Gilletteella cooleyi Gill, is in Amerika inheemsch. Zij

komt daar voor op de Douglasspar en op de genoemde Picea-

soorten. Haar cyclus werd nagegaan door Gillette en

Chrystal. Merkwaardig genoeg zijn echter in Amerika

de sexuales onbekend, ofschoon zij noodzakelijk aanwezig

moeten zijn, daar zij het uitgangspunt vormen voor den

ontwikkelingscyclus op de Picea-soorten.

Chrystalen Story vermelden in Bulletin Nr. 4 der

Forestry Commission, getiteld: „The Douglas Fir Chermes

(Chermes Cooleyi)” voor Groot-Brittanië slechts den ont-

wikkelingscyclus op de Douglasspar. Wel vonden zij de

sexuales op de Sitkaspar, doch het kwam aldaar nooit tot

galvorming in het volgend voorjaar, daar de sexuales vóór-

dat zij volwassen waren te gronde gingen. De generaties

op Sitka-spar zijn dus tot nog toe slechts uit Amerika be-

kend.

De Douglaswolluis werd in Nederland het eerst in 1928

te Beek (Gld.) waargenomen. Daarna trad zij op in verschil-

lende kweekerijen en hare uitbreiding nam in het vrije veld,

vooral in 1933, een buitengewonen omvang aan. Waarschijn-

lijk ten gevolge van gunstige weersomstandigheden gedurende

dit voorjaar, is ook dit jaar de uitbreiding ontzettend sterk.

Op talrijke plaatsen, vaak op grooten afstand gelegen van

bekende besmette Douglassparren, trad de wolluis plotseling

zeer ernstig op. Hieronder mogen de door ons in Nederland

gedane waarnemingen chronologisch vermeld worden.

In Juli 1933 werd een bezoek gebracht aan „Schovenhorst

te Putten. Op de Douglassen werden de rustende larven aan-

getroffen. Op de Sitkasparren waren talrijke, reeds doode,

sexuparen van G. cooleyi aanwezig. Volwassen levende 3

en 9 sexuales werden eveneens gevonden. Van al de ge-

noemde vormen werden te Wageningen praeparaten ver-

vaardigd, De galvorm werd toen op de Sitkasparren niet

waargenomen. 15 September d.o.v. verbleef Spr. eenige dagen

te Putten en zette de waarnemingen voort. Op de Douglas-

sparren waren zeer vele winterlarven aanwezig. De jongste

scheuten der Douglassparren waren vaak geheel vergeeld en

pokdalig. Er op bevonden zich dan geene larven meer, doch

wel talrijke larven- en nymphenhuidjes (zie ben.). De talrijk

VERSLAG. LXXI

aanwezig zijnde larven bevonden zich meestal op de naalden

(onder- en bovenzijde der voorjarige naalden).

Aan het einde van de naalden werden zwarte eitjes aan-

getroffen, bedekt door een satijnig hulsel. Uit deze eitjes

werden helaas slechts parasitaire, nog niet nader tot de

soort gedetermineerde, Mymariden verkregen. Deze Myma-

riden werden ook aangetroffen tusschen de wolluizen op de

Douglasnaalden. Mogelijk voedden zij zich daar met den,

door de luizen afgescheiden honigdauw. Uit de eieren der

G. cooleyi werden zij nog niet verkregen.

Talrijke roofvijanden, Coccinelliden en Syrphiden waren

aanwezig. Hunne uitwerking was toen echter nog zeer gering.

Eene groote variatie in vatbaarheid werd aangetroffen

bij de verschillende Douglassparren. Zoo kon men in eene

laan boomen aantreffen, welke tot 4 m hoog ernstig door

G. cooleyi waren aangetast, terwijl daarnaast boomen ston-

den, welke zoo goed als geene of heelemaal geene aantas-

ting vertoonden. Speciaal de blauwe Douglas, Pseudotsuga

glauca, werd nooit aangetast bevonden. Sterk door G. coo-

leyi aangetaste boomen vertoonden duidelijk aanzienlijk kor-

tere nieuwe jaarscheuten,

Na vrij koel weer in de eerste weken van Maart 1934,

trad plotseling tegen Paschen eene zeer warme periode op.

Op dit tijdstip begonnen de, op de Douglassen overwinte-

rende, larven hunne verdere ontwikkeling, welke tengevolge

der heerschende vrij hooge temperaturen snel verliep, waar-

door boomen, waarop men van de zeer kleine en van weinig

waspluis voorziene winterlarven gedurende de voorafgaande

herfst- en winterperiode niets had waargenomen, na enkele

dagen wit waren, tengevolge van de talrijke volwassen fun-

datrices spuriae, welke nu aanwezig waren. Dank zij de mede-

werking der heeren Oudemans en van Vloten,

was het Spr. echter mogelijk geweest, om gedurende den

winter reeds proeven met wolluizen te doen.

Op 29 Januari 1934 ontving Spr. van „Schovenhorst Dou-

glastakken, bezet met de winterlarven van G. cooleyi. Deze

takken werden ten deele in eene verwarmde kamer van het

laboratorium voor Entomologie in water gezet, ten deele ge-

deponeerd op kustdouglassen en andere Douglassen in eene

kas van het Lab. voor Mycologie der L. H. Op 1 Februari

was op de eerstgenoemde takken reeds duidelijk aan de aan-

wezigheid van een druppel honigdauw aan het abdomeneinde

der larven te merken, dat deze larven hunne verdere ontwik-

keling begonnen waren. Op 3 Februari waren deze larven

reeds duidelijk in grootte toegenomen. De wasafscheiding was

rijker. Op 7 Februari d.o.v. waren de eerste larven verveld.

Op 12 Februari d.o.v. was eene dezer larven reeds weer

voor de 2de maal verveld. Terwijl de larven in het 1ste sta-

dium slechts eene duidelijke periphere wasafscheiding ver-

LXXII VERSLAG.

toonden, was bij de larve in het 2de stadium de ligging der

wasklieren in 6 rijen over het lichaam, tengevolge van de

er uit afgescheiden was, duidelijk zichtbaar. (Eene foto der

reeds genoemde stadia wordt gedemonstreerd). De wasaf-

scheiding in het 3e stadium was weer veel rijker dan die in

het 2de stadium, zoodat weer een duidelijk verschil viel waar

te nemen. Op 14 Februari d.o.v. vervelde het eerste exem-

plaar voor de 3de maal en bereikte zoodoende den volwas-

sen toestand; voor dit object duurde de ontwikkeling dus

+ 15 dagen. De verschillende stadia waren habitueel aan de

wasafscheiding duidelijk te onderscheiden (zie gedemon-

streerde foto's). In het vrije veld begon de ontwikkeling,

zooals Spr. reeds zeide, in de laatste warme dagen van Maart

of de eerste van April.

Op 5 April ontving Spr. een zwaar met wolluizen besmette

Douglastak van „Schovenhorst. Naast enkele larven, welke

zich nog in het eerste stadium bevonden, trof Spr. toen tal-

rijke pas vervelde, zich in het 2de stadium bevindende, larven

aan. Op 18 April d.o.v. arriveerde eene nieuwe zending. Nu

waren de wolluizen reeds volwassen en hadden reeds + 25

eieren afgezet. Hier verliep de ontwikkeling der eerste ge-

neratie na de overwintering dus in + 18—20 dagen. Op

26 April werden, a.h.w. besneeuwde, Douglastakken ingezon-

den. Nu waren reeds zeer talrijke eieren (+ 60 per © ) aan-

wezig. Ook werden in deze zending de eerste eieren der roof-

vijanden, nl. eieren van Coccinelliden (Anatis ocellata L.)

aangetroffen, Op 27 April kwamen de eerste eieren van G.

cooleyi uit. Op 29 April kwamen de eieren der Coccinelliden

uit. De uitgekomen larven voedden zich met eieren, larven

en imagines van G. cooleyi. 1 Mei: „de larven der 2de ge-

neratie in lste stadium zijn zeer actief ; zij verspreiden zich

over de geheele takken en concentreeren zich op de uitste-

kende punten en voornamelijk op de jonge ontluikende of

pas ontloken scheuten. De kleur der larven is lichtbruin.”

Besmette takken werden gelegd op in eene kas staande Dou-

glassparren en wel op „kustdouglassen” en op andere Dou-

glassen (geene kustdouglassen). De larven verspreidden zich

zeer snel over de geheele boompjes en zelfs, via tusschen-

staande boompjes, naar Douglassparren, welke 2 plaatsen

verder in de rij stonden. De larven zetten zich vast aan de

onderzijde der naalden, in het bijzonder aan de naalden der

pas ontloken scheuten, welke daardoor soms geheel bruin

zagen.

Zeer sterke aantasting werd waargenomen bij de jonge

kustdouglassen ; hier zaten de larven ook op de bovenzijde

van enkele sterk aangetaste naalden. De larven ontwikkelden

zich op de kustdouglassen spoedig verder, Deze Douglassen

waren ook het verst ontwikkeld en droegen reeds goed ont-

plooide jonge scheuten, Op de andere Douglassen zetten de

VERSLAG. LXXII

larven zich wel vast op de oudere naalden en op de ontlui-

kende scheuten, doch zeer vele stierven. Eene verdere ont-

wikkeling dan het 1ste stadium werd tot heden op deze Dou-

glassen nog niet waargenomen.

Op 26 April werden op de kustdouglassen in de kas de

eerste gevleugelden waargenomen. Op de jonge eindscheuten

bevonden zich talrijke nymphen. Ook werden reeds enkele

ongevleugelde volwassen exemplaren der 2de generatie aan-

getroffen. Deze waren echter in de minderheid, Op de andere

Douglassen bevonden de larven zich nog steeds in het Iste

stadium. Vele waren dood en reeds verschrompeld. Slechts

enkele waren nog in leven en vertoonden eenige honigdauw-

afscheiding.

1 Juni. Op de jonge scheuten der eene kustdouglas ont-

wikkelden zich bijna alle larven tot gevleugelden ; op die der

andere kustdouglas bijna alle tot ongevleugelden. Ook op

deze kustdouglassen zijn op de oudere naalden nog zeer

vele larven in het eerste stadium aanwezig. Deze zijn echter

alle in leven en vertoonen rijke honigdauwafscheiding.

Habitueel doen zij sterk denken aan larven in het over-

winteringsstadium. Zekerheid hieromtrent kan echter pas later

verkregen worden.

Op de andere Douglassen (niet kustdouglassen) zijn de

jonge scheuten nog lang niet zoo ver ontwikkeld. Hier be-

vinden zich nog alle larven in het Iste stadium; het

meerendeel bevindt zich op de oudere naalden. Vele zijn dood.

4 Juni. Ontvangen van Dr. O ude mans Douglastakken,

waarvan de jongste, ditjarige scheuten, het sterkst zijn aan-

getast ; de naalden hiervan zijn reeds vergeeld en bultig. Op

de naalden bevinden zich talrijke nymphen en jongere larven-

stadia ; op de oudere naalden ook nog niet uitgekomen eieren,

afkomstig van de moederdieren der eerste generatie. Als

roofvijanden worden weer Coccinelliden-larven aangetroffen.

Ter gelegenheid van de op 2 Juni jl. gehouden excursie

der Nederl. Boschbouw Vereen. vond Dr. H. van Vlo-

ten in het Speulderbosch op Sitkaspar eene gal, welke spre-

kend gelijkt op de door G. cooleyi op Sitkaspar veroorzaakte,

in de literatuur afgebeelde, gallen (Eene foto van deze gal

wordt door Spr. gedemonstreerd). Ook Spr. houdt het voor

zeer waarschijnlijk, dat deze gal veroorzaakt is door G. coo-

leyi, alhoewel dit natuurlijk pas met exacte zekerheid gecon-

stateerd zal kunnen worden, als de gevleugelden deze gal

verlaten en dan nader onderzocht kunnen worden. Mocht

ons vermoeden juist zijn, dan zou deze vondst de eerste vondst

van G. cooleyi-gallen op Sitkasparren op het Continent en

in Europa zijn, en zou daaruit blijken, dat de Sitkaspar ten

onzent wel degelijk, evenals in Amerika, van beteekenis is voor

de verspreiding der Douglaswolluis, De geweldige versprei-

ding dezer luis in korten tijd over een groot gebied ten onzent

LXXIV VERSLAG:

is moeilijk verklaarbaar. Ongetwijfeld zullen windverspreiding,

verspreiding door mensch en dier en verspreiding door ge-

infecteerd plantenmateriaal daaraan in hooge mate debet zijn.

Mogelijk is echter ook, dat de gevleugelden, welke op Dou-

glas ontstaan, slechts ten deele sexuparen zijn. Een ander

gedeelte zou dan b.v. virginopaar zijn, naar andere Douglas-

sparren overvliegen en daar hare asexueele nakomelingschap

afzetten. Proeven hieromtrent zijn reeds ingezet. Eveneens

zijn proeven met gevleugelden ingezet op Sitkasparren. Ook

de resultaten dezer proeven hoopt Spr. te gelegener tijd te

kunnen mededeelen. i

De heer Oudemans zegt, dat vooral vroeger Picea sitchen-

sis Carr. (= Menziesii Carr.) veel werd aangeplant wegens

de sterke naalden en daar zij minder werd aangetast door

konijnen, Daarom treft men deze soort alom aan.

De heer Polak deelt het volgende mede:

Bij het aanzien van zijne bijenvolken midden April jl. merkte

Spr. op, dat een van zijne kolonies was aangetast door Braula

coeca Nitzsch. Hij vond dit luisvliegje uitsluitend op

jonge werksters; volgens Dr. Oudemans „De Neder-

landsche Insecten zou het voornamelijk op darren leven.

Daar in genoemd werk, dat in 1900 is verschenen, vermeld

wordt, dat Braula coeca nog niet in Nederland was waar-

genomen, verzocht Spr. onzen bijenconsulent, den heer

L. van Giersbergen, hem te willen mededeelen, wat

op het oogenblik van de verspreiding van deze soort hier

te lande bekend is, omdat Spr. zich meende te herinneren,

in het Maandschrift voor Bijenteelt te heb-

ben gelezen, dat genoemde soort hier wel eens was aange-

troffen. De heer Van Giersbergen antwoordde hem

o.a. : „Uw meening, dat Braula in ons land meermalen is

waargenomen, is juist. Ze is door mij heel regelmatig aan-

getroffen op de meeste bijenstanden langs de kust van de

Noordzee. Als ik ze noodig had, dan schreef ik naar Oegst-

geest, Leiden, Delft, enz. Ik heb ze aangetroffen op Ter-

schelling, Texel, Goeree en Overflakkee, Schouwen, Duive-

land, Zuid-Beveland. Eenmaal op het Dordsche eiland, en

in 1933 is ze ook gevonden in Limburg, en wel op koningin-

nen. tIs een zeer sporadisch voorkomend insect en slechts.

nu en dan zitten in één volk, die met dit kleine Dipteron

bezet zijn, meer dan een 15-tal bijeen. Het voorkomen neemt

de laatste jaren schijnbaar toe, maar dit is toe te schrijven,

doordat het aantal onderwijzers met diploma bijenteelt toe-

neemt, die op den opleidingscursus deze vijanden te zien

krijgen. En als ik ergens een volk weet, dat er mede behept

is, dan wordt het voor zoo'n cursus aangekocht. En daaraan

schrijf ik dat meerder waarnemen toe.”

Spr. heeft in de kolonie, waar hij het eerst de Braula ont-

VERSLAG. LXXV

dekte, 60 exemplaren gevonden en deze afgestaan aan

DesBarendrecht,2 Dry Kruseman, Prof de

Meiere en Dr Sunier, terwijl hij voor zich

zelf ook nog enkele heeft bewaard. Toen hij dit den heer

Van Giersbergen had medegedeeld, schreef deze

hem :

„Maar laat ik nu eens eerlijk zeggen, dat het me tegen-

valt, dat ge met hand en tand dit beest uit Uwe kast hebt

verwijderd. Ik dacht, zie zoo, dat zit nu eens in goede handen

en die zal met Prof. de Meijere de biologie van dat

Dipteron wel uitknobelen. En dan zoo'n goed bezette kast

met + 60 exemplaren. Een kast om van te watertanden.”

Spr. kon den heer Van Giersbergen gerust stel-

len met de mededeeling, dat hij op zijn bijenstand in „Artis

nog minstens één, waarschijnlijk meer aangetaste kolonies

heeft. De kolonies, welke in korven, in een hollen boomstam,

etc. zijn gehuisvest, kunnen moeilijk worden onderzocht. Spr.

heeft van die aangetaste kolonie een zwerm genomen en dien

in een koninginnekastje gezet, met het doel, hem over te

brengen in eene observatiekast. Wellicht zijn eenige Braula’s

met den zwerm meegekomen, zoodat ze in de observatie-kast

gemakkelijk zijn waar te nemen. Mocht later blijken, dat dit

niet het geval is, dan zal Spr. pogen, de kolonie te infecteeren.

Misschien gelukt het zoo, de biologie van Braula coeca

tot meerdere klaarheid te brengen. Dat de larven in de honig-

deksels zouden leven, betwijfelt Spr. Bij herhaalde nauwkeu-

rige beschouwing bleken de honigdeksels volkomen intact te

zijn. Wel zag Spr., dat de deksels van het verzegelde broed

in het aangetaste volk voor een groot deel waren wegge-

knaagd. De oorzaak hiervan kon Spr. nog niet vaststellen.

Het was niet de typische beschadiging van Galleria mello-

nella L. Een onderzoek met behulp van de loupe, ook door

de heeren Dr. Barendrecht en Dr. Kruseman,

gaf geen licht. Niet alleen werden de geheele broedramen,

maar ook een uitgesneden stukje gedekt broed nauwkeurig

bekeken, Spr. vermoedt sterk, dat Braula deze beschadiging

heeft veroorzaakt, vooral ook, omdat in eene andere kast, die

eveneens Braula herbergt, zich hetzelfde verschijnsel voordoet.

Verder vertoont Spr. een exemplaar van Oryctes nasicor-

nis L., dat ten deele opgesloten zit in een klompje, dat zeer

gelijkt op hoogveenturf, maar later gebleken is, verdroogde

run van eikenschors te zijn, Daags te voren had Spr. dit

gevonden in de collectie van een jeugdig fossielen-verza-

melaar.

De heer Uyttenboogaart merkt op, dat O. nasicornis niet

gebonden is aan de aanwezigheid van eiken. Eenmaal trof

hij dit insect aan te Jisp, waar de larven in composthoopen

leefden.

De heer Cremers vermeldt eenige treffende voorbeelden

LXXVI VERSLAG.

van opzettelijk vervalschte fossielen, die in Zuid-Limburg aan

toeristen te koop worden aangeboden.

Eenige discussie volgt over de plaats van Braula in de

Systematiek.

De heer Schmitz is tot de slotsom gekomen, dat men dit

genus het best kan onderbrengen in eene eigene familie, die

der Braulidae, verwant aan de Borboridae. Waarschijnlijk

heeft B. coeca in verschillende streken ook eene verschillende

levenswijze.

De heer Coldewey deelt het volgende mede :

Het jaar 1933 is voor de vlindervangst te Twello nòg

kariger geweest aan gunstige avonden dan zijn voorganger :

op 9 of 10 avonden kwam er slechts één, die werkelijk gun-

stig was. De eerste maanden lieten het beste verwachten,

maar Mei krabbelde al terug en Juni liet het leelijk liggen

Ook de eerste helft van Juli viel niet mee en Augustus was

weer te droog. September en October waren echter tamelijk

goed. Maar het is voornamelijk de tweede helft van Juli ge-

weest, die, bij groote hitte, ontzaglijke aantallen van allerlei

insecten naar de lamp bracht. Tot nog toe had ieder jaar

van waarneming een maximum van ruim 100 soorten macro's

op één avond opgeleverd; ook dit jaar deed dat op 19 Juli.

Twee dagen later evenwel — dus op 21 Juli — sprong het

maximum omhoog tot 136 soorten! Deze nam Spr. waar ;

er waren er stellig meer: reeds den volgenden avond ver-

schenen nog 15 andere. Als àlle omstandigheden meewerken,

zouden waarschijnlijk wel 150 soorten macro's op één en den-

zelfden avond kunnen verschijnen. Op den warmsten dag

van '33, nl. 27 Juli, telde Spr. nogmaals 128 soorten. Het

jaar 1933 heeft dus iets heel bijzonders opgeleverd en hierin

de voorafgaande jaren verre overtroffen.

Van de + 340 soorten, die op licht werden waargenomen,

zal Spr. slechts enkele noemen, die nieuw zijn voor Twello:

Caradrina selini B. — 18 Juli,

Zanclognatha tarsiplumalis Hb. — 19 Juli,

Hypenodes costaestrigalis Stph. — 18 September,

Tephroclystia indigata Hb. — 5 Mei,

en eene, die bovendien nieuw is voor Nederland :

Tephroclystia selinata H.S. — 19 Juli 1933.

Spr. ving van deze soort een afgevlogen ®, dat hij met

eenigen twijfel voor trisignaria H.S. hield. Nu was de heer

Scholten zoo gelukkig, in Augustus groene Tephro-

clystia-rupsjes in Beek (bij Didam) op schermbloemen te vin-

den, waarbij hij eveneens aan frisignaria dacht. Toen wij

echter samen het geval bestudeerden, bemerkten wij al spoe-

dig, dat de kenmerken der rups niet voldoende klopten met

de beschrijving in het werk van Dietze. Na uitgebreid

onderzoek, ook van pop en vlinder, werd het ons ten slotte

VERSLAG. LXXVII

duidelijk, dat wij met eene nieuwe soort te maken hadden,

nl, selinata H.S. Den heer Scholten komt de eer toe,

door het kweeken uit de rups volledige zekerheid omtrent

deze soort te hebben verschaft.

De heer Docters van Leeuwen laat enkele pijpjes van het

merg van Manihot utilissima Pohl. rondgaan. Deze plant

wordt in de tropen vaak gekweekt en de knolvormige wor-

tels vormen een belangrijk volksvoedsel, dat onder vele namen

in Nederlandsch Indië bekend is, o.m. onder die van cassave,

manihot en katéla pooeng of ketella pohon. De plant is af-

komstig uit Zuid-Amerika en voor of door den bekenden

Gouverneur-Generaal Daendels op Java ingevoerd.

Bij het doorbladeren van de verslagen der vergaderingen

is het Spr. opgevallen, dat telkens mededeelingen worden

gedaan over mergsoorten, die gebruikt worden voor het op-

prikken van minutiën. Bevredigend schijnt geene der aan-

bevolen soorten te zijn geweest, daarom waagt Spr. het, om

het bovengenoemde merg ter beproeving aan te bevelen. Hij

kwam er zelf mede in aanraking, toen hij voor het maken

van microscopische doorsneden eene mergsoort noodig had

en geen vlierpit bij de hand had. Hij gebruikte toen katella-

merg en het bleek hem, dat dit in elk opzicht beter was, dan

het in Europa gebruikte vlierpit, daar het geheel homogeen

is en niet samenpakt. Het merg bevindt zich in de stengels

en kan daaruit gemakkelijk door middel van een cylin-

dervormig houtje uitgedrukt worden. Het is zacht en toch

stevig en het kan met een scherp mesje, b.v. een gebruikt

gilettemesje gesneden worden. Indien het door de leden ge-

bruikt kan worden, kan Spr. grootere hoeveelheden daarvan

afstaan en gemakkelijk meer uit het land van herkomst be-

trekken.

De heer de Meijere zegt, dat hij deze mergsoort reeds

kent, daar zij reeds lang door den heer Jacobson ge-

bruikt wordt. Spr. vindt ze in alle opzichten zeer goed.

De heer Mac Gillavry deelt het volgende mede:

De allereerste uitgave van Petagna: Specimen insec-

torum ulterioris Calabriae, Napoli 1786, wordt wel door

Hagen in zijn Bibliotheca entomologica genoemd, maar

wordt merkwaardigerwijze door Horn en Schenkling

in den Index litteraturae entomologicae weggelaten. Toen

Spr. niet lang geleden, in de gelegenheid was, een exemplaar

hiervan te verkrijgen, heeft hij het boek aangeschaft. Nu was

er bij gezegd, dat er nog eene extra plaat in was, en ook

dit had hem nieuwsgierig gemaakt, Het bleek, dat deze extra

plaat niets met Petagna te maken had, maar eene ge-

kleurde teekening was, op 28 Nov. 1792 vervaardigd naar

een insect uit het cabinet van den heer Francillon.

„Sydn(ey) Edwards pinx.” staat er op, en het dier

LXXVIII VERSLAG.

wordt genoemd Scarabaeus Kanguroo. Op het dorso staat:

„Le scarabée étoit trouvé en Potosa, près de Peru en ver-

der: „The Scarabaeus is in the Cabinet of Mr. Francillon,

of Norfolk street 28 Novr. 1792. London.”

Al heel spoedig was uit te vinden, dat het insect tegen-

woordig Chrysina macropus Francillon heet. Het is

door Francillon zelf beschreven in eene quarto publi-

catie, 1795, London: Description of a rare Scarabaeus from

Potosi, in South America; with engraved Representations of

the same, coloured from Nature, by John Francillon.

Dit geschrift schijnt zeldzaam te zijn, maar uit de biblio-

theek van het Entomologisch Instituut te Dahlem-Berlin mocht

Spr. het van Dr. Horn ter leen ontvangen. Daarbij bleek,

zooals Spr. reeds vermoed had, dat de teekening van S. Ed -

wards het voorbeeld was van eene der twee figuren op de

plaat in Francillon’s werk. Spr. liet eene copie van

Francillon vervaardigen, die hij laat circuleeren. Er zal

dus wel ergens nog eene tweede teekening van Edwards

bestaan of bestaan hebben, die de onderzijde van den kever

voorstelt.

De kever schijnt als zoovele andere merkwaardige groote

insecten nog steeds zeldzaam te zijn en wordt als zoodanig

telkens aangehaald, terwijl men daarbij min of meer geslaagde

reproducties geeft van Edwards teekening.

Het interesseerde Spr. ook, om te weten te komen, waar

het type van Francillon gebleven was. Van Fran-

cillon bestaat, behalve bovengenoemd geschrift, alleen

een verkoopscatalogus van 1818 bij Stevens. Dezen

heeft Spr. niet te zien gekregen. Wel zegt Shaw in zijn

„Zoological Lectures, delivered at the Royal Institution, Vol.

II, Lecture IX, 1809”, dat het eenige exemplaar in de collectie

Francillon was. Het zal er dus bij den verkoop ook

nog wel geweest zijn.

Nu werd zeer veel van Francillon’s entomologische

nalatenschap gekocht door de musea van Oxford en London,

maar het is toch mogelijk, dat de kever daar niet is terecht

gekomen, maar in Sydney. Spr. vond in Griffith: The

animal Kingdom (Cuvier) 1832 op p. 515 de opmerking

„We believe this unique insect is in the collection of Mr.

Mac Leay.” Volgens Horn's opgaven in de Supplementa

Entomologica No. 12, 1926 en No. 17, 1929 is slechts een

deel van Mac Leay's collectie in het British Museum ge-

komen, maar de hoofdzaak via familieleden aan het Mc.

Leay Museum van de Universiteit van Sydney.

Verder is Spr. met zijne nasporingen nog niet gekomen.

Toch leek het hem niet oninteressant, deze mededeeling te

doen over de lotgevallen van teekening en kever.

Niets meer aan de orde zijnde, wordt de vergadering, na

dankzegging aan de sprekers, door den President gesloten.

VERSLAG. LXXIX

De contributie voor de Nederlandsche Entomologische

Vereeniging bedraagt per jaar f 10.—. Tegen storting van

een bedrag van f 100.— in eens, of, voor personen in het

buitenland, van f 35 —, kan men levenslang lid worden. De

leden ontvangen gratis de Verslagen der Vergaderingen (2

per jaar), de Entomologische Berichten (6 nummers per jaar)

en de Verslagen van de Vergaderingen der Afdeeling Neder-

landsch Oost-Indië. De leden kunnen zich abonneeren op

het Tijdschrift voor Entomologie voor f 6.— per jaar.

Voor niet-leden bedraagt de prijs van het Tijdschrift voor

Entomologie per jaargang f 12.—, netto, en van de Ento-

mologische Berichten en van de Versl. v. d. Verg. d. Afd.

N.O.-I. f 0.50 per nummer.

La cotisation annuelle de la Société Entomologique Néer-

landaise est fixée à fl, 10.—. Contre un versement de fl. 100. —

(pour les étrangers fl. 35 — )on peut être nommé membre à vie.

Les membres reçoivent les Procès-verbaux des séances (2 par

année), les Entomologische Berichten (6 numéros par année)

et les Procès-verbaux des séances de la Division des Indes

orientales Néerlandaises. L'abonnement au Tijdschrift voor

Entomologie est, pour les membres, fixé à fl. 6 — par année.

Le prix du Tijdschrift voor Entomologie pour les personnes,

qui ne sont pas membres de notre société, est fixe a fl, 12.—

par volume, net, et des Entomologische Berichten et des Proc.-

verb. de la Div. des Indes or. néerl. à fl. 0.50 par numéro.

The subscription to the Netherlands Entomological Society

is fixed at fl, 10 — per annum, Life-membership can be ob-

tained by paying the amount of fl. 100.— (for foreigners

fl. 355.—). The Reports of the Meetings (2 per year), the

Entomologische Berichten (6 numbers per year) and the

Reports of the Meetings of the Division Netherlands East

Indies are sent to all members. The subscription to the Tijd-

schrift voor Entomologie amounts, for members, to fl. 6.—

per annum.

For others the price of the Tijdschrift voor Entomologie

is fl. 12.— per volume, net, of the Entomologische Berichten

and of the Reports of the Division Netherl. East Indies fl. 0.50

per number.

Der Mitgliedsbeitrag für die Niederländische Entomologi-

sche Gesellschaft beträgt fl. 10.— pro Jahr. Lebenslängliche

Mitgliedschaft kann erworben werden gegen Zahlung von

fl. 100.— (für Ausländer fl. 35.—). Die Sitzungsberichte (2

pro Jahr), Entomologische Berichten (6 Nummer pro Jahr)

und die Sitzungsberichte der Abteilung Niederländisch Ostin-

dien werden allen Mitgliedern zugesandt, Mitglieder kön-

nen auf die Tijdschrift voor Entomologie abonnieren zum

Vorzugspreise von fl, 6— pro Jahr.

Für Nichtmitglieder beträgt der Preis der Tijdschrift voor

Entomologie fl. 12.— pro Band, netto, der Entomologische

Berichten und der Sitzungsberichte der Abt. Niederl, Ostin-

dien fl, 0.50 pro Nummer.

LXXX VERSLAG.

Voor de leden der Nederlandsche Entomologische Veree-

niging zijn verkrijgbaar bij den Secretaris, J. B. Corporaal,

pla. Zoölogisch Museum, Plantage Middenlaan 53, Amster-

dam (C.), voor zoover de voorraad strekt:

Tijdschrift voor Entomologie, per deel (f12—) f 6—

Entomologische Berichten, per nummer (f0.50) „ 0.20

Verslagen van de Vergaderingen der Afdeeling

Nederlandsch Oost-Indië van de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging, per nummer (f 0.50) „ 0.20

Handelingen der Nederlandsche Entomologische

Vereeniging, van 1846—1858, met Repertorium . „ 1.25

Verslagen der Vergaderingen . . . (f0.60) ,, 0.25

P.C T. Snellen, De Vlinders van Nederland,

Macrolepidoptera, met 4platenue ae » 10.—

F. M. van der Wulp, Catalogue gi de de

scribed Diptera from South-Asia . . . (f3—) „ 2.40

F. M. van der Wulp en Dr. J. C. H. de

Meijere, Nieuwe Naamlijst Nederl, Diptera . „ 2.10

Handleiding voor het verzamelen, bewaren en

verzenden van uitlandsche insecten . . (f0.50) „ 0.40

Repertorium betreffende deel I—VIII van het

Tijdschrift voor Entomologie . . 2.050

Repertorium betreffende deel IX—XVI zel OND

Repertorium betreffende deel XVI-XXIV ide (075

Jhr. Dr. Ed. Everts, Lijst der in Nederland en

het aangrenzend gebied voorkomende Coleoptera ,, 0.30

C.J. M. Willemse, Orthoptera Neerlandica

(f5—) „ 3—

M. A. Lieftinck, Odonata neerlandica I

(f5—) „ 3—

M. A. Lieftinck, Odonata neerlandica II

(f5—) „ 3—

Prof. Dr. J. C. H. de Meijere, Die Larven

der Agromyzinen, I, 1925. . . . . (f5—) „ 3—

Dr.! AN Chr Oude manis, sch Historisch

Overzicht der re. deel TI... . »(f12=) „ro

Deel lit ends (23.250

Di eyo xo pie us: De soort als functie van

plaats en tijd, getoetst aan de Lycaenidae van het

Australaziatisch gebied (alleen voor leden) . . » 4°

Dr. H. Schmitz S. J., In Memoriam P. Bh

Wasmann S. J., met Be en lijst zijner dn

(25 Ometitels))= nm RE 2 50) IS 0

Dr. A. Reclaire, Naamlijst Nederl, Wantsen

(f6—) „ 3—

Dr. A. Reclaire, idem, Supplement 1934

(f1—) „ 0.50

Feestnummer ter eere van Dr. J. Th. Oudemans

1932 (Supplement age Neel) Mn GAO Se

Dr. J. Th. Oudemans, In Memoriam Jhr. Dr.

Ed. J. G. Everts, met portret en lijst zijner ge-

sehritten (S26 titels) ee a 28.2.1250) GSD

De prijzen tusschen haakjes Il ) gelden voor niet-leden

der Vereeniging.

LXXXI

LIJST VAN DE LEDEN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

OP 1 AUGUSTUS 1934,

MET OPGAVE VAN HET JAAR HUNNER

TOETREDING, ENZ.

(De Leden, die het Tijdschrift voor Entomologie Deel

LXX VII ontvangen, zijn met een *, de Leden voor het leven

met een $ aangeduid).

EERELEDEN.

*Dr. R. Gestro, Genua. 1909.

“Prof. Dr. K. M. Heller, Franklinstr. 22, Dresden. 1911.

*Prof. H. J. Kolbe, Steinäckerstr. 12, Berlin-Lichterfelde W.

1913.

*Lord Walter Rothschild, Tring Park, Herts., Engeland.

1913.

*Dr. G. de Horväth, emeritus-director, Zoologische Abtei-

lung, Ungarisches Nationalmuseum, Budapest. 1929.

*Dr. L. ©. Howard, Principal Entomologist, Bureau of

Entomology, Washington, D.C., U.S.A. 1929. .

*Prof. Dr. A. Handlirsch, Rubensgasse 5, Wien IV. 1931.

*Prof. Dr. W. M. Wheeler, Bussey Institution for Applied

Biology, Boston, Mass., U.S.A. 1931.

*Dr. A. C. Oudemans, Burgemeester Weertsstraat 65, Arn-

hem. 1932.

*Dr. W. Horn, Gosslerstrasse 20, Berlin-Dahlem. 1933.

. BEGUNSTIGERS.

*Het Koninkliik Zoölogisch Genootschap ‚Natura Artis

Magistra”, Amsterdam (C.). 1879.

De Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, Haarlem.

1884,

$Mevrouw J. M. C. Oudemans, geb. Schober, Huize ,,Scho-

venhorst”, bij Putten (Veluwe). 1892.

$Mevrouw de Wed. J. P. Veth, geb. v. Vlaanderen, België.

1899,

LXXXII LIJST DER LEDEN ENZ.

Mevrouw P. J. K. de Meijere, geb. v. Dam, Stadhouderskade

135, Amsterdam (Z.). 1913.

Mevrouw J. S. M. Oudemans, geb. Hacke, Putten (Veluwe).

1922.

$Mevrouw E. Uyttenboogaart, geb. Eliasen, Heemstede. 1922.

$Mevrouw J. J. Hacke, geb. Oudemans, Bronovolaan 14,

‘s-Gravenhage. 1923.

Mevrouw A. Corporaal, geb. v. Rienderhoff, Noorder Am-

stellaan 23211, Amsterdam (Z.). 1926.

Mevrouw A. Y. S. Mac Gillavry, geb. Matthes, Jan Willem:

Brouwersplein 9, Amsterdam (Z.). 1926.

$C. A. Oudemans, Oude Delft 212, Delft. 1929.

§Mevrouw J. S. Oudemans, geb. Hoeksma, Arts, Oude Delft

DNB, Del ISPS.

$Dr. Ir. A. H. W. Hacke, Bronovolaan 14, ‘s-Gravenhage.

1929,

$Mej. C. C. Oudemans, Wilhelminastraat 83, ‘s-Gravenhage.

1930.

Mevr. E. Bloem, geb. van Hunsel, Ommen. 1933.

$Mevrouw C. A. H. Lycklama à Nijeholt, geb. Tabingh Suer-

mondt, Twaalf Apostelenweg 75, Nijmegen. 1933.

CORRESPONDEERENDE LEDEN.

A. W. Putman Cramer, Lawrence Avenue 322, Westfield,

New Yersey. 1883.

Dr. L. Zehntner, Reigoldswil, Baselland (Zwitserland). 1897.

Dr. P. Speiser, Kreismedicinalrat, Kaiserstrasse 12, Königs-

berg i. Pr. 1906.

Dr. H. Schmitz S. J., Ignatius College, Valkenburg (L.).

192310

*Dr. E. R. Jacobson, Ghiselsweg 6, Bandoeng, Java. 1928.

Dr. K. Jordan, Zoological Museum, Tring, Herts., Engeland.

1928.

J. D. Alfken, Delmestrasse 18, Bremen. 1929.

XA. d'Orchymont, Houba de Strooperlaan 132, Brussel II.

1929;

H. St. John Donisthorpe, Durandesthorpe 19, Hazelwell-road,

Putney, S. W. 15, Engeland. 1931.

Prof. Dr. G. D. Hale Carpenter, M. B. E., D. M. Penguelle,

Hid's Copse Road, Cumnor Hill, Oxford, Engeland. 1933.

BUITENLANDSCHE LEDEN.

“René Oberthür, Faubourg de Paris 44, Rennes (Ille-et-

Vilaine), Frankrijk. — Coleoptera, vooral Carabiden

(1882—83).

Dr. H. Schouteden, Directeur du Musée du Congo, Tervue-

ren, België, — (1906—07).

LIJST DER LEDEN ENZ. LXXXIII

Corn. J. Swierstra, Directeur van het Transvaal-Museum.

Pretoria. — (1908—09).

*James E. Collin, Sussex lodge, Newmarket. Engeland. —

Mas), > |

“Bibliotheek der R. Universiteit, Lund, Zweden, — (1915—

16).

P. Dr. Felix Rüschkamp, Offenbacherlandstr. 224, Frankfurt

alM. I, Süd 10. — Coleoptera (1919— 20).

*Dr. A. Clerc, 7, Rue de Montchanin, Paris (XVIIe), Frank-

rijk. — Coleoptera, vooral Curculionidae orb. terr. (1926

—27).

“Dr. W. Chr. Mezger, 45, Boulevard de la Saussaye, Neuilly

sjSeine, Frankrijk. — (1926—27).

*Dr. A. Avinoff, Director, Carnegie Museum, Pittsburg, Pa.,

U.S. A. — Lepidoptera (1928 —29).

“Prof. N. Bogdanov—Katjkov, Instituut voor toegepaste

Zoölogie en Phytopathologie, Troizkj str., 9, apt. 8, Lenin-

grad. U. S. S. R. — Oeconomische Entomologie en Tene-

brionidae (1928—29).

“John D. Sherman Jr., 132, Primrose Ave., Mount Vernon,

N.Y., U. S. A. — Bibliographie, (1930—31).

“Dr, Marc André, Muséum national d'Histoire naturelle, 61.

Rue de Buffon, Paris (Ve), — Acari (1933).

*F. J. Spruijt, P. O. Box 786, Babylon, L. I., N.Y., U. S. A.

— (1933).

GEWONE LEDEN.

Prof, Dr. H. J. van Ankum, Zeist. — Algemeene Zoölogie

(1871—72).

*H. A. Bakker, Merelstraat 32, Leiden. — Neuroptera.

(1921—22).

Dr. G. Barendrecht, Garenkokerskade 5 Rd., Haarlem —

Hymenoptera (1928—29),

“Prof. Dr. L. F. de Beaufort, Buitengewoon Hoogleeraar aan

de Gemeentelijke Universiteit; Directeur van het Zoölo-

gisch Museum te Amsterdam, Huize „de Hooge Kley”,

Leusden bij Amersfoort. — (1911—12).

$Dr. W. Beijerinck, Biologisch Station, Wijster (Dr.). —

(1930—31).

*P. J. Bels, biol. cand., Velserstraat 101, Haarlem. — Alge-

meene Entomologie, vooral Formiciden (1934).

- Ir. G. A. Graaf Bentinck, Electrotechn. Ing., Bloemendaal-

sche weg 196, Overveen. — Lepidoptera (1917—18).

Chr. Berger, med. stud., Frankenslag 324, ’s-Gravenhage. —

Coleoptera (1934).

K. J. W. Bernet Kempers, Oud-Directeur der Registratie en

Domeinen, Riouwstraat 152, ‘s-Gravenhage. — Coleoptera

(1892—93).

LXXXIV LIJST DER LEDEN ENZ.

A. J. Besseling, Koningsweg 30, ‘s Hertogenbosch. — (1923

24);

$*Dr. J. G. Betrem, Entomoloog b/h. Proefstation Malang,

Boeringweg 15, Malang, Java. — Hymenoptera 1921—22).

G. van Beusekom, Conrector van het Lyceum, Lorentz-

weg 13, Bussum. — (1933).

Dr. J. A. Bierens de Haan, Privaatdocent aan de Universiteit,

Minervalaan 26, Amsterdam (Z.). (1918—19).

P. A. Blijdorp, Arboretumlaan 7, Vise — Toegepaste

en Algemeene Entomologie, vooral Orthoptera (1933).

*H. C. Blöte, Conservator aan 's-Rijks Museum van Natuur-

like Historie te Leiden, Veursche weg 45E, Voorschoten.

nope

*W. J. Boer Leffef, Molleruslaan 22, Apeldoorn. — Lepidop-

tera (1929-30).

“Mevrouw J. Bonne-Wepster, pla Medische Hoogeschool,

Batavia (Java). — Diptera, sp. Culicidae (1931—32).

Dr. J. Bosscha, Parc Dubochet, Clarens, Zwitserland. —

Coleoptera (1882—83).

B. E. Bouwman, Ostadelaan 17, Bilthoven. — Hymenoptera

aculeata (1926—27).

J. Broerse, Rustenburgerstraat 10811, Amsterdam (Z.). —

Nederlandsche Coleoptera (1923—24).

G. A. Brouwer, Petrus Campersingel 239, Groningen. —

Algemeene Entomologie (1929— 30). :

Dr So LE Drug, u nen 3, Heemstede. —

(1931—32).

Ir. A. J. Buis, Soestdijksche weg 241, Bilthoven. — Lepido-

ptera (1907—08).

Mej. A. M. Buitendijk, Witte Singel 73a, Leiden — Aptery-

gogenea (1932).

Prof. Dr. L. P. de Bussy, Sparrenwoude, Westeinde 7, Baarn.

— (1908—09).

J. R. Caron, Van der Helstlaan 44, Hilversum. — Lepido-

ptera (1919—20).

*Mr. H. H. C. Castendijk, Westerstraat 37, Rotterdam. —

(192728).

J. C. Ceton, Arntzeniusweg 13boven, Amsterdam (O.). —

Lepidoptera (1932).

*H. Coldewey, „Nieuw Veldwijk", Twello. — Lepidoptera

(1919— 20).

§*J. B. Corporaal, Conservator voor Entomologie aan het

Zoölogisch Museum, Plantage Middenlaan 53, Amster-

dam (C.). — Coleoptera, vooral Cleridae (1899— 1900).

“Rector Jos. Cremers, Hertogsingel 10, Maastricht. —

Coleoptera en Lepidoptera (1906—07).

Dr. K. W. Dammerman, Directeur van ’s Lands Plantentuin,

Buitenzorg, Java. — Algemeene Entomologie (1904—05).

“Mr. E. van Delden, Bankastraat 12, Soerabaja, Java. —

LIJST DER LEDEN ENZ. LXXXV

Lepidoptera van Ned. O.-Indié 1923—24).

“Het Deli Proefstation, Medan, Sumatra. — (1908—09).

A. Diakonoff, Biol. cand., Vondellaan 61, Bussum. — Alge-

meene Entomologie (1933).

*E, D. van Dissel, Directeur van het Staatsboschbeheer,

Nassaustraat 15, Utrecht. — (1906—07).

C. J. Dixon, Da Costalaan 11, Rijswijk (Z.-H.). — Coleo-

ptera (1890—91).

Prof. Dr. W. M. Docters van Leeuwen, Bergweg 188, Leer-

sum. — (1921—22).

*P. H. van Doesburg, Gang Pernis, Semarang, Java. —

Coleoptera (1921—22).

*G. Doorman, Koninginneweg 22, Wassenaar. — (1915—16).

XE. C. Drescher, Vondelstraat 11 B, Bandoeng, Java. —

On |

*E. Dunlop, Rijperweg 7, Bloemendaal. — Lepidoptera

(1927—28).

Mr. E. J. F. van Dunné, kantoor Mrs. Henny & Schouten-

dorp, Batavia, Java. — Lepidoptera (1911—12).

*H. C. L. van Eldik, Van der Woertstraat 20, ‘s-Graven-

hage. — Lepidoptera en Coleoptera (1919—20).

M. L. Eversdijk, Biezelinge. — Algemeene Entomologie

(1919-20).

$G. L. van Eyndhoven, Eindenhoutstraat 26, Haarlem. —

Lepidoptera (1927—28).

*F. C. J. Fischer, Tuinfluiterlaan 15, ‘s-Gravenhage. —

Trichoptera en Lepidoptera (1929-30),

“Dr. H. J. de Fluiter, assistent aan het Laboratorium voor

Entomologie, Prins Hendrikweg 20, Wageningen. — Toe-

gepaste en Algemeene Entomologie, vooral Hymenoptera

en Diptera parasitica (1929— 30).

Dr. C. J. H. Franssen, Dierkundige bij het Instituut voor

Plantenziekten, Buitenzorg, Java. — Aphididae (1928

— 29).

$D. C. Geijskes, Prins Hendriklaan 9, Oegstgeest. —

(1928—29).

“Mej. A. Gijzen, Biol. Docta., Bergweg 236B, Rotterdam.

Microlepidoptera (1929—30).

“Dr. P. van der Goot, Hoofd van het Instituut voor Planten-

ziekten, Buitenzorg, Java. — Aphididae en Coccidae

(1910—11).

*J. A. M. van Groenendael, arts, Wilhelminastraat 21, Soe-

kaboemi, Java. — (1930—31).

Dr. J. A. W. Groenewegen, leeraar aan de H.B.S., Johan

de Withstraat 49, Leiden. — Arachnoidea (1929—30).

Dr. J. D. F. Hardenberg, p/a. Laboratorium voor het Onder-

zoek der Zee, Batavia, Java. — Insecta parasitica

(1925—26).

P. Haverhorst, Wilhelminapark 70, Breda. — Lepidoptera

en Hymenoptera aculeata (1928—29).

LXXXVI LIJST DER LEDEN ENZ.

Jhr. W. C. van Heurn, Leeraar M.O., Simpangpark 7, Soe-

rabaja, Java. — Algemeene Entomologie (1911—12).

H. Hoogendoorn, Roode Zand 297, Oudewater. — Alge-

meene Entomologie, vooral Trichoptera (1934).

Het Instituut voor Plantenziekten, Buitenzorg, Java. —

(1930—31).

Mej. A. Jaarsveld, Biol. Docta., Overtoom 434, Amsterdam

(W.). — Algemeene Entomologie (1929—30).

J. A. Janse, Damrak 57, Amsterdam (C.). — Nederlandsche

Lepidoptera Rhopalocera (1930—31).

P. J. Janse, Damrak 57, Amsterdam (C.). — Diptera

(1930—31).

*W. de Joncheere, Singel 198, Dordrecht. — Lepidoptera

(1913—14).

C. de Jong, 2e Schuijtstraat 282, ‘s-Gravenhage. — Coleo-

ptera (1926—27).

Dr. H. W. de Jong, p/a. Holl. Am. Plantage Mij., Boenoet-

Kisaran, Sumatra's O.K. — (1925—26).

Dr. J. K. de Jong, p/a Zoòl. Mus., Buitenzorg. — (1927—28).

Dr. L. G. E. Kalshoven, Dierkundige bij het Instituut voor

Plantenziekten, Buitenzorg, Java. — Algem. Entomologie

(192/25).

Prof. Dr. C. J. van der Klaauw, Hoogleeraar aan de Rijks-

universiteit, Kernstraat 11, Leiden. — Toegepaste Ento-

mologie (1929—30).

$*B. H. Klynstra, Frankenstraat 60, ‘s-Gravenhage. —

Coleoptera, voorn. Caraboidea (1902—03).

*W. Koenraads, Klimopstraat 88, ‘s-Gravenhage. — (1933).

J. Koornneef, Kastanjelaan 20, Rhenen. — Algemeene En-

tomologie, vooral Hymenoptera (1917—18).

Dr. B. J. Krijgsman, Parasitoloog bij het Veeartsenijkundig

Laboratorium, Buitenzorg, Java. — (1930—31).

“Dr. G. Kruseman Jr., Roelof Hartplein 4, Amsterdam (Z.)

— Diptera (1930-31).

P. A. van der Laan, Saenredamstraat 4, Utrecht. — (1934).

Laboratorium voor Entomologie der Landbouwhoogeschool,

Berg 37, Wageningen. — (1929—30).

*Dr. S. Leefmans, De Lier bij Delft. — Algemeene Ento-

mologie, Lamellicornia (1911—12).

G. de Leeuw S. J., Hobbemakade 51, Amsterdam (Z.). —

Algemeene Entomologie (1931—32).

H.E. van Leijden, Adriaan Goekooplaan 111, ‘s-Gravenhage.

— Lepidoptera (1915—16).

B. J. Lempke, Oude IJselstraat 12111, Amsterdam (Z.). —

Lepidoptera (1925—26).

$M. A. Lieftinck, Conservator, Zoölogisch Museum, Buiten-

zorg, Java. — (1919—20).

J. Lindemans, Stationslaan 87, Harderwijk, — Lepidoptera,

Hymenoptera, vooral Sphegidae (Crabronidae), Pompili-

dae, Vespidae en Chrysididae (1901—02).

LIJST DER LEDEN ENZ. LXXXVII

Ir. G. B. Lippert, Houtvester, Kediri, Java — (1932).

N. Loggen, Stadionweg 163111, Amsterdam (Z.). — Lepi-

doptera (1924—25).

XC. J. Louwerens, Hoofd H. C. School, Toeloengagoeng,

Java. — (1928—29).

*H. Lucht, Adm. K. O. ,,Blawan”, Bondowoso, Java. —

(1931-32).

$*Dr. D. Mac Gillavry, J. W. Brouwersplein 9, Amsterdam

(Z.). — Coleoptera en Rhynchota (1898—99).

$H. J. Mac Gillavry, geol, docts., J. W. Brouwersplein 9,

Amsterdam (Z.). — (1930—31).

$Mej. M. E. Mac Gillavry, Aalsmeerderweg 301, Aalsmeer.

(O.). — Lepidoptera (1929—30).

*G. van der Meer, ,,Welgelegen” E 333, Eefde bij Zutphen.

— Algemeene Entomologie (1926—27).

*J. C. van der Meer Mohr, Directeur van het Deli Proef-

station, Medan, Sumatra. — (1925—26).

“Prof. Dr.J. C. H. de Meijere, Stadhouderskade 135, Amster-

dam (Z.). — Diptera (1888—89). -

G. S. A. van der Meulen, Van Breestraat 170, Amsterdam

(Z.). — (1924—25).

Dr. H. R. A. Muller, Hoofd der Mycol. Afd., Instituut voor

Plantenziekten, Buitenzorg, Java. — Ambrosiaschimmels

en Algemeene Entomologie (1932).

“Museo Entomologico „Pietro Rossi”, Duino (Trieste), Italia.

= (19282 29).

“De Nederl. Heidemaatschappij, Arnhem. — (1903—04).

*H. Th. Nieuwenhuijsen, Oostsingel 150, Goes. — Alge-

meene Entomologie (1927—28).

A. C. Nonnekens, 2e Jan van der Heydenstraat 8, Amster-

dam (Z.). — Coleoptera (1921—22).

Dr. A. C. Oudemans, Burgemeester Weertsstraat 65, Arnhem.

— Acari, Pulicidae (1878—79),

§J. C. Oudemans, Oude Delft 212, Delft. — (1932).

$Dr. Th. C. Oudemans, Landbouwkundig ingenieur, Huize

„Klein Schovenhorst’, bij Putten (Veluwe). — Algemeene

Entomologie (1920—21).

A. A. van Pelt Lechner, Velperweg 79, Arnhem. —

(1925—26).

Plantenziektenkundige Dienst, Wageningen. — (1919—20).

R. A. Polak, Burmanstr. 14, Amsterdam (O.).— (1898—99).

*Dr. A. Reclaire, Alexanderlaan 17, Hilversum. — Coleo-

ptera, Rhynchota (1919—20).

Dr. A. Reyne, van Baerlestraat 67b, Amsterdam (Z.). —

Algemeene Entomologie (1917—18).

‘s Rijks Museum v. Natuurl. Historie, Leiden. — (1915—16).

J. J. L. de Rooij, Hoogstraat 31, Wageningen. — (1929—30).

“A. van Roon Sr., Westkruiskade 25a, Rotterdam. —

(192930).

LXXXVIII LIJST DER LEDEN ENZ.

W. A. Schepman, Directeur Amsterdamsche Bank, Bossche-

weg 25, Vught. — Coleoptera (1919—20).

L. H. Scholten, Lobith. — Lepidoptera (1923—24).

Dr. E. A. M. Speyer, Pijnboomstraat 98, ‘s-Gravenhage. —

Arachnoidea, vooral Pedipalpi en Scorpionidae. (1932— 33).

Mej. D. Spierenburg, Zuidereind, Wageningen. —

(1929 30).

*M. Stakman, Frederik Hendrikstraat 10, Utrecht. —

Sa 2)

Aug. Stärcke, Arts, Den Dolder (Utr.). — Formicidae

(1925—26).

“Mej. M. N. Stork, Hobbemakade 95], Amsterdam (Z.). —

(1928—29).

Dr. A. L. J. Sunier, Directeur van het Koninklijk Zoölogisch

Genootschap „Natura Artis Magistra”, Plantage Midden-

laan 51, Amsterdam (C.). — (1927—28).

*R. Tolman, ,,Vredehof”, Bosstraat 14, Soest (Zuid). —

Lepidoptera (1929—1930).

“Dr. L. J. Toxopeus, Tjibeunjingplantsoen 9, Bandoeng, Java.

— Indo-Australische Lycaeniden (1919—20).

$*Dr. D. L. Uyttenboogaart, Adriaan Pauwlaan 8, Heem-

stede, — Coleoptera (1894—95).

*H. van der Vaart, J. v. Lennepkade 303, Amsterdam (W.).

— Coleoptera en Lepidoptera (1921—22).

*F. T. Valck Lucassen, „'t Molenbliek”, Vorden (Gelderl.).

— Coleoptera (1910—11).

Dr. J. van der Vecht, Dierkundige bij het Instituut voor

Plantenziekten, Buitenzorg, Java. — Hymenoptera

(1926-27).

A. Veldhuijzen, Med. Cand., Sweelinckstraat 154, 's-Graven-

hage. — Lepidoptera (1934).

F. A. Th. Verbeek, Laan van der Wijck 19A, —Buitenzorg,

Java. — (1927—28).

Prof. Dr. J. Versluys, 2tes Zoologisches Institut der Univer-

sität, Wien I. — (1920-21).

Mevrouw B. de Vos, geb. de Wilde, J. M. Coenenstraat 22,

Amsterdam (Z.). — Algemeene Entomologie (1926—27).

J. J. de Vos tot Nederveen Cappel, Velp. — (1902—03).

*Mr. L. H. D. de Vos tot Nederveen Cappel, Velp. —

Coleoptera (1899— 1900),

Dr. A. D. Voûte, p/a Mevr. J. Broeksma, leplaan 138, 's-Gra-

venhage. — (1929-30).

Mevrouw J. Voûte, geb. Broekman, p/a Dr. Steensma, Clio-

straat 20, Amsterdam (Z.). — (1931—32).

Prof. Dr. Max W. C. Weber, Eerbeek. — Coleoptera

(1886—1887).

Dr. C. Wehlburg,

— Toegepaste Entomologie (1933).

ES DER LEDEN ENZ: LXXXIX

$*P. van der Wiel, Corn. v. d. Lindenstraat 20, Amsterdam

(Z.). — Midden-Europeesche Coleoptera en Formicidae

(1916—17).

*J. C. Wijnbelt, Eerste Jac. van Campenstraat 16, Amster-

dam (Z.). — Microlepidoptera (1924—25).

$*C. J. M. Willemse, Arts, Eygelshoven (Z.-Limb.). —

Orthoptera (1912—13).

*Ir. T. H. van Wisselingh, Hoofdingenieur bij 's Rijks Wa-

terstraat, A. Mauvestraat 9, Heemstede. — Lepidoptera

(1924—25).

*J. H. E. Wittpen, le Constantijn Huygensstraat 103huis,

Amsterdam (W.). — Lepidoptera (1915—16).

Het Zoölogisch Museum en Laboratorium, Buitenzorg, Java.

— (1919—20).

BESTUUR.

President: Prof. Dr. J. C. H. de Meijere (1930—1936).

Vice-President: Dr. D. Mac Gillavry (1932—1938).

Secretaris: J. B. Corporaal (1932—1938).

Penningmeester: B. H. Klynstra (1934-1940).

Bibliothecaris: Dr. D. L. Uyttenboogaart (1934—1940).

EF. T. Valck Lucassen (1930—1936).

COMMISSIE VAN REDACTIE VOOR DE

PUBLICATIES.

Prof. Dr. J. C. H. de Meijere (1933—1936).

H. Coldewey (1934— 1937).

F. T. Valck Lucassen (1933—1936).

un

it

Me VA

Fauna Sumatrensis

Bijdrage Nr. 73, Lagriidae (Col.)

von a

F. BORCHMANN,

(Hamburg, Deutschland)

Die Lagriiden der Insel Sumatra scheinen gut durchforscht

zu sein; aber dennoch bringt jede neue Sammlung Uberra-

schungen. So auch diese, die von Herrn E. JACOBSON in

den Jahren 1920-1926 zusammengebracht wurde. Sie ent-

hält hauptsächlich Vertreter der Gattung ,,Cerogria”. Eine

Anzahl Arten sind einander auf den ersten Anblick überaus

ähnlich und unterscheiden sich hauptsächlich durch die

Grösze. _

Ich füge der Aufzählung der Arten die Neubeschreibun-

gen an. È

Gattung Lagria F.

BABRICTUSSEnE Syst 2271775 9122,

L. Jacobsoni n. sp. Lange: 7—8 mm. Form gewöhnlich ;

mäszig glänzend ; lang weiszlich behaart ; rötlich bis pech-

schwarz, Flügeldecken rötlich bis violett metallisch, Ober-

lippe und Halsschild zuweilen braunschwarz. Kopf gewöhn-

lich, dicht punktiert; Mundteile gewöhnlich ; Oberlippe

querherzförmig ; Clypeus quer, stark halbkreisförmig aus-

gerandet, durch eine tiefe, scharfe Furche von der Stirn

getrennt; Stirn uneben ; Schläfen allmählich gerundet ver-

engt ; Halsfurche tief. Fühler schlank, die Körpermitte er-

reichend, Endglied beim Männchen so lang wie die 4, beim

Weibchen nicht ganz so lang wie die 3 vorhergehenden

Glieder zusammen ; Augen grosz, stark gewölbt, stark aus-

gerandet, Stirnabstand beim Weibchen 1 Durchmesser, beim

Männchen weniger. Halsschild so breit wie der Kopf mit den

Augen, beim 2 so lang wie breit, beim Männchen länger,

sehr dicht, mäszig grob punktiert, Behaarung nach der

Mitte gekämmt, Seiten etwas hinter der Mitte ziemlich

stark eingekniffen, Vorderecken verrundet, Basisecken

vorstehend, Basis gerandet, Seitenrand stark herabge-

bogen. Schildchen schwarz, zungenförmig, sehr fein und

dicht punktiert. Flügeldecken nach hinten erweitert, doppelt

so breit wie die Halsschildbasis, ziemlich grob querrunzlig ;

2 F. BORCHMANN,

Schultern eckig ; Spitzen zusammen gerundet. Unterseite und

Beine lang behaart ; Metatarsus der Hinterfüsse so lang wie

die folgenden Glieder zusammen.

Die neue Art hat nach der Bescheibung grosze ”Ahnlich-

keit mit L. diffusa FRM. Diese ist aber gröszer und ist röt-

lich. Ihre Fühler haben eine rote Basis ; beim Männchen ist

das Endglied der Fühler gleich den 3 vorhergehenden Glie-

dern, und der Halsschild zeigt eine Mittellinie.

18 Exemplare von Fort de Kock, 920 m, 1921, 1924, 1925

und 1926 auf Phaseolus lunatus. 1 Exemplar von Tandjung-

gadang, 1200 m, III. 1926.

Gattung Cerogria Bm.

BORCHMANN, Bull, Ital. 1909 (1910), p. 210.

C. anisocera WIEDEM. Zool. II, 1, 1823, p. 81. 8 Ex.

von Fort de Kock, 920 m, 1920, 1921 und 1924. Die Art

ist von Java beschrieben. Auf der Inselflur leben zahlreiche

ähnliche Arten.

C. Bryanti Bm., Treubia IV, 1925, p. 349. 2 Exemplare von

Tandjunggadang, 1200 m und Fort de Kock 1925. Die Art

ist auch aus Java und Borneo bekannt.

C. cinerea FAIRM., Not. Leyd. Museum IV, 1882, p. 258.

Ein Ex. von Fort de Kock 1925.

C. denticornis FAIRM., Bull, Soc. Ent. Fr. 1903, p. 300.

26 Ex. von Fort de Kock 1924-1926. Das Tier wurde von

Borneo beschrieben und zeichnet sich durch die Seltenheit

der Männchen aus. Von den 26 Tieren sind nur 2 männ-

lichen Geschlechts.

C. hemichlora FAIRM., Not. Leyd. Mus. IV, 1882, p.

259.—35 Ex. von Fort de Kock 1921—1925, Padang tarap

700 m, 1926 und Tandjunggadang 1200 m, XII. 1925. Diese

Art ist sehr häufig und variiert sehr in der Grösze, sodasz es

oft recht schwierig ist, sie von der folgenden Art zu unter-

scheiden.

C. rufofusca FAIRM., Not. Leyd. Mus. IV, 1882, p. 259. 19

Ex. von Fort de Kock 1924, 1925 und Anei Kloof 500 m.

Tandjunggadang 1200 m, 1925 und Gunung Singgalang

1800 m, VII. 1925.

Gattung Aulonogria Bm.

BORCHMANN, Tijdschr. Ent. LXXII, 1929, p. 10.

A. lemoides FAIRM., Not. Leyd. Mus. IV, 1882, p. 261. —

31 Ex. von Fort de Kock. Diese Art ist sehr häufig und

scheinbar über den ganzen Archipel und weithin über das

Festland verbreitet.

Gattung Lagriocera FAIRM.

FAIRMAIRE, Ann, Soc. Belg. XL, 1896, p. 11.

L. Jacobsoni n. sp. Länge : 5,5 — 7 mm.— Form gewöhn-

FAUNA SUMATRENSIS. 3

lich, gewölbt, nach hinten erweitert, mäszig glänzend, ziem-

lich lang weiszlich behaart ; schwarz, Flügeldecken blau, oft

die Schenkelbasis braun. Kopf kurz, dicht und grob punk-

tiert ; Oberlippe quer herzförmig ; Clypeus quer, tief ausge-

randet, von der Stirn tief und gebogen getrennt; Stirn

uneben ; Schläfen lang, allmählich gerundet; Halsfurche

deutlich ; Mundteile gewöhnlich ; Augen grosz, gewölbt,

Stirnabstand fast einen Durchmesser ; Fühler nach auszen

ein wenig verdickt, 3. und 4. Glied etwa gleich, 9. und 10.

nicht länger als breit, 11. etwas länger als die 2 vorherge-

henden zusammen, zugespitzt. Halsschild schwach quer, brei-

ter als der Kopf mit den Augen, sehr dicht mit mittelgroszen

Augenpunkten besetzt, Mitte der Basis schwach eingedrückt,

Seiten nach vorn wenig verengt, nahe der Basis schwach

ausgeschweift. Schildchen abgestutzt, schwarz, sehr fein und

dicht punktiert und behaart. Flügeldecken doppelt so breit

wie die Halsschildbasis, ziemlich stark querrunzlig punktiert ;

Schultern stark, Spitzen zusammen abgerundet. Unterseite

fein und dicht punktiert. Beine normal ; Metatarsus der Hin-

terfüsze so lang wie die folgenden Glieder zusammen.

Männchen schlanker, 10. Fühlerglied quer, 11. etwas län-

ger als die 4 vorhergehenden zusammen ; Augenabstand

nicht ganz einen Augendurchmesser, Halsschild etwas länger

und nach vorn mehr verengt.

Die Art scheint nach der Beschreibung der L. sumatrensis

PIC ähnlich zu sein. Diese hat auch blaue Flügeldecken ;

aber ihr Vorderkörper, das Schildchen, die Schenkelbasis und

die Fühlerwurzel sind rottestaz. Das Englied der Fühler ist

beim Weibchen so lang wie die 3 vorhergehenden Glieder

zusammen. Auch die L. Rouyeri PIC ist ähnlich ; aber sie

ist ganz rötlich. 8 Exemplare von Fort de Kock, 1924 und

1925, Anei Kloof 500 m. 1926 und Tandjunggadang 1200 m.,

XII. 1925.

Gattung Heterogria FAIRM.

FAIRMAIRE, Ann. Soc. Ent. Belg. XL, 1896, p. 42.

H. dimidiata Bm., Bull. Ital. 1909 (1910) p. 227. 6 Ex. von

Fort de Kock, 1921 und 1924.

H. nitida n. sp. Länge : 4,5—5,5 mm. — Oval; glänzend ;

oben nicht erkennbar behaart; sehr dunkel braun, fast

schwarz, Kniee, Tarsen, Schenkelbasis und Fühlerwurzel

gelbbraun, unten reichlich behaart, Schienenspitzen gelb.

Kopf kurz, grob und nicht sehr dicht punktiert ; Mundteile

gewöhnlich ; Oberlippe stark querherzförmig ; Crypeus voru

flach ausgerandet, verschmälert, von der Stirn tief abgesetzt :

Fühler nach auszen ziemlich stark verdickt, Endglied so

lang wie 114 vorhergehende Glieder, schräg zugespitzt,

Fühler die Schultern nicht erreichend, letzte Glieder quer ;

Augen quer, Abstand mehr als 2 Durchmesser ; Stirn uneben ;

4 FAUNA SUMATRENSIS.

Hals dick. Halsschild quer, etwas breiter als der Kopf mit

den Augen, nach vorn erweitert, glänzend, grob und ziem-

lich weitläufig punktiert, allseitig gerandet, gröszte Breite

nahe dem Vorderrande ; Vorderecken verrundet, Vorderrand

fein, Basisrand breiter, Basisecken nicht vorstehend. Schild-

chen breit dreieckig, glatt, gerandet. Flügeldecken nach hin-

ten erweitert, nicht ganz doppelt so breit wie die Halsschild-

basis, grob punktiertgestreift, Punkte in den Streifen rund,

ziemlich dicht, gegen die Spitze feiner ; Zwischenräume ge-

wölbt, nicht sichtbar punktiert ; Spitzen etwas vorgezogen,

zusammen abgerundet ; Schultern eckig, Epipleuren vorn sehr

breit, fast glatt. Unterseite an den Seiten stark und ziem-

lich dicht punktiert ; Bauch an den Seiten mit Eindrücken,

fein punktiert ; Beine mit etwas gekeulten Schenkeln, Schie-

nen gebogen, Metatarsus der Hinterfüsze mindestens so lang

wie die folgenden Glieder zusammen.

Das Männchen ist kleiner. Das 11. Fühlerglied ist am brei-

testen und unten ausgehöhlt, so lang wie die 2 vorhergehen-

den Glieder zusammen, Die Augen sind gröszer ; ihr Abstand

beträgt etwa 11/, Durchmesser.

Die Art. fällt durch die dunkle Oberfläche auf. Sie ähnelt

der L. atra Bm. von Borneo ; aber diese ist gröszer, hat eine

fein und lang behaarte Oberfläche. Der Halsschild ist viel

dichter punktiert, und die Flügeldecken sind nur etwas quer-

runzlig. Ihre Fühler sind schlanker und haben ein dünneres

Endglied. Die Füsze sind nicht hell.

8 Exemplare von Gunung Singgalang, Westküste Suma-

tras, 1000 m, 1925.

Het. nov. spec. 1 Exemplar von Gunung Singgalang

1000 m, 1925.

Gattung Casnonidea FAIRM.

FAIRMAIRE, Not. Leyd. IV, 1882, p. 264.

C. villosa Bm., Stett. Zeit. 1911, p. 234. 1 Exemplar von

Fort de Kock XII. 1921. Die Art wurde von Sumatra be-

schrieben.

Neue Lagriiden und Alleculiden aus

Niederländisch Indien

von

F. BORCHMANN,

(Hamburg).

Das Material zu den vorliegenden Beschreibungen wurde

mir von Herrn J. B. Corporaal in Amsterdam übergeben und

stammt fast ausschliezlich aus den Sammlungen, welche die

Herren F. C. Drescher, J. Z. Kannegieter, A. Koller und

H. Lucht in Niederländisch Indien zusammengebracht haben.

Die Typen befinden sich im Zoologischen Museum in Am-

sterdam und in meiner Sammlung.

LAGRIIDAE :

1. Lagria dubiosa n. sp. Länge ; 8,5—9 mm. — Wenig ge-

streckt, gewölbt, mäszig glänzend ; pechschwarz bis schwarz

mit leichtem blauen Schimmer, Schienen, Tarsen und Fühler

zuweilen etwas heller, Oberlippe oft braun; ziemlich lang,

mäszig dicht, weisz, halb abstehend behaart. Kopf mit ziem-

lich dichten, groben Augenpunkten ; Oberlippe quer herzför-

mig, tief ausgeschnitten ; Clypeus stark quer, verengt, stark

halbkreisförmig ausgerandet, von der Stirn durch eine scharfe

fast gerade Querlinie getrennt ; Stirn gewölbt, zwischen den

Augen meist mit einer kleinen glatten Stelle; Schläfen nor-

mal; Hals oben breit abgeschnürt ; Mundteile gewöhnlich ;

Stirnabstand der Augen beim Männchen weniger als ein

Durchmesser, beim Weibchen etwas mehr; Fühler ziemlich

dünn, nach auszen sehr wenig dicker, fast fadenförmig, die

Schultern überragend, 3. Glied deutlich länger als das 4.,

Glieder vom 5. ab bedeutend kürzer, unter sich ziemlich

gleich, 11. beim 4 leicht gebogen, schräg zugespitzt, fast so

lang wie die 5 vorhergehenden Glieder zusammen, beim ©

Fühler kürzer, Endglied kaum so lang wie die 3 vorhergehen-

den Glieder zusammen. Halsschild länger als breit, wenig

breiter als der Kopf mit den Augen, hinter der Mitte am

breitesten, Seiten zwischen der gröszten Breite und der Basis

beträchtlich eingeschnürt, Scheibe dicht und ziemlich grob,

stellenweise etwas querrunzelig punktiert, von der Einschnü-

rung jederseits schräge gegen die Basis eingedrückt, Basis-

hälfte mit schwacher Mittellinie, Basis ziemlich schmal ge-

6 F. BORCHMANN, NEUE LAGRIIDEN UND

randet, Ecken breit vorstehend, Basis fast gerade, wenig

breiter als der Apex, Vorderecken kurz verrundet, beim ?

Halsschild etwas kürzer. Schildchen zungenförmig, sehr fein,

sehr dicht punktiert, Flügeldecken doppelt so breit wie die

Halsschildbasis, ziemlich gewölbt, nach hinten deutlich er-

weitert, dicht, ziemlich stark, etwas querrunzelig punktiert ;

Schultern beulig gefaltet ; Epipleuren normal; Spitzen zu-

sammen gerundet. Beine gewöhnlich, Schienen wenig gebo-

gen ; Metatarsus der Hinterfüsze wenig kürzer als die fol-

genden Glieder zusammen.

7 Männchen und Weibchen von Java: G. Slamat. 11. —

13. VII. 1925, 10—13. X 1925; G. Oengaran X. 1906, VI.

1908, G. Tjerimai XI. 1906, alle leg. Drescher, und Nederl.

Indie, A. Koller leg.

Die Art hat grosze Ähnlichkeit mit L. Blairi Bm., ist aber

kleiner und abweichend gefärbt. Bei L. Blairi ist das 3.

Fühlerglied nicht länger als das 4., und ihr Halsschild ist in

der Mitte der Länge nach viel feiner und viel weitläufiger

punktiert. i

2. Lagria curticollis n. sp. Lànge: 7—8,5 mm. — Oval,

stark gewölbt, mäszig glänzend ; lang, dicht, abstehend weisz

behaart ; Unterseite mehr oder weniger dunkelbraun, Vor-

derkörper, Fühler, Beine und Schildchen gelbbraun, Flügel-

decken schwarz mit sehr schwachem blauen Schimmer, Kopf

mäszig dicht, ziemlich seicht und mäszig stark punktiert ;

Oberlippe stark querherzförmig ; Clypeus stark quer, nach

vorn verengt, breit und tief ausgerandet, von der Stirn durch

eine feine, wenig gebogene Linie abgesetzt ; Stirn vorn flach

eingedrückt, zwischen den Augen ein undeutliches Grüb-

chen ; Schläfen so lang wie ein Auge; Hals oben breit ab-

geschnürt. Mundteile normal ; Augen stark gewölbt, grosz,

wenig ausgerandet, beim 4 Stirnabstand 2/3 Durchmesser,

® ein Durchmesser ; Fühler ziemlich schlank, nach auszen

kaum verdickt, überragen die Schultern, 3. und. 4. Glied gleich,

folgende Glieder wenig kürzer, alle länger als an der Spitze

breit, beim ¢ Endglied schwach gebogen, an der Innenseite

breit und flach ausgeschnitten, fast so lang wie die 4 vor-

hergehenden Glieder zusammen, beim 2 etwas kürzer als

die 3 vorhergehenden zusammen. Halsschild kaum so lang wie

breit, breiter als der Kopf mit den Augen, am breitesten nahe

dem Apex, dicht und ziemlich fein punktiert, zwischen Mitte

und Basis schwach quer eingedrückt, Seiten vor der Basis

leicht breit ausgerandet, Apex nicht erkennbar, Basis schmal

gerandet und in der Mitte etwas eingedrückt, beim © Hals-

schild bedeutend kürzer, weniger gewölbt, gröber punktiert,

Basisrand breiter, Scheibe oft mit schwacher, glatter Mittel-

linie. Schildchen zungenförmig, dicht und fein punktiert.

Flügeldecken etwas bauchig gewölbt, doppelt so breit wie

die Halsschildbasis, allmählich und gerundet bis zum Anfang

ALLECULIDEN AUS NIEDERLANDISCH INDIEN. 7

des letzten Drittels erweitert, stark, dicht, etwas querrunzelig

punktiert ; Schultern, Epipleuren und Spitzen normal. Beine

ziemlich dünn, sehr lang, ziemlich dicht, halb abstehend be-

borstet, Schienen leicht gebogen, Metatarsus der Hinterfüsze

kürzer als die folgenden Glieder zusammen.

6 Exemplare ( 4 4 und ® 2) von Java; G. Slamat. 16.

VIII. 1925, 10—13. X. 1925, G. Patoeha VIII. 1916, alle

Tiere von Drescher gesammelt.

Die Art ähnelt der L. Blairi Bm. ; aber diese ist weit weniger

gewölbt und schmäler ; die Runzelung der Flügeldecken ist

viel gröber ; Beine und Fühler sind schwarz. Das Fühlerend-

glied des Männchens ist kürzer und innen nicht ausgerandet.

Von L. dubiosa m. unterscheidet sie sich durch die viel

breitere Form und andere Färbung. L. hirticollis Bm. hat viel

feiner punktierten, glänzenden Halsschild. Ihre Unterseite und

Beine sind schwarz. L. inflata Bm. hat dieselbe Form, ist

aber ganz schwarz mit blauem Scheine auf den Flügel-

decken ; die Vorderschienen des & sind innen ziemlich stark

gezähnt.

3. Lagria batoensis n. sp. Länge: 8 mm. — Ziemlich ge-

streckt, mäszig gewölbt, mäszig glänzend ; lang, mäszig dicht,

schräg abstehend weisz behaart, Halsschild doppelt behaart.

lang abstehend und kurz und anliegend, nach der Mitte ge-

kämmt ; Brust und Hinterleib dunkelbraun, Vorderkörper,

Beine und Schildchen gelbbraun, Fühler gegen die Spitze mehr

oder weniger dunkel, Flügeldecken schwarz mit violettem

Scheine. Kopf mit dichten groben Augenpunkten ; Oberlippe

und Clypeus quer, letzter tief ausgerandet : Augenabstand ein

Durchmesser ; Hals stark abgeschnürt ; Fühler überragen die

Schultern, 3. und 4. Glied gleich, alle Glieder mit Ausnahme

des 2. länger als breit, 11. nicht ganz so lang wie die 3 vor-

hergehenden Glieder zusammen. Halsschild breiter als der

Kopf mit den Augen, etwas länger als breit, nach vorn

schmäler, vor der Mitte eingeschnürt, mit sehr dichten mittle-

ren Augenpunkten, leicht querrunzelig, Apex ungerandet,

Basis ziemlich schmal gerandet, Ecken nicht vorstehend,

Scheibe von der Einschnürung her quer eingedrückt, Vorder-

ecken verrundet. Schildchen zungenförmig, sehr dicht fein

punktiert. Flügeldecken an der Basis nicht ganz doppelt so

breit wie die Halsschildbasis, gegen die Spitze schwach er-

weitert, im 1. Viertel sehr schwach breit quer eingedrückt,

grob und dicht punktiert und stark querrunzelig, Naht stär-

ker behaart ; Schultern, Epipleuren normal, Spitzen zusam-

men verrundet ; Beine normal, sehr lang beborstet.

3 2 2 von den Batoe-Inseln : Poeloe Tello VIII. 1896,

Kannegieter leg.

Die Art unterscheidet sich von L. Blairi Bm. durch die viel

gröber punktierten und stärker quergerunzelten, violetten

8 F. BORCHMANN, NEUE LAGRIIDEN UND

Flügeldecken, die hellen Beine und den anders geformten

Halsschild.

4. Cerogria hemichlora Fairm. var. divisa n. Diese Va-

rietät hat dunkelbronzefarbige oder nichtmetallisch schwarze

Flügeldecken. Meist ist der Halsschild länger als breit ; das

Fühlerendglied der Männchen ist etwas länger als bei der

Stammart von Sumatra. Diese Tiere sind durchweg kleiner

und schwächer.

13 Exemplare von Java: G, Slamat. V. 1917, V. 1925,

MT. 1925, Vile 1925, VII. 1916, 11. — 73, Will ZS NLS

Tiere sind gesammelt von Herrn Drescher.

5, Heterogria cyanipennis n. sp. Länge: 6—7 mm. —

Form gewöhnlich ; ziemlich stark glänzend ; undicht, lang,

halb anliegend, greis behaart ; Flügeldecken schwarz mit

blauem Scheine, Vorderkörper hell gelbbraun, Mittel-und

Hinterbrust und Abdomen dunkel braun bis schwarz, Beine

und Fühler hell gelbbraun, Taster dunkelbraun. Kopf normal,

mit starken, dichten Augenpunkten ; Oberlippe quer, wenig

ausgerandet, lang beborstet; Clypeus stark quer, gewölbt,

vorn breit ausgerandet, von der Stirn durch eine scharfe,

gebogene Linie abgesetzt ; Stirn flach ; Schläfen allmählich

verengt, fast so lang wie ein Auge; Hals deutlich abge-

schnürt ; Taster normal, Fühler kräftig, etwas länger als

Kopf und Halsschild zusammen, nach auszen schwach ver-

dickt, schnurförmig, 3. Glied doppelt so lang wie das 2., so

lang wie das 4., etwas dünner, folgende Glieder kürzer, 9.

und 10. schwach quer, 11. gebogen, stumpf, schräg zuge-

spitzt, so lang wie die 3 vorhergehenden Glieder zusammen ;

im Weibchen Fühler etwas kürzer, dünner, Endglied so lang

wie die 2 vorhergehenden Glieder zusammen ; Augen grosz,

stark gewölbt, Stirnabstand etwas mehr als ein Durchmesser,

beim 9 fast 2. Halsschild stark quer, breiter als der Kopf

mit den Augen, mäszig gewölbt, grob und etwas undicht

punktiert, Basismitte oft etwas niedergedrückt, gröszte Breite

nahe dem Vorderrande, Apex und Basis ziemlich breit und

aufgebogen gerandet, Seitenrand deutlich. Schildchen hell oder

dunkel, zungenförmig, glatt. Flügeldecken nach hinten etwas

erweitert, mit groben Punktstreifen, die gegen die Spitze

feiner werden ; Zwischenräume kaum gewölbt, ziemlich dicht,

fein, querrunzelig punktiert ; Schultern und Epipleuren nor-

mal, Spitzen zusammen gerundet. Schienen sehr wenig ge-

bogen, lang weisz behaart ; Metatarsus der Hinterfüsze so

lang wie die folgenden Glieder zusammen.

5 Exemplare von Java : G. Slamat. V., 16. VIII und 11. —

13. X, 1925; G. Galoenggoeng VII. 1919. Alle Tiere sind

von Herrn Drescher gesammelt.

H. atra Bm. von Borneo ist, abgesehen von der ganz

schwarzen Färbung, der neuen Art sehr ähnlich ; aber bei

atra ist der Halsschild lange nicht so stark quer. bedeutend

ALLECULIDEN AUS NIEDERLÄNDISCH INDIEN. 9

stärker und dichter punktiert und stellenweise Querrunzeln

bildend.

Das 3. Fühlerglied ist länger, und der Metatarsus der Hin-

terfüsze ist länger als die folgenden Glieder zusammen.

Ein Tier von Java : G. Kloet II. 1918, Drescher leg. stimmt

mit der neuen Art in allen übrigen Merkmalen vollkommen

überein, ist aber vollständig glänzend schwarz. Ich benenne

diese Abart melaena var. nov.

6. Sora Luchti n. sp. Lange: 18 mm. — Mäszig gestreckt,

gewölbt, ziemlich glänzend ; pechschwarz ; nicht dicht, lang,

abstehend schwarz beborstet. Kopf etwas länger als der

Durchmesser durch die Augen, mäszig dicht, ziemlich grob

punktiert, Endglied der Kiefertaster lang messerförmig ; Ober-

lippe quer herzförmig, vorn nicht ausgerandet, Mitte der Län-

ge nach breit eingedrückt, grob und fein punktiert, sehr lang

beborstet ; Clypeus quer, Gelenkhaut hell, breit, vorn breit

ausgerandet, von der Stirn durch einen scharfen breiten

Eindruck getrennt; Stirn zwischen den Augen schmal

der Länge nach eingedrückt, die Rinne setzt sich über den

Scheitel bis zur Halsabschnürung fort; Augen sehr grosz,

stark gewölbt, wenig ausgerandet, Stirnabstand 4 Durch-

messer ; Fühler erreichen die Körpermitte, Glieder sehr lang

dreieckig, 1. Glied fast 3 mal so lang wie an der Spitze breit,

dick und lang, 2. 1/3 so lang, 3. so lang wie das 1., 4. wenig

kürzer, 11. etwas gebogen, zugespitzt, länger als die 3 vor-

hergehenden Glieder zusammen ; Schläfen sehr kurz ; Hals

oben stark abgeschnürt. Halsschild 14 länger als breit, etwas

breiter als der Kopf mit den Augen, gröszte Breite am Anfang

des letzten Viertels, grob, undicht, ungleichmäszig punktiert,

in der 2. Hälfte mit flacher breiter Längsfurche, Apex fein,

Basis breit und aufgebogen gerandet, Seiten nach der Basis

zu verengt, Vorderecken verrundet, Basisecken vorstehend.

Schildchen zungenförmig, mit Längsfurche. Flügeldecken

mäszig gewölbt, nach hinten wenig erweitert, vom Anfang

des letzten Drittels an verengt, Punktstreifen grob, vertieft,

Punkte dicht, gegen die Spitze viel feiner; Zwischenräume

gewölbt, die ungeraden mit je einer etwas undichten, ziem-

lich groben Borstenpunktreihe, fein und spärlich querrunzlig ;

Schultern normal ; Epipleuren schmal, kaum punktiert, hinten

vertieft, fast vollständig ; Spitzen schwach vorgezogen, sehr

kurz einzeln gerundet ; Seiten der Brust grob und dicht, Ab-

domen an den Seiten ziemlich stark punktiert, letztes Seg-

ment kurz gerundet. Beine lang, Spitze der Hinterschenkel

den Hinterrand des 4. Segments erreichend, Vorderschienen

etwas gebogen, Vorderschenkel etwas keulig, nahe der Spitze

innen und auszen mit einer ziemlich groszen helleren Blase,

die innere am gröszten, Schenkel sehr fein und spärlich punk-

tiert, unbehaart ; Schienen an den Seiten und hinten stärker

und dichter, lang fuchsrot behaart ; Füsze lang beborstet,

10 F. BORCHMANN, NEUE LAGRIJDEN UND

Hinterfüsze 34 der Schiene, Metatarsus fast so lang wie fol-

genden Glieder zusammen.

Ein Männchen von Z. W. K. Sumatra : Boekit Gabah II.

1919, leg. H. Lucht. Ich benenne diese Art zu Ehren ihres

Entdeckers. Von den Arten gleicher Grösze unterscheidet sie

sich durch die abweichende Färbung und die Flügeldecken-

bildung. Nem. nucea Fairm. var. funeraria Fairm. hat andere

Fühlerbildung. Ihr 2. Fühlerglied ist nicht kürzer als die

Hälfte des 3. In der neuen Art ist das 3. Glied fast 4 mal

so lang. Bei funeraria ist der Halsschild oval mit erweiterter

Basis, die Scheibe punktuliert und die Flügeldeckenspitzen

sind „sat obtusa’.

7. Casnonidea verticalis n. sp. — Lange: 11—-12 mm. —

Länglich, gewölbt, stark glänzend, sehr sparsam beborstet ;

gelblich rot, Schienenspitzen, Füsze und Fühler mit Aus-

nahme der 2 Grundglieder schwarz, Flügeldecken stark glän-

zend schwarzblau mit violettem Schimmer, Kopf kurz, mit

Grundskulptur ; Oberlippe nicht, Clypeus vorn kräftig aus-

gerandet, von der Stirn durch eine tiefe, scharfe, schwach

gebogene Furche abgesetzt ; Stirn und Scheitel stark aufge-

trieben (vielleicht nur beim © !) gewölbt, Scheitel mit langer,

tiefer Längsfurche, hinten steil; Hals sehr stark abgesetzt:

Augenabstand grosz ; Schläfen äuszerst kurz ; Fühler kräftig,

Grundglied so lang wie das 3., 2. Glied schwach quer, 3. und

4. gleich ; Glied 11 etwas gebogen, kaum so lang wie Glied

9 und 10 zusammen. Halsschild viel breiter als der Kopf, 14

breiter als lang, stark gewölbt, unpunktiert und glänzend,

nach vorn stark erweitert, Seiten wenig gebogen, gröszte

Breite nahe der Spitze, Basisrand oben furchenartig abgesetzt,

breit und aufgebogen gerandet, Vorderrand äuszerst schmal,

Basisecken breit. Schildchen zungenförmig, glatt. Flügel-

decken hinter dem 1. Viertel flachgedrückt, mit tiefer Schul-

terfurche, Punktstreifen sehr fein und nicht eingedrückt ;

Zwischenräume flach, 3. und 5. mit je 1 Punkt nahe der

Basis, 7. mit 2 Punkten an der Basis und 1 hinter der Mitte,

9. mit einem Schulterpunkt und 2 an der Spitze, die Punkte

sind sehr fein; Naht gegen die Spitze stark gewölbt ; Spit-

zen gewölbt, glatt, zusammen abgerundet ; Epipleuren glatt,

mit 1 Borstenpunkt am Rande am Beginn des letzten Vier-

tels. Unterseite stark glänzend, nur die Seiten der Brust

ziemlich fein und undicht punktiert. Analsegment ziemlich

lang und an den Seiten ausgerandet. Beine mittel, Schenkel

höchst fein und spärlich punktiert, Hinterschenkelspitze den

Hinterrand des 4. Segments erreichend ; Schienen wenig ge-

bogen ; Hinterfüsze etwas kürzer als die Schienen, Metatar-

sus kürzer als die folgenden Glieder zusammen. Prosternal-

fortsatz nach hinten nicht verlängert, stumpf, senkrecht.

2 ® 9 von S. Neu-Guinea : Noordrivier IX. 1909 und

Heuvel-Bivak XI. 1909, 750 m, gesammelt von Lorentz; 1 9

ALLECULIDEN AUS NIEDERLÄNDISCH INDIEN. 11

im Museum Amsterdam, S. Neu-Guinea, Perameles-Bivak,

Versteeg 1912—13. 1 © von Deutsch Neu-Guinea : Lord-

berg 8, XII, 1912, Kaiserin-Augustaflusz-Expedition (Bür-

gers) im Zool. Museum in Berlin. Die Art ist vielleicht sehr

nahe der Nemostira semiviolacea Pic: aber bei dieser sind

die Schenkel nur mehr oder weniger testaz, der Kopf etwas

weniger breit als der undeutlich punktierte Halsschild.

8. Casnonidea finitima n. sp. — Länge: 12 13 mm. —

Länglich, gewölbt, stark glänzend, sehr spärlich beborstet ;

hellrötlich gelb, Fühler gelb, oder in der Mitte schwarz mit

hellem Endgliede, Halsschild etwas dunkler rötlich gelb,

Flügeldecken dunkelblau. Kopf kurz, fast glatt, Oberlippe

und Clypeus vorn ausgerandet, spärlich beborstet ; Clypeus

durch eine gebogene Furche abgesetzt ; Stirn flachgedrückt,

mit 2 nach hinten convergierenden Eindrücken ; Scheitel der

Länge nach stark eingedrückt; Hals stark abgeschniirt ;

Schläfen kurz, gerundet. Augenabstand 1 Durchmesser oder

mehr, Augen stark ausgerandet, Innenseite der Augen nach

vorn convergierend ; Fühler kräftig, die Körpermitte errei-

chend, 2. Glied so lang wie breit, 3. und 4. Glied gleich, 10.

schwach quer ( 4 ) oder so lang wie breit ( © ), Endglied beim

& fast so lang wie die 6, beim 9 wie die 3 vorhergehenden

Glieder zusammen. Halsschild viel breiter als der Kopf, so

lang wie breit, Seiten fast kreisformig gebogen, Scheibe glatt.

Vorderrand äuszerst fein, Basis breit und aufgebogen ge-

randet. Schildchen zungenförmig, glatt. Flügeldecken nach

hinten schwach erweitert, etwas flach, mit kräftigen Punkt-

streifen, Punkte in den Streifen rund und dicht, gegen die

Spitze feiner; Zwischenräume oben leicht, an den Seiten

und in der Spitze stärker gewölbt. 1. Zwischenraum mit 10

Borstenpunkten über die ganze Länge, 3. mit 8, 5. mit 1 an

der Schulter, 1 in der Mitte und 2 an der Spitze, 7. mit Schul-

terpunkt und 1 Punkt vor der Spitze, 9. mit 7 Punkten hinter

der Mitte; Spitzen zusammen abgerundet ; Epipleuren glatt,

die hintere Hälfte ausgehöhlt. Unterseite an den Seiten ziem-

lich fein punktiert; Analsegment kurz, breit, an den Seiten

sehr schwach ausgerandet ; Beine mittel, Hinterschenkelspitze

den Hinterrand des 4. Segments überragend, Schenkel sehr

fein und sparsam punktiert ; Schienen dicht und kurz behaart.

Hinterfüsze viel kürzer als die Schienen. Metatarsus etwas

länger als die 2 folgenden Glieder zusammen ; Prosternal- .

fortsatz verhältnismäszig schmal, hinten nicht verlängert,

senkrecht, stumpf.

1 s von N. O. Sumatra: Tebing-tinggi in meiner Samm-

lung ; 1 2 von Deli (Dr. Martin) im Zool. Museum in Berlin.

Die Art bildet mit semiviolacea Pic und einigen anderen

eine Gruppe und zeichnet sich durch das lange Fühlerend-

glied und die kräftigen Punktstreifen aus.

9. Casnonidea Kolleri n. sp. Lange: 14,5—15,5 mm. —

12 F. BORCHMANN, NEUE LAGRIIDEN UND

Mäszig gestreckt, gewölbt, mäszig glänzend ; schwarz; un-

dicht, mäszig lang, abstehend weisz behaart. Kopf so lang

wie breit, grob und nicht sehr dicht punktiert ; Oberlippe quer,

nicht ausgerandet ; Clypeus stark quer, breit und flach aus-

gerandet, von der Stirn durch eine gebogene, scharfe und

tiefe Querfurche getrennt ; Stirn und Scheitel der Länge nach

eingedrückt ; Endglied der Kiefertaster messerförmig, der

Lippentaster beilförmig ; Augen stark gewölbt, wenig aus-

gerandet, Stirnabstand etwa 14 Durchmesser ; Schläfen kaum

halb so lang wie ein Auge; Hals oben sehr tief und scharf

abgeschnürt ; die kräftigen Fühler überragen weit die Schul-

tern, 3. und 4. Glied gleich, folgende Glieder wenig dicker,

wenig kürzer, alle viel länger als breit, 11. wenig gebogen,

stumpf zugespitzt, etwas länger als die 2, beim & so lang

wie drei vorhergehenden Glieder zusammen. Halsschild etwas

glockenförmig, breiter als der Kopf mit den Augen, gröszte

Breite nahe der Spitze, nahe der Basis mit unterbrochener

feiner Mittellinie, grob und undicht punktiert, Seiten vor der

Basis kräftig eingezogen, Basisecken stark vorstehend, Apex

ungerandet, Basis breit und aufgebogen. Schildchen zungen-

förmig, glatt, mit feiner punktierter Mittellinie, die bei einem

Ex. fehlt. Flügeldecken an der Basis doppelt so breit wie die

Halsschildbasis, stark gewölbt, nach hinten wenig erweitert;

Punktstreifen stark, wenig vertieft, Punkte dicht, vorn grob,

hinten fein ; Zwischenräume gewölbt, mit zahlreichen, hinten

dichteren Borstenpunkten, unregelmäszig und leicht quer-

runzelig ; Schultern stark beulig, Epipleuren schmal, skulp-

tiert wie die Decken, eben vor der Spitze endigend ; Spitzen

zusammen gerundet. Unterseite glänzender, Brust etwas quer-

rissig, Seiten grob und ziemlich dicht, Abdomen viel feiner

punktiert, letztes Segment abgerundet, Prosternalfortsatz oben

ziemlich breit, nicht gerandet, hinten steil ; Beine nicht dick,

grob punktiert, lang behaart ; Schienen fast gerade ; Meta-

tarsus der Hinterfüsze etwas kürzer als die folgenden Glieder

zusammen.

3 Exemplare von Nederl. Indië (Koller leg.) und Java:

Kendeng-Gebirge XII. 1922, H. Lucht leg.

Von den Fairmaireschen Casnonidea-Arten unterscheidet

sich die neue Art durch ihre Grösze, ihre schwarze Färbung

und ihre Flügeldeckenskulptur. C. holomelaena Fairm. ist

. weit kleiner. Ihr Kopf ist breiter als der Halsschild ; ihre

Oberlippe ist in der Mitte eingedrückt ; ihre Fühler haben

eine helle Spitze. Die Flügeldeckenspize zeigt einen scharfen

Nahtwinkel, und ihre Zwischenräume sind glatt.

ALLE CUE DAE.

1. Allecula filum n. sp. Lange: 12—13 mm. Sehr ge-

streckt und schmal ; rotbraun, Beine, Bauch und Epipleuren,

Mundteile und Fühler viel heller ; mäszig glänzend, ziemlich

ALLECULIDEN AUS NIEDERLÄNDISCH INDIEN. 13

dicht, nicht sehr lang, fast anliegend, gelblich behaart, Unter-

seite spärlicher und kürzer. Kopf ziemlich dicht und kräftig

punktiert ; Oberlippe grosz, wenig ausgerandet, beborstet.

gegen die Basis verengt ; Clypeus von der Stirn scharf ab-

gesetzt; Endglied der Kiefertaster dreieckig, der Lippen-

taster klein, dreieckig ; Fühler die Körpermitte überragend,

dünn, fadenförmig, Glieder nach aussen wenig kürzer, End-

glied etwas kürzer als das 10., etwas gebogen, 3. und 4.

gleich; Augen grosz, Stirnabstand weniger als 14 Durch-

messer, kräftig ausgerandet; Schläfen sehr kurz, plötzlich

verengt. Halsschild so lang wie breit, etwas flach, grob und

dicht punktiert, mit breiter flacher Mittelrinne, Basis flach

doppelbuchtig, schmal gerandet, Seiten fein herabgebogen

gerandet, nach vorn verengt, fast gerade, Vorderrand etwa

halb so breit wie die Basis, sehr fein gerandet, schmäler als

der Kopf mit den Augen. Schildchen fast glatt. Flügeldecken

breiter als die Halsschildbasis, etwa 4 mal so lang wie der

Halsschild, nach hinten kräftig verengt, mit starken Punkt-

streifen, in der Mitte hinter dem Schildchen der Länge nach

etwas niedergedrückt ; Schultern kräftig; Punkte in den

Streifen gegen die Spitze viel schwächer ; Zwischenräume

gewölbt, fein, nicht dicht punktiert ; Spitzen einzeln kurz

gerundet ; Epipleuren schmal, vorn ausgehöhlt, mit groben

Punkten, vor der Spitze schwindend ; Unterseite besonders

an den Seiten ziemlich grob, Hinterleib feiner punktiert und

das 1. bis 3. Segment an den Seiten mit breiten flachen Ein-

drücken, letztes Segment beim & schwach ausgerandet ;

Beine lang, fein punktiert und behaart, Oberschenkel schwach

keulig, Schienen fast gerade, Vorderschienen beim 3 am

Ende des 1. Drittels mit ganz schwacher zahnartiger Er-

habenheit ; Tarsen verhältnismäszig kurz, 3. und 4. Glied

der Vorder- und Mitteltarsen, 3. der Hintertarsen lappen-

artig erweitert.

2 Exemplare von Java: Tjibodas 1400 m 1923, gesammelt

von Dr. Karny; ein Stück von Sumatra: Bukit Gabah,

im Febr. 1919 gesammelt von H. Lucht.

Die Art ist durch ihre auffallend schmale Gestalt von

allen übrigen Arten leicht zu unterscheiden. Sie ist nahe ver-

wandt mit A. cuneipennis Makl., aber abweichend gefärbt

und viel schmäler. Von der Gattung Asticostena weicht sie

durch die Bildung des Mesosternums ab.

2. Allecula tortipes n. sp. Länge: 11 mm. — Stark ge-

streckt, ziemlich glänzend, mäszig gewölbt ; lang, halb anlie-

gend, ziemlich dicht gelbbraun behaart ; dunkelbraun, Beine

mit Ausnahme der 2. Schenkelhälfte, Fühler und Taster gelb-

braun, Flügeldecken dunkel rotbraun. Kopf ziemlich stark

und sehr dicht punktiert ; Oberlippe gelbbraun, stark quer-

herzförmig ; Clypeus quer, nach vorn nicht verengt, vorn

gerade, von der Stirn breit und undeutlich abgesetzt ; Stirn

14 F. BORCHMANN, NEUE LAGRIIDEN UND

eingedrückt ; Schläfen sehr kurz ; Endglied der Kiefertaster

nach innen und auszen gleich breit ; Augen normal, Stirnab-

stand 13 Durchmesser ; Fühler fadenförmig, so lang wie die

Flügeldecken, 2. Glied so lang wie breit, 3. fast 4 mal so

lang, 4. fast doppelt so lang wie das 3., folgende Glieder

dünner, weinig länger, vom 8. an schwach gebogen, 11. am

dünnsten, spitz. Halsschild so lang wie breit, an der Basis

doppelt so breit wie der Kopf mit den Augen, mäszig ge-

wölbt, mit dichten, ziemlich groben Augenpunkten, Seiten

bis zum Anfang des 2. Drittels fast parallel, dann gerundet

verengt, Apex 2/3 der Basis, ungerandet, Basis fein gerandet,

leicht zweibuchtig, Scheibe mit undeutlicher Mittelfurche,

Basiseindrücke breit und undeutlich, Basisecken rechtwinklig.

Schildchen kurz zungenförmig, fast glatt. Flügeldecken etwa

14 breiter als der Halsschild, 3 mal so lang wie an der Basis

breit, von den Schultern ab allmählich gerundet verengt, mit

starken, wenig vertieften Punktstreifen, Punkte dicht, nach

hinten viel feiner ; Zwischenräume wenig, an der Spitze viel

stärker gewölbt, ziemlich dicht, fast reihig punktiert, Punkte

wenig feiner als die Punkte in den Streifen ; Schultern und

Epipleuren normal, Spitzen sehr kurz einzeln gerundet. Beine

mittel ; Vorderschenkel dick, keulig, Vorderschienen ge-

bogen, abgeplattet, innen breit ausgehöhlt, hinter der Mitte

ein breiter stumpfer Zahn, auf der Innenkante ein breiter

stumpfer, nach innen gerichteter Zahn nahe der Spitze, die

andern Schienen fast gerade. Lappung der Füsze : 1. — 4., 3.

und 4., 3. Glied lappig erweitert. Hinterfüsze 2/3 der Schiene.

Letztes Segment sehr breit flach eingedrückt. 2 4 4 von

Westküste Sumatras: Boekit Gabah II, und II. 1919, H.

Lucht leg. Die neue Art ist der A. annulata Mäkl. ähnlich,

mit der sie Färbung und Behaarung gemeinsam hat; aber

A. tortipes ist schlanker, hat viel stärker und dichter punk-

tierten Halsschild und im männlichen Geschlecht ganz abwei-

chende Bildung der Vorderschienen. Die Zwischenräume der

Punktstreifen auf den Flügeldecken sind viel gröber punktiert.

3. Cistelomorpha quadrinotata n. sp. Länge : 10 — 11 mm.

Verhältnismäszig schlank ; mäszig glänzend ; äuszerst fein

hell behaart ; hell bräunlichgelb, äuszerste Spitze der Schen-

kel, Schienen und Füsze, Fühler mit Ausnahme der 2 Grund-

glieder, Taster und Kieferspitze, ein Längsfleck über 4 Zwi-

schenräume an der Schulter und ein nach innen und vorn

schräger Querfleck am Anfang des letzten Viertels über

mindestens 6 Zwischenräume, der weder Rand noch Naht

berührt, schwarz, letzte 2 Segmente dunkel. Kopf ziemlich

dicht, nicht stark punktiert ; Oberlippe flach quer einge-

drückt, leicht quer, vorn breit und seicht ausgerandet ; Cly-

peus gewölbt, fast so lang wie breit, von der Stirn durch

eine tiefe, gebogene, scharfe Linie getrennt ; Stirn gewölbt,

Scheitel mit schwarzem Fleck ; Schläfen fast ganz geschwun-

ALLECULIDEN AUS NIEDERLÄNDISCH INDIEN. 15

den ; Endglied der Kiefertaster lang, schmal, gegen die Spitze

etwas erweitert und schräg abgestutzt; Augenabstand 2/3

Durchmesser ; Fühler die. Körpermitte nicht erreichend, 3.

Glied wenig länger als das 4., folgende Glieder sehr wenig

länger, Il. so lang wie das 10., stark ausgerandet ; Hals stark

abgeschniirt. Halsschild halb so lang wie breit, mäszig ge-

wölbt, sehr dicht, ziemlich fein punktiert, allseitig deutlich

gerandet, Basisgruben seicht, Seiten bis zur Mitte sehr we-

nig erweitert, dann etwas eckig verengt, Basisecken kurz

gerundet rechtwinklig. Vorderecken fast ganz verrundet.

Schildchen spitz, sehr dicht, sehr fein punktiert. Flügeldecken

mit normaler Skulptur, wenig breiter als die Halsschildbasis,

die vertieften Punktstreifen fein und dicht punktiert, Zwi-

schenräume schwach, gegen die Spitze und an den Seiten

etwas stärker gewölbt, äuszerst dicht, fein, leicht querrunze-

lig punktiert ; Schultern und Epipleuren normal, Spitzen kurz

einzeln gerundet. Unterseite und Beine gewöhnlich ; Schie-

nen sehr wenig gebogen ; Hinterfüsze wenig kürzer als die

Schiene, 2 Exemplare von Java: G. Kloet XI. 1917, Dre-

scher leg.

Die Art ist mit C. atropyga Pic verwandt ; aber diese ist

einfarbig hell mit Ausnahme des letzten Hinterleibsringes und

der Fühler. Sie hat ein viel längeres 3. Fühlerglied und ist we-

niger gestreckt.

4. Cistelomorpha basalis n. sp. Länge 12 — 13 mm. Form

gewöhnlich ; mäszig glänzend ; sehr dicht, wenig lang, fast

anliegend weisz behaart; Halsschild und Brust, das letzte

Hinterleibssegment, Schienen und Füsze, Kopf mit Ausnahme

der Oberlippe und des Clypeus, Fühler, Halsschild und die

Flügeldeckenbasis mit undeutlicher Grenze vom Anfang des

2. Drittels vom Rande her schräg zum Anfang des 2. Fünftels

der Naht schwarz, der übrige Teil der Flügeldecken, die

Schenkel, 2 — 3 Grundglieder der Fühler hell rötlichgelb-

braun, Abdomen gelb. Kopf gestreckt dicht und ziemlich

stark punktiert: Oberlippe quer, flach, vorn wenig ausge-

randet, beborstet ; Clypeus wenig quer, schwach verengt,

vorn sehr breit bogenförmig ausgerandet, von der Stirn

durch eine breite, gebogene Furche getrennt ; Stirn gewölbt,

mit undeutlicher Mittellinie ; Schläfen sehr kurz ; Hals dick,

sehr undeutlich abgeschnürt, sehr dicht, ziemlich fein, längs-

runzelig punktiert ; Endglied der Kiefertaster lang und sehr

schmal beilförmig ; Fühler ziemlich kräftig, die Körpermitte

erreichend, Einzelglieder schwach dreieckig, 3. Glied um

die Hälfte länger als das 4., 4. — 6. am stärksten dreieckig,

folgende schmäler, nicht kürzer, 11. so lang wie das 10.,

seitlich ausgerandet ; Augen stark gewölbt, wenig ausge-

randet, Abstand fast 2 Durchmesser, Halsschild wenig ge-

wölbt, fast halbkreisförmig, äuszerst dicht körnig punktiert,

Basis 2 mal gebuchtet, Eindrücke schwach, alle Seiten fein

16 F. BORCHMANN, NEUE LAGRIIDEN UND

gerandet. Schildchen zungenförmig, sehr dicht punktiert und

behaart. Flügeldecken stark gewölbt, nach hinten sehr we-

nig erweitert, Punktstreifen ziemlich fein, deutlich vertieft

und eigenartig verbunden, 2, und 3. in der Mitte unter-

brochen und verbunden, beide hinten stark nach auszen ge-

bogen, divergierend, 4. und 5. endigen frei im letzten Drittel,

der 6. verbindet sich vor der Spitze mit dem 3., die übrigen

endigen vor der Spitze, welche weitläufig und unregelmäszig

skulptiert ist, 2. und 4. nahe ihrem Ende oft doppelt ; Zwi-

schenräume ziemlich stark gewölbt, sehr dicht, fein punktiert

und etwas grob querrunzelig ; Schultern und Epipleuren nor-

mal; Spitzen kurz einzeln gerundet. Unterseite sehr dicht

und fein punktiert, fast seidenartig behaart ; Beine gewöhn-

lich, Schenkel sehr dicht und fein punktiert und behaart;

Schienen fast gerade, dicht, kurz, steif behaart ; Hinterfüsze

34 der Schiene.

5 Exemplare von Java: Kawi V. 1918 und VII. 1919,

Drescher leg. Davon 2 in meiner Sammlung. Die Art ist

durch ihre Färbung und Deckenskulptur sehr auffällig. Sie

ist nahe verwandt mit C. anastomosis Bm. von Bali, ist aber

ganz abweichend gefärbt und stimmt auch in der Skulptur

nicht ganz überein.

5. Cistelomorpha inusitatis n. sp. Lange: 8,5—9 mm. Der

C. basalis sehr ähnlich. Prosternum und Brust, Schienen und

Brust, Schienen und Füsze, letztes Segment, Kopf mit Aus-

nahme des Vorderrandes der Oberlippe und des Clypeus,

der 2 bis 3 Grundglieder der Fühler mehr oder weniger

schwarz, Schenkel rötlichgelb, Hinterleib gelb, Flügeldecken

hell bräunlichgelb, Basisviertel schwarz mit Einschlusz der

Epipleuren, etwas schräge gegen die Naht verengt, Punkt-

streifen oft dunkel, von ihnen aus breitet sich die dunkle

Färbung in verschiedener Weise auf den Flügeldecken aus,

dasz grosze dunkle Makeln auf dem hinteren Teil der Decken

entstehen oder die Decken fast ganz schwarz erscheinen mit

Ausnahme der ungeraden Zwischenräume ; fein, kurz, dicht

anliegend hell behaart. Kopf wie bei basalis m., Taster hell

mit dunklen Spitzen ; Fühler die Körpermitte erreichend,

ziemlich kräftig, 3. Glied etwas länger als das 4., folgende

Glieder wenig länger, 11. so lang wie das 10., ausgerandet,

beim Männchen etwas länger und dünner ; Augenabstand

mehr als 2 Durchmesser ; Schläfen sehr kurz. Halsschild

wenig gewölbt, fast halbkreisförmig, sehr dicht, mäszig stark,

körnig punktiert, mit seichter breiter Mittellinie, allseitig fein

gerandet, Basis doppelt geschwungen, Seiteneindrücke ziem-

lich kräftig, Seiten von der Basis bis zur Mitte schwach

divergierend, dann ziemlich gerade verengt, sodasz die Mitte

etwas eckig erscheint, Vorderecken noch erkennbar. Schild-

chen zungenförmig, sehr dicht und mäszig fein punktiert.

Flügeldecken fast ebenso skulptiert wie bei C. basalis m., 3.

ALLECULIDEN AUS NIEDERLÄNDISCH INDIEN. 17

und 4. Streifen in der Mitte meist nicht unterbrochen, Streifen

vertieft, Punkte stark; Zwischenräume stark gewölbt, fein,

ziemlich dicht, leicht querrunzelig punktiert, 3. vorn etwas

breiter als die anliegenden ; Schultern und Epipleuren nor-

mal, Spitzen kurz einzeln gerundet. Unterseite und Beine wie

bei der verglichenen Art.

19 Exemplare von Java: Merbaboe III. 1911, V. 1912,

VI. 1906. Alle Tiere sind von Herrn Drescher gesammelt.

Die Art unterscheidet sich von C. basalis m. durch ihre

geringere Grösze, abweichende Färbung, die mehr eckigen

Halsschildseiten und den weiteren Augenabstand.

Notes on a few Gomphidae from the

Indo-Australian Archipelago, with

descriptions of new species

and larvae (Odon.).

by

M. A. LIEFTINCK.

(Zoological Museum and Laboratory, Buitenzorg. Java).

With 7 text-figures.

In this paper I propose to give the results of a closer exa-

mination of some East Asiatic Mesogomphus and of the

species modestus of Onychogomphus, all recently acquired

additions to the Buitenzorg Museum collection, combined

with such observations as had been previously made from

other material belonging to these genera existing in the Brus-

sels Museum, formerly DE SELYS' collection, and in that

of Dr. F. F. LAIDLAW, of Uffculme, Devon.

Genus Mesogomphus Förster.

Only four species, including one from the Malay Peninsula,

have so far been recorded from the entire Indo-Australian

Archipelago. These species are capricornis (FOERSTER)

from Malaya, reinwardti (SELYS) from Java, flavohamatus

(MARTIN) from Flores (and doubtfully also Boeroe and

Lombok), and capitatus (MARTIN) from Celebes.

To these I am now able to add two further representatives,

recorded from regions whose Odonate-fauna is still very

incompletely known. Besides, a more ample description is

given of MARTIN'S Onychogomphus flavohamatus, besed

upon a pair from the typical locality. The newly described,

or re-defined, species and subspecies, incorporated in the

following pages, are:

M. reinwardti reinwardti (SELYS) Java.

M. reinwardti simplex, ssp.n. Sumatra.

M. flavohamatus (MARTIN) Flores.

M. tachyerges, sp.n. Soemba.

The principal characters of M. capitatus, as given in the

species, are borrowed from MARTIN’S original description.

1. Yellow mesothoracic half collar broadly interrupted in

FROM THE INDO-AUSTRALIAN ARCHIPELAGO, A.S.O. 19

the median line. Narrow, elongate, antehumeral stripes on

either side above short and isolated, not joined below with

the mesothoracic half collar. All pale markings of synthorax

sharply delimited, ground-colour throughout jet-black. Costa

black in front (capitatus uncertain).

2. Ground-colour of thoracic sides yellow, with two com-

plete black stripes. Segm. 8—9 of abdomen black, except

two yellow spots on the foliate dilatations of 8 and one

on that of 9. Inferior anal appendage half as long as

superior pair, in profile view upwardly curled, in ventral

view deeply divided, forming two branches. Abd. 40, hind

WRS ORmm Habis Celebes er ee capitatus.

2’. Ground-clour of thoracic sides jet-black, marked with

bright green or yellow as appears from fig. 3d. Segm. 8—9

of abdomen orange with black markings; foliate dilata-

tions orange, bordered with black behind. Inferior anal

appendage only one-third to almost one-fourth as long

as superior pair, in profile view only slightly upwardly

bent, in ventral view with a very narrow incision apically

(fig. 6). Insect of slender build. Abd. 35—37, hind wing

25—28 mm. Hab. : Soemba Is. ......... tachyerges, sp. n.

1’. Yellow mesothoracic half collar whether or not inter-

rupted in the median line. Dorsal thoracic antehumeral stripes

longer and wider, almost or broadly joined below with the

mesothoracic half collar, forming 7-shaped markings. Pale

colours of synthorax usually less sharply pronounced, ground-

colour of the sides at least partly brown. Inf. anal appendage

in profile view strongly upwardly curved. Insects of more

compact building.

2. Face bright orange with dark markings much reduced :

labium unmarked, transverse portion of T-shaped black

spot restricted to the middle of frons. Mesepisterna jet-

black, with thick, oblique, longitudinal antehumeral bands.

scarcely widened above and broadly connected below

with the transverse portion of same, forming very definite

7-shaped markings. Transverse portion of smae well se-

parated in the middle line. Metepisterna conspicuously

marked with yellow (fig. 3c). Costa black in front. Tenth

abdominal segment and anal apps. throughout bright

orange. Inf. app. only slightly notched apically (fig. 5).

Blorestlsel: aim: landi: den Abd flavohamatus.

2’. Face pale orange or yellow with dark markings well

developed : labium at least with dark brown or black basal

line ; transverse portion of T-shaped dark spot complete,

joining with the black colour at base of frons on either side

near the margin of compound eye. Mesepisterna dark velvet-

brown, with oblique longitudinal antehumeral stripes more

or less ovate and just separate from, or only very narrowly

connected with the transverse portion of same, forming less

20 M. A. LIEFTINCK, NOTES ON A FEW GOMPHIDAE

pronounced 7-shaped markings. Transverse portion of same

scarcely separated in the middle line. Metepisterna whether

or not spotted with yellow. Costa at least partly yellow in

front. Tenth abdominal segment and anal apps. for the

greater part, or entirely, black. Inf. app. deeply incised

apically.

3, Abdomen less slender and comparatively shorter

(32—33, hw. 25—26 mm). Thorax a little narrower. Humeral

stripes reduced to a vestigial dorsal point and a barely visible,

pale brownish, line along middle of humeral suture (absent

in one male). Lateral thoracic stripe on metepisterna reduced

to similar minute point close to the upper margin, or wholly

absent (fig. 3b). Pale markings on dorsum of abdominal

segments 8 and 10 reduced to obscure traces. Hab.: Su-

Matra rs mi MER: reinwardti simplex, subsp. n.

3’. Abdomen slenderer and comparatively longer (33.5—

36, hw. 24-26 mm). Thorax more robust and a little

wider. Humeral stripes narrow but well defined and al-

ways present, in most specimens shortly interrupted in

their dorsal third, forming a conspicuous, isolated, sub-

triangular dorsal spot, and a narrow yellow line running

close to the humeral suture. Lateral thoracic stripe on

metepisterna well pronounced, wider than humeral lines,

mostly broken up in the middle, forming two more or less

isolated yellow spots, sometimes entire and rather vermi-

culate in appearance (fig. 3a). Pale markings on dorsum

of abd.-segm. 8 and 10 conspicuous : darkest specimens

with at least one large, rounded, apical yellow spot on

middle of segm. 10. Hab.: Java ... reinwardti reinwardti.

Mesogomphus reinwardti reinwardti (SELYS)

(LIEFTINCK, Tijdschr. Ent. 72, 1929, pp. 136-139, figs.)

So far as our present knowledge goes this species is con-

fined to Java. A description and figures of external characters

have been given in a previous paper, the male being still

unknown at that time, Specimens of that sex were taken in

South Java by Mr. DRESCHER. Since then I have come

across typical reinwardti myself in several localities in West

Java and also met with the opportunity of examining a good

series of females.

It is apparently a very local species, only found in limited

numbers where it occurs and possibly only on the wing during

a short period of the year. My records are from October

until the end of January (wet season), and from April until

the middle of July (dry season). The highest recorded alti-

tude is ca. 850 m above sea level (Mt. Slamat), but it is most

commonly met with in low country „The males settle on stones

in the streambed and, owing to their cryptic colouring, are

very hard to detect in resting position.

FROM THE INDO-AUSTRALIAN ARCHIPELAGO, A.S.O. 21

In my description and figure of the penis of adult rein-

wardti (loc. cit. fig. 29, p. 139), the shape of the distal por-

tion of that structure has erroneously been called ,,shovel-

Fig. 1. Mesogomphus lineatus (SELYS), exuvia from Chota Nagpur (left),

and M. reinwardti reinwardti (SELYS), same from Java (right).

Drawn to scale (X 2).

shaped’. The long curled filaments on either side of the

truncated apex have been overlooked and therefore it was

thougth advisable to add a better figure of it on this occasion,

drawn from a second specimen (fig 4).

Larva, — As was pointed out so very well by KJELL

ANDER. the larva of Mesogomphus differs markedly from

that of Onychogomphus by the structure of the labium, the

antennae and the caudal appendages. For morphological!

details not especially mentioned hereafter, the reader is re-

ferred to ANDER's paper on the larva of the N. African

M. hageni (SELYS) in ,,Konowia”’, 8, 1929, Heft 2, pp.

159—162, figs. 1-4.

Two exuviae and a few imagoes were found on the sandy

foreshore of a small rocky stream in the Botanic Garden at

Buitenzorg, early in the morning of Jan. 18, 1931. In general

aspect the larva is very similar to that of M. lineatus (SELYS)

of which Dr. LAIDLAW sent me a exuvia from India. This

was bred in the laboratory by the late Dr. ANNANDALE

in Calcutta, the cast skin with freshly emerged imago bearing

the following labels : — Sanjai River, Chakradharpur, Chota

Nagpur, 8—10. II. 1918; in soft mud in sluggish stream,

N. ANNANDALE leg. Adult (9) emerged in Calcutta on

21. II. 1918, N. A, & F..G. — No, 7934/HI,

Dr. FRASER has described the supposed larva of M. linea-

tus from material collected by himself near Coorg, India. On

reading over his description, however, it is at once evident

22 M. A. LIEFTINCK, NOTES ON A FEW GOMPHIDAE

that his notes do not apply to genus Mesogomphus

at all, and I am unable at present to locate his nymph

from the description only. For this and other reasons I have

Fig. 2. Mesogomphus lineatus (SELYS) and .M. reinwardti reinwardti

(SELYS). Larval structures.

Interior view of labium, antenna, and anal pyramid of reinwardti (left),

the same of lineatus (right).

thought it necessary to make drawings of the larval structures

of both species of oriental Mesogomphus, showing that

FRASER's identification is incorrect. (FRASER, Indian

Dragonflies, pt. 18, J. Bom. Nat. Hist. Soc. 29, p. 993). Our

two species are easily distinguished in the nymphal stage

by the following characters,

FROM THE INDO-AUSTRALIAN ARCHIPELAGO, A.S.O. 23

reinwardti (Java)

Length of body 26—28

mm.

Abdomen more compact-

ly built, less pointed behind ;

Head 5 mm wide; _

Third joint of antennae al-

most four times longer than

fourth joint (fig.).

Anal pyramid twice lon-

ger than tenth abdominal

segment (fig.)

lineatus (India)

Length of body about

23 mm.

Abdomen slender, more

pointed towards apex;

Head scarcely 4 mm

wide ;

Third joint of antennae

less than three times longer

than fourth joint (fig.)

Anal pyramid about two

and a half times longer than

tenth abdominal segment

(fig. )

The labia of the two species are very similar and agree

in all essential points with that of hageni, described by

ANDER. A

The body of the single exuvia of lineatus is throughout

pale yellowish in colour, with the abdominal markings ill-

limited and much reduced. The skins of reinwardti are dar-

ker, ochreous brown, showing a more pronounced pattern

of more or less confluent brownish spots. The figures should

be consulted.

Mesogomphus reinwardti simplex, subsp.n.

Material examined : — Two males (adult), Sumatra mer.,

Benkoelen, Banding Agoeng, 27. X. 1929, „at lamp’, C. G.

VAN STEENIS leg. One female (ad.), N. E. Sumatra, Deli,

Medan, VII—VIII. 1928, J. C. VAN DER MEER MOHR

leg.

Male (ad., B. Agoeng). — Labium pale yellowish, tips of

lateral lobes darkened. Mouth-parts and face pale greenish

or bluish white; labrum with a broad but ill-defined basal

streak of brown and a very narrow line along anterior mar-

gin. Genae pale in colour. Mandibles blackish brown, with

a large pale spot in the centre at base, Anteclypeus unmarked,

postclypeus with a diffuse crescent-shaped transverse brown

fascia along the middle of the anterior margin, Vertical por-

tion of frons dark brown, as is also the upper surface, but

there are two very large, green spots situated on either side

of the dark median stripe, rounded behind and bordering

the anterior ridge of frons which along margin is provided

with two irregular lateral groups of black granulations (about

7 in number). Vertex projecting in a low, anteriorly convex

ridge just behind the ocelli; dark brown with three minute

yellowish points, one on each side of the lateral ocelli, and

one behind the median ocellus. Antennae black. Eyes olive-

brown. Occipital plate bright yellow, its free margin slightly

concave, pilose, and provided with ca. 6—8 minute black

24 M. A. LIEFTINCK, NOTES ON A FEW GOMPHIDAE ,

teeth. Occiput black, with the usual pale band along the

compound eyes below, but without supplementary yellow spot

further inwards (always present in r. reinwardti).

Fig. 3. Diagrams of thoracic colour-pattern (males) of a Mesogomphus

r.reinwardti (SELYS). Java; b. M.r. simplex m., S. Sumatra;

c. M. flavohamatus (MARTIN), Flores; d. M. tachyerges m.. Soemba.

Prothorax velvet-brown, with small yellowish spots on

anterior lobe. Ground-colour of synthorax deep velvet pur-

plish-brown, paler below ; marked on the upper surface and

along sides with clear greenish yellow bands, as is shown

on the figure. Venter brownish with indefinite yellowish

markings behind on poststernum. Coxae pale behind.

Legs black; femora brownish yellow except a black in-

terior line and a diffuse blackish ring at apices of third pair.

Knees with a small yellow spot. Tibiae of first pair striped

with yellow exteriorly.

Wings subhyaline, or slightly washed with yellow all over

the membrane. Nodal index variable : antenodals el.

postnodals e Pterostigma shorter than in typical rein-

wardti, scarcely 3 mm long, deep black in colour and less

widened in the middle. Neuration blackish brown, costa

finely yellow.

Abdomen short and compact, terminal segments more

abruptly widened than in r. reinwardti, Black, marked vividly

as in the typical race but all colours darker, deep orange,

except the spots along sides of segm. 1 and 2 which are clear

FROM THE INDO-AUSTRALIAN ARCHIPELAGO, A.S.O. 25

greenish yellow, not confluent but well separated from each

other by a transverse dark brown stripe crossing the auricles,

which themselves have only a yellow point above. Dorsal

orange markings on segm. 3—7 similar to r. reinwardti but

less oblique and a little wider laterally. Segm. 8 almost enti-

rely black, with the articulation, small diffuse paired spots

on dorsum at base, and a rounded sub-basal dot along sides,

dull orange; foliaceous dilatations decidedly narrower and

more produced than in typical reinwardti, black with minute

ochreous point at base. Segm. 9 entirely black above, sides

with a large bright orange marking covering also the foliate

dilatations. Segm. 10 black with two diffuse dorsal points

along base and a narrow, transverse, orangish apical line;

sides either black or with an orange point.

Anal appendages jet-black. Superior pair a little shorter

than in typical reinwardti, thicker at base, and perhaps more

evenly curved downward. Inferior appendage scarcely diffe-

rent (fig. 4).

Genitalia. No differences in the shape of the accessory

genitalia with typical reinwardti could be traced. (See for

M. r. reinwardti fig. 29, LIEFTINCK, loc, cit. and fig. 4 of

this paper).

Fig. 4. Mesogomphus reinwardti reinwardti (SELYS), left side of penis (Java)

and M. r. simplex, subsp. n. (Sumatra), anal appendages of male,

right side and ventral view.

26 M. A. LIEFTINCK, NOTES ON A FEW GOMPHIDAE

Female (allotype, Medan). — Very similar to the male.

No structural differences in vertex and occipital plate. The

brown line at base of the labrum narrower, projecting in the

middle. Black transverse band across vertical portion of frons

also narrower: lower third of this portion yellow in colour.

No pale spots among the ocelli. Occiput as in the male.

Wings slightly tinged with yellow and neuration dark

reddish brown at base. Nodal index ee 56

on me: Pterostig-

ma jet-black, > 3 mm.

Thorax with pale markings not different from the male.

Abdomen more robust, similar in form to that of Javan rein-

wardti; pattern scarcely different from that of the opposite

sex. Base of segm. 8 with two rather large, but well separa-

ted orange spots on dorsum ; 9 and 10 black, the former with

small rounded orangish dots laterally, tergal margins black,

Vulvar scale as in typical reinwardti.

Eength 2 SS abd app. 52 nd ving 270m m®

Appears easily distinguished from M. capricornis (FOER-

STER) from the Malay Peninsula — a species not known

to me — by (1) its larger size, (2) the dorsal thoracic stripes

being connected with the mesothoracic half collar, (3) the

toothed genital hamule, and (4) the less strongly curved

superior anal appendages of the male.

After conscientious mutual comparison I have come to the

conclusion that the Sumatran Mesogomphus is best linked

up to the Rassen- or Formenkreis (sensu RENSCH-KLEIN-

SCHMIDT) to which the Javan reinwardti also belongs.

Since the latter is the first described member of this group

the other Sondaic representatives will have to be designated

in accordance with the rules of the trinominal system, viz. as

subspecies subordinate to that name. M. reinwardti simplex

m. is the first to be denoted in this way. Althougth it has not

been discovered so far, the existence of a true Mesogomphus

in Borneo is not questionable: it may either constitute a

distinct species or turn out te be a participant of the Rassen-

kreis reinwardti.

In a future paper I hope to deal with a few equivalent in-

stances among malayan Gomphidae, hitherto regarded as

isolated species, whose relationships are better understood

when considering them as geographical units of a single Ras-

senkreis, However, I am well aware of the many difficulties

that occur in working out this fascinating problem, because

distinctive characters, such as the thoracic colour-pattern,

either appear very constant within the limits of a certain

geographical unit (members of genus Ictinus, Microgomphus,

Heliogomphus, and also Onychogomphus), or are so obvious-

ly variable (i.e. Javan Onychogomphus geometricus SEL. and

Macrogomphus parallelogramma SEL.) that there is no

FROM THE INDO-AUSTRALIAN ARCHIPELAGO, A.S.O. 27

question about their different origin and only apparent equi-

valence. Accordingly, every species will-have to be searched

upon independently, and often along different lines of

thought.

Mesogomphus ese (MARTIN).

1921. MARTIN, Ann. Soc. ent. France, 90, p. 95. — À „Flores, Bouru,

Lombock’’ (Onychogomphus).

Material examined : — One male, one female (both adult),

Flores, Fruhst[orfer] (pink label), Onychogomphus n. sp.

Selys (both labels in DE SELYS’ handwriting) in Mus.

Brussels. i

Male (type). — Head large, 7.5 mm broad (reinwardti 7

mm). Mouth-parts and face vivid ochreous yellow with re-

duced dark markings, as follows: tips of mandibles black ;

a short, oblique, diffuse brownish line on each side along

anterior margin of postelypeus ; a thick, short, black streak

in front of frons restricted to its median third and finely

connected above with a longitudinal! stalk arising from the

black band at base of the upper surface of frons. Vertex

wholly black. Occipital plate darkened, with traces of some

pale colouring at base and without any indication of teeth

along its free margin. Occiput black, with a very broad

ochreous yellow band along margin of compound eyes, below.

Eyes dark brown.

Prothorax black with two ochreous side spots and a narrow

yellow streak on mid-dorsum. Thorax vivid ochreous on a

deep black background, markings very sharply delimited

(fig. 3c). Venter entirely yellow.

Coxae clear ochreous as are also the femora; the apical

fourth to fifth of the latter darkened, almost black ; tibiace

and tarsi all black.

Wings hyaline, neuration black. Pterostigma jet-black,

much longer and decidedly narrower than in the other species,

scarcely less than 4 mm long. Anal triangle four-celled.

È 9.15. 15.9

Nodal index TUEL 119

Abdomen black, with rich ochreous markings, as follows.

Segm. 1—2 similar to reinwardti but with longitudinal mid-

dorsal yellow band on 2 narrower and side-markings enlarged,

including the auricles, which are not margined with black;

this spot separated from the lateral mark on first segment

by a black streak roundabout the segment. Basal three-fifths

to two-thirds of segm. 3—7 bright ochreous ; these markings

not narrowed apically, as is the case in reinwardti, but straight

cut off and only irregularly indented laterally, the pale co-

louring of the sides thus covering an equal space as it does

above, with the exception of a black latero-basal spot on each

side of these segments (in reinwardti it is just this latero-

28 M. A. LIEFTINCK, NOTES ON A FEW GOMPHIDAE

basal portion of the segment that remains yellow). Longitu-

dinal and transverse sub-basal carinae of segm. 3—7 finely

black. Segm. 8 with a transverse black band along base, and

a subtriangular ochreous spot on dorsum, pointed behind and

confluent with the bright ochreous foliate expansions. These

better developed than in reinwardti. Dorsum of 9 black with

four indistinct reddish spots; sides wholly ochreous. Segm.

10 entirely unmarked : only mere traces of two black dorsal

spots along extreme base.

Anal appendages entirely orange. Superior pair of the

usual shape, long and slender. Distal third of inferior appen-

dix strongly upwardly curled at apex, but less so than in

reinwardti, only shallowly indented apically.

Genitalia but little different from reinwardti, black, First

hamule a little longer and less outwardly curved at apex;

second hamule with upper tooth-like projection situated deci-

dedly more apicad. Penis not visible,

Fig. 5. Mesogomphus flavohamatus (MARTIN) (Flores). Genitalia, left side,

and anal appendages of male, right side and ventral view.

Female (allotype). — Very similar to the male but appre-

ciably stouter and with the head still wider (8 mm, reinwardti

7 mm). Labrum with a very diffuse, dark ferruginous basal

patch, T-spot on frons still more reduced, its transverse

FROM THE INDO-AUSTRALIAN. ARCHIPELAGO. A.S.O. 29

portion very narrow. Vertex with some ill-defined dark

ochreous points among the ocelli. Occipital plate dull orange,

provided along its free margin with a single minute denticle

on left side only.

Prothorax with mid-dorsal transverse yellow bar larger than

in the male, Markings on upper side of synthorax identical,

but the dark confluent lateral stripes are rather obliterated

and not sharply delimited from the pale ground-colour.

Legs as in the opposite sex.

Wings clear, longer and more pointed than in reinwardti,

faintly tinged with golden yellow in subcostal and cubital

spaces, as far out as second antenodal cross-vein. In left front

wing two pairs of these cross-veins are incidentally connected

with each other by a longitudinal vein ; in right front wing

one pair is so. Pterostigma very long and narrow, almost

5 mm, scarcely widened in the middle and jet-black in colour.

9.18. 17.8

Nodal index Mm Mi

Abdomen thick and robust. Pale markings enormously

enlarged, occupying scarcely less than three-fourths of segm.

3—7 (the sixth segment is wanting). First segment with two

black spots on dorsum only ; segm. 2 with median longitudinal

yellow band bordered on either side by a narrow, ill-defined,

brown streak, the sides being wholly yellow and traversed

longitudinally by a narrow, broken, black line. The basal

black spots at the sides of segm. 3—7 are a little larger than

in the male, Basal half of segm. 8 orange on dorsum, enclo-

sing a black spot at extreme base ; the pale colouring broa-

dens to behind along side, covering the entire lower portion

of the tergite. Dorsal two-thirds of 9 black, the remainder

orange. Segm. 10 and anal appendages unicolorous bright

orange, as in the male.

Vulvar lamina not different from the other species.

Length: & abd. + app. < 36, hind wing 27.5; 2 ca. 36.5.

31 mm.

This richly coloured insect stands quite isolated among its

congeners of eastern distribution and is of considerable in-

terest on account of its being only remotely allied to the dark

species from Soemba, described below as fachyerges m. It

is remarkable for its large 7-shaped thoracic bands, and for

the shape of the inferior anal appendage of the male, the

very long pterostigma of the female being also very cha-

racteristic,

A redescripton of this fine insect, so cursorily described

by RENé MARTIN, did not seem to me to be out of place.

the more so as LAIDLAW in his „Synonymic list of dragon-

flies of the family Gomphidae found in the Oriental Region”

(Trans. Ent. Soc. London, 78, 1930) makes no mention of it.

The couple in the Brussels Museum fits well in with MAR-

30 M. A. LIEFTINCK, NOTES ON A FEW GOMPHIDAE

TIN’s diagnosis, although no mention has been made of any

of its structural characters except of the male anal appen-

dages which are laconically reported to be „courbés en bec

d'aigle, les inférieurs du quart, redressés”. The thoracic sides

of the typical male are said to be : „jaunes parsemés de traits

noirs en zigzag’, but there remains scarcely any doubt that

our present examples are conspecific with MARTIN's. This

author s statement of flavohamatus being found in „Flores,

Bouru, Lombock” lends some countenance to the idea that

MARTIN may problably have examined more than one spe-

cies | Its occurrence in Boeroe (Moluccas) needs confirmation,

and, to say the least of it, appears rather doubtful to me.

We are anxiously looking forward to the discovery of

this or other species of Mesogomphus in the remaining Lesser

Soenda Islands, and in the Moluccas.

Mesogomphus tachyerges, sp.n.

Material examined : — Four males (adult), East Soemba,

Kananggar, 700 m alt., Waidjelo River, V. 1925. K. W.

DAMMERMAN leg.

Male (type). — Head 7.5 mm broad. Labium clear ochr-

eous, median lobe and tips of lateral lobes finely bordered

with black. Genae and mandibles similar in colour, apices of

the latter black. Labrum greenish ochreous, narrowly mar-

gined with black and with a black, subtriangular, spot on

the middle at base, pointed in front and touching the black

apical border. Anteclypeus light green; postclypeus black,

with two large ,subtriangular, green spots, one on each side,

touching the eyemargin, and with a vestigial yellow spot in

the middle at base. Vertical portion of frons jet-black ; upper

surface with two well separated, oval, green spots along

anterior margin, the remainder (incl. lateral edges) black.

Vertex and occipital plate jet-black, as is also the occiput,

except a minute, greenish point in front of each lateral ocellus.

Ocellar ridge well pronounced, rounded. Posterior margin of

occipital plate sharp, concave, sparsely fringed with dark

brown hairs, unarmed. Eyes dark chestnut-brown. Occiput

with a clear ochreous band along lower half of the margin

of compound eyes.

Prothorax black, with a small yellow spot on each side

above, and with a still smaller, median spot along posterior

margin.

Synthorax throughout shining jet-black, marked vividly

with grass-green spots and bands, as is shown in the figure.

Venter dull ochreous with brownish sutures.

Coxae and outer half to three-fourth of femora clear och-

reous ; mesally, the pale colour of the posterior pair of femora

is traversed by two narrow, longitudinal, black lines, parallel

to one another. Legs otherwise black.

FROM THE INDO-AUSTRALIAN ARCHIPELAGO, A.S.O. 31

Wings clear, membrane very faintly tinged with yellow.

Neuration black. Anal triangle four-celled. Pterostigma very

dark brown, almost black, slightly widened at middle, 3.3 mm

long. Nodal index Lol 2

12.109 le

Abdomen long and slender ; terminal segments with leaflike

expansions about as large as in flavohamatus. Coloration

black with deep chrome yellow markings, turning to vivid

orange on segments 8—10. Segm. 1 with the sides broadly

yellow and a small dorsal spot of the same colour reaching

from end to end. Segm. 2 has a large, dorso-lateral black

patch on each side, enclosing a median hour-glass-shaped

yellow marking, touching both ends of segment and slightly

swollen in its middle, the black curving down anteriorly be-

fore the auricles, encircling the entire segment. Auricles

pale, the posterior margin of segm. 2 bordered with black

laterally. Genitalia all black. Segm. 3—6 have large, deep

yellow, dorsal markings occupying a little more than the basal

half of each segment, but are quite different in shape from

any other species, except perhaps capitatus MARTIN. These

spots are not widened basally, but almost parallel-sided, and

each is divided up into four spots by a median longitudinal

black line and a similar, transverse, sub-basal line. Laterally,

each of these markings is broadly surrounded by black, the

basal two-thirds of the tergites being again spotted with

yellow along their margin. Segm. 7 with a very large och-

reous yellow marking roundabout, indented by black from

behind along both sides and rather pointed on mid-dorsum ;

distal third of segment black. Segm. 8 mostly vivid ochreous,

with a thick, angulated, black spot projecting on each side

from the posterior margin to in front, a little before middle

of segment; these spots confluent along hinder margin.

Foliate dilatations bordered with black behind. Segm. with

a black anterior stripe and black latero-apical black spots

similar to 8, and with the foliate dilatations also black along

margin. Segm. 10 bright ochreous, the basal and apical mar-

gins finely black.

Superior anal appendages comparatively long and slender,

dull ochreous brown at base, distal two-thirds much darkened.

Appendix inferior only slightly upcurved, yellow in colour

(fig 6). i

Genitalia but little different from reinwardti and flavoha-

matus. Hamulus slenderer, with apical tooth still better de-

veloped than in flavohamatus and decidedly more pronounced

than in reinwardti. Distal joint of penis more elongate and

without the dorsal tubercular swelling as found in the latter

species (fig. 6).

Length : abd. + app. 37, hind wing 28 mm.

‚Paratypes. — The other specimens are scarcely dif-

2 M. A. LIEFTINCK, NOTES ON A FEW GOMPHIDAE

ferent from the type. In one male the occipital plate is enti-

rely black, whereas in two others each of these spaces bears

a distinct yellow spot. In all examples the inner surfaces of

femora are blackish and in one specimen the abdominal mar-

kings are a little more reduced. Finally, one male has its

upper appendages throughout dull ochreous.

Fig. 6. Mesogomphus tachyerges, sp, n. (Soemba). Genitalia, left side

and anal appendages of male, right side and ventral view.

The smallest specimen messures abd. + app. 35, hind wing

25 width of head 72 mm. Nedal mda =

Female unkown.

There is only one species with which this fine insect might

bear some resemblance, viz. M. capitatus (MARTIN), des-

cribed from Celebes. I have not seen this species and it was

not possible to send me the unique male for comparison and

study. It is chiefly characterized by its much larger size and

by the shape of the appendix inferior (,,L’ inférieur très

divise en deux branches, recourbees en haut, de moitie des

superieurs , MARTIN, Bull, Soc. ent. Ital. 60, 1908, pp.

199-200).

Along the banks of the Waidjelo River M. tachyerges

was met with in company with the following other species

of Dragonflies : — Euphaea lara KRüGER, Rhinocypha

FROM THE INDO-AUSTRALIAN ARCHIPELAGO. ASO. 33

braueri FOERSTER, Pseudagrion pilidorsum (BRAUER),

Notoneura selysi (FOERSTER),Trithemis aurora (BURM.),

T. lilacina FOERSTER, and T. festiva (RAMB.).

Genus Onychogomphus Selys.

_ Onychogomphus modestus modestus SELYS.

1879. SELYS, 4e Add. Synopsis des Gomphines, pp. 18—19 sep. —

| Hab.: ? Bengal.

1924. FRASER J. Bombay Nat. Hist. Soc. 30, pp. 109—110. pl. 1 fig. 1,

textfig. 23 and 210. — Hab.: Darjeeling Distr. (O. diminutivus).

Material examined : — Two males (one in perfect condi-

tion), labelled: ,, Atkinson” (SELYS' handwriting) under the

drawer-label O. modestus. Mus. Brussels.

An examination of these two examples, one of which has

doubtless to be considered as the type of SELYS's species

modestus, has brought to light that de Selyss des-

cription of the inferior analappendage of

thisinsectisincomplete. The passage in the origi-

nal description runs as follows : — ,, Appendice inférieur brun

foncé, étroit, un peu recourbé en haut, canaliculé, profondé-

ment divisé en deux branches contigues, mousses”. In both

specimens each of the branches of the appendix inferior is

provided with a very distinct, acute tooth situated a short

distance before the apex. This tooth is a little shorter than

that figured in the present paper for modestus fruhstorferi,

but otherwise is very similar. On the other hand in both spe-

cimens the upper margin of the appendix inferior in side view

appears smoothly curved from base to subapical tooth, and

is thus devoid of a sub-basal tubercle, as is seen in the insular

subspecies.

To the original description no further additions or correc-

tions are required, From these statements it will be at once

evident that FRASER's species from the Darjeeling District,

named by him diminutivus can neither be regarded as specifi-

cally distinct from modestus, nor even as a subspecies of it.

Accordingly, the last of the two following quotations has

been proven to be correct. FRASER 1924 (loc. cit., supra, p.

IO „ee 1: but I do not think it at all possible that the

spines on the inferior appendage could have escaped the no-

tice of Selys if they had been present in modestus”.

RIS 1927 (loc. cit, infra, p. 46): — „Fraser (51), der

auch modestus nicht aus Autopsie kennt, vertraut die Origi-

nalbeschreibung mehr als ich und beschreibt einen neuen

O. diminutivus, dessen Appendix inferior den distalen Zahn,

nicht aber den proximalen Höcker unseres Expls. trägt. Es

werden da einst die Typen zu vergleichen sein, besonders

aber auch festzustellen wie weit etwa die Verbreitungskreise

und die Variabilität solcher indischer Gomphinen reichen.

Darüber weiss man noch fast nichts’.

34 M. A. LIEFTINCK, NOTES ON A FEW OMPHIDAE

Onychogomphus modestus fruhstorferi, subsp. n.

1927. RIS, Zool. Mededeel. Leiden, 10, 1, pp. 30-31, 46, fig. 19-21.

— Hab.: Centr. Sumatra, Korintji (O. modestus, forma).

Material examined : — One male (ad.), labelled : Java Fr.

&, and Onychogomphus Fruhstorferi 3 Java (in SELYS's

handwriting), in Mus. Brussels. Two males (ad.), East Java,

Besoeki, G. Raoeng, Bajoekidoel Est., ca. 500 m alt., V. —

VI. 1931, and I. 1932 H. LUCHT leg, in Mus. Buitenzorg.

Very closely allied to modestus SELYS and considered bij

the present author as the insular representative of the same

species. Differs bij the slight reduction of the pale colouring

of the body, and by the presence of a distinct sub-basal tuber-

cle along upper margin of the branches of inferior appendage

in the male.

Male (holotype Java, Mus. Brussels). — Labium whitish,

tips of lateral lobes and distal border of median lobe black.

Mandible-bases clear yellow. Labrum shining black with an

oval yellow spot on each side touching the lateral margin.

Anteclypeus dull yellowish, darkened aside. Postclypeus black

with a small yellow spot upon the middle of each of the lateral

expansions. Frons in front black, the upper surface likewise

black but decorated anteriorly with two slightly crescent-sha-

ped, green stripes, lying side bij side and but narrowly

separated from each other in the median line. Antennae and

the whole dorsal surface of head black. No pale markings

along the eye-margin. Occiput black.

Prothorax black, except two yellow spots, one on each side,

on the anterior strips just in front of the anterior lobe.

Synthorax black, with grass-green markings exactly simi-

lar in shape and size to those figured bij RIS for a Sumatran

specimen (loc. cit. fig. 21). Venter of thorax wholly green.

Legs black; the posterior two-thirds of exterior surfaces

of all coxae, and a thick stripe along trochanters and inner

side of first pair of femora, green. Femora of third pair rea-

ching as far back as a trace before hinder margin of first

abdominal segment.

Wings hyaline, very faintly tinged with yellow, this colour

slightly deepened in the antero-basal portion of the wing. No-

dal index a Do Anal loop of left hind wing free, of the

right two-celled ; Fo to it two undivided postanal cells ;

postanal field of front wing with one row cells. Pterostigma

very dark chestnut-brown.

Abdomen very slender, with intermediate segments very

narrow and cylindrical, otherwise shaped as for genus. First

segment blackish above, largely green aside. Segm. 2 black

with a longitudinal greenish stripe over the middle of dor-

sum, not reaching hinder margin, with the auriculae largely

green, and with an elongate greenish side-marking touching

FROM THE INDO-AUSTRALIAN ARCHIPELAGO. AS.O. 35

the lateral and posterior margins of segment. Segm. 3—10

jet-black, marked with yellow, as follows. Base of 3 with

very small, broadly triangular, yellow spot, and a fine, mid-

dorsal longitudinal yellow line restricted to the middle of the

dorsum. Segm, 4—6 with vestigial, transverse, dorso-lateral

yellow spots at their extreme bases, and 7 with a clear yellow

basal ring, reaching downwards almost to the lateral margin

of segment, occupying scarcely more than one-fourth of its

length. Segm. 8—10 entirely black.

Fig. 7. Onychogomphus modestus fruhstorferi, subsp. n. (Java). Anal

appendages of male, right side and dorsal view

Genitalia shaped exactly as in the Sumatran example, figu-

red by RIS (loc. cit. fig. 20). Vesicle of penis shining black.

Anal appendages about equal in length to segm. 9 + 10.

The superiors clear yellow to a little over half of their length,

thence rather suddenly fading to dark brown or black. In-

ferior appendage scarcely longer than superior pair, dark

reddish brown at base, growing darker towards apices. Each

of the branches with a very distinct, rounded, sub-basal tuber-

cle and with a narrow, spine-like, sub-apical tooth (fig. 7).

Length : abd. + app. 29.5, hind wing 21.5, pi.33 mm.

Male (paratypes, ad., Bajoekidoel). — One of these differs

from the type specimen only in having the yellow spots on

abdomen very little larger: third segment with the small

triangular basal spot narrowly continued to behind, forming

a fine longitudinal mid-dorsal line, slightly widened at the

middle of the segment but tapering to behind and leaving

off much before the posterior margin. Fourth segment with

36 FROM THE INDO-AUSTRALIAN ARCHIPELAGO. A.S.O.

very short, isolated yellow line along median carina. Basal

yellow spot on segm. 7 similar in size to the type in both

8147169 SERI NAS A5 ‘ Anal

9.9. 109 9.10. 10.9

loop two- celled in both hind wings; in the second male the

loop is formed bij three cells, the lowermost being. largest

and somewhat irregular.

Size decidedly larger. Length : abd. + app. 31, hind wing

23-24, pt. 3 mm.

specimens. Nodal index

Revision der Tethiniden

(Dipt. Muscid. acal.)

von

Dr. FRIEDRICH HENDEL

(Wien)

Die Unzulänglichheit der bisher über die Tethiniden ver-

öffentlichten Angaben nötigten mich, zur Bestimmung des

mir vorliegenden Materiales die Gattungen und Arten dieser

kleinen Fliegenfamilie einer Revision zu unterziehen und die

von BECKER, CZERNY, LOEW und MERCIER publi-

zierten Arten nochmals nach ihren typischen Exemplaren zu

vergleichen.

NGERCZERINDNEP of MP e HERING Dir Dr ORIN,

Prof. MERCIER und Kustos Dr. ZERNY bin ich für die

Zusendung des nötigen Studienmateriales sehr zu Danke

verplichtet. Dr. ALDRICH überliess mir in freundlicher

Weise nord-amerikanische Arten zum Vergleiche mit unseren

europäischen.

Von der 39 bisher bekannten Species der Tethinidae sind

die mit einem Sternchen versehenen 11 Arten mir nur aus

der Beschreibung bekannt geworden. Ich bin nicht sicher,

über das Genus Pseudorhicnoessa Malloch wirklich in

diese Familie gehört. Ich kenne es nicht. Die Trennung der

Tethinidae von den Milichiidae als eigene Familie erfolgte

durch mich in der Deutsch. Ent. Zeit. 1917 p. 45.

Die von mir 1922 noch unter Vorbehalt zu den Tethiniden

gebrachte Gattung Pseudopomyza STROBL stellte ich in

der „Tierwelt Deutschlands’ 1928 p. 106 vorläufig als aber-

rant zu den Milichiiden slat. Es sind ja bisher nur einzelne

Stücke dieser Fliege bekannt geworden !

Bei der Determination der Tethiniden ist der Umstand

nicht zu übersehen, dass die Wangen und Backen beim &

merklich schmäler als beim © sind.

Tabelle der Gattungen der Tethinidae.

Die Kosta reicht nur bis zur Mündung von r;. Schildchen

auszer den Randborsten oben mit Börstchen besetzt. Die

hinteren Schienen antero- und posterodorsal mit Borsten

besetzt,

38

DR. FRIEDRICH HENDEL,

Pseudorhicnoessa Malloch. (1914)

Einzige Art und Typ. spinipes MALL. Formosa.

Die c reicht bis zur Miindung von m Ti Schildchen ober-

seits nackt: t, und t, ohne obige Borsten e 18)

1)

3)

4)

Backen nackt. 3—5 deutliche, nach hinten und auszen

gebogene or ; dazwischen, weiter innen einwärts ge-

bogene kürzere Börstchen.

Auszerdem 2 Längsreihen von 3—4 konvergierenden

Interfrontalborsten. Peristomalien mit aufgebogenen

Borsten. Zelle M von M , „ „getrennt. Vorderhüf-

ten nicht verlängert, Mittel- und Hinterschienen mit

Endspornen i 2)

Backen behaart, Facialschwielen fehlen. Blosz 1—3

or-Borsten hinten, Interfrontalbörstchen höchstens

haarförmig vorhanden.

Peristomalien mit abwärts en Borsten. Zelle

M von der Discalzelle durch keine Ader getrennt.

Vorderhüften verlängert, 2/3 der f, lang. Nur die Mit-

telschienen mit Endspornen e See 4)

Fazialien oberhalb der Vibrissen mit einem glänzen-

den Chitinhöckerchen. Gesicht dazwischen mit fla-

chem, meist aber nasenartig vortretendem Längs-

rücken. Augen nackt oder sehr zerstreut behaart. 2.

Fühlergiied vorne innen ohne Börstchen ............ 5)

Facialien ohne glänzendes Chitinhöckerchen. Gesicht

konkav ohne Mittelrücken. Augen dicht und kurz

geschoren behaart.

2 Fühlerglied vorne innen mit einigen vorwärts ge-

richteten Härchen.

Dasyrhicnoessa nov. gen.

Einzige Art und Typ. fulva HEND, Formosa.

Stigmatikalbörstchen fehlend.

Tethina HALIDAY (1839)

typ. illota HAL. (Europa).

vorhanden.

Rhicnoéssa LOEW (1862)

typ. grisea FALL. (cinerea Lw)

(alle Regionen.)

Mundrand und Vibrissenecken im Profile stark vor-

springend.

Gesicht unten mit nasenartigem Mittelrücken, acr-

Härchen vorhanden. Kopfunterrand gerade und lang.

Neopelomyia HEND. (1917)

typ. rostrata HEND. (Nord-Am.)

— in keiner Weise vortetend. Gesicht ohne nasenartigen

Mittelhöcker, unten mit Medianfurche. Kopfunterrand

kürz-undMkonvex.. zits ee ER 5)

REVISION DER TETHINIDEN. 39

5) Peristomalien und Facialien durch eine glänzende

Chitinleiste markiert. Letzter Abschnitt der m al.

etwa so lang wie tp ; acr vorhanden.

Die 2 hinteren Ozellen in Scheitelkantennähe, r-m in

oder vor der Mitte der Discalzelle.

Pelomyia WILLISTON (1893)

typ. coronata LOEW, Nord-Amer.

— ohne glänzende Randleiste. Letzter Abschnitt von

m mehrfach so lang wie tp ; acr fehlen. Die 2

Se

hinteren Ozellen von der Scheitelkante entfernt ; r-m

weit jenseits der Mitte der Discalzelle ..................

Pelomyiella n. gen.

typ. hungarica CZERNY

(Europa, Nord-Am.)

Tabelle der Tethina-Arten.

Kopf mit dem waagrechten Durchmesser höchstens so lang

wie hoch ; der Gesichtshöcker tritt bis unter die Mitte des 3.

Fühlergliedes vor. Backen höchstens 14 des lotrechten

Augendurchmessers hoch. Augen schiefoval, ihr lotrechter

und waagrechter Durchmesser etwa gleich lang. Sirne so lang

wie breit.

albosetulosa STROBL

Waagrechter Kopfdurchmesser im Profile etwa 5/, mal so

lang wie der lotrechte; der Gesichtshöcker tritt über die

Spitzen der Fühler vor. Backen über 14 eines Auges hoch.

Augen fast waagrecht oval, vorne stärker gekrümmt, merklich

länger als hoch.

illota HALIDAY

Weitere Unterschiede sind, dass bei illota der Gesichts-

höcker von vorne gesehen über !/3 des Vibrissenabstandes

breit ist — bei albosetulosa schmäler als 1/3 — dass der Winkel

der Augenränder neben den Fühlern ein spitzer ist, bei albose-

tulosa mindestens 90° und dass der letzte Abschnitt der m

DOSE bei illota 3 mal so lang wie die hintere Querader ist,

also durchschnittlich länger als bei albosetulosa.

Tethina HALIDAY, 1837, in CURTIS „Guide", edit. 2 p.

281 ; mit Beschreibung erst 1839, Ann. Mag. Nat. Hist.

2, 188.

1. illota HALID. 1839 Ic, p. 188. (GATTUNGTYPUS)-

COLLIN, 1911, Entom, Monthl, Mag. 2, XXII p. 243

und 1923, Amer. Mus. Novit. No. 76 p. 6. CZERNY

1928. Tethinidae in ,,Lindner” p. 5. DE MEIJERE, 1932,

Tijdschrift voor Entom.; Deel LXXV p. 286.

40 DR. FRIEDRICH HENDEL,

synon, griseola v. d. WULP, 1871, Tijdsch. v. Entom.

Deel XIV p. 198. (Madiza)-DE MEIJERE 1928,

Tijdschr. v. Entom. Deel LXXI, p. 78 und 1932 lic.

Deel LXXV p. 286.

England, Irland, Holland, Belgien.

Textfigur 1. Kopf von Tethina illota Hal. 9°

> ZUR, i „ albosetulosa Strobl 2

. Abdominalende mit den Styli 4 von Tethina albosetulosa Strobl.

3

4 D % >

2. ‘5 » » » Rhicnoessa longirostris Loew.

6 Rhicnoessa Heringi Hend.

7 Rhicnoessa Czernyi Hend.

2. Albosetulosa STROBL, 1900 Wien. Ent. Zeit, XIX p. 7

(Rhicnoessa). |

BECKER, 1903, ”Agypt. Dipt. p. 184 ; 1908 Dipt. Kanar.

Ins. p. 166; 1907, Wien, Ent, Zeitg. p. 5 (angebliche

REVISION DER. TETHINIDEN. 41

Synonymie mit griseola v. d. WULP); 1907 Zeitschr.

f. Hym und Dipt. p. 405. CZERNY 1910 Verh. zool. bot.

Ges. Bd. 59. p. 297.

syn. griseola CZERNY, 1928 Tethinidae in „Lindner”

p. 5 (Tethina). albipila MERCIER, 1925, Ann. Soc.

Ent. Belg. v. 65 p. 179 (Rhicnoëssa).

Mediterrane, europäisch atlantische, Nord- und Ostsee-

Küsten,

Anmerkung 1.. Die Feststellung der Synonymie von

griseola v. d. WULP nach den typischen Stücken mit

illota HALIDAY erfolgte durch Prof. Dr. J. C. H. DE

MEIJERE und wurde mir von ihm brieflich mitgeteilt.

Danach scheint die Teth. albosetulosa STROBL noch

nicht in Holland aufgefunden worden sein.

Anmerkung 2: Ich.sah Stücke der albosetulosa vom Lido-

Venedig, bei denen alle Borsten und Haare, mit ver-

einzelten Ausnahmen am Mesonotum, weissgelb waren.

Es ist auffallend, dass bei den Exemplaren mit weisslicher

Behaarung am Mesonotum die Form der & Styli etwas

von denen mit schwarzer Rückenbehaarung abweicht.

Man vergleiche die beiden Figuren 3 und 4, erstere von

am Thorax schwarzhaarigen Stücken aus Triest, letztere

von dort weisshaarigen Strücken. en Über-

gänge konnte ich mehrfach beobachten.

Rhicnoessa albipila MERCIER ist nach den mir vom

Autor freundlichst zum Vergleiche gesandten Typen

mit albosetulosa STROBL identisch. Die Styli gleichen

der Figur 4.

minutissima BEZZI, 1908, Denkschr. med. Gesellsch.

Jena, Vol. XIII p. 201 (Rhicnoéssa). |

Diese aus Südafrika beschriebene Art ist vielleicht iden-

tisch mit den von BECKER 1903 als albosetulosa

STROBL aus Agypten zitierten Strücken. Sie ist nur

1—114 mm lang, die Backen haben etwa Augenhöhe,

die Borsten und Haare sind ganz gelb und die Flügela-

dern zum Unterschiede von albosetulosa dunkel.

.* spinuloso Cole 1923, Proc. Calif. Acad. Sci. (4) 12 p.

478 (Tethina). Ich bringe diese Art nur deshalb hierher,

weil Cole bloss von einer Propleuralborste spricht. Hat

er die Stigmaticalborste übersehen, so ist es eine Rhic-

noéssa-Art und kann dann wegen Mangel an Angaben

von unterscheidenden Merkmalen nicht in die Tabelle

eingereiht werden.

Die Art unterscheidet sich von den 2 anderen durch

erheblichere Grösse, 3 mm gegen 114—2 mm. Beine,

Körper und Kopf sind schwarz behaart und beborstet.

auch das Abdomen oben, das selbst bei albosetulosa im-

mer weiss behaart ist. Golf von Californien.

42

DR. FRIEDRICH HENDEL, -

Tabelle der Rhicnoessa-Arten *

Backen gänzlich matt feinkörnig silberweiss bis gelb-

lich «Bestäubt, Liar are Arde Aden a TER

Backen nur oberhalb der Peristomalien und unter

dem Auge matt weiss bestäubt, im Längsstreifen

dazwischen fettglänzend gelb wie längsgestreift

Die 2 glänzend gelben Fazialienhöckerchen sind et-

wa die Breite des Fühlergliedes vom Mundrande

entfernt ; dieser gar nicht vortretend. Gesichtsrücken

ganz flach, auch nicht vortretend. Die Augenränder

bilden neben den Fühlern einen im Scheitel abgerun-

deten spitzen Winkel und laufen dann fast waag-

recht nach hinten. r, gerade. Backen 14 Auge hoch,

silberweiss. Letzter Abschnitt der m 3 kaum 2

+ 4

mal so lang wie tp. Borsten und Haare schwarz

und rauh (acr. vierreihig). Bei manchen Stücken

sind die Börstchen am Mundrande gelb. (latigenis

Beck.) grisea FALLEN.

Die 2 Fazialienhöckerchen sind viel weniger als die

Breite des Fühlergliedes vom Mundrande entfernt

Beide Queradern des Flügels in milchweiss schim-

merndem Tropfen gelegen. Cerci des © oval, am

Spitzenrande gedornt. r-m über der Mitte der Dis-

calzelle; r4 wellig ; letzer Abschnitt der m cn

etwa 11/, mal so lang wie tp, acr. zweizeilig.

alboguttata STROBL

Beide Queradern, wenn schon selbst weiss schim-

mernd so doch nicht von solchen Tropfen umgeben.

Cerci des © lang stabförmig, fein behaart. Letzter

Abschnitt der m m mit Ausnahme von parvula

Loew. etwa 2 mal so dang) wiestp re... ren

acr zweireihig. Mundrand vorgezogen ; der nasenar-

tige Gesichtshöcker reicht bis unter die Mitte des

3. Fühlergliedes. Backen nur Da der Stirnspal-

tenäste schmal gelb glänzend, 14 (3) bis 1/3 (9)

Auge hoch. Augen lotrecht oval. La unten

mit einem Paare kleiner, von einander getrennter

silberweisser Flecken. Styli des & wenig länger als

breit, fast rechteckig abgestutzt. r, wellig. Figur 7 p.

40. Czernyi n. sp.

ACH met wanvierreihig ns. LOI

Die 4 mit einem Sternchen bezeichneten Arten

kenne ich nicht nach der Natur.

9)

On

—

D

00

~—

Ne)

REVISION DER TETHINIDEN. 43

Alle Borsten und Haare der Fliege weisslich. 5—6

auswarts gebogene or. Kopf und Gesichtsbau ähn-

lich wie bei grisea FALL. r, wellig.

albula LOEW

Borsten und Haare schwarz. Höchstens 4 auswärts

TARO CRE A ee ee rene 5)

Beine ganz gelb, nur das letzte Tarsenglied braun.

Augen etwas höher als lang. Borsten 14 Auge hoch

(4), weiss. Abdomen vorherrschend ockergelb.

nigriseta * MALLOCH

mindestens die Schenkel gebräunt ..................... 6)

Gesicht fast flach, wie bei grisea FALL. und albula

LOEW, ohne nasenartigen Höcker; Mundrand

nicht vorgezogen Die Augenränder bilden neben den

Fühlern einen Winkel von wenig mehr als 90°.

Backen gelblich, fast 15 Auge hoch (9 ). r, gerade.

Schenkel vorherrschend ockergelb, Abdomen grau.

orientalis n. sp.

Gesicht mit nasenartig vortretendem Mittelkiel.

Schenkel vorherrschend dunkel. r, wellig, am Ende

UEC DOG EM er reden nee dee 7)

Augen im Profile fast lotrecht oval, vorne neben den

Fühlern abgerundet stumpfwinkelig. Fühler der

Augenmitte gegenüber. Mundrand nur etwas vorge-

zogen. Kopf höher als lang. Wangen breit, Backen

1/3 Auge hoch.

flavigenis n. sp.

Augen fast waagrecht oval, vorne neben den Füh-

lern abgerundet spitzwinkelig. Fühler weit unter-

halb der Augenmitte. Wangen schmal ............... 8)

Letzter Abschnitt der m Er dreimal so lang wie

tp. Mundrand nur bis zur Mitte des 3. Fühlergliedes

vorgezogen. oc-Borsten lang, nach vorne divergie-

rend. Weissgraue matte Art.

parvula LOEW

Zweimal so lang wie tp. Mundrand bis zur Spitze

des 3. Fühlergliedes vorgezogen. oc kurz auswärts

gebogen. Schwächer grau bestäubte, durch die

Grundfarbe bräunlich erscheinende Art,

milichioides MELANDER

Schenkel unbestäubt, glänzend pechschwarz, acr-

Börstchen am Mesonotum zweireihig. An den Wur-

zeln der Borsten und Haare liegen braune Punkte 10)

Schenkel auszen immer mattgrau bestäubt, ohne

dunklere Wurzelpünktchen an Borsten und Haaren

dest Mesenotums 2. MEIER et ida 11)

44

12)

13)

16)

DR. FRIEDRICH HENDEL, .

Mesonotum und Scutellum gleichfarbig graubraun,

mit Fettglanz. ersteres mit 4 dunkler braunen Längs-

streifen. Abdomen pechbraun, vorherrschend glän-

zend, die weissen Hinterrandsäume der Tergite in

der Mitte schmäler als seitlich.

marmorata BECKER

Mesonotum matt hellgrau bestäubt, Scutellum matt

kaffeebraun. Abdomen wie bei vorigen Art, die

weissen Randsäume auch in der Mitte so breit wie

seitlich.

grossipes BECKER

acr-Härchen sechszeilig, kurz. Thorax und Beine

rötlich sckergelb RI E

— acr bis vierzeilig, Körper von schwärzlicher

Grundfarbe: li, ea ER

Schwingerkopf gelb. Abdomen ockerfarbig. r-m

über dem 1. Drittel der Discalzelle stehend .........

— Schwingerkopf braun. Abdomen schwarz. r-m

über 2/; der Discalzelle stehend. Backen 1/, Auge

hoch.

Letzter Abschnitt der m al 214 mal so lang wie tp

Borsten schwarz! ee ee eee Eee

— nur 2 mal so lang wie tp. Alle Borsten gold-

braun. Backen 14 Auge. aurisetulosa * LAMB

Backen gut 1/3 Auge hoch sexseriata HEND.

— Backen 1/4 eines Auges hoch ferruginea * LAMB

Vorderer Mundrand innen neben den 2 Vibrissen

schwielig glänzend gelb, ebenso wie das Facialien-

höckerchen über der Vibrisse. Mesonotum mit noch

vorherrschendem Glanze der pechschwarzen Grund-

farbe. Styli des 3 zugespitzt, schmal, 3—4 mal so

lang wie breit. Figur 6 p. 40 Heringi n. sp. 4 2.

Vorderer Mundrand nicht glänzend. Mesonotum

matt grau bestäubt. Styli des 4 basal breiter ......

Waagrechter Kopfdurchmesser ausgesprochen län-

ger als der lotrechte, Mundrand stark vorgezogen,

der Gesichtshöcker reicht bis zur Fühlerspitze. acr.

sehr schütter, vorne 2—3 reihig. Härchen im post-

suturalen Intraalarstreifen etwa einreihig. Die 2 sil-

berweissen Cerebralflecke klein, getrennt. Styli Figur

SAP ALONE Rea a longirostris LOEW.

— kürzer als der lotrechte. Mundrand nicht oder

weniger weit vorgezogen, nie so weit, dass der

insularis * ALD RICH.

14)

18)

19)

20)

REVISION DER TETHINIDEN. 45

Gesichtshöcker soweit wie die Fühler vorragt … … 14)

acr schütter 1—3 reihig oder zweizeilig ............... 18)

— acr vorne dichter stehend, 3—5 reihig. Härchen

im ia-Streifen hinter der Naht mehrreihig ............ 19)

Spitze der Hinterschienen abgesetzt schwarzbraun.

r-m in der Nähe der Mitte der Discalzelle. Peristo-

malbörstchen und Börstchen der vorderen Stirn-

hälfte braun, schwächer und kürzer. Flügel weiss-

lich, mit hellgelben Adern. Backen 14 ( 4) bis 1/3

(2) Auge hoch. Cerebralflecke klein.

pictipes BECKER

nicht abgesetzt schwarzbraun, r-m über dem 1.

Drittel der Discalzelle, Börstchen des Peristoms und

der Stirne schwarz und rauh.

acı'etwa zweizeilig. Flügel schwach bräunlich hyalin,

mit dunkleren Adern. Backen 1/3 ( 4) bis 2/5 (2)

Auge hoch. Cerebralflecke grosz.

See HEND.

Die 2 silberschimmernden Cerebralflecke über dem

Halse sind ganz klein und von einander getrennt.

Beine ganz ‚gelb, nur die 2 letzten Tarsenglieder

dunkler. Mundrand nicht vortretend. Letzter Ab-

hni 2 mal i

schnitt der m pe etwa mal so lang wie tp

pallipes LOEW.

— sind grosz, mindestens über 14 des Cerebrales

lanegbeine niesganzugelben. ee ue ee ie 20)

Mundrand vorgezogen, der Gesichtshôcker reicht

bis unter die Mitte des 3. Fühlergliedes. Vom weisz-

grau bestäubten Mesonotum heben sich die kaum

helleren Schultern nicht ab. Cerebralflecke von ein-

ander getrennt, breit lanzettförmig, über 14 des Cere-

brales lang. Füsze gelb, nur die 2 Endglieder dunkel.

Letzter Abschnitt der m Bart zweimal”so lang wie

+

tp. r-m über den ersten ?/, der Discalzelle. Flügel-

adern hellgelb.

Strobliana MERCIER.

— Mundrand nicht vorgezogen, der Gesichtshöcker tritt

nicht oder kaum über die Fühlerwurzeln vor. Vom

braungrauen Mesonotum heben sich die weiszlichen

Schultern merklich ab. Celebralflecke fast bis zum Schei-

telrande reichend, mit einander verbunden und ein

schwarzes \Y einschliezend. An den dunklen Tarsen

ist nur das 1. Glied heller gefärbt. Letzter Abschnitt der

46

DR. FRIEDRICH HENDEL,

MI IR kaum 114 mal so lang wie tp; r-m über dem

Basaldrittel der Distalzelle. Flügeladern dunkel.

| nigripes CZERNY

Rhicnoessa LOEW, 1862, Wien, Ent. Monatschr. VI p.

174. — 1865, Berlin-Ent-Zeitschr., IX 34. — HENDEL,

1911, Wient. Ent. Zeit. p. 41 — 1917, Berlin. Ent.

Zeitschr. p. 46—1928 Tierwelt Deutschland, 11. Teil.

Diptera p. 108, Kopffigur von grisea Fall. (als cine-

rea Lw) — WILLISTON, 1908, Manual, 3, edit. p.

292, Fig. 13—MELANDER, 1913, Journ. N. Y. Ent.

Soc, XXI p. 299 und 298. MALLOCH, 1913, Proc.

USN? Mus. Vol. 46Np 148, platz Cho 22 DE

MEIJERE, 1928, Tijdschr. v. Ent. Deel LXXI p. 78.

grisea FALLEN, 1823, Dipt. Suec. Agromyz. p..7. (An-

thomyza)-GATTUNGSTYPUS. — ZETTERSTEDT.

1848, Dipt. Scand. VII 2699 (Anthophilina). STROBL.

1900, Wien. Ent. Zeit. XIX p. 8 — BECKER, 1908,

Dipt. Kanar. Ins. 164 527 (vermutete Synonymie mit

cinerea LOEW )-DE MEIJERE, 1928, l.c.p. 78 (Synony-

mie mit latigenis Beck.) und 1932 l.c.p. 287 (Synonymie

mit cinerea Lw. = latigenis Beck.) —

syn. cinerea LOEW, 1862 1. c. 175 und 1865. l.c.p.

35-CZERNY, 1928 Tethinidae in Lindner p. 4, Fig.

5. -KARL, 1930, Tierwelt Nord- und Ostsee XI e.p. 69.

syn, latigenis BECKER, 1907, Zeitschr. Hym. Dipt. p.

405 und 1908. Dipt. Kanar, Ins. p. 165. — Czerny, 1928

epr

Kiisten des Mittelmeeres, der europaischen Atlantis, dec

Nord- und Ostsee des schwarzen Meeres; Kanar. In-

seln. Nach Kar! am Strande und im Dünengelände.

Anmerkung : Das letzte Glied der Vordertarsen ist nie

schwarz. Überdies sind die letzten Tarsenglieder des ©

auch nicht verbreitert. Ich halte daher obige Synonymien

für richtig.

alboguttata STROBL, 1900, Wien. Ent. Zeit XIX p. 6.

— CZERNY, 1928 I. ep. 4.

Spanien, Zentral-Algerien (leg. Dr. ZERNY).

Czernyi n. sp. — E

synon. grisea CZERNY (nec. FALLEN), 1928, Te-

thinidae p. 4. — DE MEIJERE, 1932, Tijdschr. v. Ent.

Deel LKXV p. 287 — KARL, 1930, Tierwelt d. Nord

und Ostsee XI e. p. 69,

Bisher beobachtet aus Transkapien, Kleinasien, Spanien.

Berlin, (Schildhorn, 24/; leg. OLDENBERG), Nord- und

Ostseekiisten.

albula LOEW 1869, Centur. VIII No. 80 — MELAN-

DER MOSS zc pr 2085 MALEOCH 1913 MERE

REVISION DER TETHINIDEN. 47

— Frey, 1918,Of Finsk Vet. Soc. För. 60 A. 14. p. 15.

Nordamerika, Brasilien (Rio de Janeiro)

. nigriseta MALLOCH, 1924, Proc, Linn. Soc. N.S.W.

"v..49 p. 337. Australien.

Rhicnoéssa orientalis n. sp ©.

Der lotrechte Kopfdurchmesser ist merklich fae als

der waagrechte, das Auge etwas höher als lang im Pro-

file. Die konvexen Backen sind 2/; eines Auges hoch

(9), die Wangen fast 14 des 3 Fühlergliedes breit ; beide

sind gleichmaszig weisschimmerend tomentiert, erstere

ohne tomentlosen Mittelstreifen. Gesicht fast flach, eben,

ohne vortretenden Mittelhöcker. Die glanzend gelben

Schwielen am unteren Ende der Fazialien treten deutlich

vor. Der Rüssel ist bei dem einzigen Stücke leider zurück-

gezogen, doch scheinen mir die Labellen relativ kurz zu

sein. Gesichtsprofil sehr schwach konkav, Mundrand

nicht vorgezogen. Die 2 hinteren Ozellen sind 1/3 der

Stirnbreite von einander entfernt.

Die Farbung des Körpers ist dieselbe wie bei flavigenis,

auch die Cerebralzeichnung. Die Schenkel sind vorherr-

schend ockergelb und nur auszen in der Mitte leicht ge-

braunt. Die ockerfarbigen Hinterrander der Abdominal-

tergite sind breiter als bei flavigenis ; die Beborstung ist

die gleiche wie bei dieser Art angegeben.

Zum Unterschiede von flavigenis ist r4 ganz gerade.

Alle Borsten und Haare schwarz. Grösze : 2 mm.

1 9 aus Anping, Formosa, leg H. Sauter.

Rhicnoëssa flavigenis n. sp. ¢ ©.

‘ Im Profile ist der lotrechte Kopfdurchmesser etwas län-

ger als der waagrechte ; das Gesicht ist ziemlich lotrecht.

der Mundrand tritt wenig vor. Die Backen sind beim ¢

1/3 Auge hoch, beim © etwas höher ; die Wangen beim

2 gut 14 des 3. Fühlergliedes breit, beim ¢ schmäler. Die

Augen sind lotrecht oval, seine inneren Fazetten gröszer.

Gesicht mit schmalem Mittelhöcker über dem Mundrande.

Die glänzend gelben Schwielen am Unterende der Fa-

zialien treten besonders stark höckerig vor. Die Backen

sind gleichmäszig in ihrer ganzen Breite weisschim-

mernd tomentiert, ohne tomentlosen gelben Mittelstrei-

fen. Labellen von Kopflänge. Die 2 hinteren Ozellen

weniger als '/, der Stirnbreite von einander entfernt.

Kopffärbung wie bei longirostris LOEW ; 3. Antennen-

glied auszen oben etwas gebräunt. Scheitel, Hinterkopf,

Thorax samt Schildchen matt gelbgrau bestäubt, glanz-

los, Am Cerebrale mit 2 groszen weisschimmernden

Flecken, die unten breit verbunden sind, ein schwarzes

Y einschlieszen und an den freien oberen Enden un-

deutlich werden. Von den 4—5 nach hinten und auszen

gebogenen or-Borsten sind nur die 2 hinteren stark, die

48

DR. FRIEDRICH HENDEL,

3. ist kurz und die vordersten sind nicht länger als die

5—6 Börstchen der innen an den Scheitelplatten neben

‘den or parallel laufenden Reihe, die oben ein- und vor-

‘warts gebogen sind. 3 Paare starke Interfrontalbörstchen,

Das poc-Paar ist mehr als 14 so lang wie das oc-Paar.

Acrostichalhärchen ungeordnet 4 bis 5 reihig bis zum

kräftigen prsc-Paar zurückreichend.

Abdomen wie der Thorax von pechschwarzer end:

farbe, aber ein wenig minder dicht gelbgrau bestäubt.

Die Basalsegmente sind + ockergelb ; die Hinterränder

der Tergite ockergelb gesäumt. Randborsten deutlich. —

Styli des einzigen & leider versteckt.

Hüften vorherrschend rotgelb wie die Beine. Vorder-und

Hinter-Schenkel auszen mit Ausnahme beider Enden ge-

bräunt und grau bestäubt. Hinterschienen hinter der

Mitte gebräunt. Die Fuszglieder geschwärzt oder braun.

Flügel wie bei Heringi gefärbt. Letzter Abschnitt der

mi 214 mal so lang wie der vorletzte. Alle Borsten

und Haare schwarz.

Grôsze : 2 1/3 mm

_1 4,3 © aus Algeciras, Andalusien ; 1-10. IV. 1925, leg,

10)

Lol

—

12)

‚Dr. H. ZERNY, Type im Wiener Museum. — 1 9 aus

Artern, bei Merseburg, 18, VI, 1905 leg. LICHT-

WARDT, Deutsch. Ent. Instit. Berlin-Dahlem.

In Artern befinden sich Salpetersiedereien und ein Salz-

bergwerk.

parvula LOEW, 1869. Centur. VIII. No. 81. i

synon. Whitmanni MELANDER, 1913. l.c.p. 298—

STURTEVANT 1923. Amer. Mus. Novit. No. 76 p. 6

(Synonymie) i

i Nord-Amerika.

milichoides MELANDER, 1913, Journ. N. Y. Ent. Soc.

XXI p. 299.

Nord-Amerika.

marmorata BECKER, 1908, Dipt. Kanar. Ins. p. 164—

Czerny, 1928 Tethinidae p. 6.

maiale gala:

grossipes BECKER, 1908, Dipt. Kanar. Ins. p. 165—

Czerny, 1928 Tethinidae p. 5.

Kanarische Inseln.

insularis * ALDRICH, 1931, Proc, Haw. Ent. Soc. VII

Nop 2395;

i Hawaii,

aurisetulosa * LAMB, 1914, Trans. Linn. Soc. London.

XVI P. 4 p. 368, Fig. 48, Plat. 21. Fig. 61.

Seychellen.

14)

REVISION DER TETHINIDEN. 49

ferruginea * LAMB, 1914 lc.p. 367, Fig 47 Plat, 21,

Fig. 60—BEZZI, 1928, Dipt Fiji Isl. p. 140, synon.

mit sexseriata Hendel.

Seychellen, Fiji Inseln.

sexseriata HENDEL, 1913, Suppl. Entomol. II p. 110—

. MALLOCH, 1914, Ann Mus. Nat-Hung. p. 309.

Formosa.

Rhicnoessa Heringi n.sp. & ©.

Im Profile ist der waagrechte Kopfdurchmesser länger

als der lotrechte. Der Mundrand ist bis unter das 3.

Fühlerglied vorgezogen ; die Backen sind über !/, des

Auges hoch, die Wangen weniger als 14 des 3. Fühler-

gliedes breit. Die Augen sind länglich oval, stark schief

gelagert. Gesicht mit nasenartigem Mittelhöcker über dem

Mundrande. Dieser zeigt innen neben den Vibrissen

einen glänzend gelben Saum, ähnlich wie die Höcker-

schwielen am Unterende der Fazialien. Beide bilden

jederseits an der vi einen rechten Winkel. Backen in der

Mitte breit unbereift oder ohne weiszes Toment.

Labellen von Kopflänge.

Kopf wie gewöhnlich gefärbt, etwa wie bei longirostris

Loew ; 3. Fühlerglied auszen oben etwas gebräunt. Inter-

frontaldreieck, Hinterkopf, namentlich aber Mesonotum

und Schildchen nur so mit Grau bestäubt, dass der Glanz

der pechschwarzen Grundfarbe deutlich hervortritt. Die

2 weisschimmernden Flecke unten am Cerebrale sind

über 14 desselben lang, von einander getrennt und fast

parallel zu einander. Beborstung des Kopfes wie bei

albigenis Hend. poc-Paar etwa 14 des oc-Paares lang.

Zwischen den oc-Reihen zwei wenig auffallende dunkle-

ren Längslinien, auf denen die acr-Härchen vorne vier-

zeilig stehen, zwei Reihen auf jeder Linie, in der Me-

diane weiter von einander entfernt. Abdomen gleichfar-

big mit dem Thorax, noch mehr glänzend, an den Hin-

terrändern weislich gelb gesäumt, mit Randborsten, die

etwa 2/3 der Tergite lang sind. Styli des 4 zugespitzt.

schmal, etwa 3—4 mal so lang wie basal breit ; vorne

gerade, hinten schwach konvex. Vorderhüften gröszten-

teils gelb. Schenkel und Schienen pechschwarz, graulich

bestäubt. An den vier vorderen Beinen sind die Kniee

und die Basis und das Ende der Schienen deutlicher

rotgelb als an den 2 hintersten Beinen. Füsze hellgelb,

die letzten 2 Glieder schwärzlich,

Flügel sehr schwach bräunlich grau hyalin ; die 2 Quer-

adern bleichgelb. Letzter Abschnitt der Mi 49 etwa

21/3 mal so lang wie der vorletzte. Schwingerkopf weiss-

lich. Alle Borsten und Haare schwarz. Gròsze 2 mm

und etwas darüber.

50

12

20.

Di:

synon. p. p. longirostris CZERNY, 1928, Tethinidae. p. 6.

DD

25

DR. FRIEDRICH HENDEL,

2 & 2 ® von den Canarischen Inseln. Fuerteventura,

26. 3. 26; leg. Dr. HERING. Type in meiner Sammlung ;

5 & ® vom gleichen Orte, leg PALATZEK im Wiener

Museum.

longirostris LOEW 1865, Berlin. Ent. Zeit, IX p. 36. —

p.p. CZERNY, 1928, Tethinidae, p. 6. nec Fig. 7.

Sizilien, Spanien, ”Agypten, Tunis.

Anmerkung. Czerny hat hier zwei Arten mit einander

vermengt, die echte longirostris LOEW, und strobliana

MERCIER, Seine Kopffigur 7 gehört zu letzterer Art.

Dass er nicht ganz sicher gewesen zu sein scheint, zeigt

das Fehlen einer Angabe über die acr-Härchen.

. pictipes BECKER, 1903, Agypt. Dipt. p. 185.

synon. pallipes BECKER (nec LOEW) 1903, ”Agypt.

Dipt. p. 185 nach den Typen BECKERS.

”Agypten, Syrien, Zentral Algerien, (Dr. ZERNY),

Spanien, England.

. ochracea HENDEL, 1913, Suppl. Entom. II p. 109.

Formosa.

pallipes LOEW, 1865, Berlin. Ent. Zeit. IX p. 37. Ob

pallipes BECKER 1907, Zeitschr. Hym. Dipt. p. 405 aus

Tunis und 1908, Kanar. Ins. p. 164. von Gran Kanaria

hieher oder zu pictipes BECKER gehört, kann ich nicht

sagen, da ich diese Stücke nicht gesehen habe.

Griechische Inseln.

Strobliana MERCIER, 1923, Ann. Soc. Ent. Belg. Ip. 18.

Figur 7, Kopf.

Französische atlantische Küste, Spanien Sizilien. Bei

Berlin (Schildchen, leg. OLDENBERG, 24, Mai); Polen

Ungarn (Keczel, leg. THALHAMMER),

Anmerkung : CZERNY hat diese Art mit longirostris

LOEW vermengt. Beide Arten sind nach der Tabellen

gut zu unterscheiden. Strobliana hat dichter gestellte acr-

und ia-Härchen, einen weniger weit vorgezogenen

Mundrand und grosze weisze Gerebralflecke, Ihre

Augen sind mehr lotrecht oval und CZERNY’s Figur 7

entspricht einem ¢ dieser Art.

In LOEW’s Sammlung stecken 2 Stücke mit dem

Zettel „Polonia. Ich habe die Typen der Art durch

Prof. MERCIER kennen gelernt.

nigripes CZERNY, 1928, Tethinidae in Lindner p. 7.—

Karl. 1930, Tierwelt d. Nord- und Ostsee XI e.p. 69.

Bei Berlin (Sülldorf, leg, Oldenberg, 10. IX), Stolp in

Pommern (leg. KARL bei Müllhaüsen) ; Nord-und-Ost-

see Strand, Sizilien, Syrien (Beirut).

texana * MALLOCH 1913, Proc, U.S.N. Mus. Vol,

46, p. 148. (Rhicnoëssa).

REVISION DER TETHINIDEN. 51

24. Willistoni * Melander, 1913, Journ. N. Y. Ent. Soc. XXI

25:

p. 298 (Rhicnoessa), synon-cinerea WILLISTON, (nec

Loew) 1896, Trans. Ent. Soc. London, P. III p. 444, Pi.

XIV Fig. 170 (Anthomyza).

West-Indien.

Die Art konnte auch nicht in die Tabelle eingereiht wer-

den ; sie hat als Kennzeichen weiszlich behaartes Ab-

domen. Sonst sind Borsten und Haare schwarz. Backen

2/3 Auge hoch, Augen höher als lang. r, wellig. Beine

gelb. Schenkel distal oft gebraünt. Letztes Tarsenglied

braun. Grösze 215—-234 mm.

Xanthopoda * WILLISTON, 1896, l.c.p. 445 (Anthc-

myza) West-Indien.

Ebenfalls nach der Beschreibung allein nicht in die Ar-

tentabelle aufzunehmen. Sie soll schmälere Stirne, niedri-

gere Backen (1/3 Auge hoch), weniger dicht bestäubtes

Mesonotum und schwarz behaartes Abdomen haben.

2—21% mm. Die Art ist noch weniger kenntlich gemacht

als die vorige.

Dasyrhicnoessa. nov. gen.

1. fulva HENDEL, 1913, Supplem. Ent. II Berlin p. 110.

(Rhicnoessa) — MALLOCH, 1914, Ann. Mus. Nat.

Hung. p. 308.

Formosa.

Tabelle der Pelomyia-Arten,

Styli & distal nicht verjüngt und zugespitzt, sondern

breit und in 2 ”Aste gegabelt, mit rundlichem Zwischen-

raum. Mesonotum noch mit einigem durchschimmern-

den Glanze. Die einzige or-Borste steht ein wenig hinter

der Mitte zwischen innerer Scheitelborste und Fühlern.

r4 distal merklich aufgebogen. Hintere Füsze schwarz.

coronata Loew.

Styli ¢ distal schlank zugespitzt und gekreuzt, nicht ge-

gabelt. Mesonotum ganz matt. Die or-Borste steht mehr

vor der Mitte zwischen Fühlern und vti. r, distal kaum

aufgebogen. Hinterfüsze in der Wurzelhälfte rötlich.

cruciata. n. sp.

Pelomyia WILLISTON, 1893, North Amer. Fauna

No. 7. p. 258 — BECKER, 1896, Berlin. Ent. Zeit. V. 49.

p. 274. Beide Autoren als Ephydriden. — WILLISTON,

1908, Manual, 3. edit. p. 295 (Ephydr.) und p. 307

(Agrom.). p. 306, Fig. 35, Kopf — MELANDER, 1913

1. c.p. 229 — HENDEL, 1917, Berl. Ent. Zeitschr. p.

46 (Synonymie mit Tethina auct. nec Halid.). — STUR-

TEVANT, 1923, Americ. Mus, Novit, N. 76. p. 5.

synon. Tethina KUNTZE nec HALIDAY 1897 Sitz-

ber, nat. Ges. Isis Dresden. p. 20 et auct. — HENDEL,

1911, Wien. Ent. Zeit. p. 41 (Milichiidae)-MELANDER

52

if:

DR. FRIEDRICH HENDEL,

1913. 1. c. p. 297 (Geomyzidae) MALLOCH, 1913, 1. c.

p. 146 (Ephydridae).

coronata Loew. 1865. Centur. XI Nem: 98 (Rhicnoëssa)

(GATTUNGSTYPE)

synon. occidentalis WILLISTON 1893 I ep 259

(Pelomyia) MELANDER. 1913 1.c.p. 297 (Synonymie)

*-Mialloch, 1913, 1 e. 147 (@Merhina)N-#SIRURIBE-

VANT, 1923 1, c. p. 6 (Synonymie nach beider Arten

Typen !)

| Nord-Amerika, Alaska.

cruciata n. sp. |

Nord-Amerika (Atherton, Mo, 16. IX. Ich erhielt die

Art 1 4 1-9 von ALDRICH als coronata LOEW

Die Art ist nach den in der Tabelle aufgegebenen Unter-

schieden sicher von voriger zu unterscheiden.

Tabelle der Pelomyiella-Arten.

Innere der 2 postalaren Borsten fehlend. Augen fast

waagrecht oval, Backen etwas niedriger als die

Augenhöhe ‘innen OTT 1)

— Beide postalare Borsten vorhanden. Augen rund-

lich oder lotrecht oval. Backen viel niedriger ...... 2)

Backen und Peristomalhärchen weiszlich. Vordere -

‘der 2 or viel kleiner als die hintere. Letzter Ab-

schnitt der m 3 + 4 etwa 3 mal so lang wie der tp

(hintere Querader)

Mallochi STURTEVANT 1923.

— Backen und Peristomalhärchen schwärzlich.

Beide ors gleich stark. Letzter Abschmitt der m 3 Meg

etwa 2 mal so lang wie tp

Melanderi STURTEVANT.

Augen höher als lang, lotrecht oval. Vordere der 2

ors klein oder verkümmert. Backen 3/5 Auge hoch.

Letzter Abschnitt der m ee etwa 5 mal so lang

wie der vorletzte. Die letzten 2—3 Tarsenglieder

verdunkelt, Vorderrand der Abdominaltergite abge-

setzt braun.

hungarica CZERNY.

Augen so hoch wie lang, rundlich. Letzter Abschnitt

der m 142 etwa 3 mal so lang wie der vorletzte.

Tarsen schwärzlich, höchstens an der Wurzel etwas

heller. Abdominaltergite vorne nicht braun. Beide

. ors etwa gleich lang. Backen 14 Auge hoch ......... 3)

Stirnstremengel bey zn Ae cinereila Haliday. 1839

— braungrau.......... cinerella obscurior, Becker (1907)

Pelomyiella nov. gen. _

Die Gattung ist durch die in der Tabelle angegebenen

Merkmale genügend van Pelomyia charakterisiert.

1)

N

De

REVISION DER TETHINIDEN. 55

hungarica CZERNY, 1928, Tethinidae in. „Lindner

p. 2. (Pelomyia)

Ungarn.

cinerella HALIDAY, 1837, Entomol. Mag. IV p. 151

(Leptomyza) — LOEW, 1865, Berl. Ent. Zeitsch. IX

peso — CZERNNG 1928) Cp 2 (Relomuyia) ARE

1930, Tierwelt-Nord und Ostsee, Xles p. 68, Fig. 58.

Irland; Pommern; bei Berlin (Sülldorf, 4. VI leg.

OLDENBERG) ; Spanien; Kanarische Inseln.

cinerella obscurior BECKER, 1907, Ann. Mus. Zool.

Acad. St. Petersbg. XII p. 308 (Tethina),

N. ©. Tibet.

Mallochi STURTEVANT, 1923, Amer, Mus. Nov.

Numb. 76. p. 7. (Pelomyia)

synon. parvula MELANDER (nec LOEW) 1913 1.

c.p. 297. (Tethina) — MALLOCH, 1913 1. c. p. 147 —

synon. illota KUNTZE (nec HALID.), 1897, Sitzber.

Isis, Dresden p. 20.

synon. Kuntzei CZERNY, 1928 1.c.p. 3. (Pelomyia)

synon. angustifacies de MEIJERE, 1928 Tijdschr. v.

Entom. Deel LXXI p. 76 (Pelomyia)-CZERNY, 1930.

Konowia p. 450.

England, Nord- und Ostseeländer, “Osterreich ( Neusied-

lersee, Burgenland. leg. Dr. Zerny. VI, VII, IX, Triest ;

Ungarn (Keczel, leg. THALHAMMER).

Nord-Amerika, Alaska. — Ich konnte amerikanische

Stücke durch die Güte meines Freundes ALDRICH zum

Vergleiche heranziehen.

Melanderi STURTEVANT, 1923 ].c.p. 7 (Pelomyia)

synon. parvula HENDEL nec Löw, 1911 Wien. Ent.

Ze JO AS Eig St, Nopk:

Nord-Amerika,

maritima” MELANDER, 1913, Journ, N. York Ent. Soc.

XXI p. 297 (Terhina)

Aus der Beschreibung ist nicht zu entnehmen, ob diese

Art zu Pelomyia oder zu Pelomyiella zu zählen ist. Jeder.-

falls unterscheidet sie sich von allen Arten beider Gat-

tungen durch das Fehlen der Postvertikalborsten und

ist vielleicht der Typus einer eigenen Untergattung. Sie

hat 1—2 kleine or. Körper gelbgrau bestäubt. Hüften und

Beine gelb. Schenkel breit grau; letztes Tarsenglied

schwärzlich, 1'5 mm

Nord-Amerika (Texas)

Neopeiomyia HENDEL, 1917, Deutsch, Ent. Zeitschr.

Pao,

54 DR. FRIEDRICH HENDEL,

1. rostrata HENDEL 1911 Wien. Ent. Zeit. XXX. p. 41

(Tethina)-MALLOCH, 1913 1. c. p. 147 — MELAN-

DER 1913 1. c. p. 297

Nord- Amerika.

Pseudorhicnoëssa MALLOCH, 1914, Ann. Mus. Nat.

Hung. XII p. 306

1. spinipes MALLOCH 1. c. p. 307 — Formosa.

Ich kenne diese Art und Gattung nicht.

Fauna sumatrensis

Bijdrage No. 74, Chloropidae (Dipt.)

von

Medizinalrat Dr. OSWALD DUDA

Gleiwitz.

Vor über 3 Jahren erhielt ich von Herrn EDWARD JA-

COBSON aus Fort de Kock etwa 290 Chloropidae zur Be-

stimmung zugesandt. Die Arbeit zog sich sehr in die Länge ;

sind ja doch BECKER'S Gattungen, die in erster Linie un-

sere Kenntnis der Chloropiden vermitteln, in vieler Hinsicht

noch so unscharf umgrenzt, das es nötig erschien, erst einmal

über diese ins klare zu kommen. Ich ging deshalb zunächst

dazu über, die neotropischen Chloropiden kennen

zu lernen, von denen ich von zahlreichen Museen ein erheb-

lich reichlicheres Material zugeschickt erhielt, Ich verweise

auf meine aus diesen Studien hervorgegangene Arbeit, die

auszugsweise in der von Herrn Prof. Dr. E. STRAND ge-

leiteten Zeitschrift „Folia Zoologica et Hydrobiologica’’,

vol. II, Nr. 1, 1930, erschienen ist, namentlich hinsichtlich

meiner Neuanordnung des Stoffes und einiger von mir ge-

machten Bemerkungen betreffend die Chaetotaxie und der

Aufstellung einiger neuer Gattungen von allgemeiner Ver-

breitung. Aus ökonomischen Gründen bin ich davon abge-

kommen, zu allen bekannten orientalischen Gattungen in

gleicher Weise in dieser Arbeit meine Meinung zu äussern,

und habe mich hier streng darauf beschränkt, nur die orien-

talischen Gattungen zu berücksichtigen, von denen unter

Herrn JACOBSON'S Material Arten zu finden waren. Ich

brachte es aber nicht über mich, mich rite damit zu begnügen,

die ermittelten Arten einfach namentlich aufzuführen und

Novitäten eingehend zu beschreiben, sondern hielt es zur

leichteren Wiedererkennung meiner Arten für unbedingt er-

forderlich, die einschlägigen Gattungen kritisch zu besprechen

und die Arten durch Ausarbeitung neuer Bestimmungs-

tabellen aller bekannten orientalischen Arten möglichst

leicht bestimmbar zu machen. Ich hoffe hierdurch zugleich

allen denen einigermassen die Wege geebnet zu haben, die

dafür interessiert sind, orientalische Chloropiden zu bestim-

men, und die damit der Mühe überhoben sein werden, alle seit

BECKER'S Monographie erschienenen Einzelbeschreibungen

56 MEDIZINALRAT DR. OSWALD DUDA,

zusammenzusuchen und durchzuarbeiten. Meiner Arbeit kam

es sehr zu statten, dass ich vom Deutschen Entomologischen

Institut zu Berlin-Dahlem, dem Ungarischen Nationalmuseum

und auch dem Museum zu Amsterdam zahlreiche Typen

orientalischer Arten BECKER’S, DE MEIJERE'S, OSTEN -

SACKEN'S und KERTESZ'S geliehen erhielt, ohne die es

sehr viel schwerer gewesen wäre, JACOBSON'S neues Ma-

terial zu bestimmen bzw. zutreffende neue Bestimmungstabel-

len auszuarbeiten. Soweit mir Typen fehlten, mögen in meinen

Bestimmungstabellen immerhin noch zahlreiche Arten an un-

richtiger Stelle abgehandelt worden sein. Noch so sorgfältige

Beschreibungen lassen eben leider in vielen Hinsichten im

Stich, wenn man im geringsten von den ersten Bahnen frü-

herer Autoren abweicht. Allen Herren Kollegen, die mich

durch Literaturbeschaffung und Materialzusendung aufs

beste unterstützt haben, wie Herrn Direktor E. CSIKI, Buda-

pest, Dr. R. FREY, Helsingfors, Dr. W. HORN, Berlin-

Dahlem, Prof. Dr. J. C. H. DE MEIJERE und Prof. Dr. Z.

SZILADY danke ich an dieser Stelle verbindlichst.

Der Verfasser.

Habelschwerdt, im Okt. 1930.

Nach Abschluss dieser Arbeit wandte ich mich dem Stu-

dium der Chloropiden der paläarkt. Region zu. In die Jahre

1930—1931 fiel das Erscheinen von MALLOCH'’s Arbeit:

Exotic Muscaridae (Diptera) — XXXIII, Annals and Ma-

gazine of Natural History, Ser. 10. vol, VII, p. 473—492,

May 1931 und XXXIV, ibidem, Ser. 10, vol. VIII, p. 49—70,

July 1931, sowie meiner Arbeit: „Die neotropischen Chloro-

piden. 1. Fortsetzung : Nachtrag, Ergänzungen, Berichtigun-

gen und Index”, Fol. Zool. et Hydrobiol., vol III, No. 1.

Riga 13. VI. 1931, p. 159-172. Ich sah mich dadurch ver-

anlasst, mein Manuskript zu „Fauna sumatrensis, ,,Chloropi-

dae’ nochmals zu überprüfen und mich davon zu überzeu-

gen, dass die von mir als neu beschriebenen Arten in-

zwischen nicht unter anderem Namen als neu beschrieben

wurden. Ich habe nur die Gattungsnamen auf Grund der

seither gewonnenen neuen Erfahrungen mehrfach geandert

und meiner Arbeit über die Chloropiden der pal. Region ange-

passt, alles andere unverändert gelassen.

Gleiwitz, den 1 Mai 1932. Dr. Duda.

Literaturverzeichnis.

Die fett gedruckten Zahlen und Buchstaben kehren im

weiteren Text eingeklammert wieder und ersetzen ausführ-

Jiche Literaturangaben im Text.

1) Becker, Th.: „Chloropidae, eine monographische

Studie, 1 Teil, paläarktische Region”, Arch. Zool,

FAUNA SUMATRENSIS. 57

Vol. I, No. 10 (1910). — 1a) „Chloropidae usw., II.

Teil. Die Indo-australische Region’, Ann. Mus. Nat.

Hung. IX. 1911, p. 35—170. — 1b ,,Berichtigungen

zur. Monographie der Chloropiden”, Ann. Mus. Nat.

- Hung. X. 1912. — le ,,Chloropiden aus Java, bestimmt

2)

3)

4a)

5)

6a)

7a)

8)

und beschrieben von Th. BECKER und J. C. de

MEIJERE”, Tijdschr. v. Ent., Deel LVI, 1913. — 1d)

„Neue Chloropiden aus dem Ung. Nat. Museum”, Ann.

Mus. Nat. Hung. XIV, 1916, — le) ,,H. Sauter s For-

mosa-Ausbeute : Chloropidae’. Ent. Mittlgn. Band

XII Nr. 4/5 (1924) p. 117—124.

Bezzi M.: „Studies in Philippine Diptera I’, Phi-

lipp. Journ. of Science, Vol. VIII, No. 4 (1913) —

Frey, R.: ,,Philippinische Dipteren’, Notulae En-

tomologicae III. 1923 p. 71—112.

Hendel F.: „Ueber die Nomenklatur der Aka-

lyptratengattungen nach Th. Beckers Katalog der

palaearkt. Dipt., Bd. 4”, Wien. ent. Zeitg. XXIX.

J. 1910, p. 307—313. — 4b) „Eine neue Gattung der

Oscininae”, Ann. Mus. Nat. Hung. XII. 1914, p. 247—

248, (Sepsidoscinis maculipennis).

Kertész, Dr. K.: ,,Myrmecosepsis, a new genus of

Diptera with very reduced wings”, Ann, Mus. Nat.

Hung. XII. 1914, p. 244-246.

Lamb, C. G.: „Note on Exotic Chloropidae”, Ann.

and Mag. of Nat. History, Ser. 8, Vol. XIX. Jan.

1917. — 6b) , Notes on Exotic Chloropidae, Part. II.

Oscininae”, Ann. a. Mag. of Nat. Hist. Ser. 9, Vol.

1., May 1918, — 6c) „Notes on Exotic Chloropidae.

Part. II. Oscininae”, Ann. a. Mag. Nat. Hist., Ser. 9,

Vol. 1., June 1918, p. 385—399,

Malloch, J. R.: ,,Notes on Australian Diptera with

Descriptions”, Proc: Linn. Soc. N. S. Wales, Vol.

48, Part. 4, 1923. — 7b ‚Notes on Australian

Diptera No, VI.”, Proc. Linn. Soc. N. S. Wales, Vol.

50, Part. 2, 1925, p. 80—97 — 7c) ‚Notes on Austra-

lian Diptera. No. VII”, Proc. Linn, Soc, N. S. Wales,

Vol. 50, Part. 4, 1925, p. 311—340, — 7d) ,, Notes on

Australian Diptera. No. IX.”, Proc. Linn, Soc. N. S.

Wales, Vol 51, Part. 4, 1926. — 7e) „Notes on Orien-

tal Diptera, with Descriptions of new Species”, Phi-

lipp. Journ. of Science. Vol. 31, No. 4, 1926, p. 491—

512. — 7f) „Some Indian Chloropidae (Diptera) of

Economic Importance”, Ann. and Mag. of Nat. Hist.

Ser 0 Vol XIX, ps 581 Mays1927, pi 577-581:

de Meijere, J.C. H. : „Note XI. Siphonella funicola

n.sp., eine neue javanische Dipteren-Art’’, Notes from

the Leyden Museum, Vol. XXV, (1905) p. 160—162.

— 8a) „Studien über Südostasiatische Dipteren, II’.

58 MEDIZINALRAT DR. OSWALD DUDA,

Tijdschr. Ent, Deel LI, 1908, p. 105—180. — 8b) „Stud.

üb Südostas. Dipt. IV. Die neue Dipterenfauna von

Krakatau’, Tijdschr. Ent, Deel LIII, 1910 p. 58-—

194. — 8c) „Fauna Simalurensis-Diptera”, Tijdschr.

Ent., Deel LVIII, 1915, p. 1--63. 8d) „Studien über

südostasiatische Dipteren X.', Tijdschr. Ent., Deel

LVIII, 1915, p. 64—97. — 8e) „Diptera aus Nord-

Neu-Guinea”, Tijdschr, Ent, Deel LVIII. 1915, p.

98—139, — Sf) „Studien über südostasiatische Dip-

teren XI.”, Tijdschr. Ent Deel LIX, 1916, p. 184—

213. — 8g) „Studien über südostasiatische Dipteren

XIV”, Tijdschr, Ent., Deel LX, 1918, p. 275—369. —-

8h) „Studien über südostasiatische Dipteren XV, drit-

ter Beitrag zur Kenntnis der sumatranischen Dipteren’',

Tijdschr. Ent., Deel LXVII, 1924, p. 1—64. — 8i)

„Neue und bekannte südaustralische Dipteren’, Bij-

dragen tot de Dierkunde, Nat. Art. Magistra te Am-

sterdam, 17e en 18e Aflevering 1893—1904, p. 85—

115. — 8j) „Praeda itineris a L. F. de Beaufort in

Archipelago indico facti annis 1909—1910, VI. Dip-

teren I”, Bijdr. Dierk. (1919) p. 45—67. 8k „Beitrag

zur Kenntnis der Sumatranischen Dipteren', Bijdr.

Dierk., Afl. XXI. p. 13-39. — 81) „Nova Guinea

Résultats “usw. Vol. IX.

Abkürzungen.

In nachfolgender Arbeit habe ich bezüglich dé Betten

den Kopfes eingesetzt: oc für Ozellaren, occi für Occipita-

len, if für Interfrontalen (Borsten die am Rande des Stirn-

dreiecks stehen) fr. für Frontalen (Borsten, die unregel-

mässig über die Stirn verteilt stehen), orb. für Orbitalen

(Borsten die längs der Augenränder stehen), vti für innere

Vertikalen (Borsten, die am Scheitelrande hinter den if ste-

hen und nach oben und innen gerichtet sind), vte für ex-

terne Vertikalen (Borsten, die am Scheitel dicht hinter den

Augen stehen, nach hinten und aussen gerichtet sind und

früher von mir als Postokularen = Po bezeichnet wurden),

vi für Vibrissen (= Knebelborsten, früher von mir mit Kb

bezeichnet), ar für Arista, pm für Peristomalborsten (feine

Haare, die hinter den vi den Backenrand säumen), or für

Oralen (Borsten die den vorderen Mundrand säumen) ;

ferner bezüglich der Borsten des Thorax : a für Akrosticha-

len, d für Dorsozentralen, a, Mi und d. Mi für akrostichale

bzw. dorsozentrale Mikrochaeten, Ma für Makrochäten, h

für Humeralen, ph für Posthumeralen, an für anteriore

Notopleuralen, pn für posteriore Notopleuralen, prs für

Praesuturalen, ps für Postsuturalen, pra für Praealaren,

pa für Postalaren, sa für Supraalaren, prsc für Praes-

cutellaren (Borsten, die zwischen den d vor dem

FAUNA SUMATRENSIS. 59

Schildchen stehen), Rb für Randborsten des Schild-

chens, a. Rb für apikale Randborsten des Schildchens, 1 Rb

für laterale Randborsten des Schildchens. — Bezüglich der

Beine bedeutet p, Vorderbein, ps Mittelbein, pz Hinterbein,

f,, f und f3 Vorder-Mittel-und Hinterschenkel, t,, to, ts,

Vorder, Mittel- und Hinterschiene, mt Metatarsus, mt, Hin-

terferse ; — bezüglich der Flügel bedeutet c costa, sc sub-

costa, 1. L, 2. L 3. L usw. erste, zweite, dritte Längsader

usw. mg, erster Marginalabschnitt der c (von der Flüge-

wurzel bis zur Mündung der 1. L reichend), mg» 2. Mar-

ginalabschnitt der c (von der Münding der 1, L bis zu der

der 2. L reichend), usw., m. Q mittlere Querader, h. Q hin-

tere Querader ; Q-abstand Abschnitt der 4. L zwischen der

m. Q und h Q.

1. Liomochaeta * ornatifrons Meij. [Oscinis], 1908 (8a) p

174 — Semarang; Frey (3) p. 110 /Lasiopleura] —

Philippinen.

2684 299 aus Fort de Kock.

Zu Hippelates Lw.

BECKER hat 1911 von 12 von ihm beschriebenen orient.

Arten 8 nur nach Unicis beschrieben. Seine Bestimmungs-

tabelle — (la) S. 101—103 — nimmt auf die Variabilität

der Färbung keine Rücksicht, ist aber überwiegend auf Fär-

bungsunterschiede aufgebaut. Zu einer sicheren Beurteilung

seiner und der Arten FREY'S und LAMB'S bedarf es eines

Vergleichs der Typen mit einem grösseren Material. Ich

habe von BECKER als bilineatus Meij, citreiformis Beck.,

ferruginosus Beck., nigricornis Thoms. var. flavus, minor

Meij., planiscutellatus Beck. und setarius Beck. bestimmte

Exemplare gesehen, sodass ich unter Bevorzugung morpho-

logischer Unterschiede die sämtlichen bisher beschriebenen

orient. Arten folgendermassen zu trennen bemüht war.

Bestimmungstabelle.

1. Stirndreieck und Thorax mikroskopisch fein reifartig

behaart bzw, matt ......... Hippelates Lw. (Einzige

bekannte orientalische Art: setarius Beck, Formosa.

(— Fühler ganz schwarz ; ar. scheinbar verdickt, in

Wirklichkeit durch eine sehr dichte schwarze Behaa-

rung nur bis ans Ende dick erscheinend ; Mesonotum

matt, rotgelb, ungefleckt ; Pleuren desgl. ungefleckt ;

Dorn der t, klein).

=) Die Gattung Liomochaeta Duda. unterscheidet sich von Parahippelates

Beck. dadurch, dass ihre Arten ein glänzendes und unbereiftes Stirndreieck

und an den tz, keinen deutlichen Endstachel haben. Siche meine Cattungs-

und Arten-Bestimmungstabelle in meiner Arbeit: „W.itere neue und wenig

bekannte orientalische und australische Chloropiden des Deutschen Ento-

mologischen Instituts in Berlin - Dahlem!”

60

MEDIZINALRAT DR. OSWALD DUDA,

Stirndreieck und Thorax kahl bzw. nicht mikrosko-

pisch fein reifartig behaart, glatt und glänzend:

(Liohippelates Duda und Prohippelates Mall.) ......

Dorn der ts klein bzw. kürzer als die halbe Hinter-

. ferse ; Stirndreieck nur bis zur Stirnmitte reichend ...

=

Dorn der t; gross, länger als die halbe Hinterferse ;

Stirndreieck über die Stirnmitte hinaus reichend ...

Schildchen ganz gelb ; Mesonotum rotgelb, mit unbe-

stimmten dunkleren Flecken. Drittes Fühlerglied ganz

rotgelb:; ts braun. Länge Winnie

EN a DIR Manilae Frey [Hippelates].

Schildchen teilweise schwarz ..... AN

Mesonotum rotgelb, mit 2 schwarzbraunen Seitenstrei-

fen ; Schildchen rotgelb, in der Mitte breit schwarz

gestreift; Fühler rotgelb; t; auf der Mitte mit un-

bestimmter brauner Binde ; Länge 314 mm .........

ala a ie: mixtus Beck., [Hippelates], N.-Guinea.

Mesonotum und Schildchen glanzend schwarz, an

den Seitenrandern rotgelb eingefasst. 3, Fihlerglied

rotgelb, am Oberrande schwarz; ts rotgelb; Länge

Ogm marginellus Frey [Hippelates], Luzon.

Dorn der t; präapikal bzw. höher inseriert, als er über

das untere Ende der ts hinausreicht ..................... ;

Dorn der ts apikal oder subapikal inseriert bzw.

grösstenteils über das untere Ende der tz hinaus-

Upéichend (2, 22:12 Pe ee RE RS eee

6. Thorax schwarz und schwarz behaart; Stirndreieck

2

Oo

schwarz … capitatus Beck., [Hippelates], N.-Guinea.

Thorax überwiegend gelb und gelb behaart, höch-

stens stellenweise schwarz gefleckt …

Pleuren.gelb, ungefleckt@:. 22.22. ee see n

Pleuren schwarz getleckt Mn ee NOR Re

Mesonotum mit 2 breiten 4-eckigen schwarzen Flek-

ken unmittelbar über der Flügelwurzel und hinter

der Quernaht ... Bataviae Beck., [Hippelates], Java.

Mesonotum auch vor der Quernaht bzw. den seit-

lichen Eindrücken schwarz gerleckt "2. 2.2 ve

Mesonotum mit 3 kreisrunden Flecken, und zwar

vorn 2 kleinen (hinter den Schulterbeulen), hinten

einem (in der Mittellinie vor dem Schildchen), der

auch fehlen kann ; t3 schwarzbräunlich, keulenförmig

verdickt vr: tripes Beck., [Hippelates], Batavia.

Mesonotum mit einem einzigen grossen schwarzen

Fleck, der seitlich jederseits durch ein mässig breites

braunes Band eingerahmt ist, hinten breit bis ans

Schildehen:heranreicht 124. Hg ARE

RE EN praeapicalis n.sp., Sumatra (3).

Pleuren überwiegend gelb; Mesopleuren nur unten

schmalßschwarz gefleckt na Re

15

10

18.

FAUNA SUMATRENSIS.

Pleuren ganz oder überwiegend schwarz ; Mesonotum

glänzend rotbraun, vorn mitten diffus schwärzlich

RECLINE ht tease NER GEEL.

RN ferruginosus Beck., [Hippelates], Singapore ;

Mesopleuren ganz schwarz; Mesonotum orange;

vorn hinter den Schultern je ein kreisförmiger, hinten

ein fast bis zum Schildchen oder über das Schild-

chen reichender, eiförmiger, schwarzer Fleck vor-

handen ....... ocellatus Lamb., [Hippelates], Ceylon.

tmganzy gelbs set kunt planiscutellatus Beck. in

_collectione (D. Ent. Inst.) [Hippelates] 1911, p. parte.

Bteilmeisenschwarz Runner aen le.

Psnurfobensetwasbrauns an... enden. ara

pe Cd... minor Meij. [Hippelates], Semarang (2),

t3 überwiegend schwarz, nur an den dussersten An-

FangenkundaEndeny gelbes ara RA

KRENG minor Meij, var. nigritibia, n. var., Sumatra.

Thorax glänzend rotgelb, am Mesonotum bisweilen

SCRIVA GESTIRE SITR Ra IRA IR.

61

12

14

Thorax glänzend schwarz, Mesonotum ungestreift 21

Bleusenmungetleekt san bt me ee ren

FBleuzenschwarzegefleckt in...

ar bis über die Mitte hinaus deutlich verdickt .........

BES. citreiformis Beck. [Hippelates], Formosa.

adinuriami Grinde einer Spur verdickt nn.

3. Fühlerglied schwarzbraun ...... nigricornis Thoms.,

[Hippelates], Insel Ross, Java. ;

3. Fühlerglied mehr oder weniger gelb ...............

Mesonotum gelb, mit 4 deutlichen Längsstreifen, von

denen die mittleren heller braun sind als die seitlichen

und nur bis etwa zur T'horaxmitte reichen ...... nigri-

cornis Thoms. var. bilineatus Meij., Java, Formosa.

Mesonotum ganz gelb, ungestreift ...... nigricornis

var. flavus Thoms.

Mesonotum und Schildchen bis zur Spitze medial

schwarz gestreift; Mesopleuren am Oberrande

schwarz gefleckt ...... lineatus Beck., [Hippelates],

N.-Guinea.

Schildchen ganz gelb oder höchstens seitlich am

Gründe tetwassgeschwarztin asain LE.

Schildchen fast so lang wie basal breit; t, und tg

schwärzlich ; Mesopleuren gelb, Sternopleuren

schwarz gefleckt ; Mesonotum gelb, beim & meist

medial braun, lateral schwarz gestreift, beim © meist

breit nur schwarz gestreift ; Rüssel des & jederseits

mit einem sehr langen nach vorn gerichteten Haar,

des ? ohne solches Haar ...... Prohippelates sterno-

pleuralis Beck., [Hippelates], Batavia, Sumatra, (5).

— Schildchen wenig über halb so lang wie breit ; Beine

15

18

16

17

19)

62

2.0!

21.

DD

23.

MEDIZINALRAT DR. OSWALD DUDA,

ganz gelb ; Mesopleuren ganz schwarz, übrige Pleu-

renigelbiz «a vito At eo Se Re ANA 20

.Mesonotum mit 2 breiten schwarzbraunen Seiten-

streifen ... mesopleuralis, Beck., [Hippelates], Java.

Mesonotum braun, mit nur einem breiten, vorn bis

zum Halse, hinten bis zum Schildchen reichenden,

glänzend schwarzen und schwarz behaarten, vor den

Quereindrücken fleckenartig verbreiterten Längs-

streiten Sara en unimaculatus n. sp. (4).

Behaarung schwarz ; Schildchen ganz schwarz oder

rostbraun ; Stirndreieck glänzend schwarz ; p rot-

gelb; f und t, schwarzbraun, to teilweise braun ;

SHY, Santon lang 2.0 major Beck., [Hippelates].

N.-Guinea.

Beéhaarung-weisslich ar. es er eee 22

Stirndreieck glänzend gelb; p gelb, doch f und ts

schwarz; mt; glänzend weisslichgelb ...... albitarsis

Kertesz, /Hippelates], N.-Guinea.

Stirndreieck glänzend schwarz re ee 23

ps ganz schwarz; Dorn der t, fast so lang wie mt:

| modestus Beck., [Hippelates], N.-Guinea.

fs überwiegend schwarzbraun, doch ts hell rotgelb ;

Dorn der ts nur etwa bis zur Mitte der mt, rei-

chenden. caballus Frey, [Hippelates], Philippinen.

Liohippelates minor Meij., 1908 — (8a) p. 168. — Se-

marang; Becker — (la) p. 105, 87 — Bombay, Sin-

gapore, Formosa.

MEIJERE hat die Art nur nach 2 © 9 aus Semarang,

BECKER nach 3 Exemplaren aus Bombay und Singa-

pore und 16 Exemplaren aus Formosa beschrieben und

schreibt ‚Beine rostgelb ; bei dem Exemplar aus Bombay

sind die t; an der Wurzel etwas braun."

3 64,9 22, die in allen Hinsichten zu MEIJERE'S

und BECKER'S Beschreibungen passen, bei denen aber.

durchweg die t3 ganz schwarz oder schwarzbraun sind,

sodass ich sie mit minor Meij var. nigritibia, n. var. be-

zettelt habe.

Liohippelates praeapicalis n. sp. oder das noch unbe-

kannte 9 von fripes Beck. 1911 (la) p. 104, 85. —

Batavia.

BECKER hat fripes nur nach einem Exemplar ohne

Geschlechtsangabe beschrieben, — Ich fand unter den

Indeterminaten Jacobson's aus Fort de Kock 7 9 2 einer

Art, bei der, wie bei fripes, die Pleuren ungefleckt, die

p rostgelb, die t3 schwarz und, wie gewöhnlich, etwas

verdickt sind. Dorn der t; wie bei fripes praeapikal in-

seriert, nur wenig über die Enden der t; hinausreichend ;

FAUNA SUMA TRENSIS. 63

Stirn gelb mit 5 (statt 4) orb jederseits ; Stirndreieck

glatt, glänzend gelb, mit etwas konvexen Seitenrändern,

bis zum Stirnvorderrand reichend ; Fühler rotgelb, ihr

3. Glied Gampsocera-artig, an der nach oben verlän-

gerten Spitze schwarz ; ar schwarz, lang behaart. Auf-

fällig verschieden von fripes ist nur die Zeichnung des

Mesonotums, insofern es bei allen Exemplaren nicht

durch 3 schwarze kreisrunde Flecken geziert ist, von

denen 2 seitwärts hinter den Schulterbeulen liegen, der

dritte in der Mittellinie vor dem Schildchen liegt, son-

dern es ist nur ein grosser, glänzend schwarzer,

medialer Feck vorhanden, der seitlich breit gelb einge-

rahmt ist und der Form eines Steinpilzes ähnelt, dessen

Hut vor den Quereindrücken liegt und dessen plumper

Stiel breit bis an das gelbe Schildchen heranreicht.

4. Liohippelates unimaculatus n. sp. 9. —

Sehr ähnlich Hippelates mesopleuralis Beck. 1911 (la)

p. 109, 98 — Java (Wonosobo), Mus. Amsterd., aber

durch eine ganz andere Fleckung des Mesonotums ver-

schieden. Da BECKER'S Type von mesopleuralis eben-

falls ein 9 ist, so kann ich nicht annehmen, dass es sich

bei unimaculatus nur um Färbung des anderen Ge-

schlechts handelt.

— 8 übereinstimmend gefärbte ® 9 aus Fort de Kock.

5. Prohippelates sternopleuralis Beck., 1911 (la) p. 109, 97,

BECKER hat diese Art nach einem Exemplar aus Ba-

tavia beschrieben. — Ich fand unter den Indeterminaten

Jacobson's aus Fort de Kock 8 3 4, 13 9 9, bei denen

der nach Becker charakteristische schwarze Fleck

~ auf den Sternopleuren teils vorhanden ist, bei vielen Tie-

ren aber auch fehlt oder nur angedeutet ist. Die & & sind

stets leicht daran zu erkennen, das der Rüssel 2 nach

vorn gerichtete, elegant nach unten gekrümmte Haare

trägt, die etwa so lang wie der Kopf sind. Dem 2 fehlen

diese Haare.

Zur Gattung Gampsocera Schin.

Wie ich in meiner Neubearbeitung der neotropischen Chlo-

ropiden ausgeführt habe, lassen sich die neotropischen Arten

der Gattungen Elachiptera Macq., Gampsocera Schin. und

Melanochaeta Bezzi nur bestimmen, wenn diese 3 Gattun-

gen zu einer einzigen, und zwar Elachiptera Macq. als der

ältesten, zusammengefasst werden. Auch sind diese Arten

ohne Typenvergleich nur dann als Elachiptera bestimmbar,

wenn man als Gattungscharakterisstikum von Elachiptera eine

bald wirklich vorhandene, bald nur durch eine sehr dichte

64 MEDIZINALRAT DR. OSWALD DUDA,

Behaarung vorgetäuschte Verbreiterung der ar gelten lässt

oder, wenn diese fehlt, feststellen kann, dass das 3. Fühler-

glied auffällig nach oben verlängert ist. Das Gleiche gilt von

den orientalischen Arten. — Während BECKER in der

Uebersicht der pal. Gattungen der Oscinellinae — S. 113 —

Gampsocera einer-, Elachiptera und Melanochaeta andrerseits

nach der Form des 3. Fühlergliedes unterscheidet und alle

Arten mit länglich ovalem oder kegelförmig nach oben ver-

längertem 3. Fühlergliede der Gattung Gampsocera zuweist,

Arten mit kreis oder nierenförmigen 3, Fühlergliede den

Gattungen . Elachiptera und Melanochaeta, unterscheidet

er ‘in der Uebersicht der orient. Gattungen — (la)

S. 85/86 — Elachiptera von Gampsocera in erster Linie

durch ein mit Warzen besetztes, besonders geformtes

Schildchen und bringt Gampsocera in näheren Zusammen-

hang mit Gaurax Lw., von der sich Gampsocera wesent-

lich nur durch ein stärker nierenförmiges 3. Fühlerglied und

deutlicher behaarte Arista unterscheide. Gleichwohl hat

BECKER auch Arten ohne Warzen am Schildchen

als Elachiptera abgehandelt, z. B. E. umbrosa Beck., die er

deshalb hätte als Melanochaeta beschreiben müssen. Zwi-

schen Arten mit kreisrundem und mehr oder weniger nach

oben verlängertem 3. Fühlergliede und Arten mit deutlichem

warzigem und warzenlosem Schildchen gibt es zahlreiche

Uebergangsarten. Es war somit unvermeidlich, dass BECKER

selbst mehrfach ein und dieselbe Art unter verschiedenem Na-

men teils als Gampsocera, teils als Elachiptera oder Melano-

chaeta beschrieb, Man kann deshalb Gampsocera entweder nur

als Subgenus von Elachiptera oder Gaurax behandeln. Gaurax

wiederum ist von Oscinella Beck. nur dann unterscheidbar,

wenn man entweder (wie ich) als Gattungscharakteristikum

von Gaurax ein deutlich verlängertes, dreieckig zugespitztes

Schildchen gelten lässt, das im Gegensatz zu Macrostyla

Lioy keine Randwarzen hat, (obwohl auch auf diese Weise

Gaurax von Oscinella sehr schwer unterscheidbar ist, da alle

möglichen Uebergänge vorkommen) oder sich FREY's Ein-

schränkung von Gaurax anschliesst. FREY schreibt — (3)

S. 103 — zu Gaurax zutreffend: „Diese Gattung scheint

mir ungemein schwer von Oscinella Beck. zu trennen zu sein.

Besser wäre es, wenn die beiden Gattungen vereingt wür-

den. Zu Gaurax habe ich hier alle diejenigen Arten gestellt,

bei welchen das dritte Fühlerglied mindestens zweimal höher

als lang ist, Bei dieser problematischen Stellung der Gat-

tung Gaurax gerät man aber, wenn man FREY's Vorschlag

folgt, in grosse Gefahr, Arten für Gampsocera-Gaurax-

Arten zu halten und umgekehrt. Bei Arten wie Meijerei ist

die ar bald dicht und lang, bald weitläufig und kurz behaart ;

sie gehört also je nach den vorliegenden Exemplaren bald

zu Gaurax, bald zu Gampsocera. Der Umstand, dass es auch

FAUNA SUMATRENSIS. 65

Hippelates-Arten mit Gampsocera-ähnlich verlängertem drit-

tem Fühlergliede und verdickt erscheinender Arista gibt, wie

z. B. Hippelates citreiformis Beck., beweist, dass die von mir

als Palaeoscinellinae bezeichneten Hippelatinae (neuerdings

von mir als Flippelatoidea abgehandelten Arten) Gampsocera

ähnliche Arten enthalten, ohne dass BECKER daraus Anlass

genommen hat, citreiformis der Gattung Gampsocera zuzu-

weisen oder Ceratobarys Coquillet als Parallelgattung zu

Gampsocera gelten zu lassen.

Nachstehend habe ich versucht, alle orientalischen Flachip-

tera, Melanochaeta- und Gampsocera-Arten in gemeinsamer

Bestimmungstabelle als Elachiptera bestimmbar zu machen.

Viele dieser Arten haben das gattungscharakteristische Merk-

mal einer abgeplatteten, verbreiterten oder wenigstens durch

eine sehr dichte Behaarung scheinbar verbreiterten

Arista.

Arten mit nach oben Gampsocera-artig verlängertem 3.

Fühlergliede aber dünner und weitläufig und + kurz behaar-

ten ar habe ich ebenfalls als Elachiptera aufgeführt, obwohl

man sie, wie bemerkt, der Ansicht FREY's folgend, auch

als Gaurax auffassen kann. Doch gehören zu Gaurax Loew

nach der genotypischen Art nur Arten mit dicht und lang

behaartem Mesonotum, ohne differente mittere a. Mi und d.

Mi, mit verlängertem warzenlosem Schildchen und dicht be-

haarten Augen.

Bestimmungstabelle der Arten von Elachiptera

(Macg.) Duda.

Ei gelkgefleekdt. Er. N NEE rar rear FREDO. 2

= elugeleunyelleckt Li Rate EN N BERNER. 13

Dranldeutlich. verbreitert Ani MR un Jun BR. 3

— ar nicht verbreitert, wenn etwas verbreitert, so ist die

Behaarung der ar länger als die ar breit ist ............ 9

3. Erstes Glied der ar. lang und dünn, zweites lanzen-

spitzenförmig verbreitert ; 4. L stark nach vorn ge-

bogen, weit vor der Flügelspitze mündend ; 4 vor-

dere Flügelzellen fleckenartig gebräunt ...... lanceo-

lata Beck. [Gampsocera], Formosa.

— Beide ar-Glieder verbreitert, das erste nicht verlän-

gert; 4. L nahe der Flügelspitze mündend ......... 4

4. Flügel mit 3 isolierten schwarzen Flecken ............ 5)

— Fliigel mit 2 isolierten schwarzen Flecken auf der

Mirewind am Ende. depo, ieu. obo. Liu. 6

— Flügel mit nur einem zusammenhängenden, scharf

begtenzten, schwarzen Bleekes 72... Ana Nd: 8

5. Von den 3 Flecken säumt der grösste die 3. L. in der

1. Hinterrandzelle ; 2 kleine Flecken liegen in der 2.

Hinterrandzelle hinter der 4. L ...... triplex Beck.

[Gampsocera]. Java (Nongkodjadjar).

66

— Von den 3 Flecken liegen zwei auf der Mitte der

MEDIZINALRAT DR. OSWALD DUDA.

3. L, einer an der Flügelspitze; zwischen beiden

ein kleiner punktförmiger Fleck zwischen 3. und

4. L. — trisigillata Frey [Gampsocera], Philippinen.

Die beiden Flecken der 3. L sind durch ein unscharf

begrenztes schwarzes Band miteinander verbunden ;

mg; etwa 4 mal so lang wie mgo; h. Q auswärts

der 2. L in die 3. L. miindend; Stirndreieck glatt,

glänzend schwarz; Occiput schwarz, hinter dem

Ozellenfleck braun gefleckt ; f; und fa an den Ober-

hälften schwarz; f3 und t, überwiegend schwarz .

confluens n .sp., Sumatra. (7)

Die beiden Flecken der 3. L nicht schwarz miteinan-

der verbunden ; h. Q einwärts oder gegenüber der

Mündunguder 22. L. „...u2Jstr...r. ted rar

mg; knapp doppelt so lang wie mg; Flecken auf

der Mitte der 3. L kartenherzförmig ; Beine rost-

gelb, Vorderhüften schwarz .......... binotata Beck.

[Gampsocera], Formosa.

mg3 214—3 mal so lang wie mg» oder noch länger;

Beine rostgelb, doch f innerseits und an der oberen

- Hälfte schwarzbraun gestreift ; ts schwarz, t; und to

10.

mehr oder weniger verdunkelt; Vorderhüften

schwarz; Pleuren ausgedehnt schwarzbraun ge-

tleckt cet neta. notata Meij. var. obscurata n. var.

[Gampsocera], Sumatra (13).

Ebenso, doch Beine nebst Vorderhüften ganz gelb;

Pleuren ganz gelb; Mesonotum nur medial schwarz

gestreift 2, notata Meij., var flavipes n. var.

[Gampsocera], Java, Sumatra (13).

Flügel nur mit einem hinten keilförmig ausgeschnit-

tenen schwarzen Fleck an der Spitze; mg, fast so

lang wie mg3; Stirndreieck schwarz; Beine rost-

gelb. … maculipennis Beck. [Gampsocera], Formosa.

Flügel wie bei maculipennis gezeichnet, doch mit

einer schwächeren nebelhaften Verdunkelung auf

der 3. L, die sich auf der Mitte und Spitze der Ader

fleckenartig verdichtet, mit allmählich nach dem Hin-

terrande hin verwaschener Trübung ; mg» nur etwa

14 so lang wie mg; ; Stirndreieck und Pleuren ganz

gelb: nubecula Meij. [Gampsocera], Semarang.

(2) ar an der basalen Hälfte weiss ; 2. L auf der Mitte

bauchig nach vorn gebogen, einen kreisförmigen

schwarzen Fleck umschliessend ... curvinervis Beck.

[Gampsocera], Formosa. :

at. (ganz (Schwarze Gas. ads. se BEONE

Flügel nur mit einem schwarzen Fleck ............

— Flügel mit mehreren schwarzen Flecken ...............

IR

p ganz blassgelb ; nur die Spitze der Hinterrandzelle

7

FAUNA FUMATRENSIS.

gefleckt; mg, nur wenig länger als mg; … … uni-

punctata Beck. [Gampsocera], Java.

— ts schwarz; Flügel am Spitzenviertel in voller Breite

schwarz gefleckt ; mg> 214 mal so lang wie mg; …

Meijerei Beck. [Meroscinis], Java, Sumatra (11).

12. p ganz blassgelb ; auf der Mitte der 3. L ein schwa-

cher mondförmiger Fleck ; ein Fleck in der Spitze

der 1. Hinterrandzelle, ein schwächerer Fleck an der

Spitze der 4. L in der 2. Hinterrandzelle ...... lunifer

Beck. [Gampsocera], Java.

— p teilweise schwarz .................... Rae: AN

12a. p rostgelb, doch auf der Mitte der f und t je eine

korrespondierende schwarze Fleckenbinde; auf und

am Ende der 3. L ein grösserer schwarzer Fleck ; in

der 2. Hinterrandzelle ein kleinerer Fleck an der 4. L

Sk Jade latipennis Beck. [Gampsocera], Formosa.

— p rostgelb, doch f mit Ausnahme der äussersten Enden

breit braunschwarz ; tz ebenfalls mit breiten Binden ;

Flügel am Vorderrande, am Ende der 2. und 3. L

und auf diesen mit einer unregelmässig begrenzten

schwarzbraunen Fläche, die durch 4—5 helle kreis-

förmige Flecken unterbrochen ist ........................

Moggi i poeciloptera Beck. [Gampsocera], Java.

13. (1) Stirndreieck und Thorax glatt und glänzend,

unauffallig hell bereift oder ganz unbereift ............

— Stirndreieck und Thorax durch dichtere reifartige

Béhaarung matt gle nzendi jn neden eneen denn

14. Thorax ganz oder grösstenteils rotgelb ; Schildchen

und Metanotum rot oder schwarz .....................

— Thorax schwarz, oder wenigstens das Mesonotum

überwiegend schwarz... mens... Bate elen ee

15. ar nicht verbreitert ; Stirndreieck 34 so lang wie die

Stirn, schwarz ; Schildchen rostrot, ungezähnt, mit 4

schwarzen Rb; Mesonotum mit einer keilförmigen

schwarzen Längstrieme ............ Freyi n. nom., =

trivialis Frey [Gampsocera] nec. trivialis Beck.,

[Gampsocera], Philippinen.

— ar ebenso, aber Stirn ganz rotgelb; p. hellgelb;

obere Pleuren teilweise schwarz gestreift, untere

gelb oder ganz rotbraun ...... lividipennis n. sp. (10).

— ar verbreitert ; Stirndreieck gelb, Schildchen schwarz,

mit mehr oder weniger deutlichen Warzen oder

Pe. ISR er ee moe. ARMEE.

16. Schildchen zugespitzt, dreieckig, mit 4 deutlichen fin-

gerförmigen gelben Zähnen, obenauf flach, warzig,

graubraun bis schwarz … insignis Thoms.,

[Oscinis], China, Formosa. |

— Schildchen ahnlich geformt, doch nur mit winzigen

Randwarzen, die nebst dem Schildchen ganz schwarz

67

163

22

15

la

68

Whe

Dil

Dilan

MEDIZINALRAT DR. OSWALD DUDA,

sind Xen ee nigroscutella Beck. [Elachiptera],

= punctulata Beck. [Gampsocera], Formosa.

ar deutlich verbreitert; Mesonotum schwarz, dicht

und ziemlich lang weisslich behaart; Schultern und

Pleuren rotgelb, letztere schwarz gefleckt; Schild-

chen gewölbt, glatt, glänzend schwarz, hinten gleich-

mässig gerundet ; f und t überwiegend schwarz ; Vor-

derhüften weissgelb ; m. Q auf der Mitte der Diskoi-

dalzelle ...... mutata Beck. Sinabang [Gampsocera],

= frivialis Beck. [Gampsocera], Java (12).

Ebenso, aber Vorderhüften schwarz und m. Q ein-

wärts der Mitte der Diskoidalzelle ......... infuscata

Beck. [Gampsocera], Java.

arinicht verbeeiter nal RN eee

Stirndreieck gelb, nur am Ozellenfleck verdunkelt ;

f gelb, unten mit breiten schwarzen Ringen ; t über-

wiegend schwarz, oben schmal gelb ...... luteiceps

Meij. [Gampsocera], Nongkodjadjar, Java.

Stirndreieck; schwarz iui. near nee ee

ar mit Ausnahme des Wurzelgliedes ganz weiss;

p. schwarz, Vorderhüften, Trochanteren, Kniee und

Tarsen mit Ausnahme der zwei letzten Glieder rost-

gelb foca. Jacobsoni Beck. [Gampsocera], Java (9)

arischivarz) ui. el se here

Schwinger schwarzbraun ; Flügel an der Wurzel-

hälfte bis zum Ende der 2. L schwarzbraun getrübt ...

N RO a, RI nigricolor Beck., N.-Guinea.

Schwinger dunkelbraun mit gelbem Stiel; Flügel

etwas gebräunt ; Hüften dunkelbraun ..................

EIER: dimidiaticornis Meij. [Gampsocera],

Palu Babi, Simalurgruppe.

Schwinger hellgelb; Flügel farblos ; wenigstens die

Vorderhüften weissgelb ..................... RIE TRE

Thorax ganz schwarz ; Mesonotum glänzend, schwarz

-behaart; a Mi und d. Mi nicht gescheitelt ; Stirn-

dreieck gross, fast bis zum Stirnvorderrand reichend,

glänzend schwarz; übrige Stirn mattschwarz, vorn

schmal rotgelb gesäumt; p nebst Hüften schwarz,

doch alle mt weiss, folgende Tarsen verdunkelt ;

Flügel farblos ; m Q auf der Mitte der Diskoidalzelle ;

ar dünn, fein und kurz behaart, mit nicht besonders

diehter@Behaarung)...............- albitarsis n. sp. (6)

Mesonotum weiss behaart ; Thorax wenigstens an

den Schultern und vor dem Schildchen gebräunt ;

Stirndreieck nur bis etwa zur Stirnmitte glänzend

19

20

21

schwarz ; ar sehr dicht und lang behaart ............... 2la

Stirndreieck vorn breit gerundet, nur bis zur Stirn-

mitte reichend ; f an den Oberhälften gelb, an den

Unterhälften schwarz gefleckt ; Vorder-und Hinter-

FAUNA SUMATRENSIS. 69

hüften blassgelb ; t teilweise verdunkelt ; Tarsen über-

wiegend gelb; Thorax nebst Schildchen ganz oder

überwiegend glänzend schwarz, weisslich behaart

Sissotovizi divisa Beck. [Gampsocera], = albopilosa

Beck. [Melanochaeta], Formosa.

— Ebenso, doch Stirndreieck bis zur Stirnmitte glänzend

schwarz, davor matt gelb ; p nebst den Hinterhüften

schwarz ; Vorderhüften gelb, Trochanteren und Tar-

sen mit Ausnahme der 2 letzten Glieder rostgelb

ER TER tarsalis Beck. [Gampsocera], Java.

22. (13) Thorax und Stirndreieck gelb ; dieses nur wenig

über die Stirnmitte nach vorn reichend ; Schildchen

halbkreisförmig, ohne Randwarzen, mit 4 Rb ; Meso-

notum rotbraun, mit Andeutung einer seitlichen

Fleckung vor und hinter den Quereindrücken … …

Bat. umbrosa Beck. [Elachiptera], Formosa, =

flavofrontata Beck. [Melanochaeta], Mittel-Annam.

— Stirndreieck und Mesonotum schwarz ; Stirn sand-

farbig ; ar schwarz, wenig verbreitert ......... indis-

tincta Beck. [Gampsocera], Ceylon, auch Sumatra (8).

6. Elachiptera albitarsis n. sp.

Kopf so breit wie der Thorax; Gesicht grauweiss, etwa

so hoch wie breit, nur oben gekielt ; Stirn so lang wie am

Scheitel breit, nach vorn sich verschmälernd, matt, an den

hinteren drei Vierteln tiefschwarz, vorn rotgelb, schwarz

behaart ; Dreieck schwarz, glatt, glänzend, unbereift, etwa

2/3 so breit wie die Stirn, vorn spitz fast den Stirnvorder-

rand erreichend, mit konvexen Aussenrandern ; orb in Mehr-

zahl, einander fast gleich lang und, wie gewöhnlich, kürzer,

als die kräftigen vti und vte ; Occiput schwarz ; Augen kurz

und zerstreut behaart; Backen schmutzigbraun, längs der

Augen grauweiss bereift, vorn linear, nach hinten sich etwas

verbreiternd ; vi kräftig ; pm fein ; Clypeus gelb, am Unter-

rande breit schwarz gesäumt ; Labellen kurz, gelb; Taster

klein, weiss; Fühler Gampsocera-typisch gebildet, oben

schwarz, unten rotgelb; ar schwarz, dünn, nur am

Grundgliede verdickt, fein weitläufig und

mässig lang behaart — Thorax glänzend und

ganz schwarz ; Mesonotum glatt, ungefurcht, dicht schwarz

behaart, nicht auffällig punktiert ; mittlere a.Mi und d.Mi

wie die intermediären a, Mi nach hinten gerichtet bzw. nicht

gescheitelt und von den intermediären a. Mi nicht unter-

scheidbar. Schildchen gewölbt, halb so lang wie breit, glän-

zend, schwarz behaart ; Rb in gleichen Abständen inseriert ;

a. Rb wenig länger als das Schildchen, 1. Rb etwa 34 so lang

wie die a. Rb; obere Pleuren grau bereift, untere glänzend.

— Abdomen glänzend schwarz, schwarz behaart. — Hüften, f

und t schwarz, Tarsen blassgelb. — Flügel schwach grau, (fast

70 MEDIZINALRAT DR. OSWALD DUDA,

farblos), Adern schwarz; mg, etwa 11% mal so lang wie

mg3 ; mg3 doppelt so lang wie mg, ; 2. L kräftig zur c auf-

gebogen ; 3. und 4. L fast gerade und parallel ; vordere Basal-

zelle nicht verbreitert ; m. Q auf der Mitte der Diskoidalzelle ;

Q-abstand so lang wie der Endabschnitt der 5. L; m. Q und

h. Q etwas nach hinten konvergent. — Schwingerkopf

schwärzlich, Stiel blassgelb. — Körperlänge 114—2 mm.

2 2 ® aus Fort de Kock. — Nach der Behaarung der ar

gehört diese Art zu Gaurax im Sinne Fre y's oder Gampso-

cera im Sinne Becker s, ist aber nach den Bestimmungs-

tabellen dieser Autoren unbestimmbar.

7. Elachiptera confluens n. sp.

Stirndreieck glatt, glänzend schwarz, etwa 2/3 so lang

wie die Stirn ; Backen sehr schmal, weissgelb ; 3. Fühlerglied

stark nach oben verlängert, gelb mit schwarzer Spitze; ar

breit, schmutzig braun, kurz schwarz behaart, ihr 1. Glied

kurz, schwarz. — Thorax gelb, glatt, glänzend, doch Meso-

notum nur längs der Seitenränder gelb, medial breit schwarz

längs gestreift ; Behaarung weisslich ; Pleuren ganz gelb, oder

obere Pleuren braun, untere Pleuren schwarz ; Mesophragma

schwarz ; Schildchen kurz, gewölbt, glatt, glänzend, hinten

gleichmässig gerundet, mit den gewöhnlichen schwarzen

4 Rb. — Abdomen schmal; 1. Tergit gelb, die folgenden

schwarz. — p gelb, doch Hüften schwärzlich; f, und

fo innen schwarz längs gestreift ; f; überwiegend schwarz ;

t diffus verdunkelt; Tarsen dunkelbraun. — Flügel nahe

der Mitte und am Ende der 3. L. mit je einem grossen,

schwarzen, schräg nach aussen und hinten gerichteten,

scharf begrenzten Fleck. Diese beiden Flecken sind durch

einen zackig begrenzten, schmäleren, schwarzen Streifen

längs mg, miteinander verbunden; mg, ungewöhnlich

kurz, nur etwa !/; so lang wie mg3; h. Q auswärts des

Endes der 2. L in die 3. L mündend. — Schwinger weiss.

— Körperlänge 1,5—1,8 mm.

2 6 & aus Fort de Kock, die sich von 11 4 4 von notata

Meij, ausser durch die eigentümliche andere Fleckung der

Flügel noch durch die relativ weiter nach aussen reichende

Diskoidalzelle übergangslos unterscheiden.

8. Elachiptera indistincta Beck. /Gampsocera], 1911 (la)

p. 134, Ceylon. — 2 3 4 1 2 Fort de Kock.

9. Elachiptera Jacobsoni Beck. /Gampsocera], 1911, (la)