pe ehr eect a on cei

a Errani ene pe der enter

iin Dalia ut ha a 5 Dot

Ces sara ur à

u aha er pie

A cu Sini ans nt

ei ge Hones

I N, N ad

sag a 5 ER et “

Tube nu A un Lin dg ras e À ee

a pr aati “ar mu

A ne +

be bastino =

ve We

My and thier 5

a toe

Tipton

ct Er

mule hen

pt ete

f nee Mere y Vate Linger

Minh “it hake pu Rue ET er SAN

CURTI farti ont 48 Ù it

Bi an

tomos deli

pe n 19 ua on iu

e Moe Se bre

Y in 3

DORE vie x

CONS

dette

Wie i

en, à nile. à be

r wit = eigenen ee

. . (an redder» Mt ford

swf Ù QUE Due ren sin Kur

eere BILIA art in te

A écurie

ON je an

weete

earn

: Re ee

À Apr es wr

Peto brut an a

en nai pet per

5 rt Ars dal

2 na nacre

yn ete ge

rép + 4 ii ve wia

wije ive r le Don el mp Re bonnet

ronte pete ue

lanes eat

ont î

nn dept en Sst fp

pre je

‘teh HAUT fins sto)

ui bad eet

Ye Merlino

a Rte

Coren

ia quan us

th bai dress pere been he pe

Hevea: bau mata! Vert

A pds 4

a Sp den bet

27 ane vi

appro se

ae rar

se aren dje

parten 1 28e Wes

i vérin

Ame hae e

mere

at peda | un [i

7 ad en

[AS he ue à

bb ray orta qa

sp beast u

nur oat

HARVARD UNIVERSITY

LIBRARY

OF THE

MUSEUM OF COMPARATIVE ZOOLOGY

Saal

Cdn omg. fr lo

VERA

ant

PANS Lye

JAN 7 1989

TIJDSCHRIFT VOOR ENTOMOLOGIE

DE NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

ONDER REDACTIE VAN

Dr. J. TH. OUDEMANS, Pror. DR. J. C. H. DE MEIJERE

F. T. VALCK LUCASSEN.

ZES-EN-ZEVENTIGSTE DEEL.

JAARGANG 1933.

AE VEr IN ONCE n verscheemaVecnao gp!

AMÉVeNNO u RR. verscheenMluni sos

Alfleveninesa = EE EN verscheen Decembenzngap:

INHOUD VAN HET ZES-EN-ZEVENTIGSTE DEEL.

Verslag van de Zes-en-zestigste Wintervergadering.

Verslag van de Acht-en-tachtigste Zomervergadering

Bladz.

I—XLII

XLII—LXXXVI

Bedenlijstsder Ned. Ent. Ver. . . 5 . 4 LXXXVII—XCVII

Dr. J. TH. OUDEMANS, In Memoriam Jhr. Dr. ED. J.

GEVERTS -

RES KALIS, Bias tot x Ken van N ae Peo

ptera Rhopalocera van Nederlandsch-Indié.

Dr. H. J. LYCKLAMA a NIJEHOLT, Aanteekeningen om-

trent Nederlandsche Microlepidoptera È

Pet. VALCK LUCASSEN, Ischnostoma uccidi

(Thoms.) Lac. I

J. C. H. DE MEIJERE, Uber Da deren raven in

Termitennestern leben. nebst über einige weitere,

z. I. neue, gleichfalls aus Djati-Wäldern auf Java .

J. B. CORPORAAL, Further Notes on Cleridae. a

Communication on Cleridae)

G. KRUSEMAN Jr., Tendipedidae Ne PED

Genus Tendipes cum generibus finitimis

De DZ E UVTTENBOOGAART, Die Arten der 4! ad

5 Rotte (im Sinne Reitter’s) des Subgenus Otior-

rhynchus s. str. (Col. Curc.). : :

F. T. VALCK LUCASSEN, Révision du cu Pai

e (Scarabaeidae: Cetoniinae)

r. J. TH. OUDEMANS, Faunistische eavicekenineen

i... Nederlandsche Lepidoptera .

H. E. ANDREWES, A Catalogue of the Ci si

Sumatra.

MALCOLM ceo End EEA (Base No

71). Staphylinidae (Col.) . i

EDUARD REIMOSER en EDW, JACOBSON, alas an

trensis (Bijdrage No. 72). Araneina

Corrigenda.

2 46

47—86

87— 101

102

103— 114

115—118

Mo 2170

217—276

277—308

309—318

319—382

383—395

396—400

401—417

ALO oie

DSCHRIFT VOOR ENT

CRIERIDOF, (CASS,

UITGEGEVEN DOOR

; DE

_ ONDER REDACTIE VAN

SIN

DR J. TH. OUDEMANS, Pror. Dr. J. C. H. DE MEIJERE

: ave Be x ER

F. T. VALCK LUCASSEN.

Dada

x ;

€ wa

}

| TG |

ZES-EN-ZEVENTIGSTE DEEL.

: o JAARGANG 1933.

EERSTE EN TWEEDE AFLEVERING. |

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING.

De contributie voor het lidmaatschap bedraagt f 10.—

per jaar. Ook kan men, tegen het storten van f 100.—

in eens, levenslang lid worden.

Buitenlanders kunnen tegen betaling van / 35.— lid

worden voor het leven,

De leden ontvangen gratis de Æntomologische Berichten

(6 nummers per jaar; prijs voor niet-leden / 0.50 per num-

mer), de Verslagen der Vergaderingen (2 per jaar; prijs

voor niet-leden / 0.60 per stuk) en de Verslagen van de

Vergaderingen der Afdeeling Nederlandsch Oost-Indië (prijs

voor niet-leden / 0.50 per nummer).

De leden kunnen zich voor f 6.— per jaar abonneeren

op het Zydschrift voor Entomologte (prijs voor niet-leden

J 12.—- per jaar).

De oudere publicaties der vereeniging zijn voor de leden

voor verminderde prijzen verkrijgbaar.

Aan den boekhandel wordt op de prijzen voor niet-leden

geene reductie toegestaan.

JAN 7 19395

VERSLAG

VAN DE

ZES-EN-ZESTIGSTE WINTERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN IN

HET COÖPERATIEF RESTAURANT TE AMSTERDAM,

OP ZONDAG 26 FEBRUARI 1933, DES MORGENS TE II UUR.

Voorzitter: De Vice-President, Prof. Dr. J. C. H. DE MEIJERE.

Aanwezig de gewone Leden: Dr. G. BARENDRECHT, Prof.

Dr. L. F. DE BEAUFORT, Ir. G. A. Graaf BENTINCK, K. J.

W. BERNET KEMPERS, H. C. BLOTE, J. BROERSE, Mej. A. M.

BUITENDIJK, J. R. CARON, J. C. CETON, H. COLDEWEY, J. B.

CORPORAAL, A. DIAKONOFF, Prof. Dr. W. M. DOCTERS VAN

LEEUWEN, G. L. VAN EYNDHOVEN, F. C. J. FISCHER, Dr. H.

J. DE FLUITER, J. A. JANSE, P. J. Janse, B. H. KLYNSTRA,

J. KOORNNEEF, G. KRUSEMAN, B. J. LEMPKE, N. LOGGEN,

Dr. D. MAC GILLAVRY, Mej. M. E. Mac GILLAVRY, G. S. A.

VAN DER MEULEN, A. C. NONNEKENS, de Plantenziekten-

kundige Dienst, vertegenwoordigd door den heer T. A. C.

SCHOEVERS, R. A. POLAK, Dr. A. RECLAIRE, E. A. M. SPEYER,

A. STARCKE, Dr. D. L. UYTTENBOOGAART, H. VAN DER VAART,

F. T. VALCK LUCASSEN, Prof. Dr. MAX. W. C. WEBER, P. VAN

DER WIEL, J. C. WIJNBELT, Ir. T. H. VAN WISSELINGH.

Geintroduceerd: Mej. Dr. C. SCHAEFFER en de heer C.

SCHOEN.

‘Afwezig met kennisgeving: Het Eerelid Dr. A. C. OUDE-

MANS en de gewone Leden: G. VAN BEUSEKOM, H. C. L.

VAN ELDIK, P. HAVERHORST, Dr. H.J. LYCKLAMA a NIJEHOLT,

Tijdschr, v. Entom. LXXVI. I

II VERSLAG.

HE) MAC AGE AVR DES J, Wisi, OUDE MANS MID AEG

OUDEMANS, Mr. L. H. D. DE VOS TOT NEDERVEEN CAPPEL.

De Voorzitter opent de vergadering met een kort woord

van welkom, en geeft uiting aan aller leedwezen, dat de

President, Dr. J. TH. OUDEMANS, nog steeds door ziekte ver-

hinderd is, de vergaderingen bi te wonen.

Voorgelezen wordt een brief van Dr. A. C. OUDEMANS,

waarin deze nogmaals dank zegt voor zijne benoeming tot

Berelidi

Als plaats voor de volgende Wintervergadering wordt, op

voorstel van het Bestuur, Utrecht aangewezen.

Hierna zijn aan de orde de

WETENSCHAPPELIJKE MEDEDEELINGEN.

De heer Docters van Leeuwen vertoont materiaal van

de zeldzame gal van Andricus quercus-corticis L., op den ge-

wonen eik gevormd. Deze gal ontstaat in calluswoekeringen,

die zich op wondranden gevormd hebben. De rijpe gal is

sappig en wit of geelachtig en steekt met de bovenhelft uit

den callus naar buiten. Dit gedeelte valt af en de kamer

wordt zichtbaar, omgeven door een ring, waarop regelmatig

wratjes ontwikkeld zijn. Meestal wordt de gal in dit stadium

ingezameld. Spreker kent deze gal van slechts enkele vind-

plaatsen uit Nederland, nl.: Haarlem (G. L. VAN EYNDHOVEN),

Leersum en Doorn en Slagharen (H. DETTMER).

De in Maart uit deze gallen te voorschijn komende wijfjes

leggen hare eieren in de eikeknoppen en in het voorjaar

ontstaan zeer kleine bultjes op de jonge takjes, door Andrzcus

gemmatus ADL. bewoond.

Verder laat Spr. ter bezichtiging rondgaan een door hem

op den top van den Oengaran in Midden-Java gevonden

tak, waarop zeer duidelijke larvengangen van Scolytiden

voorkomen.

De Voorzitter spreekt er zijne voldoening over uit, dat

de heer DOCTERS VAN LEEUWEN thans weer voor goed in

ons midden is, en hoopt, dat hij een vast bezoeker onzer

vergaderingen zal blijven.

VERSLAG. III

De heer Corporaal vertoont de verzameling Bathys-

ciinae van het Zoölogisch Museum te Amsterdam.

Deze uiterst merkwaardige ondergroep der Silphidae (Col.)

telt onder. hare vertegenwoordigers vele soorten, die onder

steenen, mos enz. leven, maar .ook zeer talrijke, die zich

hebben aangepast aan het leven in grotten, en zich daar

tot echte endemismen hebben ontwikkeld, die haar hoogte-

punt bereiken in de genera Leptodirus, Antroherpon, Hadesia

enz. Terwijl het gezichtsvermogen bij deze dieren is verloren

gegaan, hebben zich de sprieten en pooten tot eene buiten-

gewone lengte ontwikkeld. Niettemin loopen zij slechts zeer

langzaam; de lange extremiteiten vervullen meer de rol van

tastorganen.

In de laatste decennién hebben vele onderzoekers de

exploratie der grotten ter hand genomen in Spanje, Italié,

Karst, Balkan enz., terwijl bovenal JEANNEL op buitengewoon

zorgvuldige wijze de systematiek heeft behandeld. Hierbij is

gebleken, zooals te verwachten was, dat in vele grotten, die

niet met andere in verbinding staan, de Bathysciinae zich

tot geheel eigene soorten of subspecies ontwikkeld hebben,

die nergens anders voorkomen. Bij het vertoonde materiaal

is zelfs eene soort, die, kort na hare ontdekking, weer

uitgestorven is, daar de door haar bewoonde grot ver-

woest is.

De Bathysciinae bewonen uitsluitend het palaearctische

gebied, van Spanje tot Wladiwostok. Ook in Noord-Amerika

heeft zich eene Silphide aan het leven in grotten aangepast,

zoo ver bekend nog slechts ééne soort, Adelops tellkampfi

SCHMIDT, die eveneens vertoond wordt. Deze behoort echter

tot de ondergroep der Cholevinae.

De vertoonde verzameling bestaat in de eerste plaats uit

materiaal van de collectie van wijlen ons medelid D. VAN

DER Hoop, die door zijne weduwe aan het Zoölogisch Museum

te Amsterdam geschonken werd, verder van de coll. EVERTS

en ten slotte uit kort geleden aangekochte exemplaren. Door

zeer bijzondere omstandigheden had nl. Spr. in dit jaar eene

bescheiden som gelds ter beschikking, die hij heeft kunnen

besteden om hiaten, o.a. in deze groep, aan te vullen. Dat

is eene satisfactie, die hem slechts zeer zelden ten deel valt.

IV VERSLAG.

Spr. vestigt verder de aandacht op eene mogelijkheid, zich

aan te sluiten bij eene biologische studie- en verzamelreis,

georganiseerd door den heer J. P. STRIJBOS, met een trawler,

die in Juni en Julia.s. ongeveer de route Schotland—Noorsche

Fjordenkust—Bereneiland—Spitsbergen zal volgen, waarbij

met speciale wenschen van deelnemers rekening zal worden

gehouden. Accomodatie en voeding aan boord zullen hoogst

eenvoudig zijn, waardoor het mogelijk is, het bedrag per

deelnemer buitengewoon laag te stellen. Een prospectus met

nadere bijzonderheden wordt rondgegeven.

De heer Speijer deelt iets mede over de interessante en

Maar zee siecht, bekende Ried pra lpi, cenen srocpader

Arachnoidea.

Hoewel er betrekkelijk vele auteurs in deze groep ge-

werkt hebben, zijn de dieren systematisch zeer onvolledig

bekend. Men treft beschrijvingen etc. o.a. aan bij: LINNAEUS,

PALLAS, THORELL, C. L. KOCH, POCOCK, KRAEPELIN, GRA-

VELY, ROEWER. Ook geografisch zijn de zgn. schorpioen-

spinnen slecht bekend. De sroep leeft zeer) verspreid; Min

Afrika, Azié, Amerika en de eilanden van Australie.

Spr. bepaalt zich heden uitsluitend tot enkele algemeene

beschouwingen; eene volgende maal hoopt hij in bijzonder-

heden te kunnen treden. Zoo ligt het in de bedoeling, om

op de eerstvolgende vergadering van de Afd. Zuid-Holland

de typen van acht nieuwe soorten, die ’s Rijks Museum

bezit, te demonstreeren; tevens kan Spr. dan een aantal

van de typen van KRAEPELIN, die hij van het Zoölogisch

Museum te Hamburg ter leen heeft, ter bezichtiging stellen.

En ten slotte enkele nieuwe soorten, die het materiaal van

het Museum te Berlijn blijkt op te leveren.

De groep der ?edipalpi dan valt uiteen in 2 hoofdgroepen:

de Uropygi — met sterk verlengd postabdomen, en de

Amblypygi, die dat missen.

Uropygi, voorbeeld: Thelyphonus caudatus L., draadschor-

pioen, met sterk verlengd, draadvormig postabdomen. De

Uropygi komen in Azië, Australië en Amerika voor. Zeer

dikwijls komen op het postabdomen zgn. ommatidiën voor,

lensvormige organen, tot dusver bekend in één of twee

VERSLAG. V

paar. In eene volgende publicatie hoopt Spr. een vorm te

beschrijven, die 3 paar ommatidién bezit (behoorende tot

het materiaal van Berlijn).

Een tweede belangrijk kenmerk — dat trouwens een

kenmerk van alle Pedipalpi is — vindt men in het spriet-

vormig veranderde. eerste pootpaar, dat volgens vroegere

onderzoekingen bij de Thelyphonidae — de voornaamste

familie der Uropygi — altijd 9 voetleden bezat.

Bij bestudeering van vertegenwoordigers van het neotro-

pische genus Mastigoproctus POCOCK bleek Spr. dat het

aantal tarsleden hier 8 was, waaruit blijkt, dat dit genus

ten onrechte tot de familie der Thelyphonidae gerekend

wordt, en tot eene aparte familie Mastigoproctidae nov. fam.

moet worden gebracht. Om nu tot het talrijkste genus

van de Zhelyphonidae te komen, het geslacht Zhelyphonus

van LATREILLE, zooals het door POCOCK verbeterd is —

POCOCK !) scheidde in 1894 alle soorten met o of 2 paar

ommatidién van de resteerende soorten, alle met één paar

ommatidién, af — bevat, naar Spr.’s inzicht, nog een aantal

zeer heterogene elementen. ,

In een artikel, dat eerstdaags in Singapore verschijnt

over de Pedipalpi van de Kinabalu-expeditie van het Raffles

Museum ?), heeft Spr. er de aandacht op gevestigd, dat by

de vertegenwoordigers van het geslacht 7%e/yphonus LATR.,

em. E. A. M. SPEIJER, bij de geslachtsrijpe wijfjes de leden

van den eersten poot, voornamelijk 5—8, gerimpeld en zwart

gekleurd zijn; bij andere soorten, die Spr. in het genus

Ginosigma nov. gen. brengt, hebben de leden 8 en 9 van

dezen poot een bajonetvorm en bij de overige soorten, die

Spr. tot het genus Minbosius nov. gen. samenvoegt, zijn de

tarsleden van den eersten poot van de wijfjes niet veranderd.

Hierop demonstreert Spr. een Q en & van Thelyphonus

LATR. em. E. A. M. SPEYER caudatus L. en een 9 van Thely-

phonus LATR., em. E. A. M. SPEIJER doriae THORELL en twee

exemplaren van Charon KARSCH grayt (GERV.).

1) Pocock, R. J. Notes on the Thelyphonidae contained in the col-

lection of the British Museum, Ann. Mag. Nat. Hist. XIV, 1894.

2) SPEIJER, E. A. M. A new Pedipalp of Mt. Kinabalu, 1933.

VI VERSLAG.

De heer Polak deelt mede, dat de heer J. C. MoL te

Haarlem de metamorphose van Vanessa urticae L. heeft

gefilmd. Hoewel de film voor een leeken-publiek is bestemd,

had Spr. haar toch gaarne voor onze leden laten draaien, maar

doordat zij tijdens onze vergadering in het theater Tuschinski

vertoond werd, kon dit niet.

Niet alleen is het opklimmen van de nog weeke pop, door

tusschen de nog weeke achterlijfsringen de rupsenhuid te

grijpen, om zich daarna met de staartspits in het spinsel-

heuveltje vast te haken, het wegslingeren van de pas afge-

legde huid, etc., goed opgenomen, maar ook is heel duidelijk

op de film te zien, dat een kort oogenblik vóór de laatste

vervelling de huid der rups in snelle trilling komt. Dit ver-

schijnsel was voor Spr. nieuw. By Vanessa-rupsen is het, door-

dat deze lange doornen dragen, gemakkelijk op de film waar

te nemen. Maar Spr. vermoedt, dat het bij andere soorten,

misschien wel bij alle rupsen en ook bij andere insecten-

larven voorkomt. Hij hoopt in deze richting, in welke de

film eene duidelijke aanwijzing heeft gegeven, meerdere waar-

nemingen te doen. Nu wij eenmaal deze aanwijzing hebben,

zal eene goede loupe wel een voldoend hulpmiddel zijn, om

genoemd verschijnsel te kunnen zien.

Spr., die den heer MOL bij het opnemen van insecten-films

behulpzaam is, heeft als eersteling V. urtzcae L. gekozen,

omdat van deze soort een groot deel van het jaar levend

materiaal in verschillende studia gemakkelijk is te verschaffen.

Hij hoopt, dat er in den loop van dit jaar insecten-films tot

stand komen, waarvan op onze eerstvolgende winterverga-

dering het een en ander kan worden vertoond.

Het blijkt, dat niemand der aanwezigen ooit eene trilling,

zooals de heer POLAK vermeldt, heeft waargenomen.

De heer Schoevers, phytopatholoog bij den Plantenziekten-

kundigen dienst te Wageningen, doet eenige mededeelingen

over insecten, die in den loop van het jaar 1932 om de eene

of andere reden bijzondere aandacht getrokken hebben. 1)

1) Daar de behandelde gevallen in het weldra te verschijnen Verslag

van den Plantenziektenkundigen Dienst uitvoerig besproken zullen wor-

VERSLAG. VII

De kniptor Limonius pilosus LESKE deed te Mook vrij ernstige

schade in een fruitaanplant door het afvreten van meeldraden

en stampers van appelen; op dezelfde plaats beschadigde de

dennensnuittor Brachyderes incanus L. in begin Mei den bast

van jonge appel- en pruimeboomen. In Brabant werden vele

palen van de electrische lichtleiding inwendig uitgevreten

door de larven van den huisboktor, Hylotrupes bajulus L.;

een met veel ophef aangekondigd Duitsch bestrijdingsmiddel

faalde, Thans zal eene andere methode met een ander,

eveneens Duitsch middel worden beproefd. Vervolgens

werd een praeparaat van den Coloradokever vertoond, zoo-

als dat door den Plantenziektenkundigen Dienst ten behoeve

van scholen en cursussen en voor voorlichting wordt ver-

vaardigd.

Daarna behandelt Spr. eenige vlindersoorten, waarbij vooral

vermelding verdient de geconstateerde overgang van het

Larixmotje, Coleophora laricella HB., op douglassparren in een

gemengden aanplant van die boomsoorten en van lariks.

Een nauwkeurig onderzoek naar de levenswijze der karwijmot,

Depressaria nervosa Hw., die in de laatste jaren in Groningen

veel schade heeft gedaan, zal, naast de uitvoering van ver-

schillende bestrijdingsproeven, worden ter hand genomen.

De proeven ter bestrijding der pruimezaagwesp (steenrups),

Hoplocampa fulvicornis K1., hebben in Noord-Holland goede

resultaten gegeven; het juiste tijdstip voor de bestrijding

kan nu voor elk geval worden vastgesteld. Eene andere

bladwesp, de sparrebladwesp, Lygaconematus abietinus CHRIST.,

deed te Bilthoven door het wegvreten der naalden ernstige

schade aan een sparrenaanplant; onder de aangetaste boomen

waren in een vierkanten meter grond niet minder dan ruim

6000 overwinterende cocons aanwezig.

Van de Dipteren wordt vermeld de vlieg Chortophila rubi

vora COQ., de Amerikaansche ,,Raspberry Cane maggot”, die

ook reeds in Duitschland en Zweden is gesignaleerd. De

made maakt gangen in de stengels; het boveneinde daarvan

verwelkt Enkele woorden worden gewijd aan het vraagstuk,

den, wordt, op verzoek van den Spr., die geen tijd kon vinden om een

uitvoeriger overzicht zijner mededeelingen op te stellen, met dit korte

résumé volstaan.

VIII VERSLAG.

hoe de sterke ontwikkeling van vliegen in het Haagsche

stadsvuil, dat te Wijster in Drenthe tot mest wordt verwerkt,

voorkomen kan worden. Waarschijnlijk zal daarover eene

publicatie verschijnen. Het zal niet mogelijk zijn, deze ont-

wikkeling geheel te beletten, maar op betrekkelijk eenvou-

dige wijze zal toch wel eene zeer sterke vermindering van

het aantal vliegen bereikt kunnen worden.

Na nog iets meegedeeld te hebben over eene Thrips-soort,

Liothrips vaneecket PRIESNER, die ook reeds verscheidene

jaren geleden veel schade deed aan lelies en nu weer in uit

Italië geïmporteerde leliebollen werd gevonden, en over den

last, die in Zandvoort werd ondervonden van in tuinen en

huizen binnendringende, overigens geheel onschadelijke

millioenpooten van de soort Fulus sabulosus L., werden nog

eenige middelen en methoden ter bestrijding van schadelijke

insecten kort besproken.

De heer Stärcke vraagt, naar aanleiding van rondgegeven

microphoto’s van larven, naar de techniek, waardoor deze

bijzondere dieptescherpte is verkregen; mej. SCHAEFFER, die

deze photo’s vervaardigde, antwoordt, dat gebruikt is Zeiss

tessar, brandpuntsafstand 7,5; als achtergrond is gebruikt

eene glasplaat of melkglas; zij heeft sterk gediaphragmeerd

en lang belicht.

De heer Speijer heeft in 1914 en 1919 in Twente ook

massale aantastingen van telefoonpalen door Aylotrupes

bajulus L. opgemerkt.

De heer De Fluiter doet

I. Voorloopige mededeeling van enkele resul-

taten, verknesen.bij een onderzock mine steld

naar de parasietenfauna tijdens eene gradatie

van Silpnotia salicis (L.) te Wageningen.

Het massale optreden van Sti/protza salicis (L.), den satijn-

vlinder, in enkele uitgestrekte populierenlanen in de om-

geving van Wageningen en op een niet gering aantal

plaatsen in de Betuwe, gaf aanleiding tot het instellen

van een onderzoek naar de biologie van het schadelijke

insect en naar de parasietenfauna, welke tijdens de gradatie

optrad. Tot dit laatste doel werden in de maanden Mei en

VERSLAG. IX

Juni talrijke stammen van de toen zeer ernstig aangetaste

boomen afgezocht tot het verzamelen van rupsen en para-

sietencocons. Na de vliegperiode der imagines werden in

Juli talrijke eipakketten verzameld. De aldus verzamelde

objecten werden nadien in het laboratorium voor Entomo-

logie te Wageningen geïsoleerd. Verkregen werden de vol-

gende parasietische Hymenoptera 1):

*Hemiteles areator GRAV. &. Q. hyperparasiet.

*Mesochorus marginatus THS. &. 9. hyperparasiet.

*Petalodes (Rogas) unicolor

(WESMAEL) g. 9. primaire larveparasiet.

*Meteorus versicolor (WESMAEL) d‘. Q. primaire larveparasiet.

* Apanteles solitarius (RATZ.) d. 9. primaire larveparasiet.

*Monodontomerus dentipes (BOH.) g'. 9. hyperparasiet.

*Eurytoma appendigaster (BOH.) g'. 9. hyperparasiet.

* Fupelmus urozonus DALM. ©. hyperparasiet.

*Copidosoma boucheanum RATZ. 9. ?primaire parasiet.

TDibrachys spec. (waarschijnlijk

D. boucheanus (RATZ.)) gt. 2. hyperparasiet.

TZutelus spec.? hyperparasiet.

{Habrocrytus emerus (RATZ.) g. Q. hyperparasiet.

TZelenomus nitidulus THOMS.

(? = Zeleas punctulatus RATZ.) primaire eiparasiet.

Van parasietische Diptera ®) werden verkregen:

Carcelia gnava MEIG, primaire larveparasiet.

Pales pavida MEIG. primaire larveparasiet.

Compsilura concinnata MEIG. primaire larveparasiet.

Sarcophaga carnaria L. primaire larveparasiet.

De werking van dit parasietencomplex was zeer inge-

wikkeld, daar vele der verkregen parasieten, hyperparasieten

bleken te zijn.

Het volgende schema geeft hiervan een overzicht:

1) De determinatie der met * gemerkte Hymenoptera werd gecon-

troleerd door Dr. FERRIÈRE te Londen, die der met + gemerkte Hyme-

noptera werd gecontroleerd door Dr. MASI te Genua.

2) De determinatie der Tachiniden werd gecontroleerd door den heer

BARANOFF te Zagreb.

x VERSLAG.

Primaire parasieten. Hyperparasieten.

Eurytoma appendigaster (BOH.).

Petalodes (Rogas) unicolor \ Dibrachys ? boucheanus (RATZ.).

(WESMAEL) Habrocrytus emerus (RATZ.).

A marginatus THS.

| Eutelus spec.

Eurytoma appendigaster (BOH.).

Monodontomerus dentipes (BOH.).

Meteorus versicolor Eupelmus urozonus DALM.

(WESMAEL) ) Dibrachys? boucheanus (RATZ.).

Habrocrytus emerus (RATZ.).

Mesochorus marginatus THS.

Hemiteles areator GRAV.

Apanteles solitarius \ Eurytoma appendigaster (BOH.).

(RATZ.) | Dibrachys? boucheanus (RATZ.).

Copidosoma boucheanum RAZ.

Telenomus nitidulus THOMS.

Carcelia gnava MEIG.

Pales pavida MEIG.

Compsilura concinnata MEIG.

Dibrachys? boucheanus

(RATZ.).

Nadere gegevens omtrent de inwerking der hyperparasieten

op de primaire parasieten zullen op eene andere plaats

uitvoeriger medegedeeld worden,

2. /Komwtenggededeeling over ide biologie van

Microcryptus subguttatus GRAV., het belangrijkste pa-

rasietische hymenopteron van Diprion pini (L.).

Zooals in Spr.’s publicatie „Bijdrage tot de kennis der

biologie en epidemiologie van de gewone dennenbladwesp,

Pteronus (Lophyrus) pini (L.)’, Tijdschr. v. Plantenz. 1932,

Jaane. 738, ala, Fens. MDI her Toy =e reedsnn scene sa0at

werd medegedeeld, parasiteert Mzcrocryptus subguttatus GRAV.

op de zich binnen de cocons bevindende stadia van de

dennenbladwesp, Dzprion pini (L.). Omtrent deze infectie

kan het volgende nog medegedeeld worden:

De larve van Mzcrocryptus subguttatus GRAV. leeft binnen

den bladwespcocon ectoparasitisch, niet alleen op het prae-

pupastadium, doch ook op het pupastadium en zelfs ook

VERSLAG. XI

op het imaginale stadium. De volwassen vrouwelijke Mzcro-

cryptus subguttatus GRAV. boort eerst hare legboor door den

harden coconwand heen en paralyseert vervolgens het zich

binnen den cocon bevindende bladwespstadium, waardoor

dit laatste bewegingloos gemaakt wordt. Vervolgens depo-

neert de sluipwesp tegen den binnenwand van den cocon

een langwerpig ei. Uit dit ei komt na ongeveer 3 dagen

de sluipwesplarve te voorschijn, welke voorts, ectoparasitisch

op het geparalyseerde bladwespstadium levend, hare verdere

ontwikkeling doormaakt. Foto’s, demonstreerende de wijze,

waarop het ei tegen den wand van den cocon gedeponeerd

wordt, laat Spr. circuleeren; ook eene foto van een vrouwe-

lijk volwassen geheel uitgekleurd en van volledig ontwik-

kelde vleugels voorzien exemplaar van de dennenbladwesp,

dat zich echter nog binnen den cocon bevindt, door Mzcro-

cryptus subguttatus geparalyseerd is, en waarbij door de sluip-

wesp een ei tegen den binnenwand van den cocon is afgezet,

wordt gedemonstreerd. De uit dit ei voortgekomen sluip-

wesplarve maakte, ten koste van de reeds geheel uitgekleurde

volwassen bladwesp, normaal hare verdere ontwikkeling door.

Deze groote ontwikkelingspotentie van Microcryptus sub-

guttatus is van zeer veel belang voor het nuttige effect van

dezen parasiet.

fen eval. van „itemddienliche Zweckmäs-

sigkeit” bij Acronycta tridens SCHIFF. en Microplitis sor-

dipes NEES?

Den. 27°". Sept. ’32. werd Spr. cene, rups. gebracht: van

Acronycta tridens SCHIFF., welke vervolgens geïsoleerd werd

en 10 Oct. d.o.v. verlaten werd door eene parasietlarve,

welke een harden en stevigen cocon vervaardigde tusschen

de onderzijde der laatste 3 (7, 8 en 9) abdominale segmenten

van de rups en het blad, waarop deze rups zich bevond.

Hierdoor werd de rups a.h.w. aan het substraat vastgekit.

(Eene foto hiervan wordt ter circulatie doorgegeven). Voorts

bleek elke beweging der abdominale segmenten ten eenen-

male uitgesloten te zijn. Toch werden prikkels, aan deze

segmenten toegediend, gepercipiéerd. Hierop reageerde

de rups dan steeds in dier voege, dat de kop en de

XII VERSLAG.

thoracale segmenten met eene krachtige, zijdelingsche be-

weging naar het object, dat den prikkel toediende, gezwaaid

werden. Zoo was b.v. een aanraken van den parasieten-

cocon, waarbij onvermijdelijk de lange abdominale haren

der rups aangeraakt moesten worden, reeds voldoende, om

de heftige afweerbewegingen van de rups op te wekken.

Zoodoende beschermde deze rups van Acronycta tridens den

cocon van zijn eigen parasiet. Dit verschijnsel kon nog tot

den 5. Nov. d.o.v., na welken datum de rups stierf, waar-

genomen worden.

6 December d.o.v. verscheen uit den parasietcocon eene

Braconide, welke gedetermineerd werd als Mzcroplitis sor-

dipes NEES, eene soort, welke door Claude MORLEY (zie

The Entomologist Vol. 39, 1906, blz. 103) in Engeland

vermeld wordt, als verkregen uit Acrouycta pst L. Van eene

dergelijke verhouding tusschen gastheer en parasiet, als

door Spr. waargenomen werd, wordt echter geene melding

gemaakt. Niet wetende of eene dergelijke „bescherming

van den parasietencocon door den gastheer regel is, wordt

Lepidopterologen en Hymenopterologen vriendelijk verzocht,

aan dit punt nadere aandacht te schenken. Voor inlichtingen

houdt Spr. zich ten zeerste aanbevolen.

Op eene vraag van den heer Schoevers, of het para-

lyseeren van de prooi, dat bij Graafwespen regel is, bij Sluip-

wespen geene uitzondering is, antwoordt de heer DE FLUITER,

dat dit wel een geval van biologische aanpassing zal zijn,

ten behoeve van de ectoparasitische leefwijze der sluipwesp-

larve.

De heer Koornneef doet bij eene medegebrachte, kleine

collectie Hymenoptera de volgende mededeelingen, te be-

schouwen als derde reeks zijner „Losse aanteekenin-

sentovertHymenopteran):

(45) Agrothereutes batavus VOLL. (1873) = Spelocryptus bre-

vipennis KRIECHB. (1893).

In zijne „Nieuwe Naamlijst van Nederlandsche Vliesvleuge-

1) I. Ent. Ber. No. 142, 1925, p. 357— 365. II. Versl. 63e Winterverg.

N.E.V. 1930, p. XLIII—LI.

VERSLAG. XII

lige Insecten”, afgedrukt in T. v. E., dl. XVI, 1873, vermeldt

SNELLEN VAN VOLLENHOVEN onder No. 463 als nieuwe soort

Agrothereutes batavus, gevangen in ,,Zuid-Holland, waarschijn-

lijk Leijden”, door PERRIN, en geeft op blz. 209 de beschrij-

ving en op pl. 9, fig. 1, de afbeelding. De omstandigheid,

dat SCHMIEDEKNECHT de soort ,,da¢avus’ niet noemt, was

voor mij aanleiding, om te onderzoeken, of het werkelijk eene

aparte soort is, of dat ze onder een anderen naam voor-

komt, iets waartoe ik in de gelegenheid was, omdat het door

SN. v. VOLL. beschreven exemplaar voorkomt in de door

wijlen SMITS VAN BURGST samengestelde „Ichneumoniden-

Collectie van het Rijk”, die thans zich in het Entomologisch

Laboratorium van de Landbouwhoogeschool te Wageningen

bevindt en waarin het is overgebracht uit de voormalige

collectie van de Nederl. Entomologische Vereeniging. Daar (en

in de bybehoorende Naamlijst) is het, behalve als batavus, ver-

meld als brevipennis KRIECHB. Overigens stelt v. DALLA TORRE

in zijn „Catalogus Hymenopterorum” de soort identiek (met

een vraagteeken) met Spilocryptus incubitor GRAV., en tracht

MORLEY in Ichneumonologia Britannica, Vol. II, te bewijzen,

dat het werkelijk deze zucubztor is. Indien het al of niet

volkomen of onvolkomen gevleugeld zijn een standvastig

kenmerk is in het genus Sfzlocryptus, zoodat daarop de

onderscheiding der soorten gegrondvest kan zijn (zooals

SCHMIEDEKNECHT doet), dan is zeker MORLEY in zijn bewijs

niet geslaagd, want Sp. incubitor wordt alleen vermeld als

met volkomen ontwikkelde vleugels, terwijl SN. v. VOLL.’s

dier gereduceerde vleugels heeft. Dienovereenkomstig moet

het ondergebracht worden in het subgenus Agrothereutes van

FORSTER. Nader onderzoek leert, dat het inderdaad Spz/o-

cryptus ( Agrothereutes) brevipennis KRIECHB. is. Onder dezen

naam werd de soort naar een exemplaar uit Piémont be-

schreven door KRIECHBAUMER in zijn ,,Cryptiden-Studien”,

in Entomologische Nachrichten, Jhrg. XIX, 1893, p. 54, No. 4.

De strenge prioriteitswet wil nu, dat de naam datavus VOLL.

(1873) behouden blijft, en dus de naam drevipennis KRIECHB.

verdwijnt. Het is overigens lood om oud ijzer, omdat geen

van de twee namen de soort typeert: de naam datavus niet

een dier, dat ook in Zuid-Europa voorkomt; de naam drew-

XIV VERSLAG.

pennis niet, omdat van de drie soorten (of vormen van ééne

soort volgens de nieuwste opvatting; zie SCHMIEDEKNECHT,

Opuscula Ichneumonologica, Supplement-Band, ,,Genus Spilo-

cryptus”, p. 11—12) juist brevipennis de minst korte vleugels

heeft. — Een tweede inlandsch exemplaar vermeldt SN. v.

VOLL. in het „Bijvoegsel tot de Nieuwe Naamlijst’, T. v. E.,

Gl DD 1876; dit vexemplaarsveene war.) 9, aut Melp, lee.

RITSEMA, bevindt zich niet in de Ichneumoniden-Collectie

te Wageningen.

(46) Aptesis longicauda VOLL. (1873) = Obisiphaga steno-

ptera MRSH. (1868).

Deze voor SN. V. VOLL. nieuwe soort wordt in de boven-

genoemde ‚Nieuwe Naamlijst’ vermeld onder No. 467, en

beschreven op pag. 210; zij werd gevonden te „Wort-Rhede”,

in Augustus, door SN. v. VOLL. zelf. Ook dit exemplaar be-

vindt zich in de collectie te Wageningen, met het etiket

Hemiteles longicauda. In de literatuur wordt de soort verder

niet vermeld. Een zeer eigenaardig kenmerk van het onder-

havige dier is de zeer diepe groef in de lengte van het

mesonotum, eene eigenaardigheid, die aan de aandacht van

SN. v. V. ontsnapt schijnt te zijn, doch waarop MORLEY

opmerkzaam maakt in zijne Ichneumonologia Britannica, vol.

II, 1907, en die voor hem aanleiding is tot schepping van

een nieuw genus, Obisiphaga: “the mesonotal sulcus

and the elongate terebra distinguish it from all other Ichneu-

monidae’’, zegt hij (p. 59). Er is dan ook wel geen twijfel

mogelijk, of Aptesis longicauda VOLL. 1873 is identiek met

Obisiphaga stenoptera MARSH. 1868 (Entom. Monthly Mag.,

V, 1868, p. 156, 9, volgens v. DALLA TORRE). De door SN. v.

VOLL. gegeven naam moet dus verdwijnen.

Deze soort schijnt totnogtoe alleen uit Engeland en

Zweden bekend te zijn, en het Nederlandsche exemplaar

behoort tot den vrijwel eenkleurigen vorm, waarvan SCHMIEDE-

KNECHT op gezag van MARSHALL en THOMSON gewag maakt

in zijne Opuscula Ichneumonologica, Suppl.-Band, „Tribus

Hemitelini”, p. 22.

Nog merkwaardiger dan het dier zelf is zijne levenswijze.

Het is, volgens MORLEY, in Engeland in een aantal exem-

plaren gewonnen uit Od¢s¢um muscorum LEACH (vandaar

VERSLAG. XV

ook de genusnaam Obdzsiphaga!), een pseudo-schorpioen, die

tusschen mos leeft. Dit kleine dier spint zich in in een

coconnetje, waarin het zijn eieren legt, die aldus een tijdlang

aan het moederdier vastgehecht blijven; het schijnt, dat in

deze periode de infectie door de sluipwesp plaats heeft.

(47) Pimpla pfankuchi BRAUNS, f. n. sp.

Op de 65° Wintervergadering, te Den Haag, 21 Februari

232, sprak de heer Dr. H. J. DE FLUITER over Lophyrus

pini L. en zijne parasieten, en maakte daarbij o.a. melding

van Pimpla pfankuchi BRAUNS als eene f. n. sp., waarvan het

mannetje nog geheel onbekend was. Om eene toen gedane

belofte te vervullen, wensch ik heden op deze uit Ede

afkomstige soort terug te komen.

Pimpla pfankuchi werd door BRAUNS beschreven in ,,Zeit-

Schmitt... syst. Hymen. ur: Dipt:), V;:)1905,} p.). 1315 naar een

enkel exemplaar uit de omgeving van Bremen (Zie

SCHMIEDEKNECHT, Opusc. Ichneum. III, p. 1108). SITOWSKI

te Poznan, die, evenals de heer DE FLUITER, deze sluipwesp

uit Lophyrus pini verkreeg, had ook enkel wijfjes (zie: Sur

la biologie des parasites de Lophyrus Latr. in ,,Roczniki

Nauk Rolniczych i Lesnych”, T. XIV, 1925 en volgens brief

aan Dr. DE FLUITER van Oct. ’32), zoodat wel aangenomen

mag worden, dat het mannetje buiten Nederland nog niet

bekend is. Wat de wijfjes betreft, waarvoor BRAUNS eene

lengte van 8 mm. opgeeft, variéert de lengte der 7 Neder-

landsche exemplaren tusschen: 8 en 12 mm.; de beide

mannetjes zijn resp. 7 en 10 mm. lang. Het o& komt, wat

de sculptuur betreft, geheel met het wijfje overeen: boven-

kop en meso- en metapleuren spiegelglad, voorkop, meso-

en metanotum fijn gestippeld en tamelijk glanzend, achterlijf

lederachtig gerimpeld en tamelijk dof met de gewone bulten

van de Pimpla’s en naar achter divergeerende groeven aan

de basis van het tweede segment; de area superomedia

volkomen gesloten en glimmender dan de rest van het

metanotum. Zooals gewoonlijk is het bonter gekleurd dan

het Q: lichtgeel zijn de geheele voorzijde van den kop met

inbegrip van de monddeelen (op de bruine tanden der voor-

kaken na) en de onderzijde van de eerste twee sprietleden

(de bovenzijde dezer leden zwart), de geheele voor- en middel-

XVI VERSLAG,

pooten (de achterzijde der dijen licht rood aangeloopen), de

dijringen (trochanters) der achterpooten. Rood zijn: de sprie-

ten (bij het wijfje zwartachtig), de heupen en dijen der achter-

pooten. De achterschenen zijn aan de basis en de binnen-

zijde geelachtig (duidelijker dan bij het 9), aan den top en

de buitenzijde donker, roodbruin tot zwartachtig. De tarsen

der achterpooten zijn eveneens donker, de basis van het

eerste lid licht van kleur. Aan het achterlijf zijn de rug-

segmenten zwart met wit- of roodachtigen achterrand, de

buiksegmenten licht gekleurd met op het tweede tot zesde

segment eene zwarte vlek aan weerszijden van de midden-

plooi 1).

(48) Batazonus lacerticida PALLAS (1771). f. n. sp.

In eene doos met ongedetermineerde sluipwespen, be-

hoorende tot de nalatenschap van wijlen den heer SMITS

VAN BURGST en thans aanwezig in het Entomologisch

Laboratorium der Landbouwhoogeschool te Wageningen,

vond ik twee exemplaren (QQ) van dit groote en mooie

dier, „unsere gröszte und schönste Psammocharide”, zegt

SCHMIEDEKNECHT. Met zijne hooggele met een zwarten rand

afgezette vleugels, zijne roodgele sprieten en pooten, en gele

teekening op een diepzwarten, eenigszins pubescenten onder-

grond, maakt het dier een beslist exotischen indruk. Het

schijnt dan ook beschouwd te mogen worden als eene naar

het Noorden en Westen afgedwaalde soort van een in warme

streken thuisbehoorend geslacht. ,,Die Gattung scheint ihre

Hauptverbreitung in der orientalischen Region zu haben

1) Beschreibung des bis jetzt unbekannten g' von Pimpla pfankucht

BRAUNS: Die Skulptur des g' stimmt ganz mit der des 9. Wie bei

vielen Pimplinen ist die helle Färbung ausgedehnter beim o als beim

9; hellgelb sind die ganze Kopfvorderseite, die Mundteile bis auf die

braunen Mandibelzähne und die Unterseite der ersten beiden Fuhler-

glieder (Oberseite schwarz!) einbegriffen, die ganzen vorderen Beine

(die Hinterseiten der Schenkel etwas rot angehaucht) und die Trochan-

tern der Hinterbeine. Rot sind: die Fuhlergeissel (die des 9 schwarzlich)

und die Hüften und Schenkel der Hinterbeine. Die Hinterschienen sind

rotbraun bis schwarzlich, die Basis und Innenseite deutlicher gelblich

als beim 9. Die Tarsen der Hinterbeine sind gleichfalls dunkel mit

heller Basis des Metatarsus. Die Hinterleibstergite sind schwarz mit

weiszlichem etwas ins Rote gehendem Hinterrand, die Sternite bleich

mit jederseits der Bauchfalte einem schwarzen Fleck auf dem 2. bis

6. Segment.

VERSLAG. XVII

und könnte van da aus in die paläarktische Region ein-

gedrungen sein, vielleicht auch in die nearktische Region”,

zegt HAUPT (Monographie der Psammocharidae (Pompilidae)

von Mittel-, Nord- und Osteuropa, D.E.Z. 1926— 27, Beihefte,

p. 253). — Volgens HAUPT is onze soort verspreid over

Zuid-, Midden- en Oost-Europa, vooral in heistreken. Een der

Nederlandsche exemplaren draagt het etiket ,,Bennekom”,

zonder datum of vinder. Zeer zeker is dit de noordwestelijkste

vindplaats, en als zoodanig wel merkwaardig. PALLAS schijnt

waargenomen te hebben, dat de wesp kleine hagedissen

doodde en in haar nest bracht en gaf haar daarom den naam,

dien ze thans weer draagt. Overigens fourageert ze, evenals

de andere Psammocharidae, met spinnen.

(49) Het onderzoek van de door Rector CREMERS te

Maastricht, en op zijne aansporing door eenige andere per-

sonen, in Zuid-Limburg verzamelde Hymenoptera heeft tot

heden tot de verrassende uitkomst geleid, dat er als nieuw

voor ons land drie bijensoorten en drie bladwespensoorten

gevonden werden. Bovendien is eene nieuwe vindplaats bekend

geworden voor Crocisa scutellaris F. (zie No. 38 van mijn

„Losse Aanteekeningen” in het Winterverslag van 1930),

n.l. Brunssum. Naar aanleiding van de vondsten het volgende:

1°. Bombus lapponicus F., f.n.sp., Maastricht 20.7.32, 9.

Misschien een dier, dat op den vliegdienst tusschen Lapland

en de Pyreneeén, of wel op de route Alpen—Schotsche

Hooglanden eene noodlanding heeft moeten maken, want

merkwaardigerwijze ligt Zuid-Limburg precies op het kruis-

punt dezer luchtlijnen, die de vier landstreken diagonaal

verbinden, waar deze boreale en alpine soort voorkomt. De

typische vorm komt alleen in het hooge Noorden voor,

zelfs tot op Nova Zembla; de dieren in genoemde hoog-

gebergten behooren tot verschillende variéteiten, die met

elkaar ten minste dit gemeen hebben, dat van het achter-

lyf hoogstens het eerste en tweede, meestal alleen het eerste

segment niet rood zijn. Tot welke ons Limburgsch exem-

plaar behoort, zou ik niet zeker kunnen zeggen; de kop is

geheel zonder geel, dus ook de schedel, de prothorax draagt

een tamelijk vagen gelen band, het schildje gele haren

tusschen de zwarte, het zwarte eerste achterlijfssegment twee

XVIII VERSLAG,

bundels gele haren; de segmenten 2 tot 6 zijn gehee

geelachtig rood.

(50) 2°. Andrena lathyri ALFKEN f.n.sp., Borgharen,

11,6. 32, 9. Deze soort is van de andere met witte banden

op het achterlijf versierde soorten gemakkelijk te onder-

scheiden, doordat het klauwendragende lid der achtertarsen

sterk verdikt is, waardoor het dier eenige gelijkenis heeft

met eene Melttta-soort, en doordat het laatste achterlijfs-

segment diep ingesneden is.

(51) 3°. Coelioxys aurolimbata FöRST., f.n.sp., Maastricht,

20 en 23.VII.’32, 9%. Het wijfje is gemakkelijk daaraan te

herkennen, dat de punt van het laatste achterlijfs-rugsegment

naar boven gebogen is; het mannetje aan een klein tandje

tusschen de beide onderste einddorens van het achterlijf.

Verder is bij het wijfje het voorlaatste buiksegment met

een prachtig goudkleurige franje gezoomd; vandaar zeker

de naam van het dier. Volgens SCHMIEDEKNECHT parasiteert

deze soort bij Megachile ericetorum; zij is in Noord-Duitsch-

land zeer zeldzaam.

(S2) 4c. Emp hts cingulatusi. SCOR Al anmspem Bande)

10.632, Q. In grootte, habitus en kleurverdeeling gelijkt

deze bladwesp zeer sterk op de algemeene £. cinctus L.,

waarvan ze zich onderscheidt, doordat ze rijkelijker met wit

versierd is; dit evenwel op een zoo weinig in het oog val-

lende manier, dat het, mede in verband met haar voor-

komen door geheel Europa, niet te verwonderen zou zijn,

als ze in sommige collecties daarmee vereenzelvigd was.

(53) 5°. Athalia rufoscutellata Mocs, f.n.sp, Maastricht,

ı en 10.VI.’32, % (var. mocsaryz KNW.). Onderscheidt zich

van de andere kleine Athalza’s (glabricollis THOMS., bicolor

LEP., Zineolata LEP.) van ongeveer dezelfde afmetingen door

den korten, van voren recht afgeknotten clypeus, de geheel

zwarte sprieten en den op de tegulae na geheel zwarten

mesothorax. Bij het 9, waarnaar voor het volgende seizoen

verlangend wordt uitgezien, is het schildje meestal rood.

(54) 6°. Selandria coronata Kr, f. n. sp, Maastricht,

25.VI.’32, ©. Van deze soort wordt de var. analis THOMS.

die vroeger als een zelfstandige soort beschouwd werd, reeds

genoemd in de bekende lijst van Nederlandsche Blad-

„VERSLAG. XIX

wespen van Dr. J. TH. OUDEMANS. Bij de variëteit zijn alleen

de bovenlip en de tegulae wit, bij den typischen vorm

bovendien de clypeus en de hoeken van het pronotum. De

larven leven op Polystichum filix-mas en Asplenium filix-

femina (Mannetjes- en Wijfjesvaren).

(55) Oxybelus mandibularis DAHLB. (= variegatus WESM.),

f.n.sp., Rhenen, 25.7.’30, Q, is zeker een van de fraaiste Oxybe-

lus-soorten. Determinatie met den ouden SCHIEDEKNECHT,

met de tabel van MAIDL in den nieuwen en met de Faune

de France, vol. ro, van BERLAND voert met voldoende

zekerheid naar mandibularis DARLB. Vergelijking echter van

het exemplaar met de beschrijving van WESMAEL in „Revue

critique des Hyménoptères Fouisseurs”, 1852, p. 162, brengt

eenige twijfeling teweeg. Op gezag van den heer BOUWMAN,

die in de gelegenheid was, GERSTACKERS „Über die Gattung

Oxybelus Latr.’’ (Zeitschr. f. d. ges. Naturw. 1867) te raad-

plegen, moeten we het er voor houden, dat ons dier werkelijk

de zeer zeldzame O. mandibularis is.

(56) Pachynematus laevigatus ZADD., f. n. sp., Rhenen,

6.6. 32, 9. Deze bladwesp, welker achterlijf, op het geel-

roode uiteinde na, geheel zwart is, en die een bijna kleur-

loos pterostigma heeft, is volgens ENSLIN, Die Tenthredi-

noidea Mitteleuropas, totnogtoe alleen in Duitschland ge-

vonden. Het 5 is nog onbekend, en van de levenswijze

weet men niets. 3

(57) Zenthredella solitaria SCOP.

In No. 22 van mijne ,,Losse Aanteekeningen” noemde ik

deze soort als een teruggevonden verloren gewaand schaap.

De levenswijze van dit dier is onbekend, en ENSLIN (t.a.p.

p.67) drukt zich heel voorzichtig uit met te zeggen: ,,Die

Imago fangt man besonders an Tithymalus” — met deze

plant wordt bedoeld: Euphorbia. Toen ik nu in den voor-

zomer van ’32 aan den Rijnoever bij Rhenen in de gelegen-

heid was, het dier in groot aantal en gedurende verschei-

dene weken waar te nemen, besloot ik zoo mogelijk meer

van de levenswijze te weten te komen. De dieren vlogen

steeds rond tusschen de planten van Euphorbia esula, die

er uiterst veelvuldig groeit; de paring van de zeer hetero-

gene geslachtsdieren nam ik er herhaaldelijk waar, evenals

XX VERSLAG.

tusschen de exemplaren, die ik thuis met Euphorbia-planten

in een opkweekglas ingesloten had. Dat de bladwesp werke-

lyk op de Euphorbia haar larvetoestand doormaakt, wordt

bewezen door het feit, dat ik de wijfjes op de bekende

wijze de bladeren heb zien inzagen, en daarna de plek om

de insnijding sterk zien opzwellen, wat er op wijst, dat er

een eitje in de gemaakte wonde geschoven was. Verder

gaat mijne kennis tot heden helaas niet, want er is hier op

aarde weinig, dat minder duurzaam is dan een Euphorbia-

blad: de teere blaadjes verdroogden of verrotten spoedig,

en van de kweek kwam natuurlijk niets terecht. Ik hoopin

het aanstaande voorjaar tijdig mijn maatregelen zoodanig

te nemen, dat ik later de wespen thuis op levende en in

het leven blijvende planten kan overbrengen.

Merkwaardig is het, dat de vrouwelijke wespen alleen de

omwindselbladeren van de bloeiwijzen inzaagden,en niet de

gewone stengelbladeren; zou dit misschien hiermee in ver-

band kunnen staan, dat de stengelbladeren van de genoemde

Euphorbia vrij spoedig verwelken en afvallen?

Minder gelijkenis dan tusschen de mannetjes en de wijfjes

van deze bladwesp heeft men zeker zelden aangetroffen:

de wijfjes zijn rood-en-zwart, de mannetjes groen-en-zwart,

beide met gele teekening.

ENSLIN noemt de lichte deelen van het mannetje geel-

en witachtig. Het is zeker niet noodig, dat ik met den

geleerden schrijver over de kleuren ga twisten als de befaamde

reizigers van STARING op de ruïnen van Carthago over de

kleuren van het kameleon; de kwestie zal eenvoudig zijn,

dat ENSLIN'S beschrijving gemaakt is naar gedroogde ver-

schoten museumexemplaren; men weet het, groen is een

teere kleur. Hier moge daarom een korte beschrijving van

het mannetje volgen naar de in 1932 gevangen exemplaren:

kop zwart met bleekgelen clypeus, bovenlip, voorkaken (deze

met zwarte punten) en wangen; de tasters groen; de sprieten

zwart, met de onderzijde vooral tegen het einde groen.

De thorax zwart-en-groen: zwart is de geheele rugzijde;

groen zijn de onderrand van den prothorax, de propleuren,

een deel van de meso- en metapleuren, de geheele onder-

zijde. De pooten zijn geel-groen met zwarte lengtestrepen

VERSLAG. XXI

over de geheele achterzijde (behalve aan de voordijen); de

tarsen van de achterpooten geheel zwart op de onderzijde

van het klauwdragende lid na. De vleugels zijn lichtgrauw

berookt, de aderen donker; van het gedeeltelijk door-

schijnende pterostigma is de dikke voorrand groen. Het

achterlijf is groen, zwart geteekend; zwart zijn de eerste

twee en laatste drie rugsegmenten; de middelste segmenten

(dus 3, 4 en 5) zijn groen met een weinig zwart aan den

voorrand; de zijden en buikzijde van het achterlijf zijn ge-

heel geel-groen.

De heer de Meijere vermeldt de volgende, hem onlangs

uit Java toegezonden Dipteren :

1°. Plecticus histrio n.sp. Van bijna alle andere soorten

van dit in den Archipel verbreide Stratiomyiden-genus te

onderscheiden door de langsstrepen op den thorax. De

soort is door Dr. KALSHOVEN gekweekt uit door een boorder

aangetaste bamboespruiten. De ledige puparia zijn er bij

gevoegd; deze zijn opvallend sterk afgeplat, overigens ge-

lijkend op die van Sargus en verwanten.

2°. Systropus blumei SN. V. VOLL., in 1862 door SNELLEN

VAN VOLLENHOVEN beschreven, maar in de collectie van

Artis tot dusverre ontbrekend, nu door Dr. KALSHOVEN op

den Gedeh teruggevonden. Sommige soorten van dit zeer

op sluipwespen gelijkende genus der Bombyliidae zijn uit

Limacodiden gekweekt.

3°. Chaetodacus mcgregort BEZZ1, door Dr. FRANSSEN uit

vruchtschil van Gnetum gnemon verkregen. Dit genus bevat

een aantal bekende fruitvliegen; de nu gekweekte is van

de Philippijnen beschreven. Door het geheel gele aangezicht

gelijkt zij op Ch. zmpunctatus DE MEIJ., maar deze wijkt o.a.

door eene gele middenstreep op den thorax af.

4°. Lonchaea gibbosa DE MEIJ., uit bloemen van Citrus

gekweekt door Dr. FRANSSEN en L. obscuripennis DE MEI].

en setifera DE MEIJ., beide uit vruchten, door Dr KALS-

HOVEN. £. gibbosa heeft spr. vroeger van Dr. VAN DER GOOT

uit lombok- (Capsicum-) vruchten ontvangen, en van Prof.

ROEPKE uit bloemen eener Papilionacee, Sesbania grandiflora.

Onze Europeesche Lonchaea’s leven als larve meest achter

XXII VERSLAG.

boomschors, en dan dikwijls bij schorskevergangen, in allerlei

plantenstengels, soms ook in koemest of vergane planten-

deelen, terwijl Z. laszophthalma MACQ. galvormige verdik-

kingen maakt aan uitloopers van Cynodon dactylon. PERRIS’

meening, dat de bij schorskeverlarven gevondene niet uit-

sluitend van den afval leven, maar ook carnivore neigingen

hebben, is niet bevestigd.

Voorts herinnert Spr. eraan, dat kort geleden in de Entom.

Berichten. vanı 1 Nov.324(No}X33)NdeXheern DE) HEUER

voor eene der Tachinen uit Dzprion (Lophyrus) pini L.,

Diplostichus tenthredinum B.B, die binnen den Lophyrus-

cocon verpopt en waarbij de vlieg later een gepraeformeerd

dekseltje bij het uitkomen opendrukt, heeft aangenomen,

dat dit dekseltje door de vliegenlarve was losgesneden.

Nu vond Spr. in BAER’S verhandeling: Die Tachinen als

Schmarotzer der schädlichen Insekten, 1921, aangegeven

(p- 37), dat volgens HARTIG, die het eerst! op dit uiterst

merkwaardige geval attent maakte, dit geschieden zou door

de bladwesplarve zelve, nadat deze den cocon op normale

wijze gesponnen had. Nieuwsgierig te weten, wat HARTIG

precies vermeldt, heeft Spr. het tijdschriftdeel, dat diens

verhandeling bevat (Jahresber. Fortschr, Forstwiss. Bd. I,

1837) te Tharandt aangevraagd en juist den vorigen avond

ontvangen. Dat HARTIG hier van „Zachina jantthrix HART.”

spreekt, is van minder belang. Er staat: „Raupen des L.

frutetorum, welche Maden der Tachina janithrix beherbergen,

die sich wie jene der 7. 2nclusa und simulans im Innern

der Cocons verpuppen, fertigen die Gespinnste überall gleich

dicht und derb wie gewöhnlich, schneiden aber nachher

am einen Ende des Cocons einen kleinen kreisrunden Deckel

ab, der jedoch durch die äussersten Fäden noch in seiner

Lage erhalten wird... In diesem Falle ist allerdings eine

Möglichkeit vorhanden, dass die ganze Einrichtung von der

Fliegenlarve vor ihrer Verpuppung herrührt... Beachtet

man aber die beiden vorhergehenden Falle, wo die Sorge

für das Auskommen und die Sicherheit der Schmarotzer

unbedingt von der Raupe ausgeht, so wird auch im letzteren

Falle dies das Wahrscheinlichere”.

Eigenlijk waargenomen heeft HARTIG dit dus niet, theore-

VERSLAG. XXIII

tisch mogelijk schijnt dit intusschen wel. Spr. wil in deze

zaak absoluut geene partij kiezen. Bij den eenigen cocon met

uitgekomen vlieg, die in zijn bezit is, lag de ledige huid

der bladwesplarve aan de tegenovergestelde zijde van die,

waar het dekseltje vastgehecht blijft, wat niet pleit tegen

eenig verband. Intusschen achtte hij het van belang, hier

van HARTIG’s meening melding te maken en daardoor nader

onderzoek of nadere opgaven uit de literatuur, waarin moge-

lijk alreeds eene geargumenteerde tegenspraak van HARTIG’s

aanname te vinden is, uit te lokken.

De heer De Fluiter merkt op, naar aanleiding van Prof.

DE MEIJERE’s mededeelingen over de Tachinen uit Dzprzon

pini, dat tegen de hypothese van HARTIG het volgende

pleit: De bladwesplarve, welke tot het maken van een cocon

overgaat, vertoont typische afwijkingen in bouw van de

„vrije” larve. Deze bestaan in de eerste plaats hierin, dat

de kop der larve in dit ,,inspinstadium” in het geheel niet

meer uitkleurt en zwak gechitiniseerd is. Na het vervaar-

digen van den cocon, dus in het praepupastadium, is de

houding der larve binnen den cocon van dien aard, dat van

praeformatie van een deksel geene sprake meer kan zijn. De

praeformatie van het deksel zou dan tijdens het spinnen-van

den cocon plaats moeten vinden, b.v. door op de plaatsen,

welke de grens van het deksel zullen vormen, den cocon

losser te spinnen. Dit lijkt Spr. echter niet waarschijnlijk.

Spr. meent dus, dat het geheele vraagstuk nog een pro-

bleem blijft, waarover de meeningen (HARTIG, SCHEIDTER,

PRELL, BAER) verschillen, en waaraan nog nader aandacht

geschonken dient te worden.

Toch meent Spr., dat de verschijnselen er op wijzen, dat

het deksel gepraeformeerd wordt door de Tachinenlarve en

niet door de bladwesplarve |).

1) De heer DE FLUITER maakt mij nog opmerkzaam, dat RATZEBURG

(Die Forstinsekten, Deel 3, p. 167—168) HARTIG’s mededeeling aldus

overneemt: Die beiden ersten Arten (M. inclusa und simulans) finden,

wenn sie ausfliegen wollen, das Ende des Cocons,in welchem sie liegen,

ganz lose versponnen, und an dem die janithrix beherbergenden Tonn-

chen ist gar an ihrem Kopfende ein kreisformiges, nur von wenigen

Seidenfiden gehaltenes Deckelchen kreisrund abgeschnitten, sodass in

allen diesen Fallen die Fliege, wenn sie ihr Tonnchen durchbricht,

XXIV VERSLAG.

De heer Kruseman laat eenige rupsen van Malacosoma

neustria L., welker kleuren en haren zeer fraai geconser-

veerd zijn, rondgaan. De conservatie berust op hetzelfde

principe, als de methode van den heer POLAK, en is als

eene modificatie van zijne droogmethode te beschouwen.

Eerst werden de rupsen een nacht over in het bekende

„fixatief van Carnoy”, dit is 6 deelen absoluten alcohol,

1 deel ijsazijn en 3 deelen chloroform, gebracht. Daarna

werd dit fixatief door absoluten alcohol vervangen. Na

eenige malen den alcohol ververscht te hebben, om het

fixatief goed uit te wasschen (deze behandeling duurt

ongeveer eene week), werd bij kleine hoeveelheden tegelijk

xylol aan den alcohol toegevoegd, om ten slotte na 2 dagen

het mengsel xylol-alcohol door zuiveren xylol te vervangen.

Dit bijvoegen van xylol moet met zorg gebeuren, daar

anders de rupsen schrompelen. In zuiveren xylol, die 2 maal

ververscht werd tot uitspoeling van den alcohol, bleven de voor-

werpen ongeveer 14 dagen, om daarna op een stuk filtreer-

papier gedroogd te worden. Bij dit drogen lette men er

vooral op, dat de dieren direct in den juisten stand ge-

bracht worden; doet men dit later, dan breken de dieren

doormidden.

De heer Reclaire heeft van den heer K. SCHMIDT te

Fürth vernomen, dat vermoedelijk Camptotelus lineolatus

SCHILL. (Rhynchota, Hemiptera) niet in Duitschland voor-

komt; de soort is klaarblijkelijk tot nu toe verward met

C. costalis H.S. Aan de hand van een met schetsteekeningen

verduidelijkte publicatie van den heer S. werd het Spr.

onmiddellijk duidelijk, dat de uit Hilversum vermelde ex.

tot costalis H.S. behooren. C. lineolatus is dus in de lijst

der Nederlandsche Hemiptera te vervangen door C. costalis,

Of C. Zineolatus in het omliggend gebied voorkomt, staat

sogleich auch die Offnung des Blattwespencocons sprengt”. In eene

noot voegt hij er bij: ,,Die Afterraupe hat hier also wahrscheinlich

selbst Anstalt getroffen den Feind in Freiheit zu senden, wenn nicht

etwa die Fliegenmade vor ihrer Verpuppung zu ihrer künftigen Befreiung

selbst die Vorstalten getroffen hat, was nicht ganz unmöglich ist”.

Feitelijk dus hetzelfde, wat HARTIG ook reeds aangeeft. DE MEIJERE.

VERSLAG. XXV

te bezien. De beschrijving der beide C.-soorten in de tabellen

van STICHEL is onvoldoende; bevredigend zijn zij in PUTON’s

synopsis gekenmerkt.

Verder vertoont Spr. een ex. van Asczodema obsoletum FIEB.,

eene, voor zoover hem bekend is, tot nu toe nog niet in

ons land aangetroffen Capside. Het ex. was door den heer

A. M. SCHOLTE S.J. 7.’31 bij Spaubeek op brem gevonden

en werd welwillend voor Spr.’s verzameling afgestaan. Het

dier vertoont op het eerste gezicht groote overeenkomst

met sommige Orthotylus-soorten, waarvoor Spr. het dan

ook eerst hield; bij nader onderzoek bleek echter, dat het

geen Orthotylus kon zijn; de heer SCHMIDT te Fürth her-

kende het ex. als Asciodema obsoletum. Ook in de literatuur

wordt deze soort o.a. van brem vermeld.

Spr. noemt nog eenige var. van reeds in ons land bekende

soorten, die, voor zoover hem bekend is, nog niet bij ons

waren waargenomen, nl.:

Rhyparochromus chiragra F., var. nigricornis DGL. door

hem zelf 9.6.31 te Schin op Geul op eene droge, warme

helling aan den voet van kruiden met den nominaatvorm

gevonden.

Temnostethus pusillus H.S., var. gracilis HORV. Een brach.

ex. vond Spr. 30.731 op Schovenhorst te Putten, Vel;

een macr. ex. bleek hij 3.8.°23 te Beetsterzwaag aangetroffen

te hebben.

Anthocoris gallarum-ulmi DE G., var. femoralis WESTH.

werd door den heer A. M. SCHOLTE te Maastricht 21.3.’31

op Prunus waargenomen.

Calocoris roseomaculatus DE G., var. fuscosignata STICH.

en supervacua STICH. werden door Spr. met den nominaat-

vorm te Hilversum gevonden; het zijn afwijkingen, die min

of meer duidelijk in den nominaatvorm overgaan; de namen

zijn door STICHEL gegeven in plaats van de aanduidingen

met Grieksche letters door REUTER.

Camptozygum pinastri REUT., var. aequalis VILL., nigro-

lineata STICH. en fieberî STICH. klopte Spr. te Hilversum

met den nominaatvorm van grove den; alles, evenals de

var. maculicollis MLS., bijna uitsluitend gdo.

XXVI VERSLAG.

Deraeocoris ruber L., var. gothica SCHRK. werd te Rhenen

22.7. 31 door den heer KOORNNEEF aangetroffen.

Heterocordylus genistae SCOP. werd door Spr. te Doetinchem

18.6. 31 op brem gevonden; tot nu toe was deze soort

alleen twijfelachtig van Hilversum bekend.

Psallus roseus F., var. querceti FALL. De vermelding van

Vlieland blijkt ook op deze var. betrekking te hebben;

Spr. vond haar ook nog te Denekamp 7.832 op smal-

bladerige wilg met de var. dilutus D. SC.

Microsyuamma bohemant FALL., var. putoni REUT. vond

de heer VAN DER WIEL te Zandvoort 12.7.’29 en Spr. 12.7.’31

aldaar alsmede 28.7—3.8.’31 te Vlieland op kruipwilg met

den nominaatvorm.

De heer Mac Gillavry vindt ook REUTER’S aanduidingen

der svarieteitene met apn enz. zeermwoldoende te meer,

daar er zeer vele overgangen voorkomen.

De heer Stärcke spreekt over de larven der Doli-

choderinen.

De Dolichoderinen zijn eene betrekkelijk kleine subfamilie,

die hare vertegenwoordigers voornamelijk in de tropen heeft,

en waarvan slechts eene soort, Zaprnoma erraticum LATR.,

bij ons in Zuid-Limburg en hier en daar, doch zeldzaam,

op de hoogere gronden voorkomt. Gelukkig kwam Spr. door

de heeren P. en L. BELS, te Haarlem, in het bezit van twee

fraaie kolonietjes van eene, in kassen aldaar indigeen ge-

worden tropische, zeer kleine miersoort, tot deze groep be-

hoorend, nl. Zapznoma melanocephalum F., en later brachten

zij hem eene kolonie van een /ridomyrmex, die in Europa

en N.-Amerika eveneens in kassen voorkomt, en tot de groep

van /. iniquus MAYR behoort. Onder dezen naam heeft Spr.

haar gesignaleerd uit kassen te Loosdrecht in zijne lijst

van 1927.

Het blijkt, dat ieder, die haar aantrof, ze verschillend

heeft gedetermineerd; de werksters van deze groep-soorten

zijn ongeveer niet van elkaar te onderscheiden. In Spr.’s

kolonie bevonden zich ook mannetjes en die maken het

waarschijnlijk, dat het eene nog onbeschreven soort is, die

Spr. voorloopig aanduidt als /ridomyrmex cellarum. In deze

VERSLAG. XXVII

kolonies kon Spr. het leven, dat vrij sterk afwijkt van dat

van onze inheemsche groepen, goed nagaan.

De Dolichoderinen trokken Spr.’s aandacht, omdat daartoe

behoort /ridomyrmex humilis MAYR., een tropicopoliet, uit

Amerika afkomstig en die de warme en warm gematigde

gewesten in ongehoorde mate heeft veroverd, zoodat zij in

de Zuidelijke Staten der U.S.A. speciale afweer-laboratoria

heeft noodig gemaakt, de bananencultuur op de Canarische

eilanden, de sinaasappelcultuur in Portugal ernstig bedreigt,

Bordeaux is binnengedrongen, in de Kaapkolonie tot eene

pest is geworden en overal met de menschelijke cultuur

meetrekt en de inheemsche miersoorten vernietigt. Dat doet

zij niet door hare vreeselijke wapenen; het is een zeer klein

miertje, met weeke huid en volstrekt niet sterk ontwikkelde

kaken. Zij doet het door twee eigenschappen: snelle onto-

genese en sterk ontwikkelde sociale eigenschappen.

Iridomyrmex humilis is de eenige miersoort, waarvan de

kolonies elkander niet schijnen te bestrijden, en in het najaar

zelfs gezamenlijk winterslaap gaan houden. Aangezien zelfs

de mensch dit stadium nog niet heeft bereikt, kan men

Iridomyrmex humilis het meest sociale dier ter wereld noemen.

De larven van deze Dolichoderinen — Spr. onderzocht

Dolichoderus, Tapinoma en [Iridomyrmex — vertoonen de vol-

gende eigenaardigheden.

I. Zij blijven hun geheele leven onbehaard of gebrekkig

behaard. De andere mierenlarven zijn alleen ongeveer den

eersten dag onbehaard; zij zijn dan kleverig, daarna ver-

vellen zij en krijgen twee soorten haren, acrochaeten van

verschillenden vorm en grootte, die zorgen dat zij niet te dicht

op elkaar komen, en oncochaeten, grooter en met hecht-

haken, die zorgen dat zij in bundels samen weggedragen

kunnen worden. By Dolichoderus vond Spr. geene haren, bij

Tapinoma alleen aan de laatste segmenten, bij /rzdomyrmex

overal, doch kort, dun, en alleen van de eerste soort, dus

geene oncochaeten. Daarentegen zijn deze larven kleverig.

Bij fixatie in formol of alcohol zijn zij omhuld door eene

vrij dikke laag van een gel, dat in flarden of vlokken erbij

hangt. Op den prothorax liggen bij de jonge Zapznoma-larve

(van 7. melanocephalum) eenige groote papillen, die tot deze

XXVIII VERSLAG.

afzondering wellicht in eenig verband zouden kunnen staan.

Bij de oudere larven zijn zij relatief veel kleiner. In Spr.’s

Tapinoma-kolonies wordt een deel der larven rustig verpleegd,

terwijl zij tegen het dekglas gekleefd liggen.

Ook de /ridomyrmex-larven kleven aan het glas. Deze

vertoonen op het midden van den rug een merkwaardig

knobbeltje; de huid ís daar verdikt en draagt 2 sensillen,

eene groote en eene kleinere, waarvan zenuwvezels uitgaan.

De rol van dit knobbeltje is Spr. niet bekend. Het wordt

niet bijzonder belikt en ook niet gebruikt als handvat.

De Zapinoma-larve heeft ook een uitsteeksel, ditmaal aan

de staart-pool; het steekt inderdaad als een kort stompje

naar achteren uit. De inhoud bestaat slechts uit lichaams-

vocht en gewone vetcellen. Bij oudere larven is de dermis

aldaar van de oppervlakte teruggetrokken. De opperhuid is

er ietwat verdikt.

Dergelijke uitsteeksels kent men slechts van eenige Pseu-

domyrminen en van een Crematogaster, maar dan om den

mond gelegen. Het zouden volgens WHEELER organen zijn,

die eene voor de werksters aangename stof afzonderen en

haar bewegen, voedsel aan de larve over te geven. Een

bewijs daarvoor is echter nog nergens geleverd; het blijft

onderstelling.

Dat de beide soorten uitsteeksels bij Zapinoma en Irido-

myrmex iets met de trophallaxis te maken zouden hebben,

is niet waarschijnlijk; Spr. heeft de nesten vele nachten

waargenomen, doch nooit iets gezien, dat hem eene oplossing

van dit raadsel aan de hand kon doen.

2. Eene tweede eigenaardigheid is de enorme hulpeloos-

heid der larven. De kop is sterk hypognaath en zit geheel

weggedoken in den prothorax, die als een dikke kop de

voorpool van het diertje vormt. De kaken zijn zeer zwak

ontwikkeld en blijven ongeveer kleurloos. Dat is dus ook

weer cene eigenschap, die andere mierenlarven alleen den

eersten dag hebben.

3. Eene derde en zeer belangrijke eigenaardigheid is de

zeer vroegtijdige ontwikkeling der imaginaalschijven.

In de vorige wintervergadering demonstreerde Spr. een

merkwaardig celcomplex, dorsaal in den kop van alle mieren-

VERSLAG. XXIX

larven gelegen en met eene sterke, zintuigharen dragende

chitineplaat gedeeltelijk bedekt. Spr. weet nu, wat dit orgaan

is; zijn centrum is de imaginaal-schijf, waaruit de antenne

der imago ontstaat en vermoedelijk nog meer; de wal er

omheen zet zich later voort, en wordt de huid van den kop

der imago, of althans van haar schedel. Deze belangrijke

schijf wordt door een apart tastzintuig beveiligd, en dat is

het nerveuze apparaat, dat er onderaan hangt en in verband

staat met de sensillen op de dekplaat.

Bij de Dolichoderinen-larven nu vindt men deze imaginaal-

schijven reeds na eenige dagen flink uitgegroeid, zooals bij

andere larven pas tegen het laatst. Dit geldt ook voor de

pootbuizen, voor het ovarium, en voor de drie plooien der

abdominaal-aanhangsels.

Het geheele larvestadium wordt als het ware overgeslagen

en de inwendige structuur der larve gelijkt reeds vroeg op

die van de semipupa, met uitzondering van het darmkanaal.

4. Eene vierde eigenaardigheid, die met de vorige samen-

hangt, is de zeer vroegtijdig in imaginaalvorm gaande ont-

wikkeling van het centrale zenuwstelsel. Alleen bij de zeer

jonge larve vindt men bij andere mieren de ganglién dicht,

als een parelsnoer, op elkaar gelegen; daarna rekt zich de

gestalte en nervi connectentes verbinden de van elkander

af gerekte ganglien. Bij de Dolichoderinen blijven de con-

nectentes zeer kort, en komt, terwijl de larvale maag nog

functionneert, reeds de fusie van verschillende ganglién,

zooals die bij de imago zal zijn, tot stand.

Deze vier eigenaardigheden hebben het gemeenschappelijke

dat, als wij de inwendige structuur als maatstaf nemen, het

reeds volwassen wordende dier nog de uitwendige gedaante

der larve behoudt, en wel der zeer jonge larve.

Mag men dit nu foetalisatie noemen? Men zou kunnen

tegenwerpen, dat dit juist het tegenovergestelde is, nl. dat de

larve volwassen kenmerken vertoont. Maar zulk eene redenee-

ring zou niet juist zijn, want het essentiëele is niet de huid,

maar wat erin zit. Dit is bij de Dolichoderinen zeer ver-

vroegd volwassen, terwijl de huid en andere eigenschappen

nog zeer infantiel zijn. Spr. gelooft dus met vol recht

hier van foetalisatie te mogen spreken.

XXX VERSLAG.

Dit is nu een merkwaardige samenloop. Zooals men weet,

is het meest sociale zoogdier, de mensch, ook het meest

gefoetaliseerd. Volgens BOLK is de mensch eene geslachts-

rijp geworden apenlarve.

Hier hebben wij nu de groep, waartoe de allersociaalste

mier behoort, en die groep blijkt ook sterk gefoetaliseerd

teszim:

Spr. vertoont vervolgens eene serie microfoto’s. Het is

eene serie doorsneden in sagittale richting door eene vol-

wassen larve van Zapinoma melanocephalum, ongeveer I mm

groot.

Hierop ziet men het relatief enorme zenuwstelsel. Spr.

heeft de oppervlakteverhouding tot het heele dier eens

bepaald (door uitknippen in bladlood en weging). Het heele

dier krijgt voor zijne grootste doorsnede het oppervlakte-

verhoudingscijfer 11.65, het geheele centrale zenuwstelsel 2.42,

de beide kopganglién (supra- en infra-oesophageaal), in deze

larve reeds eene samenhangende massa: 1.31. Zou men dit

eenvoudig tot kubieke maat logarithmisch omrekenen, de

gangliénkolom en het dier daarbij als cylindervormige

kolommen beschouwend, dan wordt dit voor den inhoud

van het geheele dier 39.76, voor de ganglién tezamen 3.76,

voor de hersenen alleen 1.50. Bij dit kleine, hulpelooze,

bijna beweginglooze ovale wormpje zijn dus de kopganglién

niet ver af van 3.75 °/, van het lichaam (bij den volwassen

mensch 2°/,), het geheele centrale zenuwstelsel zelfs bijna 10 ®/,!

Intusschen wordt hier, afgezien van de vraag, of eenige

parallel mag getrokken worden tusschen de hersenen van

den mensch en de kopganglién van een insect. in verschil-

lende richtingen voorzichtigheid noodzakelijk.

In de eerste plaats zijn dit niet de ganglién van de larve,

maar grootendeels reeds die van de imago. De doorsnede

door de imago leent zich door haar grilligen vorm intusschen

veel minder goed voor benaderingsmeting door middel van

het doorsnede-oppervlak. Daar bovendien deze rijpe larve

geen voedsel meer tot zich neemt (de meconiumzak is reeds

uit de maag naar den darm afgezakt), kan de massa van

het volwassen insect niet veel van die dezer larve verschillen.

De verhouding tusschen gangliénkolom en lichaam is binnen

VERSLAG. XXXI

zekere grenzen die van de imago, — met twee restricties.

Vooreerst groeien de ganglién van kop en thorax nog iets

verder door, terwijl daarentegen de rest zich concentreert

en, naar het Spr. toeschijnt, daarbij eerder kleiner dan grooter

wordt. In de tweede plaats is de berekening gemaakt van

uit de onderstelling, dat de gangliénkolom als cylinder zou

zijn te beschouwen, waarvan de doorsnede is gemeten. Deze

kolom is echter, vereenvoudigd, een afgeplatte cylinder,

waarvan de kleinste doorsnede is gemeten. Daardoor zal het

werkelijke verhoudingscijfer nog gunstiger voor het centrale

zenuwstelsel moeten uitvallen dan het hierboven genoemde.

Spr. kent geen dier met een dergelijk verhoudingscijfer.

Gevolgtrekkingen wil Spr. er niet te veel uit maken, maar

het is toch stellig merkwaardig.

Spr. neemt zich voor, de oppervlaktebepaling aan de

geheele serie doorsneden te herhalen, om aldus door een-

voudige optelling een nauwkeuriger resultaat te verkrijgen.

De heer Mac Gillavry meent, dat in de paradoxale op-

merkingen van BoLK dikwijls eene fout schuilt. Wat zijne

definitie van den mensch betreft, zijn toch stellig kinderen

geene geslachtsrijpe apenlarven.

De heer de Meijere merkt op, dat met BOLK's term

foetalisatie eigenlijk een verschijnsel bedoeld is, dat in de

zoölogie als neotenie, het behouden blijven van bepaalde

jeugdkenmerken, in een aantal gevallen is vastgesteld. By

insecten zal het, door hunne vervellingen, bij vergelijking

met andere vormen, gemakkelijker dan elders zijn uit te

maken, of men hiermede te doen heeft, of met het vroeg-

tijdig optreden van kenmerken van latere toestanden, het-

geen door GIARD met den term ,,progénèse” is aangeduid,

en wat eigenlijk het omgekeerde van neotenie is. De door

den heer STARCKE medegedeelde feiten doen Spr. meer

aan zulk eene progenese denken.

De heer Stärcke antwoordt, dat menschkinderen op

ongeveer 5-jarigen leeftijd geslachtsrijp worden, waarna eene

latente periode volgt. Dat de „foetalisatie’’ van BOLK ongeveer

identiek is met de „neotenie’ van CAMERANO 1885, heeft

Spr. zelf reeds vermeld (Ned. Maandschr. v. Geneeskunde

1930, Dec., p. 350). Of men hier eene larve met progenese

XXXII VERSLAG.

van inwendige organen, dan wel een geval van foetalisatie

voor zich heeft, hangt z.i. af van de vraag, wat den door-

slag geeft: de huid of de inwendige organen. Spr. meent

dat er toch veel voor te zeggen is, dat hier eigenlijk eene

bijna-imago met larvenhuid de plaats inneemt van de latere

larvenstadién, en dat overigens die larvenhuid nog weer

kenmerken ven het eerste stadium heeft behouden. De be-

grippen foetalisatie en progenese naderen hier tot elkaar.

Twee vragen van den heer Barendrecht, 1°. of bij de

imago van Zapinoma melanocephalum het centrale zenuw-

stelsel en speciaal de hersenen evenzeer ontwikkeld zijn,

en 2°. of deze dieren bijzondere vaardigheid vertoonen,

worden door den heer STARCKE beantwoord. Op de eerste

vraag luidt het antwoord bevestigend. Op de tweede vraag

antwoordt hij, dat de dieren wel een hoog ontwikkeld sociaal

instinct vertoonen, doch overigens geene bijzondere ,,handig-

heid”, Hunne nesten zijn zelfs slordig, en met zeer weinig

zorg vervaardigd. Zij zijn kannibalen. Hunne bewegingen zijn

uiterst vlug en schietend. /rzdomyrmex humilis kweekt Coc-

ciden; Zapinoma melanocephalum eet o.a. Thrips.

De heer Bentinck laat ter bezichtiging rondgaan:

I. Een ex. van Argyresthia semifusca HW., op 25.7.'32

in het Haagsche bosch tegen een boomstam gevonden,

nieuw voor de Nederlandsche fauna. Deze bijzondere soort

was tot nog toe alleen uit Engeland bekend. Dit ex. werd

aldus gedetermineerd door Dr. MEDER (Kiel) en door Prof.

HERING (Berlijn). Volgens laatstgenoemden is semzfusca HW.

synoniem met A. spinzella 2.

II. Een zeer fraai J van Limenitis populi L. (No. 7 voor

Nederland), op 27.6. 32 te Gronsveld gevangen door Majoor

J. C. RIJK, die zoo welwillend was, dit ex. aan Spr. af te

staan. Hij deelde Spr. verder mede, dat hij alweer een

vlinderverzamelaar te Vaals ontdekt heeft, die 4 inlandsche

ex. van L. populi, 2 JJ en 299 bezit, zeer goed geprepa-

reerd, doch op gewone spelden, alle nabij het Vierlandenpunt

gevangen. Hiermede wordt het aantal inlandsche exemplaren

tot II uitgebreid.

III. Terugkomende op Spr’s mededeeling (T. v. E. LXXIV,

VERSLAG. XXXIII

p. LXXII) over het meerdere voorkomen van Zpzchnoßteryx

tarnierella BRD., kan hij thans melden, dat hij op de excursie

van de laatste zomervergadering op den Slangenburg, door

den heer V. EIJNDHOVEN opmerkzaam werd gemaakt op het

voorkomen van Holcus mollis langs een korenveid.

Spr. sleepte terstond over dit gras en kreeg een klein

bewoond kokertje in zijn net. De rups at nog eenige dagen

van de medegenomen voedselplant en verpopte zich daarna.

Ca. 3 weken later leverde dit ex. tot zijn leedwezen eene

sluipwesp. Het kokertje en de rups klopten geheel met die

van £. tarnterella, hetgeen goed vergeleken kon worden in

de collectie van het Leidsche Museum. Ter vergelijking

gaan kokers van andere Æpichnopteryx- en Fumea-soorten

rond. Deze kleine zak is in profiel rechthoekig, spaarzaam

met grassprietjes bekleed, 4.5 mm lang; de rups was geel

met de strepen volgens de beschrijving in SPULER. De

verpopping, die eene maand vroeger had moeten zijn, werd

door den parasiet vertraagd, hetgeen meer voorkomt bij

parasiet-dragende rupsen.

IV. Bijzondere vangsten van 1932.

Een ex. van Ockrostigma velitaris ROTT. uit Amerongen.

Twee ex. van Parascotia fuliginaria L. e.l. 26.7.32. De

rupsen werden door den heer FISCHER gevonden onder een

rotten houten vlonder aan de Oude IJsel te Doetinchem.

Zij verpopten in spinsels, gelijkende op hangmatten aan

draadjes hangende, welke tevens ter bezichtiging rondgaan.

Twee ex. van Tephroclystia pimpinellata HB. op 15.8.’26 en

30.7.27 te Overveen gevangen. 1 ex. van Steganoptycha gra-

nitana H.S. uit den Slangenburg. Eenige ex. van Grapholitha

conicolana HEYL. e. l. uit Pinus sylvestris-kegels van Stroe. Een

zeer fraai ex. van Coleophora betulella HEIN. e.1. 3.7.'32 te

Overveen; de rups leefde op de bloemen van Sorbus aucu-

paria, en werd daarmede verder gekweekt, welk voedsel nog

niet voor deze soort bekend was. De zak gelijkt op dien van

C. zbipennella Z., doch is sterk buikig verdikt. De voorvleu-

gels zijn zeer fijn besprenkeld met grijze stippen, geheel

gelijk de fraaie afbeelding in STAINTON’s Nat. Hist. IV. t. 4.

f. 2. Twee idem als boven, afgevlogen, in 1930 te Geulem

gevangen. Een ex. van Col. artemisicolella BRD. e.l. 14.7.’32,

XXXIV VERSLAG.

een van C. graminicolella HEIN. 11.7.’32 en twee van Litho-

colletis froelichella Z. e.\., alle uit Overveen, eenige van L,

junontella Z. uit den Slangenburg, gesleept van Vaccinium

vitis-idaea, en een van ZL. detulae Z. uit Overveen. Een zeer

fraai g' van Solenobia wockü HEIN. e.l. te Amerongen. Ter

vergelijking gaat rond Sol. znconspicuella STT., die duidelijk

verschilt, doch zij zijn waarschijnlijk subspecies van elkaar.

Twee ex. van Monopis lombardica HERING door den heer

WIJNBELT te Amsterdam op wol, als kleermot, gekweekt.

De tot nog toe onbekende zak verschilt weinig van dien van

Tinea pellionella L.

V. Wat de nieuwe kweekproef van Dzplodoma margine-

punctella STPH. betreft, vermeld in T. v. E., Dl. LXXV, p. 101,

kan Spr. thans melden, dat hij 5 fraaie imagines kweekte

uit de 9 overwinterde rupsen, die hij eveneens laat rondgaan.

VI. Een paar vertegenwoordigers van de zeer fraaie Zephro-

clystia venosata F., welke soort op 30.5.'32 te Bemmelen

door Majoor RIK gevangen, en in de E. B., DI. VIII, p. 412,

door Dr. J. TH. OUDEMANS als nieuw voor onze fauna ver-

meld werd.

VII. Spr. kweekte reeds eerder enkele ex. van Lithocolletzs

viminetorum STT. uit Salix viminalis-mijnen uit Den Haag.

Hij trachtte dit te herhalen uit zulke mijnen van andere

plaatsen afkomstig. Mijnen uit Bloemendaal leverden een

paar ex. van L. salictella Z. en een uit Ruigenhoek een ex.

van L. salicicolella SIRC., soorten die anders respect. op

Salix alba en dergelijke en op Salix caprea en dergelijke

voorkomen. Eene andere mijn uit Ruigenhoek leverde een

ex., dat volgens Dr. MEDER zeer waarschijnlijk L. vzmenzella

STT. zou zijn, hetgeen door Prof. HERING eveneens vermoed

werd, doch niet bevestigd kon worden; vandaar, dat Spr.

deze soort nog niet durft melden als nieuw voor onze fauna.

De heer Coldewey deelt het volgende mede:

Het jaar 1932 was in het algemeen ongunstig voor de

vlindervangst; ,smeer” gaf meestal slechts een poover

resultaat, terwijl er bij de lichtvangst — de lamp staat op-

gesteld op de eerste verdieping — gemiddeld maar één goede

avond kwam per week. Maar die ééne avond was dan ook

VERSLAG. XXXV

vaak buitengewoon rijk aan soorten en exemplaren! Den

27° Juni bevonden zich onder 92 soorten zelfs 27 voor het

eerst verschijnende; den 11° Juli vertoonden zich omstreeks

300 exemplaren in meer dan 100 soorten. De — maar half

mooie — maand Juni wist met 121 nieuwe soorten (het

hoogste aantal tot heden voor ééne maand!) den achter-

stand van Mei, die slechts 57 nieuwe soorten had opgeleverd,

te niet te doen. Samen brachten deze twee maanden dus

178 nieuw-optredende soorten, juist hetzelfde aantal als in

dezelfde tijdruimte van 1931, maar toen ontstaan uit 88 + 90.

Augustus was, na eene regenachtige en tamelijk frissche

eerste decade, zonnig en vaak overmatig warm ; de daarmee

gepaard gaande droogte is waarschijnlijk de voornaamste

reden geweest van de buitengewoon snelle afneming van

het aantal vlinders. Het najaar was eveneens ongunstig.

In het geheel bracht de lichtvangst, tegenover 361 soorten

in 1930 en 333 in ’3I, in 1932 346 soorten op. De over-

eenkomst met de gemiddelde temperatuur is opvallend:

deze was in dezelfde jaren achtereenvolgens 0.6 graad Celsius

te hoog, 0.3 gr. te laag, 0.3 gr. te hoog.

In aansluiting bij de soorten, welke Spr. reeds op de

‚vorige Zomervergadering heeft vermeld, noemt hy thans

nog als goede soorten, die in 1932 door het electrisch licht

werden aangelokt:

Senta maritima TAUSCH. g' en Q — IO en 13 Juli.

Larentia fluviata HB, 2 JS — 26 en 28 Aug.

Larentia sagittata F. — 6 exx. tusschen 26 Juni en 11 Juli.

Tephroclystia pimpinellata HB. 3g — 30 Juli (het 2° ex.

voor Twello).

Epione paralellaria SCHIFF. & — 11 Juli.

Comacla senex HB., 3 QQ — 11 Juli.

Bovendien eene Geometride, die hoogst waarschijnlijk eene

nieuwe voor onze fauna zal blijken te zijn, nl. Tephroclystia

lariciata FRR. Op de a.s. Zomervergadering hoopt Spr.

hieromtrent zekerheid te kunnen geven.

De heer van Wisselingh maakt melding van de vangst

van eenige voor ons land -zeldzame macro-lepidoptera in

Zuid-Limburg, n.l.:

XXXVI VERSLAG.

Tephroclystia pimpinellata HB. Deze soort werd verleden

jaar door den heer COLDEWEY voor het eerst als in ons

land gevangen vermeld (Twello). Spr. ving een zeer duidelijk

geteekend exemplaar op 21 Juli 1932 bij Epen.

Larentia subhastata NOLCK. werd vroeger voor eene

variëteit van ZL. kastata gehouden, thans als eene afzon-

derlijke soort beschouwd. L. subhastata is belangrijk kleiner,

de zwarte velden zijn meer samenhangend en niet wit door-

broken, terwijl de witte vlekken in het midden van het

franjeveld niet als bij Zastata met de witte dwarslijnen zijn

verbonden, doch hiervan bijna of geheel gescheiden zijn. Ook

tusschen de rupsen van de beide soorten schijnt een duidelijk

verschil in teekening te bestaan, terwijl kastata op berk, in

een samengesponnen blad, subhastata op boschbes schijnt te

leven. Het viel Spr. op, dat ook de vlinder van subhastata

zich anders gedraagt dan Zastata. L. hastata vliegt gewoonlijk

hoog op, terwijl subhastata laag bij den grond blijft. Spr.

ving subhastata, die nieuw voor de Nederlandsche fauna is,

op Io Juni 1931 bij Vaals.

Nudaria mundana L. ving Spr. op 21 Juli 1932 te Epen.

Vervolgens laat Spr. een aantal series van Macrolepidoptera

ter bezichtiging rondgaan, welke verschilpunten vertoonen

tusschen de in de duinstreken en in het binnenland gevan-

gen exemplaren.

Coscinta cribrum L. Van deze soort is algemeen bekend,

dat in de duinen lichte, in het binnenland zwart bestoven

exemplaren worden aangetroffen. De door Spr. bij Nijmegen

gevangen exemplaren behooren alle tot de variëteit rzppertzz

B. Bij Zandvoort ving Spr. de soort steeds in massa op licht.

Alle hier gevangen exemplaren behooren tot de type of

zijn overgangen naar de variëteit candida CYR. Deze variëteit,

welke geene of bijna geene zwarte stippen heeft, is volgens

TER HAAR in de duinen de gewone vorm. Spr. is van

meening, dat deze mededeeling op eene vergissing berust.

Witte of bijna witte exemplaren trof Spr. in de duinen

slechts eene enkele maal aan.

Van Lastocampa trifolii ESP. is eveneens bekend, dat in

de duinen de variëteit medzcaginis BKH., met grauw bestoven

vleugels, in het binnenland de meer chocolade-bruine type

VERSLAG, XXXVII

voorkomt. Spr. ving de soort in aantal, zoowel in de duinen

als te Nijmegen; in de duinen steeds de variëteit, te Nijmegen

eenmaal de variëteit en overigens steeds de type.

Macrothylacia rubt L. De door Spr. te Zandvoort gevangen

exemplaren zijn belangrijk grijzer dan die welke Spr. bij

Nijmegen vond.

Lasiocampa quercus L. Van deze soort heeft Spr. slechts

twee duin-exemplaren, beide 99. Eene vergelijking met de

in het binnenland (waar de soort sterk variëert) gevonden

vrouwelijke exemplaren toont aan, dat bij de beide in de

duinen gevangen exemplaren de lichte dwarsband veel

duidelijker spreekt dan bij de exemplaren uit het binnen-

land. Daar Spr. slechts over twee duin-exemplaren beschikt,

kan hij niet zeggen, of dit een karakteristiek verschilpunt

is tusschen de in de duinen en de in het binnenland voor-

komende exemplaren.

Heliothis dipsacea L. Ook van deze soort wijken de duin-

exemplaren van die uit het binnenland af, nl. door minder

scherpe teekening en lichtere grondkleur.

Van Agrotis vestigialis ROTT. vertoont Spr. drie series,

achtereenvolgens uit Nijmegen en Apeldoorn, uit Zandvoort

en van Schiermonnikoog. De duin-exemplaren zijn allelicht

tot zeer licht, zoowel die uit Zandvoort als die van Schier-

monnikoog; de in het binnenland gevangen exemplaren

alle donker, waarbij de zeer donkere exemplaren uit Apel-

doorn (variëteit zz2gra TUTT) opvallen.

Ook van Mamestra albicolon HB. vertoont Spr. drie series,

nl. uit Nijmegen, Zandvoort en Rottumeroog. De eerste zijn

donker, die uit Zandvoort belangrijk lichter, terwijl de op

Rottumeroog gevangen exemplaren weer duidelijk lichter

zijn dan die uit Zandvoort.

Ook van Madena sordida BKH. zijn de in het binnenland

gevangen exemplaren veel donkerder dan die uit de duinen

(Rottumeroog en Schiermonnikoog). Bij de laatste is de

teekening soms zeer scherp op bijna witten ondergrond.

Nola centonalis HB. Ook bij deze soort zijn de duin-

exemplaren gemiddeld veel lichter dan die uit het binnen:

land. Geheel witte exemplaren ving Spr. te Zandvoort meer-

malen, bij Nijmegen nimmer.

XXXVIII VERSLAG.

Van Miana literosa HW. vertoont Spr. drie series, achter-

eenvolgens uit Assen, Zandvoort en Schiermonnikoog. De

exemplaren uit Assen zijn alle helder roodbruin, die uit

Zandvoort bleekbruin, terwijl die van Schiermonnikoog weer

veel lichter zijn. Twee der laatste exemplaren zijn bijna

zonder teekening; Spr. houdt deze voor de variëteit onychina

H.S., welke van Norderney en van Helgoland is vermeld.

Spr. heeft met het bovenstaande slechts eene greep gedaan

uit zijne verzameling, hoofdzakelijk uit die soorten, waarvan

hij voldoend lange series, zoowel uit de duinen als uit het

binnenland had, om eene vergelijking te kunnen treffen.

Hij is echter van meening, dat bij veel meer soorten ver-

schilpunten tusschen duinen en binnenland zullen zijn aan te

wijzen. Het valt op, dat bij alle vertoonde soorten de duin-

exemplaren bleeker of lichter zijn dan die uit het binnenland,

en voorts, dat bij eenige soorten de op de Noordzee-eilanden

voorkomende exemplaren weer lichter zijn dan die uit de

duinen op het vaste land.

Spr. vestigt er in verband hiermede de aandacht op, dat

van de fauna op onze Noordzee-eilanden op entomologisch

gebied nog betrekkelijk zeer weinig bekend is, en zou het

gewenscht achten, dat aan deze eilanden, waar vermoedelijk

de bijzondere kenmerken van de duinenfauna het meest

sprekend zijn, meer aandacht zou worden besteed.

De heer Mac Gillavry deelt het volgende mede:

Nu de systematiek der Choleva’s door JEANNEL op moderne

basis gebracht is, terwijl ook VAN DER WIEL voor ons land

dit genus bewerkt heeft, is de tijd gunstig, om ook te

trachten, wat meer over de biologie dezer dieren te weten

te komen. Misschien kan het volgende als kleine bijdrage

daartoe aangemerkt worden.

Tijdens een kort verblijf te Beek bij Didam (Geld.) werd,

gezien het mooie weer in Juni, de avond in de open veranda

van het hotelletje doorgebracht, waar wij entomologen ons

verblijf hadden opgeslagen. Boven de veranda was eveneens

eene veranda der logeerkamers, waarvan de vloer uit latten

bestond, met groote tusschenruimten. Daarboven had een

boerenzwaluwenpaar (Hirundo rustica L.) zijn nest gebouwd.

VERSLAG. XXXIX

Vroeger waren er meer geweest, maar nadat het huis een

jaar geleden na brand herbouwd was, was dit het eerste

paar, dat teruggekeerd was. Overigens waren aan huizen in

de omgeving, eenige minuten gaans verder, vele huiszwaluw-

nesten (Delichon urbica L.). Op den avond van den 16°

Juni 1932 kwamen telkens insecten door de reten van de

bovenveranda en deze waren beneden op den steenen vloer

of tegen de zij-ruiten gemakkelijk te vangen. Het meest op-

merkelijke van de vangst was het aantal Choleva’s, waarvan

het haast zeker te achten is, dat zij hunne ontwikkeling in

het genoemde boerenzwaluwnest hebben doorloopen, of wel

daarop aangevlogen kwamen voor deponeering der eieren.

Het nest toch bestond slechts eenige maanden. Verder eene

Sciodrepa watsont SPENCE en enkele Staphyliniden, voor-

namelijk TZachinus fimetarius GRAVENH. en Afheta spec.?

Uit de omgeving van de veranda kwamen talrijke Trechus

quadristriatus SCHRK. en Calathus melanocephalus L., en eene

enkele verdwaalde mier, Lasius fuliginosus LATR., die alle,

mogelijker wijze, aasden op de andere insecten, die van

boven neerkwamen.

Het geheel maakte den indruk van eene biologische eenheid.

Onmiddellijk werden de huiszwaluwnesten in de buurt ook

geïnspecteerd, maar daar was, op den voor de vangst overigens

gunstigen zandigen grond er onder, geen enkel insect te

bekennen. Speciaal Choleva's waren daar niet aanwezig.

De indruk van deze eene observatie is, dat deze Cholevae

(Ch. angustata F. en oblonga LATR.) mogelijk aan boeren-

zwaluwnesten gebonden zijn, ofschoon ook veel daartegen

pleit. Deze mededeeling is dan ook speciaal gedaan om

hierop contrôle te verkrijgen.

In elk geval mag er op gewezen worden, dat de bouw

der nesten dezer twee zwaluwsoorten totaal verschillend is.

Terwijl: de huiszwaluwen een nest hebben, dat uitwendig

haast alleen klei te zien geeft en een gesloten vat vormt,

met een betrekkelijk nauw vlieggat aan den bovenrand, is

het nest van de boerenzwaluw eene open kom, van boven

zonder dak en is de klei veel meer gemengd met stroo,

veeren, enz. Het zal dus voor het herbergen van kever-

larven vermoedelijk veel gunstiger zijn dan het nest van

XL VERSLAG.

de huiszwaluw. Toch vond Spr. bij CH. Dixon, The Nests

and Eggs of British Birds, London 1893 Vol. I. op pag. 160,

schrijvende over het nest van Merundo rustica L., de opmer-

king: “In many Continental Districts, however, it is made

“on the same model as that of the House Martin, only

“more open, and generally attached to a wall in the well-

“known manner”.

In elk geval waren de verschillen van de zwaluwnesten

te Beek zeer markant en waren zij vrijwel overeenkomende

met de afbeeldingen in NOZEMANN en SEPP, Deel I. Ook

volgens ingewonnen berichten van Ornithologen zijn in ons

land de nesttypen der beide zwaluwsoorten steeds zeer ver-

schillend.

Nog rest Spr., den Heer VAN DER WIEL speciaal te be-

danken voor de determinatie der betrokken insecten.

Ook werd nog een vliegje buit gemaakt. Prof. DE MEIJERE

schrijft Spr. daaromtrent: „De Leptocera (Scotophilella) uit

„het zwaluwnest houd ik voor L. hernzata DUDA. Deze soort

„is in ons land ook uit een mollennest bekend, is overigens

„ook buiten verband met eenigen vertebraat meermalen

„buit gemaakt. Over het geheel wordt in DUDA’S mono-

„graphie van dit genus nergens een zoodanig verband ge-

„constateerd. De larven kunnen best van zwaluw-excrementen

„geleefd hebben, zonder dat dit de eenige wijze van leven

„dezer soort behoeft te zijn.”

In de tweede plaats wenscht Spr. te vertoonen een werk,

in het bezit van de bibliotheek van het Genootschap ‚Natura

Artis Magistra”. Dit werk is van de hand van den heer JOH.

SCHEPENS en bestaat uit eene anatomie van de honingbij.

Het is nooit uitgegeven. De tekst is in gecalligrafeerd hand-

schrift en bevat, voorafgegaan door titelprent, inleiding

enz., eene gedetailleerde toelichting van een drie-en-zestigtal

teekeningen. Verder zijn er eenige platen van de anatomie

van eene vlieg aan toegevoegd, benevens een van een vogel-

embryo. Ofschoon zonder aangegeven datum, is het werk

van 1796, getuige een bijgevoegd schrijven van eenen PLOOS

VAN AMSTEL, gedateerd 12 Aug. 1796 (misschien aan den

teekenaar van SCHEPENS gericht). Eenige details, die Spr.

wenscht te releveeren, bestaan in kritieken op sommige

VERSLAG. XLI

beschouwingen van SWAMMERDAM en eene enkele bewering

van LEEUWENHOEK. Zoo valt hij aan de opvatting van

SWAMMERDAM, dat de ocellen oogen zijn. Hij meent, dat

het openingen voor de ademhaling zijn. Terwijl SWAMMER-

DAM terecht de bijen eieren laat leggen, meent SCHEPENS,

dat de bijen vivipaar zijn, daar hij nooit resten van de

eischaal kon ontdekken. VAN LEEUWENHOEK’s opvatting

van de wijze waarop de bijen de tong gebruiken, bestrijdt

hy (7° Vervolg der Brieven, 1335 Missive, p. 266 sq.) en

hij meent, dat LEEUWENHOEK niet bemerkt heeft, dat de

tong een hol orgaan is. Ook overigens is er allerlei merk-

waardigs in het handschrift te ontdekken. Spr. vraagt, of

een der entomologen iets weet omtrent dezen SCHEPENS of

dezen PLOOS VAN AMSTEL. Spr. zelf heeft niets over deze

personen kunnen ontdekken; wel heeft SCHEPENS, voor hij

dit werk voltooide, waarover hij zes jaar werkte, een opus

gemaakt over de tuinboon, hetgeen hij in zijne inleiding

memoreert. Of dit, vermoedelijk eveneens microscopisch

onderzoek, gepubliceerd is geworden, is Spr. evenmin bekend.

De heer Uyttenboogaart deelt mede, dat hij, na ver-

geefs getracht te hebben van de officiëele Russische ento-

mologen te Leningrad en te Kiev eenig bericht te ontvangen

over eventueele typen van Ozzorrkynchas marquardti FALD.

1837, in Januari ll. een bezoek heeft gebracht aan het Riks-

museum te Stockholm, waar Prof. YNGVE SJOSTEDT met de

grootste welwillendheid zoowel de collectie SCHOENHERR

als de Curculionidencollectie van CHEVROLAT te zijner be-

schikking heeft gesteld. In de collectie SCHOENHERR vond

Spr. 6 ex. van O. marquardti met de origineele etiketten

„Faldermann Petropolis’. Geen enkel dezer ex. vertoont de

typische kenmerken van den Oforrhynchus, die door Spr.

onder den naam ,,veferator” werd beschreven. Het zijn alle

typische singularıs L., met slanken habitus, welke vooral in

de weinig sterk uitgebogen zijden van het halsschild tot

uiting komt. Zij stemmen dus volkomen overeen met het

oude exemplaar met etiket „Tsarskoje Selo”, dat zich in

het museum te Dresden bevindt en waarvan Dr. FRITZ VAN

EMDEN reeds vermoedde, dat het van FALDERMANN afkom-

XLII VERSLAG.

stig was. Het staat dus nu vast, dat marguardti FALD. en

veterator UYTTENB. geene synoniemen zijn. Eene uit-

voerige mededeeling hierover, alsook eene opgave van het

verspreidingsgebied der soort veterator, zal verschijnen in

Heft 2 van de Entomologische Blatter 1933. Dr. VAN EMDEN

ontdekte nog een moeilijk zichtbaar, maar zeer gewichtig

verschil tusschen veterator en singularis. Laatstgenoemde

heeft nl. aan den top van het anaalsterniet een puntvormi-

gen gladden indruk (bij sterke vergrooting een duidelijk

kuiltje); deze ontbreekt by veterator.

Spr. laat verder ter bezichtiging rondgaan een aantal

exemplaren van eene groote 7Zrzbolzum-soort, die hij met

larven en poppen van Dr. RECLAIRE ontving. Het bleek

eene nieuwe soort te zijn, die Spr. .,destructor’’ heeft gedoopt,

omdat voor de larven letterlijk niets veilig blijkt te zijn.

Zij eten niet alleen alle mogelijke granen en zaden en de

producten daarvan, doch tasten allerlei naturaliën aan en

ook kleedingstukken en tapijten. Wij kunnen dus nog veel

last van deze ,,aanwinst” ondervinden. De soort heeft eene

oppervlakkige gelijkenis met 77. madens CHARP., doch behoort

niet tot het subgenus 77zbolzum s. str. zooals deze, maar tot het

subgenus Stene STEPH. Ook onderscheidt zij zich van madens

reeds voor het ongewapend oog door de buitengewoon glanzige

oppervlakte. Prof. ROEPKE heeft op zich genomen, de levens-

wijze in zijn laboratorium nader te bestudeeren, en de larve

af te beelden. Zoodra een en ander gereed is, volgt de publi-

catie; daarbij zal dan tevens nog eene nieuwe 77zbol/zum-soort

uit Paraguay worden vermeld, die zich in de verzameling

GEBIEN te Hamburg bevond en die Spr. op verzoek van

den Heer HANS GEBIEN beschreven heeft en aan dezen onder

- den naam ,,gedienz’’ heeft opgedragen. Eene revisie van het

geheele genus zal daarmede waarschijnlijk gepaard gaan.

Niets meer aan de orde zijnde, wordt de vergadering

door den Voorzitter, onder dankzegging aan de Sprekers,

gesloten.

JAN 195

XLIII

VERSLAG

VAN DE

ACHT-EN-TACHTIGSTE ZOMERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE DELDEN,

OP ZATERDAG 17 JUNI 1933, DES MORGENS TE II UUR.

Voorzitter: De Vice-President, Prof. Dr. J. C. H. DE MEIJERE.

Aanwezig de gewone Leden: Ir. G. A. Graaf BENTINCK,

K. J. W. BERNET KEMPERS, P. A. BLIJDORP, H. C. BLÔTE,

FEACOLDEWEY, J. B: CORPORAAL, Dr. ‘H. ].. DE'FEUITER,

W. DE JONCHEERE, B. H. KLYNSTRA, Dr. G. KRUSEMAN Jr.,

Dr. D. MAC GILLAVRY, Dr. TH. C. OUDEMANS, R. A. POLAK,

Dr. A. RECLAIRE, E. A. M. SPEIJER, Dr. D. L. UYTTENBOO-

GAART, F. T. VALCK LUCASSEN, J. VAN DER VECHT, P. VAN

DER WIEL en Ir. T. H. van WISSELINGH.

Afwezig met kennisgeving het Eerelid Dr. A. C. OUDEMANS

en de gewone Leden: Dr. G. BARENDRECHT, Prof. Dr. L. F.

DE BEAUFORT, J. BROERSE, J. R. CARON, Prof. Dr. W. M.

DOCTERS VAN LEEUWEN, H. C. L. VAN ELDIK, G. L. VAN

EYNDHOVEN, C. DE JONG, J. KOORNNEEF, Dr. H. J. LYCKLAMA

a NIJEHOLT, H. J. MAC GILLAVRY, Mej. M. E. Mac GILLAVRY,

H. TH. NIEUWENHUIJSEN, A. C. NONNEKENS, Dr. J. TH. OUDE-

MANS, G. OVERDIJKINK, H. VAN DER VAART, Prof. Dr. Max

W. C. WEBER en J. C. WIJNBELT.

De Voorzitter opent de vergadering met de volgende rede:

Mijne Heeren,

Wederom rust op mij, wegens de voortdurende ongesteld-

heid van onzen President, de taak, U verslag te geven over

Tijdschr. v. Entom. LXXVI. 4

XLIV VERSLAG.

het afgeloopen jaar. Terwijl het verlies onzer beide Neder-

landsche Eereleden, BRANTS en EVERTS, eene schaduw wierp

op onze vorige Zomervergadering, mag ik nu vermelden, dat

geen enkel Eerelid ons ontvallen is. De plaats van Mr. BRANTS

werd met algemeene instemming toegewezen aan Dr. A. C.

OUDEMANS, terwijl die van onzen zeer kort voordien ver-

scheiden EVERTS voorloopig werd open gehouden. Wel ver-

loren wij door overlijden onze begunstigster Mej. C. E. SEPP,

te Bussum, draagster van een in de Nederlandsche Entomo-

logie vermaarden naam, die onze Vereeniging sedert 1900

steunde, en het gewone lid Mr. A. TH. TEN HOUTEN, lid

sedert 1920/21) Mr. TENAHIOUTEN: hieldzichzeltäniet inet

bijzonder met entomologie bezig, maar heeft zich als leider

in Winterwijks beroemde omgeving bij vele gelegenheden,

en ook bij ons bezoek aldaar, verdienstelijk gemaakt.

De crisistijd, dien wij nu beleven, gaat ook aan onze Ver-

eeniging niet ongemerkt voorbij. Het aantal gewone leden

is, zeker grootendeels ten gevolge daarvan, niet onbelangrijk

achteruit gegaan, wat sinds 1923, toen het aantal leden 161

bedroeg, niet het geval was.

Bedankt hebben de gewone leden:

A. M. BROUWER Jr., Utrecht (1928— 1929),

R. VAN EECKE, Leiden (1911—1912),

Dr. F. J. GORTER, Delft (1928 — 1929),

L. A. JANSEN, Buitenzorg (1928—1929),

Dr. H. Karny, Karlsbad (1929— 1930),

Dr. P. M. KEER, Amsterdam (1909—1910),

M. VAN DER Kop, Bandoeng (1928—1929),

P. A. VAN DER LAAN, Utrecht (1929— 1930),

Dr. M. J. H. A. C. L. MALTE VON KüHLEWEIN, Amboina

(1929—1930),

Prof. Dr. G. A. F. MOLENGRAAFF, Wassenaar (1877—1878),

A. VAN ROON Jr., Eindhoven (1924—1925),

T. A. C. SCHOEVERS, Wageningen (1917—1918),

Dr. J. H. SCHUURMANS STEKHOVEN, Utrecht (1924—1925),

Mej. P. R. TONKES, Utrecht (1930—1931),

G. E. M. Um, Wageningen (1929—-1930),

Dr. H. VERPLOEGH, ’s-Gravenhage (1925—1926),

VERSLAG. XLV

Mej. A. P. C. DE Vos, Gouda (1926—1927),

Dr. F. W. WENT, Buitenzorg (1929—1930).

De omstandigheden, die onzen vroegeren Secretaris, den

heer VAN EECKE, tot bedanken noopten, hebben in ruimen

kring wegens hun vér strekkende beteekenis voor de Ento-

mologie, teleurstelling verwekt. Het Bestuur heeft gemeend,

tegen de opheffing zijner betrekking aan ’s Rijks Museum

van Natuurlijke Historie zijne bezwaren aan den betrokken

Minister te moeten kenbaar maken, maar tot onzen spijt

. zonder eenig succes.

Afgeschreven wegens wanbetaling werd het gewone lid

P. R. BODIFEE, Curacao (1923—1924).

Toegetreden als buitenlandsch lid is Dr. Marc ANDRE,

Parijs; als gewone leden:

G. VAN BEUSEKOM, Bussum,

P. A. BLIJDORP, Wageningen,

J. C. CETON, Amsterdam,

A. DIAKONOFF, Bussum,

W. KOENRAADS, ’s-Gravenhage,

Dr. H. R. A. MULLER, Buitenzorg,

J. C. OUDEMANS, Delft,

Mej. Dr. C. SCHAEFFER, Wageningen,

Dr. C. WEHLBURG, Amsterdam.

Het ledental bedraagt dus (incl. te benoemen Eerelid):

Buitengewoon Eerelid. . 1

BEIGE os econ se 9 TO

Begunstigers 15

Correspondeerende leden. 10

Buitenlandsche Leden. . 12

benone Eeden ts . .. 147

195, tegen vorig jaar 204.

Zeer hoop ik, dat in het volgende jaar het tweede honderd-

tal wederom bereikt zal mogen zijn.

Wat onze publicaties betreft, kan ik vermelden, dat deel

LXXV van het Tijdschrift voor Entomologie niet alleen op

gewonen termijn verscheen, maar bovendien door een Sup-

plement werd aangevuld, waarover straks nader. Van deel

XLVI VERSLAG.

LXXVI hebben aflevering 1 en 2 het licht gezien. Van de

Entomologische Berichten verschenen de nummers 186 tot

en met 191; van de Verslagen der Afdeeling Nederlandsch-

Oost-Indié deel I, Nr. 4.

De uitgave van het Tijdschrift voor Entomologie blijft ons

voortdurend zorg baren wegens de hooge kosten, nog ver-

meerderd, doordat juist nu verscheidene abonné’s bedankten.

Niet zelden wordt aan de bezwaren daardoor tegemoet ge-

komen, dat leden een dikwijls belangrijk bedrag van de kosten

hunner verhandelingen voor eigen rekening nemen, maar een

als regel gewenschte toestand is dit toch niet, zoodat het Bestuur

nog voortdurend zoekende is naar een uitweg uit deze impasse,

want een telkens voorkomend nadeelig saldo is op den duur

evenzeer ongewenscht als een met onze middelen overeen-

stemmende inkrimping van het Tijdschrift voor Entomologie.

Zeer te betreuren valt ook, dat de heer JACOBSON kennis

gaf, zijne bijdrage in de kosten van de artikelen der Fauna

Sumatrensis voor den vervolge te moeten beéindigen. Waar

door onze leden telkens artikelen ter opname worden aan-

geboden, wordt het al moeilijker, buitenlanders, die in de

huidige tijdsomstandigheden zich voor opname hunner penne-

vruchten aanmelden, ter wille te zijn, ten minste als er haast

bij is, en die hebben entomologische publicisten in den regel.

Ook het wettelijk voorgeschreven bezoek aan de Bibliotheek

werd wederom door mij gebracht. Ik mocht alles in de groot-

ste orde aantreffen in de voortreffelijke ruimten van het

Koloniaal Instituut. Door de zorgen van Mevrouw VOùTE

had zelfs het uiterlijk der boeken door eene schoonheids-

bewerking belangrijk gewonnen. Het omvangrijke catalogi-

seeren der boeken en der zeer talrijke overdrukken is nu

tot in de letter R gevorderd, een belangrijke vooruitgang

dus tegenover het vorige jaar, te meer daar nu velerlei achter-

stallige aanwinsten werden verwerkt. Vereenvoudigde titels,

met het oog op den nieuwen catalogus, werden telkens ge-

lijktijdig gereed gemaakt. Een uitvoeriger verslag zal zoo

straks door onzen Bibliothecaris worden uitgebracht, evenals _

over den financiëelen staat door onzen Penningmeester.

Bij het eeuwfeest der Fransche Entomologische Vereeni-

ging in Juli 1932 werd de onze vertegenwoordigd door den

VERSLAG. XLVII

Vice-President, terwijl in Mei Il. door den Penningmeester

hetzelfde geschiedde ten opzichte van de Engelsche zuster-

vereeniging. Voorts waren de Vice-President en de heer

BLÔTE de vertegenwoordigers onzer Vereeniging op het 5°

internationale congres voor entomologie te Parijs, van 18—

24 Juli 1932.

Onder de personalia gedenken wij in de eerste plaats met

veel leedwezen, dat in den toestand van onzen President

slechts weinig verandering kwam. Ten gevolge hiervan kon

de herdenking van zijn 70° verjaardag op den 22° Novem-

ber 1932 slechts van zeer bescheiden aard zijn. U allen is

bekend, dat er zich onder voorzitterschap van Prof. WEBER

eene commissie gevormd had, om hem op dien dag een

huldeblijk aan te bieden, waarbij de keuze viel op een

Supplement-aflevering van ons Tijdschift, samen te stellen

uit eene reeks korte artikelen van leden onzer Vereeniging.

Aanvankelijk op kleine schaal opgezet, bleek deze huldiging

later ook bij andere vereenigingen, die met den jubilaris

connecties onderhielden, instemming te vinden, zoodat het

Comité dienovereenkomstig uitgebreid werd. De deelname

aan deze uitgave was, zoowel financiéel, als wat het aantal

artikelen betreft, boven verwachting, zoodat een flink boek-

deel van 274 bladzijden, met talrijke afbeeldingen verlucht,

verkregen werd. Tot onzen grooten spijt moest de bijwoning

der aanbieding tot een klein gedeelte van het Comité be-

perkt blijven. De Voorzitter hiervan voerde het woord, terwijl

tevens aanwezig waren de heeren CORPORAAL, MAC GJLLAVRY

en ik zelf. Zij konden vaststellen met hoe groote ingenomen-

heid deze huldiging ontvangen werd door den jubilaris, die

op dit oogenblik 30 jaren lang als President de belangen

der N. E. V. behartigt. Ik mag hier wel bij vermelden, dat zijne

echtgenoote van hare gezindheid jegens de Vereeniging blijk

gaf, door, in aansluiting aan dezen gedenkdag, haren kleinzoon

J. C. OUDEMANS als lid voor het leven te doen opnemen.

Voorts heb ik nog te vermelden, dat onze President benoemd

werd tot Eerelid der Zool.-Bot. Gesellschaft te Weenen.

Met een enkel woord mag ik hier wel herinneren aan de

viering van mijn eigen 25-jarig professoraat op den 27 Janu-

ari 1933. De hartelijke woorden, toen door vriend MAC GIL-

XLVIII VERSLAG.

LAVRY tot my gericht en de deelname van zoo velen mijner

entomologische vrienden waren mij eene groote verrassing en

reden tot bijzondere dankbaarheid, niet alleen als blijken

van persoonlijke toegenegenheid, maar zeker niet minder

wegens de waardeering, die daaruit sprak voor hetgeen ik

voor de entomologie in Nederland heb mogen bereiken.

Met de verwerving van den doctorstitel op proefschrift :

Tendipedidae Neerlandicae, Pars I, Genus Tendipes cum ge-

neribus finitimis, moge ik ons medelid G. KRUSEMAN Jr. ook

van deze plaats van harte gelukwenschen. Het is mij eene

groote voldoening, te weten, dat de studie dezer moeilijke

dipterenfamilie bij hem in goede handen is.

Waar in dezen tijd zoo veel wankel staat, stemt de toestand

onzer Vereeniging, ondanks den ook door haar ondervonden

druk, tot tevredenheid. Ik hoop en vertrouw, dat ook deze

bijeenkomst weder het normale, prettige verloop zal hebben

en opgeluisterd zal worden door eene vruchtbare excursie

in deze prachtige omgeving. Hiermede open ik deze 88°

Zomervergadering.

De Voorzitter geeft hierop het woord aan Dr. D.L. Uyt-

tenboogaart tot het uitbrengen van het

Verslag van den Penningmeester over het boekjaar

1 Juli 1931—31 Dec. 1932.

Mine Heeren,

Tot mijn leedwezen moet dit verslag wederom in mineur

worden gesteld. De Winst- & Verliesrekening, die ik hierbij

aan U overleg, sluit met een verlies van f 1221,26 en over-

treft dus nog met / 161,26 het tekort, dat op de begrooting

werd geraamd. Het is wederom het Tijdschrift voor Ento-

mologie, dat de oorzaak van dezen tegenvaller is, niettegen-

staande de omvang van deel LXXV tot het uiterste werd

beperkt. Het is echter niet gelukt, de drukkosten ook maar

eenigszins verlaagd te krijgen, hetgeen wederom een voor-

beeld is van de wijze waarop het starre loonpeil in ons land

niet alleen de aanpassing van onze industrie aan de veran-

derde omstandigheden tegenhoudt, doch ook een druk uit-

oefent op de uitingen van het hoogste wat de menschheid

VERSLAG. A LID

bezit, nl. de uitingen van den geest. Want, zooals de weten-

schappelijke publicaties erdoor worden belemmerd en be-

snoeid, zoo zal het ook wel gaan met de kunst en de litera-

tuur. De algemeene verarming is oorzaak, dat ook het aantal

abonnementen terugloopt, wederom eene aanwijzing, dat er

eene wanverhouding bestaat tusschen de belooning van het

intellect, waaruit wij onze abonnenten recruteeren, en de

handenarbeid, die star aan het loonpeil uit den tijd der

schijnwelvaart vasthoudt. Het moet openlijk gezegd worden,

dat wij volgens mijne persoonlijke meening thans voor de

keuze staan, òf onze uitgave te staken, òf wel deze uitgave

voortaan in het buitenland te doen plaats hebben. |

De eindcijfers der overige rekeningen wijken niet zeer

belangrijk van die der begrooting af, behalve dat van het

bedrag, uitgetrokken voor de voorbereiding van den nieuwen

catalogus, slechts een zeer klein gedeelte werd uitgegeven;

dat verder het bedrag der gekweekte interest beneden de

begrooting bleef, is, behalve aan conversies van leeningen

naar een lager rentetype, te wijten aan het feit, dat uitge-

lote stukken niet door andere werden vervangen, omdat de

aldus vrijkomende bedragen noodig waren, om verliezen van

vorige boekjaren te dekken. Het zou noodig zijn geweest,

daartoe meerdere fondsen te verkoopen, indien niet het legaat,

ons door Mr. A. BRANTS nagelaten, onze contante middelen

had versterkt. Weliswaar heeft dit legaat eene bepaalde be-

stemming, en behoorde het dus belegd te worden, doch wij

zullen nu maar een of ander stuk uit onze effecten-portefeuille

als belegging daarvan beschouwen.

Ten aanzien der Balans behoeven de volgende posten

nadere toelichting:

„Debiteuren”’. f 50,18, een verrekenpost met een afzon-

derlijk geadministreerd fonds, welke in 1933 verrekend wordt.

„Dr. A. C. Oudemans”. f 6,13, is het saldo in rekening-

courant betreffende de administratie van de uitgave der

„Geschiedenis der Acarologie”.

»Leden.” f 461,28. In dit bedrag zit, zelfs na aftrek van

de „Reserve voor dubieuse contributies” ad f90.—, nog wat

men noemt ,,kwaad geld’’, immers naar de nieuwe rekening

voor 1933 is van deze oude schuld slechts f 335.— over-

iL, VERSLAG.

gebracht, omdat de rest verschuldigd is door personen, die

hetzij als lid bedankt hebben, hetzij wegens jarenlange wan-

betaling als zoodanig geschrapt zijn. In den loop van 1933

zal moeten blyken of er van het verschil nog iets binnen te

krijgen is. Echter wijst reeds het cijfer van f 335.—, verschul-

digd door personen die nog lid zijn, op de benarde finan-

ciéele omstandigheden, waarin zoo talloos velen verkeeren.

Zoo lang onze Vereeniging bestaat, is dit bedrag nog nimmer

zoo hoog geweest. Hierbij dient vermeld te worden, dat in

den loop van het boekjaar reeds / 61.— als oninbaar werd

teruggeboekt.

Wat de overige posten betreft, kan ik naar de toelichting

bij vorige verslagen verwijzen.

Ten slotte moet ik nog opmerkzaam maken op het feit,

door de commissie tot nazien der rekening geconstateerd,

dat nl. het kassaldo van de balans en het saldo van het

kasboek niet kloppen, daar de eerste f 10.— grooter is dan

de laatste. Bij nazien blijkt mij, dat die fout is ontstaan bij

de optelling van het kasboek, nota bene op 31 Dec. 1927,

waar in de kolom onkosten eene telfout van / 10.— is ge-

komen. Deze fout is doorgeloopen in de boekjaren 1927/28,

1928/29, 1929/30 en 1930/31 en noch door mij, noch door

de betreffende contröle-commissies bemerkt. Zij zal thans

door een journaalpost in 1933 hersteld moeten worden.

Rest mij nog, de begrooting voor 1933 aan U voor te

leggen. Daar de voorbereiding, om de uitgave van het Tijd-

schrift in het buitenland te doen plaats hebben, nog niet

ver gevorderd is, moet voor deel LXXVI nog met de hooge

drukkosten in Nederland rekening gehouden worden. De

begrooting wordt dan als volgt:

Uitgaven:

Onkosten Bingen Ran

Bibliotheek: 14u00 (ur ea OOO.

Voorbereiding nieuwe catalogus . >» 400.—

Tijdschrift voor Entomologie . . > 1200.—

Entomologische Berichten . . . » 700.—

Lidmaatschappen . 200% a 40

VA BARE

VERSLAG. LI

Inkomsten:

SOARES et e vet ef TAO

Intenesen. Pa ke 39 1 TROL” ESRI A500. —

ikssubsidics. PA MAI MME ENTE IGO

SAIdO VETHES UE SMD OS TOOG

I 34152

De Voorzitter dankt den Penningmeester voor zijn ver-

slag en vraagt naar de bevindingen van de Commissie tot

nazien der rekening en verantwoording over de periode van

I Juli 1931 tot ultimo 1932, bestaande uit de heeren H.C.

BLÔTE en Dr. C. J. VAN DER KLAAUW.

De bevindingen dezer commissie, neergelegd in een schrij-

ven dd. 15 Juni 1933, luiden als volgt:

„De commissie, belast met het nazien der Rekening en

Verantwoording van den Penningmeester over het tijdvak

van I Juli 1931 t/m. 31 December 1932, heeft deze goed-

gekeurd, nadat enkele onduidelijke punten naar genoegen

waren opgehelderd, en zij stelt voor, den Penningmeester te

dechargeeren, onder dankzegging voor zijn nauwgezet beheer.

De commissie neemt de vrijheid, enkele opmerkingen te

maken, meer naar aanleiding van hetgeen uit de boekhou-

ding bleek, dan over de boekhouding zelve.

In de eerste plaats viel het haar op, dat het Genootschap

„Natura Artis Magistra” en de Hollandsche Maatschappij

der Wetenschappen op de lijst der begunstigers voorkomen,

zonder dat zij contributie betalen.

In de tweede plaats lijkt het haar wenschelijk, de lijst

der Leden-Debiteuren met elk boekjaar opnieuw te openen

en het bedrag daarvan in de balans op te nemen, zoomede

het bedrag der dubieuse posten daarvan vóór de vaststelling

der balans te schatten.

In de derde plaats zou zij willen voorstellen, op de balans

een post te brengen, voorstellende de balanswaarde van

het boekenbezit der Vereeniging.

In de vierde plaats acht zij het, met het oog op de

administratie, vooral bij een tusschentijds onverhoopt af-

treden van den Penningmeester, en met het oog op de

contrôle der administratie gewenscht, dat de Vereeniging

LII VERSLAG.

eene eigene rekening by den postcheque- en girodienst

neemt.

In de laatste plaats meent zij er op te moeten wijzen,

dat het groote nadeelige saldo een zorgwekkend feit is voor

de positie van de Nederlandsche Entomologische Vereeni-

ging”.

De Penningmeester antwoordt, dat hij het met dit rapport

in groote trekken eens is. Alleen hoopt Spr., dat men hem

een weg zal kunnen wijzen, om eene moeilijkheid, die ont-

staat bij het openen eener eigen postrekening, te onder-

vangen. Deze moeilijkheid komt voort uit het feit, dat

ongeveer '/; van onze contributies wordt ontvangen in

Ned.-Indische postwissels, waarop geen formulier voor over-

schrijving op de postrekening voorkomt. Het vroeger be-

staande tweede bezwaar, nl. de betaling van het laatst ver-

schenen deel van het „Tijdschrift voor Entomologie” vóór-

dat de contributies waren binnengekomen en dus fondsen

op de postrekening aanwezig waren, is thans, door het

parallel loopen van het Vereenigingsjaar met het kalender-

jaar, vervallen. Met het tweede punt is Spr. het eens, daar

het ook hem practisch voorkomt. Het doorboeken van

dubieuse posten is meestal toch te vergeefs. De schatting

van de waarde van het boekenbezit lijkt Spr. moeilijk;

daarover zal de Bibliothecaris wel willen adviseeren.

In dit verband stelt Spr. de vraag, of het bedrag,

waarvoor ons boekenbezit tegen brandgevaar verzekerd is,

wel hoog genoeg geacht mag worden. Ook eenigen der

aanwezigen deelen dezen twijfel, De Bibliothecaris zegt over-

weging van dit punt in het Bestuur toe. Hierna wordt de

Penningmeester onder dankzegging gedechargeerd van zijn

beheer over het boekjaar 1931— ult. 1932.

De Voorzitter wijst als leden der Commissie voor het

nazien der rekening en verantwoording over 1933 aan de

heeren Dr. H. J. DE FLUITER en J. KOORNNEEF. Beide

heeren hebben deze benoeming aanvaard.

De Voorzitter geeft vervolgens het woord aan Dr. D.

Mac Gillavry tot het uitbrengen van het

VERSLAG. LIII

Verslag van den Bibliothecaris.

Mijne Heeren,

Het verslag over 1932, de bibliotheek betreffende, kan

wederom gunstig luiden, voor zooverre het betreft in dit

jaar verkregen aanwinsten. De zeer groote aanwinsten werden

reeds in de Entomologische Berichten medegedeeld. Dit

waren voornamelijk de aankoopen uit de nalatenschap

BRANTS en de schenking hamens ons overleden lid EVERTS.

Echter had de groote hoeveelheid boeken en separaten van

dit en vorige jaren eene congestie veroorzaakt, waardoor

het catalogiseeren der nieuwe aanwinsten eenigszins in de

knel kwam. Het Koloniaal Instituut, dat, als zoo vele in-

stellingen, nu met moeilijkheden te kampen heeft, had na

het overlijden van den heer KOLSTEEG, geen nieuwen be-

ambte kunnen aanstellen. Wel was de heer J. VAN BREDE-

RODE tijdelijk als hulp voor onze bibliotheek aangewezen.

Eene hulp die zeer gewaardeerd werd, daar hij, meer alge-

meen onderlegd dan zijn voorganger, weer op andere wijze

hielp dan dit den heer KOLSTEEG mogelijk was. Onder-

tusschen is ook deze kracht door eene benoeming in Indië

weder weggevallen en moeten wij ons nu tevreden stellen

met eene jeugdige hulp, waarvan mij tot nu toe alleen bekend

is, dat hij een voornaam heeft, en dat hij onder de leiding

van Mevr. VOÛTE ijverig bezig is, zich aan zijne nieuwe

taak te wijden.

De wijze, waarop Mevr. VOÛTE al deze bemoeiïngen be-

langeloos op zich neemt, valt niet genoeg te roemen. Echter

haar verblijf in Amsterdam zal niet zoo lang meer duren.

Zij is vol goeden moed, den kaartcatalogus, die nu tot

letter R gevorderd is, nog voor haar vertrek geheel of

nagenoeg geheel gereed te krijgen. Trouwens haar voor-

nemen is, het hieraan verbonden werk ook van uit hare

nieuwe verblijfplaats voort te zetten. Dit werk is niet gering ;

behalve toch, dat de kaarten (,,Zettel”’) in quintuplo getypt

worden, wordt een dubbel stel in strooken geknipt en op-

geplakt op carton, om den eigenlijken kaartcatalogus te

formeeren. Gelukkig mag de Vereeniging zich rekenen, dat

nog hulpkrachten mede aan het werk zijn, om door dezen

LIV VERSLAG.

rijstebrijberg heen te komen. Ik noem mej. CROOCKEWIT

en den heer DE GELDER, die beiden ettelijke dagen per

week aan typen en plakken besteden.

Onder deze bedrijven door is, ook door Mevr. VOUTE’s

toedoen, de bovengenoemde congestie van aanwinsten, die,

door het in aantal verminderde vaste personeel van de biblio-

theek van het Koloniaal Instituut, niet meer verwerkt kon wor-

den, geheel overwonnen. De bibliotheek staat weer gereed, om

nieuwe schenkingen in ontvangst te nemen. Het is den biblio-

thecaris bekend, dat onze President, tusschen zijne andere

werkzaamheden door, druk bezig is, eene groote kist te vullen

met voor onze bibliotheek bestemde boeken en separata.

Nog een belangrijk werk is door Mevr. VOÛTE verricht,

nl. het onderhanden nemen der leeren banden, een punt,

voor het behoud der boeken van groot belang, maar tot nu

toe geheel verwaarloosd. De ingedroogde banden, op zich zelf

dikwijls van waarde, knapten en werden een gevaar voor den

inhoud. Verder verval is tegengegaan, en ook in dit opzicht

ziet de bibliotheek er weer verjongd uit. Misschien is het

Mevr. VOÛTE niet eens aangenaam, hare verdiensten zoo op

den voorgrond geplaatst te zien; ik meen echter, dat dit

toch wel eens geschieden mag, terwijl het ook tegenover

de leden goed is, dat zij zich rekenschap kunnen geven van

een en ander, wat het beheer van de bibliotheek zoo al voor

eischen stelt, eischen, waaraan voldaan moet worden, wil de

Vereeniging verantwoord zijn tegenover haar kostbaar bezit.

Wanneer de leden mochten meenen, dat de bibliothecaris,

na al het bereikte, tevreden is over den stand van zaken,

dan zouden zij zich in hooge mate vergissen. Heb ik tot nu

toe over het beheer van den bestaanden boekenschat gespro-

ken, er is nog meer noodig. Nog steeds bestaan in de voor-

handen tijdschriftseriën leemten, die aangevuld moeten wor-

den, wanneer de gelegenheid zich daartoe voordoet. Helaas

is het daartoe bestemde fonds, door het in de laatste jaren

gepresteerde, angstwekkend geslonken, gelijk de leden zoo

juist uit den mond van den penningmeester vernomen hebben.

Het is nog steeds een dringende eisch, vooral een aantal

geheel ontbrekende tijdschriften aan te schaffen, zoo mogelijk

door ruil (hierbij is in den laatsten tijd meermalen succes

VERSLAG. LV

verkregen), maar ook door inteekening, terwijl het voort-

zetten der bestaande tijdschriften of vervolgwerken steeds

meer geld gaat eischen. Ook het inbinden, dat voor separata

tijdelijk gestaakt is, zal noodzakelijk weer intensiever ter hand

genomen moeten worden. Dat het aanschaffen van moderne

standaardwerken vrijwel onmogelijk is, zullen onze specialisten

al lang ervaren hebben. Het zal dan ook noodig zijn, dat

de Vereeniging tracht, voor al deze behoeften de middelen

te vinden.

Zelfs het allerbescheidenste begin van eene jaarlijksche

vaste som voor aanschaffing van boeken voor de bibliotheek

ontbreekt nog steeds op de begrooting; alleen de baten van

het fonds HARTOGH HEYS zijn hiervoor aangewezen, maar

deze zijn reeds onvoldoende voor de loopende vervolgen der

tijdschriften. Op de eene of andere wijze zal daarvoor gezorgd

moeten worden, terwijl daarnaast gestreefd moet worden

naar het verkrijgen van schenkingen, om dringend gewenschte

directe aanvullingen te doen.

Het is te hopen, dat de overeenkomst met het Koloniaal

Instituut nog in lengte van dagen behouden kan blijven;

indien er nog gelden voor huisvesting moesten komen, even-

tueel ook voor een eigen, vasten ambtenaar, zou het geheele

bibliotheekvraagstuk nog weder moeilijker worden.

Toch zijn dit alles punten, die door de leden onder het

oog gezien moeten worden. Struisvogelpolitiek zou niet baten.

Waar de taak van onze Vereeniging bestaat in het bevorderen

van de kennis der entomologie in Nederland, mogen de

leden wel goed doordrongen zijn van het feit, dat, naast

onze publicaties, de bibliotheek een groote factor daarbij is.

Het moet het ernstig streven der leden zijn, hoe dan ook,

gelden voor het een en ander bijeen te brengen. De contri-

buties alleen zijn daartoe geheel onvoldoende. Ik mag er nog

op wijzen, dat door de huidige crisis weer allerlei op boeken-

gebied op de markt komt, dat reeds lang als onbereikbaar

gold, en dat soms tegen zeer matige bedragen. Het is voor

den bibliothecaris een hard gelag, dergelijke koopjes voorbij

te zien gaan.

Het cijfermateriaal ís als volgt:

Aantal leeners 33; aantal bezoekers 47; aantal uitgeleende

LVI | VERSLAG.

boeken 307, welk aantal op 200 bonnen werd uitgeleend.

Voorts werden van de volgende personen en instellingen

boekwerken ten geschenke ontvangen:

Personen: Ir. G. A. Graaf BENTINCK, Dr. J. G. BETREM,

H. COLDEWEY, J. B. CORPORAAL, Prof. Dr. L. P. LE Cos-

QUINO DE BUSSY, Prof. Dr. W. M. DOCTERS VAN LEEUWEN,

D. C. GEYSKES, P. HAVERHORST, Prof. Dr. K. M. HELLER,

Dr. E. JACOBSON, R. KLEINE, Dr. S. LEEFMANS, M. A. LIEF-

TINCK, Dr. D. MAC GILLAVRY, Dr. AC. OUDEMANS, Dr.J.

TH. OUDEMANS, Dr. A. SCHIERBEEK, Pater H. SCHMITZ S. J.,

Dr. D. L. UYTTENBOOGAART, Dr. A. D. VOUTE, C. WILLEMSE.

Instellingen: American Museum of Natural History, New York;

Firma E. Dunlop & Co., Bloemendaal; Imperial Institute of

Agricultural Research, Pusa; University of Illinois, Urbana.

Aan alle gevers betuig ik mijn hartelijken dank.

Van het groote aantal tijdschriften, verworven na de uit-

gave van den Catalogus van 1900, heb ik eene lijst samen-

gesteld, die ik zal doen rondgaan.

De Voorzitter spreekt, onder bijval der aanwezigen, de

hoop uit, dat het verband met het Koloniaal Instituut nog

lang gecontinueerd moge worden.

De heer Coldewey vraagt, of er geene Vereenigingen of

andere Instituten zouden zijn, op wier weg het zou liggen,

aan onze Vereeniging financiéelen steun te verleenen ter

completeering onzer boekerij.

De Bibliothecaris antwoordt, dat het Bestuur ook in

dezen diligent is, en ook reeds de namen van enkele insti-

tuten vernomen heeft, bij wie wellicht om bijdragen aan-

geklopt zou kunnen worden. Gehoopt wordt, dat in deze

richting iets bereikt zal kunnen worden.

De Voorzitter stelt thans aan de orde het vaststellen

van de plaats, waar de volgende Zomervergadering zal ge-

houden worden. Spr. zegt, dat de Bestuursleden het onderling

er niet over eens zijn kunnen worden, welke plaats door

het Bestuur zou worden voorgesteld, Eenerzijds meenden

eenige Bestuursleden, dat in deze moeilijke tijdsomstandig-

heden wellicht menigeen de voorkeur zou geven aan eene

plaats in het centrum des lands, bijvoorbeeld Leersum of

VERSLAG. LVII

Elst. Anderen wilden gaarne weder eens naar Zuid-Limburg,

waarbij vooral Epen genoemd werd, waar thans wellicht vol-

doende accomodatie te vinden zou zijn. De heer VAN DER

WIEL oppert, cok namens den heer RECLAIRE, de eene of

andere plaats op het eiland Walcheren.

Bij de eerste vrije stemming blijkt geene dezer drie voor-

stellen eene volstrekte meerderheid te behalen; eerst bij de

tweede stemming wordt eene kleine meerderheid verkregen

voor Epen (of eene andere plaats daar in de nabijheid).

Vervolgens is aan de orde de verkiezing van twee leden

in de Commissie van Redactie voor de Publicaties, van de

Vereeniging uitgaande, daar de heeren Prof. DE MEIJERE

en VALCK LUCASSEN aan de beurt van aftreden zijn. Beiden

zijn herkiesbaar en worden bij acclamatie door de Ver-

gadering herbenoemd, waarna zij zich bereid verklaren,

deze functie opnieuw op zich te nemen.

Hierna is aan de ‘orde de benoeming van een nieuw

Eerelid, daar de vacature, ontstaan door het overlijden van

Jhr. Dr. Ep. J. G. EVERTS, nog niet is vervuld. Het voorstel

van het Bestuur is, te benoemen Dr. WALTHER HORN te

Berlin-Dahlem.

De heer Corporaal licht dit voorstel als volgt toe:

Hoewel Dr. HORN reeds in 1928 tot Correspondeerend Lid

onzer Vereeniging benoemd is, bestaat er alle aanleiding,

hem de hoogste onderscheiding, waarover onze Vereeniging

beschikt, toe te kennen. Dat dit niet reeds in 1928 geschied is,

kwam, doordat er toen slechts ééne vacature voor Eerelid was,

waartoe het Bestuur, in verband met het toen aanstaande

internationale Entomologencongres te Ithaca, liever den

hoogbejaarden en invaliden Prof. COMSTOCK aldaar wilde

benoemen. De eenige weg, om reeds toen den naam van

Dr. HORN aan onze Vereeniging te verbinden, wat hoogst

wenschelijk was, was eene benoeming tot Correspondeerend

Lid. Dr. HORN is niet alleen een uitstekend kenner van de

Cicindeliden; voor deze groep is hij de wereldspecia-

list, doch hij is bovendien als historiograaf en als biblio-

graaf der Entomologie ongeévenaard. Verder is hij op alle

gebieden, die met Entomologie samenhangen, een uiterst

LVII VERSLAG.

behulpzame, accurate vraagbaak en raadgever. Nog onlangs

heeft Spr. dit mogen ondervinden, toen hij specialisten zocht

voor de bewerking van het, door de Nederlandsche Kara-

korum-Expeditie medegebrachte, entomologische materiaal.

Waar bij eenige groepen twijfel bestond, wien Spr. uit eenige

specialisten de voorkeur diende te geven, werd Dr. HORN’s

voorlichting ingeroepen. Zijn advies, steeds op de hem

eigene kernachtige, dikwijls ook zeer humoristische wijze

ingekleed, gaf bij Spr. steeds den doorslag. Er is nog eene

reden, waarom Spr. het gewenscht acht, Dr. HORN met het

Eerelidmaatschap te bekleeden, en wel, dat bijna steeds

onze Eereleden een hoogen leeftijd bereiken, en dit is iets,

dat wij iemand als dezen candidaat zeer stellig mogen toe-

wenschen.

Dr. W. HORN wordt hierna bij acclamatie tot Eerelid

benoemd.

Ter vervulling der vacature van Correspondeerend Lid, die

door bovengenoemde benoeming ontstaat, stelt het Bestuur

voor Prof. G. D. HALE CARPENTER, Dit voorstel wordt toege-

licht door den heer Uyttenboogaart, die mededeelt, dat deze

hoogleeraar te Oxford niet alleen een zeer bekwaam lepido-

pteroloog is, wiens studies, speciaal op het gebied der mimicry-

verschijnselen, zeer de aandacht trekken, maar ook een zeer

tactvol paedagoog, van wiens invloed een krachtige prikkel

uitgaat op studenten voor de beoefening der entomologie.

Bij acclamatie wordt hierop Prof. HALE CARPENTER tot

Correspondeerend Lid benoemd.

Hierna zijn aan de orde de

WETENSCHAPPELIJKE MEDEDEELINGEN.

De heer Uyttenboogaart wenscht het een en ander mede

te deelen omtrent de herdenking van het roo-jarig bestaan

der Entomological Society of London, bij welke hij, met

zijne echtgenoote, de Nederlandsche Entomologische Ver-

eeniging vertegenwoordigd heeft. Aan de wijze, waarop hij

ontvangen is en aan de eereplaatsen die aan zijne echtge-

noote en aan hem bij de verschillende plechtigheden en

feestelijkheden werden toegewezen, heeft hij met genoegen

kunnen constateeren, dat onze Vereeniging bij hare Londen-

VERSLAG. LIX

sche zuster in hoog aanzien staat. Daarentegen moest hij

opnieuw met leedwezen de vergelijking maken tusschen de

wijze, waarop de entomologische wetenschap in Groot-

Brittannié wordt beschouwd en behandeld, met die, waarop

de Nederlandsche regeering tegenover onze wetenschap

handelt. Aan de Londensche vereeniging werd bij deze

gelegenheid het praedicaat ,,Royal” verleend, de regeering

hield eene officiéele receptie in Lancaster-House te harer

eere en de President van het bestuur van het British Museum,

the R. H. the Earl of CRAWFORD AND BALCARRES, verklaarde

in de rede, waarmede hij de leden van de Royal Entomo-

logical Society en hare gasten in het Museum verwelkomde,

o.a.: „In deze dagen bestaat er geen landbouwer, geen

kweeker van welke gewassen ook, ja geen koopman in

producten van het plantenrijk, geen eigenaar van de bewaar-

plaatsen der voedingsmiddelen voor mensch en dier, die

niet dagelijks het advies der entomologen noodig heeft. Ik

wil daarmede niet zeggen, dat zij die adviezen ook tijdig

inwinnen, maar indien zij het deden, zouden tallooze millioenen

ponden kunnen worden bespaard, die nu door insectenvraat

verloren gaan,”

Spr. voegt hieraan nog toe, dat de Britsche regeering

meermalen het groote belang der entomologie erkende, niet

alleen door o.a. de instelling van het Imperial Institute

of Entomology, maar ook door aan vooraanstaande

entomologen, o.a. aan den Directeur van dat Instituut de

hoogste onderscheidingen toe te kennen, waarover zij te

beschikken heeft.

Wel schril steekt hierbij af de houding van onze regeering,

die op het toch reeds schrale, nimmer verhoogde subsidie

voor de uitgave van ons Tijdschrift nog gaat korten, doch

leukweg blijft klaploopen op de kennis en op de beurs van

onze leden (immers het beoefenen onzer wetenschap kost

behalve herseninspanning ook geld voor boeken, tijdschrif-

ten, reizen, enz.), door voor onze talrijke adviezen nooit

een cent te betalen, terwijl zij nooit eenige officiëele belang-

stelling in onze wetenschap toont en den professor in de

entomologie te Wageningen officiëel betitelt als: ,,hoogleeraar

in het dierkundig deel der plantenziektekunde”, omdat men

LX VERSLAG.

zich schaamt voor het woord: ,,entomologie”. Spr. wil er

maar niet meer van zeggen; hy zou gaan overkoken. De

lezing van het werk van den Amerikaan HOWARD ,,Mensch

en Insect”, zoo verdienstelijk voor Nederland bewerkt door

ons medelid Dr. G. BARENDRECHT, zij aan onze regeerders

ter lezing warm aanbevolen. Misschien zullen zij na lezing

beseffen, wat hun boven het hoofd zou hangen, indien wij

entomologen in arren moede het bijltje er eens bij neer-

legden. |

De heer Mac Gillavry laat in de eerste plaats zien twee

geimporteerde dieren, nl. een boktor, te Aalsmeer uit bam-

boestokken ontwikkeld, en eene kakkerlaklarve {Vyctibora

brunnea THNB., teste WILLEMSE), met bananen ingevoerd,

Haarlem 15-XI-1932, BENTINCK leg.

Dan doet Spr. eene mededeeling over plooivorming der

voorvleugels van nachtvlinders in ruststand:

Eene observatie van G. D. H. CARPENTER in Proc. Ent.

Soc. London, 1925, p. LVIJ—LVIII, met bijgevoegde figuur,

bracht Spr. eenige lepidopterologische herinneringen te

binnen, die hij gaarne aan het oordeel van op dit punt

meer bevoegden zou willen onderwerpen. Het betreft de

eigenaardige rusthouding, aangenomen door eene Geometride

te Entebbe in Oost-Afrika. Het bleek nl., dat het midden-

deel van den voorvleugel waaiervormig geplooid werd, waar-

door de voorvleugel in rust veel smaller geleek, dan hi in

werkelijkheid was. Ook overigens was de relatieve positie

van voor- en achtervleugel zeer ongewoon. Het betrof Coenzna

aurivena BUTL., tot de Boarmiinae behoorende. De opmer-

king, dat hier de nervatuur zeer merkwaardig moest zijn,

werd er aan toegevoegd. Nu meent Spr. bij verschillende

Nederlandsche vlinders, zij het in veel mindere mate, een

en ander te hebben opgemerkt, dat hiermede in verband

kan worden gebracht. Daar Spr. hieromtrent in twee werken,

die hij er op nasloeg, niets kon vinden, meent hij goed te

doen, zijne waarnemingen mede te deelen ter contrôle.

Deze werken zijn: J. TH. OUDEMANS, „Etude sur la position

de repos chez les Lépidoptères”, 1903, en M. HERING,

„Biologik der Schmetterlinge’, 1926. Over het algemeen

VERSLAG. LXI

geldt toch het axioma, dat bij de vlinders de voorvleugels

niet, de achtervleugels wel plooibaar zijn.

De geringste afwijking, die Spr. hiervan constateerde, is

het inrollen in de vleugels, o.a. bij de Hepialiden. Ook bij

Phalera bucephala L. zijn in diepe rust de vleugels smaller

dan wanneer de vlinder pas tot rust komt. lets dat reeds

op plooiing der voorvleugels lijkt, meent Spr. meermalen

geobserveerd te hebben bij Brotolomia meticulosa L. Steeds

echter wanneer de vlinder vast in slaap is.

Het sterkste geval echter betrof een exemplaar van

Tephroclystia oblongata THNB. Dit diertje trof Spr. op een

triestigen regendag aan in het Vondelpark. Zooals OUDE-

MANS ook aangeeft, hebben de Tephroclystia’s de gewoonte,

te gaan rusten met de voorvleugels zoo ver mogelijk naar

op zijde, in elkanders verlengde, de ondervleugels op een

randje na er onder geschoven. In dit geval was het diertje

in eene schorsspleet gaan zitten, met het lichaam horizon-

taal en dus een vleugel naar boven en een naar beneden,

lichaam en vleugels vast tegen de schors gedrukt. De voor-

vleugel was daarbij echter geplooid, zoodat de witte streep,

op den boom door de vleugels aangegeven, zoo smal was,

dat Spr. eerst bij zeer scherp toekijken bemerkte, met een

vlinder te doen te hebben. Het kostte moeite om, voor-

zichtig met een grassprietje, het diertje zoover wakker te

krijgen, dat het te bewegen was in het er boven gehouden

vangdoosje over te gaan, waar het toen de gewone Jephro-

clystia-houding aannam, de voorvleugels vlak uitgespreid.

Spr. meent, dat hij dit geval mededeelde op eene der ver-

gaderingen van de oude Amsterdamsche Entomologenclub

in „Zeemanshoop”. Of Spr. echter toen den noodigen nadruk

gelegd heeft op het merkwaardige geplooid zijn der voor-

vleugels, zou hij nu niet meer durven zeggen. Spr. acht

het niet buitengesloten, dat, wat hij hier mededeelt, al wel

door anderen ook geobserveerd is, maar niet de aandacht

getrokken heeft. In SEPP of RösEL komt hieromtrent bij de

behandeling der betreffende vlinders niets voor. Alleen de

teekening van Hepzalus sylvinus L. bij SEPP toont ook het

ingerold zijn.

LXII VERSLAG.

Spr. moet nog opmerken, dat de heer COLDEWEY hem

een uittreksel verstrekte uit:

KARL DIETZE in „Biologie der Eupithecien”, 1913 (blz.

63—64) over Zupithecia oblongata THNBG. ,,...In der Ruhe

„bedecken die weit ausgeklafteten Vorderflügel des Falters

„fast gänzlich die darunter geschobenen Hinterflügel. Der

„Hinterleib, dessen weisse Rückenpinsel emporgerichtet sind,

„krümmt sich alsdann nach unten, entgegengesetzt wie bei

„gratiosata. So sitzend, gleicht der odlongata-Falter dem

„Kalkspritzer eines Vogel-Exkrementes. Die Ähnlichkeit wird

„um so grösser, als die blau schillernden Schwärzungen am

„Hinterleib genau so aussehen wie die festen, aus unverdauten

„Insekten-Resten bestehenden Teile des Vogel-Exkrementes.

„Es ist diese Tatsache keine subjektive Täuschung. Sie ist

„so interessant, dass man sich näher mit dem Fall beschäf-

„tigen sollte. Denn die geläufigen Worte: Anpassung,

„Nachahmung, Schutzfärbung und wie sie heissen mögen,

„bringen uns einer Erklärung des Vorganges nicht näher.

„Es müssen doch wohl höchst komplizierte Umstände zusam-

„mengewirkt haben um einen solchen Effekt zu erzielen. Bei

„den Sammlungstieren legen sich die Schuppen an den

„Körper an; bei der lebenden oblongata stehen, wie schon

„oben hervorgehoben, blauschillernde Schuppen, sowohl vom

„Hinterleib des Tieres, als vom Mittelfleck ab. Diese ent-

„sprechen den Erhöhungen im Vogel-Exkrement; das Weisse,

„Anliegende entspricht dem aufgeklatschten Harn des

NOE SHE

Nu klopt hetgeen DIETZE mededeelt niet geheel met Spr.’s

waarneming. DIETZE toch spreekt niet van plooiing, waarop

Spr. juist den nadruk legt, en waarbij iets te zien is, dat

geheel analoog is aan de feiten waarop de studie van J. TH.

OUDEMANS berust. OUDEMANS toonde aan, dat bij vlinders

het gedeelte van de ondervleugels, dat in ruststand niet

door de voorvleugels bedekt wordt, de teekening aanvult

der voorvleugels. Dit gedeelte is nl. geheel sterker geteekend

dan het bijna ongeteekende, bedekte deel der achtervleugels.

Bij Zephoclystia oblongata verdwijnt het v-vormige middel-

veld, dat wit is, behoudens het schubben-pluimpje, waar

DIETZE op wijst, voor een groot deel. Daardoor sluit de

VERSLAG. LXIIT

donkere teekening van voor- en achterrand meer aaneen

en vormt een harmonischer geheel.

Vinden zijne opmerkingen echter bevestiging, dan gelooft

Spr., dat het toch de moeite waard is, na te gaan, hoe ver

deze eigenaardigheid ook bij onze vlinders verbreid is, en

in elk speciaal geval in welke mate.

In de Proceedings Entom. Soc. Lond., Vol. I. 1926,

pag. 10, geeft POULTON nog de volgende waarnemingen uit

een brief van Costa Rica van 8 Sept. 1925: „Ihe moth

„sent by Mr. LANKESTER and taken at Cartago on 17 March

1925, was a Geometrid (Boarmiinae), kindly determined by

„Mr. W. H. T. Tams as Phyllodonta angulosa CRAM. The

, forewings bore the indications of a longitudinal fold, and

„the resting attitude assumed in life was probably similar

„to that of another Boarmiinae, the African Coenina aurivena

„BUTL. diagrammatically represented by Dr. G. D. H.

„CARPENTER on p. lvii of the 1925 Proceedings. It was

„interesting that this attitude should be assumed independ-

„ently by certain Geometrids, by Epiplemids and by Plumes.

„Ihe moths which adopted it were generally much smaller

„than Phyllodonta angulosa’, en op pag. 9 uit den brief

van Mr. C. H. LANKESTER zelf: ,,Los Concavos, Costa Rica,

„8 Sept. 1925. I must apologise for the terrible state of

„the moth enclosed; it is one of those forms that add to

„their deceptive appearance by plication of the wings, all

„trace of which disappears after death.”

De heer Bentinck heeft ook bij Gelechia eene dergelijke

plooiing gezien en merkt op, dat de Pterophoridae hunne

gespleten vieugels in vele deelen samenvouwen, zoodat men

in rusttoestand slechts eene smalle streep waarneemt.

Verder noemt Spr. Notodonta trepida F. als voorbeeld,

waarbij de bovenhelft der verder ongeteekende achtervleugels

gelijk geteekend is als de voorvleugels, en in ruststand boven

deze te voorschijn komt.

De heer Coldewey, die eerst aan gezichtsbedrog had ge-

dacht, is in staat, thans de juistheid van deze waarneming

te bevestigen. Als een ex. van Zephroclystia oblongata THNBG.

overdwars tegen een plat vlak rust, kunnen de voorvleugels

geplooid zijn. De sterkste plooiing, die op eene witte streep

LXIV VERSLAG.

gelijkt, begint bij het ondereinde van de middenstip en zet

zich voort tot den achterrand; de tweede volgt ongeveer

den cubitus en loopt eveneens in den achterrand uit. Zit

daarentegen de vlinder in een klein vangdoosje, dan is er

van plooiing weinig of niets te bespeuren: de voorvleugels

steunen dan slechts met de punt tegen den wand en hun

oppervlak is eenigszins gegolfd.

De heer van Wisselingh is eens in de gelegenheid ge-

weest, een levend 3g van Zephroclystia oblongata te obser-

veeren, zittend op een plat vlak met het lichaam horizontaal,

de vleugels naar boven en naar beneden uitgestrekt. De

voorvleugel was geplooid, waardoor het middenveld eene

witte streep geleek. De plooiing begint onder uit de midden-

stip. Deze plooi is de sterkste. Eene tweede plooi loopt

ongeveer langs den cubitus tot den achterrand. In een rond

doosje overgebracht, was de plooiing minder opvallend, wel

was het vleugeloppervlak gegolfd.

Ook bij eenige Noctuïden, o.a. Agrotis putris L. en Calo-

campa solidaginis HBN. nam Spr. waar, dat in ruststand de

voorvleugels gedeeltelijk samengevouwen zijn.

De heer Mac Gillavry is van meening, dat de bij de

waarneming van den heer VAN WISSELINGH in het ronde

doosje het diertje nog niet geheel in rust was gekomen.

De heer Coldewey heeft op de vorige Wintervergadering

het vermoeden uitgesproken, dat Zephroclystia lariciata FRR.

inheemsch zou zijn. Thans is hij daar zeker van, dank zij

nieuwe boeken en vriendelijke hulp van medeleden: de heer

BENTINCK zond een in Duitschland gekocht ex. ter verge-

lijking, de heer LEMPKE schreef de oorspronkelijke beschrij-

vingen van deze soort en de naaste verwanten voor Spr. over,

de heer TOLMAN bezorgde dit voorjaar uitgebreid vergelijkings-

materiaal. Verwarring is vooral mogelijk met vergaureata DBLD.

en castigata HB. Bij de gg levert echter lengte en dichtheid

van de fijne beharing der sprieten een voortreffelijk middel

ter onderscheiding. De vliegtijd is niet gelijk: vergaureata is

vroeg (eind April—begin Mei) en brengt dan ook eene zomer-

generatie voort, wat castzgata en lariciata, die meest in Mei

en Juni vliegen, slechts zelden schijnen te doen. Bij castzgata

VERSLAG. LXV

is de geheele thorax van dezelfde kleur, bij vergaureata staat

„eene vuil witte stip aan het eind van den rug’, zooals

SNELLEN terecht opmerkt (T. v. E., deel IX, 1866, blz. 107),

en J/ariciata heeft eene zuiver witte stip op het schildje,

soms nog eene tweede meer naar voren. Wonderlijk is, dat

SNELLEN later zichzelf tegenspreekt in de ,,Bijvoegselen en

Verbeteringen tot de Macrolepidoptera” (blz. 1190 van het

Micro-deel), waar hij van virgaureata zegt: „Geene witte stip

aan het eind van den thorax”. Ook OZORSKI vergist zich,

als hij in zijne „Tableaux dichotomiques pour aider à la

détermination des espèces frangaises et limitrophes du genre

Eupithecia” (l’Amateur de Papillons, Oct. 1932, p. 130) van

virgaureata beweert: „Pas de tache blanche sur le méta-

thorax”. Bij afgevlogen exx. is inderdaad soms weinig wit

meer te zien, maar versche dieren toonen een duidelijk wit-

achtig schildje, zooals aan Spr. bij kweeking uit de rups is

gebleken. Tusschen /ariciata en castigala bestaan wel 15

punten van verschil, waarvan Spr. er verscheidene opnoemt.

Vooral de eerste dwarslijn, de golflijn, vorm en teekening

der achtervleugels en de kleur van het achterlijf bieden

goede kenmerken ter onderscheiding.

Spr. ving een gaaf 9 van /ariczata op 11 Juni 1932 te

Twello op licht, en op dezelfde plaats een g' op 6 Juni 1933.

Waarschijnlijk bevindt zich onder de talrijke 7epkroclystia's,

in Mei 1.1. uit Soest ontvangen van den heer TOLMAN, even-

eens één ex. van deze nieuwe soort.

Een doosje met eenige exx. der drie besproken soorten

gaat ter bezichtiging rond.

De heer Th. C. Oudemans vraagt allereerst de aandacht

voor het Jaarboek der „Deutsche Dendrologische Gesell-

schaft”, waarin nogal eens mededeelingen van Entomologi-

schen aard voorkomen. Hij laat een exemplaar van den

jaargang 1932 rondgaan en tevens een ex. van het zg.

„Gesamt-Verzeichnis 1892— 1925”, eveneens van de D.D.G.

Dit laatste boek, dat slechts 6 RMk. kost, is een verzamel-

der Pflanzennamen” voorkomt, doch ook tal van andere

wetenswaardigheden (in diverse hoofdstukken ondergebracht),

LXVI VERSLAG.

vermeld worden, die belangrijk zijn voor de studie der

Botanie en van den Bosch- en Tuinbouw. Bovendien is er

een verzamel-register in verwerkt, getiteld: „Schädlinge und

Nützlinge aus dem Tierreich und aus dem Pflanzenreich”.

Het boek bevat 516 pag. Spr. geeft in overweging, ruil van

publicaties met deze vereeniging aan te gaan.

Voorts deelt Spr. het een en ander mede over de Wolluis,

voorkomende op den Douglas-spar, geheeten Gälletteella coo-

leyi GILLETTE (Chermes cooleyi GILL.). Hij nam dit insect op 23

April 1933 voor het eerst op Schovenhorst waar, en deed daar-

van schriftelijk mededeeling aan den Plantenziektenkundigen

Dienst te Wageningen, die hem, naar aanleiding daarvan,

den juisten wetenschappelijken naam noemde en hem inlichtte

omtrent het voorkomen in Nederland, schadelijkheid enz.

Spr. wees op een artikel van den heer H. VAN VLOTEN,

voorkomende in het „Boschbouw-Tijdschrift”, afl. No. 9, van

Sept. 1930, getiteld: „Aantasting van Pseudotsuga taxifolia

Britton (Douglasspar) door Rhabdocline Pseudotsugae SYDOW

en Chermes cooleyi GILLETTE (mit deutscher Zusammen-

fassung).”’ Uit enkele gedeelten van dat belangrijke artikel

doet Spr. voorlezing, waaruit men verneemt, dat de volledige

levens-cyclus van dit insect, volgens Amerikaansche waar-

nemingen (R. N. CHRYSTAL and Fraser STORY, The douglas

fir Chermes (Chermes cooleyt), Forestry Commission Bull.

No. 4 1922.), uit een kringloop met vijf generaties bestaat.

Die groote kringloop heeft in Amerika plaats op twee waard-

planten, nl. Picea sitchensis Trautv. et Mey. en Pseudotsuga

Douglasii Carr. In Europa echter heeft men tot nu toe,

niettegenstaande uitgebreide Engelsche onderzoekingen, de

gallen, door deze wolluis veroorzaakt op Picea sitchensis,

niet kunnen vinden. Spr. beveelt zeer aan, dezen ingewik-

kelden levensloop ook hier nader te bestudeeren, te meer,

daar de Douglas-spar in de laatste jaren zoo’n groote rol

speelt in den Nederlandschen boschbouw. Hij vertoont ten

slotte een tak van een Douglas-spar, sterk bezet met oude,

zoowel als met jonge levende Wolluizen.

De Voorzitter oppert de mogelijkheid, dat in ons land

niet de volledige cyclus met migratie plaats heeft, maar

alles tot den Douglas-spar beperkt blijft. Wat het optreden

VERSLAG. LXVII

in groot aantal aangaat, merkt hij op, dat hij indertijd

Hormaphis betulae MORDW. voor ons land vaststelde in een

jaar, waarin zij op eene bepaalde strook berken langs den

Soestdijkerstraatweg bij Hilversum zeer talrijk voorkwam. In

volgende jaren was zij zeer sporadisch en weldra in ’t ge-

heel niet meer te vinden.

De heer de Fluiter zegt, dat de infectie van Gälleltca

(volgens BORNER in SORAUER-REH., Handb. d. Pflanzen-

krankh. 1932, beter te noemen Gälletteella) cooleyi waar-

schijnlijk heeft plaatsgehad door import van geïnfecteerd

plantmateriaal, verder dat de ontwikkeling der schadelijke

Chermesine ook uitsluitend anholocyclisch (dus met uitschake-

ling der geslachtelijke, galvormende generaties op P. sitchensis)

plaats kan hebben. De larven kunnen zeer gemakkelijk passief

getransporteerd worden door den mensch, of wel door den

wind. De jonge mobiele larven, welke voor de verspreiding

van het meeste belang zijn, worden licht door regen afge-

spoeld en gaan dan meestal te gronde. Bij sterke aantasting

kunnen Douglassparren volkomen stilstand in hun groei

vertoonen.

De heer Mac Gillavry zegt, dat hij, in zijne qualiteit van

bibliothecaris, gaarne een ruilvoorstel zooals de heer OUDE-

MANS bedoelt, in overweging zal nemen.

Verder zegt Spr., dat het zeer wel mogelijk is, dat op de

door Chermes aangetaste sparren ook Hemerobius gevonden

zal worden en geeft den raad, hierop te letten.

De heer Bentinck laat ter bezichtiging rondgaan:

I. Een ex. van Nephoßteryx rhenella ZK., op 15.6.’31 te

Mechelen (L.) gevangen door den heer FISCHER, die zoo

welwillend was, dit ex. aan Spr. af te staan. Deze soort is

nieuw voor de Nederlandsche fauna, en moet niet verward

worden met SNELLEN’s rhenella ZK. op p. 131 van zijn be-

kend werk, waar hij N. hostilis STPH. onder den naam

rhenella LK. beschrijft. Zie hierover: T. v. E. LXX, p. XVII--

XVIII. Exemplaren van N. hostilis gaan mede ter vergelij-

king rond.

II. Een vertegenwoordiger van de onlangs in de Ent. Ber.,

DI. VIII, p. 462, als nieuw voor onze fauna vermelde soort

LXVIII VERSLAG.

Ephyra quercimontaria BASTELBERGER, met de beide daarop

zeer gelijkende soorten £. punctaria L. en ZE. porata F.,

om de punten van verschil met deze beide laatste duidelijk

te maken.

III. Eenige melanistische exx. van Lethocolletis klemanella

F. uit Overveen, gekweekt uit onder-mijnen van elzen. Deze

exx. zijn nog veel donkerder dan de beide afwijkende exx.,

door SNELLEN beschreven in zijn werk op p. 1078; de koper-

gele kleur ontbreekt geheel, de vleugels en kopharen zijn

even zwart met zilveren dwarsstrepen en hoekjes, als de

donkerste exx. van L. stettinenszs NICELLI, die uit boven-

mijnen van elzen gekweekt wordt, en mede ter vergelijking

rondgaat. Ook overgangsvormen, overeenkomende met voor-

noemde op p. 1078 beschrevene en de normale lichtgekleurde

werden alle tegelijk door elkaar gekweekt. |

IV. Eenige exx. van Lithocolletis cerasicolella H.S., uit

Overveen, uit mijnen van verwilderde Prunus domestica

gekweekt.

In antwoord op eene vraag van den Voorzitter, voegt Spr.

aan het bovenstaande nog toe, dat de kweek van Lithocolletis

cerasicoleila niet gemakkelijk is: Aangezien de rups niet in

het najaar verpopt, mogen de mijnen niet droog weggelegd

worden gedurende de overwintering. Men moet ze buiten

onder een net wegleggen, blootgesteld aan regen en wind,

en eerst na de verpopping, kort voor het uitkomen, mogen

zij in flesschen gebracht worden.

De heer Reclaire wijst er op, dat in de faunistische litera-

tuur over wantsen nogal eens vermeld wordt, hoe vele gg

en QQ van de eene of andere soort zijn waargenomen. Men

verkrijgt hieruit den indruk, dat bij de Hemiptera de 99 in

het algemeen overheerschend in aantal zijn, wat dan ook

te verwachten is, daar de gg wel min of meer spoedig na

de copulatie zullen sterven, zoodat de kans, QQ te vinden,

grooter wordt. PRIESNER, die in zijne publicaties over de

wantsen van Oostenrijk dit onderwerp nogal eens aanroert,

bericht soms over zeer groote verschillen; zelfs noemt hi

gevallen, waarin hem geene gg bekend zijn.

Nu heeft Spr. eens nagegaan, hoe de verdeeling der sexen

VERSLAG. LXIX

voor het in zijn verzameling aanwezige materiaal is, en

daartoe alleen soorten in aanmerking genomen, waarvan hij

minstens 12 exx. bezit. Voor de familién der Cydnidae, Pla-

taspidae en Pentatomidae bleek, dat de QQ in het algemeen

overheerschten; in totaal werd de verdeeling bij 55 soorten

en var. nagegaan, en het bleek, dat van 1220 individuen

513 gig en 707 QQ waren. Van ééne soort, Cyduus flavicor-

nis F., bleek slechts één g' tegen 17 QQ aanwezig. bij C.

nigrita F. was de verdeeling 4 dd‘ en 13 QQ. Van Gratho-

conus picipes FALL., waarvan PRIESNER nog geene go uit

Oostenrijk zag, bleken 9 jy en 14 QQ aanwezig te zijn,

een bewijs ervoor, hoe voorzichtig men moet zijn, om uit

dergelijke mededeelingen gevolgtrekkingen te maken. Eene

enkele maal, b.v. bij Sehzrus bicolor L. en S. dubius SCOP.,

overheerschten de yy in aantal. Van Prezodorus lituratus F.,

v. alliaceus GERM., bleken 2 gg en 10 QQ aanwezig te zijn,

wat verklaarbaar is, daar de var. bestaat uit overwinterde exx.,

waarvan de gg blijkbaar na de copulatie spoedig sterven;

later in het jaar vindt men de versch uitgekomen exx., die.

tot den nominaatvorm behooren, waarbij de verdeeling der

sexen vrijwel gelijkmatig was. Spr. herinnert zich niet, den

nominaatvorm in copula te hebben aangetroffen, wel de var.

Opmerkelijk is, dat bij Odontoscelis dorsalis F. de tot de

varr. deserta STICHEL en signata FIEB. behoorende exx.

alleen 4% waren, iets, dat bij de Hemiptera, en andere orden

vermoedelijk eveneens, meer voorkomt; de varr. zijn vaak

tot eene der sexen. beperkt.

Tot gevolgtrekkingen mogen volgens Spr. deze weinige

waarnemingen nog geene aanleiding geven, doch het zou

interessant zijn, te weten, of in andere verzamelingen de

overheersching der QQ bij de Cyduus-soorten even sterk is

als in Spr.’s verzameling, wat dan of op een inderdaad

manco aan go zou wijzen, òf op eene andere levenswijze.

De Voorzitter zegt, dat bij bijna alle insecten, met uit-

zondering voornamelijk van de Hymenoptera, de theoretisch

te verwachten seksenverhouding is als 1:1, daar gewoonlijk

de Jd tweeërlei soort, de QQ ééne soort geslachtscellen

voortbrengen. Bekend is, dat bij sommige Scolytiden het

aantal %o% veel geringer is; de reden hiervan weet men nog

LXX VERSLAG.

niet. Van sommige tropische dagvlinders, als b.v. Ornztho-

piera brookeana WALL., gelden de 99 als veel zeldzamer dan

de JA. Secundaire afwijkingen van de verhouding 1:1

kunnen op zeer verschillende wijzen tot stand komen, o.a.

door korteren levensduur, grootere sterfte tijdens het larve-

leven, gemakkelijker vindbaarheid der eene sekse enz.

De heer Uyttenboogaart zegt, dat bij de Scolytiden het

aantal QQ aanzienlijk dat der gg overtreft bij die soorten,

welke als imagines uitvliegen door de moedergang. De gd

komen dan eerder uit de pop dan de 99 en wachten in

de moedergang op de uitkomende QQ, die dan vóór het

uitzwermen bevrucht worden. Een g‘ kan dan tot 50 QQ

bevruchten. Daarentegen is de verhouding der seksen vrijwel

gelijk bij die soorten, waarbij elk der imagines een eigen

vlieggat door de schors boort.

De heer Mac Gillavry maakt de opmerking, dat bij het

vangen van wantsen, speciaal van Capsiden, van zelf minder

mannetjes worden buitgemaakt (tenzij men er bijzonder op

let), omdat zij kleiner en vlugger zijn dan de wijfjes.

Wat Cydnus betreft, wijst Spr. er op, dat deze in onze

streken gevangen worden, door aan wortels van planten in

zandgrond te zoeken. Het Cyduus-materiaal daarentegen, dat

wij b.v. uit de tropen ontvangen, is bijna steeds op licht

gevangen. Daardoor is veelal museum-materiaal voor deze

questie niet van zooveel belang.

De heer Blöte wijst op een soortgelijk verschijnsel bij de

Capside Campyloneura virgula H.S. U).

De heer van der Vecht deelt mede, dat hij van de

Coreïde Dasymia piperi CHINA op Banka ongeveer 500 exem-

plaren uit het ei opkweekte. De geslachtsverhouding hierbij

was ongeveer I:I (52°/, mannetjes). Bij een totaal van

ongeveer 10.000 te velde verzamelde wantsen was de seksen-

verhouding ongeveer 2:1 in het voordeel van de mannetjes.

Deze verhouding werd geconstateerd ook bij de kleinere

hoeveelheden, zoowel bij die, welke op verschillende plaat-

sen, als bij die, welke op verschillende tijden van den dag

gevangen waren.

1) In de verzameling van ’s Rijks Museum van Natuurlijke Historie

bevindt zich onder de ruim 30 exemplaren geen enkel mannetje.

VERSLAG. LXXI

De heer Polak werd den 11% Mei jl. hoogst aangenaam

verrast, toen hij van Dr. TOXOPEUS te Bandoeng per luchtpost

een levend © van de Mantide Hymenopus coronatus STàL ont-

ving. Het dier, gevangen te Radjamandala (Java), bleek bij

aankomst in uitstekende conditie te verkeeren. Dadelijk nade

opening van het doosje, waarin het dier verzonden was,

werd het gelaafd met een paar druppeltjes water, die gretig

werden opgezogen en onmiddellijk daarop werd eene Phalera

bucephala L. opgepeuzeld. Dagelijks werden nu verder twee

vrij groote vlinders verorberd.

In den ochtend van den 26% Mei was een legsel eieren

tegen een takje vastgekit. Dit is klein, maar normaal van

vorm. Hieruit meent Spr. met vrij groote zekerheid te kunnen

besluiten, dat het bevrucht is. Want het is zijne ervaring,

dat onbevruchte Mantiden-legsels onregelmatig van vorm

zijn. Wellicht is het eerste, grootere legsel te Radjamandala

in de vrije natuur afgezet.

Op den avond van den 29% Mei lag het dier stervend

op den bodem van het glas, waarin het was gehuisvest en

den volgenden ochtend was het dood. Het begon reeds in

de vochtigwarme omgeving tot ontbinding over te gaan,

en is voor het Zoölogisch Museum te Amsterdam geprepa-

reerd. Spr. stelt het ter bezichtiging.

Bij de opening van het abdomen bleek dit geen enkel ei

meer te bevatten. Spr. ziet hierin eene tweede aanwijzing

voor bevruchting. Hij hoopt nu dezen zomer de larven, die

de beroemde „wandelende bloemen” zijn, in ,, Artis” te

kunnen tentoonstellen. 1)

De heer LIEFTINCK zegt in het jongste Verslag der Verg.

van de Afd. Nederl. Oost-Indië van onze Vereeniging, dat

het opkweeken van jonge larven van bidsprinkhanen geene

gemakkelijke taak is. Maar Spr. is optimistischer in dezen.

Steeds is hem het opkweeken bij verschillende soorten ge-

lukt. Als de diertjes maar over een overvloed van voedsel

kunnen beschikken en dikwijls waterdruppeltjes vinden, om

er van te drinken, brengen zij het in gevangenschap ge-

1) Noot bij de correctie. Inderdaad zijn op 4 Juli eenige larfjes

uitgekomen. Over hunne ontwikkeling en biologie hoop ik later uit-

voerige mededeelingen te kunnen doen. BASE

LXXII VERSLAG.

makkelijk tot imagines. Er vallen natuurlijk verscheidene

slachtoffers van kannibalisme, maar eenige brengen het toch

tot imagines. Als voedsel geeft Spr. aan de jonge larven,

in het begin, steeds kleine vliegjes (Drosophila). Deze vol-

doen beter dan de meestal trage bladluizen.

Hymenopus coronatus schijnt vroeger te Buitenzorg vrij

algemeen te zijn voorgekomen, maar is er in de laatste

jaren zeldzaam geworden.

Dr. LEEFMANS bracht eenige jaren geleden met zijn verlof

een legsel eieren mee naar Amsterdam. Maar de larfjes

waren kort vóór zijne aankomst in het vaderland uitgekomen.

Zij hebben nog wel enkele dagen geleefd, maar waren te

zwak, om verder te worden opgekweekt. Den 215° Augustus

van het vorige jaar ontving Spr. een legsel, door Dr. LEEF-

MANS per luchtpost verzonden. Dit is helaas niet uitge-

komen. Waarschijnlijk zijn de eieren in hooge luchtlagen

aan te lage temperatuur blootgesteld geweest.

Verder stelt Spr. ter bezichtiging een exemplaar van

Celerio lineata F., var. Livornica ESP., gevangen te Goes en

in het bezit van den heer L. H. VAN BERK aldaar, die het

welwillend heeft afgestaan voor de collectie van ons mede-

lid Ir. G. A. Graaf BENTINCK.

De heer de Fluiter doet, mede namens den heer Blijdorp,

eene voorloopige mededeeling over enkele resul-

taten,verknece nab iy hetionderzoekpnaainydle spi o-

logie van den grauwen dennensnuitkever, Dra-

chyderes incanus L.

Door het massale optreden van Drachyderes incanus L.

in jonge dennenplantsoenen wordt op sommige plaatsen in

ons land ernstige schade berokkend. In samenwerking met

het Staatsboschbeheer, de Ned. Heidemaatschappij en den

Plantenziektenkundigen Dienst werd dientengevolge in den

herfst van 1931 in het Laboratorium voor Entomologie der

Landbouwhoogeschool te Wageningen door Spr., in samen-

werking met den heer BLIJDORP, een onderzoek ingesteld

naar de biologie van het genoemde schadelijke insect. Daar

dit onderzoek reeds enkele belangwekkende resultaten heeft

VERSLAG. LXXIII

opgeleverd, leek het Spr. wenschelijk, nu reeds hierover het

een en ander aan de vergadering mede te deelen.

Brachyderes incanus L. overwintert als volwassen kever,

hetzij tusschen het strooisel in de dennenbosschen of tusschen

de lage bodemvegetatie, hetzij ondergronds, in een door

den kever gegraven holletje, op eene diepte van 1—3 cM.,

hetzij bovengronds. Bij laboratoriumproeven, genomen buiten»

onder natuurlijke uitwendige omstandigheden, doorstonden

de kevers, in glazen potten zonder eenige bodembedekking,

den winter van 1931—’32 goed. Hierbij waren de kevers

in de voor de zon toegankelijke potten aan zeer groote

temperatuur-extremen (dagtemp. van + 17° C., tegenover

nachttemp. van — 6° C.) blootgesteld. De kevers ontwaken

uit de overwintering in de laatste dagen van Maart of de

eerste van April. Op dit tijdstip bevatten de ovaria der 99

nog geene rijpe eieren. De kevers beginnen nu hunne

vreterij, welke op zeer verschillende planten uitgeoefend

kan worden; bij voorkeur op Coniferen, daarnaast ook op

Cupuliferen, zelfs ook op enkele Rosaceae. De levensduur

der kevers na de overwintering is nog zeer lang (2—3 mnd.);

gedurende deze periode worden de eieren (zeer vele) bij

tusschenpoozen in pakketten afgezet.

Als de Q kevers zich nu eenigen tijd gevoed hebben,

rijpen de eieren, welke reeds in de laatste week van April

afgezet kunnen worden. In de natuur deponeeren de QQ

hare eieren in de aarde in kluitvormige hoopjes. In deze

hoopjes zijn de eieren door eene wasachtige kitmassa om-

geven, terwijl door deze kitmassa het eipakket nauw met

de omgevende grondpartikels verbonden wordt. Dit maakt,

dat de eipakketten in het vrije veld uiterst moeilijk te vin-

den zijn. In het laboratorium werden honderden eipakketten

verkregen door de 9 kevers hare eieren af te laten zetten

tusschen gevouwen filtreerpapier. (Eene foto van een 9

kever, welke bezig is met afzetten van hare eieren tusschen

filtreerpapier, wordt gedemonstreerd). Onder laboratorium-

condities duurde het eistadium der eieren in de aldus ge-

isoleerde eipakketten + 3 weken. Uit een verder onderzoek,

waarbij de eipakketten gebracht werden in schalen met

verschillende relatieve luchtvochtigheid (eenigszins gewijzigde

LXXIV VERSLAG,

methode van ZWÖLFER), in thermostaten met constante tem-

peraturen, bleek, dat de duur van het eistadium wel afhan-

kelijk is van de temperatuur (bij 25°C. 11, bij 30° C. 10 en

bij 20° C. 14 dagen), maar geheel onafhankelijk is van de

relatieve luchtvochtigheid (gelijktijdig uitkomen der eieren

bij dezelfde temperatuur bij verschillende relatieve lucht-

vochtigheid, verkregen door gebruik te maken van verschil-

lende zouten). Met de bij duizenden verkregen uitgekomen

larven werden infectieproeven ingezet op de wortels van

coniferen, eiken, berken, heide, grassen, enz. staande in

speciaal daartoe ingerichte potten. Daarnaast werden in het

laboratorium een groot aantal larven gebracht op dennen-

wortels, gewikkeld in vochtig filtreerpapier. Zoowel op deze

wortels als op de wortels van enkele geinfecteerde dennetjes,

welke hiertoe reeds onderzocht werden, werd de vreterij van

de larven van het eerste stadium gevonden. Deze larven schil-

len niet de wortels, zooals in de literatuur door CZECK en

JACOBI voor de larven (welk stadium?) van Drachyderes

wordt aangegeven; zij boren zich daarentegen in de wortels

van dennen in, bij voorkeur op die plaatsen, waar de wor-

tels zich vertakken. De schade, welke zoodoende reeds door

deze larven van het eerste stadium aangericht wordt, is zeer

ernstig. (Eene foto van de larvenvreterij wordt gedemon-

streerd). Daar het onderzoek nog in vollen gang is, kan

over de verdere biologie der larven hier nog niets mede-

gedeeld worden.

Wat de reduceerende factoren betreft, kan nog het vol-

gende medegedeeld worden. Uit de volwassen kevers werd

eene Tachinide, Rondania cucullata (R. D.) VILLENEUVE 1),

verkregen. Tachinidenlarven werden reeds aangetroffen in

de kevers, welke tijdens de winterrust afgezonderd werden

voor genitaliénonderzoek. De Tachinidenlarve bevond zich

dan steeds in het dan nog krachtig ontwikkelde vetlichaam.

Daar Rondania cucullata (R. D.) VILLENEUVE de eenige Tachi-

1) Noot bij de correctie. Determinatie door BARANOFF te Zagreb.

Prof. DE MEIJERE. wien nadien nog enkele exemplaren dezer Tachi-

nide toegezonden werden, berichtte mij, dat de soort in quaestie A. dis-

par DUFOUR was. Of deze al of niet synoniem is met A. cucullata VIL-

LENEUVE, is mij nog niet bekend. He Dek:

VERSLAG, LXXV

nide is, welke uit de volwassen kevers verkregen werd,

zijn de gevonden larven waarschijnlijk ook de larven dezer

soort.

Voorts werden kevers gevonden, welker dekschilden ge-

heel week waren. Deze werden aangetroffen gedurende de

eerste periode van het verschijnen der kevers. Dergelijke

kevers, welke in het laboratorium geïsoleerd werden, stierven

spoedig en vervloeiden geheel. Dr. WIERINGA, bacterioloog

aan het laboratorium voor Microbiologie der Landbouw-

hoogeschool, bracht hieruit eene bacterie in cultuur. Infectie-

proeven hiermede worden genomen. :

Zeer merkwaardig is de vondst van de schimmel Zersutella

fusiformis SPEARE, welke uit de volwassen kevers gekweekt

werd. De determinatie werd verricht door het Centrale

Bureau voor Schimmelcultures te Baarn. Deze parasitaire

schimmel behoort tot een geslacht, dat voornamelijk tropisch

is. De nu gevonden soort was tot nu toe uitslui-

tend bekend van Hawaii, alwaar zij geïsoleerd

werd uit eene krekelsoort. Zij vormt, wanneer de ge-

parasiteerde kevers op vochtig filtreerpapier gebracht worden,

zeer lange, niet vertakte stromata, welke tusschen de achter-

lijfssternieten, pootgeledingen en uit den bek van de kevers

te voorschijn komen. (De schimmel en foto’s van de ontwik-

keling van de schimmel worden gedemonstreerd). De resul-

taten van het geheele onderzoek zullen uitvoerig op eene

andere plaats gepubliceerd worden.

De Voorzitter merkt op, dat Rondania cucullata R.D.

dezelfde soort is als die, welke tot dusverre als A. dimidiata

MG. in onze lijsten staat, De verandering steunt op eene

door VILLENEUVE aangegeven scheiding dezer soorten. Zij is

bij ons slechts zeer zelden gevonden, maar zal nu misschien

uit Brachyderes in aantal te kweeken zijn. De achterstigmata

zijn bij de Tachinidenlarven dikwijls zeer karakteristiek en

natuurlijk gelijk aan die van het bijbehoorend puparium.

De heer Speyer demonstreert eene zeldzame houtwesp,

nl. Keris spectrum L. (= nana Müll.; emarginata F.), met

een stuk hout, waarin zich boorgangen van deze soort be-

vinden. Tot dusverre komt er in de literatuur slechts ééne

LXXVI VERSLAG.

vermelding van het vangen van deze soort in Nederland

voor, nl. die van KOORNNEEF in Ent. Ber. IV, p. 357. Het

betrof hier 3 exemplaren, die vrij zeker uit ingevoerd Skan-

dinavisch hout kwamen. (Deze vermelding dankt Spr. aan Dr.

J. TH. OUDEMANS).

Spr. heeft dit exemplaar, met het vraatstuk op de volgende

manier bemachtigd: In 1932 waren in Den Haag in de om-

geving van het Kaapsche plein in verscheidene huizenblokken

balken verwerkt van eene zending hout, waarvan het mee-

gebrachte stuk deel uitmaakte. Op zekeren dag deelde een

der opzichters Spr. terloops mede, dat er in deze huizen

zoo vele vieze beesten (,,kakkerlakken” noemde hij ze) waren.

Deze opmerking interesseerde Spr. niet erg, daar hij aan

Periplaneta americana L. dacht, die hem genoegzaam bekend

is. Pas nadat gebleken was, dat alle balken finaal uitgevreten

waren, bouwinspectie etc. er bij gekomen waren en al het

houtwerk was afgekeurd, hoorde hij er weer van. Ondanks

veel moeite gelukte het hem toen echter niet, meer dan één

exemplaar van deze wesp te bemachtigen, benevens het be-

wijsstuk van de vraat. Bij nader onderzoek bleek, dat men

ook hier met ingevoerd hout, nl. uit Polen, te doen heeft,

zoodat hiermede niet bewezen is, dat deze schadelijke wesp

in Nederland ingeburgerd is.

Voor zoover Spr. kon nagaan, is dit de eerste maal, dat

dit insect in Nederland in hooge mate schadelijk optreedt,

niet alleen door de vraat, maar bovendien door het in groote

hoeveelheden optreden van de imagines, die door de bewoners

van de huizen erg griezelig gevonden worden en bij herha-

ling zelfs verhuizingen zouden veroorzaakt hebben.

In ENSLIN (Die Tenthredinoidea Mitteleuropas; Deutsche

Entomologische Zeitschrift, 1917, Beiheft 1) vindt men de

volgende bijzonderheden:

Het geslacht Keris onderscheidt zich van het geslacht

Paururus door het hebben van slechts eene eindspoor aan

de tibiae van het laatste pootpaar (Paururus heeft er 2) en

doordat de zaagscheede even lang is als het lichaam. Dit

genus bevat slechts ééne palaearktische soort, spectrum, die

in geheel Europa voorkomt, en meestal gewoon is. De larve

VERSLAG. LXXVII

leeft voornamelijk in Pinus sylvestris, echter ook in Picea

excelsa en Abies alba.

Verder heeft Spr. een vijftal exemplaren van eene zeld-

zame Cerambycide meegebracht, nl. Zetropium castaneum L.

(zie EVERTS II, blz. 363).

De type van deze soort, castaneum L., is tot dusverre

nog niet in Nederland gevangen.

Ab. luridum L. kent EVERTS uit Amsterdam en Arnhem;

in de collectie EVERTS bevinden zich 3 exemplaren.

Ab. aulicum F. kent EVERTS uit Arnhem; er bevindt

zich van dezen vorm 1 exemplaar in de collectie-EVERTS.

~ De heer P. VAN DER WIEL was zoo welwillend, Spr. een

uittreksel van de niet gepubliceerde vindplaatsenlijst van

EVERTS te geven, en hieruit blijkt, dat de ab. aulicum EF.

reeds uit den Haag vermeld is, terwijl de heer VAN DER

WIEL zelf een exemplaar uit Vaals uit de pop gekweekt heeft.

Ab. fulcratum F. is bekend uit Hilversum, Arnhem en

Groningen. Zeer vroeg in het voorjaar van dit jaar (half

April) ving Spr. in den Haag op de ramen van zijn tuin-

kamer niet minder dan 5 exemplaren, waarvan 3 stuks tot

de ab. /urzdum en 2 tot ab. aulzcum behooren. Den Haag

is dus eene nieuwe vindplaats voor 7. /uridum, terwijl het

feit, dat zich in de collectie EVERTS, waarin de meeste

Cerambyciden in talrijke exemplaren aanwezig zijn, van

luridum 3 exemplaren en van aulicum zelfs maar één exem-

plaar aanwezig zijn, ook op de zeldzaamheid van deze soort

wijst.

De heer Kruseman maakt enkele opmerkingen over Ten-

dipedidae, die als 24 mededeeling op te vatten zijn.

I. Doordat hij een artikel van GOETGHEBUER uit Gent

van 1931 over het hoofd had gezien, dat hij dezer dagen

door de vriendelijkheid van genoemden heer kreeg, is ten

onrechte Glyptotendipes viridis MACQ. uit de naamlijst van

Ned. Dipt. geschrapt. In het Museum te Weenen bevindt

zich een exemplaar van deze soort, door VAN DER WULP

verzameld.

2. In de Pinksterweek was Spr. in staat, in Valkenswaard

aan de Vischvijvers te verzamelen, alwaar hij als nieuw voor

LXXVIII VERSLAG,

de Ned. Fauna Polypedilum arundinati GTGH. in aantal en

Tendipes dissidens WALK. in I ex. ving.

De laatste soort ving hij ook aan de Loosdrechtsche Plassen

bij Nieuwersluis, op eene excursie, die Prof. Dr. J. C. H,

DE MEIJERE met zijne studenten maakte, in 3 exemplaren.

De kenmerken van P. arundinati zijn op pag. 133 van

Deel 76 van het Tijdschrift vermeld.

T. dissidens is onmiddellijk door zijne zwarte kleur van

T. longipes STAEG. te onderkennen.

3. Merkt Spr., naar aanleiding van eene opmerking op

de Zomervergadering te Valkenburg van den heer UYTTEN-

BOOGAART, op, dat hem bij de bewerking der Nederlandsche

Tendipedidae gebleken is, dat de hypopygiën zulke

bijzonder goede kenmerken ter onderscheiding der soorten

en genera opleveren. Hij meent, dat bij vele critieke soorten

deze chitine-skeletstukken nog goede diensten bewijzen

kunnen.

De heer Uyttenboogaart zegt, dat de heer KRUSEMAN

zijne opmerking over het genitaliënonderzoek te zeer heeft

gegeneraliseerd. Spr. had voornamelijk gewezen op het ge-

vaar, gelegen in het optisch bedrog bij microscopische

praeparaten van sterk gechitiniseerde deelen, die in het

praeparaat niet altijd volkomen in een plat vlak te krijgen

zijn. Later is Spr. gebleken, dat bij de Rhynchophora het

spiculum gastrale zeer gemakkelijk volkomen vlak te pre-

pareeren is, en dan goede verschilkenmerken, zoowel tus-

schen naverwante genera als tusschen soorten, oplevert. Spr:

hoopt hierover later nog het een en ander, met teekeningen,

te publiceeren.

De heer Speyer zegt, dat bij de Agromyzidae de mannelijke

genitaliën uitstekende kenmerken opleveren. Dieren, die op

minutieuse verschillen tot verschillende soorten gebracht

waren, blijken dikwijls uiterst verschillende genitaliën te

bezitten. Bij het bestudeeren en teekenen moet er echter

nauwkeurig op gelet worden, dat de verschillende hypopygia

steeds in denzelfden stand gepraepareerd en bekeken worden,

om het zoo licht voorkomende optische bedrog te vermijden.

De heer van der Vecht demonstreert eenige op Java ver-

VERSLAG. LXXIX

zamelde exemplaren van Nippogonalos jezoënsis UCHIDA (1929),

een tot de Hymenopteren-familie der Trigonalidae behoorende

wesp, welke tot voor kort nog uitsluitend in Japan gevon-

den was.

De Trigonalidae vormen eene zeer sterk gespecialiseerde

groep, die zoowel in den bouw als in de ievenswijze in ver-

schillende opzichten van de andere Hymenoptera afwijkt,

en waarvan de plaatsing in het systeem dan ook reeds veel

stof tot discussie geleverd heeft. Er zijn ongeveer 60 soorten

bekend, welke echter voor een groot deel zeer zeldzaam zijn.

Tot voor enkele jaren was omtrent de levenswijze van deze

dieren nog maar zeer weinig bekend; men wist slechts, dat

enkele soorten uit parasitaire Hymenoptera, ééne uit eene

Tachinide, «en enkele andere uit de nesten van sociale

Vespiden gekweekt waren, dach over de wijze, waarop de

parasiteering plaats had, waren nog geene waarnemingen

verricht.

Eerst in 1921 constateerde TERANISHI bij Sapporo in Japan,

dat eene Poeczlogonalos-soort hare eieren langs de randen

van verschillende bladeren legde. Slechts enkele andere

Hymenoptera leggen hunne eieren op dezelfde wijze; in deze

gevallen (Perzlampus en Schisaspidia) komen daaruit de zg.

„planidium’”-larven, die den gastheer cpzoeken. De Poeczlo-

gonalos-eieren bleken echter bij verschillende proefnemingen

niet uit te komen.

In 1925 begon de Amerikaansche onderzoeker C. P. CLAU-

SEN met de studie van eene andere Poeczlogonalus-soort, nl.

P. thwaitesii (WESTW.), welke in Britsch-Indië uit de cocons

van eene Ichneumonide, Henzcospilus rufus TOSQ., gekweekt

werd (Proc. Ent. Soc. Wash., vol. 31, no. 4, April 1929).

De cocons van deze sluipwesp, welke vermoedelijk een Noc-

tuiden-parasiet is, werden in den grond van theetuinen ge-

vonden. CLAUSEN beschreef de verschillende larve-stadia

van deze soort en nam ook weer het eieren leggen waar,

dat op dezelfde wijze plaats vond als in Japan geconstateerd

was. Hij veronderstelde, dat de eieren door den gastheer ge-

geten moeten worden, om ontwikkeling der larven mogelijk

te maken. Later bleek hem, dat deze meening juist is, en

dat de larven van het eerste stadium gevonden konden

LXXX VERSLAG.

worden in rupsen en bladwesp-larven, die van de met eieren

bezette bladeren gevreten hadden. De larven dringen door

den darmwand in de lichaamsvloeistof en zullen dan ver-

moedelijk de daar eventueel aanwezige interne parasieten-

larven aantasten (Proc. Ent. Soc. Wash., vol. 33, no. 4, 1931).

Omtrent de ontwikkeling van de soorten, die uit Vespiden-

nesten gekweekt werden, ziin nog geene waarnemingen ver-

richt. CLAUSEN veronderstelt, dat hunne eieren gegeten wor-

den door rupsen of bladwesp-larven en dat deze vervolgens

door de wespen naar het nest gebracht worden, zoodat dan

de Trigonaliden-larven in de lichaamsvloeistof aan de wespen-

larven gevoederd worden.

‚De door Spr. op Java verzamelde soort werd verkregen

uit nesten van Vespa velutina LEP. en analis F., welke in de

omgeving van den Poentjak-pas op den Gedeh op ongeveer

1200:-1500 m hoogte gevonden waren. In het geheel werden

ongeveer 25 exemplaren bijeengebracht; de dieren zijn echter

ook in dit gebied zeer zeldzaam; zij werden nimmer in de

vrije natuur waargenomen, en uit nesten met eenige duizenden

wespen-larven konden gewoonlijk slechts enkele parasieten

verkregen worden. In verschillende wespennesten, die op

lager gelegen plaatsen gevonden waren, bleek Nzppogonalos

niet voor te komen, en deze soort moet dan ook, wat haar

voorkomen op Java betreft, als een typisch bergdier be-

schouwd worden. Behalve de eigenaardige geografische ver-

spreiding, pleit daarvoor ook, dat het niet gelukte, de dieren

in Buitenzorg op te kweeken. Wel kwamen de uit het berg-

terrein meegebrachte poppen daar nog uit, maar de dieren

leefden slechts 3 à 4 dagen en legden een in verhouding

gering aantal eieren. Volwassen larven verpopten nog wel,

maar de poppen kwamen niet uit, of leverden slechts kreu-

pele exemplaren op. Beide verschijnselen zijn bij het over-

brengen van verschillende andere bergdieren naar een warmer

klimaat reeds waargenomen.

Tot zijn spijt was Spr. niet in de gelegenheid, de levens-

wijze van de wesp in haar eigenlijke woongebied te bestu-

deeren. Te Buitenzorg werden echter wel enkele waarne-

mingen verricht, die het vermelden waard zijn. In de eerste

plaats bleek, dat Vzppogonalos hare eieren niet op de bladeren

VERSLAG. LXXXI

legt, zooals dat volgens CLAUSEN bij Poeczlogonalos, Ortho-

gonalos en Pseudogonalos het geval is, maar dat zij met het,

als een tang werkende, achterlijf gaatjes in den bladrand

prikt, waarbij dan tevens in elk gaatje een ei afgezet wordt.

De gaatjes liggen in eene eenigszins onregelmatige rij op

zeer korten afstand van elkaar en op ongeveer !/, mm

van den bladrand. De epidermis van het blad wordt, zoo-

wel aan de boven- als aan de onderzijde, beschadigd. Ver-

moedelijk geschiedt het afzetten van de eieren bij de andere

Trigonaliden, welker wijfjes een bedoornd tweede buikseg-

ment hebben, op dezelfde wijze als bij Nzppogonalos. In

gevangenschap werden de eieren in de bladeren van de

meest uiteenloopende plantensoorten afgezet, bij Antigonon

zelfs ook in de bloemblaadjes. Of in natuurlijke omstandig-

heden eene voorkeur bestaat voor bepaalde planten, is niet

bekend.

Terwijl de eieren van de door CLAUSEN bestudeerde soor-

ten aan ééne zijde vlak zijn, zijn die van Nzppogonalos aan

beide zijden gewelfd. De eieren zijn afgeplat eivormig en aan

ééne zijde van een aantal overlangsche ribbels voorzien.

Bij onderzoek van de wespennesten bleek, dat de Nzp2o-

gonalos-larven intern leven in de wespen-larven. Zooals be-

kend, sluiten deze laatste, wanneer zij volgroeid zijn, de

door haar bewoonde cellen aan de onderzijde af met een

kapje van wit spinsel. Ook de geparasiteerde larve doet dit

nog, maar kort daarop komt de Nzppogonalos-larve naar

buiten en gaat de Vespa-larve te gronde. De parasiet ver-

vaardigt vervolgens een dwarswand van wit spinsel, welke

de cel in twee ongeveer gelijke deelen verdeelt. Zij blijft

daarbij in het bovenste gedeelte, terwijl de resten van de

wespenlarve zich in het onderste gedeelte bevinden. Dit

laatste deel wordt blijkbaar na eenigen tijd door de wespen

geopend en schoongemaakt. Spr. maakt dit op uit het feit,

dat hij in verschillende parasieten-cellen, waarvan het onderste

gedeelte open was, de bewoners reeds in een vrij ver voort-

geschreden stadium van ontwikkeling vond. Bij degene,

die nog gesloten waren, bleek de Vippogonalos-larve haar

gastheer nog maar zeer kort tevoren verlaten te hebben;

LXXXII VERSLAG.

zij verkeerde dan gewoonlijk nog in het larve- of in het

praepupa-stadium.

Bij het uitkomen bijt de volwassen Trigonalide, welke met

zeer stevige kaken gewapend is, een vrijwel rond gat in

den dwarswand. Bij wespennesten, die in kooien bewaard

werden, kon Spr. constateeren, dat de parasieten bij het

verlaten van het nest zoo nu en dan door de wespen met

de sprieten betast worden; overigens worden zij echter met

rust gelaten en niet aangevallen.

Zooals uit het bovenstaande blijkt, is nu met zekerheid

aangetoond, dat Nzppogonalos een geregelde en echte parasiet

van Vespa is, maar of de theorie van CLAUSEN omtrent de

ontwikkeling juist is, kon nog niet vastgesteld worden.

Merkwaardig is, dat de parasieten hun gastheer steeds in

een bepaald stadium van de ontwikkeling verlaten. Dit zou

er op kunnen wijzen, dat zij ook op een bepaalden leeftijd

geïnfecteerd worden. Nu worden de oudere wespenlarven,

te oordeelen naar de vele harde chitinestukjes in den darm,

hoofdzakelijk, misschien ook wel uitsluitend, gevoed met

bijen, vliegen, mieren en dergelijke insecten. Voor de aller-

jongste larven komt dit voedsel echter ongetwijfeld niet in

aanmerking, en men zou zich kunnen indenken, dat juist

deze larven met rupsen gevoed worden en aldus de eieren

of larven van den parasiet tot zich nemen. Dit dient echter

nog nader onderzocht te worden.

De heer Blöte demonstreert een nieuw fabrikaat, ,,Cel-

lenlijm’’ genaamd, vervaardigd door de firma CHRISTIANI &

NIELSEN, en oorspronkelijk bedoeld als isolatie-materiaal.

Het leek hem eene uitmuntende stof voor het bekleeden

van de bodems van insectenladen, waartoe de genoemde

firma bereid was, het op de gewenschte dikte te leveren.

De consistentie is ongeveer die van vliermerg, de kleur

zuiver wit, het laat zich met een scherp mes glad afsnijden,

en met eene speciale lijmsoort aaneen en eventueel aan

elke andere stof vastplakken. De samenstelling doet niet

vermoeden, dat de stof een schadelijken invloed zou hebben

op de spelden of op de insecten. In den korten tijd —

ongeveer 3 maanden — dat Spr. gelegenheid had, dit te

VERSLAG. LXXXIII

probeeren — hij stak daartoe goed gereinigde spelden van

allerlei soort in het materiaal, en liet het op eene vochtige

plaats staan — is daarvan dan ook niets gebleken. Het

materiaal is in elke gewenschte afmeting — tot een maximum

van 50 X 200 cm — te vervaardigen.

De heer van der Wiel deelt het volgende mede:

1. In September Il. vond Spr. eene buitengewoon donker

gekleurde rups van Papilio machaon L. op eene berghelling

bij Wylre (Z.-L.); slechts enkele groene lijntjes en roode

stippen waren zichtbaar; ook de pop was donkerder dan

normaal, doch op 18 Mei Il. ontpopte een vrijwel normaal

gekleurde vlinder.

2. Op een avondsleeptocht gedurende de Pinksterdagen

ving Spr. bij Beetsterzwaag eenige opvallend geteekende

kokerjuffers, door Dr. MAC GILLAVRY gedetermineerd als

Neuronia clathrata KOL.

3. Van den Plantenziektenkundigen Dienst ontving Spr.

in October Il. een stuk iepenhout, uit Linschoten afkomstig,

doch aldaar uit Zeeland aangevoerd, met een uit dit hout

te voorschijn gekomen ex. van eene Lyctus-soort, welke bij

determinatie Lyctus brunneus STEPH. bleek te zijn. In Mei Il.

de kweektrommel inspecteerende, vond Spr. hierin een 5-tal

zeer groote exx. van dezelfde soort, nl. 7 mm lang.

Voor zekerheid werd een ex. aan den heer LESNE te Parijs

gezonden, welke zoo vriendelijk was, mede te deelen, dat

hem uit Europa niet zulke groote exx. bekend waren; slechts

uit Indo-China had hy dergelijke exx. gezien.

De heer de Joncheere vertoont een rechter voorvleugel

van Limenitis populi L. Spreker heeft dezen vleugel gekre-

gen van Dr. P. VAN DER BURG te Hardinxveld (Zuid-Holland),

die hem in zijn tuin gevonden heeft.

De heer de Meijere deelt mede, dat hij van Dr. KALs-

HOVEN kort geleden materiaal van Agromyzinen uit Java

ontvangen heeft, waaronder zich al dadelijk een paar zeer

opmerkelijke vormen bevonden. Daar nadere beschrijving

weldra in het Tijdschrift zal volgen, wil hij hier alleen de

LXXXIV VERSLAG,

aandacht vestigen I°. op eene Dizygomyza uit Cypergrassen

(D. cornigera n.sp.), die zich onderscheidt door lange, door-

brekende voorstigmen bi de pop. Dergelijke zijn tot dus-

verre niet bij dit genus, maar wel bij verschillende Agro-

myza’s gevonden, welk genus in andere opzichten minder

primitief is; 2°. op eene soort, waarschijnlijk van een varen

afkomstig, die door hare mondhaken, die bijlvormig zijn,

zeer sterk gelijkt op Melanagromyza theae GREEN. Ver-

moedelijk maakt deze soort, evenals ¢heae, zuiver epidermale

mijngangen.

Niets meer aan de orde zijnde, wordt de vergadering

door den Voorzitter, na dankzegging aan de sprekers,

gesloten.

VERSLAG. LXXXV

De contributie voor de Nederlandsche Entomologische Vereeniging be-

draagt per jaar f 10.—. Tegen storting van een bedrag van / 100.—

in eens, of, voor personen in het buitenland, van / 35.—, kan men

levenslang lid worden. De leden ontvangen gratis de Verslagen der Ver-

gaderingen (2 per jaar), de Zutomologische Berichten (6 nummers per

jaar) en de Verslagen van de Vergaderingen der Afdeeling Nederlandsch

Oost-Indië. De leden kunnen zich abonneeren op het 7ydschrift voor

Entomologie voor f 6.— per jaar.

Voor niet-leden bedraagt de prijs van het 7ydschrift voor Entomologie

per jaargang / 12.—, netto, en van de Lxtomologische Berichten en van

de Versl. v. d. Verg. d. Afd. N.O.-I. f 0.50 per nummer.

La cotisation annuelle de la Société Entomologique Neerlandaise est

fixée à fl. 10.—. Contre un versement de fl. 100.— (pour les étrangers

fl. 35.—) on peut étre nommé membre a vie. Les membres recoivent les

Proces-verbaux des séances (2 par année), les Entomologische Berichten

(6 numéros par année) et les Procés-verbaux des séances de la Division

des Indes orientales Néerlandaises. L'abonnement au Tydschrift voor

Entomologie est, pour les membres, fixé a fl. 6.— par année.

Le prix du 7ydschrift voor Entomologie pour les personnes, qui ne

sont pas membres de notre société, est fixé a fl. 12.— par volume, net,

et des Entomologische Berichten et des Proc.-verb. de la Div. des Indes

or. neerl. a fl. 0.50 par numéro.

The subscription to the Netherlands Entomological Society is fixed at

fl. Io— per annum. Life-membership can be obtained by paying the

amount of fl. 100.— (for foreigners fl. 35.—). The Reports of the Meetings

(2 per year), the Zutomologische Berichten (6 numbers per year) and the

Reports of the Meetings of the Division Netherlands East Indies are sent

to all members. The subscription to the 7ydschrift voor Entomologie

amounts, for members, to fl. 6.— per annum.

For others the price of the 7ydschrift voor Entomologie is fl, 12.—

per volume, net, of the Ænfomologische Berichten and of the Reports of

the Division Netherl. East Indies fl. 0.50 per number.

Der Mitgliedsbeitrag fur die Viederländische Entomologische Gesellschaft

beträgt fl. 10.— pro Jahr. Lebenslängliche Mitgliedschaft kann erworben

werden gegen Zahlung von fl. 100.— (für Ausländer fl. 35.—). Die Sttzungs-

berichte (2 pro Jahr), Entomologische Berichten (6 Nummer pro Jahr) und

die Sttzungsberichte der Abteilung Niederländisch Ostindien werden allen

Mitgliedern zugesandt. Mitglieder können auf die Tydschrift voor Ento-

mologie abonnieren zum Vorzugspreise von fl. 6.— pro Jahr.

Für Nichtmitglieder beträgt der Preis der Tijdschrift voor Entomologie

fl. 12.— pro Band, netto, der Extomologische Berichten und der Sitzungs-

berichte der Abt. Niederl, Ostindien fl. 0.50 pro Nummer.

LXXXVI VERSLAG.

Voor de leden der Nederlandsche Entomologische Ver

eeniging zijn verkrijgbaar bij den Secretaris, J. B. Corporaal,

p/a. Zoölogisch Museum, Plantage Middenlaan 53, Amsterdam

(C.), voor zoover de voorraad strekt:

Tijdschrift voor Entomologie, per deel (7 12.—)

Entomologische Berichten, per nummer (/ 0.50)

Verslagen van de Vergaderingen der Afdeeling

Nederlandsch Oost-Indié van de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging, per nummer (/ 0.50)

Handelingen der Nederlandsche Entomologische

Vereeniging, van 1846—1858, met Repertorium

Verslagen der Vergaderingen . 2 (1540.60)

P. C. T. Snellen, De vlinders van Nederland,

Macrolepidoptera, met 4 platen.

F. M. van der Wulp, Catalogue of the de-

scribed Diptera from South-Asia . . (7 3.—)

Bo ME va niedicsVuipaen De CRM

Meijere, Nieuwe Naamiijst Nederl. Diptera .

Handleiding voor het verzamelen, bewaren en

verzenden van uitlandsche insecten . (MONO)

Repertorium betreffende deel I- VIII van het

Tijdschrift voor Entomologie . :

Repertorium Dane A er.

Repertorium betreffende deel XVII—XXIV id.

Jhr. Dr. Ed. Everts, Lijst der in Nederland en

het aangrenzend gebied voorkomende Coleoptera

C. J. M. Willemse, Orthoptera Neerlandica

WE)

M. DAN, Liegi Odonata neerlandica I (» 5.—)

» » Il (> 5.—)

Prof. Dr. j CAErAdIE Mich Die Larven der

Agromyzinen . (f 5.)

DESTARE: Oudemans, Kritisch- Historisch Over-

zicht der Acarologie, deel I . à . (f12.—)

Deel II . (f25.—)

Dre 12.28 Teens, De ‘soort als functie van

plaats en tijd, getoetst aan de Lycaenidae van het

Australaziatisch gebied (alleen voor leden)

Dr. Be Schmitz S.] In Memonam,P: Erich

Wasmann S.]., met portret en lijst zijner geschriften

(450 titels) {0 SAGE 42550)

Diss Var Reclaine Naamlijst Nederl. Wantsen

(f 6.—)

Feestnummer ter eere van Dr. J. Th. Oudemans

1932 (Supplement T.v.E. deel 75). . (/ 10.—)

Dr. J. Th. Oudemans, In Memoriam Jhr. Dr.

Ed. J. G. Everts, met portret en lijst zijner ge-

schiniftenn(3 20 tte) m 2 DO)

6.—

0.20

1.50

De prijzen tusschen haakjes ( ) gelden voor niet-leden

der Vereeniging.

LXXXVII

LIJST VAN DE LEDEN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

OP 1 AUGUSTUS 1933,

MET OPGAVE VAN HET JAAR HUNNER TOETREDING, ENZ.

(De Leden, die het Tijdschrift voor Entomologie Deel LXXVI

ontvangen, zijn met een *, de Leden voor het

leven met cen $ aangeduid).

ede

BUITENGEWOON EERELID.

*Z. K. H. de Prins der Nederlanden, Hertog van

Mecklenburg. 1903.

EERELEDEN.

*Dr. R. Gestro, Genua, 1909.

*Prof. Dr. K. M. Heller, Franklinstr. 22, Dresden. 1911.

*Prof. H. J. Kolbe, Steinackerstr. 12, Berlin-Lichterfelde W.

1913.

*Lord Walter Rothschild, Tring Park, Herts., Engeland. 1913.

*Dr. G. de Horvath, emeritus-director, Zoologische Abtei-

lung, Ungarisches Nationalmuseum, Budapest. 1929.

*Dr. L. O. Howard, Principal Entomologist, Bureau of

Entomology, Washington, D.C, U.S. A. 1929.

*Prof. Dr. A. Handlirsch, Rubensgasse 5, Wien IV. 1931.

*Prof. Dr. W. M. Wheeler, Bussey Institution for Applied

Biology, Boston, Mass., U.S.A. 1931.

*Dr. A. C. Oudemans, Burgemeester Weertsstraat 65, Arnhem.

1932.

*Dr. W. Horn, Gosslerstrasse 20, Berlin-Dahlem. 1933.

BEGUNSTIGERS.

*Het Koninklijk Zoölogisch Genootschap „Natura Artis

Magistra”, Amsterdam (C.). 1879.

LXXXVIII LIJST DER LEDEN ENZ.

De Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, Haarlem.

1884.

$Mevrouw J. M. C. Oudemans, geb. Schober, Huize ,,Schoven-

horst”, bij Putten (Veluwe). 1892.

SMevrouw de Wed. J. P. Veth, geb. v. Vlaanderen, België.

1899.

Mevrouw de Wed. J. M. van der Hoop, geb. de Monchy,

Mathenesserlaan 252, Rotterdam. 1913.

Mevrouw P. J. K. de Meijere, geb. v. Dam, Stadhouderskade

135, Amsterdam (Z.). 1913.

Mevrouw J. S. M. Oudemans, geb. Hacke, Putten (Veluwe).

1922.

$Mevrouw E. Uyttenboogaart, geb. Eliasen, Renkum. 1922.

$Mevrouw J. J. Hacke, geb. Oudemans, Dronovolaan 14,

‘s-Gravenhage. 1923.

Mevrouw A. Corporaal, geb. v. Rienderhoff, Moorder Am-

stellaan 232%, Amsterdam (Z.). 1926.

Mevrouw A. Y. S. Mac Gillavry, geb. Matthes, Jan Willem

Brouwersplein 9, Amsterdam (Z.). 1926.

SC. A. Oudemans, Oude Delft 212, Delft. 1929.

$Mevrouw J. S. Oudemans, geb. Hoeksma, Arts, Oude Delft

212, Delft. 1929.

§Dr. Ir. A. H. W. Hacke, Dronovolaan 14, ’s-Gravenhage.

1929.

$Mej. C. C. Oudemans, Wilhelminastraat 83, 's-Gravenhage.

1930.

Mevr. E. Bloem, geb. van Hunsel, Ommen. 1933.

$Mevr. C. A. H. Lycklama a Nijeholt, geb. Tabingh Suer-

mondt, Zwaalf Apostelenweg 75, Nijmegen. 1933.

CORRESPONDEERENDE LEDEN.

A. W. Putman Cramer, Lawrence Avenue 322, Westfield,

New Yersey. 1883.

Dr. L. Zehntner, Rezgoldswil, Baselland (Zwitserland). 1897.

Dr. P. Speiser, Kreismedicinalrat, Kazserstrasse 12, Königs-

OEREN 22 29.210060:

Dr. H. Schmitz, S. J., Ignatius College, Valkenburg (L.). 1921.

*Dr. E. R. Jacobson, Boumanlaan 3, Bandoeng, Fava. 1928.

Dr. K. Jordan, Zoological Museum, Tring, Herts., Engeland.

1928.

LIJST DER LEDEN ENZ. LXXXIX

J. D. Alfken, Delmestrasse 18, Bremen. 1929.

*#A. d'Orchymont, Zouba de Strooperlaan 132, Brussel II. 1929.

H. St. John Donisthorpe, Durandesthorpe, 19, Hazelwell-road,

Putney, S. W. 15, Engeland. 1931.

Prof. Dr. G. D. Hale Carpenter, M.B.E., D.M. Penguelle,

Hid's Copse Road, Cumnor Hill, Oxford, Engeland. 1933.

BUITENLANDSCHE LEDEN.

*René Oberthür, Faubourg de Paris 44, Rennes (Ille-et-Vilaine),

Frankrijk. — Coleoptera, vooral Carabiden (1882—33).

Dr. H. Schouteden, Directeur du Musée du Congo, Zervueren,

België. — (1906—07).

Corn. J. Swierstra, Directeur van het Transvaal-Museum,

Pretoria. — (1908—09).

*James E. Collin, Sussex lodge, Newmarket, Engeland. —

(1913—-14).

“Bibliotheek der R. Universiteit, Lund, Zweden. — (1915—16).

P. Dr. Felix Riischkamp, Offenbacherlandstr. 224, Franfurt

a/M. 1, Süd ro. — Coleoptera (1919—20).

*Dr. A. Clerc, 7, Rue de Montchanin, Paris XVII, Frankrijk.

— Coleoptera, vooral Curculionidae orb. terr. (1926—27).

*Dr. W. Chr. Mezger, 45, Boulevard de la Saussaye, Neutlly

s/Seine, Frankrijk, — (1926—27).

*Dr. A. Avinoff, Director, Carnegie Museum, Pittsburg, Pa.,

U. S. A. — Lepidoptera (1928—29).

*Prof. N. Bogdanov—Katjkov, Instituut voor toegepaste

Zoölogie en Phytopathologie, Zrozzkj str., 9. apt. 8, Lenin-

grad, U. S. S. À. — Oeconomische Entomologie en

Tenebrionidae (1928 —. 29).

*John D. Sherman Jr., 732, Primrose Ave., Mount Vernon, N.Y.,

U.S.A. — Bibliographie. (1930—31).

*Dr. Marc Andre, Museum national d’Histoire naturelle, 67,

Rue de Buffon, Paris (V°). — Acari (1933).

GEWONE LEDEN.

Prof. Dr. H. J. van Ankum, Zegst. — Algemeene Zoölogie

(1871—72).

*H. A. Bakker, Merelstraat 32, Leiden. — Neuroptera.

(1921—22).

AGRO LIJST DER LEDEN ENZ.

Dr. G. Barendrecht, Garenkokerskade 5 Rd., Haarlem. —

Hymenoptera (1923--29).

*Prof. Dr. L. F. de Beaufort, Buitengewoon Hoogleeraar aan

de Gemeentelijke Universiteit; Directeur van het Zoölogisch

Museum te Amsterdam, Huize ‚de Hooge Kley”, Leusden

bij Amersfoort. — (1911—12).

$Dr. W. Beijerinck, Biologisch Station, Wijster (Dr.). —

(1930—31).

Ir. G. A. Graaf Bentinck, Electrotechn. Ing., Bloemendaal-

sche weg 196, Overveen. — Lepidoptera (1917—18).

K. J. W. Bernet Kempers, Directeur der Registratie, Azou%w-

straat 152, ’s-Gravenhage. — Coleoptera (1892—93).

A.J. Besseling, Koningsweg 30,’s Hertogenbosch. -- (1923 —24).

$*Dr. J. G. Betrem, Entomoloog b/h. Proefstation Malang,

Lawoestraat 16, Malang, Fava. — Hymenoptera (1921—22).

G. van Beusekom, Conrector van het Lyceum, Zorentz-

wee 13, Bussum. — (1933).

Dr. J. A. Bierens de Haan, Privaatdocent aan de Universiteit,

Minervalaan 26, Amsterdam (Z.). (1918—19).

P. A. Blijdorp, Delpad 18, Wageningen. — Toegepaste en

Algemeene Entomologie, vooral Orthoptera (1933).

*H. C. Blöte, Conservator aan ’s-Rijks Museum van Natuur-

lijke Historie te Leiden, Veursche weg 45%, Voorschoten. —-

(1923—24).

#W. J. Boer Leffef, Molleruslaan 22, Apeldoorn. — Lepidoptera

(1929— 30).

*Mevrouw J. Bonne—Wepster, Cantonlaan 19, Baarn. —

Diptera, sp. Culicidae (1931—32).

Dr. J. Bosscha, Pare Dubochet, Clarens, Zwitserland. —

Coleoptera (1882—83).

B. E. Bouwman, Ostadelaan 17, Bilthoven. — Hymenoptera

aculeata (1926—27).

J. Broerse, Rustenburgerstr. 108", Amsterdam (Z.) — Neder-

landsche Coleoptera (1923—24).

L. D. Brongersma, biol. docts., Bloemendaalsche weg 84,

Bloemendaal. — (1930—31).

G. A. Brouwer, Petrus Campersingel 239, Groningen. — Alge-

meene Entomologie (1929— 30).

LIJST DER LEDEN ENZ. XCI

Dr. S. L. Brug, Chrysanthemumlaan 3, Heemstede. —

(1931— 32).

A. J. Buis, Soestdyksche weg 111, Bilthoven. — Lepidoptera

(1907—08).

Mej. A. M. Buitendijk, Witte Singel 73a, Beiden, — Aptery-

gogenea (1932).

Prof. Dr. L. P. de Bussy, Sparrenwoude, Westeinde 7, Baarn.

— )1908—09).

J. R. Caron, Van der Helstlaan 44, Hilversum. — Lepido-

ptera (1919—20).

*Mr. H. H. C. Castendijk, Westerstraat 37, Rotterdam. —

(1927—28).

J. C. Ceton, Arntzeniusweg 13°", Amsterdam (0.). — Le-

pidoptera (1932).

*H. Coldewey, „Nieuw Veldwijk”, Twello. — Lepidoptera

(1919—20).

$*J. B. Corporaal, Conservator voor Entomologie aan het

Zoölogisch Museum, Plantage Middenlaan 53, Amsterdam

(C.). — Coleoptera, vooral Cleridae (1899—1900).

“Jos. Cremers, Mertogsingel 10, Maastricht. — Coleoptera

en Lepidoptera (1906—07).

Dr. K. W. Dammerman, Directeur van ’s Lands Plantentuin,

Buitenzorg, Fava. — Algemeene Entomologie (1904—05).

*Mr. E. van Delden, Bankastraat re, Soerabaja, Fava, —

Lepidodtera van Ned. O.-Indié (1923—24).

*Het Deli Proefstation, Medan, Sumatra. — (1908—09).

Prof. Dr. H. C. Delsman, Hoofd v/h. Laboratorium voor het

Onderzoek der Zee, Villalaan 7, Batavia (C.), Fava. —

Algemeene Entomologie (1931—32).

A. Diakonoff, Biologisch student, Vondellaan 61, Bussum. —

Algemeene Entomologie (1933).

*E. D. van Dissel, Directeur van het Staatsboschbeheer,

Nassaustraat 15, Utrecht. — (1906—07).

C. J. Dixon, Da Costalaan rr, Rijswijk (Z.-H.). — Coleoptera

(1890—91).

Prof. Dr. W. M. Docters van Leeuwen, Bergweg 188, Beer:

sum. — (1921—22).

*P. H. van Doesburg, Gang Pernis, Semarang, Fava. — Coleo-

ptera (1921—22).

XCII LIJST DER LEDEN ENZ.

*G. Doorman, Koninginneweg 22, Wassenaar. — (1915— 16).

*F, C. Drescher, Bangawanlaan 29, Bandoeng, Fava. —

(1911—12).

*E. Dunlop, Ayperweg 7, Bloemendaal. — Lepidoptera

(1927—28).

Mr. E. J. F. van Dunné, kantoor Mrs. Henny & Schoutendorp,

Batavia, Fava. — Lepidoptera (1911—12).

*H. C. L. van Eldik, Van der Woertstraat 20,’s-Gravenhage.

— Lepidoptera en Coleoptera (1919—20).

M. L. Eversdijk, Diezelinge. — Algemeene Entomologie

(1919—20).

G. L. van Eyndhoven, Zindenhoutstraat 26, Haarlem. —

Lepidoptera (1927—28).

*F. C. J. Fischer, Zuznfluiterlaan 15, ’s-Gravenhage. — Tri-

choptera en Lepidoptera (1929—30).

*Dr. H. J. de Fluiter, assistent aan het Laboratorium voor

Entomologie, Prins Hendrikweg 20, Wageningen. — Toe-

gepaste en Algemeene Entomologie, vooral Hymenoptera

en Diptera parasitica (1929—30).

Dr. C. J. H. Franssen, Dierkundige bij het Instituut

voor Plantenziekten, Buztenzorg, Fava. — Alphididae

(1928—29).

SD. C. Geijskes, Prins Hendriklaan 9, Oegstgeest. —(1928— 29).

L. van Giersbergen, Rijksbijenteelt-consulent, Wageningen.

— (1907—08).

*Mej. A. Gijzen, Biol. Doct*., Bergweg 236°, Rotterdam.

Microlepidoptera (1929— 30).

*Dr. P. van der Goot, Dierkundige bij het Instituut voor

Plantenziekten, Buztenzorg, Fava. — Aphididae en Coccidae

(I1910—11).

*J. A. M. van Groenendael, arts, Wilhelminastraat 21, Soe-

kaboemi, Fava. — (1930—31).

Dr. J. A. W. Groenewegen, leeraar aan de H.B.S., Fohan

de Withstraat 49, Leiden. — Arachnoidea (1929—30).

Dr. J. D. F. Hardenberg, p/a. Laboratorium voor het Onder-

zoek der Zee, Batavia, Fava. — Insecta parasitica

(1925—26).

P. Haverhorst, Wilhelminapark 70, Breda. — Lepidoptera

en Hymenoptera aculeata (1928— 29).

LIJST DER LEDEN ENZ. XCIII

*W. Hellinga, Primulastraat 50, Eindhoven. — Coleoptera

(1926—27).

Jhr. W. C. van Heurn, Leeraar M.O., Szmpangpark 7, Soe-

rabaja, Fava. — Algemeene Entomologie (1911—12).

Dr. J. van der Hoeven, Zefde 674 Zutphen. — Coleoptera

(1886-—87).

Het Instituut voor Plantenziekten, Buitenzorg, Fava. —

(1930—31).

Mej. A. Jaarsveld, Biol. Cand., Overtoom 434, Amsterdam (W.).

— Algemeene Entomologie (1929— 30).

J. A.Janse, Damrak 57, Amsterdam (C.). — Nederlandsche

Lepidoptera Rhopalocera (1930—31).

P. J. Janse, Damrak 57, Amsterdam (C.). — Diptera

(1930—31).

*W. de Joncheere, Singel 198, Dordrecht — Lepidoptera

(1913—14).

C. de Jong, 2° Schuytstraat 282, ’s-Gravenhage. — Coleoptera

(1926— 27).

Dr. H. W. de Jong, p/a. Holl. Am. Plantage Mij., Boenoet-

Kisaran, Sumatra’s O.K. — (1925—26).

Dr. J. K. de Jong, p/a Zool. Mus., Buitenzorg. — (1927— 28).

Dr. L. G. E. Kalshoven, Dierkundige bij het Instituut voor

Plantenziekten, Buztenzorg, Fava. — Algem. Entomologie

(1921--22).

Dr. C. J. van der Klaauw, Lector aan de Rijksuniversiteit,

Kernstraat 11, Leiden. — Toegepaste Entomologie

(1929— 30).

$*B. H. Klynstra, Ærankenstraat 60, ’s-Gravenhage. —

Coleoptera, voorn. Caraboidea (1902—03).

*W. Koenraads, Klimopstraat 88, 's-Gravenhage. — (1933).

J. Koornneef, Kastanjelaan 20, Rhenen. — Algemeene

Entomologie, vooral Hymenoptera (1917—18).

Dr. B. J. Krijgsman, Parasitoloog bij het Veeartsenijkundig

Laboratorium, Buitenzorg, Fava. — (1930—31).

*Dr. G. Kruseman Jr., Roelof Hartstraat 4, Amsterdam (£.).

(Vacantieadres: Grundelweg ro, Hengelo). — Diptera

(1930—31).

J. F. Labohm, opperhoutvester N. O.-I., tijdelijk p/a. Gel-

dersche Credietvereeniging, Nijmegen. — (1930—31).

XCIV LIJST. DER LEDEN ENZ.

Laboratorium voor Entomologie der Landbouwhoogeschool,

Berg 37, Wageningen. — (1929—30).

*Dr. S. Leefmans, Hoofd van het Instituut voor Planten-

ziekten te Buztenzorg, Fava. — ale meene Entomologie;

Lamellicornia (1911—12).

G. de Leeuw S. J., Mobbemakade 51, Amsterdam (Z.). —

Algemeene Entomologie (1931— 32).

H.E. van Leijden, Adriaan Goekooplaan 111, ’s-Gravenhage.

— Lepidoptera (1915—16).

B. J. Lempke, Oude IFselstraat 1277, Amsterdam (Z.). —

Lepidoptera (1925— 26).

SM. A. Lieftinck, Conservator, Zoölogisch Museum, Butten-

zorg, Fava. — (1919—20).

J. Lindemans, Statzonslaan 87, Harderwijk. — Lepidoptera,

Hymenoptera, vooral Sphegidae (Crabronidae), Pepe

Vespidae en Chrysididae (1901 —o2).

Ir. G. B. Lippert, Houtvester, Kedzr7, Fava — (1932).

N. Loggen, Stadionweg 6 Amsterdam (Z.). — Lepidoptera

(1924—25).

*C. J. Louwerens, Hoofd H.C. School, Toeloengagoeng, Fava.

— (1928—29).

*H. Lucht, Adm. K. O, ,,Blawan”, Bondowoso, Fava. —

(1931-32):

*Dr. H. J. Lycklama a Nijeholt, Zwaalf Apostelenweg 75,

Nijmegen. — Lepidoptera (1896—97).

§*Dr. D. Mac Gillavry, 7. W. Brouwersplein 9, Amsterdam (Z.).

— Coleoptera en Rhynchota (1898—99).

SH. J. Mac Gillavry, geol. cand, 7. W. Brouwersplein 9,

Amsterdam (Z.). — (1930—31).

8Mej. M. E. Mac Gillavry, Aalsmeerderweg 301, Aalsmeer.

(O.). — Lepidoptera (1929 — 30).

*G. van der Meer, ,, Welgelegen” E 333, Eefde bij Zutphen.

— Algemeene Entomologie (1926—27).

*J. C. van der Meer Mohr, Entomoloog bij het Deli Proef-

station, Medan, Sumatra. — (1925—26).

*Prof. Dr. J. C. H. de Meijere, Stadhouderskade 135, Anister-

dam (Z.). — Diptera (1888—80).

G.S.A.van der Meulen, Van Breestraat 170, Amsterdam (Zj

— (1924—28).

LIJST DER LEDEN ENZ. XCV

Dr. H. R. A. Muller, Hoofd der Mycol. Afd., Instituut voor

Plantenziekten, Buztenzorg, Fava. — Ambrosiaschimmels

en Algemeene Entomologie (1932).

*Museo Entomologico „Pietro Rossi”, Duzuo (Trieste), Italia.

+ — (1928—29).

*De Nederl. Heidemaatschappij, Arnhem. — (1903—04).

*H. Th. Nieuwenhuijsen, Oostsingel 150, Goes. — Algemeene

Entomologie (1927—28).

A. C. Nonnekens, 2° Fax van der Heydenstraat 8, Amsterdam

(Z.). — Coleoptera (1921 —22).

Prof. Dr. E. D. van Oort, Directeur v. ’s Rijks Museum v. Nat.

Historie, Oegstgeesterlaan 28, Leiden. — Carabini(1915— 16).

Dr. A. C. Oudemans, Burgemeester Weertsstraat 65, Arnhem.

— Acari, Pulicidae (1878—79).

$J. C. Oudemans, Oude Delft 212, Delft. — (1932).

§*Dr. J. Th. Oudemans, Huize „Schovenhorst”, bij Putten

. (Veluwe). — Lepidoptera, Hymenoptera, Thysanura en

Collembola (1880—81).

§Dr. Th. C. Oudemans, Landbouwkundig ingenieur, Huize

„Klein Schovenhorst”, bij Putten (Veluwe). — Algemeene

Entomologie (1920—21).

*G. Overdijkink, Lassuslaan 16, Bilthoven. — Lepidoptera

(1921— 22).

A. A. van Pelt Lechner, Velperweg 79, Arnhem. — (1925—26).

Dr. M. Pinkhof, Plantage Muidergracht 27”, Amsterdam

(C.). — Algemeene Entomologie (1913—14).

Plantenziektenkundige Dienst, Wageningen. — (1919—20).

R. A. Polak, Burmanstr. 14, Amsterdam (O.). — (1898—99).

*Dr. A. Reclaire, Alexanderlaan 17, Hilversum. — Coleoptera,

Rhynchota (1919—20).

Dr. A. Reyne, p/a. den heer K. Braak, Fan van Scorel-

straat 44, Utrecht. — Algemeene Entomologie (1917—18).

's Rijks Museum v. Natuurl. Historie, Leiden. — (1915—16).

J. J. L. de Rooij, Hoogstraat 31, Wageningen. — (1929—30).

*A. van «Recon Sr, Westkruiskade 25a, Rotterdam. —

(1929—30).

Mej. Dr. C. Schaeffer, p/a. Prof. Dr. G. Grijns, Havenstraat

33, Wageningen. — Toegepaste Entomologie (1933).

XCVI LIJST DER LEDEN ENZ,

W. A. Schepman, Directeur Amsterdamsche Bank, Bossche-

weg 25, Vught. — Coleoptera (1919—20).

L. H. Scholten, Lobith. — Lepidoptera (1923—24).

E. A. M. Speyer, Biol. Doct‘., Pynboomstraat 98, ’s-Graven-

hage. — Arachnoidea, vooral Pedipalpi en Scorpionidae.

Mej. D. Spierenburg, Zuzdereind, Wageningen. — (1929— 30).

*M. Stakman, Frederik Hendrikstr. 10, Utrecht. — (1921— 22).

Aug. Stärcke, Arts, Den Dolder (Utr.). — Formicidae

(1925— 26).

*Mej. M. N. Stork, Hobbemakade 95), Amsterdam (Z.). —

(1928—29).

Dr. A.L.J. Sunier, Directeur van het Koninklijk Zoölogisch

Genootschap „Natura Artis Magistra”, Plantage Midden-

laan 51, Amsterdam (C.). — (1927—28).

*R. Tolman, ,,Vvedehos 7, Bosstraat 14, \ Soest\(4Zu:d) ==

Lepidoptera (1929—1930).

*Dr. L. J. Toxopeus, Zyzbeunjingplantsoen 9, Bandoeng, Fava.

— Indo-Australische Lycaeniden (1919— 20).

§*Dr. D. L. Uyttenboogaart, Utrechtsche weg 109, Renkum.

— Coleoptera (1894—95).

*H. van der Vaart, 7. v. Lennepkade 303, Amsterdam (W.).

— Coleoptera en Lepidoptere (1921— 22).

*F.T. Valck Lucassen, Huize ,,Rijperduin”, Korte Parkweg 1,

Bloemendaal. — Coleoptera (1910—11).

J. van der Vecht, Asterstraat 77, Oee — Hyme-

noptera (1926 —27).

F. A. Th. Verbeek, Laan van der Wijck 194, Buitenzorg,

Fava. — (1927—28).

Prof. Dr. J. Versluys, 2' Zoologisches Institut der Univer-

sität, Wien I. — (1920—21).

H. C. de Vlieger, Hoofdonderwijzer, Laan van der Wyck,

Buitenzorg, Fava. — (1932).

Mevrouw B. de Vos, geb. de Wilde, 7. M. Coenenstraat 22,

Amsterdam (Z.). — Algemeene Entomologie (1926—-27).

J. J. de Vos tot Nederveen Cappel, Pabaton 22, Buitenzorg

Fava. — (1902—03).

*Mr. L. H. D. de Vos tot Nederveen Cappel, Vel. —

Coleoptera (1899—1900).

LIJST DER LEDEN ENZ. XCVII

*Dr. A. D. Voûte, Leeraar H.B.S. en AM.S., Kawistraat 35,

Malang, Fava. — (1929— 30).

Mevrouw J. Voùte, geb. Broekman, p/a. Dr. Steensma,

Chostraat 20, Amsterdam (£.). — (1931—32).

Prof. Dr. Max W. C. Weber, Zerbeek. — Coleoptera

(1886— 1887).

Dr. C. Wehlburg, Mobbemakade gas, Amsterdam (Z.) —

Toegepaste Entomologie (1933).

$*P. van der Wiel, Corn. v. d. Lindenstraat 20, Amsterdam

(Z.). — Midden-Europeesche Coleoptera en Formicidae

(1916—17).

*J. C. Wijnbelt, erste Fac. van Campenstraat 16, Amster-

dam (Z.). — Microlepidoptera (1924—25).

§*C. J. M. Willemse, Arts, Eygelshoven (Z.-Limb.). — Ortho-

ptera (IQI2—13).

*Ir. T. H. van Wisselingh, Hoofdingenieur bij ’s Rijks Wa-

terstaat, A. Mauvestraat 9, Heemstede, — Lepidoptera

(1924—25).

*J. H. E. Wittpen, 7° Constantijn Huygensstraat 103", Am-

sterdam (W.). — Lepidoptera (1915— 16).

Het Zoölogisch Laboratorium, Kazserstraat, Leiden. —

(1924—25).

Het Zoölogisch Museum en Laboratorium, Buitenzorg, Fava.

— (1919—20).

BESTUUR.

President: Dr. J. Th. Oudemans (1928—1934).

Vice-President: Prof. Dr. J. C. H. de Meijere (1930—193 6)

Secretaris: J. B. Corporaal (1932—1938).

Penningmeester: Dr. D. L. Uyttenboogaart (1928—1934).

(Postgiro No. 13497).

Bibliothecaris: Dr. D. Mac Gillavry (1932—1938).

F. T. Valck Lucassen (1930—1936).

COMMISSIE VAN REDACTIE VOOR DE PUBLICATIES.

Dr. J. Th. Oudemans (1928—1934).

Prof. Dr. J. C. H. de Meijere (1933—1936).

F. T. Valck Lucassen (1933—1936).

Hau:

À A À

do a PL re A TRES

ea BO

3°39

N he

DR.

| Pau

| IN MEMORIAM |

Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts

door

Dr. J. TH. OUDEMANS.

Met Portret.

Op 9 Juni 1932 overleed, op 83-jarigen leeftijd, ,,Onze

EVERTS”.

Ofschoon de tijding van zijn overlijden reeds geruimen

tijd verwacht werd, zoo zullen er toch weinigen zijn onder

de Leden der Nederlandsche Entomologische Vereeniging,

die er niet diep door werden getroffen. Want EvERTS be-

kleedde onder hen eene zeer bepaalde, ik mag wel zeggen

eenige plaats. Hij had die verkregen door zijne gaven van ver-

stand en hart. Door iedereen werd hij onvoorwaardelijk erkend

als onze primus op het gebied der Coleopterologie, terwijl

zijn enthousiasme voor deze wetenschap, zijne hartelijkheid

en hulpvaardigheid, gepaard aan grooten eenvoud en eene

zeldzame opgewektheid, hem bij iedereen bemind maakten.

Reeds verscheidene jaren geleden verzocht EVERTS mij,

zoo ik hem overleefde, zijn Levensbericht te schrijven, waar-

toe ik mij onmiddellijk bereid verklaarde. Kort daarop ver-

schafte hij mij eene lijst met gegevens, bestaande uit ver-

melding van feiten, jaartallen en namen, die mij in staat

stelden, veel uit zijne levensgeschiedenis nauwkeuriger mede

te deelen, dan dit anders mogelijk zou zijn geweest; van

deze list heb ik dan ook een dankbaar gebruik gemaakt.

Geboren op 12 Mei 1849, en afkomstig uit eene militaire

familie, was EDOUARD JACQUES GUILLAUME EVERTS, toen er

van beroepskeuze sprake was, in den beginne bestemd voor

den militairen dienst, en was het plan, dat hij zijne oplei-

ding daarvoor te Breda zou ontvangen. Daarvan is evenwel

niets gekomen, daar hij aan de militaire Academie wegens

bijziendheid werd afgekeurd. Dat was in 1865.

DR. J. TH. OUDEMANS,

Alsnu werd eene andere richting ingeslagen, en voor de

eerstvolgende opleiding gekozen de pas opgerichte Eerste

Hoogere Burgerschool met vijfjarigen cursus te ’s-Graven-

hage. Hij werd toegelaten tot de derde klasse, doorliep deze,

zoomede de vierde, doch werd, in de vijfde zittende, ernstig

ziek, kon daardoor geen eindexamen doen, en verliet de

Hoogere Burgerschool.

Nadat toen eerst de studie voor ingenieur in het voor-

uitzicht was gesteld, bleek het weldra, dat de Natuurlijke

Historie voor EVERTS groote aantrekkelijkheid bezat. Deze

was reeds ontstaan op de H.B.S., en wel ten gevolge der

lessen van Dr. KOPPESCHAAR en Dr. BELLAAR SPRUYT, welke

laatste later hoogleeraar te Amsterdam werd. Ten einde eene

Universiteit te kunnen bezoeken, werden nu privaatlessen

genomen in Latijn en Grieksch, en wel van den toenmali-

gen conrector van het Haagsch Gymnasium, Dr. MULDER.

Tot het afleggen van het admissie-examen kwam het ech-

tem niet.

Op raad van den destijds fungeerenden inspecteur van het

Middelbaar Onderwijs, Dr. STEYN PARVE, vertrok onze vriend

in 1870 toch naar Leiden, en volgde daar o.a. de colleges

van de professoren Dr. SELENKA (Zoölogie en Vergelijkende

Anatomie), Dr. SURINGAR (Botanie) en Dr. HEYNSIUS (Phy-

siologie); bovendien ging hij tweemaal per week een namid-

dag naar de toenmalige Polytechnische School te Delft, om

bij Prof. Dr. VOGELSANG de colleges in mineralogie en geo-

logie bij te wonen. Na een paar jaar hard werken, verkreeg

EVERTS in 1872 de acte Middelbaar Onderwijs voor Dier-,

Plant-, Delfstof- en Aardkunde. Eene poging, om, zooals

aan anderen vöör hem wel gelukt was, vrijstelling van het

admissie-examen voor de Universiteit te verkrijgen, mislukte,

daar dit privilegie juist kort te voren was ingetrokken. Dus,

om verder te komen: naar het Buitenland! Prof. SELENKA

werd geraadpleegd, op wiens advies EVERTS in Februari 1873

naar de Universiteit Erlangen vertrok, om, onder leiding

van Prof. E. EHLERS, zijne studién voort te zetten.

Te Erlangen bleek men ruimere opvattingen te koesteren

dan in Nederland, en werd de jeugdige natuurliefhebber,

als zijnde in het bezit van de acte Middelbaar Onderwijs,

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS, 3

en als hebbende reeds drie jaar academisch onderwijs ge-

noten, als ,,studiosus rerum naturalium” ingeschreven. Na

in den zomer van dat jaar het doctoraal examen in Zoölogie,

Vergelijkende Anatomie en Botanie (Prof. Dr. MAX REES)

te hebben afgelegd, promoveerde hij tot „Doctor philosophiae”

op eene dissertatie over Infusorién. In Erlangen werd de

liefde voor Entomologie nog aanmerkelijk aangewakkerd

door de kennismaking met Prof. Dr. ROSENHAUER.

Teruggekeerd naar den Haag, werd onze jeugdige Doctor

door zijn promotor, Prof. EHLERS (die naar Göttingen be-

roepen was, als opvolger van Prof. CLAUS, die naar Weenen

was gegaan), uitgenoodigd, om aan de Göttinger Universi-

teit als assistent by de Zodlogie werkzaam te zijn. Hij nam

dit aan, en bleef er één semester, leerde daar ziine mede-

assistenten (den lateren Prof. MARTIN te Leiden en den

lateren Prof. in de Botanie DRUDE te Dresden) kennen, en

was ook in de gelegenheid, om beroemde hoogleeraren uit

dien tijd, als de Professoren VON SEEBACH, SARTORIUS VON

WALTERSHAUSEN, WOHLER, KLINKERFUSS, BARTLING en GRIE-

SEBACH, te ontmoeten. Clubgenoot was o. a. de later beroemde

Zweedsche mathematicus Dr. GöSTA MITTAG LEFFNER.

Zijn verblijf in Duitschland had een niet geringen invloed

op onzen EVERTS; hij geraakte in bewondering voor de groote

werkkracht en volharding bij de mannen der wetenschap

aldaar. Was het gebruik van vreemde talen in de conver-

satie veel minder dan in Nederland, zoo was het toch op-

vallend, hoe gemakkelijk werken in vreemde talen ontcijferd

werden. Een treffend staaltje hiervan is het volgende. Gedu-

rende EVERTS’ assistentschap was het eens noodig, om iets

in een Spaansch werk na te slaan. Op de opmerking van

zijn assistent, dat hij geen kennis bezat van de Spaansche

taal, zeide Prof. EHLERS: ,,Das macht nichts; ich gebe Ihnen

ein Lexicon und eine Grammatik”. Na eene dergelijke uit-

spraak moest men wel met den noodigen doorzet aan het

werk gaan!

Op 1 September 1874 werd EVERTS benoemd tot leeraar

in de Dier-, Plant-, Delfstof- en Aardkunde aan de toen-

malige eenige Hoogere Burgerschool met 5-jarigen cursus

op het Bleyenburg te ’s-Gravenhage, waar hij verscheidene

4 DR. J. TH. OUDEMANS,

zijner oud-leeraren als collega’s terugzag. Hij was daar de

eerste leeraar, uitsluitend voor Natuurlijke Historie; zijn

voorganger, Dr. KOPPESCHAAR, doceerde daarnaast ook nog

Scheikunde.

Dat leeraarsambt vervulde EVERTS gedurende 35 jaren

met de grootste ambitie en tot zijne hoogste voldoening,

want men zegt niets te veel, wanneer men beweert, dat hij

door zijne leerlingen op de handen werd gedragen. Ook

ontwaakte, door het bezielend enthousiasme, waarmede zijn

onderwijs gegeven werd, bij meerderen van hen de lust, om

ook zelf op de cen of andere wijze de Natuurlijke Historie,

en in het bijzonder de Entomologie, EVERTS’ lievelingsvak,

te beoefenen; bij de meerderheid moge dit geene duurzame

gevolgen gehad hebben, bij enkelen daarentegen leidde het

tot de vorming van werkelijke entomologen, die thans in

allen ernst tot de werkende leden der Nederlandsche

Entomologische Vereeniging gerekend mogen worden. De

band, die tusschen leermeester en leerlingen op deze wijze

ontstond, werd dan door den tijd hoe langer hoe hechter,

In 1909 vroeg EVERTS, wegens chronisch keellijden, pen-

sioen aan, dat hem verleend werd. Daar het langdurig

spreken (voor de klasse) nu kwam te vervallen, bezorgde

genoemde kwaal hem daarna weinig last meer; dit was

zeer gelukkig voor de Entomologie, die hij hierna nog tal

van jaren kon beoefenen. Bij zijn afscheid als leeraar aan

de Hoogere Burgerschool werd te zijner eer in zijn leslokaal

een gedenkteeken opgericht en door de autoriteiten onthuld.

Betreffende de zeer menigvuldige reizen, die EVERTS heeft

mogen maken, verdient allereerst vermelding zijn verblijf te

Napels aan het Zoölogisch Station. In 1878 werd hem, op

voordracht van de Professoren HARTING, HOFFMAN en VAN

ANKUM, toegestaan, met eene Rijkssubsidie drie maanden

aldaar te vertoeven, ten einde onderzoekingen te verrichten.

Hier maakte hij o.a. kennis met Prof. A. COSTA, hoog-

leeraar te Napels, en met de latere Professoren CHUN, PAUL

MAYER en TASCHENBERG.

Na beëindiging van zijn verblijf aan het Zoölogisch Station,

maakte EVERTS eene reis door Sicilië, en leerde te Palermo

Prof. EMERY kennen, zoomede den bekenden Coleopteroloog

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 5

ENRICO RAGUSA. Van deze reis bracht hij eene uitgebreide

verzameling zoölogische praeparaten mede, en bestemde

deze voor de verzameling zijner Hoogere Burgerschool,

welke allengs tot een klein museum aangroeide door toe-

voeging van tal van plantaardige zaken, petrefacten, ge-

steenten en vooral veel vulcanische producten, afkomstig

van herhaalde bezoeken aan den Vesuvius en van Sicilië.

Vele reizen door West-Europa werden gemaakt, waarbij

EVERTS in zijne jongere jaren met zijne ouders meereisde,

later, na zijn huwelijk, geregeld door zijne vrouw vergezeld

werd; deze zorgzame echtgenoote stond hem gedurende de

veertig jaren van hun huwelijk, dat kinderloos bleef, steeds

getrouw ter zijde; zij heeft hem in zijne entomologische

werkzaamheden nooit bemoeilijkt, integendeel steeds aan-

gemoedigd bij en tot het doen van allerlei excursies en

onderzoekingstochten.

In de vacantie van 1865 bezocht onze toen 16-jarige

vriend met zijne ouders de Rijnstreek en werd tevens een

bezoek gebracht aan den naturaliënhandelaar LANDAUER,

wonende op het Zeil te Frankfort, waarbij zijn vader hem

met eenige fraaie vlinders en kevers gelukkig maakte.

Op eene langdurige reis in 1867 naar Berlijn, Dresden,

Praag, Salzburg, München, Straatsburg en Parijs (Wereld-

tentoonstelling), werd ook de oude Lapland-reiziger KEITEL

te Berlijn bezocht, zoo ook Dr. SCHAUFUSS te Dresden en VON

FRIC te Praag, terwijl de beroemde zaak DEYROLLE te Parijs

niet werd vergeten.

Twee jaar later, op eene zomerreis in 1869 naar Weenen,

werd door zijn vader, bij den boekhandel van CARL GE-

ROLD’s SOHN, REDTENBACHER’s Fauna Austriaca, tweede

uitgave, gekocht, eene gebeurtenis, die tot groot enthou-

siasme voor de studie der Coleoptera aanleiding gaf, welk

enthousiasme ten top steeg, toen EVERTS bij eene tweede

reis naar Weenen in 1872 persoonlijk met Dr. L. REDT-

ENBACHER kennis maakte. Het Zoölogisch Museum aldaar

was toenmaals gevestigd in den Hofburg. Te Weenen ont-

moette EVERTS bovendien de entomologen LUDWIG MILLER,

ROGENHOFER, Graaf FERRARI, JOSEF MANN en den beroem-

den. dipteroloog Dr. SCHINER. Op deze reis had EVERTS

6 DR. J. TH. OUDEMANS,

van den toenmaligen President der Nederlandsche Entomo-

logische Vereeniging, Mr. Dr. S.C. SNELLEN VAN VOLLEN-

HOVEN, een aanbevelingsbrief medegekregen voor Dr. FEL-

DER, Oberbürgermeister van Weenen en tevens bekend

Lepidopteroloog.

In 1870 werd EVERTS lid van de Nederlandsche Ento-

mologische Vereeniging, en in 1872 van de pas opgerichte

Nederlandsche Dierkundige Vereeniging, Als buitengewone

merkwaardigheid moge hier vermeld worden, dat hij van

1870 af tot twee jaar geleden alle Zomer- en alle Winter-

vergaderingen van de bij hem zoo hoog aangeschreven

Nederlandsche Entomologische Vereeniging heeft bijgewoond

op ééne Zomervergadering na, wegens uitlandigheid.

In genoemd jaar 1872 maakte hij, na zijne Acte Middel-

baar Onderwijs verkregen te hebben, eene langdurige ento-

mologisch-botanische zomerreis, die, behalve zooals reeds

vermeld, naar Weenen, naar den Harz, de Sächsische

Schweiz en het Salzkammergut voerde. Beladen met planten

en insecten keerde onze reiziger huiswaarts.

In 1873, na zijne promotie, bezocht hij, met zijne ouders,

nogmaals Weenen (Wereldtentoonstelling), en reisde met

zijn broeder over Triest verder naar Italié. Hij beklom den

Vesuvius, waar kort te voren eene geweldige uitbarsting

had plaats gehad; door eene onvoorzichtigheid van den gids

was hij, aan den kraterrand gekomen, bijna verongelukt.

In 1878 bezocht hij nogmaals den Vesuvius, daalde in

den hoofdkrater af, waar het begin van eene eruptie was

waar te nemen, en nam de gelegenheid waar, om ter plaatse

vele merkwaardige zaken te verzamelen.

In 1910 bezocht hij den Vesuvius voor de derde maal,

om het door de lava verwoeste Bosco Trecase te aan-

schouwen.

Gedurende een vierde bezoek aan Weenen maakte hij

kennis met LUDWIG GANGLBAUER en EDMUND REITTER (die

destijds te Mödling bij Weenen woonde).

Verdere groote reizen waren: driemaal naar de Pyreneeen,

naar de Alpen, naar Zweden en Noorwegen.

Op meerdere uitstapjes naar Brussel kwam hij in kennis

met de bekende entomologen PREUDHOMME DE BORRE,

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 7

PUTZEYS, W. ROELOFS (den vermaarden landschapschilder,

die later in Den Haag woonde), Dr. CANDEZE, Baron DE

SELYS LONCHAMPS, SEVERIN en anderen. Verder werd te

Berlijn kennis gemaakt met Dr. KRAATZ, J. WEISE, WALTER

Horn enz. Bij bezoeken aan Parijs, Londen, Oxford, Kopen-

hagen en Stockholm knoopte hij vriendschapsbanden aan

met vele Coleopterologen, als ALLARD, Dr. SHARP, CHAM-

PION, Dr. MEINERT, Dr. AURIVILLIUS, Prof. SJOSTEDT e. a.

Na de uitgave van zijn voornaamste werk, Coleoptera

Neerlandica, 1898—1903, zie hieronder, werd EVERTS be-

noemd tot eerelid der Belgische Entomologische Vereeniging

te Brussel; voorts was hij Honorair Lid van ,,Natura Artis

Magistra”, lid van het Bataafsch Genootschap, van het Genoot-

schap ter bevordering van Natuur-, Genees- en Heelkunde,

enz. Van de Maatschappij ,,Diligentia” in Den Haag, o.a. be-

kend door de daar gehouden ,,Natuurkundige Voordrachten”,

was EVERTS 35 jaren lang bestuurslid, later eerelid.

Last not least was EVERTS 29 jaren lang bestuurslid, en

wel Vice-President, der Nederlandsche Entomologische Ver-

eeniging: hij werd gekozen in 1896 en trad in 1925 als zoo-

danig af; in 1919 werd hi tot eerelid benoemd.

De Internationale Entomologen-congressen te Brussel

(1910), te Oxford (1912) en te Ziirich (1925) woonde hy

bij; op het laastgenoemde werd hij tot eerelid benoemd.

Wat zijn Coleopterologischen Arbeid betreft, moge het

volgende als het voornaamste vermeld worden.

In 1870 gaf SNELLEN VAN VOLLENHOVEN zijne ,,Laatste”

lijst van Nederlandsche Coleoptera uit, waarbij in het woord

»Laatste” de meening verscholen lag, dat er nu niet zoo

heel veel soorten meer zouden bijkomen. Dat zou echter

anders uitvallen! Bevatte genoemde lijst toch de namen

van ongeveer 1700 inlandsche soorten, in 1875 reeds publi-

ceerde EVERTS eene „Lijst der in Nederland voorkomende

bekende Coleoptera’, die niet minder dan 2145 inlandsche

soorten, met vindplaatsen, vermeldde. Deze lijst werd uit-

gegeven bij MARTINUS NIJHOFF in Den Haag. Sedert liet

VAN VOLLENHOVEN de faunistiek der Nederlandsche Cole-

optera aan EVERTS over. Dat die daar in goede handen

was, bleek wel daaruit, dat in 1887 van de hand van EVERTS

8 DR. J. TH. OUDEMANS,

eene ,,Nieuwe Naamlijst” van Coleoptera verscheen, die

2792 soorten vermeldde, ook met de vindplaatsen. Deze

naamlijst werd uitgegeven door de Hollandsche Maatschappij

der Wetenschappen te Haarlem in hare ,,Natuurkundige

Verhandelingen”.

Alsnu werd een aanvang gemaakt met de samenstelling

van het Standaardwerk over onze Coleoptera, de ,,Coleoptera

Neerlandica”. Dit verscheen weder bij MARTINUS NYHOFF in

twee forsche deelen in 1898—1903, waarin niet minder dan

3163 Nederlandsche soorten van Coleoptera beschreven wer-

den, met nog tal van soorten uit het ,,omliggend gebied”’,

welke laatste soorten kans hadden, om in Nederland even-

eens gevonden te worden. In 1922 verscheen bij denzelfden

uitgever een Supplement-deel, dat tal van voor de Fauna

nieuwe soorten vermeldde, en alles weder op de hoogte van

den tijd bracht. Om de uitgave van dit „derde” deel der

„Coleoptera Neerlandica”, waarvan de drukkosten werden ge-

schat op tienduizend gulden, mogelijk te maken, iets waar-

aan EVERTS langen tijd ten zeerste getwijfeld had, heeft

schrijver dezes eene met succes bekroonde poging gewaagd.

In dat jaar zou nl. de jaarlijksche bate uit het PIETER LAN-

GERHUIZEN LAMBERTUSZOON-fonds, beheerd door de Holland-

sche Maatschappij der Wetenschappen, beschikbaar gesteld

worden ten behoeve van de een of andere uitgave of onder-

neming op Dierkundig gebied, wat eens in de vijf jaren plaats

vindt. Door zijn lidmaatschap van de Hollandsche Maatschappij

daartoe bevoegd, kon schrijver dezes in de vergadering der

daartoe aangewezen Commissie voorstellen, de bewuste ,, Bate”

te bestemmen, om de uitgave van het ,,derde” Deel der

„Coleoptera Neerlandica’ mogelijk te maken. En alhoewel

er, behalve voor dit doel, nog voor een zevental andere

doeleinden sollicitanten bleken te bestaan, die eveneens

steun van commissieleden ondervonden, was, na een warm

pleidooi van zijn verdediger, de einduitslag, dat met alge-

meene stemmen de ,,Bate” voor dàt jaar aan EVERTS werd

toegewezen, wat hem onmiddellijk door ondergeteekende

telegrafisch werd medegedeeld. Hoe enthousiast EVERTS

hierop reageerde, kunnen alleen zij, die EVERTS goed ge-

kend hebben, zich voorstellen !

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 9

Aangezien reeds vroeger een begin gemaakt was, om gelden

voor de bewuste uitgave bijeen te brengen, o a. door een

fonds te stichten uit bijdragen van de leden der Neder-

landsche Entomologische Vereeniging, hetgeen de President

daarvan hem op zijn 7o-sten verjaardag ten zijnen huize

aanbood, rees nu, door het verkrijgen der straks genoemde

„Bate”, de kans van slagen aanmerkelijk. En deze werd

werkelijkheid, toen ook nog op andere wijzen steun verleend

werd, o.a. door den Uitgever, eene Rijkssubsidie enz. En

„Deel III’ kwam tot stand.

Wat daarna nog verder als „nieuw voor Nederland” ont-

dekt werd, werd gepubliceerd in lijsten, 50 in getal, die

verschenen in het Tijdschrift voor Entomologie en in de

Entomologische Berichten.

Hiernaast verscheen eene genummerde Naamlijst” van

onze Coleoptera (3214 soorten) in 1906, en eindelijk in 1925,

eene veel uitvoerigere „Nieuwe Naamlijst’, waarin bijna 3600

soorten vermeld werden. Deze laatste Naamlijst werd, dank

zij de bemoeiingen van ondergeteekende, door de Firma

THIEME en Cie. te Zutphen voor eigen rekening uitgegeven.

EVERTS was in het bezit van eene nagenoeg volledige

Verzameling van Nederlandsche Coleoptera, o.a. dank zij

de medewerking en vrijgevigheid zijner collega’s-verzamelaars.

Deze Collectie schonk hij nog gedurende zijn leven aan het

Rijk, om te worden geplaatst in ’s Rijks Museum van Natuur-

lijke Historie te Leiden, waarvan eene schenkingsacte is

opgemaakt, terwijl ook aan ,, Natura Artis Magistra” te Amster-

dam en aan den Plantenziektenkundigen Dienst te Wage-

ningen verzamelingen werden geschonken. Dat deze collecties,

vooral die, welke in ’s Rijks Museum is geplaatst, als zijnde

afkomstig van den besten kenner onzer Coleoptera, eene onschat-

bare wetenschappelijke waarde vertegenwoordigen, zal wel niemand

tegenspreken. De tegenwoordige eigenaren, inzonderheid het Rijk,

hebben dus de moreele verplichting, om deze geschenken in eere

te houden, en voor eene uitstekende conserveering te zorgen.

Nadat hierboven een overzicht geleverd is van de levens-

geschiedenis van onzen EVERTS en van het vele, dat hij

heeft tot stand gebracht, wil ik tot slot nog meer in het

IO DR. J. TH. OUDEMANS,

bijzonder de verhouding gedenken, die er bestaan heeft

tusschen hem en de Leden der Nederlandsche Entomolo-

gische Vereeniging, die hij alleen dáárom reeds als zijne

vrienden beschouwde. In al de jaren, dat hij zelf lid was,

vooral de latere, was hij voor hen een vraagbaak van den

eersten rang, die den vrager steeds met het grootste enthou-

siasme tegemoet kwam. Juist zijne veelzijdige kennis was zoo

vertrouwen wekkend en eerbied afdwingend, daar zij zich

gedurig openbaarde, ook bij de hespreking van dikwijls

eenvoudige aangelegenheden. Juist zulke universeel ontwik-

kelden worden, bij de allengs voortschrijdende specialisatie,

zoo zelden meer aangetroffen. In den kring der Entomologen

nam hij dan ook eene allervoornaamste plaats in, die ieder-

een hem zoo van harte gunde; met recht kon men van hem

getuigen, dat hij van welwillendheid en hartelijkheid voor

hen blaakte, evenals hij dit deed voor zijne lievelingsstudie

zelve. Hierbij gevoegd zijne groote opgeruimdheid en belang-

stelling in tal van zaken, die belangstelling verdienen, dan

geloof ik wel, te mogen verklaren, dat EVERTS een zeer

gelukkig mensch is geweest, waarvan hij ook geheel den

indruk maakte.

Aan dit „In Memoriam” moge eene lijst worden toege-

voegd van EVERTS’ zoölogische, meest entomologische, publi-

caties. De Heer P. VAN DER WIEL, coleopteroloog, ís zoo

welwillend geweest, deze samen te stellen, waarvoor ik hem

hierbij hartelijk dank zeg.

21:20:

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. TOI

Zoölogische geschriften van Jhr. Dr. ED. J. G.

EVERTS, zoomede mededeelingen, door hem

gedaan op de Vergaderingen der Nederlandsche

Entomologische Vereeniging.

1871.

. Syntomys Phegea L. bij Roozendaal (N. Br.) en Lijst

van niet algemeen voorkomende Coleoptera, — Ver-

slag 26e Zomerverg., Breda, 1 Juli 1871; Tijdschr. v.

Ent. 15, 1872, p. XX VI—XXVII.

. Mededeeling betreffende de Walvischluis (Cyamus

Ceti L.), Acanthia lectularia L., Procrustes coriaceus L.

en Leistus rufomarginatus. — Verslag 5e Winterverg.,

Beiden 23*Dec:t18713 Tijdschr..v. Ent. 15, 1872, .p.

LIX—LX.

1872.

. Mededeeling en Lijst van merkwaardige Coleoptera, op

eene excursie tusschen de Lek en de Merwede ver-

zameld. — Verslag 27e Zomerverg., Haarlem, 15 Juni

1872; Tijdschr. v. Ent. 16, 1873, p. XXIII—XXV.

. Lijst van Coleoptera van de excursie te Velzen, ver-

zameld door hemzelven en deels door Snellen van Vol-

lenhoven, Groll en anderen. — Verslag 27e Zomer-

verg., Haarlem, 15 Juni 1872; Tijdschr. v. Ent. 16, 1873,

p. XX VITI—XXxX.

. Mededeeling betreffende Dies concolor Ahr., levens-

wijze van Drilus flavescens F. en Cassida murraea L.

5 Merslag 168% Winterverg.,) Leiden) 28)/Dec./.1872,

Tijdschr. v. Ent. 16, p. LXVIII—LXIX.

2873.

. Untersuchungen an Vorticella nebulifera. — Zeitschr.

Wiss. Zool., T. XXIII, p. 1—32; pl. XXX, Ac. proef-

schrift, Erlangen.

. Mededeeling betreffende een werkje over de Kever-

fauna van de kusten van Oost-Friesland en de eilanden

Norderney en Juist, door Dr. Metzger te Norden in

1867 uitgegeven. — Verslag 7e Winterverg., Leiden,

10.

IHS

12.

13:

14%

TS:

DR. J. TH. OUDEMANS,

6 Dec. 1873; Tijdschr. v. Ent. 17, 1874, p. LXIV—

PNE

1874.

. Mededeeling tot het vangen van eene der zeldzamere

Silphiden, n.1. Necrophilus subterraneus Ill. — Ver-

slag 29€ Zomerverg., Arnhem, 29 Aug. 1874; Tijdschr.

v. Ent. 18, 1875, p. XXIX—XXX.

. Lijst van Coleoptera, gevangen op de excursie in de

omstreken van de Rhedersteeg. — Verslag 29° Zomer-

vergadering, Arnhem, 29 Aug. 1874; Tijdschr. v. Ent.

LS, 1875,.p. XXXI.

1875.

Lijst der in Nederland voorkomende schildvleugelige

Insecten (Coleoptera). ’s-Gravenhage, Martinus Nij-

hoeften MII tt pp:

Inlandsch ex. van Rhipiphorus paradoxus. — Verslag

30° Zomerverg., Amsterdam, 24 Juli 1875. Tijdschr. v.

Ent 19391876), pe

Zeldzame Coleoptera, verzameld op de excursie in de

omstreken van Hilversum. — Verslag 30¢ Zomerverg.,

Amsterdam, 24 Juli 1875; Tijdschr. v. Ent. 19, 1876,

pala

Mededeeling betreffende de rangschikking der Insec-

ten-collectie der N.E.V. en nieuwe soorten Coleoptera

voor onze fauna. (Helops striatus Fourcr. niet in-

landsch). — Verslag ge Winterverg., Leiden, 18 Dec.

1875; Tijdschr. v. Ent. 19, 1870) pel!

1876.

Voorloopige mededeeling betreffende zijne studie der

Apioniden (monddeelen); aanwinsten voor de collectie

der N. E. V. — Verslag 31e Zomervergadering, Mid-

delburg, 17 Juni 1876; “Lijdschry v. Ent. 20881877,

p. XX— XXI.

Lijst van Coleoptera, verzameld op de excursies op

Walcheren en bij Bergen-op-Zoom. — Verslag 31e

Zomerverg., Middelburg, 17 Juni 1876; Tijdschr. v.

Ent. 20, 1877, p. XX VII—XXXII. |

2877 or

. Supplement op de Lijst der in Nederland voorkomende

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

248

25!

26.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 13

schildvleugelige Insecten (Coleoptera). — Tijdschr. v.

Ent. 20, 1877, p. 168—185.

Microscopische praeparaten van de monddeelen van

Apioniden. — Verslag 32e Zomerverg., Utrecht, 30

Juni 1877; Tijdschr. v. Ent. 21, 1878, p. XVII.

1878.

Coleoptera van Napels en Sicilie. — Verslag 33e

Zomervergadering, Nijmegen, 29 Juni 1878; Tijdschr.

v. Ent. 22, 1879, p. XVII—XVIII.

Verschillende mededeelingen betreffende zeldzame

Nederlandsche Coleoptera. — Verslag 12e Winter-

vere.) Weiden,) 22/Diec. 1878; Tijdschr..v. Ent. 22,/1879,

p. LXXXII—LXXXIII.

1879.

Description de cing espéces nouvelles du genre Apion.

— Tijdsch. v. Ent. 22, 1879, p. 58—60 (Sep. p. 1—3).

Bijdrage tot de kennis der Apioniden. — Tijdschr. v.

Ent. 22, 1879, p. 133—185; pl. 5 (Sep. p. 5—57).

Gehoororgaan in de sprieten van sommige Diptera

(Onderzoek van Dr. Paul Mayer); Schetsteekeningen

van Coleoptera; Gevraagd inl. ex. van de geslachten

Malthodes en Malthinus; Javaansche Coleoptera. —

Verslag 34e Zomerverg., Haarlem, 30 Aug. 1879;

Tijdschr. v. Ent. 23, 1880, p. XVIII—XIX.

Mededeelingen over het geslacht Meligethes, waarde

van microscopische kenmerken; Carabinen, welke nog

niet inlandsch zijn, doch in de Belgische Campine reeds

gevangen zijn. — Verslag 13e Winterverg., Leiden,

28 WMeesi1879 5}. Tajdschr. vi Entr23, 1880 phi NICE

XCIV.

Lijst der Nederlandsche Coleoptera, gerangschikt vol-

gens Stein en Weise’s Catalogi Coleopterorum Europae,

2e Editie, Berlijn 1877. — Den Haag, 1 Oct. 1879.

21 pp.

Bijdrage tot de kennis der Opalinen uit het darmkanaai

van Batrachiérs. — Tijdschr. Ned. Dierk. Ver., T. IV,

Leiden, 1879. 5 pp.; pl. IV.

1880.

Mededeelingen betreffende het geslacht Rhizophagus;

DR. J. TH. OUDEMANS,

- Dimorphisme bij Cercus pedicularius L.; Carabus auro-

29.

30.

32)

33:

34.

35-

nitens F., var. Putzeysii Mors.; Vangsten op excursies

in de omstreken van Maastricht; Belgische Coleoptera.

— Verslag 35e Zomerverg., Zutphen, 24 Juli 1880;

Tijdschr. v. Ent 124,01887, pax VE RIO

. Over den stand onzer kennis der Nederlandsche Cole-

opteren-fauna; Mededeeling betreffende de Nederland-

sche Mordellinae. — Verslag 14e Winterverg., Leiden,

19 Dec. 1880; Tijdschr. v. Ent. 24, 1881, p. CXV—

(©. VOL

1881.

. Tweede Supplement op de Lijst der in Nederland voor-

komende schildvleugelige Insecten (Coleoptera). —

Verslag 14e Winterverg., Leiden, 19 Dec. 1880; Tijd-

schr. v. Ent. 24, 1881, p. CXXIX—CLX.

Bijdrage tot de kennis der Nitidularien. — Tijdschr. v.

Ent. 24, 1881, p. 9-60; pl. 2, 3 en 4.

Verschillen van soorten van de geslachten Notiophilus,

Chlaenius en Laccobius en een monstrositeit van

Hydrous caraboides L. — Verslag 36e Zomerverg.,

Maastricht 23 Juli 1881; Tijdschr. v. Ent.’ 2551882,

p. XVII—XVIII.

Curculionides recueillis en Allemagne par M. de Borre

en juin et juillet 1880. — Compt. rend. Soc. Ent. Belg.,

serie III, No. 5, 1881, p. LXXX—LXXXI.

Nitidulides recueillis en Allemagne par M. A. de Borre

en juin et juillet 1880. — Compt. rend. Soc. Ent. Belg.,

SHC NEUN O MRS SIT MERONI

Curculionides rapportés par M. L. Becker de son

voyage en Provence en 1880. — Compt. rend. Soc. Ent.

Bele., serie III, Noms, 1881, p IX

1882.

Mededeeling betreffende de plaats in het systeem en de

veelvormigheid van de Staphyliniden; Een Geotrupes

stercorarius L. met twee schenen aan de rechterachter-

poot. — Verslag 15e Winterverg., Leiden, 15 Jan. 1882;

Tijdschr. v. Ent. 25, 1882, p. CKXXII-CXXXIII.

De waarde van beharing en haarstippels bij het onder-

scheiden en determineeren van insecten. Feronia vul-

36.

37:

38.

99:

40.

42.

44.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED, J. G. EVERTS. I5

_garis L. met een worm (Gordius). Afbeelding van een

meuwe Apion van Sicilië. De „trompetter” bij Hom-

melnesten. — Verslag 37e Zomerverg., Wageningen,

I Juli 1882; Tijdschr. v. Ent. 26, 1883, p. XX—XXIII.

Description d'une nouvelle espèce d’Apion de Sicile.

(Apion murinum Ev. nov. sp.; Apion Ragusae Ev.;

Apion viridicoeruleum Ev.). — Naturalista Siciliano,

DYNO. 11,558825:Ppn 252 — 25345, pl XS zei(Sep.

p- 1273):

1883.

Bijzonderheden betreffende het geslacht Hydrobius

Leach. Bewerking der Clavicornia en verzoek, om te

letten op Coleoptera, welke op schimmel leven. — Ver-

slag 16e Winterverg., Leiden, 14 Jan. 1883; Tijdschr.

v. Ent. 26, 1883, p. CXLIV—CXLVI.

Bijdrage tot de kennis der in Nederland voorkomende

Haliplidae. — Tijdschr. v. Ent. 26, 1883, p. 87—103.

Zeldzame inlandsche Coleopteren en eenige merkwaar-

dige Europeesche Lamellicornia. — Verslag 38° Zomer-

verg., Assen, 28 Juli 1883; Tijdschr. v. Ent. 27, 1884.

p. XVII.

1884.

Levenswijze van Velleius dilatatus Fabr. en Metoecus

paradoxus L. — Verslag 17e Winterverg., Leiden,

13 Jan. 1884; Tijdschr. v. Ent. 27, 1884, p. LXXXVII

—XCI.

. Bijdrage tot de kennis der Lathridiidae. — Tijdsch. v.

Ent. 27, 1884, p. 55—05.

Coleoptera door Dr. H. ten Kate Jr. in Noordelijk Lap-

land aangetroffen. — Tijdschr. v. Ent. 27, 1884,

p. 249—250.

Cicindela maritima Dej. en hybrida L. Zeldzame en

nieuwe Coleoptera voor onze fauna. Stenelmis con-

sobrinus Duf. langs de Elbe bij Dresden en mededeeling

omtrent de levenswijze. — Verslag 39e Zomerverg.,

Breda 23/6074 up-n1884 0 Tijdschr’ ybyEnton28 11885,

p. XV—XVIII.

Hermann Schlegel (Biogr.). — Nederlandsche Specta-

tor, 1884, No. 8, p. 1—8.

45.

46.

47.

48.

49:

50.

Bin.

DR. J. TH. OUDEMANS,

Apion arragonicum nov. spec. — Wien. Ent. Zeit. III,

Heft 7, 1884, p. 219.

1885.

Naar aanleiding van mededeelingen van de heeren van

Hasselt en Groll: Mededeeling, dat ook diverse zeld-

zame keversoorten op de rails van spoorwegen worden

aangetroffen. — Verslag 18e Winterverg., Leiden, 25

Jan 1885 Dydschrs yet. 2851885, pP. XCVI

Inlandsche Necrophorus-soorten. Chlaenius tristis

Schall. bij Loosduinen, in koffieboonen voorkomende. —

Reitter. Coleoptera, in koffieboonen voorkomende. ---

Verslag 18e Winterverg., Leiden, 25 Jan. 1885; Tijd-

schr. v. Ent. 28, 1885, p. CVI—CVIII.

Een collectie Coleoptera afkomstig van Medan (Deli,

Sumatra), bijeengebracht door Ir. W. Dates. — Verslag

40° Zomerverg., Amsterdam, 18 Juli 1885; Tijdschr. v.

Ent. 29, 1886, p. XXXII—XXXIII.

Opgave van Coleoptera, verzameld op de excursie onder

Valkenveen. — Verslag 40e Zomerverg., Amsterdam,

18 Juli 1885; Tijdschr. v. Ent. 2,9 1886, p. XXXIV.

1886.

Mededeeling betreffende de inlandsche soorten van het

geslacht Cicindela. Overzicht van de Nederlandsche

Coleopteren-fauna, in verband met eene nieuwe uit-

gave van zijne naamlijst. Coleoptera-soorten, welke uit-

sluitend in de Provincie Limburg zijn aangetroffen. —

Verslag rige Winterverg., Leiden, 17 Jan. 1886;

Tijdschr. v. Ent. 29, 1886, p. CIV—CVI.

Mededeeling betreffende het sub-genus Philochthus

Steph. van Bembidium. Donicia appendiculata Ahr.

uit Zuid-Limburg. Meloè rugosus Mrsh. en Xyloterus

dispar F. — Verslag 41e Zomerverg., Winterswijk,

17 Juli 1886; Tijdschr. v. Ent. 30, 1887, p. XVIII—XX.

1887.

Eene Leptura sp. in huis gevangen, vermoedelijk eene

geimporteerde Noord-Amerikaansche soort. Een inl. ex.

van Potaminus substriatus Mill. Mededeeling betref:

fende verwante Harpalus-soorten. — Verslag 20e Win-

53.

54.

55:

56.

57.

58.

59.

60.

61.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 107

terverg., Leiden, 16 Jan. 1887; Tijdschr. v. Ent. 30,

1887, p. CVI—CVII.

Opgave van nieuwe soorten (Coleoptera) voor onze

fauna. Onderzoek en opsporing van mierengasten door

E. Wasmann. Myrmecophilen uit de nesten van For-

mica rufa in de Haagsche duinen. — Verslag 42e

Zomerverg., Maastricht, 23 Juli, 1887; Tijdschr. v. Ent.

31, 1888, p. XVII—XIX.

Lijst van voor onze fauna merkwaardige soorten Coleo-

ptera, op de excursies bij Bunde en in andere gedee!ten

van Zuid-Limburg verzameld. — Verslag 42e Zomer-

Mers Maastricht, 1 2abiuli 188734 lijdschr. .v:,. Ent.

31, 1888, p. XX V—XXVI.

Nieuwe Naamlijst van Nederlandsche Schildvleugelige

Insecten (Insecta Coleoptera). — Natuurk. Verh. Holl.

Mij. v. Wetensch., 3e Verz:, Deel IV, 4e en laatste stuk,

III + 237 pp.

1888.

Opsporing en onderzoek van waterkevers. Variéteiten

van Clytus arcuatus L. en C. arietis L. Oxypoda prae-

cellens Epp., faun. nov. spec. — Verslag 21e Winter-

verg., Leiden, 22 Jan. 1888; Tijdschr. v. Ent. 31, 1888,

p. LXXXIII—-LXXXVI.

Lijst der Nederlandsche Coleoptera. — Den Haag,

April 1888, 27 pp.

Die Getreidesammelnden Ameisen in alter und neuer

Zeit, von Erich Wasmann S. J. (Referaat). — Tijdschr.

v. Ent. 31, 1888, p. 105—108.

Tabellarisch overzicht der in Nederland waargenomen

soorten van het geslacht Amara Bonelli. — Tijdschr.

v. Ent. 31, 1888, p. 329—338.

Mededeelingen over het Supplement op de Nieuwe

Naamlijst van Schildvleugelige Insecten. Inlandsche

Myriapoden. — Verslag 43e Zomerverg., Apeldoorn,

23 Juni 1888; Tijdschr. v. Ent. 32, 1889, p. XXI—

XXII.

1880.

Supplement op de Nieuwe Naamlijst van Nederland-

sche Schildvleugelige Insecten. — Verslag 43e Zomer-

62.

63.

64.

65.

66.

DR. J. TEL CUDEMANS,

vergadering, Apeldoorn, 23 Juni 1888; Tijdschr. v. Ent.

32, 1889, p. XXXIII—XL.

Naamlijst van in Nederland voorkomende Myriapoden.

— Verslag 43e Zomerverg., Apeldoorn, 23 Juni 1888,

Tijdschr vw Ent. 32, 17889, p leu) ENE

Rapport van de Commissie inzake de nomenclatuur van

de insecten (Aanvullingen). — Verslag 22e Winter-

verg., Leiden, 13 Jan. 1889; Tijdschr. v. Ent. 32, 1880,

p. CVI—CVII.

Beschikbaarstelling van separaten van zijne artikelen.

Nieuwe soorten (Coleoptera) voor onze fauna. — Ver-

slag 22° Winterverg., Leiden, 13 Jan. 1889; Tijdschr. v.

Ent.32, 1880,,p. CX

Proeve van rangschikking der in Nederland vertegen-

woordige Coleopteren-Familien. — Tijdschr. v. Ent. 32,

1889, p. 117— 160; pl. 4 en 5.

Nieuwe aanwinsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna. WVerslas 43€ /omenvers Bergen op Zoom,

13 Juli 1889; Tijdschr; v. Ent. 33, 1890, p. XXV—

XXVII.

1890.

. Een der zeldzaamste en merkwaardigste Coleoptera van

Europa, n.l. Plegamophorus bispinosus Hampe, G'en ©.

e Wierslag 236 MWinteryers!, qWweidenyizo pane 1898;

Tijdschr. v. Ent. 33, 1890, p. CXX—CXXI.

. Tabellarisch overzicht der in Nederland waargenomen

Bembidioni. — Tijdschr. v. Ent. 33, 1890, p. I—21.

». Quelques remarques à sujet d’une Etude de Mr. David

Sharp sur la structure du prosternum dans les Rhyn-

chophorides. — Tijdschr. v. Ent. 33, 1890, p. 349—353

met pl. 15.

70. De stand der Nederlandsche Coleopteren-fauna. Aan-

kondiging van een nieuwen Catalogus Coleopterorum

Europae, Caucasi et Armeniae Rossicae, van von Hey-

den, Reitter en Weise. — Merslag 45° Zomervere..

Nijmegen, 26 Juli 1890; Tijdschr. | v.. Ent. 34, 41801,

p. XX—XXI.

1891.

. Tweede Supplement op de Nieuwe Naamlijst van Ne-

78.

79.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 19

deriandsche Schildvleugelige Insecten. — Verslag 45e

Zomerverg., Nijmegen, 26 Juli 1890; Tijdschr. v. Ent.

34, 1891, p. XCVILI—CIV.

. Melophagus ovinus L., levend tusschen de wol van

schapen aangetroffen. Merkwaardige variëteiten van

Chrysomela-soorten. — Verslag 24e Winterverg., Lei-

den, 25 Jan. 1891; Tijdschr. v. Ent. 34, 1891, p. CXVI—

eV:

. Coleoptera, nieuw voor onze fauna. Stenostola ferrea

Schrnk. en Phytoecia cylindrica L., gevangen bij Maas-

tricht. Orchesia picea Hrbst. (micans Muls.) gekweekt

uit Polyporus van Loosduinen. Sigaren, aangetast door

Lasioderma laeve Ill. — Verslag 46° Zomerverg., En-

schedé, 18 Juli 1891; Tijdschr. v. Ent. 35, 1892, p.

XII— XI.

1892.

74. Mededeelingen betreffende de Strepsiptera. — Verslag

25e Winterverg., Leiden, 24 Jan. 1892; Tijdschr. v. Ent.

35, 1892, p. XLII—XLIII.

. Tabellarisch overzicht der in Nederland waargenomen

Donaciini. (Volgens J. Weise, Naturgesch. der Insecten

Deutschlands, Abth. I, Band 6, 1882). — Tijdschr. v.

Ent. 35, 1892, p. 31—58.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna. Ontwikkeling van Sarcophaga carnaria L. in het

menschelijk oor. (Insect. Life, Vol. IV). — Verslag 47e

Zomerverg., Tilburg, 16 Juli 1892; Tijdschr. v. Ent. 36,

1893, p. XIX—XX.

1898.

Overzicht der in ons gebied voorkomende soorten van

het geslacht Trichius. — Verslag 26e Winterverg.,

Beiden, 22 jane res; idsehr/ vi Ent. 36, 1803,

p. LIII—LVIT.

Zwei neue Käfer-Varietäten (Molops piceus Panz. var.

obscuries m. en Panagaeus bipustulatus F. a. conjunc-

tus m.). Tijdschr. v. Ent. 36, 1893, p. 15.

Derde Supplement op de Nieuwe Naamlijst van Neder-

landsche Schildvleugelige Insecten. — Tijdschr. v. Ent.

36, 1893, p. 73—128.

80.

81.

84.

86.

87.

DR. J. TH. OUDEMANS,

Mededeeling betreffende den stand der Nederlandsche

Coleopteren-fauna. — Verslag 48e Zomerverg., Arn-

hem, 17 Juni 1893; Tijdschr. v. Ent. 37, 1894, p. XXXII

XXXIII.

Sopra tre Apion di Sicilia (A Mr. E. Ragusa). — Natu-

ralistaSiciliano; SI SX, No, 8,1893, p.. 153 152.

1894.

. De Zoölogisch-biologische wetenschap, Rede, uitgespro-

ken bij gelegenheid van het 100-jarig bestaan der Mii.

Diligentia, 3 Nov. 1893. — Natuurk. Voordr., be-

schreven door P. A. Haaxman, Serie 22, 1894, p. 3-—13.

. De Belgische Coleopteren-fauna in verband met de Ne-

derlandsche Coleopteren-fauna; soorten, in het Belgisch

grensgebied voorkomende, doch nog niet in Nederland

aangetroffen. — Verslag 27e Winterverg., Leiden,

21 Jan 1894; Tijdschr. v. Ent. 37, 1894, p. LXX

Boekaankondiging: E. Wasmann S. J., Kritisches Ver-

zeichniss der Myrmecophilen und Termitophilen Ar-

thropoden. Mit angabe der Lebensweise und mit Be-

schreibung neuer Arten. Berlin, Verlag von Felix L.

Dames, 1894, XVI u. 231 Seiten, 12 Mark. — Tijdschr.

v. Ent. 37, 1894, p. 194—195.

. Praeparaten betreffende de levensgeschiedenis van Apis

mellifica L. Handbuch der Zoölogie von Dr. Gustav

van Hayack. — Verslag 49e Zomerverg., Venlo, 9 Juni

1894; Tijdschr. v. Ent. 38, 1895, p. XXXIII.

1895.

Verschijning van het werk van E. Wasmann S. J., Kri-

sches Verzeichniss der Myrmecophilen und Termitophi-

len Arthropoden. Waarneming van denzelfde over in ijs

ingevroren of op het ijs kruipende Coleoptera, na het in-

vallen van dooiweder. — Mededeelingen over de Neder-

landsche Elmiden. — Verslag 28e Winterverg., Leiden,

20 Jan. 1895; Tijdschr. v. Ent. 38, 1895, p. VII—IX.

Verschijning en bespreking van het werk van L. Gangl-

bauer: „Die Käfer von Mittel-Europa”. — Verslag 50e

Zomerverg., ’s-Gravenhage, 6 Juli 1895; Tijdschr. v.

Ent. 39, 1896, p. XLVII—XLVIII.

88.

89.

90.

Qi)

32.

93:

95.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS, ZI

1896.

Een interessant boekje, getiteld: „Die Biber an der mitt-

leren Elbe. Nebst einem Anhage über Platypsyllus

castoris Rits.” van Dr. H. Friedrich, Dessau, 1884. —

Verslag 29€Winterverg., Leiden, 19 Jan. 1896; Tijdschr.

v. Ent. 39, 1896, p. XCIV—XCV.

Verzamelen van Coleopteren in Sphagnum. — Verslag

sie Zomerverg., Lochem, 20 Juni 1896; Tijdschr. v.

Ent. 39, 1896, p. CXXV—CXXVI.

Dytiscus iapponicus Gyll., Heterocerus crinitus Kiesw.

en Bothriophorus atomus Muls. — Tijdschr. v. Ent. 39,

1896, p. 173—174.

1897.

Mededeelingen betreffende de Coleopteren-fauna vaü

het eiland Texel. — Verslag 30e Winterverg., Leiden,

24 Jan. 1897; Tijdschr. v. Ent. 40, 1897, Verslagen

P. 13—14.

1898.

Melanisme bij Diosa punctulatus F. Levenswijze van

soorten van het geslacht Drilus. Bespreking van een

artikel van Dr. Fr. Thomas in Ent. Nachrichten

XXIII. Jahrg. 1897, getiteld: ,,Ueber einem gallenfres-

senden Rüsselkäfer und ein Controlverfahren bei Un-

tersuchungen über Insektenfrass an Pflanzen (Ko-

prolyse)”.De groene strepen op de dekschilden van Cas-

sida vittata Villers, onderzoekingen van Dr. Carl Ver-

hoeff. — Verslag 31e Winterverg., ’s Gravenhage,

23 Jan. 1898; Tijdschr. v. Ent. 41, 1898, Verslagen

PSD

De Sg van Necydalis major L. schijnen zeldzaam te

zijn, uit ons land nog geen ex. bekend. — Verslag 53e

Zomerverg., Venlo, rr Juni 1808; enr v. Ent. 41,

1898, Verslagen p. 81.

. Coleoptera Neerlandica. De schildvleugelige insecten

van Nederland en het aangrenzend gebied. re Deel.

VIII + 677 pp. en 62 fig., ‘s-Gravenhage, Martinus Nij-

hoff.

1809.

Vraatstukken van Bostrychiden (Tomiciden en Scoly-

90.

99:

I OO.

IOI.

102.

103.

DR. J. TH. OUDEMANS,

tiden) en bespreking van de verschillende soorten. —

Verslag 32e Winterverg., Amsterdam, 22 Jan. 1899;

Tijdschr. v. Ent. 42, 1899, Verslagen p. 2—6.

Een stuk balk met talrijke gangen van Xestobium tes-

sellatum F. en een schorsstuk met gangen van Tomicus

6-dentatus Boerner. — Verslag 54e Zomerverg., Doe-

tinchem, 22 Jule 1899; Iijdschr. va Ent. 42, 1899, Mers

slagen p. 68—69.

1900.

. Vraatstukken van Scolytiden, Cerambyciden en andere

Coleoptera. Cosmopolitische Coleoptera, door handels-

waren verbreid. — Verslag 33e Winterverg., Rotter-

dam, 21 Jan. 1900; Tijdschr. v. Ent. 43, 1900, Verslagen

Potrai

. Sluipwespen verkregen uit larven en poppen van Scoly-

tus destructor. Kevers uit handelswaren. — Verslag

55e Zomerverg., Oosterbeek, g Juni 1900; Tijdschr. v.

Ent. 13, 1900, Verslagen p. 48.

Boekaankondiging: Manuel de la faune de Belgique.

par Aug. Lameere. Tome II, Insectes inférieurs. Bru-

xelles, H. Lamertin, 20 Rue du Marchée au Bois, roro.

— Tijdschr. v. Ent. 43, 1900, p. 232—234.

1901.

Metamorphose van Lucanus cervus. „Frasstücke” van

Coleoptera. Coleoptera, nieuw voor orze fauna. — Ver-

slag 34e Winterverg., ’s-Gravenhage, 20 Jan. 1901;

Tijdschr. v. Ent. 44, 1901, Verslagen p. 3—5.

Verkleuren van Cassida’s, gedood in een fleschje met

snuif. — Verslag 34e Winterverg., ’s-Gravenhage, 20

Jam. voors Dijdschr. ws Ent. 44, 1901, Merstasp 17.

Mededeeling betreffende het afscheidingsprodukt der

z.g. „stinkklieren” bij Aromia moschata L. en bij larven

van Chrysomeliden. Vraatstuk van Hylesinus Kraatzi

Eichh. — Verslag 56e Zomerverg., Groningen, 13 Juli

1901; Tijdschr. v. Ent. 44, 1901, Verslagen p. 69—70.

1902.

De groep der „houtboorders” onder de Scolytiden. —

Verslag 35e Winterverg., Utrecht, 19 Jan. 1902;

Tijdschr. v. Ent. 45, 1902, Verslagen p. 4—9.

104.

105.

100.

108.

109.

big:

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS, 23

Twee Coleoptera en eene kleuraberratie, nieuw voor de

Nederlandsche fauna. Ent. Ber. I, No. 4, 1 Mrt. 1902,

p23;

Bespreking van het werk van Auguste Barbey: ,,Les

Scolytides de l’Europe centrale”, 1901. — Verslag 57°

Zomerverg., Zutphen, 7 Juni 1902 Tijdschr. v. Ent. 45,

1902, Verslagen p. 70.

Tabellarisch overzicht der in Nederland voorkomende

meest bekende Coniferen of Naaldboomen, als leid-

draad tot het herkennen dezer planten ten dienste van

onze Entomologen. — Ent. Ber. I, No. 6, 1 Juli 1902,

PS 36.

. Coleoptera op 5 en 6 Juni 1902 bij Winterswijk gevan-

rent Ent. Ber. 1, No, 8, 1 Nov. 1902,, p. 49-50.

1903.

Eerste Lijst van soorten en variéteiten nieuw voor de

Nederlandsche fauna, sedert de uitgave der.,,Coleo-

ptera Neerlandica” bekend geworden. — Tijdschr. v.

Ent. 46, 1903, p. 135—136.

Anomalie bij eenige Carabicinen. Merkwaardige afwij-

king van Pterostichus vulgaris L. uit West-Pruisen.

Gevleugelde en ongevleugelde ex. van dezelfde soort

bij de Carabicinen. — Verslag 36° Winterverg., Am-

sterdam, 25 Jan. 1903; Tijdschr. v. Ent. 46, 1903, Ver-

slagen p. 23—27.

. Verschillende nieuwe soorten voor onze Coleopteren-

fauna. — Verslag 58e Zomerverg., Roermond, 6 Juni

1903; Tijdschr. v. Ent. 46, 1903, Verslagen p. 54.

. Lijst van Coleoptera, gevangen in de omstreken van

Maastricht, Venlo en Roermond, vöör en na de Zomer-

zellen) NedniBntWViery Juni tr90g Enters,

No. 14, 1 Nov. 1903, p. 104-108.

. Coleoptera Neerlandica. De schildvleugelige insecten

van Nederland en het aangrenzend gebied. 2e Deel. IV

+ 798 pp., 8 pl. en 62 fig.; ’s-Gravenhage, Martinus Nij-

hoff.

Coleoptera Neerlandica. De schildvleugelige insecten

van Nederland en het aangrenzend gebied. Supplement;

Lichaamsbouw, ontwikkeling en verblijf, alsmede een

114.

116.

177.

118.

119.

I2I.

DR. J. TH. OUDEMANS,

korte mededeeling over het verzamelen en prepareeren.

138 pp. en 6 pl.; ’s-Gravenhage, Martinus Nijhoff.

1904.

Tweede Lijst van soorten en variëteiten, nieuw voor de

Nederlandsche fauna, sedert de uitgave der ,,Coleo-

ptera Neerlandica” bekend geworden. — Tijdschr. v.

Ent. 47, 1904, p. 172—176.

15. Boekaankondiging: „Etude comparée des Glandes

pygidiennes chez ler Carabides et les Dytiscides, avec

quelques remarques sur le classement des Carabides”

par Fr. Diercks en „Les Glandes pygidiennes des Coléo-

ptères, second mémoire. Carabides (Bombardiers etc.),

Paussides, Cicindélides, Staphylinides, par Fr. Diercks.

— Enters NOMI: 2 Jan 1904 Np sr LES:

Opstel van Dr. A. Fleischer, getiteld: ,,Flugzeit von

Colon und Liodes in Bilowitz und Adamsthal in der

Umgebung von Brünn”, Wien. Ent. Zeitung, XXII.

Jahrg. 1903. Opmerkingen over en nieuwe soorten voor

de Nederlandsche Coleopteren-fauna. — Verslag 37e

Winterverg., Utrecht, 24 Jan. 1904; Tijdschr. v. Ent.

47, 1904, p. VIII-X.

Mededeeling betreffende nieuwe Coleoptera-soorten

voor ons land. Donacia’s in 1825 bij Leiden gevangen

(Coll. Ver Loren) en goed bewaard gebleven. — Ver-

slag 59¢ Zomervergadering, Winterswijk, 16 Juli 1904;

Tijdschr. v. Ent. 47, 1904, p. LXIV—LXV.

Coleoptera, welke het meer zuidelijke kustgebied, n.l.

van Frankrijk en Zuid-Engeland, bewonen, doch ook

langs of nabij de Nederlandsche kust gevangen zijn. —

Ent. Ber. I, No. 20, 1 Nov. 1904, p. 179—180.

Lijst van Coleoptera, gevangen in de omstreken van

Winterswijk en Eibergen, vöör en na de Zomervergade-

ring der Ned. Ent. Ver., Juli 1904. — Ent. Ber. I,

No. 20, 1 Nov. 1904, p. 181—184.

1905.

. Coleoptera bij Putten op de Veluwe in bierpotten

gevangen. — Ent. Ber. I, No. 21, 1 Jan. 1905, p. 201 —

203.

Vraatstukken van Cerambyciden-larven en van enkele

E22.

123.

124.

126.

127.

128.

120.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 25

andere soorten. Dermestiden-soorten, welke in ons land

nog gevonden kunnen worden. — Verslag 38e Winter-

verg., Rotterdam, 29 Jan. 1905; Tijdschr. v. Ent. 48,

1905, p. XXIX—XXX.

Het onderzoek van de vleugeltypen van Coleoptera van

den heer Kempers, in verband met de verwantschap der

soorten. — Verslag 60e Zomerverg., Driebergen, 20 Mei

1905; Tijdschr. v. Ent. 48, 1905, p. LV—LVI.

Overzicht van de voornaamste Europeesche Scolytiden.

Rupsen van Abraxas grossulariata L. op de bladeren

van abrikoos. Nebria picicornis F., een ex. vermoedelijk

langs het IJ bij Amsterdam gevonden. — Verslag 60°

Zomerverg., Driebergen, 20 Mei 1905; Tijdschr. v. Ent.

48, 1905, p. LKVIII-LXIX.

Derde Lijst van soorten en variéteiten, nieuw voor de

Nederlandsche fauna, sedert de uitgave der ,, Coleoptera

Neerlandica” bekend geworden. — Tijdschr. v. Ent. 48,

1905, P. 245—247.

. Insecten schadelijk voor naaldhout, No. 1, De Dennen.

scheerder (Hylesinus piniperda L.). — Ent. Ber. I,

No. 24, 1 Juli 1905, p. 245.

Lijst van Coleoptera, gevonden bij Driebergen en

Maarsbergen, ter gelegenheid van de Zomervergadering

der Ned. Ent. Ver., Mei 1905. — Ent. Ber. II, No. 26,

1 Nov. 1905, p. 27—28.

1906.

Lijst der in Nederland en het aangrenzend gebied voor-

komende Coleoptera. Den Haag, 71 pp.

Groote ex. van Otiorrhynchus atroapterus de G. uit de

duinstreek. Tomiciden met Acariden bezet. Kieine

Proctotrupiden uit alsem verkregen. Coleoptera, nieuw

voor de Nederl. fauna. Wantsen uit eene lading Ara-

chidennoten verkregen. Zijn schimmels, behoorende tot

de groep der Laboulbeniaceae, in Nederland waargeno-

men? — Verslag 39e Winterverg., Utrecht, 21 Jan.

1906; Tijdschr. v. Ent. 49, 1906, p. III—V.

Insecten schadelijk voor naaldhout, No. 2, De groote

dennensnuittor (Hylobius abietis L.) en de kleine den-

WAT.

136.

DR. J. TH. OUDEMANS,

nensnuittor (Pissodes notatus F.). — Ent. Ber. II,

No. 28, 1 Mrt. 1906, p. 64.

. Coleoptera bij Putten op de Veluwe in bierpotten ge-

vangen, Il. — Ent Ber, IE 2N07302 101 nooo:

106— 108.

Mededeelingen omtrent het voorkomen van schimmels,

behoorende tot de groep der Laboulbeniaceeén, op

Coleoptera in Nederland. Blaps en Pterostichus gein-

fecteerd met Gordius. Coleoptera, nieuw voor de Ne-

derlandsche fauna. — Verslag 61e Zomerverg., Olden-

zaal,)»27 Jul, 19088. dsc ay. EEN 9900;

p. XLVII—XLIX.

. De Standaard-collectie der Nederlandsche Coleoptera.

Ent. Ber], No, 32,14 NovEM9g0®p:. 1352-8732

. Coleoptera, in de omstreken van Oldenzaal, Denekamp

en Losser verzameld, Juli 1906. — Ent. Ber. II, No. 32,

1 Nov. 1906, p. 137—140.

1907.

4. Eene aan Carabus granulatus verwante soort, n.l. de

zeldzame C. Ménétriesi Fisch. uit Oost-Pruisen. Een

Bembidion minimum F. met op het halsschild een

Cryptogaam van de groep der Laboulbeniaceeen.

Dixippus morosus, eine tropische Gespenstheu-

schrecke”. (Natur und Offenbarung, 1906) en „Das

Leben der Ameisen und ihrer Gäste”, beiden van Pater

H. Schmitz. „Nuttige en schadelijke insecten” van C.

A. L. Smits van Burgst. — Verslag 4oe Winterverg.,

Leiden, 27, jan. «1007; Liydsehta) wi Ent» 5077/1907,

p. XVIIXVIII.

5. Eene galvorming van de eik, waaruit een groot aantal

Cynipiden met hare inquilinen en parasieten (Chal-

cididen) te voorschijn kwamen. Nieuwe Coleoptera-soor-

ten voor onze fauna. — Verslag 62e Zomerverg.,

Maastricht, 15 Juni 1907; Tijdschr. v. Ent. 50, 1907,

p. XXXIX—XL.

Vierde Lijst van soorten en variéteiten, nieuw voor de

Nederlandsche fauna, sedert de uitgave der ,,Coleo-

ptera Neerlandica” bekend geworden. — Tijdschr. v.

Ent. 50, 1907, p. I—16.

MET.

138.

139.

140.

I4I.

145.

146.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 2

In Memoriam Mr. A. F. A. Leesberg, met portret. —

Hide Ent. )5041907,.p. All 20:

Der neue „Catalogus Coleopterorum Europae, Caucasi

et Armeniae Rossicae” auctoribus Dr. L. von Heyden,

E. Reitter und J. Weise, editio secunda 1906, und die

Coleopteren-fauna der Niederlande.

Deutsch. Ent. Zeitschr. 1907, p. 369—376.

Ù 5 “ 1910, p. 65—81.

n Bs 56 1910, | pix 133 146:

1908.

Vijfde Lijst van soorten en variéteiten, nieuw voor de

Nederlandsche fauna, sedert de uitgave der ,,Coleoptera

Neerlandica” bekend geworden. — Tijdschr. v. Ent. 51,

HOON PI 13.

Lijst van Coleoptera, gevangen in Zuid-Limburg

(Maastricht, Eijsden, Gronsveld, Bunde, Meerssen, Val-

kenberg en Gulpen) ter gelegenheid van de Zomer-

vergadering der Ned. Ent. Ver., Juni en Juli 1907. -—

Ent. Ber. II, No. 39, 1 Jan. 1908, p. 203-210.

Twee Bledius-soorten, nieuw voor onze fauna. Een

lederen boekband, uitgeknaagd door een insect. Een

stuk eikenhout met gangen van boktorlarven. — Ver-

slag 41e Winterverg., Utrecht, 26 Jan. 1908. Tijdschr.

v. Ent. Sr, 1908, p. V—VI.

. Callidium, (Pyrrhidium) sanguineum L. — Ent. Ber.

II, No. 40, 1 Maart 1908, p. 223.

. Phytosus nigriventris Chevr. — Ent. Ber. II, No. 40,

1 Mrt. 1908, p. 223—224.

. Het kweeken van een Q van Drilus flavescens Fourcr.

uit Helix-huisjes. Een groot aantal ex. van Niptus gri-

| seofuscus de G. in detritus van een oud tuinhuisje.

Coleopteren uit Peru-guano verkregen, ontvangen van

Dr. Reclaire uit Göttingen. — Verslag 63e Zomerverg.,

Tilburg, 18 Juli 1908; Tijdschr. v. Ent. 51, 1908, p. LV.

Boekaankondiging: Nuttige en schadelijke Insecten,

door CA. L.. Smits) van Burgst..—..Ent;.Ber..II,

No. 44, 1 Nov. 1908, p. 265—266.

Helophorus asperatus Rey. — Ent. Ber. II, No. 44,

I Nov. 1908, p. 266.

149.

150.

152.

154.

DR. J. TH. OUDEMANS,

. Leistus rufomarginatus Duft. — Ent. Blatter, IV.

Jahrg. 1908, p. IOT.

1909.

3. Deux nouveaux genres et trois nouvelles espèces de

Coléoptères appartenant a la famille des Dascillides. —

Tildschr2 vw.) Ent #052,07909, po ine ripiani:

Zesde Lijst van soorten en variéteiten, nieuw voor de

Nederlandsche fauna, sedert de uitgave der ,,Coleo-

ptera Neerlandica” bekend geworden. — Tijdschr. v.

Ent. 52, 1900, p. 109—124.

Coleoptera, gevonden op de excursie bij Oirschot, ter

gelegenheid van de Zomervergadering der Ned. Ent.

Ver., Juli 1908. — Ent. Ber. II, No. 45, ı Jan. 1909,

Ps2924

. Nieuwe aanwinsten voor de Nederlandsche Coleopte-

ren-fauna en de synoniemie in den „Catalogus Coleopte-

rorum Europae etc.” van v. Heyden, Reitter en Weise.

— Verslag 42e Winterverg., Amsterdam, 24 Jan. 1909;

Iidschr. v.rEnt.052,1909, D 1] 1%

Boekaankondiging: Fauna Germanica, Die Käfer des

Deutschen Reiches. Nach der analytischen Methode

bearbeitet von Edmund Reitter. I. Band. Mit 66 Text-

Illustrationen und 4o Farbendrucktafeln, zusammenge-

stellt und redigiert von Dr. K. G. Lutz, Stuttgart, 1908.

— Ent. Ber. II, No. 47, 1 Mei 1909, p. 329— 330.

Overzicht van een opstel in de Deutsche Ent. Zeitsch.,

1909, getiteld: „Der meteorologische Einfluss auf

Artenverbreitung bei den Insekten” van Paul Meyer. —

Verslag 64e Zomerverg., Middelburg, 12 Juli 1909;

Tijdschr: v. Ent. 52,71909, p. XLVIIE xXx.

Lijst van Coleoptera, gevonden bij Bergen op Zoom,

Domburg en Vlissingen, ter gelegenheid van de Zomer-

vergadering der Ned. Ent. Ver., Juni 1909. — Ent.

Ber. 111, Noe so; 1 Nova rocoisp. 25 27.

1910.

5. Boekaankondiging: Fauna Germanica, Die Käfer des

Deutschen Reiches, Nach der analytischen Methode

bearbeitet von Edmund Reitter. II. Band. K. G. Lutz

Verlag, Stuttgart, 1908 (Schriften des Deutschen

156.

158.

150.

160.

161.

162.

163.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 29

Lehrervereins fiir Naturkunde, XXIV. Band). — Ent.

Ber. III, No. 51, 1 Jan. 1910, p. 40.

„Systematisches Verzeichnis der Käfer Deutschlands

und Deutsch-Oesterreichs” door J. Schilsky. Stand van

de Nederlandsche Coleopteren-fauna. In ons land kun-

nen nog twee keversoorten levende op Viscum album

ontdekt worden, n.l. Apion variegatum Wenck. en

Hedobia pubescens Oliv. — Het uitzeven en onder-

zoeken van aanspoelsel van rivieren en beken. — Ver-

slag 43¢ Winterverg., Arnhem, 23 Jan. 1910; Tijdschr.

odg kot Os pi EMI.

. Boekaankondiging: Systematisches Verzeichnis der

Kafer Deutschlands und Deutsch-Oesterreichs. Mit

besonderer Angabe der geographischen Verbreitung

aller Kaferarten in diesem Faunengebiete, zugleich ein

Kaferverzeichnis der Mark Brandenburg. Herausge-

geben von J. Schilsky. Stuttgart, Verlag von Strecker

& Schréder, 1909, Octav. 15 vel druk Mk. 5,50; ge-

bonden Mk. 6,50. — Ent. Ber. III, No. 52, 1 Mrt. 1910,

p. 63—65.

Arthropoden, verzameld gedurende eene reis door Italie.

— Verslag 65e Zomerverg., Terborg, 25 Juni 1910;

Dajdschray nt (53, 1910,) pu EXVITEXVIIE

Pseudopsis sulcatus Newm., Faunae nov. gen. et spec.

— Ent. Ber. III, No. 55, 1 Sept. 1910, p. 93.

Excursie te Winterswijk en Terborg, Juni 1910. —

Ent. Ber. III, No. 56, 1 Nov. 1910, p. 112—114.

Bemerkungen zu dem neuen ,,Catalogus Coleopterorum

Europae, Caucasi et Armeniae Rossicae”, Auctoribus

Dr. L. van Heyden, E. Reitter und J. Weise, editio

secunda, 1906. — Deutsch. Ent. Zeitschr., 1910,

P. 527—540.

IQII.

In Memoriam Dr. H. W. van der Weele, met portret.

— Tijdschr. v. Ent. 54, 1011, p. I—5.

Zevende Lijst van soorten en variéteiten, nieuw voor

de Nederlandsche fauna, sedert de uitgave der ,,Coleo-

ptera Neerlandica” bekend geworden. — Tijdschr. v.

Ent. 54, IgIT, p. 208—232.

164.

165.

166.

168.

Dan.

DR. J. TH. OUDEMANS,

Nieuwe aanwinsten voor de Nederlandsche Coleopte-

ren-fauna. Insecten in de woningen van mollen, ham-

sters en muizen. Coleoptera, verzameld achter schors,

in buizen met verzuurd bier. — Verslag 44e Winter-

vers. (Rotterdam (i220 Janeerorac i ydschriy ints 54,

1911, p. II—V.

Mededeeling betreffende de 7e Lijst van soorten en

variéteiten nieuw voor de Nederlandsche fauna. —

Verslag 66: Zomervergadering, Valkenburg (L.), 17

Juni ror; DidsehrıvwEnt. 54, TOUT prEN

Opgave van de meer zeldzame en nieuw ontdekte Co-

leoptera, verzameld gedurende de excursies in de om-

streken van Meerssen, Valkenburg, Gulpen en Epen

(Zuid-Limburg), Juni 1911. — Ent. Ber. III, No. 62,

I Nov. 1911, p. 181—183.

. Einige Erganzungen zu den Bemerkungen zum neuen

Catalogus Coleopterorum Europae, Caucasi et Ar-

meniae Rossicae. — Deutsch. Ent. Zeitschr., 1911,

P. 422—431.

1912.

Boekaankondiging: Fauna Germanica, III. Band. —

Enter Gi Nor 63,0 jan. M1gT2, Np 224225:

. Achtste Lijst van soorten en variéteiten, nieuw voor

de Nederlandsche fauna, sedert de uitgave der ,,Coleo-

ptera Neerlandica” bekend geworden. — Tijdschr. v.

Ent. 55, 1912, p. 271—300.

. Coleoptera, door de heeren F. Heseihaus S. J. en F.

Rischkamp S. J. bij Sittard, Aalbeek en Valkenburg

in Limburg in mollenwoningen waargenomen. Onder-

zoek van Laemophloeus-soorten. Nieuwe aanwinsten

voor de Nederlandsche Coleopteren-fauna. — Verslag

45€ Winterverg., ’s-Gravenhage, 21 Jan. 1912; Tijdschr.

v. Ent. 55, 1912, p. XXIV—XXVI.

Boekaankondiging: W. Junk, Bibliographia Coleopte-

rologica, Berlin W. 15, Kurfürstendamm 201, 1912 en

Java, Zoölogisch en Biologisch, door Dr. J. C. Ko-

ningsberger, Afl. I. Drukkerij v. h. Departement voor

Landbouw, Nijverheid en Handel, Buitenzorg, 1911,

179.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 3I

Verkrijgbaar bij G. Kolff & Co., Batavia, Prijs f 1.—.

— Ent. Ber. III, No. 64, 1 Mrt. 1912, p. 240-241.

. Mededeeling betreffende den stand van de Nederland-

sche Coleopteren-fauna. Haliplus-soorten, in Nederland

gevonden. — Verslag 67e Zomerverg., Mook bij Nij-

megen, 22> juni i1902;' Tijdschr vi Ent 55: 1012, Di

XLIX—L.

. Vriendelijk verzoek (betreffende Carabus-rassen). —

Ent. Ber. III, No. 67, 1 Sept. 1912, p. 279—280.

1913.

. Lijst van minder algemeene Coleoptera, in Juni aan de

Plasmolen bij Mook gevangen. — Ent. Ber. III, No.

69, I Jan. 1913, p. 311—312.

. Coleoptera in detritus van woningen en nesten van

zoogdieren en vogels. Onderzoek van plantenafval uit

broeibakken en warme kassen. — Verslag 46e Winter-

verg., Amsterdam, 26 Jan. 1913; Tijdschr. v. Ent. 56,

1913, p. VI—IX.

. Boekaankondiging: The comparative anatomy of the

male genital tube in Coleoptera, by D. Sharp, M. A,

ARS Vand Mi Muir) PORN Si 16s bizomet 37 platen,

waarop 239 figuren. — Ent. Ber. III, No. 70, 20 Mrt.

1913, p. 346—348.

. Boekaankondiging: Hans Blunck, Das Geslechtsleben

von Dytiscus marginalis L., I. Teil, Die Begattung.

Mit 44 Fig. im Text. Sonderdruck aus: ,,Zeitschr. fur

Wissenschaftliche Zoologie”, Band CII, Heft 2, 1912,

S. 169—248. II. Teil, Die Eiablage, Mit 2 Fig. im Text,

cer pds GIN Arete 1,7973, S2157-—n79, Leipzig, W.

Enselmanns Ent Ber! III" N0277, 754 Meiosi p:

368— 371.

. In verband met eene Lijst van Coleoptera, welke in de

omstreken van den Haag gevonden zijn, iets omtrent

het begrip ,,Fauna” eener landstreek. — Verslag 68°

Zomerverg., Ermelo, 7 Juni 1913; Tijdschr. v. Ent. 56,

1913, p. XXXIII-XXXVIII.

lets over drie, in Nederland voorkomende. Bledius-

soorten. —="Ent. Ber IV, No. 74, 1 Nov: 1913, p.

25—27.

182.

183.

184.

185.

186.

187.

188.

189.

190.

DR. J. TH. OUDEMANS,

. Jets over Philonthus thermarum Aubé. — Ent. Ber. IV,

Nos 74mm Now 1913,19. 27.228

. Een nieuwe kleur-verscheidenheid van Panagaeus

crux-major L. — Ent. Ber. IV, No. 74, 1 Nov. 1913,

P4 28:

Verzoek (Bledius-materiaal). — Ent. Ber. IV, No. 74,

I Nov. 1913, p. 20.

Bledius terebrans Schiddte (syn. campi Bondr.). —

Ann» Soc Ent. Belet mie MEE ro 13,43 2353245

1914.

Coleoptera, op de excursies bij Harderwijk (H.), Er-

melo (E.) en Leuvenum (L.), Juni 1913 verzameld. —

Ent, Ber, m No. 7521p) any lola pe Aol 40:

Catops Dorni Reitt. een nieuwe Silphide uit mollen-

nesten. — Ent. Ber. IV, No. 75, 1 Jan. 1914, p. 50.

Een verzoek aan alle Collega’s, die mijne „Coleoptera

Neerlandica” gebruiken. — Ent. Ber. IV, No. 75, ı Jan.

IQI4, p. 50.

Beschadiging aan Rosa rugosa door eene Buprestide

(vermoedelijk een Agrilus). Polyphylla fullo L. op de

Veluwe gevangen. Vangen van Scolytiden door het op-

hangen van half verdorde takken.. Dermestes bicolor F.

in duivenhokken. Kevers uit nesten van Thauniatopaea

(Cnethocampa) pityocampa F. — Verslag 47e Winter-

verg., Rotterdam, 25 Jan! 11974 2 Kidschz vw Enz 5772

1914, p. X—XI.

Wasafscheiding bij een ex. van een Chir:eeschen lan-

taarndrager. — Verslag 47e Winterverg., Rotterdam,

25, Jan. 1924, Ei,dsch. va Ent. s/m

Boekbespreking: Edmund Reitter, Fauna Germanica,

Die Kafer des Deutschen Reiches, IV. Band, Mit 31

Text-Illustrationen und 22 Farbendrucktafeln, zusam-

mengestellt und redigiert von Dr. K. G. Lutz, Stutt-

gart, 1912. (Schriften des Deutschen Lehrervereins

fur Naturkunde, XXVII. Band.). — Ent. Ber. IV, No.

76, 1 Mrt. 1914, p. 62—63.

Boekbespreking: Contribution à l’étude des larves Hy- :

drophilides par A. d’Orchymont (Extrait des Annales

KOT.

192.

193.

“Ton

195.

197.

201.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS. 99

de Biologie lacustre, Tome VI, 1913, Oct., p. 173—

214). — Ent. Ber. IV, No. 77, 1 Mei 1914, p. 80—81.

Een ,,Algemeen Supplement” op de ,,Coleoptera Neer-

landica” en moeilijkheden betreffende prioriteits-ques-

ties. — Verslag 69e Zomerverg., Weert, 20 Juni 1914;

Tijdschr. v. Ent. 57, 1914, p. XL—XLVI.

A propos du Bledius terebrans Schiödte. — Ann. Soc.

But belo edie VIII 19145 ps 7376;

1915.

Coleoptera, op de excursie bij Weert verzameld. —

Ent. Ber. IV, No. 81, 1 Jan. 1915, p. 143—144.

Negende Lijst van soorten en variéteiten nieuw voor

de Nederlandsche fauna, sedert de uitgave der ,,Coleo-

ptera Neerlandica” bekend geworden. — Tijdschr. v.

Ent. 58, 1915, p. 163—191.

Coleopteren-soorten uit de omstreken van Winterswijk

met boomstammen aangevoerd en bij Loosduinen ver-

zameld. Sphaerius acaroides Waltl. in ons land gevon-

den. — Verslag 48e Winterverg., ’s-Gravenhage, 24 Jan.

1915; Tijdschr. v. Ent. 58, 1915, p. III--V.

. Stenopelmus rufinasus Gyll., te verwachten in ons land

op Azolla. Coleoptera uit Sphagnum verzameld. —

Verslag 70© Zomerverg., Utrecht, 12 Juni 1915;

Tijdschr. v. Ent. 58, 1915, p. XXXVII-XXXVIII.

lets over de in Nederland bekende vormen van Cara-

bus violaceus L. — Ent. Ber. IV, No. 85, 1 Sept. 1915,

p. 206—210.

. Verzoek om Carabus-materiaal. — Ent. Ber. IV, No.

Bs, EISEpt-LTOTSN P., 270.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

suda Ent: Ber! LV} No.) 86, ir Nov.) 1615, p.

222—225.

1916.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, II. — Ent. Ber. IV, No. 87, 1 Jan. 1916, p.

240—243.

Nog iets over Stenopelmus rufinasus Gyll. (= Degor-

sia Champenoisi Bedel; Fam. Curculionidae, Tribus

Bagoini). — Ent. Ber. IV, No. 87, 1 Jan. 1916, p. 244.

202.

204.

205.

200.

210.

ZIA Ibs

212.

DR. J. TH. OUDEMANS,

Coleoptera in Juni 1915 bij Doorn en Maarsbergen ver-

zameldi. — Ent, Ber. IV No87 1 Janson nps

. Coleoptera uit woningen van kleine zoogdieren, uit ver-

laten vogelnesten en uit de nesten van Hymenoptera.

— Verslag 49° Winterverg., Amsterdam, 23 Jan. 1916;

Tijdschr. v. Ent. 59, 1916, p. XXII-XXV.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopieren-

fauna, I VEN VAN RSS mene OMD:

258—260.

Corrigenda (Coleoptera Neerlandica). — Ent. Ber.

INPANo 88 7 MrtE 7926, pP: 200.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna INA Ente berm NN 80 clero no Sp:

27 1—273.

. Eenige opmerkingen omtrent vroegere mededeelingen.

— Ent. Ber. IV, No. 89, 1 Mei 1916, p. 273—275.

. Het 9 van Drilus concolor Ahr. gekweekt uit slakken-

huisjes afkomstig uit het Viaansche bosch. Dorcadion

fuliginator L. in ons land ontdekt. Vraatstukken van

Gracilia minuta L. — Verslag 71e Zomerverg., Zwolle,

24 Juni 1916. Tijdschr. v. Ent. 59, 1916, p. LILLI.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, Ne (Ents) Ber. AIN Nom oo; glio spe

288—203.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, ME — Ent, Bers IV; (No. or 1 “Sept. 1916, p.

303-305.

Boekaankondiging: De Nederlandsche mieren en haar

gasten, door H. Schmitz S. J., met 56 afb., overge-

drukt uit het Jaarboek 1915 van het Natuurhistorisch

Genootschap in Limburg. (In den boekhandel à f 0,90

verkrijgbaar). — Ent. Ber. IV, No. 91, 17 Sept. 1916,

P- 305307.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, VII. — Ent. Ber. IV, No. 92, 1 Nov. 1916, p.

327— 330.

. Interessante vondsten, op de excursies bij Ommen, ©

Juni 1916, gevangen. — Ent. Ber. IV, No. 92, 1 Nov.

1916, p. 330—331.

214.

Dijf

21.6:

218.

2219.

220.

221.

222.

223:

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS, 35

1917.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, VIII. — Ent. Ber. IV, No. 93, 1 Jan. 1917, p.

3347337:

Corrigenda & Delenda (Col. Neerl.). — Ent. Ber. IV,

No. 93, 1 Jan. 1917, p. 337—338.

Overzicht van de van 1 Nov. 1915 tot 1 Nov. 1918, in

de „Ent. Ber.” gepubliceerde Coleoptera-soorten en

-variéteiten, nieuw voor de Nederlandsche fauna. —

Bot Ber, bVagNo: (03 man 1917,P.,338 339:

. Nog bij te voegen interessante vondsten op de excur-

sies bij Ommen. — Ent. Ber. IV, No. 93, 1 Jan. 1917,

Pp. 339.

In Memoriam Dr. H. J. Veth, met portret. — Tijdschr.

v. Ent. 60, 1917, p. 271—274.

Overzicht van de uit Nederland bekende Phaedon-

soorten met twee nieuwe aberraties. Lijst van Coleo-

ptera uitsluitend in Zuid-Limburg aangetroffen. —

Nerslag 502° Wintereverg.,. Leiden; 8) Febr. ‘1917;

Tijdschr. v. Ent. 60, 1917, p. VI—XIII.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fune NO ek Ent: Ber. VVs5Nosto4,-1 Mito, p.

349-355. :

Corrigenda (Overzicht nieuwe soorten). — Ent. Ber.

NE Nose4 sm Mrt| 19175 p. 350:

Boekaankondiging: Edmund Reitter, Fauna Germani-

ca, Die Kafer des Deutschen Reiches, V. Band. Her-

ausgegeben von Dr. K. G. Lutz, Stuttgart 1916 (Schrif-

ten des Deutschen Lehrerverein fiir Naturkunde,

XXXIII. Band). — Ent. Ber. IV, No. 95, 1 Mei 1917,

p. 365—366.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna X. — Ent. Ber. IV, No. 95, 1 <Meizagt7, p.

366— 371.

. Lijst der Coleoptera uit het omliggend gebied van Bel-

gie, de Rijnprovincie en Westfalen, die wellicht in de

provincie Limburg zouden kunnen ontdekt worden —

Jaarboek v. h. Natuurhist. Gen. in Limburg, ı Mei

1917, p. 133—150. (Sep. p. 1—18).

225

226.

230.

235.

DR. J. TH. OUDEMANS,

Coleoptera uit het aangrenzend gebied, welke in onze

zeeprovincién ontdekt zouden kunnen worden. Andere

nog voor ons land te ontdekken Coleopteren-soorten.

— Verslag 72e Zomerverg., Dieren, 9 Juni 10377;

Tijdschr. v. Ent. 60, 1917, p. XXX—XXXV.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna XI —— Ent: Ber 1 Vi) No moo me Juli 190700 p:

383— 390.

. Corrigenda (op diverse lijsten van aanwinsten). —

Ent Ber) V.Noesorrınsept. 19017, pP.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XII. Enti Ber. Vi No Mo7 MniSept Tony.

Pp. 4—10.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XIII. — Ent. Ber. V, No. 98, 1 Nov. 1917, p.

17—21.

Zeldzame en minder algemeene Coleoptera, op de ex-

cursies in Juni verzameld. — Ent! Ber.) Vj, No. 98,

Novon pro

1018.

. Gnathoncus buyssoni, Trox haroldi en Heterocerus

aureolus. — Ent. Ber. V, No. 99, 1 Jan. 1918, p. 35—36.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XIV. — Ent. Ber. V, No. 99, 1 Jan. 1918, p. 37.

. Cetonia cuprea Fabr. var. fieberi Kraatz te Eerbeek

aangetroffen, met overzicht van kenmerken van ver-

schillende rassen. Nieuwe Lijst der in Nederland en

aangrenzend gebied voorkomende Coleoptera. — Ver-

slag, nors AW interverse ns Rotterdam, mr ED OLS:

Tijdschr. v. Ent. 61, 1918, p. II--VI.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna; XV. = Ent Ber Vj No too, Ta MER TgLS>

Pau re

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna; XVI ME Ent) BerwV No Tor, Mero ns

p. 64—68.

. Mededeeling betreffende Pytho depressus L. met een

rieuwe ab. n.l. chloropterus. Voor en tegen wat het

geven van namen aan aberraties betreft. Schrijfwijze

237.

242.

243.

344.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS, 37

van soorten afgeleid van persoonsnamen. De vindplaats

van Dorcadion fuliginator — de Brunssumsche heide

— zal ontgonnen worden. — Verslag 73€ Zomerverg.,

Ommen, 22 Juni 1918; Tijdschr. v. Ent. 61, 1918,

p. LII—LV.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

anna, CME — Ent Ber! VINO! 102, srt Julie 1918;

p. 69—74.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XVIII. — Ent. Ber. V, No. 103, 1 Sept. 1918,

p. 82—86.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XIX. — Ent. Ber. V, No. 104, 1 Nov. 1918,

P- 91—-97.

1919.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XX. — Ent. Ber. V, No. 105, ı Jan. 1919,

p. II9— 120.

. Foto's van Carabiden door Pater Wasmann vervaar-

digd. Zeldzame op aas levende Coleoptera. Aansporing

tot het verzamelen van Haemonia’s en Sphagnum-

Coleopteren. Kaartjes van Nederland, om de versprei-

ding van insecten aan te teekenen. — Verslag 52e Win-

terverg., Rotterdam, 16 Febr. 1919; Tijdschr. v. Ent.

6240910; ps DI DV.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

Patina) Pols =n Ber, VayNortro6r © Mets Toro,

p. 126—130.

Coleoptera, in Juni 1918 bij Ommen verzameld. —

Ent. Ber. V, No. 106, 1 Mrt. 1919, p. 131.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXII. — Ent. Ber. V, No. 107, 1 Mei 1910,

p. 146—149.

. Carpophilus decipiens Horn, in den Haag gevangen.

Dierlijk leven in een komposthoop. — Verslag 74¢

Zomerverg., Valkenburg (L.), 14 Juni 1919; Tijdschr.

v. Ent. 62, 1919, p. XXXVIII—XL.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

254.

256.

257.

DR. J. TH. OUDEMANS,

fauna, XXIII. — Ent. Ber NI No) 108 Juli 1919,

Pp. 100.164:

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXIV. — Ent. Ber. V, No. 109, 1 Sept. 1910,

p. 172—175.

. Corrigenda (op Nieuwe vondsten v. d. Nederl. Coi.

fauna). — Ent, Ber, V5.No.) 110, 1 Nov. 1910) pser06:

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXI -HEnteBer V5) No. ro 1 Nowemore:

Pp. 197—199.

1920.

. Corrigenda (op Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col.

fauna). — Ent. Ber)/V, No. 111, 1 Jan! 1920, p: 206.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXVII — Ent. Ber. V, Nour © angao2o,

p. 207—200.

. Catalogus alphabeticus generum et subgenerum Coleo-

pterorum, samengesteld door Dr. Robert Lucas; Pars

I, Nicolaische Verlags-Buchhandlung R. Stricker,

Berlin. — Tijdschr: v. Ent. 63, 1920, p. 179—183.

. Mordellistena cattleyana Champ. uit een warme kas te

Tilburg. Coleoptera, welke op de schorren bij Bergen

op Zoom gevonden zouden kunnen worden. Verschil-

lende Coleoptera in Nederland nog te ontdekken. —

Verslag 53€ Winterverg., Amsterdam, 15 Febr. 1920;

Tijdschr. v. Ent. 63, 1920, p. II—IV.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XxX VI — rer INo tr Ne ozo:

p. 226—231.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXVIII. — Ent. Ber. V, No. 113, ı April 1920,

p. 241—243.

Lijst van zeldzame en minder algemeene Coleoptera,

op de excursies Juni 1919 in Zuid-Limburg verzameld.

— Ent. Ber. V, No. 113, 1 April 1920, p. 244—245.

Herinnering aan ons overleden Eerelid Edmund Reit-

ter. Interessante vangsten van Dr. A. Reclaire te Hil-

versum. Nieuwe vondsten en stand van de Nederland-

sche Coleopteren-fauna. — Verslag 75€ Zomerverg..

258.

259.

260.

261.

262!

263.

264.

265.

266.

in verband met de verschillende vormen van Dytisci-

267.

268.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS, 39

Bergen op Zoom, ı2 Juni 1920; Tijdschr. v. Ent. 63,

1920, p. LIX—LXIII.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fatima, XXX) 4 Ent? Ber’V, No. ’714, 1 Juli" 1920,

pes 258.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

faunas XOX ee! nt. Ber. VI Noirs) 1 “Sept. 1920;

p. 268—275.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXXI.:— Ent. Ber. V, No. 116, 1 Nov.) 1926,

PASO 2092.

1921.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

hanna XO Brit Ber. Vv Nov 197) I° Janet 92T,

p. 302— 300.

Stenopelmus rufinasus Gyll. thans ook in ons land

aangetroffen. Aanwinsten voor de Nederlandsche Co-

leopteren-fauna. Vangmethoden. — Verslag 54e Win-

tervero-sewermden, 27 Bebr. 1921; Tijdschr v. Ent. 64,

1921, p. IV.

Corrigenda (op Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col.

ana) Ent Ber Pye No aise! vr Mrt.’/T9z1, p.

318—310.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXXIII. — Ent. Ber. V, No. 118, 1 Mrt. 1921,

Pp. 327—328.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXXIV. — Ent. Ber. V, No. 119, 1 Mei 1921,

Pp. 338—344.

De mutatie-theorie van Prof. Herm. Kolbe, overzicht

den. — Verslag 76e Zomerverg., Winterswijk, 18 Juni.

1921; Tijdschr. v. Ent. 64, 1921, p. XLITI—XLVI.

Nieuwe vondsten. voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXXV. — Ent. Ber. V, No. 120, I de 1921.

PITT

De gevoeligheid van parels. — Natura, No. 274, 15 Juli

1921, p. I08—100.

9. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

270.

274.

23:

270:

277.

278%

279.

DR. J. TH. OUDEMANS,

fauna, XXXVI. — Ent. Ber. VI, No. 121, 1 Sept. 1921,

De (C—O

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXXVII. — Ent. Ber. VI, No. 122, 1 Nov. 1921,

Pp. 21—26.

1922.

. Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXXVII Ent. ‘Ber. VI,.No. 123, 1 Jan.

1922, Pp. 45—40.

. In Memoriam Dr. David Sharp, F. R. S. — Tijdsch.

ven Ent265,192257 9219220:

. Drie entomologische puzzles (Larven, vermoedelijk

van Necrobia tusschen linnengoed; een popje uit kel-

dervuil en een popje uit een doode hommel). Prof.

Kolbe’s studies over mutatie en atavisme bij Coleo-

pteren. — Verslag 55e Winterverg., ’s-Gravenhage,

19 Febr. 1922; Tijdschr. v. Ent. 65, 1922, p. VII—X.

Nieuwe vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-

fauna, XXXIX. — Ent. Ber. VI, No. 125, 1 Mei 1922,

P- 74-77.

Galerucella tenella L. schadelijk aan aardbeien. Bala-

ninus venosus Grav. veroorzaakte veel last op een

slaapkamer te Neede. Nieuwe Stenus-soorten voor

onze fauna. — Verslag 77e Zomerverg., Beetsterzwaag,

Io Juni 1922; Tijdschr. v. Ent. 65, 1922, p. XXX VII—

DOO. .

Eene origineele vangmethode. — Ent. Ber. VI, No.

127,1 Sept, 1922, DO 105.

Twee uiterst zeldzame keversoorten, na vele jaren

teruggevonden. — Ent. Ber. VI, No..127, ı Sept. 1922,

Pp. 105— 106.

Coleoptera Neerlandica. De schildvleugelige Insecten

van Nederland en het aangrenzend gebied. III. Deel,

XVIII + 668 pp. en 19 fig.; ’s-Gravenhage, Martinus

Nijhoff.

Tweede vervolg op het Aanhangsel in ,,Coleoptera-

Neerlandica” III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Ceci.

fauna XL). — Ent. Ber. VI, No. 128, 1 Nov. 1922,

p. 120—122.

280.

281.

282.

283.

284.

285.

286.

1287

288.

280.

290.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS, Al

Tweede Lijst van verbeteringen en drukfouten in

„Coleoptera Neerlandica” III. — Ent. Ber. VI, No.

128, ı Nov. 1922, p. 122—124.

Minder algemeene keversoorten, in Juni te Beetster-

zwaag en omstreken gevangen. — Ent. Ber. VI, No.

128, 1 Nov. 1922, p. 126—127.

De vangflesch en hare wijze van gebruik. — Ent. Ber.

MIEI No128; EN 0941922, py.t28:

Nog iets over truffels (medegedeeld door C. Cool). —

Natura, No. 291, 15 Dec. 1922, p. 183—184.

1923.

Keversoorten uit het grensgebied, welke bij ons nog

ontdekt kunnen. worden, speciaal Scarabaeidae. —

Verslag 56e Winterverg., Utrecht, 18 Febr. 1623;

Tijdschr. v. Ent. 66, 1923, p. II—IV.

Trogoderma granarium Everts (syn.: khapra Arrow),

De Khaprakever. — Ent. Ber. VI, No. 131, 1 Mei

1923, p. 168—170.

Mededeelingen betreffende de Nieuwe Lijst van Neder-

landsche Coleoptera. Microscopische preparaten afkom-

stig van den heer Lako te Middelburg (monddeelen

Coleoptera). Een werk van Prof. Dr. Paul Pfurtschel-

ler over Zoölogische wandplaten. — Verslag 78e Zo-

merverg., Valkenburg (L.), 16 Juni 1923;; Tijdschr. v.

Ent. 66, 1923, p. LXX—LXXIII.

Bruchus bixae Drapiez. — Ent. Ber. VI, No. 133,

I Sept. 1923, p. 199—20I.

Derde vervolg op het Aanhangsel in ,,Coleoptera Neer-

landica” III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col. fauna,

XL) Ent Bert Ms Nosersanmr »Nove 1023, p:

200—224.

Derde Lijst van verbeteringen en drukfouten in ,,Coleo-

ptera Neerlandica” ITI, 1922 en in „Coleoptera Neer-

landica” II, 1903. — Ent. Ber. VI, No. 134, 1 Nov.

1923, P- 224.

1924.

Vangsten uit vangbanden van Putten (Vel.). — Ver-

slag 57e Winterverg., Amsterdam, 17 Febr. 1924,

Tijdschr. v. Ent. 67, 1924, p. II—IIl.

292.

293.

294.

207.

298.

DR. J. TH. OUDEMANS,

. Exeursies in het Geuldal en op den St. Pietersberg

(Zuid-Limburg), Juni 1923, Zeldzame en minder alge-

meene Coleoptera. — Ent. Ber. VI, No. 136,.1 Mrt.

1924, p. 245—247.

Phytobius comari Hrbst. schadelijk aan kasrozen te

Aalsmeer. Coleoptera door den heer Nonnekens op Mar-

ken verzameld. Kevers verzameld uit aanspoelsel van

den Rijn. Uitgave van de Nieuwe Naamlijst van Neder-

landsche Coleoptera door de firma W. J. Thieme & Cie.

— Verslag 79° Zomerverg., Oisterwijk, 21 Juni 1924;

Tijdschr. v. Ent. 67, 1924, p. L—LII.

Vierde Vervolg op het Aanhangsel in ,,Coleoptera

Neerlandica” III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col.

fauna, XLII). — Ent. Bers Vij (Ne, 138, ajay 192%,

p. 277—285.

1925.

Bledius furcatus Oliv. op Ameland aangetroffen. Myr-

medonia plicata Er., gast van Tapinoma erraticum

Latr. Een studie van A. d’Orchymont over de Helo-

phorinae. Mycetophagus gekweekt uit Polyporus squa-

mosus. Foto’s van Linnaeus. — Verslag 58e Winter-

verg., ’s-Gravenhage, 15 Febr. 1925; Tijdschr. v. Ent.

68, 1925, p. II—IV.

. Vijfde Vervolg op het Aanhangsel in „Coleoptera

Neerlandica” III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col.

fatima, XII). == Ent. Ber! Val Nota er eMiemio25.:

p. 371—380.

. Corrigenda (op Col. Neerl: INT). — Ent. Ber. VI, No.

143, 1 Mei 1925, "pi 380.

Een nieuw werk van Dr. Wasmann: ,,Die Ameisen-

mimikry, Ein exakter Beitrag zum Mimikryproblem

und zur Theorie der Anpassung”, ,,Die Insekten des

Memmert” van J. D. Alfken. Het vliegen van Melaso-

ma populi en eventueel van andere Chrysomeliden. —

Verslag 8oe Zomervergadering, Ootmarsum, 6 Juni

1925 Tijdschr. v. Ent. 68, 1925, p. LXIX—LXX.

Coleoptera Neerlandica, Nieuwe Naamlijst der in Ne-

derland en het omliggend gebied voorkomende schild-

299.

300.

zon.

303.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS, 43

vleugelige Insecten. 3 + 140 pp., Zutphen, W. J.

Thieme & Cie.

1926.

Zesde Vervolg op het Aanhangsel in ,,Coleoptera Neer-

landica” III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col. fauna,

NY) (eS Ent Bert VillerNoes 147, jan: 10206;

PID:

Corrigenda (op „Nieuwe Naamlijst’ 1925). — Ent.

Berm MELNe. 147, wlan. 19269139.

Iets over Entomologie (Insektenkunde) en systema-

tiek. — Vragen van den dag (Redactie Dr. H. Blink

Gr Ge Blink Hel Mew jane’ 192601003430:

(Sep. p. 1—6).

. Bespreking van een merkwaardig artikel van Dr. Ha-

worth: ,,Moskitos und Cocospalmen” in „Die Um-

schau”, 7 Nov. 1925. Interessante Coleoptera-soorten

uit de grensstreek, in ons land nog niet gevonden. Het

uit de omgeving van Herwen en nieuwe Coleoptera-

soorten voor onze fauna. — Verslag 59€ Winterverg..

Rotterdam, 21 Febr. 1926; Tijdschr. v. Ent. 69, 1926,

p. V—VII.

Boekbespreking: Die Ameisenmimikry, Ein exakter

Beitrag zum Mimikryproblem und zur Theorie der

Anpassung (250. Beitrag zur Kentniss der Myrme-

cophilen) von Erich Wasmann S. J. Mit drei photo-

graphischen Tafeln, Berlin, Verlag von Gebritder Born-

traeger 1925, in: Abhandlungen zur theoretischen Bio-

logie, herausgegeben von Prof. Dr. Julius Schaxel,

Heit Tol Ent Bers VIE No.'148, 1) Mirt.t1926, p.

53259.

: Coleopteren uit aanspoelsel bij Herwen verkregen.

Een artikel uit „Zeitschrift für wissenschaftl. Insekten-

biologie”: „Zur Lebensweise der Cryptophagini”, door

Dr. Rüschkamp. De ontwikeling van Saphanus

piceus Laich. Philonthus pennatus Sharp in ons land

gevonden. — Verslag 81e Zomerverg., Laag-Soeren,

io) Junt 1926; Tidschr. w. Ent. 69, 1926, pi EXVIIT_

EXIE.

395

306.

397.

308.

309:

310.

Bie.

T2}

313.

DR. J. TH. OUDEMANS,

Zevende Vervolg op het Aanhangsel in ,, Coleoptera

Neerlandica”, III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col.

fauna, XLV). — Ent. Ber. VI, No. 152, 1 Nov. 1926,

p. 160—184.

1927:

Vangsten uit vangbanden van Putten (Vel.). Het boek-

werk „Gelderland” en de in Gelderland waargenomen

Coleoptera. Lijst van in Nederland in geimporteerde

waren aangetroffen Coleoptera. — Verslag 60° Win-

terverg., Utrecht (20. Kebr. 1927; Iijdschi sv. Emits 70%

1927, p. VII—X.

Bespreking van het werk van Dr. F. Rüschkamp S. J.

getiteld: „Der Flugapparat der Kafer, Vorbedigung,

Ursache und Verlauf seiner Rückbildung”. Nieuwe

vondsten voor de Nederlandsche Coleopteren-fauna.

Lijst van de Zomervergaderingen der Ned. Ent. Ver.

— Verslag 82e Zomerverg., Vaals, 28 Mei 1927;

Tijdschr. v. Ent. 70, 1927, p. LX—LXII.

Coleoptera in diverse geimporteerde waren in Neder-

land waargenomen. — Ent. Ber. VII, No. 156, 1 Juli

1927, p. 213—210.

Boekaankondiging: Der Flugapparat der Käfer. Vor-

bedigung, Ursache und Verlauf seiner Rückbildung;

von Dr. P. Felix Rüschkamp S.J. Mit. Taf. I—VIJI

und 5 Textfiguren. Sonderabdruck aus: ;,Zoologica”,

Heft 75, Stuttgart, 1927, E. Schweizerbart’sche Ver-

lagsbuchhandlung. — Ent. Ber. VII, No. 157, ı Sept.

1927, p. 232—236.

Het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie te Leiden.

— N. Rott. Courant, 22 Dec. 1927, Beuill., 4 kol

1928.

Kleurverscheidenheid bij de Coccinelliden. — Verslag

Ore Winterverg., Amsterdam, 19 Febr. 1928; Tijdschr.

v. Ent. 71, 1928, p. VITI—X.

Achtste Vervolg op het Aanhangsel in ,,Coleoptera

Neerlandica” III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col.

fauna; XLVI). — Ent. Ber, Vil, No. 160; 7Mrt.1928,

p. 295—301.

Het eventueel voorkomen van Apion variegatum

314.

315.

316:

317.

318.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS, 45

Wenck. op Viscum album L. in ons land, eventueel in

Zuid-Limburg te verwachten. Coleoptera Mei 1927 te

Vaals verzameld. Een merkwaardig boekje: ,,Het nut

en voordeel der insecten” door J. A. Uilkens (1816).

Hulstbladeren door vliegenlarven gemineerd. Hy-

menoptera ontwikkeld uit larven van Attagenus pel-

lo Me" Verslag 83erZomervers.; de Lutte, 16 Juni

1928; Tijdschr. v. Ent. 71, 1928, p. LKXVII-LXXIX.

Negende Vervolg op het Aanhangsel in „Coleoptera

Neerlandica” III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col.

fauna, DEVEL): © Ent Beri Vil, No: 0:64 1! Nov.

1928, p. 369—374.

1929.

Rectificatie (Nieuwe vondsten Ned. Col. fauna). —

Ent. Ber. VII, No. 165, 1 Jan. 1929, p. 384.

Verzameling brieven, briefkaarten en handteekenin-

gen van Entomologen, nagelaten door wijlen de heer

G. van Roon en bestemd voor de Ned. Entom. Veree-

niging. Nieuwe en nog te ontdekken soorten (Coleo-

ptera) voor de Nederlandsche fauna. — Verslag 62°

Winterverg., ’s Gravenhage, 24 Mrt. 1920: Tijdschr.

neos pr IV:

Resten van kevers in eene veenlaag door Mr. F. Flor-

schütz aangetroffen en mededeeling betreffende soort-

gelijke vondsten. Het werk ,,Bernstein-Forschungen”

door Prof. Dr. Phil. K. Andree, waarin opgenomen het

werk van Pater Dr. Wasmann: „Die Paussiden des

baltischen Bernsteins und die Stammesgeschichte der _

Paussiden”. Nieuwe aanwinsten voor de Nederlandsche

Coleopteren-fauna. — Verslag 84e Zomervergadering,

Bredam2oNlj]un 19295, Kijdschr av Ent. 77271929, D.

LXXIX—LXXXI.

Boekbespreking: Bernstein-Forschungen (Amber stu-

dies) Herausgegeben von Dr. Phil. K. Andrée 0.6. —

. Professor, Direktor der Geologisch-palaontologischen

Instituts und der Bernsteinsammlung der Albertus-Uni-

versitàt zu Königsberg i. Pr. Heft I, 1929. Verlag von

Walter de Gruyter & Co., Berlin und Leipzig, 1920.

— Ent. Ber. VIII, No. 169, 1 Sept. 1929, p. 2—8.

320

322)

323.

IN MEMORIAM JHR. DR. ED. J. G. EVERTS,

1930.

. Tiende Vervolg op het Aanhangsel in ,,Coleoptera

Neerlandica” III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col.

fauna, XEVID Enter LD IN Oena’

1930, P. 42—47.

. Afwijkend ex. van Elaphrus uliginosus F. van Schou-

wen. Larven van Canthariden in tulpenbollen gevon-

den. Lijst van ruim 300 entomologen, waarvan brieven

etc. in het album van wijlen van Roon zijn bijeenge-

bracht. — Verslag 63e Winterverg., Wageningen, 16

Febr. 1930; Tijdschr. v. Ent. 73, 1930, p. III-IV.

Fragmenten van Coleoptera uit veengrond (Soester-

veen), ontvangen van Mr. F. Florschutz. Lijst van

aanwinsten voor de Nederlandsche Coleopteren-fauna.

— WVerslag 85° Zometvers:,, Assen) 23 aiunipsnozo;

Tijdschr. v. Ent. 73, 1930, p. LXXX—LXXXI.

Elfde Vervolg op het Aanhangsel in „Coleoptera

Neerlandica” III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col.

fauna SXEIX) 2 Vene Ber (VALU Now ORN ONE

1930, p. 142—148.

1931.

In Memoriam P. Dr. Erich Wasmann S. J. — Ent.

Ber. VIII, No. 179, 1 Mei 1931, p. 237239.

1932.

. Twaalfde Vervolg op het Aanhangsel in „Coleoptera

Neerlandica” III (Nieuwe vondsten v. d. Ned. Col.

fauna, Lijs Ent Ber lly Nos 1884 sNovemro3 2)

Pp. 432—434.

. De Entomoloog in zijn element bespied. — Tijdschr.

v. Ent. 75, 1932, Supplement ter gelegenheid van den

zoen geboortedag van Dr. J. Th. Oudemans, p. I—7.

. Keverfauna van den Haag en omstreken. 14 schriften

ini NESS dens Blaas zij:

Behalve de platen voor zijn eigen artikelen, verschenen

van zijn hand de platen voor artikelen van anderen, te

vinden in Tijdschr. v. Ent. 24 (1881) tot en met

Tijdschr. v. Ent. 37 (1894).

Bijdrage tot de kennis

van de Lepidoptera Rhopalocera van

Nederlandsch-Indié

door

Je RecA. ALIS.

I. Bijdrage tot de kennis van de lepidopterenfauna van Kangean

en eenige aangrenzende eilanden.

Systematische opsomming van de door mij waargenomen

soorten met beschrijving van eenige nieuwe subspecies.

I. RHOPALOCERA.

In Maart 1932 had ik het groote genoegen, een dienstreis

van den Resident van Madoera, den Heer J. VERHOOG, naar

de Kangean-eilanden te mogen meemaken. Daardoor was ik

in de gelegenheid, op de eilanden Kangean, Raäs en Sapoedi

vlinders te verzamelen.

Daar de reis slechts acht dagen duurde, was de tijd te

kort, om een meer volledig dagvlinder-materiaal bij elkaar

te brengen. Ik besloot daarom alleen nog eens te gaan en

zoo kwam begin April mijn tweede Kangeanreis tot stand.

Ongeveer drie weken verzamelde ik op het eiland Kangean

zelf. De laatste week van mijn verblijf aldaar viel samen

met een tweede dienstreis van den Heer VERHOOG, en ik

werd uitgenoodigd, nu ook deze reis naar de andere eilanden

der Kangeangroep, en wel Saobi, Saor, Sapeken, Sepandjang

en Pangeroengan mee te maken. Daardoor heb ik bij ver-

schillende soorten ook het voorkomen op de andere eilanden

kunnen aangeven.

Dat mijn reizen zoo voorspoedig verliepen en zoo goede

resultaten opleverden, heb ik hoofdzakelijk te danken aan

de vriendelijke en opofferende medewerking van de Heeren

J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

DAIVLONWAIG d

Le,

èbZ39 WVONI047 KV A ©

zove > ©

| > ) le) 9

D HINTAIVS + /870VS d

LUT d

Meo

ouvzose.

IL Od A

VOV \DH Url OETA F AYIA: di

UVOUSIVELIVI è

verra

DWINYOY VOS e

0722229777

gvy»oy, wy

IVE

LT WDM

JOM TOC

VAYVL -LSOO

ogwog301/6

INILNIO d

'WIOMONVYVAWNY[NI SS

NWYTLIOd d

dIWMINIOG

VAIOTVLI

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 49

VERHOOG, Resident van Madoera, PIETERS, Ass.-Resident te

Soemenep, den Regent van Soemenep en last not least aan

Raden pandji SOERIOMATARAM, Wedono van Kangean, die

gedurende mijn verblijf aldaar zijn zorgen aan mij wijdde

en mij bij alles behulpzaam was,

Op deze plaats dan ook een hartelijk woord van dank

aan allen, die aan het welslagen medewerkten.

Alle door mij genoemde soorten en typen bevinden zich

in de collectie van mijn vriend, Mr. E. VAN DELDEN, te Soe-

rabaja, op wiens verzoek ik de bewerking van het materiaal

op mij nam.

Papilionidae.

Papilio (Ornithoptera) helena subsp. antileuca ROTSCH.

Op Kangean vrij zeldzaam door mij waargenomen te Goa-

Koening en Airkokkab. Verder op P. Paliat en P. Saor.

Papilio aristolochiae subsp. antissa JORD.

Op Kangean (Airkokkab, Kaioearoe) en ook op P. Paliat

gevangen.

Papilio polites subsp. javanus FLDR.

De op Kangean vliegende vorm is subsp. javanus Fldr. In

de collectie zijn exemplaren uit Goa Koening en Airkok-

kab. Verder komt deze vorm ook op P. Paliat en P. Sapoedi

(Gajampandjoer) voor.

Papilio memnon memnon L.

P. Kangean (Airkokkab, Kaioearo, Tambajangan), P. Paliat,

P. Sepandjang, P. Saor en P. Sapoedi.

Papilio peranthus subsp. transzens FRUHST.

De door mij gevangen exemplaren komen het meest over-

een met de subsp. ¢ranszens FRUHST.

P. Kangean (Airkokkab, Kaioearoe en Batoepoetih), P.

Paliat en P. Sepandjang.

Papilio agamemnon agamemnon L.

P. Kangean (Goa-Koening, Airkokkab, Kaioearoe en Batoe-

poetih), P. Paliat.

Pieridae.

Leptosia xiphia subsp. chlorographa HBN.

De door mij gevangen exemplaren behooren tot dezelfde

50 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

subsp. als die van Java en Bali. Over ’t algemeen zijn zij

grooter dan Java- en Bali-exemplaren in de coll. v. DELDEN,

maar de dieren variéeren zeer in de grootte.

Op geheel Kangean gewoon in bosschen.

Delias hyparete hyparete L.

In de coll. VAN DELDEN bevinden zich 3 fd en 19 van

Kangean (Ardjassa). De 3 gg gevangen 17.VII.’29 en het

Q 1.X1.1930. In Maart en April heb ik deze soort niet kun-

nen waarnemen.

Delias periboea periboea GODT.

Gevangen op P. Saor 1 £ en op P. Sapoedi (Gajampan-

do) Mince

Zeer opmerkenswaardig is het bijna geheel ontbreken van

Delias op de Kangean-eilanden, ofschoon vele andere Pieriden-

soorten er in grooten getale voorkomen.

Huphina nerissa subsp. corva WALL.

Op Kangean, waargenomen te Airkokkab. Verder een 9

in de coll. van DELDEN geétiketteerd: Kangean, Ardjassa,

17.VII.1929; behoort tot de Oostmoessonvorm corvina FRUHST.

Huphina perimale subsp. aelıa FRUHST.

Op Kangean niet zeldzaam (Goa-Koening, Airkokkab,

Kaioearo en Tambajangan). Ook op P. Sapoedi (Gajampand-

joer). In kleur en teekening komen deze met exemplaren

van Kangean overeen, doch zijn kleiner.

Huphina bathseba SNELL.

Op Kangean in bosschen eveneens niet zeldzaam, hoofd-

zakelijk langs de Noordkust (Airkokkab, Kaioearo). Ook op

P. Paliat en P. Sepandjang. De 99 veel minder in aantal

Gane Gdercic::

Appias Iyncida lyncida CR.

Overal op Kangean en de aangrenzende eilanden buiten-

gewoon talrijk.

Appias nero subsp. neronis FRUHST.

Meer in het Oosten van het eiland. Bij Goa-Koening nam

ik de soort niet waar, maar dan verder gaande naar Airkok-

kab en Kaioearo, nam het aantal steeds toe. Ook gevangen

bij Tambajangan. Ook op de laatste plaats niet zeldzaam.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIÉ. SI

De QQ zijn veel minder talrijk en kunnen met een gerust

geweten in vergelijking met het aantal gg zeldzaam ge-

noemd worden. De QQ varieeren zeer sterk.

Er komen gg voor, waarvan het mediane gedeelte van

voor- en achtervleugels en de submarginale vlekken rood

zijn, andere met deze gedeelten der vleugels zwavelgeel.

Ook zijn er onder, waar deze blauwwit zijn. Een Q exemplaar

ving ik met een wit mediaangedeelte der voor- en een geel

mediaangedeelte der achtervleugels. Bij dit exemplaar zijn

de submarginale vlekken op alle vleugels geel.

Het is echter zeer merkwaardig, dat, waar Appias nero subsp.

neronis FRUHST. op het eiland Kangean naar het Oosten

toe ín aantal toeneemt en aan de Oostkust in buitengewoon

groote hoeveelheid aangetroffen wordt, op het eiland Paliat,

dat ten Oosten van Kangean ligt, en slechts door een zeer

smalle en ondiepe zeestraat daarvan gescheiden is, absoluut

ontbreekt. Eveneens op de andere door mij bezochte eilanden

der Kangean-groep niet waargenomen.

Appias albina subsp. micromalayana FRUHST.

De albina-vorm op Kangean behoort tot de subsp. micro-

malayana FRUHST. en is daar gewoon. Ik ving de soort op

het geheele eiland. Van de 99 heb ik daar en evenzoo op

P. Paliat de volgende vormen waargenomen: © f. ambiena

GR. SM., © f. flava FRUHST. en Q f. agatha STGR,

Appias melania subsp. Pietersi subsp. nov.

Deze nieuwe subsp. verschilt van Appias melania subsp.

lets HBN. door de veel geringere uitbreiding van de zwarte

teekening op het apikale gedeelte der voorvleugels, dat

geheel wit is, met uitzondering van de donkere aderen.

Van de QQ komen op Kangean twee verschillende vormen

voor en wel het typische met een witte parelmoerachtige

onderkant en een andere vorm met aan den onderkant

okergele achtervleugels met een duidelijke zwartachtige band.

Deze nieuwe subsp. noem ik zefersi naar den heer

PIETERS, Ass.-Resident te Soemenep (Madoera).

Het type en cotypen en de coll. VAN DELDEN te Soerabaja,

Kangean (Goa-Koening, Airkakkab en Kaioearo).

Ook op P. Paliat waargenomen.

52 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

Ixtas venilia subsp. Theresiae subsp. nov.

Bij het begin van mijn Kangeanreis vertoefde ik een dag

te Pamekasan op Madoera. Hier was /xzas venilia GODT.

niet zeldzaam en ik kon daarvan een heele serie buit-

maken. Deze verschillen in ’t geheel niet van exemplaren

van Java.

Op het eiland Sapoedi ten Oosten van Madoera ving ik

echter exemplaren van /azas venilia GODT., die mij terstond

opvielen. De oranje gekleurde vlek op de voorvleugels is

sterk gereduceerd. Het is wel merkwaardig, dat, waar venzlza

van Madoera geheel en al overeenkomt met die van Java,

er op dit eiland Sapoedi, dat op zeer korte afstand van

Madoera ligt, zich een zoo afwijkende subsp. kon ontwik-

kelen. Sapoedi is ook het uiterste punt, waar ik /. venilia

GODT. nog aantrof. Op het eiland Raäs tusschen Sapoedi

en Kangean trof ik geen /azas aan. Op Kangean komt

I. venelta GODT. niet voor.

Het type & en cotype in de coll. VAN DELDEN, geëtiket-

teerd: Sapoedi (Gajampandjoer.) III.1932.

Ixias reinwardti subsp. kangeana FRUHST.

Deze zoo mooie en opvallende subsp. komt overal op

Kangean voor, doch nergens gewoon. Ik heb ze waargeno-

men langs de geheele Noordkust van het eiland en verder

te Batoepoetih en Tjangkramaän!) aan de Zuidkust. De 29

zijn zeldzaam. Ook op P. Paliat ving ik nog 2 99. Op de

andere eilanden der Kangean-groep heb ik deze soort niet

kunnen vinden. De QQ zijn zeer donker met een zeer breede

marginale band op de achtervleugels en zonder de geringste

oranjeteekening in de voorvleugels, zooals dit wel by de

QC van Bali het geval is.

Catopsilia crocale CR.

De op Kangean gevangen gg behooren tot de f. alemene

CR. en het 9 tot de f. jugurtha CR. |

Catopsilia pomona F.

Overal op Kangean gewoon. De dg die ik ving, behooren

tot de f. Ardlaria CR. en de QQ tot de f. nivescens FRUHST.

en de f. didotata FRUHST.

1) Door eene vergissing staat op het kaartje „Tjankramada”.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 53

Catopsilia scylla scylla L.

Deze soort is op Kangean vrij zeldzaam. Verder waarge-

nomen op P. Sepandjang en P. Saor.

Terias hecabe subsp. sankapura FRUHST.

Kangean (Airkokkab, Goa-Koening en Batoepoetih), maar

nergens in grooten getale. Onder de gevangen exemplaren

zijn er eenige, die sterk doen denken aan 7erzas lombokiana

FRUHST.

Terias blanda blanda BDV.

Op Kangean en de aangrenzende eilanden overal voor-

komend, doch minder gewoon dan de vorige soort.

Gandacca harina harina HORSF.

Gevangen te Airkokkab en Kaioearo. Vrij zeldzaam. Ver-

schilt zoo goed als niet van exemplaren van Java.

Hebomoia glaucippe subsp. javanensis WALL.

Kangean (Goa-Koening, Airkokkab en Batoepoetih), maar

nergens in grooten getale.

Pareronia valeria subsp. kangeana FRUHST.

Vliegt op geheel Kangean en aangrenzende eilanden (P.

Paliat, P. Sepandjang en P. Saor), maar is nergens gewoon.

QQ zag ik op Kangean maar heel zelden.

Danaidae.

Danais chrysippus subsp. bataviana MOORE.

Op één plaats trof ik-deze soort slechts in grooten getale

aan en wel in Goa-Koening. Op een klein dor veld aan

zee zag ik de dieren bij tientallen tegelijk opvliegen. Op

geen van de andere door mij bezochte plaatsen kwam

chrysippus in zoo grooten getale voor.

In de coll. VAN DELDEN bevindt zich 1 9 van Kangean,

dat in kleur en teekening afwijkt. De distale zwarte band

op alle vleugels is veel breeder dan bij de normale stukken.

Alleen het door de cel begrensde gedeelte der voorvleugels

heeft de normale donker roodbruine kleur van chryszppus.

Het verdere gedeelte, zoowel van voor- en achtervleugels, is

licht bruinachtig geel. Op de achtervleugels bevindt zich

een submarginale rij van witte stippen en op de onderkant

54 J P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

der achtervleugels een dubbele rij van groote blauwgrijze

stippen.

Ik noem deze aberratie pseudopetilea ab. nov. Het type

in de collectie VAN DELDEN.

Danais plexippus subsp. entensa MOORE.

Op geheel Kangean en de eilanden der Kangean-groep,

maar nergens gewoon.

Danais affinis subsp. artenice CR. f. abigar ESCHSCH.

De op Kangean verzamelde exemplaren behooren alle tot

deze vorm. Zeldzaam te Kaioearo en Batoepoetih en steeds

vlak aan zee. Op de eilanden Sepandjang en Saor trof ik

de soort uitsluitend aan in mangrovenbosschen.

Danats melissa melissa CR. f. myrsilos FRUHST.

Te Batoepoetih op Kangean waargenomen. Zeldzaam.

Danais limniace subsp. conjuncta MOORE.

Kangean (Batoepoetih, Airkokkab en Kaioearo).

Danais juventa juventa CR.

Op geheel Kangean en ook op P. Paliat, P. Sepandjang

en P. Saor algemeen.

Euploca haworthi subsp. Verhoogi subsp. nov.

Op Kangean komt een Zuploea haworthi voor, die geheel

en al afwijkt van alle mij bekende vormen. De exemplaren

van Kangean vergelijkende met die van Java en Bali, valt

terstond de witte subapikale teekening der voorvleugels op,

welke bij de subsp. Ferhoogi uit veel grootere en lang-

gerektere vlekken bestaat dan bij £. Laworthi van Java.

Ook zijn de drie discoidale vlekjes op de voorvleugels bij

Kangean-exemplaren steeds aanwezig en duidelijker en groo-

ter. Ook is de submarginale witte puntenrij op de voor-

vleugels steeds duidelijk en scherp; deze ontbreekt gewoonlijk

gedeeltelijk bij exemplaren van Java en is althans steeds

sterk gereduceerd. Op de achtervleugels is de dubbele rij

witte punten overeenkomend met die van Zawortht van

Java, doch steeds scherper en uit grootere punten bestaande.

Het 9 van de subsp. Verhoogd is veel donkerder van

grondkleur dan QQ haworthi van Java. De witte teekening

is bij Javaansche exemplaren steeds vuilwit en onduidelijk.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 55

Op de exemplaren van Kangean zijn de witte vlekken op

de voor- en achtervleugels veel grooter en langgerekter en

steeds helder wit. Ik noem deze nieuwe subsp. Verhoogi naar

den Heer J. VERHOOG, Resident van Madoera, die mij op

mijn reizen naar Kangean zoo vriendschappelijk ondersteunde.

Het type & Kangean, April 1932, in de coll. VAN DELDEN.

Van de twee rijen witte stippen in de marginale zone op

den bovenkant der achtervleugels kan de proximaal gelegene

zoowel bij het 4 als bij het © uitvloeien tot lang gerekte

witte vlekken, die dan gedeeltelijk samenvloeien. Dit kan

zelfs zoo sterk zijn, dat de proximale stippenrij met de

distale verbonden wordt door lange witte stralen. Dit is de

ab. alboradiata ab. nov.

Het type © in de coll. VAN DELDEN. Batoepoetih, Kan-

Beall, 1743. 31.

Euploea mazares subsp. baweana FRUHST.

De door mij op Kangean gevangen exemplaren van £.

mazares gelijken, naar ik uit de beschrijving van FRUHSTORFER

in ,,Seitz kan opmaken, het meest op de subsp. daweana

FRUHST. Daar ik niet beschik over vergelijkmateriaal van

Bawean, is niet met zekerheid te zeggen, of de exemplaren

van Kangean nog in het een of ander opzicht verschillen

van die van Bawean.

Op Kangean overal te vinden, doch steeds zeldzaam.

Euploea eleusina eleusina CR.

Op Kangean overal waargenomen en veel gewoner dan

de vorige soort.

Euploea aegyptus subsp. Zrzcolora FRUHST.

Van deze vorm ving ik slechts enkele exemplaren, waar-

onder ook de f. cunezfera FRUHST.

Op Kangean zeldzaam.

Satyridae.

Ypthima baldus subsp. kangeana subsp. nov.

Deze nieuwe subsp. valt in de eerste plaats op door zijn

grootte, veelgrooter dan exemplaren van Java, Madoera en Bali.

Op de voor- zoowel als op de achtervleugels zijn de oogen

grooter en duidelijker en breed oranjegeel gerand.

56 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

De onderkant van voor- en achtervleugels komt wat

teekening betreft wel met Java-exemplaren overeen, doch

is veel donkerder. Verschilt dus van de subsp. pasitelides

FRUHST. van Bawean, die de onderzijde der voorvleugels

geheel bruin heeft.

Overal op Kangean en omliggende eilanden gewoon.

Op Sapoedi tusschen Madoera en Kangean komt ook de

subsp. Zangeana voor.

Het type fd in de collectie VAN DELDEN. Tambajangan,

Kangean 16.III.32.

Lethe europa europa L.

Slechts 1 & gevangen op Kangean (Airkokkab).

Mycalesis perseus subsp. cepheus BTLR.

Weinig exemplaren van deze soort ving ik bij Tamba-

jangan op Kangean.

Mycalesis mineus subsp. macromalayana FRUHST.

In Maart ving ik eenige exemplaren dezer soort bij

Tambajangan en Batoepoetih en verder in April aan de

Noordkust bij Goa-Koening en Airkokkab.

Mycalesis oroatis oroatis HEW.

Deze soort komt op Kangean zeer zeldzaam voor (Tam-

bajangan en Batoepoetih).

Orsotriaena medus medus F.

Op Kangean gevangen bi Airkokkab en Tambajangan.

Melanitis leda subsp. simessa FRUHST.

Op Kangean zeldzaam. 1 Q ving ik bij Batoepoetih en

verder is er I exemplaar in de collectie VAN DELDEN van

Kangean 17.VII.29.

Elymnias hypermnestra hypermnestra L.

Hoofdzakelijk in bamboeboschjes op de Oostkust van het

eiland te Kaioearo. Hier gewoon.

Elymnias nesaea subsp. vordermanni SNELL,

In de collectie VAN DELDEN bevindt zich een groote serie

dezer soort van Ardjassa, Kangean 17.VII.29. Ik vond slechts

1 Q dezer soort te Kaioearo in het Oosten van het eiland.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 57

Nymphalidae.

Ergolis Ariadne subsp. gedrosia FRUHST.

Deze soort nam ik op Kangean waar te Batoepoetih en

Tambajangan en verder aan de Noordkust te Airkokkab.

Ook op P. Sapoedi (Gajampandjoer).

Ergolis specularia specularia FRUHST.

Op Kangean gevangen te Kaioearo en daar niet zeldzaam.

Ook op P. Paliat.

Cupha erymanthis subsp. kangeana FRUHST.

Op Kangean langs de geheele Noordkust waargenomen.

Ook op P. Paliat.

Atella phalanta phalanta DRURY.

Kangean (Batoepoetih) en P. Raas, maar steeds zeldzaam.

Cynthia erota subsp. austrosundana FRUHST. f. virilis FRUHST.

Overal op Kangean op vochtige, zonnige boschwegen aan

te treffen, waar men vooral de JJ gaarne aan mest ziet

zuigen. De QQ houden zich meer op de bladeren der strui-

ken op. Op de meeste vindplaatsen gewoon. Ook op P.

Paliat, P. Sepandjang en P. Saor.

Cethosia penthesilia penthestlea CR.

Op geheel Kangean en nabijliggende eilanden. Ook op

P. Sapoedi en P, Raas. Bij de exemplaren van Kangean

bevinden zich overgangen tot de f. e/githa FRUHST.

Precis hedonia subsp. kangeana subsp. nov.

De nieuwe subsp. verschilt sterk van de subsp. pseudz-

phita FRUHST. van Java en Bali. De marginale zone zoowel

van de voor- als van de achtervleugels is geheel zwart over-

goten, zoodat het lijkt alsof de vleugels zwartgerand zijn.

De zwarte lijn midden in het lichte gedeelte der voorvleugels

is veel dikker en sterker. De zwarte discale band op de

achtervleugels is breeder en donkerder.

Aan de onderzijde zijn de exemplaren van Kangean veel

minder contrastrijk geteekend dan exemplaren van de subsp.

pseudiphita. De blauwe dwarsbanden aan de onderzijde der

voorvleugels zijn bij pseudiphita prachtig en duidelijk, ter-

wijl bij exemplaren van Kangean deze banden veel minder

58 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

blauw en minder scherp afgeteekend zijn, zoodat de ge-

heele onderkant meer gelijkmatig gekleurd lijkt. De zwarte

discale band der achtervleugels is ook aan de onderkant

scherper afgeteekend dan bij pseudzphita. Aan de costa der

achtervleugels bevindt zich steeds een groote witte vlek.

Deze is veel grooter dan bij exemplaren van pseudiphita op

Kangean overal. Op boschwegen een gewone verschijning.

Het type in de coll. v. DELDEN. Tambajangan, Kangean,

HONTE

Op het eiland Sapoedi vliegt de subsp. pseudiphita FRUHST.

Precis atlites atlites L.

Op Kangean verspreid waargenomen. Hoofdzakelijk te

Batoepoetih en ook op P. Saor.

Precis almana subsp. javana FLDR.

Op geheel Kangean op vochtige zonnige plaatsen aan

sawahranden steeds te vinden. Ook op P. Saor.

Precis erigone erigone CR.

Op Kangean zeer gewoon op boschpaden. Ook op P. Palíat.

Precis villida villida F.

Van deze eigenlijk in Australié thuisbehoorende soort, die

lang geleden door HORSFIELD eens op Java werd gevonden,

ving ik 1 exemplaar te Ketoepat op Raäs, op een dor veld

onmiddellijk aan zee gelegen. Door gebrek aan vergelijk-

materiaal kan ik niet nagaan of het exemplaar van Raäs

verschilt van exemplaren van de Molukken of Australié.

Tijdens de bewerking van het materiaal van Kangean

ontdekte ik 21.VI.’32 P. véllzda in de buurt van Soerabaja.

De villida van Java verschilt niet van die van Raas.

Prects orythia subsp. minagara FRUHST.

In grooten getale waargenomen te Ketoepat op het eiland

Raäs op hetzelfde terrein als P. villida. De dieren zijn hier

opvallend klein, evenals op het eiland Sapoedi (Gajam-

pandjoer).

Voma sabina subsp. javana FRUHST.

Op Kangean gevangen te Airkokkab, Kaioearo en Batoe-

poetih. Ook op P. Paliat.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 59

Hypolimnas antilope subsp. arnoldi FRUHST.

Van deze soort kon ik slechts 1 &% bij Tambajangan

buitmaken.

Hypolimnas misippus misippus L.

Op Kangean 2 Jg te Airkokkab bemachtigd inIV.1932.

Misippus is op Kangean zeldzaam.

Hypolimnas bolina subsp. antiopa MULL.

Deze soort is op Kangean veel gewoner dan de voor-

gaande en daar dan ook overal aan te treffen. Onder het

gevangen materiaal is er 1 g* van de f charybdis BTLR. De

QQ behooren tot de f. zphigenia CR. Ook op P. Paliat, P.

Sepandjang en P. Saor waargenomen.

Doleschallia bisaltide bisaltide CR.

Op Kangean niet zeldzaam te Airkokkab, Kaioearo, Tam-

bajangan en Batoepoetih.

Cyrestis pertander subsp. adrianus subsp. nov.

De op Kangean vliegende vorm van perzander verschilt

aanmerkelijk van de Javavorm Æorsfieldi MOORE. Terstond

valt op dat de zwarte marginale zone veel breeder is zoo-

wel op de voor- als op de achtervleugels. Tevens zijn de

gele dwarslijnen op beide vleugels scherp afgeteekend en

minder vaag dan bij Horsfieldz. De zwarte hartvormige vlek-

ken zijn goed ontwikkeld. De gele band tegen de anale

hoek der achtervleugels welke proximaal van de zwarte

vlekken verloopt is breeder en daardoor de witte omranding

dezer vlekken smaller. Ook op de onderkant is de zwarte

teekening der marginale zone en ook de gele dwarslijnen-

teekening veel duidelijker. Op Kangean waargenomen te Goa-

Koening en in aantal te Airkokkab, steeds in donker bosch.

Het type g' in de coll. VAN DELDEN Airkokkab, Kangean

[AVE et

Cyrestis nivea subsp. fruhstorferi ROEB.

Deze soort nam ik op Kangean waar te Goa-Koening,

Airkokkab en Kaioearo.

Rahinda hordonia subsp. pardus FRUHST.

Overal op Kangean gewoon. Ook op P. Paliat en P.

Sepandjang.

60 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

Neptis hylas subsp. satellitica FRUHST.

FRUHSTORFER veronderstelde reeds het voorkomen dezer

subsp. op Kangean. Het doet mij genoegen, het voorkomen

aldaar aan de hand van het door mij gevangen materiaal

te kunnen bevestigen.

Overal op Kangean en omliggende eilanden gewoon.

Neptis columella subsp. kangeana FRUHST.

In de collectie VAN DELDEN zijn 2 dd en 1 Q dezer soort

van Ardjassa, Kangean 17.VII.’29.

Limenitis procris subsp. neutra FRUHST.

De door mij op Kangean en P. Paliat gevangen exem-

plaren komen met xeutra FRUHST. van Java overeen. FRUH-

STORFER veronderstelde dat de subsp. arnoldi FRUHST. van

Bawean ook op Kangean zou voorkomen. Dit is dus niet

het geval.

Parthenos sylvia subsp. Deréthyi subsp. nov.

De sy/via-vorm van Kangean is geheel afwijkend, zoowel

van die van Sumatra en Java, als die van Celebes en Borneo.

De dieren zijn zeer klein en hebben een schitterende licht-

groene grondkleur, die in het basale gedeelte der vleugels

met blauwgroen gemengd is. De gg hebben de apex der

voorvleugels geheel wit bestoven, zooals dit bij subsp. salen-

tia HPFFR. van Celebes het geval is. Onderzijde van alle

vleugels lichtgroen.

Deze nieuwe subsp. noem ik Derethyi ter eere van Z.K.H.

den Kroonprins van Belgié, die hier als Graaf de Réthy onze

Archipel bereisde en vlinders verzamelde.

Het type g' in de coll. VAN DELDEN, Tambajangan, Kan-

sean, 10-12;

Euthalia adonia subsp. pura FRUHST.

Een exemplaar 9 gevangen te Airkokkab op Kangean,

komt overeen met de beschrijving van FRUHSTORFER van

de subsp. pura van Bawean.

Subsp. pura FRUHST. komt dus ook op Kangean voor.

Eriboea moort subsp. kangeanus.

Deze soort trof ik alleen maar in het Oosten van het

eiland te Kaioearo aan.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 61

Erycinidae.

Libythea geoffroyi geoffroyt GODT.

Van deze zeer zeldzame soort ving ik te Airkokkab op

Kangean 1g. Door gebrek aan vergelijkmateriaal kan ik

nog niet constateeren, of de soort in Kangean een andere

subsp. vertegenwoordigt. Urenlang nog op dezelfde plek

vertoevende, zag ik geen tweede exemplaar meer.

Lycaenidae.

Thysonotis schäffera ESCH.

Deze, tot nu toe uit deze streken onbekende soort, werd

gevangen te Kaioearo, in het Oosten van Kangean, en is

daar uiterst zeldzaam. In het geheel werden slechts 499

bemachtigd. Of de op Kangean voorkomende schäffera af-

wijkt van exemplaren van de Molukken, Philippijnen en

Borneo, kan ik door gebrek aan vergelijkmateriaal niet vast-

stellen. De genoemde exemplaren bevinden zich in de coll.

VAN DELDEN.

Lycaenopsis puspa subsp. hermione FRUHST.

Overal op Kangean gewoon op boschwegen. Ook op

Ps Paliat.

Castalius rosimon susp. sostrus FRUHST.

Op geheel Kangean op vochtige boschwegen gewoon, te

zamen met de volgende soort aan mest zuigende.

Castalius roxus roxus GODT.

Evenals de voorgaande soort op geheel Kangean en om-

liggende eilanden gewoon. Dr. TOXOPEUS geeft in zijn

„Lijst van de Javaansche Lycaenidae in systematische volg-

orde” voor roxus roxus GODT. de genusnaam Pycnophallium

Tox.i.l. Daar ik niet weet, of deze lijst al gepubliceerd is,

heb ik mij bij de behandeling der Lycaenidae aan ,,Seitz’’

gehouden. Ik kreeg deze list van den heer VAN DELDEN

ter inzage, die hem van DR. TOXOPEUS had ontvangen.

Lycaenesthes emolus subsp. javanus FRUHST.

Op Kangean zeldzaam: 1 exemplaar gevangen te Batoepoetih.

Lampides celeno subsp. ruvana FRUHST.

Overal op Kangean en omliggende eilanden gewoon.

62 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

Lampides elpis elpis GODT.

Op Kangean gevangen te Airkokkab en Kaioearo. Veel

zeldzamer dan de vorige soort.

Lampides aratus subsp. tryphiodorus FRUHST.

Op Kangean zeldzaam. 1 © gevangen te Kaioearo.

Lampides philatus subsp. athanetus FRUHST.

Op Kangean niet waargenomen. I exemplaar 9 van P.

Sepandjang.

Nacaduba pavana pavana HORSF.

Op geheel Kangean op vochtige boschwegen niet zeldzaam.

Deze Nacaduba is hetzelfde dier, dat TOXOPEUS in zijn

lijst hermes subperusta SNELL. noemt. Ik heb deze naam

echter niet kunnen gebruiken, daar ik niet weet of deze

lijst al gepubliceerd is.

Nacaduba nora subsp. donina SNELL.

Evenals de vorige soort op geheel Kangean op vochtige

boschwegen.

Zizina otis subsp. Zysizone SNELL.

Op Kangean gevangen te Tambajangan. Ook voorkomende

op P. Raäs (Ketoepat).

Curetis sanatana f. latipicta FRUHST.

Op Kangean gevangen te Batoepoetih 3 4 en te Goa-

Koening 1 9. Overal op het eiland zeldzaam en zeer lokaal.

Surendra vivarna subsp. Vandeldeni subsp. nov.

De nieuwe subsp. is grooter dan vivarna van Java. De

lilakleur zoowel op de voor- als op de achtervleugels is veel

intensiver en is bij exemplaren van Kangean op de achter-

vleugels uitgebreider. De witte teekening op den onderkant

der vleugels zeer duidelijk. Ook de zwarte lijnenteekening

op de onderzijde donkerder en duidelijker. Het Q is donker-

bruin met een lichte lila weerschijn en verschilt weinig van

Java-exemplaren.

Deze nieuwe subsp. noem ik Vandeldenz naar mijn hoog-

geschatte vriend, de bekende verzamelaar Mr. E. VAN DELDEN

te Soerabaja. Het type J in de coll. VAN DELDEN, Tam-

bajangan, Kangean, 16.111.’32.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 63

Horsfieldia narada Q f. mohamad f. nova.

De QQ van xarada van Kangean verschillen van die van

Java. De zwarte rand der voorvleugels is veel uitgebreider

en daardoor de lilablauwe kleur zeer sterk gereduceerd, en

op de achtervleugels is dit zelfs zoo sterk het geval, dat er

hier van de lilablauwe kleur zoo goed als niets anders dan

een geringe weerschijn is overgebleven. Op de onderzijde

zijn alle vleugels van een lichtgrijze kleur. De donkere

discoidale band is zeer duidelijk en op de achtervleugels

distaal daarvan twee duidelijke rijen witte vlekjes.

Het type Q in de coll. VAN DELDEN, Batoepoetih, Kangean,

17.1I. 32. Op Kangean zeldzaam.

Misschien behoort de Kangean-vorm tot een nieuwe subsp.

Daar ik echter geen Jg ving, kan ik dit niet met zekerheid

zeggen. Misschien kan dit later wel eens geconstateerd worden.

Amblypodia centaurus subsp. pseudocentaurus DBL.

Op Kangean te Batoepoetih niet zeldzaam. Verder waar-

genomen te Airkokkab en Kaioearo.

Hypolycaena erylus subsp. erna subsp. nov.

Verschilt sterk van de typische vorm van Java. De kleur

van het g* is net zoo licht lila als bij ery/us, doch donkerder

en meer donkerblauw. De donkere discale vlek op de voor-

vleugels is grooter. De blauwe kleur op de achtervleugels

is veel duidelijker en uitgebreider. De onderkant van alle

vleugels is meer blauwachtig grijs. De zwarte distale band

op de voorvleugels breeder en duidelijker en de oranjegele

begrenzing van de zwarte vlek in het anale gedeelte van

de achtervleugels grooter. Het hiertoe behoorende © is veel

donkerder dan het © erylus van Java. De witte teekening

op de bovenzijde in het anale gedeelte der bovenvleugels is

bijna geheel verdwenen. Het type g' in de coll. VAN DELDEN,

Airkokkab, Kangean, April 1923.

Loxura atymnus subsp. kangeanus subsp. nov.

Verschilt opvallend van atymnus van Java. Grondkleur

veel donkerder en wel roodachtig. De rand der voorvleugels

is breeder, donkerder zwart. De zwarte rand op de achter-

vleugels is donkerder, scherp begrensd en tot de costa ver-

loopende. Het basale gedeelte van alle vleugels en het anale

64 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

gedeelte der achtervleugels zeer donker bestoven. De aderen

donker. De staartjes hebben maar meer weinig van de grond-

kleur overgehouden en zijn zwartachtig. Onderzijde van alle

vleugels veel donkerder geel. Het type g' in de coll. VAN

DELDEN, Kaioearo, Kangean, April 1932.

Rapala schistacea subsp. satelliticus subsp. nov.

Het meest gelijkend op de vorm rezata FRUHST. van Oost-

Java. Donkerder staalblauw. De uitbreiding van de lila weer-

schijn gelijk aan die van rezata. De onderkant van alle

vleugels is dof donkergrijs en zonder lila schijn. De sub-

marginale teekening is donkerder en duikelijker. De donkere

dwarsbanden zijn sterker met wit afgezet. De donkere vlek-

ken in de anaalhoek der achtervleugels grooter. De blauwe

teekening daartusschen veel uitgebreider en van een schitte-

rende blauwachtig groene kleur.

Het type d‘ in de coll. VAN DELDEN, Airkokkab, Kan-

gean, April 1932.

II. GRYPOCERA.

Fam. Hesperidae.

Coladaenia dan subsp. aeacus LATR.

Op geheel Kangean en de omliggende eilanden gewoon.

Tagiades japetus subsp. brasidas DOH.

De japetus van Kangean behoort tot deze subsp. Op

Kangean niet gewoon. Waargenomen te Ardjassa en Air-

kokkab.

Hasora malayana subsp. salemana subsp. nov.

Verschilt sterk van exemplaren van Java tot de subsp.

attenuata STGR. behoorende. Bij salemana is de costa der

voorvleugels en het basale gedeelte der achtervleugels schit-

terend goudgroen. Het donkere marginale gedeelte zoowel

van de voor- als van de achtervleugels is donkerbruinachtig

en niet zooals bij attenuata sterk met rood gemengd. Sub-

apikaal verloopt op de onderkant der voorvleugels een dui-

delijke witte band, de goudgroene teekening begrenzende.

De witte band op de achtervleugels is zeer breed, minstens

driemaal zoo breed als bij attenuata STGR. De witte anaal-

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 65

vlek op de onderzijde der achtervleugels is ook veel grooter.

Type o& in coll. VAN DELDEN, Kaioearo, Kangean, April

1932. Ook op P. Paliat waargenomen.

Bibasis sena subsp. palawana STGR.

Op Kangean zeldzaam waargenomen te Airkokkab en

Kaioearo.

Padraona gola subsp. taxzlus MAB.

Op Kangean gevangen te Airkokkab, Batoepoetih en Tam-

bajangan.

Taractrocera archias subsp. nigrolimbata SNELL.

Op Kangean te Batoepoethih gevangen. Ook op P. Sapoedi.

Parnara guttatus subsp. zutermedia PLöTZ,

Deze soort is op Kangean vrij zeldzaam. Ik ving ze te

Tambajangan.

Udaspes folus folus CR.

Op Kangean en omliggende eilanden is fo/us de gewoonste

Hesperide. Overal op beschaduwde boschwegen te vinden.

II. Beschrijving van nieuwe species, subspecies en aberraties

en vermelding van zeldzaamheden uit de collectie

van Delden te Soerabaja.

Na de publicatie over de vlinders van Kangean verzocht

de Heer VAN DELDEN mij, ook verder alles wat vermeldens-

waardig was uit zijn collectie te publiceeren. Ik voldeed

gaarne aan dit verzoek. Alles wat ik voor waard hield, in

mijn mededeeling te worden opgenomen, vermeld ik in

systematische volgorde.

I. PAPILIONIDAE.

Papilio aristeus CR. subsp. hermocrates FLDR. (= fado

FRUHST.).

De typische aristeus CR. komt voor op de eilanden Am-

boina en Ceram. De vertegenwoordiger der soort op Borneo,

Sumatra, Sumba en Timor, enz., is subsp. hermocrates FLDR.

Dr. JORDAN schrijft in ,,Seitz?”, dat kermiston van Java niet

bekend is.

66 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

In de coll. VAN DELDEN bevinden zich 2 99, gevangen

op de G. Kawi, Oost-Java, zoodat blijkt dat kermiston ook

op Java voorkomt.

Of het hier om een eigen subsp. gaat, kan ik niet zeker

beoordeelen, omdat ik slechts 2 QQ voor mij heb en tevens

door gebrek aan vergelijkmateriaal.

Pieridae.

Elodina Leefmansi spec. nov.

Apex der voorvleugels zwart. De costa eveneens zwart,

naar de basis uitloopende in een bruinachtige streep, die

bij de basis in de cel eindigt. Op de 2° en 3° radiaal is de

apicaalvlek naar inwaarts licht getand. Het overige deel der

voorvleugels geheel wit. Op de onderkant is de costa groen-

achtig bruin en de cel aan de basis geel.

De achtervleugels zijn aan de bovenzijde geheel wit. Aan

de onderkant langs de costa geel. Aan de onderkant ver-

toont het wit van alle vleugels een lichte parelmoerschijn.

De QQ dezer soort heb ik niet voor mij. Het type en

cotype do in de coll. VAN DELDEN, gevangen te Asemba-

goes, Oost-Java. Het genus Æ/odina, tot nu toe slechts be-

kend uit het Australische faunagebied en zijn uitloopers,

blijkt dus ook een vertegenwoordiger op Java te bezitten.

De vlinder is genoemd naar den Heer Dr. LEEFMANS, de |

bekende bioloog te Buitenzorg.

Delias albertisi OBTH.

Van deze zeldzame soort bevindt zich 1 exemplaar g in

de verzameling VAN DELDEN, uit boven Digoel, Ned. Nieuw-

Guinea, dat niet geheel aan de beschrijving van OBERTHÜR’S

type beantwoordt. De 5 kleine submarginale vlekken op de

voorvleugels ontbreken.

Delias belisama subsp. nakula GR. SM. ab. depicta FRUHST.

Onder een aantal gg uit Oost-Java vond ik er een uit

Besoeki (Wilis), 13.VI.’27, 3500 ft, behoorende tot de ab.

depicta FRUHST. In „Seitz”, vol. IX, blz. 132, spreekt schrij-

ver op deze plaats alleen maar van QQ. Deze aberratie komt

dus ook bij het voor. Buitengewoon zeldzaam.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 67

Prioneris autothisbe subsp. Branchii subsp. nov.

Deze nieuwe subsp. van Flores komt tamelijk veel over-

een met autothisbe subsp. orientalis FHRUST. van Oost-Java.

Verschilt hiervan door de grootere en vermeerderde lichte

vlekjes in het apikale gedeelte der voorvleugels. Op de

onderkant is het basale gedeelte van de achtervleugels niet

donkeroranje geel, doch overwegend wit met geel gemengd

en de submarginale vlekken wit. Ook de roode vlek aan

de basis minder duidelijk en kleiner.

Het type g' in de coll. VAN DELDEN.

Ixias reinwardtı javanensis subsp. nov.

Van de dichtstbij voorkomende /xzas reinwardti baliensis

FRUHST. verschilt deze subsp. aanmerkelijk.

Het 4 heeft de witte grondkleur van reznwardiz, doch

de oranje vlek op de voorvleugels is veel grooter en heeft

de uitbreiding zoo ongeveer als bij /xzas venilia, die ook op

Java voorkomt en reikt dus tot aan de zwarte marginale zone.

Het © lijkt zeer op het © van /xzas reinwardti baliensis

FRUHST. De grondkleur is wit, doch het is veel donkerder

dan het 9 Galiensis. De zwarte rand zoowel op de voor-

vleugels als op de achtervleugels is veel breeder, vooral op

de achtervleugels en de zwarte veeg in de cel der voor-

vleugels veel dikker. Geen oranje kleur op de voorvleugels.

Het type Jin de coll. VAN DELDEN, Asembagoes, Oost-Java.

Pareronia valeria subsp. sumbawana FRUHST.

In de coll. VAN DELDEN bevinden zich 1 “en 1 Q van

Singaradja, Bali, welke geheel met de afbeelding in „Seitz”

overeenkomen. FRUHSTORFER is niet geheel zeker omtrent

de patria van deze vorm. Door de in de verzameling VAN

DELDEN aanwezige exemplaren is dus de patria-aangave Bali

als juist te beschouwen.

Verder bevindt er zich in de collectie nog 1 Q dat de

lichte teekening sterk verdonkerd heeft. Deze aberratie noem

ik nigrescens ab. nov. 1 © type in de coll. VAN DELDEN van

Singaradja, Bali, 22.VIII.’29.

Danaidae.

Danais luzonensis FLDR.

Van deze Danazs-soort bevindt zich 1 g' in de collectie

68 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

uit Balangan, Oost-Borneo. Het exemplaar komt het meest

overeen met de subsp. praemacaristus FRUHST. uit Noord-

Borneo. Of er hier sprake kan zijn van een bepaalde subsp.,

kan ik op het oogenblik niet vaststellen.

Danais albata ZINCK. subsp. baliensis subsp. nov.

Grondkleur van het g' zoowel als van het © veel lichter

dan bij subsp. gia van Oost-Java. Aan de costa der voor-

vleugels 2 witte vlekjes in plaats van 3, zooals bij gziva.

Voorvleugels smaller met meer vooruitspringende apex. Witte

teekening iets verdonkerd en veel minder doorzichtig dan

bij gewa.

Het type g' in de coll. VAN DELDEN, Bali, VI.’21.

Hestia hypermnestra subsp. delta WESTW.

Van deze buitengewoon zeldzame subsp. bevindt zich I ¢

uit West-Java in de coll. VAN DELDEN.

Euploea malaijica subsp. hypanis FRUHST.

Ook deze op Java zoo zeldzame soort is in de collectie

met 2 dd vertegenwoordigd.

Euploea eleutho Quoy subsp. Coerti subsp. nov.

Subsp. Coerti is een groot eleutho-ras van het eiland Bali.

Verschilt van de tot nu toe meest Westelijk bekende subsp.

sacerdos BTLER. van Tenimber, in de eerste plaats door zijn

grootte. Verder doordat de witte mediane vlekken sterk ge-

reduceerd en bijna rond zijn en meer binnenwaarts geplaatst.

Bij sacerdos BTLR. zijn deze vlekken meer lang gerekt ovaal.

In grootte komt deze subsp. het meest overeen met eleuthe-

ria FRUHST., doch verschilt hiervan doordat de intermediane

vlekken der voorvleugels bij eleutherza een hoekige vorm

hebben. Het © gelijkt zeer op het g', doch de witte teeke-

ning is op alle vleugels iets uitgebreider.

Ik noem deze subsp. Coerti naar Dr. COERT, voorzitter

van de Nat. Hist. Vereeniging te Soerabaja.

Het type g' in de coll. VAN DELDEN, Den Paser, Bali,

9.11.’31.

Euploea corus subsp. pavettae ZINCK.

Van deze nog niet uit Oost-Java vermeldde soort bevindt

zich in de collectie een groote serie uit Banjoewangi en

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 69

Poppoh in het Zuider gebergte. Verder is er 1 exemplaar Q

uit West-Java en 2 99 van de subsp. defiguratus FRUHST.

uit Git-git, Bali.

Satyridae.

Ypthima jarba subsp. gangamela FRUHST.

Als nieuwe vindplaats kan voor deze soort Bali worden

opgegeven. I g' in de coll. VAN DELDEN, Bali, Juni 1921.

Lethe rohria subsp. borneensis subsp. nov.

Verschilt van mij voorliggende exemplaren van subsp.

enima FRUHST. van Sumatra, doordat de witte band op de

bovenkant der voorvleugels smaller is. Oogenteekening op

de achtervleugels sterk gereduceerd. Onderkant van alle

vleugels lichter.

Verschilt van subsp. godana van Java door de breedere

witte band der voorvleugels, sterk gereduceerde oogenteeke-

ning op de achtervleugels. Eveneens is de oogenteekening

op de onderzijde der voorvleugels sterk gereduceerd. De

onderkant van alle vleugels is bij godana FRUHST. donker

roodbruin en bij dorneensis veel lichter. Subsp. dorneenszs

staat tusschen exzma FRUHST. en godana FRUHST.

Het type & in de coll. VAN DELDEN uit Tamiang lajang,

Z.-Borneo, 13.VIll.21.

Nymphalidae.

Rhinopalpa polynice subsp. elpenzce FLDR.

Deze soort komt op Java zeer zeldzaam voor. Er bevindt

zich in de collectie I van Besoeki (Wilis) 3000 ft., 19.V.’21,

Oost-Java.

Stibochiona coresia coresıa HBN.

Er bevindt zich in de collectie VAN DELDEN I exemplaar

dezer soort uit Besoeki (Wilis) 3000 ft., Oost-Java. FRUH-

STORFER vermeldt de soort alleen uit West-Java, van de

G. Gede.

Neptis soma subsp. somaoides subsp. nov.

In de collectie bevindt er zich een groote serie van Veptss

soma van Java. De op Java voorkomende vorm is aanmer-

kelijk grooter dan de Meptis soma subsp. gononata BTLR.

70 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

van Sumatra. Ook de discoidale witte band op de achter-

vleugels is veel breeder.

Het type g' geétiketteerd: Kali Tapak Estate, Kawi, 21.1.’28,

in de collectie VAN DELDEN.

Pantoporia larymna subsp. larymna DBD.

FRUHSTORFER vermeldt de soort van de Wijnkoopsbaai en

bij Soekaboemi, beide in West-Java. Hij schrijft tevens, dat

de soort nog nooit in het Oosten van het eiland werd

waargenomen.

In de collectie VAN DELDEN bevinden zich 2 ex., I gen

ı:Q van Pappoh in het Zuidergebergte, Oost-Java, 14.VI.’29.

Tanaecia heliophila subsp. Vandeldeni subsp. nov.

Deze subsp. van Sabang, Sumatra, verschilt van de Zanaecia

heliophila FRUHST. doordat de witte interradiale teekening

in de anaalhoek der voorvleugels sterk door zwart is ge-

reduceerd. Verder zijn de witte driehoekige submarginale

vlekken op de voorvleugels zoo zeer donker bestoven dat

zij nagenoeg geheel verdwenen zijn.

Aan de onderkant zijn de voorvleugels bruinachtig geel

en de achtervleugels van dezelfde kleur en niet zooals bij

heliophila rood.

Het type g' in de collectie VAN DELDEN, Sabang, N. Su-

matra, 25411126:

Euthalia godarti subsp. javana FRUHST.

Van deze zoo buitengewoon zeldzame soort bevinden er

zich I en I Q in de collectie uit Poppoh, Zuidergebergte,

Oost-Java, resp. van 14.VI.’29 en 3.VI.’28.

Euthalia mahadeva mahadeva MOORE.

Ook deze uiterst zeldzame soort is in de collectie ver-

tegenwoordigd uit Oost-Java en wel door I & uit Poppoh,

Zuidergebergte, 14.VI.’29.

Euthalia aetion HEW.

In de collectie bevind zich 1 9 dezer zeer zeldzame

soort uit het Zuiden van Ned. Nieuw Guinea. Of dit tot een

bepaalde eigen subsp. behoort, kan ik niet beoordeelen, daar

ik geen g' voor mij heb en vergelijkmateriaal uit deze streken

mij absoluut ontbreekt.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. VAL

Dichorragia nesimachus subsp. mannus FRUHST.

Ook deze zeer zeldzame soort is vertegenwoordigd door

2 Jd van de G. Andjasmoro in Oost-Java.

Herona sumatrana sumatrana MOORE.

In de collectie VAN DELDEN bevinden zich 4 exemplaren

dezer zeer zeldzame soort uit Sabang, N.O. Sumatra.

Eriboea delphis subsp. cygnus R.& J.

Deze buitengewoon zeldzame soort werd gevangen op de

G. Halimoen in West-Java.

I g' en 2 QQ dezer fraaie soort in de collectie VAN DELDEN.

Charaxes harmodius subsp. harmodius FLDR.

Deze soort was nog niet vermeld uit Oost-Java. 1 g van

de G. Andjasmoro, Oost-Java, in de collectie VAN DELDEN.

Lycoenidae.

Voor de Lycaenidae is ook de volgorde en nomenclatuur

van ,,Seitz” gevolgd. Ik heb wel inzage gehad van de Lijst

van Javaansche Lycaenidae van Dr. TOXOPEUS. Daar ik echter

niet weet of deze al gepubliceerd is, heb ik mij overal maar

aan ,,Seitz” gehouden, daar mijne mededeelingen hoofdzakelijk

Lycaenidae van buiten Java betreffen.

Subfam. Geridinae.

Allotinus drumila MOORE.

In de collectie VAN DELDEN bevindt zich 1 9 dezer

soort uit Bandar Baroe, N.O. Sumatra.

Subfam. Lycaeninae.

Candalides harterti GR. SM.

Van deze soort zijn er 2 QQ in de collectie uit Boven-

Digoel, Zuid N. Guinea, Mei ’29.

Nacaduba angusta flumen FRUHST.

Van deze soort bevinden zich 2 go en 2 QQ in de

collectie VAN DELDEN uit Poppoh, Oost-Java, 11.XII.'27.

Zeldzaam.

Everes argiades PALL.

In de collectie zijn 3 go en 1 Q, uit Bisapoe, Zuid-

Celebes, III.’28. Of zij een nieuwe subsp. vormen, is wegens

72 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

gebrek aan vergelijkmateriaal niet uit te maken, doch het

is wel waarschijnlijk.

Everes polysperchinus FRUHST.

Ook bij deze soort, waarvan zich I g en 1 Q in de

collectie bevinden uit Zuid-Borneo (Batoe-Pangoeng) is zeer

moeilijk uit te maken of zij tot een nieuwe subsp. behoort,

daar ook hier vergelijkmateriaal ontbreekt. Ook hier is het

zeer waarschijnlijk wel het geval.

Tajuria kuhni subsp. regulus STGR.

Deze soort was nog niet uit Zuid-Celebes vermeld. In de

collectie VAN DELDEN bevinden zich 1 & en I Q uit Lom-

basang, Zuid-Celebes, resp. van g.III en 16.III.' 28.

Hypolycaena sipilus subsp. bella subsp. nov.

Exemplaren uit Poppoh, Oost-Java, die tot deze nieuwe

subsp. behooren, verschillen aanmerkelijk van de tot nu toe

beschreven vormen.

De grondkleur van het & is donker zwartachtig bruin.

Het lichtgekleurde gedeelte in de anaalhoek der achter-

vleugels is lichtblauw; lichter dan bij exemplaren van rhoda-

nus FRUHST. van Celebes en ook iets uitgebreider. Verschilt

dus hierin van typische exemplaren van de Molukken, waar

deze lichtblauwe plek gereduceerd is. Verschilt van de vorm

van Lombok (capella FRUHST.), waar deze blauwe vlek door

een zwarte submarginale band doorloopen wordt. Het zwarte

vlekje in de anale hoek der achtervleugels is bij della steeds

oranjegeel gekernd.

De onderkant van alle vleugels is witachtig grijs. De sub-

marginale zone is zeer licht en steekt weinig van de grond-

kleur af. De submarginale teekening is op de achtervleugels

heel fijn en bruinachtig grijs. De verdere lijnenteekening

zoowel op de voor- als de achtervleugels scherp afgeteekend

en licht oranjegeel van kleur.

Het Q heeft op de bovenkant de lichte vlekken in de

anale hoek der achtervleugels blauwachtig zuiver wit, niet

zwart bestoven en zeer duidelijk.

Het type g' Poppoh, Oost-Java, 15.VI.’29, in de coll. VAN

DELDEN.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 73

Hesperidae.

Satarupa dirae MR.

In ,,Seitz wordt wel over een subsp. dezer soort van

Sumatra gesproken, doch zonder deze een naam te geven.

Ook in de collectie VAN DELDEN bevindt zich 1 9 dezer

subsp. uit Fort de Kock, West-Sumatra. Bij dit exemplaar

zijn de hyaline vlekken in het midden der voorvleugels sterk

gereduceerd en is de witte band op de achtervleugels veel

smaller dan bij stukken van Java. Vergelijk-materiaal uit

Borneo heb ik niet. Daar ik geen g'g' ter beschikking heb

en slechts 1 Q, wil ik vooralsnog geen nieuwe naam hier-

voor opstellen.

Tagiades obscurus subsp. tenimberanus subsp. nov.

De hyaline vlekken in het discale gedeelte der voorvleu-

gels goed ontwikkeld. Het anale gedeelte der achtervleugels

breed wit.

Op de onderzijde zijn de achtervleugels bijna geheel zui-

ver wit, aan de costa bruinzwart en de submarginale vlekken

sterk gereduceerd.

Het type g' in de coll. VAN DELDEN, Saumlaki, Tenimber,

Behr, 20.

Tagiades menanto subsp. javanus subsp. nov.

In de coll. VAN DELDEN bevinden zich 4 exempl. oo dezer

subsp. uit Oost-Java.

Voorvleugels donkerbruin. Subapikaal 3 kleine hyaline

puntjes. In het discale gedeelte een rij zwarte vlekken.

Achtervleugels zijn in het anale gedeelte breed wit. Daarin

zijn op het uiteinde der aderen drie dikke zwarte punten.

Het verdere gedeelte is donkerbruin met subapikaal een rij

zwarte punten.

De onderzijde der voorvleugels is minder donker dan de

bovenkant met submarginaal een lichte band.

Het anale gedeelte der achtervleugels is op de onder-

zijde wit, de costa donkerbruin en het verdere gedeelte

lichtblauw.

Het type g' in de coll. van DELDEN, Kali Tapak Estate,

G. Kawi, 2500 ft., 30.VI.’28, Oost-Java.

74 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

Hasora schönherr subsp. sumatranus subsp. nov.

Twee exemplaren in de coll. VAN DELDEN, uit Z.W-Sumatra,

zien er anders uit dan exemplaren van Java. De subapikale

vlekjes hebben een uitbreiding zooals bij chuza HEW. uit

Borneo. De gele band staat wat breedte betreft tusschen

chusa HEW. van Borneo en crzdatta FRUHST. van Nias in.

Het type g' in de coll. VAN DELDEN, Lebong Soelit, Z.W.-

Sumatra ar IV 18:

Hidari irava MR.

In de coll. VAN DELDEN is een exemplaar Q uit Pinoeli,

Zuid-Borneo, 1.IV.'30. Nog niet van daar vermeld.

II.

Papilio aristolochiae F. subsp. Aphrodite subsp. nov.

Dit mooie ras van Papilio aristolochiae F. verschilt aan-

merkelijk van autiphus F. van Sumatra. Antiphus F. mist

de discale vlekkenrij op de achtervleugels, die bij aphrodite

zeer geprononceerd en zeer breed is. De subsp. antzphus is

ook kleiner. Bij aphrodite zijn de roode submarginale vlekken

op de achtervleugels zeer groot en weinig zwart bestoven.

Deze vlekken zijn ook op de onderzijde zeer groot en duide-

lyk. Bij de ab. atavus FRUHST. van antiphus blijft de discale

witte vlekkenrij steeds veel smaller en de submarginale

vlekken steeds veel kleiner. Verschilt verder van asterzs

ROTHSCH. van Malakka doordat de 1° discale vlek nooit

afwezig en altijd groot en breed voorhanden is.

Het © is vrij veel grooter dan het 4, de submarginale

roode vlekken op de achtervleugels minder donker bestoven

en grooter.

De type en cotypen in de coll. VAN DELDEN, van Sabang,

Poeloe Weh.

Papilio macareus ab. confluens aberr. nov.

In een zending uit West-Java bevond zich een j van

Papilio macareus macareus GODT., dat van normaal getee-

kende gg afwijkt.

De witte strepen tusschen de sub- en 1° mediane-ader en

tusschen de 1° en 2° mediane-ader zijn samengevloeid met

de witte stippen in het submarginale gedeelte der voor-

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 75

vleugels, Deze zijn veel grooter dan bij normale exemplaren.

Ook op de achtervieugels zijn de discale strepen met de

submarginale vlekken veel forscher dan bij typische gg.

Het type van Palabuan, West-Java, in de coll. v. DELDEN.

Tevens bevindt er zich in de verzameling een © van maca-

reus GODT., hehoorende tot de vorm masformzs LATHY uit

Gondang Tapen, Residentie Kediri, O.-Java, 9.XI.’27.

Delias poecila VOLLH. subsp. Güntheri subsp. nov.

Bij het g* is de apex op den bovenkant der voorvleugels

breeder zwart dan bij poeczla VOLLH. De zich daarin bevin-

dende witte vlekken grooter en meer langwerpig gevormd.

Verschilt hierin ook van poecila subsp. edela FRUHST. van Obi.

De witte vlekken in de zwarte marginale band der achter-

vleugels ook grooter.

Op de onderkant is de apex der voorvleugels breed zwart,

veel uitgebreider dan aan den bovenkant. De zich daarin

bevindende vlekken weer grooter dan bij poecila subsp. edela

FRUHST. Aan de basis veel minder geel dan bij poecz/a VOLLH.

en edela FRUHST., en sterk donker bestoven.

De zwarte marginale band der achtervleugels is zeer breed

en veel uitgebreider dan bij poeczla VOLLH. en edela FRUHST.

Aan de onderkant is de breede zwarte band der achter-

vleugels uitgebreider dan op de bovenkant. De zich daarin

bevindende roode vlekken zijn smaller en langgerekter dan

bij poectla en edela FRUHST. De basis is breed geel tegen

het anale gedeelte oranje. Deze oranje kleur neemt een veel

grootere plaats in dan bij edela FRUHST. Tusschen de gele

kleur aan de basis en de zwarte marginale band bevindt

zich nog een smalle strook van de witte grondkleur. Deze

laatste kan breeder of smaller zijn, al naarmate de gele kleur

aan de basis aan uitbreiding wint of verliest, daar deze niet

constant is. De uitbreiding van de zwarte band is steeds gelijk.

Het hiertoe behoorende © heeft een zeer breede zwarte

apex der voorvleugels, waarin zich vijf gele vlekjes bevinden.

Deze zwarte kleur strekt zich uit tot ver over de apex van

de cel. Het verdere gedeelte der voorvleugels lichtgrijs, aan

de apex der cel een klein geel vlekje.

De achtervleugels vertoonen een zeer breede zwarte rand,

76 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

die zich eveneens tot over de apex van de cel uitstrekt.

Het basale gedeelte is donkerbruin grijs. In de zwarte mar-

ginale band 6 gele vlekken.

Aan de onderkant bevinden zich in het zwarte apikale

gedeelte der voorvleugels 6 gele vlekken en aan de apex

van de cel evenals aan de bovenkant een klein geel vlekje.

De zwarte apikaalvlek strekt zich tot iets over de mediane

ader uit. Van hieraf is het anale gedeelte wit en het basale

gedeelte geel. |

De achtervleugels hebben ook aan de onderkant een breede

zwarte band, waarin zich roode vlekken bevinden, die even-

zoo geordend zijn als bij het & en eveneens aan de boven-

kant doorschijnend, doch minder sterk. Het basale gedeelte

is geel tegen het anale gedeelte en aan de costa donkerder,

doch niet oranje.

De type en cotypen in de coll. VAN DELDEN, Halma-

heira (Patani).

Delias egtalea egialea CR.

Van deze hoofdzakelijk uit West-Java en van Bawean be-

kende soort ving de Heer WAHR eenige jaren geleden een

exemplaar te Kediri, Oost-Java, maar de soort is daar sedert-

dien niet meer waargenomen,

Appias adah subsp. saumlakiana subsp. nov.

Het © dezer subspecies heeft de costa en de apex der

voorvleugels breed zwart. Deze teekening zet zich aan den

rand der vleugels voort, wordt tegen het anale gedeelte zeer

smal en diep ingesneden door de witte grondkleur. De basis

is sterk zwart bestoven.

De achtervleugels zijn zeer breed zwart gerand.

Op de onderkant der voorvleugels missen de exemplaren

van Tenimber de witte vlekken in de zwarte apikale tee-

kening.

De achtervleugels zijn ook op de onderkant breed zwart

gerand. De costa en het basale gedeelte geel, een klein

gedeelte der witte grondkleur insluitend, tegen het anale

gedeelte oranje.

Ixtas ludekingi subsp. Wahri subsp. nov.

Tusschen /xzas ludekingt VOLLENH. van West-Sumatra en

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE, Gf

de subsp. Wahri van Sabang, Poeloe-Weh, zijn zeer groote

verschillen te constateeren.

De subsp. Wahr: is veel gedrongener en heeft een veel

rondere vleugelvorm. De zwarte apikale teekening der voor-

vleugels is veel breeder, bedekt bijna de geheele cel en

loopt in het anale gedeelte veel breeder uit. De oranjevlek

is tegen het anale gedeelte veel meer spits uitloopend. De

zwarte band der achtervleugels eveneens veel breeder dan

bij typische /udekinge VOLLENH.

De onderkant verschilt ook aanmerkelijk, De subsp. Wahri

mist alle bruine vlekkenteekening, zoowel op de voor- als op

de achtervleugels, ook de groote bruine vlek in de anale

hoek der voorvleugels. Grondkleur donkerder geel en meer

zwart gesprenkeld.

De verschillen tusschen de QQ zijn ook zeer groot. Het

Q van de subsp. Wakrz heeft de zwarte apikale teekening

uitgebreider. De zwarte celstreep hangt samen met de zwarte

apikale teekening die tegen de anale hoek der vleugels veel

breeder uitloopt dan bij © /udekingi VOLLENH. Tevens is de

geheele cel der voorvleugels zwart, terwijl deze bij het 9

ludekingi wit is. De breede samenhangende apikale teeke-

ning sluit een zeer smalle band in van een donkere oranje-

gele kleur, die niet samenhangend is en gedeeltelijk in

vlekken opgelost. De zwarte band op de achtervleugels

breeder.

Aan de onderkant is het Q der subsp. Wahr: donkerder

geel en zwarter gesprenkeld. De bruine vlekkenteekening

sterker, op de achtervleugels een samenhangende band

vormend.

De type en cotypen in de coll. v. DELDEN van Sabang,

Poeloe Weh.

Ixias balice balice BDV.

Deze soort komt ook in Oost-Java voor en wel in Poppoh

in het Zuidergebergte, Oost-Java. Er bevinden zich 2 44

in de coll. VAN DELDEN te Soerabaja en 1 Q in de coll.

WAHR te Kediri.

Terias gracilis spec. nov.

Een kleine species. Vleugelspanning 20—23 mm. Behoort

78 * J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

volgens de androconién thuis in de venata-laeta-groep. Vleu-

gelvorm rond. Grondkleur mooi zwavelgeel. Apex der voor-

vleugels breed fluweelachtig zwart. Deze zwarte teekening

eindigt bij de 1° mediane ader en vormt zoowel op de eerste

als op de tweede mediaan een spitse insnijding in de gele

grondkleur.

Achtervleugels met een heel fijn marginaallijntje met fijne

zwarte stipjes op de uiteinden der aderen.

Op de onderkant der voorvleugels ontbreekt alle teeke-

ning, met uitzondering van een klein zwart stipje aan het

uiteinde der cel.

Op de onderkant der achtervleugels bevindt zich aan het

einde van de cel een langwerpige cirkelvormige teekening

en aan de basis twee onder elkaar liggende ronde kringe-

tjes, die altijd aanwezig zijn.

Het 9 gelijkt wat teekening betreft precies op het 4, doch

de grondkleur is veel lichter geel.

De type en cotypen in de coli. v. DELDEN, Soerabaja,

v1.1932.

Danaida affinis subsp. artenice CR.

De bewerking van deze soort is in ,,Seitz”; pag. 200 en

201 absoluut onduidelijk en onjuist.

FRUHSTORFER neemt als de lokale vorm van Java artenice

CR. aan en zegt dat dit ras alle witte discale teekening in

de achtervleugels mist. Er komen echter op Java, zooals

PIEPERS in zijn werk “The Rhopalocera of Java”, bladz. 33,

terecht opmerkt, zoowel exemplaren voor met weinig als

met veel wit in het discale gedeelte der achtervleugels.

PIEPERS noemt deze laatste vorm abigar ESCH. Daar de naam

abigar ESCH. reeds gebruikt is voor de subspecies van

affinis van de Philippijnen, zoo brengt dit slechts verwarring.

Mij dus houdende aan FRUHSTORFER in ,,Seitz”, die arte-

nice CR, dus de vorm, die alle witte kleur in het discale

gedeelte van de achtervleugels mist, als de lokale vorm van

Java aanneemt, benoem ik de twee vormen die een witte

kleur in het discale gedeelte der achtervleugels vertoonen,

en wel de aberr. Piepersi ab. nov. met weinig en de ab.

Snelleni ab. nov. met veel wit,

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 79

De subsp. Lawzenszs FRUHST. dient mijns inziens te ver-

vallen, daar affinis, zooals FRUHSTORFER terecht opmerkt,

slechts aan de kust voorkomt en meestal in mangroven-

bosch wordt aangetroffen. Ik zelf heb op den Ardjoeno en

de Wilis verzameld en daar nooit een Danazda affinis aan-

getroffen. Verder heb ik de beschikking over een enorm

materiaal van de Kawi, maar D. affinis is ook daar niet

bij. Daarom ben ik er van overtuigd, dat hier een vergissing

in de vindplaatsaangave heeft plaatsgevonden.

Toen ik het materiaal van de Kangean-Archipel bewerkte,

merkte ik reeds verschillen op tusschen de affinis-vorm van

de eilanden Kangean en Saor en de vorm arzenzce van Java,

doch daar ik toen over te weinig materiaal beschikte, wilde

ik die vorm niet beschrijven en noemde die toen affmis

subsp. artenice CR. f. abigar, in overeenstemming met PIEPERS

in „The Rhopalocera of Java”. Daar ik sindsdien de beschik-

king over meer materiaal heb gekregen en er daardoor nu

beter over kan oordeelen, wil ik thans de affinis van Kan-

gean nieuw beschrijven.

De exemplaren van Danazda affinis van de eilanden Kan-

gean en Saor, die ik voor mij heb, bezitten op de voor vleu-

gels een zeer smalle witte band en wel half zoo breed als

bij exemplaren van Java en vormen dus een tegenstelling

met exemplaren van Bawean, subsp. fulzgznosa HAG., die

een zeer breede witte band op de voorvleugels hebben,

Verder verschilt deze nieuwe subsp. van subsp. fulzgznosa

HAG. doordat de achtervleugels zwartachtig zijn en niet van

een lichtbruine kleur.

Ik noem deze nieuwe subsp. van de Kangean-Archipel

subsp. Vandeldeni subsp. nov. Alle exemplaren van de Kan-

gean-eilanden hebben een wit discaal gedeelte der achter-

vleugels. Het 9 komt geheel met het x overeen.

De type en cotypen in de coll. vAN DELDEN van de

eilanden Kangean en Saor.

Euploea distanti MOORE subsp. sabangana subsp. nov.

Van de witte vlekken op de voorvleugels zijn slechts de

subapikaal gelegene van normale grootte, zooals bij distant?

MOORE van Sumatra. Alle verdere vlekken tegen het anale

80 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

gedeelte der voorvleugels tot kleine witte stipjes gereduceerd

en bij enkele exemplaren geheel ontbrekend.

De marginale stippenrij zoowel op de voor- als op de

achtervleugels sterk gereduceerd. De sexuaal-strepen ont-

breken bij exemplaren van Sabang nooit, zooals dit wel

eens het geval is bij dzstant2 MOORE van Sumatra.

De QQ zijn van dezelfde kleur en vlekking als de gd.

De type en cotypen in de coll. VAN DELDEN: Sabang,

Poeloe Weh.

Elymnias panthera subsp. Winkleri subsp. nov.

Deze nieuwe subsp. van £. Zanthera F. verschilt zoowel

van de typische £. panthera F. als van de Sumatra vorm.

Het & vertoont in de lichte submarginale band der voor-

vleugels een witte subapikaalvlek. Op de achtervleugels is de

witte submarginale band zeer duidelijk veel minder donker

bestoven dan bij panthera F., doch veel smaller. Ocelli

daarin zeer klein.

Het Q mist de lichte submarginale vlekkenrij, en heeft

daarvoor een korte witte band in het subapikale gedeelte

der voorvleugels.

Op de achtervleugels is de lichte submarginale band zeer

breed, doch sterk donker bestoven en niet duidelijk be-

grensd. De ocelli daarin zeer klein.

QQ van Sumatra hebben over de geheele voorvleugel een

witachtige breede submarginale band. Ook op de achter-

vleugels is de witte submarginale band zeer breed, niet

donker bestoven en scherp begrensd. Verschilt ook van

enganica DOH. door het voorhanden zijn van het lichtere

subapikale gedeelte der voorvleugels.

De type en cotypen in de coll. VAN DELDEN: Sabang,

Poeloe Weh.

Cethosia chrysippe subsp. koridana subsp. nov.

Op de Schouten-eilanden treffen wij Cethosta chrysippe F.

in zeer afwijkende vorm aan.

Op de bovenkant der voorvleugels is de witte discale band

veel breeder dan b.v. bij exemplaren van Nieuw-Guinea. Het

basale gedeelte van alle vleugels is niet helder roodbruin,

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 81

doch van een doffe donkerbruine kleur. De submarginale

stippenrij zeer onduidelijk.

Op de onderkant is alle teekening forsch en duidelijk.

Het basale gedeelte der voorvleugels licht roodbruin.

Op de achtervleugels zijn de hartvormige vlekken zeer

langgerekt en veel meer witachtig gerand dan bij exem-

plaren van Nieuw-Guinea.

Het type & van Korida, Schouteneilanden, in de coll.

VAN DELDEN.

Precis orithya L.

De subsp. minagara FRUHST. komt voor op West- en Oost-

Java. Op Bali treft men ook nog de subsp. mznagara FRUHST.

aan. Opvallend is het dat de 4 van Bali in de coll. VAN

DELDEN alle de roode dwarsstrepen in de cel missen. Exem-

plaren van de eilanden Sapoedi, Raäs en Kangean staan

evenals de subsp. baweana FRUHST. tusschen de subsp. mzna-

gara en de subsp. mevarza van Lombok in, doch komen

daarmee niet geheel overeen.

Tevens is er in de coll. VAN DELDEN I & van Soerabaja,

VI.’ 32, dat precies gelijkt op exemplaren van Sapoedi, Raäs

en Kangean.

Precis villida F.

In mijn vorig artikel vermeldde ik reeds kort de vangst

van Precis villida F. op het eiland Raäs en tevens de vangst

van deze soort bij Soerabaja. De vangst op Java van deze

eigenlijk in Australie thuisbehoorende soort, die hier op Java

eens door HORSFIELD werd gevangen en sedert niet meer,

is zeer interessant.

De vindplaatsen op Raäs en bij Soerabaja zijn in de laag-

vlakte gelegen op slechts zeer geringe hoogte boven de

zeespiegel. De soort verkiest zeer droge onvruchtbare gron-

den. Thans werd de soort ook te Trawas op de Ardjoeno-

helling in Oost-Java gevangen op een hoogte van circa

2000 voet. Het zal nu interessant zijn om te ontdekken

tot op welke hoogte de soort nog te vinden is. Thans de

beschikking hebbende over een vrij groot materiaal dezer

soort, wil ik daarover verder nog het een en ander mede-

deelen.

82 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS VAN

De op Java voorkomende vorm benoem ik soerabajana

subsp. nov. |

De lichtroode band die de oogvlekken op de voorvleugels

insluit is breeder en nooit zoo sterk ingesneden door de

witte subapikale teekening als bij vellda villida F. Ook de

oogvlekken op de achtervleugels zijn steeds ingesloten door

een breedere roode band die tusschen de oogen wel iets

smaller wordt, maar nooit op die manier wordt ingesneden

als bij de typische villida F. en dus breed confluent is. De

subsp. soerabajana vertoont veel neiging tot het vormen van

een: blauwgekernd bijoog onder de bovenste oogvlek der

achtervleugels.

‚Bij exemplaren uit de laagvlakte en uit het gebergte van

Oost-Java valt geen verschil te constateeren.

De villida van Raäs verschilt van soerabajana en vertoont

zich aldaar in een zeer kleine vorm. De roode banden waarin

zich de oogvlekken bevinden, zijn sterk gereduceerd, dus

smaller dan bij vzllida soerabajana, maar ook confluent. Alle

oogen zoowel op de voor- als op de achtervleugels zeer

klein. Deze subsp. noem ik ketoepatana subsp. nov., naar de

hoofdplaats van het eiland Raäs, Ketoepat.

Bij exemplaren uit Nieuw-Guinea daarentegen is de rood-

achtige band, waarin de oogen liggen, opgelost in drie cirkel-

vormige breed zwart gerande vlekken, waarvan de twee die

de oogvlekken insluiten, door een zeer zwakrood lijntje

verbonden zijn, terwijl het derde zich in de anale hoek

bevindende roode, zwartgerande cirkelvormige vlekje geheel

vrij staat. Dit is de subsp. papoeana subsp. nov.

De typen zoowel van soerabajana uit de omgeving van

Soerabaja als van ketoepatana van het eiland Raäs en van

papoeana uit Nieuw-Guinea, in de coll. VAN DELDEN, te

Soerabaja.

Villida schijnt op Java uiterst lokaal te zijn en maar op

zeer weinig plaatsen voor te komen. De diertjes zijn erg

schuw en vliegen spoedig op, doch gaan dadelijk iets verder

weer zitten. Waar ik de soort vond, trof ik haar steeds aan

in gezelschap van Preczs orithya L. Beide soorten schijnen

een voorliefde te hebben voor droge onvruchtbare terreinen.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIE. 83

Euthalia merta subsp. karina subsp. nov.

By vergelijking van deze nieuwe subsp. met pseudomerta

FRUHST. van Sumatra en de subsp. prisca FRUHST. van

Banka vallen volgende in ’t oog loopende verschillen te

constateeren.

Het g' verschilt in de eerste plaats van pseudomerta FRUHST.,

doordat zoowel de distale als de proximale zwarte band op

de voorvleugels veel breeder zijn. De witte discale teekening

is duidelijker en minder donker bestoven dan bij pseudo-

merta FRUHST., doch vormt aan de costa geen boog, daar

de meest tegen de apex gelegen vlekken voor het grootste

deel ontbreken. Ook op de achtervleugels is de zwarte dis-

cale band veel breeder en de submarginale stippenrij bestaat

uit veel forschere stippen. Ook van prisca FRUHST. verschilt

de subsp. Karina door versterkte donkere teekening aller

vleugels.

Aan den onderkant verschilt de subsp. karina ook aan-

merkelijk van pseudomerta FRUHST., doordat de grondkleur

van alle vleugels olijfgroen is en bij pseudomerta lichtbruin.

Het marginale gedeelte der voorvleugels is prachtig lichtblauw.

By pseudomerta is slechts een vlekje dezer kleur aan de apex

voorhanden. De zwarte vlekkenrij is dikker; de proximaal

daarvan gelegen vlekken witter en tevens grooter.

Ook op de onderkant der achtervleugels is de zwarte

submarginale vlekkenrij veel sterker uit grootere vlekken

bestaande.

Het 9 van de subsp. karina is donkerder dan het © van

pseudomerta FRUHST., heeft alle zwarte teekening zoowel op

de voor- als op de achtervleugels duidelijker en het basale

gedeelte van alle vleugels verdonkerd, scherp afgescheiden

van het lichtere marginale gedeelte. Bij het 9 van pseudo-

merta daarentegen is de grondkleur van alle vleugels lichter

bruin zonder donker basaal gedeelte.

Aan de onderkant der voorvleugels toont het Q van subsp.

karina en blauwachtig wit marginaal gedeelte, Deze lichte

band strekt zich ook op de apex der achtervleugels uit.

Grondkleur van alle vleugels donkerder, de zwarte teekening

sterker. Op de voorvleugels zijn de discale vlekken zeer groot

en lichter wit dan bij pseudomerta FRUHST.

84 J. P. A. KALIS, BIIDRAGE TOT DE KENNIS VAN

Het 9 van subsp. £arina verschilt van het © van subsp.

prisca FRUHST. van Banka door het ontbreken van een wit-

achtig marginaal gedeelte op de bovenkant aller vleugels

en doordat de witte discale ner op de voorvleugels

minder breed is.

De type en cotypen in de coll. VAN DELDEN, Sabang,

Poeloe Weh.

Chilades roemli spec. nov.

De grondkleur van deze nieuwe Chzlades is roodachtig

bruin met lila weerschijn. Het basale gedeelte van alle vleu-

gels blauw. Voor- en achtervleugels met zwarte rand, die

op de voorvleugels tegen de costa breeder wordt en op de

achtervleugels gelijkmatig verloopt. Franje wit. In de anale

hoek der achtervleugels bevinden zich 2 zwarte vlekjes, gevormd

door het doorschijnen der oogvlekjes op de onderkant.

De onderkant der voorvleugels is lichtbruin en in het mar-

ginale gedeelte grijsachtig. In het submarginale gedeelte een

reeks wazige vlekjes proximaal begeleid door boogjes. In

het distale gedeelte een bandachtige teekening gevormd door

naar elkaar toegekeerde witte boogjes. In de cel is een cel-

vlekje gevormd door dezelfde boogjes.

De achtervleugels zijn bruinachtig grijs, aan de basis groen-

achtig blauw bestoven. Hier dezelfde door witte boogjes ge-

vormde bandachtige teekening als op de voorvleugels. Van

de drie aldus gevormde banden verloopt de distale parallel

met de vleugelrand van de costa tot de anaalhoek. De aan

de basis gelegene verloopt eveneens over de geheele vleugel-

breedte, terwijl de middelste slechts tot het midden van de

vleugel reikt. In het submarginale gedeelte bevindt zich

een rij driehoekige donkere: vlekjes, door hoekige lijntjes

begeleid. In het anale gedeelte bevinden zich twee kool-

zwarte, geelgerande, gelijkvormige ronde oogvlekjes met een

groenachtigblauwe, glanzende metaalachtige kern. Vleugel-

spanning I5—I7 mm.

Het Q heeft precies dezelfde kleur en teekening als het

d' en verschilt daarvan ook niet in grootte. Over ’t algemeen

is wel de zwarte rand der voorvleugels bij het Q iets breeder

en donkerder. Ook aan de onderkant der vleugels is er geen

verschil tusschen SG‘ en 9 te constateeren.

DE LEPIDOPTERA RHOPALOCERA VAN NED.-INDIÉ. 85

De type en cotypen in de coll. v. DELDEN, Djoengo,

G. Andjasmoro VII en VIII, 1932, KALIS leg.

Het vlindertje vliegt zeer laag bij den grond en blijft steeds

op een plekje van slechts eenige vierkante meters groot. Is

dus zeer lokaal. In de geheele omgeving van Djoengo, waar

ik geruimen tijd verzamelde, vond ik het diertje slechts op

dit eene kleine plaatsje.

Marmessus ravindra ravindra HORSF. en de subsp. medul-

lia FRUHST. en dalina FRUHST.

Bij de bestudeering van een groote serie van Marmessus

ravindra van Oost-Java en deze vergelijkende met uit West-

Java ontvangen exemplaren viel mij het volgende op.

Beschikkende over een groote serie uit verschillende plaat-

sen en van verschillende maanden, bleek mij, dat exemplaren

uit de maanden IV, V en VI gedeeltelijk behooren tot

medullia FRUHST., beschreven als de lokale vorm van Oost-

Java en gedeeltelijk tot de subsp. dalina FRUHST., beschreven

als de lokale vorm van Bali. Alle exemplaren uit de maanden

IV, V en VI hebben dus een meer of minder sterk geredu-

ceerde blauwe kleur der achtervleugels. Bij exemplaren uit

de Vile maand vindt men zoowel exemplaren overeenkomende

met dalina FRUHST. als met de typische ravindra ravrindra

van West-Java. Bij exemplaren uit de maanden VIII, IX,

XII en II, III treft men slechts typische ravindra ravindra

HORSF. aan. In de maanden IV, V en VI vindt men dus de

blauwe teekening het sterkst gereduceerd. In de maand VII

zijn er dus exemplaren met half gereduceerde blauwe teeke-

ning en normale ravindra ravindra HORSF.

De eigenlijke lokale vorm van Oost-Java, medullia FRUHST.,

is in de serie slechts met 2 exemplaren vertegenwoordigd, dus

het minst van alle in aantal, de vorm overeenkomende met

balina met 5 en ravindra ravindra HORSF. met 8 exemplaren.

In ieder geval komen medullia, balina en de typische

ravindra hier in Oost-Java naast elkaar voor en kunnen dus

in geen geval als typische lokale vormen van ravindra

beschouwd worden. De benoeming van de beide vormen

medullia FRUHST. en balina FRUHST. zal wel ontstaan zijn door

het feit dat FRUHSTORFER over te weinig materiaal beschikte.

86 J. P. A. KALIS, BIJDRAGE TOT DE KENNIS ENZ.

Op geheel Java zoowel als op Bali vindt men de typische

ravindra ravindra HORSF. met de individueele aberraties

met meer of minder gereduceerd blauw. Ook PIEPERS “The

Rhopalocera of Java”, Lycaenidae, blz. 104, zegt dat hij geen

verschil kan ontdekken tusschen exemplaren uit West- en

Oost-Java en dat men gg aantreft waar het blauw op de

achtervleugels sterk gereduceerd is. Dr. TOXOPEUS echter

vermeldt in zijn lijst van Javaansche lycaenidae de subsp.

medullia FRUHST. van Oost-Java.

De namen medullia FRUHST. en Galina FRUHST. dienen

dus te vervailen als de namen van twee lokale vormen die

in werkelijkheid niet bestaan. Ik stel dus voor de naam

medullia FRUHST. te behouden voor de aberratie met de ge-

ringste blauwe kleur in de achtervleugels. Voor de overgangs-

vorm van ravindra ravindra HORSF. tot de ab. medullia FRUHST.

zou ik de naam dalzna niet willen gebruiken omdat die de

aanwijzing van een bepaalde lokaliteit inhoudt en dus voor

een individueele aberratie niet te gebruiken is. Ik noem

deze laatste ab. transiens ab. nov.

Het spreekt wel vanzelf dat men om zulke kwesties goed

te kunnen beoordeelen over groote series van eenzelfde soort

moet kunnen beschikken. Tevens moet ieder stuk op de

nauwkeurigste wijze geétiketteerd zijn, ook met de opgave van

de hoogte. Het nut hiervan wordt nog lang niet door alle

verzamelaars ingezien. In tegenstelling daarmee bevat de

collectie VAN DELDEN zeer groote series van iedere species

en is ieder exemplaar van een zeer nauwkeurige vindplaats-,

datum- en hoogteopgave voorzien, zoodat deze collectie

van buitengewoon groote wetenschappelijke waarde is en het

een genoegen is om met het voorhanden materiaal te werken

daar er nooit twijfel behoeft te bestaan aan de nauwkeurig-

heid der zich op de etiketten bevindende opgaven.

Sedert mijn publicatie over de vlinders van Kangean ont-

ving ik nog van daar: Mycalests janardana MOORE. Deze

behoort tot de typische vorm van Java en Bali. Dit ter

completeering van mijn bewerking van de Fauna van de

Kangean-eilanden.

Aanteekeningen omtrent

Nederlandsche Microlepidoptera

door

Dr. H. J. LYCKLAMA à NIJEHOLT.

: Sedert de in deel LXXII, 1929, beschreven soorten zijn

weder zestien microlepidoptera, nieuw voor de Nederlandsche

fauna, bekend geworden, terwijl één, Zalaeporia guenei Z. moet

vervallen; zoodat nu 1018 soorten als inlandsch bekend zijn.

Terwijl enkele als varieteit beschreven waren en andere

alleen in Zuid-Limburg gevangen zijn, blijft er nog een groot

gedeelte over, dat midden in het land is gevangen, zoodat

het wel hoe langer hoe duidelijker blijkt, dat ons land in

dit opzicht nog lang niet voldoende doorzocht is.

De beschrijving der nieuwe soorten volgt hier:

p. 159

A. Met duidelijke dwarslijnen.

Leemgeel, achtervleugels zwartgrijs . . . 1. s¢nuella

B. Zonder duidelijke dwarslijnen.

I. Eerste donkere stip op ader 1 niet verder van ded vleu-

gelwortel dan de eerste stip op de middenader.

a. 13—19 mM.

b. Met ader 5 der voorvleugels.

| c. Eerste donkere stip op ader 1 juist onder

de eerste donkere stip op de middenader.

d. Stippen als lijntjes, tweede dwarslijn

zeer schuin, staarthoek der voorvleu-

gels afgerond. Leemgeel . 2. cretacella

dd. Stippen rond, klein, tweede dwarslijn

weinig schuin, staarthoek der voor-

vleugels weinig afgerond. Grijs.

5. saxicola

88 DR. H. J. LYCKLAMA a NIJEHOLT,

cc. Eerste donkere stip op ader 1 duidelijk

verder wortelwaarts dan de eerste stip op

de middenader © 2) u 2 zan bella

bb. Ader 5 der voorvleugels ontbrekende

. 6. snellenella

aa, 23-—-25 mM. ah. . + 3. nebulella

II. Eerste donkere stip op ader 1 ee van den vleugel-

wortel dan de eerste stip op de middenader .

6. binaevella

Borsa sbb-ce: p. 354

ddd. Metaallijnen der zwartbruine, door vele dunne gele

dwarslijnen doorsneden voorvleugels, dik — zeer licht

goud of zilver. De middellijn onderaan ongedeeld,

met de op haar volgende parallel. Schild zonder

oranje beschubbing. Franjelijn onder de punt niet :

licht doorsneden. Palpen lichtgrijs. 87. a. junzperana

II. P- 359

A. Middenband duidelijk hoekig, glanzend. 9—10 mM.

115. flexana (nitidana)

B. Middenband zeer uu licht gebogen, dof. 1o—12 mM.

1154. werrana

cc.d'e fe p. 418

x. Sprietleden driehoekig . . . . . 5.a. Bankesia

xx. Sprietleden smal. . 2 2 « . . 6. Talaeporia

Cc. des tt i ala, p. 418--419

i. Ader 6 en 7 der achtervleugels ongesteeld, hun dwars-

ader vrij steil, de middencel onder en boven bijna

even lang.

k. Sprieten tegen den wortel verdikt bij het 9. Ach-

tervleugels met aanhangcel. Ader 5 en 6 uit deze

aanhangcel, 6 even ver van 5 als van 7 . .

DIAL Fidopliasia

kk. Sprieten niet verdikt, achtervleugels zonder aan-

hangcel, ader 5 en 6 gesteeld of uit één punt.

28. Plutella

P- 434

fff. Middenlid der palpen rechtuitstekend, dunner dan de

kop, lid 3 duideljk. . . . . . . 27.a. Eidophasia

NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 89

+ 429—430

00. Achterrand der achtervleugels op ader 4 ad recht-

hoekig gebogen, de punt zeer lang en uitstekend. Ader

2 der achtervleugels uit drie vierden van den binnen-

rand der middencel of daarvoor, hun franje minstens

zoolang als de vleugelbreedte.

p. Palpenlid 3 iets langer dan 2, dit smal en onge-

gleufd. Voorvleugelpunt stomp, franje van voor-

vleugels niet bijzonder lang. . . 47. Anacampsis

pp. Palpenlid 3 korter dan 2, dit dun, weinig gebogen,

plat beschubd. Voorvleugelpunt zeer scherp, franje

van voorvleugels bijzonder lang . 47. a. Ptocheuusa

P- 433

k. Achtervleugels met ader 5.

x. Sprietschaft aan den wortel zonder tandjes.

l. enz. als vroeger.

xx. De vrij groote sprietwortel aan de bovenzijde met

twee tandjes . . . . . . . 65.a. Blastobasis

P- 445

I. Achtervleugels met alle aderen gescheiden ontsprin-

Senate AA, A MT TAN 10)

II. In de shite nestle ide 4 en 5 uit één punt

2. inconspicuella

II. In de achtervleugels ader 4 en 5 uit één punt en 6

ene weil en punti. Wir zul, ey ea ne de 2 lguetrella

Il. B. 2. p. 526

aaaa. Bleek okergeel, in het midden met paars-rose weer-

SNN E Se on MOLE Praecocella

2.a. bb. pi 625

Voorvleugels zwartgrijs, bruingrijs of bruin.

d. Als vroeger.

cc. Voorvieugels koolzwart . . . . . . . 32. aethiops

ccc. Voorvleugels roodbruin gemengd 13—15 cM.

32.a. salicorniae

aa. b. c. p. 625—626

d. Voorvleugels met twee witte en twee bruine vlekken

in de vouw, afwisselend, welke niet den voorrand be-

reiken. Somtijds de geheele binnenrand wit. Geen roest-

90 DR. H. J. LYCKLAMA à NIJEHOLT,

kleurige vlek achter de dwarsader, geen schuine zwarte

vlek voor het midden. Hastens 5.133 marmorea,

dd. Voorvleugels zonder witte en bruine vlekken in de

vouw, achter de dwarsader een roestkleurige vlek, een

schuine zwarte vlek voor het midden. Binnenrand

nooit „wit „u UNE nd 35.003 sar my lla

+ 705

I. Voorvleugels aan den voorrand donkerder, geen witte

lansslijnen . sere : ee slay Laser a

II. Voorvleugels aan def yea daha niet dee Twee

fijne witte langslijnen . . … . … 0.0 2. striatella

Vill Aw "aa p. 800

x. Teekening geelachtig 1.717 384.,@nlemeszcolella

xx. Teekening scherp wit.

b. Verder als vroeger.

Bal: p. 902

aaa. Lichte langsstreep niet tot aan de spitsen der beide

eerste randstreepjes komende, onder haar de binnen-

rand witzilvers, „nal cale ele ateo ria nella

Evenzoo :

42 aaa cc ace

gee. Zwarte deelingslijn der franje wortelwaarts blauw-zilver

afgezet. Eerste paar randstreepjes weinig schuinloopend,

vóór altijd, achter meestal dik zwart afgezet. Witte langs-

streep uit den wortel tenminste aan de buitenhelft ook

aan de onderzijde zwart afgezet . . 22.a. lantanella

P. 945

I. A. Uit de zwarte stip in de vleugelpunt ontspringen 3 lijnen.

Binnenrand in het-midden wit". VES see

B. Uit de zwarte stip in de vleugelpunt ontspringen 4 lijnen.

Binnenrand in het midden donker beschaduwd

I.a. sorhagentella

Pp. 159

Homoeosoma saxicola VAUGHAN Monthl. Mag. VII, p. 132,

160: RAG ib, XXI ZOE MERCI ENCORE PUR

EntsRec L257.) BENDINER VE EEN ISIS

NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. OI

nimbella Z. BARR. Brit. Lep. X, p. 47: DNELPENS TUE:

NI Ip Ali ST 248 a;

13—15 mM.

Hierop is van toepassing de beschrijving welke SNELLEN

gaf van de derde varieteit van »zmbdella. Alleen in Engeland

en hier te lande langs de kust gevangen.

De verschillen zijn in de tabel vermeld.

Onderzoek der uitwendige genitalien wees een duidelijk

onderscheid aan van de verwanten (BENTINCK).

p. 160

Homoeosoma snellenella BENTINCK T. v. E. LXXIII, p. XXII;

RME pr 2375" iN bella” ZL. SNELEEN’p. 159, id! D. v. (E°

XXXII, p. 41, nov. spec.

FOR NN

Door het ontbreken van ader 5 der voorvleugels is deze

soort direct herkenbaar. SNELLEN heeft dit wel het eerst

beschreven doch wilde dit niet als een kenteeken van een

afzonderlijke soort beschouwen. Het onderzoek der genitalién

wees volgens BENTINCK duidelijk aan dat er een groot

constant verschil bestaat ten opzichte der verwanten. Vooral

in de omstreken van Arnhem gevangen. Of er eenig verschil

is ten opzichte der verwanten in de eerste toestanden van

deze soort is nog geheel onbekend.

p. 365

Grapholitha juniperana MILL. Icon. 1839 p. 5; Ann. Soc.

Bere, N, 1877, D OL SBENTINCK U: vel. „EAXIE pP:

LXXXVII. ST. 2185, onder oxycedrana.

7—8 mM.

De voorvleugels vertoonen een zilveren of lichtgouden

dwarsband, welke uit twee gedeelten bestaat, welke echter

nooit geheel gescheiden zijn. Deze twee gedeelten maken

een zeer stompen hoek op een derde van den band of zijn

in één lijn gelegen. Het bovenste gedeelte is op twee vijfden

van den voorrand, het onderste even achter de helft van

den binnenrand. Daarachter is een tweede band, iets dunner

en wel afgebroken, boven de helft, welke in den staarthoek

uitloopt en het schild begrenst. Somtijds is er voor de twee

gewone voorrandshaakjes nog een te zien met daaronder

92 DR. H. J. LYCKLAMA à NIJEHOLT,

een dikke zilverlijn aan de binnenzijde van het schild. Beide

dwarsbanden zijn aan de binnenzijde zwart gezoomd.

Schild met drie of vier zwarte streepjes.

Achtervleugels bruin met iets lichtere wortel.

Franje als de vleugels.

Juni. |

Rups in de zaden van Juniperus communis, in het voor-

jaar volwassen.

Volgens de uitmuntende beschrijving van MILLIÈRES heeft

deze soort niets te maken met oxycedrana. Gevonden te

Rolde, e.l. Juniperus 1.7.1904 TER HAAR, doch als zoodanig

eerst herkend in 1928 (G. A. Graaf BENTINCK).

Zoowel uit Rolde als uit Garderen heb ik deze soort uit Junipe-

rus-klopsel gekweekt, en ook te Overloon bij Venray gevangen.

p. 385

Grapholitha flexana Z. = Pamena nitidana F.E.S. 276;

STPH. Ill. IV, 104; WD. 935; WILK. 205; STT. Man. II, 204;

BARR. Monthl. Mag. XXI, p. 44 (larv.); Id. Brit. Lep. p. 241,

fig. pl. 502, fig. 1 en ra; MEYR. 506; MEYR. 1927, p. 585;

redimitana GN. Ind. 50; fexana Z. Stett. e. Z. 1849, 281;

HEIN. 204; NOLCK Fn. II, 463 (pr. p.); SNELLEN II, 385;

RAG. Ann. S. Fr. 1894, p. 220 (exc. cit.); BENTINCK T. v. E.

ERXIV, p. XVII Si 2250:

o—I10 mM.

Voorvleugels met duidelijke haakjes, de boven het midden

gebroken dwarsband is duidelijker en met meer metaalglans

dan bij de volgende soort.

Achtervleugels met lichter wortel.

Rups alleen op eik tusschen twee bladeren ingesponnen.

Geelwit, kop donkergeel.

p. 385

Grapholitha (St. Pamene) weirana DGL. Zool. VIII, 1850,

2806; WILK. 206; STT. Man. II, 244; BARR. Month. Mag.

XII, p. 7, p: 44 (ary.); id Brit, Dep. 230 Me pio:

5 en 5a (onder den naam flexana Z); MEYR. 1927, p. 585;

SNELLEN II, p. 385 (onder ferana Z.); BENTINCK T. v. E.

LEXXTV, p. AXVIT ST. 2249061 erana 2):

10—12 mM.

De verwarring van wetrana, flexana en nitidana welke in

NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 93

SNELLEN beschreven wordt, moet wel als ontward beschouwd

worden in dier voege, dat één soort op beuk leeft en weirana

moet heeten, terwijl flexana en nitidana genoemd wordt het

dier dat alleen op eik leeft. BARRET wilde nog de naam

flexana behouden bij weirana.

Voorvleugels met twee haakjes voor en vier voorbij het

midden, het eerste paar overgaande in een licht gebogen

iets bleeker band met zeer weinig metaalglans.

Achtervleugels grijs.

BARRETT's afbeeldingen van beide soorten zijn zeer matig,

de band is niet juist aangegeven en de vleugel is zeker nog

een weinig meer ovaal in werkelijkheid.

Rups alleen op beuk tusschen twee bladeren ingesponnen.

Grijswit, kop lichtbruin. N

Beide soorten komen hier voor.

Bankesia TUTT. p- 446

Oorspronkelijk bij Zalaeporta ondergebracht is dit geslacht

later daarvan afgescheiden wegens den vorm der zakken

welke veel meer met die van Solenobza-soorten overeenkomen

dan met de lange zak van Zalaeporia. Van Solenobia blijft

dit geslacht echter onderscheiden door de aanwezigheid van

bijoogen.

Een soort is hier te lande waargenomen.

Bankesia staintoni WLSGHM. End. Rec. XI, p. 258 (1899);

TUTT. Brit. Lep. II, p. 202; TUTEIN NOLTHENIUS T. v. E.

LXX, p. XXII. MEyR. Rev. 834; LYCKLAMA T. v. E. LXXIV,

p. LXXI; Conspurcutella STT. (non Z.) Ann. f. 1868, p. 127,

er de 3; MER. 755% ST; 4426.

II-13 mM. 4.

Sprieten zoolang als twee derden van den voorvleugel met

meerdere haren aan het verdikte einde van ieder lid. Kop

bruingrijs behaard. Palpen duidelijk, behaard met stomp

eindlid. Zuiger afwezig.

Voorvleugels licht strookleurig, glanzend, met drie grootere

en meerdere kleine bruingrijze vlekken geteekend. De dui-

delijkste hiervan aan het einde van de middencel terwijl

op den binnenrand twee iets minder duidelijke gelegen zijn.

De kleine vlekken zijn vooral langs den voorrand voorbij

het midden duidelijk.

94 DR. H. J. LYCKLAMA à NIJEHOLT,

Franje aan de wortelhelft bruingrijs, de buitenhelft iets

lichter en licht strookleurig gevlekt.

Achtervleugels lichtgrijs met licht paarsen glans.

Franje lichtgrijs.

Het wijfje is 5 mM. lang, op den rug zwartgrijs, tusschen

de ringen lichtgrijs. Buik lichtgrijs, aan weerszijden donker-

grijs gevlekt. De voorste drie ringen dragen pooten welke

een verlengsel van de zwarte rug schijnen te vormen aan

iedere ring. Verder zijn zij grijs met drieledige gele tarsen,

aan het einde waarvan een haakvormige doorn aan iedere zijde.

Staartpluim kort, goudachtig rose getint als een rokje

geheel rondom het lijf, legboor vrij lang. Oogen klein,

sprieten zeer kort en dun. Slechts 3 maal zoo lang als door-

snede oogen.

Zij blijft indien onbevrucht na het uitkomen tot haar dood

zitten aan het einde der zak daar waar de pop uitsteekt, met

den kop naar het staarteinde van de poppen huid, Na copulatie

worden de eieren afgezet in de zak, met wol van de staart-

pluim vermengd.

Maart.

Rups geelwit met donkeren kop. Zij eet boommos, doch

bijna volwassen ook gaarne gras. Zak als van Solenobia

triquetrella doch slapper, drieledig uit witte zijde gesponnen

en met zandkorreltjes bedekt. Vanaf Augustus vooral op

beuken, in Jersey op rotsen welke met mos begroeid zijn

te vinden.

De rups verpopt einde Februari.

Van deze soort is den 26° Maart 1926 een ex. door den

heer P. TUTEIN NOLTHENIUS gevangen te Leuvenum.

Bij Ubbergen zijn de zakken in September gewoon, begin

Maart verschenen de eerste vlinders.

p. 446

Solenobia inconspicuella STT. Cat. 6; Zool. app. 1849, p. 61;

1.)B,i295)) Man. lp pn286: ZERE Il ns Hermes Nat

Psi 50; HEINs 120 MEVRAW GS AR NUT. EntiRec XD parer

Brit. Lep. Il, ps 163 ;-BENTINGE MD Ei BX Pr ENE

DUFRANE Lambillionea XXX, No. 7, p. 104; ST. 4446.

Volgens het aderstelsel van den g' is deze soort duidelijk

te onderscheiden van fzneti en trequetrella.

NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 95

Voorvleugels bleek grijs met donkerder netwerk en rand-

punten.

Het Q is bruin met wit schortje, sprieten veel langer dan

bij Dankesia.

De 22 zijn het best te bewaren door opkoken in 60 ®/,

alcohol en hen daarin te bewaren.

Vliest in April.

Rups in zak als van ferner! op mossen.

Gevonden te Amerongen (G. A. Graaf BENTINCK).

Verder is van deze soorten nog het volgende op te merken:

‘pinett komt in twee vormen voor: een zuidelijke, als de

grondvorm aangenomen, en een meer noordelijke, welke

kleiner en donkerder is, en door sommigen als een afzon-

derlijke soort beschouwd wordt — cembrella TENGSTR. Dit

is de meest gewone vorm hier te lande.

Evenzoo is wockii HEIN. waarschijnlijk een vorm van zucon-

spicuella, bleeker en met minder teekening, doch ook wel

als soort gewaardeerd.

Dan is er nog evenals bij #zquefrella een parthenogeni-

tische vorm welke bij fzneti behoort en als Zckenella L. ook

als soort wordt beschreven. Volgens SEILER (Archiv für Zell-

forschung 16 en Biol. Zentrallblatt 47), zijn deze parthenoge-

nitische vormen 99 met een teveel aan geslachtschromosomen

of tetraploide vormen. Hij heeft deze 99 wel weten te be-

vruchten en dan weer alleen QQ uitgekregen, doch nu normale,

welke dan na bevruchting 50°/ 44 en 50%) QQ leverden.

Deze vormen komen alle hier voor, doch er is nog zeer veel

van de biologie ervan onbekend.

P- 447

Talaeporia guenei Z. BENTINCK E. B. 179, p. 243.

Uit het medegedeelde blijkt wel duidelijk dat indertijd

SNELLEN geen ongelijk had de vondst van dit dier zoozeer

te betwijfelen, dat hij vergat er in zijn aanteekeningen melding

van te maken, Uit de naamlijst moet deze naam geschrapt

worden.

Eidophasia STPH. p. 540

Doordat ader 3 en 4 der achtervleugels uit één punt

ontspringen (volgens HEINEMANN zijn zij genähert) is dit

geslacht wel duidelijk van de andere Plutellidae onderschei-

96 DR. H. J. LYCKLAMA a NIJEHOLT,

den. De bij het Q verdikte sprieten zijn slechts een kenmerk

van één geslacht, doch daarom niet minder kenmerkend.

Eidophasia messingiella F. R. 68, 3, p, 193; H.S. V, p.

84; STT. LB. 66; HEIN. 115; MEYR. 703; SNELLEN I], p.

427,5, ST. 12438:

12—13 mM.

Sprieten met driehoekige leden, de wortel met uitstekende

beharing aan de voorzijde, bij het Q tot tweederden der

spriet door beschubbing verdikt. Bruin, in het midden en

aan het einde is een gedeelte wit met donkere ringen.

Palpen twee maal zoo lang als de kop, met kleinen baard»

zoolang als tweederden van het eindlid, dat bijna zoolang

als het middenlid is en daarmede een stompen hoek maakt.

Bijpalpen klein.

Kopharen vuilgeel.

Voorvleugels breed, voorrand gelijkmatig gebogen, punt

afgerond. Kleur donkerbruin met eenigen violetten glans.

Voor het midden een smalle bleekgele dwarsband, welke

aan den binnenrand tweemaal zoo breed is als aan den

voorrand. Tusschen deze en de punt somtijds een klein

voorrandsvlekje, Franje bruingrijs.

Achtervleugels bruingrijs. Ader 3 en 4 uit een punt, 4,

5, 6 en 7 even ver van elkander.

Juni--Juli op vochtige plaatsen.

Rups op Cardamine amara volgens SPULER.

28 Juni 1929 te Breda gevangen (P. HAVERHORST).

p. 536

Argyresthia praecoeella 2. 152 18390 205, 122 E21], 208;

H.S. 687 (657), V, p, 273; HEIN—WCK. 657; MEYR. 763;

id. Reve Handb.ip. 7307754448: S0 24277

9—ıo mM.

Kophaar zeer licht geel, bijna wit. Sprieten onduidelijk

geringd, palpen geelwit. Aangezicht lichtbruin. Thorax,

schouderdeksels en voorvleugels licht okergeel, glanzend.

De rose bestuiving in het midden der voorvleugels alleen

als weerschijn te zien, alleen een smallen rand aan voor-

en binnenrand vrijlatend.

Achtervleugels grijs met iets paarsen weerschijn, franje

NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA, 97

lichter dan de vleugels, grijs, aan de voorvleugelpunt geel-

achtig.

Onderzijde iets matter dan de bovenzijde, eveneens ge-

kleurd. Pooten en lijf als de voorvleugels.

Mei. Overal zeldzaam.

Rups in het najaar in de bessen van Juniperus communis.

Door mij gekweekt uit Juniperus klopsel Mei 1929 uit

Rolde.

. P- 655

Gelechia salicorniae HERING Stett. e. Z. 1889, p. 302»

BNKS. Monthl. Mag. 1894, p. 80, 188; MEYR. 592; id. Rev.

632 BENTINCK: Dv. E. LXXII, : p: XX : ST, 2703:

13—15 mM.

Van accuminatella en artemisiella door de grootte, van

atriplicella door de kleur goed te onderscheiden. De rood-

bruine kleur wordt driemaal onderbroken door wit beschubde

banden, die aan den voorrand ineenvloeien.

In de vouw is een donker wolkje op !/, en midden op

den vleugel een op ruim ?/,. Verder sporen van donkere

veegjes een in en een boven de vouw, een boven en twee

voorbij het tweede wolkje, dat zeer verschillend van vorm

kan zijn.

De witte bestuiving is hier en daar zwart afgezet.

Geen randpunten. Franje licht roodbruin, aan de spits

licht zwart gevlekt. Zeer onduidelijke deelingslijn. Achter-

vleugels glanzend lichtgrijs, franje rossig, aan de punt don-

kerder.

Kop lichter dan thorax, wit bestoven.

Rups gevonden te Woensdrecht in Salicornia 27 Juni

1929 (Dr. D. MAC GILLAVRY).

p. 656

Gelechia junctella Deu. Tr. E. S. Lond. I, 103; STT. Man.

133905 HEIN: 264; HERING Stett! eZ. 1893; p. 100; MEYR.

595; SNELLEN II, p. 626, noot; BENTINCK T.v. E. LXXIV,

Pr EVSA:

9—ıı mM.

Van marmorea onderscheiden door de gelijkmatig asch-

grijze kleur, alleen aan den voorrand gewolkt, en de in de

98 : DR. H. J. LYCKLAMA à NIJEHOLT,

diagnose genoemde punten, van maculiferella door de roest-

kleurige vlek, welke aldaar niet voorkomt.

Vliegt te Overveen tegelijk met marmorea (BENTINCK).

XLVII. a. Ptocheuusa HEIN. DO

Tot dit geslacht behooren eenige soorten, die wat het ader-

stelsel betreft, wel niet met elkander overeenstemmen, doch

te weinig verschillen om in meer families te verdeelen.

Kenmerkend is de lange franje aan de scherp gepunte voor-

vleugels.

Ptocheuusa subocellea STPH. Ill. IV, 214; WD. 1221; DGL.

TrvE.iS.;@7 Vigoo tbs (2), Inph246; MST ONateHiste24

288, l. TON 1.35 HEIN.289; MEYR.!:79;-'EIOEM. Iris Xp 228

(genus Reuttia); internella Z. Is. 1846, 291; dissonella H. S.

5535. Velp 200%" 31.412375.

Kop, thorax en palpen wit, de laatste aan buiten- en

onderzijde grijs.

Voorvleugels wit met fijne verstrooide bruine bestuiving

onder den voorrand. Aan den binnenrand een bruingrijze

langsstreep die tot het midden en naar voren tot in de vouw

komt, in de vouw aan de achterzijde door een donkere

langsstreep begrensd wordt en zich na een onderbreking

voortzet in een iets smallere streep langs den achterrand

tot in de punt. Boven deze streep is, aan de wortelzijde

dikwijls ermede verbonden, een bruingrijs vlekje en over

den middenader een kort bruin streepje.

Aan den voorrand begint bij de franje een donker streepje,

dat naar het midden der vleugels gaat en daar de eerstge-

noemde streep ontmoet.

In de punt een zwart vlekje, waarachter drie zwarte lijntjes.

Franje om de punt wit, verder grijs.

Achtervleugels licht bruingrijs.

Einde Juni—Juli op kalkgronden.

Rups in het zaad van Origanum vulgare, in bijeenge-

sponnen bloemen.

Eenmaal hier te lande gevangen (G. A. graaf BENTINCK).

P- 705

Paltodora cytisella CuRT. B. E. XIV, 671; STT. I. B. 142,

t'4, £67; Zi Bresl e. Zie 1854, 135 BREVIS ‚HEN. 335%

NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. 99

MEYR. 572; SNELLEN II, 705, aanteekening; fuscipennis WESTW.

& HUMPHR. Br. Moths II, p. 192; walkeriella Dot. Tr. E. S.

SOI p.21: coenulentella ES. 562, Nip. 204; ST. 2942.

Io—12 mM.

Palpen geelwit, tweede lid met donkere vlek aan het

einde. Kop en thorax geelwit, voorvleugels geelbruin met

donkerbruine voorrand of bijna geheel donkerbruin met

lichtere binnenranden. Van het begin der voorrandsfranje

schuin naar achteren een witte lijn, daarachter eenige witte

voorrandsstipjes, daaronder een wit vlekje. Franje lichtgrijs

met twee donkere deelingslijnen. Achtervleugels donkergrijs.

Juli— Augustus.

Rups donkerrood, grijsbruine kop, in den stengel van

Pteris aquilina.

Gevangen te Geulem (G. A. Graaf BENTINCK).

Blastobasis Z. p. 728

Het wortellid van de sprieten is breed samengedrukt, aan

de voorzijde behaard. Palpen duidelijk gebogen.

Eén soort is inlandsch.

Blastobasis phycidelia Z. Is. 1839, 193; H. S. 358, v, p.

Pee HEIN. 388; Z. z. b. V, 1873, p..298, not; SNELLEN

10921433, noot; ST. 3054.

13—14 mM.

Voorvleugels aschgrijs, fijn bruin besprenkeld. Op een

vierde is een lichte band, franjewaarts onregelmatig zwart

afgezet, licht gebogen. Op drie vierden zijn somtijds eenige

zwarte stippen welke wanneer zij zeer duidelijk zijn bijna

een dwarsband vormen. Daarachter zwarte randstippen.

HEINEMANN ziet de eerste dwarsband op een derde. Ik zou

mij er mede kunnen vereenigen wanneer dit van de zwarte

afzetting gezegd werd.

Franje iets bruiner dan de voorvleugels, evenzoo de ach-

tervleugels.

Juni.

Te Zandvoort gevangen (G. A. Graaf BENTINCK).

p. 835

Coleophora artemisicolella BRD. Mém. de la Soc. d’émula-

tion de Doubs, 1854; H£IN.—WCK. 608; SNELLEN, II, p.

100 DR. H. J. LYCKLAMA a NIJEHOLT,

801, noot; MEYR. 658; id. Rev. 764; albicans H. S. 920,

En Vi op: 255. (non. Zos siaseNats Hist. gies onal. O RE

SIRIA

10—13 mM.

De vlinder is van vergaureae goed te onderscheiden door

de meer gele grondkleur der voorvleugels en vooral door

de gele tint der lichte teekening. Verder kan ik geen

verschillen ontdekken.

De zak is zeer kenbaar, een uitgevreten zaadje van Arte-

misia met een klein ringetje als mond. Men vindt de rups

door in het najaar de Artemisia af te kloppen en het klopsel

in een blikken doos eenigen tijd rustig te laten liggen, dan

vindt men later de ,,rondloopende zaadjes” boven in.

Juli.

Bij Gennep heb ik de zakken in aantal gevonden, zij zijn

in Juli 1931 uitgekomen.

Pp. 925

Lithocolletis lantanella SCHRK. Fn. B. II, 1, 138; STT. Nat.

Hist. II, 162, t. 4, 1; HEIN.—WCK. 678; MEYR. 740; Id. Rev.

770 LY CREAMA PT AVE MR EV RL EN

Le Eel roo, ite It 12 SI. Stettwe. 120 18528 Ora hl

DATE 30.9327. NINE Mihaly es SES VAS 7, |

9—9'/, mM.

Palpen en aangezicht wit, kopharen lichtbruin, de buitenste

lichter, bijna wit. Sprieten met eenige haren aan het wortel-

lid, verder zeer flauw geringd. Thorax als voorvleugels, met

witte langslijn. Schouderdeksels wit gepunt.

Voorvleugels breed, bruingoud, de glanzend zilveren teeke-

ning dik donker gerand. Langsstreep uit den wortel in het

midden verdikt, binnenrand breed wit daaronder. Eerste paar

gewone streepjes véél steiler dan bij fagznella, onderaan

veel breeder. Verdere voorrandstreepjes gekromd, tweede

binnenrandstreepje driehoekig, het derde in de franje ver-

loopend.

In de vleugelpunt is een zilver, van onderen zwart afge-

zetmwvlekgje:

Deelingslijn der franje dik zwart, franjewaarts blauw zilver,

franje daarachter veel lichter. |

Mei en Augustus.

NEDERLANDSCHE MICROLEPIDOPTERA. TOI

Rups aan de onderzijde der bladeren van Viburnumsoorten

in een lange zéér stevig toegesponnen mijn.

In Hatert gewoon, doch bij Groesbeek, waar eveneens veel

Viburnum groeit, niet gevonden, hoewel ik daar meermalen

naar de zeer kenbare mijn heb gezocht.

p. 946

Phyllocnistis sorhageniella LüDERS Jhrsb. Realsch. St. Pauli

(Hamburg) 1899— 1900 t. I, f. 1. BENTINCK T. v. E. LXXIII,

BAKE: sufusella Z. L. E. il, p. 266: ST. 4225.

6—8 mM.

Behalve door de vier lijnen uit de stip van de voorvleu-

gels is deze soort direct te onderscheiden van suffusella

doordat waar de beschaduwing bij deze laatste te zien is

aan den binnenrand bij den wortel en de buitenzijde en aan

den voorrand in het midden, deze plaatsen bij sorkagenzella

juist het helderste zijn.

Alleen op populus alba, levenswijs als bij suffusella.

Overveen 1929 (G. A. Graaf BENTINCK).

Ischnostoma Lacordairii (Thoms.) Lac.

par

F. T. VALCK LUCASSEN.

Lacordaire a figuré à la planche 38 (fig. 2) de son Atlas,

appartenant au „Genera des Coléoptères” 2’ /schnostoma

Lacordairit THOMSON.

J. THOMSON, qui n’avait pas décrit cette espèce, n’a pas

manqué de protester (Musée scientifique, 1869, p. 38 nota)

et a signalé que l’/schnostoma Lacordairit tombait en syno-

nymie avec la Cefonia (Trichostetha) albopicta G. & P. du Cap.

SCHENKLING (Coleopterorum Catalogus, Scarabaeidae :

Cetoniinae, 1921) ne s’est pas apergu de la rectification de

THOMSON et énumère encore cette espèce parmi les /schnostoma.

Il n’y a rien de bien critiquable dans pareilles fautes et

il va sans dire que dans un travail aussi important que le

Catalogue des Cétonides du monde entier, il doit se glisser

beaucoup d’erreurs; mais ce qui est intéressant dans le cas

présent c’est que l’individu ayant servi à LACORDAIRE pour

son dessin, après avoir passé de la collection THOMSON

dans celle de JANSON, se trouve aujourd’hui dans la mienne

et qu'il résulte d’un examen qu'il s’agit ici de la Zrichostetha

albopicta G. & P. à laquelle on a collé la tête d’un Z%aumas-

topeus nigritus FROEL., insecte qui habite l’Asie meridi-

onale, des Indes anglaises jusqu’à l’île de Java.

Il est bien dommage que JANSON, ayant déjà aperçu ce

fait ne l’ait pas publié, SCHENKLING aurait certainement pu

éviter son erreur.

Uber Dipteren, deren Larven in Termi-

tennestern leben, nebst über einige

weitere, z. T. neue, gleichfalls aus

Djati.Waldern auf Java

von

1 Colle DEO MENERE

(Amsterdam).

Dieser Aufsatz handelt zunachst iiber einige Dipteren, zwei

Syrphiden (Pszlota tectonae n. sp. und dzfenestrata n. sp.)

und eine Trypetine (77ztaenzopteron eburneum DE MEIJ.), deren

Larven Dr. KALSHOVEN in den Nestern von Kalotermes tec-

tonae in Djati-(Tectona-)Stämmen auffand.

Weiterhin sind u.a. einige der Dipteren erwahnt, welche

während einer Untersuchung der Bestäubungsverhältnisse

des Djatibaumes, gleichfalls auf Java, erbeutet wurden, näm-

lich Plecia minor EDW., Damalis nigella V.D.W. und Lampr-

ophthalma tuberculifrons n. sp., letztere zu den Platysto-

miden gehörig. Es wurden noch eine Anzahl weitere Dip-

teren aufgefunden, unter welchen ein paar Zuczlia-Arten,

deren Namen ich augenblicklich nicht angeben kann, bei

dieser Bestäubung die Hauptrolle zu spielen schienen.

I. Fliegen, aus Kalotermes-Nestern gezüchtet.

Psilota tectonae DE MEI].

d. Stirndreieck und Untergesicht dicht weiss bestäubt,

letzteres mit einiger weissen Behaarung. Fühler gelb, das 3°

Glied an Oberrand und Spitze breit schwarz, länglich oval,

die Fühlerborste schwarz mit gelblichem Schimmer.

Thorax ganz glänzend schwarz, auch die kurze Behaarung

des Thorax schwarz, am Rande des Schildchens mehrere

104 J. C. H. DE MEIJERE, UBER DIPTEREN, DEREN

langere schwarze Haare; Hinterleib weniger glanzend, gleich-

falls schwarz. Flügel glashell, mit gelblichem Stigma, die

obere Aussenecke der 1'* Hinterrandzelle spitz. Schwinger-

knopf braun bis dunkelbraun. Schüppchen gelblich weiss.

Beine schwarz, an den vorderen nur die Kniee und das

Wurzelviertel bis -fünftel der Schiene gelb, die Hinterbeine

ganz schwarz. An den Tarsen zieht höchstens der Metatarsus

etwas ins Bräunliche.

Körperlänge 5—5!/, mm; Flügellänge 5 mm.

Von der ganz schwarzen europäischen anfhracina unter-

scheidet sich obige Art durch die z. T. gelben Fühler, von

der folgenden durch das Fehlen der gelben Flecken am

Hinterleib, durch die schwarze Behaarung von Thorax und

Schildchen, durch dunklere Beinfärbung.

Puparium wie bei der folgenden Art, nur etwas kleiner.

In einem djati-Wald zu Semarang und Parengan, Bodjo-

negoro (alles Java) von Dr. KALSHOVEN gezüchtet (Mai, 1927).

Larven von derselben Lebensweise wie die folgende Art.

Psilota bifenestrata n. sp. (Fig. 10).

d. Augen zusammenstossend, dicht kurz dunkelbraun

behaart. Fiihlerglieder am Oberrande schwarz, unten gelb,

am länglichen 3 Gliede erstreckt sich die schwarze Färbung

an der Innenseite bis auf die Mitte, an der Aussenseite noch

etwas weiter. Untergesicht glänzend schwarz, schwach weiss

bestäubt und mit weisser Behaarung; es springt unten deut-

lich etwas vor. Backen sehr kurz.

Thorax glänzend schwarz, kurz schwarz behaart mit gelb-

lichem Wiederschein, was namentlich bei der längeren

Behaarung am Rande des Schildchens auffällt. Hinterleib

breit, so lang wie der Thorax, schwarz, z.T. ins Purpurne

oder Bronzene schillernd, etwas runzelig, wenig behaart, noch

am deutlichsten vorn und am Rande mit kurzer gelblicher

Behaarung, am Vorderrand des 2'*® Segmentes mit 2 halb-

kreisförmigen gelben Flecken, welche durch eine schmale,

nach vorn verjüngte Mittelstrieme von einander getrennt

sind. Vordere Schenkel schwarz mit kurzer, gelber Spitze

die hinteren fast ganz schwarz, an den vorderen Beinen die

Schienen und Tarsen gelb, nur je die 3 letzten Tarsen-

LARVEN IN TERMITENNESTERN LEBEN, U.S. W. 105

glieder schwarz; an den Hinterbeinen die Schienen schwarz,

auch die Tarsen, wenigstens an der Oberseite.

Fliigel glashell mit wenig auffalligem, gelblichem Stigma.

An der 1' Hinterrandzelle die äussere Oberecke spitz, die

Spitzenquerader vor der Mitte geknickt und hier mit kurzem

Aderanhang. Discoidalzelle nach aussen hin nur wenig

erweitert, die äussere Oberecke spitz, die untere stumpf

und mit kurzem Aderanhang. Die Analader ist eine fast

gerade Fortsetzung des Unterrandes der Analzelle; sie erreicht

etwas abgeschwächt den Hinterrand. Schwingerknopf gelb.

Schüppchen gelblich weiss, gelb gerandet.,

Q. Stirne glänzend schwarz, nach oben hin allmählich

etwas verschmälert, in der vorderen Hälfte am Augenrande

mit schmaler, weisser Bestäubung: Untergesicht ziemlich

dicht weiss bestäubt, in der Mitte mit glänzend schwarzer

Mittelstrieme.

Körperlänge 5—5!/, mm, Flügellänge 5 mm.

Puparium matt braungelb, äusserst kurz behaart, der

Querschnitt ungefähr rund, hinten verschmälert und auf

kurzem glänzend gelbbraunen, schief nach hinten gerichteten

Stab die beiden Hinterstigmen tragend, sonst ohne auffällige

Fortsätze, ausser den beiden geraden, schwarzen, ziemlich

kurzen Prothorakalstigmen der Puppe.

Aus einem djati-Wald zu Parengan, Bodjonegoro, August,

September, Semarang (Mai), Krawang (Juni), alles Java, ge-

züchtet. Die Maden fanden sich in den Höhlen und Gängen,

welche Kalotermes tectonae DAMM. in lebenden djati-Bäumen

(Tectona grandis) anfertigt. Sie leben wohl von dem Abfall

und dem Safte, welcher sich in diesen Gängen ansammelt.

Diese Larven sind von länglicher Gestalt, etwas abgeflacht,

von mattbrauner Farbe, die Oberseite mit zahlreichen wenig

deutlichen dunkleren Querlinien auf etwas mehr gelblichem

Grunde, dicht mit zahlreichen kurzen Härchen besetzt,

zwischen welchen die Papillen etwas hervorragen. Das

Vorderende ist kaum, das Hinterende deutlicher etwas ver-

jüngt. Lange 8 mm, Breite 2 mm.

Über den Fund dieser Larven hat Dr. KALSHOVEN schon

in seiner Inaugural-Dissertation (De Biologie van de Djati-

106 J. €, H. DE MEIJERE, UBER DIRTEREN, DEREN

termiet, Wageningen, 1930) berichtet (p. 116). Als gewöhnliche

Erscheinung fand er in den bewohnten Teilen der Kalotermes-

Nester zwei Sorten von Fliegenlarven, namentlich die von

Tritaentopteron eburneum DE MEy., einer Trypetine, weiter-

hin die von Pszlota, welche nach meinen Untersuchungen

noch 2 verschiedenen Arten angehören. Die Larven fanden

sich in den feuchten Gangteilen auch an den mehr abge-

legenen nassen Stellen zwischen Excrementbrei u.s.w. Mit

HU DD Aa

VV Vv yyyri

Stoppen

EN UE

vv OVINE LD

MIT ILALAM

VUV VW e

Fig, 1. a. Larve von Pszlofa; b. Vorderende der Larve von Trilaenio-

pleron eburneum DE MEI.; c. Teil eines Warzengürtels derselben Larve,

rechts die mediane Partie; d. Hypopyg von Damalis nigella V. D. W.

den Termiten oder dem Abfall waren die Larven nicht gross-

zubringen, dagegen, und namentlich die Psz/ota-Larven wohl

mit dem schleimigen Gewebe, welches man von der Bast-

innenseite und dem blossgelegten Holze abschaben konnte.

Von G. F. HıLL (Notes on Diptera found in association

with Termites, Proe. Linn, Soc. N.S. Wi XLVI! (regan)

p. 216—220) wurden in Australien gleichfalls Fliegenlarven

in Termitennestern gefunden, nämlich die Trypetine Azoxa

termitoxena Bezzi in den Gängen von Kalotermes irregularis

FROGG. und Pszlota cyanea HILL und Pszlota sp. bei Masto-

termes darwiniensis FROGG. Keine der beiden kann mit mei-

nen oben beschriebenen Arten identisch sein, Beide zeigen

LARVEN IN TERMITENNESTERN LEBEN, U.S, W. 107

keine gelben Flecken am Hinterleib und beide sind nament-

lich am Hinterleib von mehr bronzegriiner Farbe. Die Fiihler

sind entweder ganz gelb (Pszlota sp.) oder schwarz (Ps. cya-

nea Q), oder gelb, am 3°" Gliede ‘shading to blackish” (Ps.

cyanea 3); überdies besitzen sie einen relativ grossen Zahn

unten am Hinterschenkel, nahe der Spitze, welcher Zahn

bei meinen Arten fehlt, Pselota cyanea ist von BRUNETTI

praeoccupiert (Rec. Ind. Mus. XI, 1915, p. 202; auch: The

Fauna of British India, Diptera, Vol. III, Syrphidae, 1923,

p. 38). Nach HERVE-BAZIN (Ann. Soc. Entom. France XCII,

1923, p. 289) ist diese Art richtiger zu Zrzelyphus zu stellen,

was nicht hinwegnimmt, dass HILL’s Art mit Recht von

CURRAN in victoria n.n. umgetauft worden ist (Americ. Mus.

Novit. No. 176, 1925).

Die von CURRAN beschriebene Ps. fasciata CURR. von den

Philippinen hat gleichfalls gelbe Binden bzw. Flecken auf

dem Hinterleib, aber auf dem 2'**?—-4'* Segment, nicht bloss

auf dem 2‘, ist also jedenfalls verschieden.

Tritaeniopteron eburneum DE MEI. (Fig 1 b, c).

Die Larven dieser Art fand Dr. KALSHOVEN zusammen

mit denen zweier Psilota-Arten in den Nestern von Kalotermes.

Sie sind von weisser Farbe, gegen die Verpuppung werden

sie orangefarbig. Fiir eine Fliegenmade sind sie relativ schlank,

das Hinterende ist gerade abgestutzt. Die schwarzen Mund-

haken sind lang und schmal, stark gekriimmt, nur an der

Basis mit einem kleinen Zahn. Das Schlundgeriist ist von

brauner Farbe, die vorderen Stabe nur an der Vorderspitze

schwarz. Die oberen Fortsätze sind kürzer als die unteren,

und bald stark verschmälert, die unteren von heller Farbe,

bald fast farblos. Zu beiden Seiten der Mundgegend findet

sich eine Reihe von Querrippen mit dicht und fein gezäh-

neltem Rande.

Vorderstigmen nicht stark verbreitert, mit ca. 12 fast

sitzenden Knospen in einem Bogen. Hinterstigmen mit 3

ovalen Knospen, die äusseren etwas divergierend. Warzen-

gürtel finden sich nur an der Ventralseite der 6 ersten

Abdominalsegmente als querovale Wülste mit einem ver-

wickelten System von Warzen verschiedener Grösse. Median

108 J. C. H. DE MEIJERE, UBER DIPTEREN, DEREN

finden sich 3 Reihen, von welchen die mittlere grössere

zahnförmige Warzen aufweist, nach den Seiten hin werden

die Warzen bald bedeutend grösser und stark hakenförmig.

Vor und hinter den genannten Reihen findet sich noch je

eine Querreihe sehr kleiner Wärzchen, die vordere in einiger

Entfernung.

Nach den von HILL gegebenen Figuren zeigt die Larve

grosse Ähnlichkeit mit derjenigen von Riora termitoxena

BEZZI, welche eine gleiche Lebenweise führt in den Nestern

von dem australischen Kalotermes irregularis FROGG.

Von den Vorderstigmen dieser Art werden 12— 14 Knospen

angegeben, die nähere Zusammenstellung der ventralen

Warzenbänder wird von HILL nicht beschrieben.

Das Puparium ist ca. 4.5 mm lang, von länglich ovaler

Gestalt, braunrot bis orangegelb, mässig glänzend. Die Ein-

schnitte sind nicht durch Vertiefung, sondern als dunklere

Querlinien erkennbar. Die Ventralgürtel springen nicht vor,

wohl natürlich die grösseren Haken. Das Vorderende ist

mehr verschmälert als das Hinterende, die Vorderstigmen

bilden kurze Höcker mit linienartigem Stigma auf der Spitze.

Durchbrechende Prothorakalhörner sind nicht vorhanden.

Das Hinterende trägt die beiden nicht vortretenden Hinter-

stigmen dicht neben einander; unten liegt zwischen zwei

mattbraunen Stellen der längliche Anus.

Larve von der gewöhnlichen Gestalt der Fliegenmaden,

im Ganzen relativ schlank mit abgestutztem Hinterende.

Mundhaken gross, mit langer, stark gekrümmter, allmählich

verjüngter Spitze, in der Nähe der Wurzel mit einem kurzen

Zahn. Jederseits der Mundhaken eine Reihe von Querrippen

mit fein gezähneltem Rande. Am Schlundgerüst nur die

Spitze der beiden vorderen Fortsätze schwarz, im übrigen

alles von brauner Farbe, die oberen Anhänge bald sich

verschmälernd, die unteren breiter und heller.

Vorderstigmen mit ziemlich kurzem Bogen von I2 unge-

stielten Knospen. Hinterstigmen relativ klein, mit je 3 läng-

lichen, nur etwas divergierenden Knospen; die gewöhnlichen

Fächerhaare vorhanden.

Die Warzengürtel beschränken sich auf eine Reihe von

6 schmalen, ventral gelegenen Querbinden, welche je ein

LARVEN IN TERMITENNESTERN LEBEN, U.S.W. 109

verwickeltes System von Warzen verschiedener Grosse auf-

weisen; im Mittelfelde sind die Warzen relativ klein, hinter

einander finden sich hier ca. 6 Reihen, von welchen die 2

mittleren etwas grössere Warzen tragen. Nach den Seiten hin

werden die Warzen in diesen Reihen schnell grösser und

z. T. stark hakenförmig. Zu beiden Seiten der Analöffnung

ist eine vorstülpbare konische bis kurz cylindrische Anal-

kieme vorhanden.

2. Dipteren, grossenteils in Djati-Wäldern aufgefunden.

Plecia minor EDW.

Zu dieser Art bringe ich einige Exemplare einer kleinen

Plecia-Art, welche ich aus Java erhielt. EDWARD’s Typen

(Journ. Feder. Malay States Mus. XIV, 1923, I, p. 44) stam-

men von Siam und Süd-Indien; meine Exemplare sind etwas

dunkler, die Pleuren beim g‘ ganz schwarz, der Thorax-

rücken ganz vorn und am Seitenrande auch schwarzlich;

beim einzigen Q ist die obere Hälfte der Pleuren auch gröss-

tenteils schwarz. Indessen stimmt EDWARD’s Abbildung des

Hypopygs sehr gut, auch die Grösse (bei meinen Männchen

Flügellänge 4 mm, beim © 5 mm).

Die Exemplare wurden in einem djati-Walde, Seneng (Java),

erbeutet (L. G. KALSHOVEN leg., Januar 1931).

Die Art hat die Färbungsverhältnisse von P/. tergorata

RonD. von Borneo; sie stimmt jedenfalls nicht mit derjeni-

gen, welche BRUNETTI als Zergorata auffasst (Fauna British

India, Nemocera, p. 164), welche gròsser ist und eine be-

deutend grössere Zange besitzt. Nach EDWARDS’ Unter-

suchungen kennen wir jetzt eine ganze Anzahl so gefärbter

Arten.

Ptecticus histrio n. sp.

Von Dr. KALSHOVEN aus von einem Bohrer befallenen

Bambusprossen gezüchtet, Semarang, Teak-forest, April.

Kopf gelb, der etwas gewölbte vordere Teil der Stirne

weisslich, desgleichen das Untergesicht. Wurzelglieder der

Fühler schwarzbraun, das 3*¢ Glied gelb. Rüssel gelb. Thorax

grossenteils schwarz. Die Schulterbeulen gelb, daran schliesst

Sich ein kleines dreieckiges Fleckchen, welches sich als fei-

IIO J. €. H. DE MEIJERE, UBER DIPTEREN, DEREN

ner, gelber Streifen nach hinten fortsetzt, und von welchem

der hinter der Quernaht liegende Abschnitt nach innen zu

dreieckig verbreitert ist und das Schildchen nicht erreicht;

auch der Oberrand der Mesopleuren und eine eckige, etwas

hellere Binde, welche sich von der Fliigelwurzel bis halb-

wegs dem Sternopleuron nach unten erstreckt, gelb.

Die Wurzelhalfte des Abdomens mit schwarzer Querbinde

auf der Mitte der Ringe, welche den Seitenrand fast erreicht;

vom 4" Ringe an ist der Hinterleib schwarz mit kurzer,

weisser Behaarung, namentlich am Hinterrand der Segmente;

namentlich am ster Ringe findet sich auf der Mitte auch

gelbes Toment. Flügel fast glashell, mit wenig deutlichem

Stigma. Schwinger dunkelbraun mit weissgelbem Stiel.

Vorderbeine gelb, auch die Hüften, nur die Tarsen am

Ende etwas dunkler. Mittelhüften schwarz, auch ungefähr die

Endhälfte der Schenkel, wenigstens unten, auch die Endhälfte

der Schienen und der Tarsen schwarz, Hinterbeine schwarz,

ausser der äussersten Spitze der Schenkel, auch die Kniee

breit gelb, der Metatarsus bisweilen heller, z. T. gelblich.

Flügellänge 9—11 mm; Körperlänge 10—13 mm.

Durch den längsgestreiften Thorax ist diese Art von fast

allen anderen aus dem Gebiete verschieden. Pf. tricolor

DE MEIJ. unterscheidet sich sofort durch das grösstenteils

rote Abdomen, an welchem nur der ı' und die 2 letzten

Ringe schwarz sind; bei Pt. kambangensis DE MEI]. ist der

Thorax hauptsächlich gelbbraun, median mit dem Anfang

einer schwarzen Längsstrieme, welche indessen die Quernaht

nicht erreicht.

Das Puparium ist von derselben Gestalt wie bei Sargus,

aber stark abgeflacht, mattbraun, die zerstreuten Borsten

dünn und relativ kurz, das Hinterende abgerundet, in der

Mitte seicht eingebuchtet, ohne das abgebrochene Vorder-

ende ı cm lang.

Damalis nigella v.D. WULP (Fig. 1 d).

d. Kopf schwarz, sehr dünn gelblich bereift, auch die

Fühler und Taster schwarz. Untergesicht kaum gewölbt,

braungelb bestäubt, Knebelbart aus 4 schwarzen Borsten

gebildet, der schmale Streifen unter diesen Borsten glänzend

LARVEN IN TERMITENNESTERN LEBEN, U.S.W. EI

schwarz, an den Seiten neben dem Augenrande ohne gelb-

bestäubtes Fleckchen (bei speculiventris vorhanden).

. Thoraxrücken schwarz, etwas glänzend, an den Seiten und

vor dem Schildchen gelb bestäubt. Behaarung spärlich, noch

am meisten vor dem Schildchen vorhanden, hier grössten-

teils von schwarzer Farbe. Schildchen ganz bestäubt, am

Rande mit 6 schwarzen Borsten (die äusseren schwächer;

bei speculiventris hier eine grössere Anzahl meistens gelb-

licher Haare). Brustseiten ganz weissgrau bestäubt mit gelb-

weisser Behaarung. Flügel glashell, nur die äusserste Wurzel

etwas gelblich. Die beiden oberen Adern aus der Discoidal-

zelle deutlich geschwungen, jedoch weniger als bei specu/t-

ventris, kleine Querader jenseits der Mitte dieser Zelle.

Schwinger braungelb. Hüften gelbgrau bestäubt. Trochan-

teren glänzend schwarz, weiterhin die Beine von rötlicher

Farbe, glänzend, z. T., namentlich an den Tarsen, ins Schwarze

ziehend.

Hinterleib schwarz, braungelb bestäubt, nur der vordere

Teil der vorderen Ringe weniger bestäubt und etwas glänzend.

Die Exemplare wurden von Dr. KALSHOVEN in einem djati-

Walde zu Gedangan (Java) erbeutet (December 1930).

Lamprophthalma tuberculiirons n. sp.

Stirne grösstenteils glänzend purpurschwarz, der Scheitel-

rand, das Ocellendreieck und eine schmale Strieme bis zur

Mitte rotgelb, an letzter Stelle eine deutliche Erhabenheit,

auch der Vorderrand der Stirne wulstig.

Augen nackt. Wurzelglieder der Fühler rotgelb, das lang-

gestreckte 3'¢ Glied schwarzbraun. Untergesicht glänzend röt-

lich gelb, die sich bis. zum Mundrand erstreckenden Fühler-

gruben dunkler. Praelabrum glänzend gelb, die breiten Taster

dunkelbraun, in der Endhälfte mit gelbem, geradem Aussen-

rande; unten sind sie gerundet.

Thorax, auch die Brustseiten, glänzend gelbrot, nur hinten

mit einem Paar D. C. Humerale vorhanden, Schildchen am

Rande mit 4 Borsten, die äusseren kürzer. Hinterleib glän-

zend purpurschwarz, an der Spitze z. T. rotgelb, ohne scharfe

Begrenzung.

Flügel am Vorderrande fast bis zur 3'® Längsader, in der

112 J. C. H. DE MEIJERE, UBER DIPTEREN, DEREN

Gegend der 1‘* Basalzelle davon nur sehr wenig, in der

sten Hinterrandzelle davon weiter entfernt bleibend, während

bei der kleinen Querader die 3'° Längsader etwas von der

Bräunung überschritten wird, was sich als sehr verwaschene

Querbinde bis zum Hinterrand erstreckt. Kleine Querader

schief gestellt, hintere steil, fast gerade. Die 1° Hinterrand-

zelle an der äussersten Spitze nur sehr wenig verengt.

Vorderhüften schwarz, alle Schenkel gelb, an der Spitze

unten beiderseits ein schwarzer Langsfleck, an den Vorder-

schenkeln auch innen nahe der Wurzel eine dunklere Stelle;

Schienen grösstenteils schwarz, in der Mitte heller durch-

schimmernd, von den Tarsen die beiden Wurzelglieder gelb-

lich, ungefähr alles übrige schwarz.

Körperlänge 8 mm; Flügellänge 6!/, mm.

Von Dr. KALSHOVEN in einem djati-Walde zu Semarang

und Gedangan (Java) erbeutet (Januar 1931).

Bezüglich der Gattung dieser Art war ich nicht ganz

sicher. Die Querader, welche die 15° Bazalzelle abschliesst ist

nicht die gerade Fortsetzung der Postikalader, aber liegt

doch sehr schief, ebenso sehr wie in ENDERLEIN’s Figur

von Xenaspis (Polistomima) stigma in Zool. Jahrb. Abt. Syst.,

Bd. 33, 1912, p. 353. Wegen der sehr langen Fühler, wodurch

die Fühler bis auf einen linienartigen Saum den Mundrand

erreichen, und der wie bei ZL. anaulaca in der Mitte einen

Tuberkel aufweisenden Stirn scheint mir diese Art doch besser

in Lamprophthalma zu passen als in Plagvostenopterina.

Chaetodacus mcgregori BEZZI.

Aus Fruchtschalen van Guetum gnemon gezüchtet, Buiten-

zorg (Java), Dezember, Dr. FRANSSEN leg.

Kopf ganz gelb, auch Fiihler und Taster, nur das Ocellen-

dreieck schwarz. Untergesicht schwefelgelb, auch ganz ohne

schwarze Zeichnung, im ibrigen der Kopf mehr rotlichgelb.

3's Fiihlerglied langgestreckt, Arista nackt. Jederseits eine

obere und 2 untere Frontorbitalborsten vorhanden.

Thorax rötlichbraun, ohne gelben Mittelstreifen, von vorn

gesehen mit 3 dunkleren Striemen, die äusseren öfters

namentlich durch eine dunklere Linie an der medianen

Seite erkennbar, die Schulterbeulen und jederseits nahe dem

LARVEN IN TERMITENNESTERN LEBEN, U.S. W. 113

Seitenrande eine Strieme, die sich nach hinten verschmalert

und den Hinterrand nicht erreicht, vorn die Quernaht nicht

oder kaum iberschreitet, gelb. Die hintere Notopleuralborste

auf einem kleinen gelben Fleckchen. Die schief begrenzte Hin-

terhalfte der Mesopleuren gelb; hieran schliesst sich nach unten

hin ein kleines gelbes Fleckchen am oberen Ende der Sterno-

pleuren. Vor und hinter diesen Flecken sind die Brustseiten

glänzend schwarz, im übrigen grösstenteils rotbraun. Hinten

findet sich zu beiden Seiten des glänzend schwarzen Hinter-

rückens ein grosser gelber Flecken (2 zusammengeflossene

Hypopleuralflecken nach BEZZIS Terminologie). Dieser

Flecken ist hinten schwarz gesäumt, und hieran schliesst

sich ein schwarzes Fleckchen über den Hinterhüften. Schild-

chen ganz gelb, mit 2 Randborsten. Praescutellarborsten vor-

handen; auch 3 Supraalarborsten (also auch die vordere, über

der Flügelwurzel, vorhanden). Alle Körperborsten schwarz.

Hinterleib rotbraun, der 3' Ring am Vorderrande schwarz

gesäumt, der folgende am Seitenrande mit dunkleren Flecken,

die letzten Ringe mit Spuren einer schwarzen Mittellinie.

Der 3'° Ring beim Jg‘ seitlich am Hinterrande mit der in

dieser Gattung oft vorhandenen Borstenquerreihe.

Flügel glashell, die Wurzelhälfte zwischen den ersten Längs-

adern bis zur distalen Begrenzung der unteren Basalzelle

dunkelbraun, was von da an in den schmalen dunkleren

Vorderrandsaum übergeht; dieser überschreitet unten die

2'e Längsader nur an der Spitze und verläuft kaum verbrei-

tert bis zur Spitze der 4'° Längsader. Auch über der Anal-

zelle und noch etwas jenseits derselben ein dunklerer Wisch.

Beim & liegt unmittelbar über dem sehr schmalen End-

teil der Analzelle eine glänzend braungelbe birnenförmige

Schwiele, mit dem Stiele nach aussen gerichtet und mit

gerader unterer Grenze; diese Schwiele bleibt sowohl von

der distalen Begrenzung der Analzelle als von der 5'® Längs-

ader etwas entfernt. Die untere Flügelecke unter dieser

Schwiele ist beim g etwas mehr ausgezogen als beim 9.

Beine rotgelb, die Hinterschienen schwarzbraun, die Hinter-

tarsen weiss.

Körperlänge 9 5 mm; Flügellänge 4 mm; beim © resp.

Bound 4%, mm.

114 J. €. H. DE MEIJERE, iBER DIPTEREN, U.S. W.

Durch das ganz ungefleckte Untergesicht steht diese Art

meinem Ch. zmpunctatus DE MEI. (Studien üb. südostasiat.

Dipteren IX, Tijdschr. v. Entom. LVII, 1914, p. 188) nahe.

Dieser ist indessen viel dunkler, der Thorax grösstenteils

schwarz, mit, von vorn betrachtet, einer weisslich bestäubten

Mittelbinde. Das gelbe Fleckchen über den Mesopleuren ist

grösser und deutlicher und begrenzt den gelben Mesopleural-

flecken oben in seiner ganzen Breite, auch ist letzterer

überall von fast gleicher Breite, Die eigentümliche birnför-

mige Flügelschwiele ist hier nicht vorhanden.

Diese Art wurde von BEZZI von den Philippinen beschrie-

ben | (The Philipp. Journal of Science; Mol. Veron,

p. 426).

Weil zu den Chaetodacus-Arten mehrere schadliche Frucht-

fliegen gehören, scheint mir eine Beschreibung an zugäng-

licherer Stelle hier nicht überflüssig. Das an den Brustseiten

einige Borsten gelb, nicht schwarz sind, finde ich an meinen

Stiicken nicht,

Further Notes on Cleridae.

(Lith Communication on Cleridae).

J. B. CORPORAAL,

Amsterdam.

Phloeocopus Ferreti REICHE, ab. concolor, nov. ab.

In a series of Phloeocopus Ferreti RCHE., belonging to the

British Museum, I found two specimens which bear on the

elytra no trace whatever of the yellow markings. Evidence

that these individuals belong to the same species, is furnished

by the fact, that one of them, according to the labels it

bears, was caught (on the wall of a house) in copula with

a quite normal specimen, with distinct markings, in Dec. 1915,

by Mr. H. C. DOLLMAN. Locality: N.W. Rhodesia, Kashitu,

Né of ‚Broken Hill. Type in, B.M.,. Paratype in. Zool,

Mus., Amsterdam.

To the genus Phloeocopus GUER. belong the following

species, described as Opzlo: brunneotinctus FRM., Perroti FRM.,

marmoreus FRM., biocellatus FRM., all from Madagascar.

On p. 51 of SCHENKLING’s Catalogue of the Cleridae

Thanasimus virescens CHEVR. should be crossed out; this

species belongs to Gyponyx and appears there already on

p. 40. The quotation ‘Rev. Mag. Zool.” should be: Rev. Zool.

1842. Likewise the quotations of Strotocera versicolor, Gypo-

nyx apicalis (the first quotation to this species should be

omitted altogether), G. marmoratus, G. sobrinus, genus Dozo-

colletus, D. oblongus, Thanasimus fasctolatus, Th. latus, Th.

obsoletus, genus Micropterus, M. brevipennis, Tarsostenus suc-

cinctus.

The original description of the genus Apolopha SPIN. is to

116 J. B. CORPORAAL,

be found in Rev. Zool. 1841, p. 75, not Rev. Mag. Zool.,

and that of Z%anasimodes dorsalis LUC. in Rev. Zool. 1843,

p. 159, not Rev. Mag. Zool.

The quotations to Cymatodera discoidalis, C. pallidipennis

(the year is 1843, not 1874), genus Derestenus, D. quadri-

lineatus, genus Phonius, Ph. sanguinipennis, Clerus albofas-

ciatus, Cl. mexicanus CAST. v. assimilis, id. v. Silbermanni,

Cl. nigromaculatus, Cl. nitidus, Cl. quadrinotatus, Cl. venator

and C4 zebra apply to Magasin de Zoologie (par GUERIN-

MENEVILLE), 1843, not to Rev. et Mag. de Zool.

Clerus nigrocinctus KLUG, ab. retrocinctus, nov. ab.

Anterior black fascia on the elytra obsolete. One specimen

from Mexico, Colima (ex coll. B. SCHWARZER) in Zool. Mus.,

Amsterdam.

Thanasimus Dollmani n. sp.

Forma et statura similis Thanasimo rufigasteri (Kuwert).

Testaceus, pilis albidis (pilis fuscis intermiatis) vestitus; dua-

bus elytrorum fasciis, ad basin et in media positis, piceis;

sutura tota testacea; fascia mediana v-formi, ad suturam

interrupta, ad marginem lateralem latiore. Antennarum arti-

culis duobus ultimis extremisque mandibulis piceis. Pronotum

utrinque fascia longitudinali picea ornatum. Caput inter oculos

macula picea praeditum. In nonnulis individuis maculae piceae

leviter dilatatae sunt.

Of the same, rather stout form of all the South-African

species of this genus. Allied to 7%. rufigaster Kuw. Reddish

yellow, clothed with rather long hairs, most of which are

white; a few, chiefly on the dark markings, are dark. Punctu-

ation of head, thorax and elytra weaker than in 7%. rufigaster.

Ultimate and penultimate joint of antennae dark brown, tip

of the former and base of the latter lighter. Tips of mandi-

bulae black. Between the eyes a dark brown spot, variable

in size, which in some specimens can occupy the whole

occiput. Pronotum with two lateral, longitudinal dark brown

fasciae, equally variable in extension, so that in the darker

specimens only a reddish-yellow spot on the disc remains.

The underside of the prothorax and of the whole body always

remain testaceous. Scutellum small, testaceous. Elytra with

FURTHER NOTES ON CLERIDAE. 117

a basal, dark brown fascia, always interrupted by the suture,

which, over the whole length of the elytra, remains testaceous.

The basal fascia is at the humerus prolonged, and in the

darker specimens at the lateral margin united with the median

fascia. Median dark brown fascia broadest at the lateral

margin, more or less V-shaped, and undulate, interrupted

by the suture. Apex of elytra more greyish; some specimens

bear there a few indistinct darker spots. In some of the

darker specimens the knees are more or less darkened.

Length 51/,—7 millimeters.

32 specimens, all collected by Mr. H. C. DOLLMAN in

Januari 1915 at Kashitu, N. of Broken Hill, N.W. Rhodesia.

Some of them bear a label “dead tree”.

I saw one specimen from Buluwayo, 5.11.1919 (Rhodesia

Museum) and a slightly aberrant specimen (dark basal fascia

of the elytra obsoleta on the disc) from Monapo, Portug.

E. Africa, 26.IX.1918, G. D. H. CARPENTER leg. (Brit. Mus.).

Type in British Museum, Paratypes in B.M. and in

Zoological Museum, Amsterdam.

Thanasimus formicarius L., ab. semirufus nov. nom.

This name has to take the place of 7%. formicarius L.,

ab. laterufus m. (Tijdschr. v. Ent. LXXV, 1932, Suppl., p. 137),

the latter being preoccupied by ab. laterufus PIC of Th. wez-

sez HINTZ (Mel. exot.-ent. LVII, 1931, p. 7).

Trichodes gemma ANCEY.

A small series in the British Museum agrees in all important

points with ANCEY’s description and with FAIRMAIRE’s further

fetes in Ann. Soc. Ent. Fr. (6) VIL(LVT), 1887, p. 162. The

arrangement of the punctures on the elytra is rather ‘‘seriatim”

than “subseriatim”, the smooth central line on the prothorax

is in most specimens hardly discernible, and the funiculus

of the antennae is more black than brown, with a faint,

blueish metallic tinge.

Length 7'/,—ı1o mm. |

Montagu, Cape province, 23.IX.21.X.1924, R. E. TURNER

leg., and Piquetsburg, ex coll. FRy.

Tenerus quadrimaculatus m. (Enc. Ent. Col. I, 1926, p. 187).

The variability of this species is much larger than I could

118 J. B. CORPORAAL, FURTHER NOTES ON CLERIDAE.

presume at the time of describing. I saw 14 more specimens

from the Forest Institute, Dehra Dun, taken at the following

localities: S. Mangalore, 400 (ft.?), Madras, ‘‘ex creeper”,

J. C. M. GARDNER leg. I, VI, X, XI, 1930—-31; Ayur, North

Salem, F., R. I., sandal, Insect Survey, IV, X, 1930; Nilambur,

Madras, C. F. C. BEESON leg., “ex Combretum ovalifolium”

and “ex Tectona grandis”, III, IV, 1924; Nedungayam, Nilam-

bur, Madras, C. F. C. BEESON leg., “ex Pterocarpus marsu-

pium”, 20.VI.1924.

The length varies from 3,2 to 8,6 mm; also the pattern

on the elytra is very variable:

In ab. biguttulus, nov. ab. the anterior black spots are

missing.

In ab. apicipennis, nov. ab. the black spots are delated to

such a degree that the black colour occupies the whole elytra

with the exception of the extreme apices, which remain yellow

(also the scutellum is yellow).

In ab. pallidicornis, nov. ab. the markings on the elytra

are as in ab. dzguttulus, but here the antennae are altogether

yellow.

Dolichopsis auronitens GORH.

A fine series in the British Museum, collected by G. A.

K. MARSHALL at Salisbury, Mashonaland, Dec. 1897, and by

H. C. DOLLMAN in N.W. Rhodesia at Mwengwa, Nama-Ula

and Namwala in Febr., March and April of 1913 and 1914,

shows a wide colour-variation in metallic tinges from blackish

green to steel-blue, gold-green, greenish blue and purple.

This range of variation can be compared to that of the

wellknown European Donaciine Plateumaris sericea L., and,

in the Cleridae, to that in the Australian genus Phlogzstus.

Length 5!/,—8 mm. On the locality-labels of some speci-

mens is written “long grass”.

ERRATA

in my roth Publ, on Cler. (T. v. E. LXXV, 1932, Suppl. p. 136—140):

p. 138, line I fr. bott. read Zrior, not primor.

p. 139, » 2 » top read suturam, not sutura.

» 5 » » » hirsutum, not hirsitum.

» 9 » » » subparallela, not subparallelis.

DTS Ao en IA cans seo LINZ at

p. 140, » 11 & 22 read gafsana. not gafsensis.

REI, QUIRRA

RAI AT

ie)

AE UMA “an

A De

PNR

Be A

LIONE

FERN

PEN

i ee

Pod

TOME

Ww ieee

RITA

1x i

hann

% Verslag van de Zes-en-zestigste Wintervergadering. .

IGGENERTS. 0. 5

P. A. KALIS, Bijdrage toe ae benne van Cae Penida:

ptera Rhopalocera van Nederlandsch-Indié.

r. H. J. LYCKLAMA à NIJEHOLT, Aanteekeningen om-

trent Nederlandsche Microlepidoptera

sal DA VALCK LUCASSEN,

D (Thoms.) Lac... N ee 3

C. H. DE MEIJERE, Uber en. ei ee in

Termitennestern leben. nebst tiber einige weitere,

z.T. neue, gleichfalls aus Djati-Wäldren auf Java .

B. CORPORAAL, Further Notes on Cleridae. (11th

Pemunication ons Cleridae) sa. weese

‘Dr. J. TH. OUDEMANS, In Memoriam gi Dr. EDA

Ischnostoma Lacordairei —

HOUD VAN DE EERSTE EN TWEEDE AFLEVERING.

| Bladz. h

I—XLII

I—46 1 :

47—86

‘ .87— 101 N

102 |

103—114

II5—I18

Avis

La Société Entomologique des Pays-Bas prie les Comités

d’adresser dorénavant les publications scientifiques, qui lui sont

destinées, directement a: Bibliotheek der Nederlandsche Entomo=

logische Vereeniging, p/a. Bibliotheek van het Koloniaal Instituut,

AMSTERDAM, Mauritskade 62. xed oat

Toutes les autres publications et la correspondance doivent

être adressées au Secrétaire. L’expédition du „Tijdschrift voor

Entomologie” est faite par lui.

Si l’on n’a pas reçu le numéro précédent, on est prié de lui

adresser sa réclamation sans aucun retard, parce qu’il ne lui

serait pas possible de faire droit a des réclamations tardives.

J. B. CORPORAAL,

Secrétaire de la Société

entomologique des Pays Bas,

p/a. Zoölogisch Museum,

Amsterdam.

A SD ne

n __ JP SSIS ORE

it i N sh À

| f

UITGEGEVEN DOOR

E NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

ONDER REDACTIE VAN

: EN

F. T. VALCK LUCASSEN.

| ZES-EN-ZEVENTIGSTE DEEL.

JAARGANG 1933.

DERDE AFLEVERING.

(Juni 1933). ?

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING.

De contributie voor het lidmaatschap bedraagt / 10. —

per jaar. Ook kan men, tegen het storten van f 100.—

in eens, levenslang lid worden.

Buitenlanders kunnen tegen betaling van / 35.— lid

worden voor het leven. |

De leden ontvangen gratis de Zntomologische Berichten

(6 nummers per jaar; prijs voor niet-leden f 0.50 per num-

mer), de Verslagen der Vergaderingen (2 per jaar; prijs

voor niet-leden f 0.60 per stuk) en de Verslagen van de

Vergaderingen der Afdeeling Nederlandsch Oost-Indië (prijs

voor niet-leden / 0.50 per nummer).

De leden kunnen zich voor f 6.— per jaar abonneeren

op het Züdschrift voor Entomologie (prijs voor niet-leden —

j 12:— per jaar),

De oudere publicaties der vereeniging zijn voor de leden

voor verminderde prijzen verkrijgbaar.

Aan den boekhandel wordt op de prijzen voor niet-leden

geene reductie toegestaan.

JAN 7 1995

Tendipedidae Neerlandicae.

PARS I.

Genus Tendipes cum generibus finitimis

von

G. KRUSEMAN Jr.

(Arbeit aus dem Laboratorium fiir Entomologie der

Universitàt von Amsterdam).

EINLEITUNG.

In seinem „Vierde Supplement op de Nieuwe

Naamlijst der Nederlandsche Diptera” setzt Herr

Prof. Dr. J. C. H. DE MEIJERE die Notwendigkeit einer neuen

Bearbeitung der Niederlindischen Tendipedidae aus-

einander. j |

Es ist somit meine Absicht zu versuchen um eine Revi-

sion des Niederländischen Materials der Tendipedidae

zu geben. Eine solche Neubearbeitung dieser Diptera-Familie

wird viele Jahre in Anspruch nehmen. Daher beabsichtige

ich, um, jedesmal wenn eine Gattung oder eine Gruppe von

Gattungen von mir revidiert worden ist, die Ergebnisse zu

veröffentlichen. In vorliegender, erster Abhandlung sind die

Resultate der Untersuchung der g'g' der Tendipes-Gruppe

niedergelegt.

Das Material, welches ich mir angesehen habe, bestand

aus den nachfolgenden Sammlungen:

1. Die „Standaard-collectie de Meijere” von Herrn

Prof. Dr. J. C. H. DE MEIJERE zusammengebracht, worin

auch die alten Kollektionen VAN DER WULP, KINKER u.s.w.

aufgenommen sind. (Hier angegeben mit Koll. DE M.).

2. Die Sammlung des „’sRijks Museum van Natuur-

lijke Historie”, in Leiden, welche hauptsächlich aus

alten von SNELLEN VAN VOLLENHOVEN und VAN DER

WULP gesammelten Stücken besteht. (Hier angegeben

mit Koll. L. M.).

120 G. KRUSEMAN JR.,

3. Die Kollektionen der ,,Naardermeer-Commissie”

im Zoologischen Museum zu Amsterdam untergebracht.

(Hier angegeben mit Koll. N. C.).

4. Meine eigene Sammlung. (Hier angegeben mit Koll. Kr.).

Ich spreche hier den Verwaltern dieser Sammlungen mei-

nen herzlichen Dank fiir die wohlwollende Mitarbeit aus;

sie stellien mir das ihnen anvertraute Material lange Zeit

zur Verfügung.

Kennzeichen, worauf bei der Bestimmung zu achten ist.

Die meisten Kennzeichen sind mit einer guten Lupe zu

beobachten. Die Beobachtung des Hypopygium ist bei den

meisten Arten erst bei 60-facher Vergrösserung möglich.

Der Unterschied zwischen den 47 und den QQ ist ausser

an der Form des letzten Abdominalsegmentes, meistens auch

an der Gestalt der Fühler zu sehen. Die gg der europäischen

Arten haben, mit seltenen Ausnahmen, lange, 12—14 glie-

drige, gefiederte Fühler, die QQ dagegen kurze, 5—7 gliedrige,

fast unbehaarte Fühler. Ihr Grundglied, das Scapum, und

die 10—12 folgenden Glieder sind bei den gg kurz, während

das letzte Glied sehr lang ist (gewöhnlich ungefähr zweimal

so lang wie die andern Glieder zusammen). Dieses Längen-

verhältnis bildet oft ein sehr gutes Merkmal bei der Bestim-

mung. Der Unterschied in der Länge der Fühlerglieder bei

den QQ ist viel kleiner. Die QQ sind weiter nicht im Betracht

gezogen.

Die Mundteile sind wenig auffallend; nur die viergliedrigen

Palpen sind leicht wahrnehmbar; auch hier ist die relative

Länge der Glieder wichtig. Der Scheitel bildet einen Wulst,

welcher oft zwei Stirnzapfen trägt. (Siehe Figur 1).

Der grösste Teil des Thorax wird von dem Mesothorax

eingenommen. Der Prothorax bildet einen schmalen Ring,

oft sehr schmal und nur bei starker Vergrösserung gut wahr-

nehmbar, doch immer ist die untere Partie, welche die Vor-

derbeine trägt, am besten ausgebildet. Die Form des Prothorax

ist für die meisten Gattungen karakteristisch und innerhalb

des Genus von konstanter Form. Der Mesothorax is meistens

gezeichnet: die Rückenseite mit vier Längsstreifen (die Bin-

den), von denen die beiden mittleren meist verschmolzen

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 124

sind, die Pleuren mit einigen Flecken, während das Sternum

gewöhnlich dieselbe Farbe hat wie die Rückenstreifen. Das

Scutellum und das Metanotum sind gut entwickelt. Für die

Namen der Flügeladern und der Zellen siehe Figur 2.

Die Vordertibiae aller Arten der Zendrpedinae sind viel

kürzer als das erste Tarsusglied (der sogenannte Metatarsus).

Ein wichtiges Merkmal bei der Bestimmung ist die Art der

Behaarung der Vordertarsen. Langhaarig oder gebärtet sind

die Tarsen, wenn die Haare mehr als dreimal so lang sind

wie der Durchmesser der Glieder, kurz gebärtet, wenn die

Haare etwa zweimal so lang sind und ungebärtet oder sehr

kurz behaart, wenn die Länge der Haare etwa den Durch-

messer der Glieder erreicht. Die Vordertibiae endigen ent-

weder in einen Sporn oder in eine stumpfe Schuppe. Die

Hintertibiae jedoch tragen auf ihrem Spitzenrand eine Anzahl

Dörnchen, welche meist zu einem Kamm verwachsen sind.

Diese Kämme können je einen Sporn tragen, jedoch fehlt oft

einer dieser Sporne. Auch soll man auf die Grösse des

Empodium und der Pulvillen achten. (Siehe Figur 3).

Das letzte Segment des Abdomens trägt das Hypopygium.

Dieses besteht aus zwei zweigliedrigen Zangen (EDWARDS

nennt die Glieder coxit und stylus) und höchstens drei

Paar Anhängen. In der Mitte zwischen diesen Zangen trägt

der Hinterrand des letzten Abdominalsegmentes einen langen

Fortsatz, die sogenannte Lamelle. Das Hypopygium ist oft

ein ausgezeichnetes Hilfsmittel bei der Bestimmung.

Einteilung :

Die heutigen Autoren haben die alte Familie der Zendz-

pedidae (Chironomidae) in Ceratopogonidae und Tendipedidae

(Chironomidae) getrennt. Die Ceratopogonidae sind in den

Schlüssel aufgenommen und bilden eine Fortsetzung zu dem

Schlüssel der älteren Niederländischen Autoren. Die Eintei-

lung in Unterfamilien ist die von GOETGHEBUER.

Schlüssel zu den Unterfamilien.

MMEdiairesabelt „vu ar MA «| Ceratopogonidae

— Media nicht gegabelt. . . . MAR ENZ

. Querader zwischen Media und Cubitus end at

122 G. KRUSEMAN JR.,

— Querader zwischen Media und Cubitus fehlt . . . 4

3. R,+, einfach, nicht mit R, verbunden . . Diamesinae

— R,+; entweder gegabelt und mit R, verbunden oder

ganz fehlend. "ne nl. ee any ppdinae

4. Vordertibia immer längerals der Metatarsus, die Mittelbeine

ohne Kämme oder freie Dorne, mit zwei Spornen. Die

Endzange des Hypopygium kann bei Ruhe nach innen

gebogen werden, wie die Klinge eines Messers . . 5

— Vordertibia fast immer kürzer als der Metatarsus, Mittel-

beine fast immer mit Kämmen oder freien Dornen, End-

zange fast immer nach hinten gestreckt, kann fast nie bei

Ruhe nach innen gebogen werden. . . Tendipedinae

5. Die Teilung des Pronotums in zwei Lappen nicht oder

kaum angedeutet, die Anepistralfurche gut entwickelt. 6

— Pronotum weit zweiteilig, die Anepistralfurche fehlt, Fühler

der GO ohne Haarbüschel .. vatten te Clunioninae

6. R,.,; mit der Costa ganz verschmolzen, höchstens Zwei-

drittel der Fliigellange erreichend. Eine falsche Ader ver-

läuft vom Ende R,4; bis zu einem bestimmten Abstand

von der Rlügelspitze 4 aa Joe Corynoneurinae

— R, +5 nicht ganz mit der Costa verschmolzen; keine

falsehe[ Adern. nti 2.02 STE. ee Orthecladumae

Verteilung der Tendipedinae.

I. Fliigel nackt, nur sparliche Haare den Adern entlang .

Tendipes-Gruppe

— Fliigel mit Haaren, wenigstens auf einem Teil der Fliigel-

oberfläche ı 2 . nn. M NE anyearsus- Gruppe

Diese Einteilung hat nur praktische Bedeutung und kommt

mit V. D. WuLP's Gattungseinteilung (Chironomus-Tanytarsus)

iiberein.

Die Gruppierungen der Subgenera bis Genera bei den ver-

schiedenen Forschern weichen sehr von einander ab. KIEFFER

machte aus der alten Einteilung in Genera von V.D. WULP

eine mehr detaillierte Gruppierung, denen er den Wert von

Gattungen verlieh. Edwards dagegen hat ungefahr die Ein-

teilung von V. D. WULP beibehalten. Viele der Genera von

KIEFFER haben bei ihm den Wert von Subgenera, andere

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 123

noch niedrigeren systematischen Wert. Er spricht von ,,group”

und ,,series’’. GOETGHEBUER stellt sich auf einen Standpunkt,

welcher ungefahr die Mitte halt zwischen den Auffassungen

von KIEFFER und EDWARDS. Viele Genera von KIEFFER

werden von ihm als solche anerkannt, der Rest hat bei ihm

den Wert von Subgenera. Ich habe mich dieser Auffassung

angeschlossen. Als Genera werden die Arten, welche deut-

lich plastische Kennzeichen gemeinsam haben, zusammen-

gefasst. Die Subgenera von einem Genus sind nur durch

den Typ der Hypopygien gekennzeichnet. Fiir den Anfanger

sind diese letzten Unterschiede viel auffalliger als die Kenn-

zeichen der Gattungen.

Lebensweise.

Die Larven leben in verschiedenen Gewassern. Sie besitzen

keine Tracheen, atmen jedoch durch Kiemen, wodurch Blut

stromt. Das Blut ist bei vielen Arten durch Haemoglobine

rot gefarbt. Hierdurch sind einige Arten imstande in Sauer-

stoff-armen und stark verschmutzten Gewässern zu leben.

(Rhode). Die Larven leben in selbst gesponnenen Réhrchen.

Die meisten Arten sind Detritus-Fresser, andere z.B. G/yp-

totendipes-Arten minieren in Wasserpflanzen (Gripekoven),

die Larven des Subgenus Cryptochironomus s. str. sind Fleisch-

fresser (Lenz: 1928):

Das Verpuppen geht im Wasser vor sich. Kurz vor dem

Ausschlüpfen steigen die Puppen nach der Oberfläche. Sie

und die Larven bilden einen wichtigen Teil der Diät un-

serer Süsswasserfische.

Die Vollkerfen erscheinen manchmal in unglaublichen

Mengen. Manchmal sind sie so zahlreich, dass sie, obwohl

die Mücken nicht stechen, lästig‘ werden können, z.B. 1932

auf Wieringen.

_ Die Imagines tanzen in Schwärmen, im Sommer meistens

nur in der Dämmerung und wahrscheinlich in der Nacht

(sie werden wenigstens manchmal mit Licht gefangen). Wie

ich bis jetzt erfahren habe, besteht jeder Schwarm aus einer

Art. Bei heissem oder windigern Wetter verkriechen sie sich

ins Gras, ins Rohr oder in Sträucher; namentlich Erlen

und Weidenbüsche liefern oft, wenn sie abgeschleppt werden,

124 G. KRUSEMAN JR.,

eine beträchtliche Beute. Zendzpes plumosus kann man vielmals

an kühlen, beschatteten Mauern antreffen. Die einzige Art,

welche ich bei ziemlich starkem Wind in Schwärmen antraf,

war Kloosia pusilla, Ende März erscheinen die ersten Voll-

kerfen, die letzten fliegen noch spät im Herbst, Ende Sep-

tember oder Anfang October. Alle Arten scheinen als Larve

zu überwintern. 7endipes pilicornis ist wahrscheinlich eine

spezifische Frühjahrsart, die meisten Arten jedoch fliegen

den ganzen Sommer hindurch.

Das Konservieren.

Beide Verfahren, trocken und in Alkohol, haben ihre

Nachteile. In Alkohol verblassen die Tiere, beim Trocknen

werden sie oft dunkler. In Alkohol bleiben die Tiere weich

und zerbrechen nicht so leicht.

Die Hypopygien von in Alkohol konservierten Tieren sind

leicht zu betrachten. Man legt das Objekt auf einen Objekt-

träger und das Deckglas auf das Abdomen. Unter dem

Mikroskop sind die Kennzeichen auf diese Weise gut wahr-

zunehmen. Auch andere Teile sind bei nassen Tieren unter

dem Mikroskop gut zu sehen. Die Schwierigkeit ist und bleibt

das starke Verblassen der Farben.

Trockne Tiere an einer Nadel sind sehr spröde. Auch die

Hypopygien sind nicht gut wahrnehmbar, es sei denn dass

man Praeparate macht, wobei also die Stücke beschädigt

werden müssen (Einschliessen in Venetianisches Terpentin

zwischen zwei Deckgläsern liefert gute Resultate), oder dass

man ein biokulares Lupenmikroskop gebraucht. Am besten

ist es also beide Verfahren anzuwenden.

Zoogeografisches.

Die Verbreitung der Tiere wird durch das Entwicklungs-

stadium beschränkt, welches am meisten äusseren Einflüssen

ausgesetzt ist. Bei den hier beschriebenen Tieren ist es sicher-

lich das Larven- und Puppen-stadium. Die Imagines leben

ja nur kurze Zeit und alle unter ungefähr gleichen Verhält-

nissen, die Larven und Puppen dagegen finden in unseren

zahlreichen, und sehr verschieden zusammengesetzten Ge-

wässern grundverschiedene Milieus. Es wird sich also wohl

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 125

zeigen, dass die Verbreitung der Tendipedinae durch die

Lebensmoglichkeiten der Larven beherrscht wird. Auf Grund

der Verbreitung der Imagines wird nur dann das Ver-

haltnis zwischen Umgebung und Art zu finden sein, wenn

das Milieu, worin diese Art lebt, auf bestimmte Areale

beschränkt ist. Diesen Anforderungen genügt in hohem Masse

das Gebiet mit mesohalinem Wasser. Ein Gewässer wird von

REDEKE als mesohalin angedeutet, wenn es ı bis ıo gr. Cl

pro Liter enthält. Der Salzgehalt des niederländischen Brack-

wassers ist sehr starken Schwankungen ausgesetzt. Es steht

jedoch wohl fest, dass der grösste Teil der Provinz Nord-

Holland zum mesohalinen Gebiet gehört (WIBAUT—-ISEBREE

MOENS 1931 und 1932, HEYMANN, REDEKE und WIBAUT—

ISEBREE MOENS 1931). Die Provinz Siid-Holland dagegen

gehort im allgemeinen zum Gebiet mit oligohalinem Wasser

0,I—1 Gr. Cl pro L. Weil die meisten Tendipedinae der

niederlandischen Sammlungen aus diesen beiden Provinzen

stammen, ist es verstindlich, dass die Arten, welche zum

mesohalinen Brackwassergebiet gehoren, oder wenigstens ihre

Hauptverbreitung dort haben, als solche durch ihre Verbrei-

tung zu erkennen waren, wie ich meine in der Versammlung

der Internationalen Vereinigung für Limnologie zu Amsterdam

gezeigt zu haben. Ich komme zu dem Schlusse, dass Zendipes

triseta, T. pseudovulpes (dort als 7. vulpes erwähnt), 7. vulpes

und 7. nigronitens obligate Brackwassertiere sind. In Nieder-

land sind diese Arten nur im Brackwassergebiet und im Aus-

lande in der Nähe des Meeres gefunden worden, nämlich

I. triseta an der schwedischen Küste am Kattegat, in Nieder-

land beim sog. Amstelmeer im Norden der Provinz Nord-

Holland; 7. vulpes am Holsteiner Ostseestrand und am Kinsel-

meer in Amsterdam-Nord; 7. #igronitens bei Levenshulme bei

Manchester und in Nord-Holland bei v. Ewijcksluis und an der

Zuiderzeekiiste zwischen Amsterdam und Muiden; 7. pseudo-

vulpes ist nur bekannt aus dem Amstelmeer, Anna Paulowna-

polder und Wieringermeerpolder, alle im Norden von Nord-

Holland.

Die Arten 7. aprilinus, T. tener und Glyptotendipes barbipes

kommen vorzugsweise im Brackwassergebiet vor, aber gele-

gentlich auch in der Nähe von Süsswasser. G/. barbipes ist

126 G. KRUSEMAN JR.,

bis jetzt nur einmal in der Nahe von Siisswasser, und zwar

am Diinensee bei Callantsoog, in einem Stiick erbeutet wor-

den. Die sehr nahe mit G/. barbipes verwandte Art, Gl.

paripes, komt nur im Siisswasser und im oligohalinen Teil

Niederlands vor. G/. barbipes ist im Auslande an der Ostsee

und an der englischen Kiiste gefangen worden.

Als euryhalin sind die nachfolgenden Arten zu betrachten :

Tendipes plumosus, T. thummi, T. dorsalis, T. annularius, T.

sordidatus, T.cingulatus, T.tentans, T. pallidivittatus, T. ner-

vosus, T. xenolabis, T. supplicans, T.monotomus, T. arcuatus,

T. virescens, Glyptodentipes pallens var. glaucus, Gl. gripeko-

ven? und Polypedilum nubeculosum.

Stenochironomus gibbus, T. obtusidens, biannulatus, longi-

forceps, baciliger, Demeijerea rufipes und Gl. paripes scheinen

Siisswasser und oligohalines Wasser zu bevorziigen.

Die Larven von Polypedilum pedestre und P. laetum leben

wohl nur in stromendem Wasser. 7endipes longiforceps ist

in Niederland nur an den grossen Flüssen gefangen worden,

und zwar an der „Geldersche Ysel’’, der Merwede, der „Ouden

Maas” und der ,,Hollandsche Ysel”. In England im Thames-

Tal (bei Putney und Staines), in Belgien im Maasthal (bei

Yvoir), im Tal der Ton (bei Virton) und in Silesien (wo?).

Diese Art scheint also ein Gegenstück zu sein zu den sog.

, fluviatilen” Pflanzen (siehe Vv. SOEST).

Die meisten Arten sind zu selten gefunden worden um

über ihre Verbreitung Schlüsse ziehen zu können.

Literatur.

Die Literatur über die Zexdipedidae ist sehr gross und

sehr zerstreut. Glücklicherweise sind in den letzten Jahren

neue Bearbeitungen der Tendipedidae von Belgien von GOET-

GHEBUER 1921 und von England von EDWARDS 1929 er-

schienen. Ausserdem hat GOETGHEBUER in der „Faune de

France” 1928 einen ausgezeichneten Überblick über die

Westeuropäischen Arten dieser Unterfamilie gegeben. Diese

Arbeiten haben die Bestimmung sehr erleichtert. Die Arbeiten

von KIEFFER sind sehr zerstreut publiziert und seine Be-

schreibungen oft dürftig.

Die Synonymik der Arten ist noch ganz und gar nicht

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 127

geklart. In der Zukunft werden wohl noch viele Namen

geändert werden müssen. Nur die meist bekannten Syno-

nyme sind hier angegeben.

Abkürzungen:

DEN Prof DEMI MEME idee Meijere:

Kr. Gi ‘Kruseman Jr.

M. C. J. = Fraulein Apotheker M. C. Jansen.

M. L. = M. Lieftinck.

V. D. W. = van der Wulp.

N. Br. = Provinz Nord Brabant.

I—XII = Januar—Dezember.

(5) = Anzahl der erbeuteten männlichen Stücke.

Seb. = Systematische Beschreibung u.s.w. von Meigen.

SYSTEMATISCHER TEIL.

Schlüssel zu den wichtigsten westeuropàischen Gattungen

der Tendipes-Gruppe.

Dorne am Spitzenrand der Mittel- und Hintertibiae

wicht, zu, einem Kamm. verwachsen)... ar IT

Die Ränder der Mittel- und Hintertibiae tragen einen

Kamm» |, !: ; N ie

Hinterbiae me: an und Dae en mit 12 Fühler-

„Sliedern-. 0E |. HA aa plbetziella

Tibia der natalee ee atk der Metatarsus

Holtedalia und Allochironomus

Tibia der Vorderbeine kürzer als der Metatarsus . 3

Vordertibiae ohne Sporne, aber mit einer abgerundeten

Sechuppesst gin a. ‘ SEE WERL MCT AIA DEL

Vordertibiae mit einem Seah dde mit einer zugespitzten

SChUPPEN Se mit, 14. Hühlersliedernti zone wu ro

Hintertibiae mit zwei Spornen. oa der aussere fehlend

ade Selle) 74% Lei if, Mei 5

Hintertibiae nur mit dem äusseren Sei Fühler des

Männchens mit:14 :Gliedern.. ru; BRE YL LRU AO)

Pronotum bildet einen deutlichen eek REN NUBI O.

Eronotumy reduziert, ili. ZH: ER EN ER to 9

Fühler der % mit 12 ii ala wohl vorne

128

IO.

G. KRUSEMAN JR.,

eingeschnitten, aber nicht in zwei deutliche Lappen

geteilt; han. sg ee lendipes,S. HEC

Fühler der sa mit 14 oder 12 Gliedern, Pronotum

deutichhin zweiseanpen. geteilt.n 2 Er

Fühler der gœ mit 12 Gliedern, die letzten Hinter-

leibsegmente wie ein Löfflerschnabel verbreitert.

.Demeijereaun.g. 9954

Fühler mit 14 Gliedern, der Hinterleib normal .

Endochironomus S, 140

Das Pronotum verjiingt sich nach oben, erreicht nicht

die Spitze des Mesonotums. Fühler der oo mit 12

Gliedern ee nt ari af La Glyptotendipes Mo 2148

Pronotum stark reduziert. Mesonotum wölbt sich über

dem Pronotum. Jg mit 14 Fühlergliedern. FAR

Stenochironomus S. 136

Pronotum erreicht beinahe die Spitze des Mesonotums,

aber dies wölbt sich etwas nach vorne. Fühler der go

nta 2 Gliede Gneo LO ide VR OOSIAI SN

R, + ;und R, deutlich er Stictochironomus S. 137

R, 43 mündet nahe bei oder auf derselben Stelle aus

als R,. Diese zwei Adern verlaufen nebeneinander oder

sie fallen zusammen. . . . . Microtendipes S. 139

Antenne der gg: 14. Glied länger als 2— 13 zusammen. II

Antenne der gg: 14. Glied viel kürzer als 2—13 zu-

sammen u... 3 a ee nibioxentus

Kamme der Pinter tibine deuchion geschieden .

Pseudochironomus

Kämme der Hintertibiae ungefähr zusammenhängend. 12

. Hintertibiae mit zwei Spornen, Hypopygium mit drei

Anhangen wees oe. Verse vo Van dl Vel Baratendipeskomie0

Hintertibiae mit einem Sporn . . . ENA Seats

. Der R, +; endet mehr basal als die Media EME TA

Der R, +; endet in gleicher Hohe wie die Media

Polypedilum S. 131

. Vorderbeine verdickt, Flügel gefleckt .Zavrelia S. 135

Vorderbeine gewöhnlich, Flügel ungefleckt .

Eauterborniellars me

„letztes Palpenslied sehr kurz») Wa. N) Grace ne

Letztes Palpenglied nicht sehr kurz . . Dolichopelma

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 129

Graceus GTGH. 1928.

Diese Gattung ist karakterisiert durch das Fehlen der

Sporne an den Hintertibiae, durch die freien Dorne, welche

nicht zu einem Kamm verwachsen sind, durch den Besitz

von 14 Fühlergliedern der gig und durch das letzte

Balpenslied, welches sehr kurz ist.

Gr. ambiguus GTGII. 1928. (Chir. ambiguus V. D. W. 1859?)

Die einzige Art dieser Gattung Gr. ambiguus GTGH., ist

von EDWARDS in England gefangen worden. In seiner Ab-

handlung “On British Non-Biting Midges” von 1929

schreibt EDWARDS von dieser Art: “Van der Wulp in

1858 figured (without description) the head ofa

dg Chironomus with palpi similar to the present

Species, and attached the name C, ambiguus to

pile wticure,, I therefore suggested to Goetghe-

buer the adoption of the name ambiguus for the

species”. Es hat sich jedoch herausgestellt, dass EDWARDS

hier die Diagnose v. D. WULPs übersehen hat. Diese Beschrei-

bung ist zwar sehr kurz und unvollstandig, aber beschreibt

gerade das karakteristische, sehr kurze, letzte Palpenglied.

Auf Seite 6 des „Tijdschrift voor Entomologie”,

Deel II, 1858, lautet die Diagnose: ,,.... Ch. ambiguus

n.sp. kenmerkt zich door het zeer korte laatste

lid der palpen”, unter Verweisung nach Tafel 1, Fig.

15, die von EDWARDS erwähnte Abbildung. Die Type,

dessen Fundort nicht erwähnt wurde, ist verschwunden ;

merkwürdigerweise hat v. D. WULP diese Art nie wieder

erwähnt. Falls Gr. ambiguus GTGH. identisch ist mit CZ. am-

biguus V.D. W., dürfen wir diese Art wohl zur nieder-

landischen Fauna rechnen, obwohl v. D. WuLP den Fundort

nicht angegeben hat. Auf Seite 3 derselben Abhandlung

sagt er doch: ,,Van dit uitgebreid geslacht (Chiro-

nomus) zijn reeds een belangrijk aantal soorten

bekend als tot de Fauna van ons waterrijk land

be togmendentsl „ie Somit handelt es sich wohl um

niederländische Stücke.

Paratendipes KIEFF. 1011.

Fühler der gg 14-gliedrig, Pulvillen fehlen, keine Stirn-

130 G. KRUSEMAN JR.,

zapfen, Vordertibiae mit einem kleinen Sporn, 4 Hintertibiae

je mit zwei Spornen, das Hypopygium mit drei Anhangen.

In Niederland sind bis jetzt nur zwei Arten gefunden

worden.

1. Rand der Squama ohne Haare, Fliigel ohne Flecken

nudisquama

= Pligel amit neck ng et Neu TS

P. nudisquama EDW. 1929.

Kopf und Fihler braun, Scapum schwarz, Thorax braun,

Sternum, Metanotum und Binden des Mesonotums schwarz,

Abdomen braun, Beine braun. Das Hypopygium ist jetzt

nicht mehr im Röhrchen zu finden, als ich jedoch das Stück

bestimmte, war es noch anwesend und hatte die Form, wie

EDWARDS sie abgebildet hat. An Figur 4, die ich damals

nach meinem Stiick anfertigte, ist dies zu sehen.

Koll. Kr.

Loosdrecht VI.31 KR. (1).

P. nubilus MEIG. 1830 S. B. VI.

GOETGHEBUER reiht diese Art in der,,Faune de France”

unter die Gattung Stectochironomus ein. In der Kollektion

MEIGEN, welche sich in Paris befindet, scheint von dieser

_ Art nichts mehr übrig zu sein. GOETGHEBUER erwähnt aller-

dings in semen„BEtude eritique des, Chiromommdes

de’ la colle tomen en. Bull, Nekta sm

S. 120-120, diese Art nicht. So hat er wahrscheinlich diese

Art, welche nur durch VON WINTHEM, SNELLEN und DE

MEIJERE gefangen wurde, nicht gesehen.

P. nubilus ist die einzige Art der Gattung Paratendipes,

welche gefleckte Flügel hat.

Beschreibung:

Kopf, Palpen und Scapum schwarz. Geissel und Haare des

Fühlers hellbraun. Thorax braun, die Binden kaum ange-

deutet, Scutellum etwas heller, Abdomen braun. Eine dunkle

Querbinde verläuft vor der Querader über die Flügel, sie

ist zwischen M und Cu unterbrochen. Spitze der Flügel dun-

kel. Eine dunkle Binde der Analis entlang. Schwinger schwarz.

Beine gelblich braun mit dunklen Gelenken, Femora und die

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 131

basale Hälfte der vier Hintertibiae braun. Die vier hinteren

Tibiae mit zwei kleinen Spornen, Vordertibiae mit einem

kleinen Sporn. Pulvillen fehlen. Fühler der gg 14-gliedrig.

Hypopygium mit drei Anhängen. 2a hat die Form eines

Pinsels (siehe Figur 5). Lange 3—4 mm.

Koll. DE M.

Rotterdam VI, SNELLEN (I) aus der Koll. v. D. W.; Bode-

graven, VII und VII, DE M. (jedes Mal 1), Niederland,

DE M. (1).

Polypedilum KIEFF. 1913 a.

Die meisten Arten sind karakterisiert durch das lange

Endhaar am untern Anhang des Hypogygium. Die Arten,

die ich sah, hatten alle einen kleinen Sporn an den Vorder-

tibien, die Hintertibien haben einen grossen Sporn. Prothorax

reduziert, bei P. pedestre nicht sehr stark. Von Pentapedilum

durch die nackten Fliigel sofort zu unterscheiden. ;

In den Nachbarländern ist eine erheblich grössere Zahl

von Arten aufgefunden worden als in Niederland, so können

wir hier wohl noch mehrere Arten erwarten.

Schlüssel zu den Polypedilum-Arten.

1. Flügel mit Flecken oder die Zweige von Cu wolkig

ESTEN ASTEN n eur a) Shee § rit E

iu citoanz:aleichmassia Weiss... ., . = gti se 5

2. Schwinger ganz weiss . . REM De vend tn 43

— Schwinger mit dunkler Sh Dn cp CITI STEN ee

3. Flügel mit undeutlichen Wolken . . leucopus S.132

— Flügel mit 3 oder 4 deutlichen Flecken .

. scalaenum Shy 133

4. Fliigel mit wolkig blass grauem ene Cu und Rm entlang,

ein Blecken'in\Zelle V9, Vi Lo nubeculösum! S! 132

— Fliigel mit Flecken:… . . s Jim yal Tactume Ss 34

5. Abdomen griin mit letzten een dunkel, Thorax

glänzend Schwarz. … 120.00. 1. 9. . Is pedestre S.133

— Anders gefärbt. “ues. È A ig 6

6. Thorax dunkel oder hell mit Brin Binden Se A

— Thorax gelblich mit gelben Binden. .convictum S. 134

ge Thora dinkels es CAW Layer cleucopussvar::S: 133

Thorax hell mit braunen Binden . . .acutum S, 135

132 G. KRUSEMAN JR.

P. nubeculosum MEIG. 1818, S.B.I [enotatus WALK.,

emarginatum KIEFF. 1911, ciltattmanus KIEFF. 1921.)

Grundfarbe schwarz, Fiihler und Scapum braun, das letzte

Glied ist 2 bis 2.5 mal so lang wie die andern Glieder

zusammen. Die Binden des Mesonotums sind nur schwach

angedeutet, indem die Binden glanzend, und die Grund-

partien grau bestaubt sind. Abdomen schwarzbraun mit

gelben Haaren. Schwinger weiss mit schwarzem Kopf. Beine

gelbbraun, Fliigel mit grauem Schatten Cubitus und Media

entlang. Weiter mit zwei grauen Flecken in Zelle V, namlich

der eine nahe Rm. und der andere, der U-förmig ist, mehr

nach der Spitze zu; Fig. 6.

Das Endglied der Zange des Hypopygium hat dieselbe

Form wie bei P. leucopus (MEIG.) EDW. Es ist am breitesten

an der Spitze, die abgeflacht und ein wenig ausgerandet

ISCM

Diese Art ist die grösste ihrer Gattung. Lange: 6 mm.

Koll. KR.

Reeuwijksche en Sluipwijksche Plassen, V. 32, KR. (13);

Amsterdam, N. Meer, VI. 31, M. C. J. und KR, in Mengen;

Hengelo (O.), V. 31, KR. (30); Moordrecht, V. 32, KR. (5);

Vollenhoven, V. 31, KR. (10); Zwartsluis, Fähre, VIII. 30,

MAC J. und KR (03):

Koll. DE M.

Scheveningen, IX, 05, DE M2) MÉeimuiden Vill 20;

DE M. (3); VII. 23, DE M. (1); Amsterdam oder Abcoude, _

VII. 20, DE M. (1); Abcoude, VII. 20, DE M. (5); Haarlem,

IX. 23, DE My); Abeoude, IX. 17,.de MR) Linschoten,

V. 21, DE M. (1); Zwammerdam, VIII. 18, DE M. (1).

P. leucopus (MEIG.) EDw. (nec GTGH.) 1830. S. B. VI.

Schwarze Tiere mit gelben Beinen, Schwinger ganz weiss.

Fliigel mit sehr undeutlichen Flecken, die wie bei nubecu-

losus angeordnet sind. Hypopygium wie bei nubeculosus.

Koll. KR.

Sloterzijl, V. 31, KR. (1); Muggebeet, V. 31, KR. (1).

Koll. DE M.

Leimuiden, IX} 22, DE M.(D; VI. 21, DEMO: VE 2a;

DE M. (1):

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 133

Die Varietàt von /eucopus mit ungefleckten Flügeln und

hellen Beinen ist von arundinati zu unterscheiden durch

das Verhältnis der Fühler-Glieder: das 14. Glied ist 2 a

2.5 mal so lang wie das 2—13. Glied zusammen, und durch das

Hypopygium. Thorax dunkelbraun, Hinterleib heller, Scutel-

lum hell, Schwinger weiss.

Koll. KR.

Vollenhoven, VIII. 30, M. C. J. und KR. (10); Voor-

stonden, VIII. 30, M. C.J. und KR. (4); Klarenbeek, VIII. 30,

MC: j. und KR. (1); Zwolle; VIIL'%30,'M. C0jf und! KR.

(3); Amsterdam, IX. 30, M. C. J. und Kr. (3); Hengelo

Cone Vil. 30, M: C. J. und Kr, (2):

P. scalaenum SCHRANK. (Fauna Boica III). Var. conjunctum

KIEFF. 1920.

Kleine Tiere: 2.5 mm. Metanotum, Sternum, Flecken der

Pleuren und Binden des Mesonotums braun. Scutellum und

Grundfarbe der Mesothorax gelblich. Hinterleib hell, letzte

Segmente dunkel, Beine hell. Flügel mit einem Flecken in der

Mitte der Analzelle, und mit einer vor der Querader gelegenen

Binde, welche aus vier Flecken zusammengesetzt ist, und

zwar in Zelle V, M, Cu und der äussersten Spitze der

Analzelle. Fig. 8. Flecken und Streifen auffallend.

_ Schwinger weiss mit braunlichem Kopf. Fühler gelblich,

Scapum braun, Palpen gelblich. Die Lamelle des Hypopygium

ist 3-teilig, die Seitenlappen (Nebenfortsätze) sind schwach

entwickelt. Der obere Anhang des Hypopygium an der Spitze

breit löffelförmig; der untere Anhang mit einem ziemlich

kurzen Endhaar. Die Zangen sind dünn, mit ziemlich langen

Borsten an der Innenseite. Fig. 9. Die Beschreibung KIEF-

FERS ist sehr kurz.

Koll. Kr.

Denekamp, VII. 31, Kr. (11 do, 5 QQ).

P. pedestre MEIG. 1830. S. B. VI [ pazens WALK.].

EDWARDS rechnet diese Art zu Microtendifes, aber ich

schliesse mich der Auffassung KIEFFERS und GOETGHEBUERS

an, dass diese Art zur Gattung Polypedilum gehört und zwar,

da die Vordertibien einen kleinen Sporn aufweisen. Das

Pronotum ist zwar ziemlich entwickelt, aber nicht so wie

bei Microtendipes.

134 G. KRUSEMAN JR.,

Im grossen und ganzen ist die Farbenverteilung jener des

Microtendipes pedellus ähnlich. Kopf braun, Palpen hell,

Fühler hellbraun, Thorax schwarz. Das Scutellum und die

Trennungslinien zwischen den Binden des Mesonotums gelb,

die Grundfarbe der Pleuren gelb. Abdomen hell, die letzten

drei Segmente dunkel, Beine hell, Femora der Vorderbeine

in der Mitte mit einem schwarzen Ring. Schwinger mit

dunklem Kopf. Hypopygium Fig. 10.

Koll. KR.

Denekamp, VII. 31, KR. (2).

Koll. DE M.

Wamel NERO MS CHU):

GOETGHEBUER schreibt bei dieser Art »Eaux courantes«.

So ist diese Art wohl nur im Osten und Siiden unseres

Landes zu erwarten.

P. laetum MEIG. 1818. S.B. VI.

Kopf braun, Fiihler bràunlich gelb, Scapum braun. Meta-

notum, Binden des Mesonotums, Pleuren und Sternum braun,

Scutellum heller braun, Grundfarbe des Mesonotums schmut-

zig weiss. Fliigel mit einem Flecken an der Basis von Zelle V,

mehr der, Spitze zu) ein Streifen‘; zwei Blecken auf Guz;

zwei Flecken unter der Analis. Schwinger weiss mit schwarzem

Kopf. Abdomen braun, Femora braun, Tibiae und Tarsen

gelb. Das Hypopygium der beiden Stiicke ist leider abge-

brochen.

Koll. DE M. |

Maastricht, Maurissen, zwei alte beschädigte männliche

Stücke; Maastricht, Sammlung v. D. BRANDT, ein 9.

Weil diese Larven in stromendem Wasser, vorzugsweise

des Hügellandes, leben, kommt diese Art wohl nur in

Limburg vor.

P. convictum WALK. 1856, seite 161 (blandus V. D. W. 1859).

Hell-griine Tiere. das Metanotum und die Binden des

Mesonotums gelb. Hinterleib griin. Beine hell, Fiihler hell-

braun, Scapum gelb. Oberer Anhang des Hypopygium breit,

mit nach innen gerichteter Spitze, Fig. Lt.

Koll. Kr.

Denekamp, VII. 31, KR. (4).

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 135

-P. acutum KIEFF. 1915 b.

Thorax und drei letzte Segmente des Abdomens braunlich.

14. Glied. der Fiihler etwa so lang wie die Glieder 2—13

zusammen. Vordertarsen mit kurzen Haaren, Femora und

Tibiae gleich lang.

Koll. KR.

Valkenswaard, VII. 31, KR. (1).

Obwohl die Beschreibung KIEFFERs nicht ganz stimmt

(Femora und Tibiae meiner Stiicke sind gleich lang, und

auch die Farbe des Sternums und des Metanotums ist zu

hell), habe ich dieses eine Stiick zu acutum KIEFFER ge-

bracht, weil die Farbung und die Hypopygium-Form mit

den Angaben KIEFFERs übereinstimmen, Fig. 12.

Lauterborniella BAUSE. 1913.

Die vier hinteren Tibiae mit nur einem Sporn; die

Vordertibiae gespornt. Pulvilli klein und schmal. Prothorax

stark reduziert. Uber die Anzahl der Fiihler-Glieder sind

die Forscher nicht einig. KIEFFER meldet 13, EDWARDS 14

Fiihlerglieder, die niederlandischen Stiicke sind 14-gliedrig.

Diese Unsicherheit wird durch die Undeutlichkeit der

Gelenke veranlasst.

Von dieser Gattung sind drei Arten aus Europa bekannt.

In Niederland ist nur L. orophilus gefunden worden.

L. orophila EDW. 1929.

Die Stiicke sind in Alkohol konserviert.

Kopf hellbraun, Palpen weisslich, Fühler hellbraun, Scapum

braun. Thorax braun, Metanotum, Sternum und Binden des

Mesonotums dunkelbraun. Abdomen hellbraun, Hypopygium

weiss, Endglieder der Zange 2-mal solang als das basale

Glied, oberer Anhang schmal, fast solang wie die Breite des

unteren Anhanges. Dieser tragt ausser kurzen gekriimmten

Haaren ein langes Endhaar. Fig. 13. Beine gelblich.

Koll. Kr.

Oud-Loosdrecht, VI. 31, KR. (14).

Zavreliella KIEFF. 1919.

Dieses Genus ist sehr nahe verwandt mit Lauterdorniella,

136 ‘—— G. KRUSEMAN JR.,

von dem es sich durch die verdickten Femora unterscheidet.

Die einzige europäische Art ist Z. marmorata V. D. W. 1850,

welche sich parthenogenetisch fortzupflanzen scheint. dd

sind wenigstens nie erbeutet worden. Diese Art ist..von

v.b. WULP nach niederländischen Stücken beschrieben wor-

den; sie war jedoch schon REAUMUR bekannt.

Die Beschreibung der QQ lasse ich hier ausser Betracht.

Ich werde diese Art in der Veröffentlichung über die 99

besprechen.

Stenochironomus KIEFF. 1919.

Die Kämme der Tibiae tragen je einen Sporn. Fühler mit

14 Gliedern. Hypopygium mit sehr langen untern Anhängen.

Pronotum sehr reduziert, das Mesonotum stark hervorgewölbt.

R, und R, +, sehr nahe zusammen liegend.

Stenochironomus ist eine kleine Gattung mit nur einigen

Arten. Bis jetzt wurden nur zwei Arten aus Niederland

erwähnt, die nach den unten stehenden Merkmalen zu

unterscheiden sind:

Flugel) mit zwei Ouerstreifen. . . ... . tascipennis, Zefk.

Klugel’mit einem Ouerstreiien . . 222.7 2ubbus7Rabr

Hlüsellohmer@uerstreiften een SNS

St. gibbus FABR. 1794 (fasczatus GEOFFR.; ffexilis auct.).

Helle Tiere mit dunklem Metanotum, Binden des Meso-

notums gelblich rot. Die letzten Segmente des Abdomens

dunkel. Beine hell, die Femora mit dunkler Spitze. Vorder-

tibiae mit dunkler Basis, Mitteltibiae hell. Hintertibiae dunkel.

Fliigel mit einem Querstreifen, der bei der typischen Form

über Cu, in der Richtung der Flügelbasis verlängert ist oder,

bei Var. occultus KIEFF., nur bis Cu, reicht; Fig. 14.

Die typische Form.

Koll. DE M,

Houthem, VI.03, DEM. (1); Kuilenburg, VII.90, DEM. (3).

Ein Stück ohne Fundortangabe.

Rolle

Ein Stiick ohne Fundortangabe.

Var. occultus KIEFF. 1924 b.

Rolle Me

Wamel, V.69, SCHUYT (1).

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 137

all: ME

Arnhem, v. MED. DE Rooy. Nur ein Thorax mit Flügel

ist erhalten. |

Koll. Kr.

Hengelo (O), VIJL 31 / Kraft).

St. tubanticus n. sp.

Ich besitze ein in Alkohol konserviertes Stück, welches

grosse Ähnlichkeit hat mit Microtendipes hibernicus EDW.

Es unterscheidet sich jedoch auffallend von der Beschreibung

EDWARDS dadurch, dass die Hintertibiae zwei Sporne haben,

die Beine gleichmässig gelblich sind, und der Thorax nicht

schwarz sondern bräunlich ist.

Thorax dunkelbraun, Pleuren heller braun, Kopf braun,

Fühler braun, Scapum schwarz, Palpen hell, das erste Glied

am kürzesten, das 2. und 4. gleich lang, das 3. halb so lang

wie das 2. und 4.

Abdomen hell. Im sechsten Segment schimmert der Inhalt

schwarz durch, Segment 9 braun.

Hypopygium hell, 7. Azbernzcus ähnlich; Fig. 15.

Flügel ungeflekt, R, und R,4; liegen nahe zusammen.

Beine hell, 4 Hintertibiae, je mit zwei Spornen.

Das Längenverhältnis Femur: Tibia: Metatarsus der Vor-

derbeine ist: 110:84: 105. Vordertarsen ungebärtet.

Koll. Kr.

Henselo.(O.); 14.VIll.31, KR. (1).

St. fascipennis ZETT.

Fliigel mit zwei Querstreifen, von denen der eine in der

Mitte, der andere nahe der Spitze verläuft. Hintertibiae in

der Mitte hell.

Noch nie in Niederland gefangen.

Stictochironomus KIEFF. 1919 b.

Fühler 14-gliedrig. Vordertibiae mit einer abgerundeten

Schuppe. Hintertibiae mit einem Sporn. Gabelung der Cu

basal von Rm gelegen. Hypopygium mit 2 Paar Anhängen,

In der Kollektion DE MEIJERE befindet sich nur eine Art.

Die Stücke der S. histrio Fabr. aus der Sammlung V. D. WULP

existieren nicht mehr. Auch meine Sammlung enthält nur

St. pictulus.

138 G. KRUSEMAN JR.,

Schliissel zu den in Niederland zu erwartenden Arten

der Gattung Stictochironomus.

1. Flügel mit nur einem Flecken auf Rm. Vordertibiae mit

3) dunklen unde2 hellen Binden“ yee ie Mise

— Flügel mit mehreren Flecken, Vordertibiae weiss, die bei-

den ndensdunkel 7.72. Soa Be ee

2. Fliigel ohne Flecken zwischen M antl si Norden

ohne‘ Barton a... VOLA, SCE MN a PIctalus

— Fliigel mit einem Heeren seen M und Cu, Vorder-

tarsen gebauten. u. O ia CUI penis

St. histrio FABR. 1794 [strzctus FABR.;

sticticus FABR.; cornix KIEFF.].

Von dieser Art habe ich keine Stiicke gesehen.

Die Beschreibung von v. D. WULP bezieht sich so offenbar

auf diese Art, dass er ohne Zweifel niederlandische Stiicke

von Sf. Lestrio gesehen hat.

St. histrio ist am bequemsten zu erkennen an der Zeich-

nung der Beine; ein wenig vor der Spitze der Femora liegt

eine schmale gelbe Binde; die vier vorderen Tibiae sind weiss-

lich mit dunkler Basis und Spitze. Die Hintertibiae sind

ausserdem mit einer dunklen Binde in der Mitte versehen.

Vordertarsen gebärtet. Die Flügel sind weiss mit nur einem

schwarzen Flecken auf der Querader.

VAN DER WULP erwähnt als Fundorte:

’s Gravenhage (v. D. W.), Zutphen (v. EYNDHOVEN), Rotter-

dam (PIAGET).

St. pictulus MEIG. 1830 S. B. VI (s#cticus MEIG.).

Kopf schwarz, Scapum braun, Fiihler hellbraun, Thorax

braun, die Grundfarbe des Mesonotums grau. Abdomen braun,

die Hinterrander der Segmente silberfarbig. Fliigel weiss mit

einem schwarzen Flecken auf der Querader; ‘ein grauer Flec-

ken in Zelle V, Cu und der Analzelle. Femora gelblich braun,

Spitze dunkelbraun mit gelbem Ring etwas vor der ausser-

sten Spitze. Tibiae mit drei dunklen und zwei hellen Ringen,

Tarsen weiss mit schwarzer Spitze. Vordertarsen ungebartet.

Hypopygium Fig. 16.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 139

Koll. DE M.

Utrecht, V, Six (2) aus der Sammlung v. D. W.; Kuilen-

burg, VIL.go, DE M. (8); ohne Fundort und Datierung DEM.

(Rotterdam, V.95, SCHUYT (19).

Koll. KR.

Denekamp, VIII.31, KR. (12 gg und 2 QQ).

St. maculipennis MEIG. 1818 S. B. I.

Diese Art ist pictulus sehr ahnlich, unterscheidet sich aber

von ihr durch eine grössere Anzahl von Flecken auf den Flü-

geln, die gelbliche äusserste Spitze der Femora, die gelbliche

Basis der Tibiae und durch die gebärteten Vordertarsen.

Diese Art ist in Niederland noch nicht erbeutet worden,

ist aber hier sicherlich zu erwarten, da sie aus allen Nach-

barländern erwähnt wird.

Microterdipes KIEFF. 1915.

Fühler 14-gliedrig. Vordertibiae mit einer zugespitzten

Schuppe, Hintertibiae mit einem kleinen Sporn am kleinen

Kamm, der grosse Kamm ohne Sporn, die Adern R,4;

mit R, bis ans Ende zusammenlaufend. Hypopygium hat

zwei paar Anhänge. Bis jetzt sind nur zwei Arten in

Niederland gefunden worden.

Schiissel zu den niederlandischen Arten.

1. Abdomen dunkel oliyornini. Vire viag ve chioris

— Abdomen hellgriin, die letzten Bettens dunkel. pedellus.

M. pedellus DE GEER. 1776.

Kopf braun, Scapum dunkelbraun, Fühler braun. Palpen

lang und bräunlich, das letzte Glied weiss, das erste Glied

sehr kurz, das zweite etwa zweimal solang wie das erste,

das dritte und vierte etwa 1!/, mal solang wie das zweite.

Thorax dunkelbraun, Pleuren weiss. Metanotum und Binden

des Mesonotums schwarzbraun. Abdomen hellgrün, die letzten

Segmente bräunlich. Beine grün, Vordertibiae bräunlich, alle

Tibiae mit dunklen Gelenken. In Färbung Polypedilum pedestre

ähnlich; Hypopygium aber ganz anders. Fig. 17.

Koll. KR.

CORVI MRO MRO) VIE, MEC ond Ke. (15);

Deventer, VIIL30, M: C. J..(1); Valkenswaard, VIII.31, KR.

140 :. G. KRUSEMAN JR.,

(ENZ wolle Milo, MAC J. und KR AN) leer jansdam

(Yselmonde), VI.31, KR. (1).

Koll. DE M. |

Zwammerdam, VII.1900; VIl.o2, DE M. (1,2); Neder-

land, KINKER.

M. chloris MEIG. 1818. S. B.L. [descrepans WALK .|.

Kopf braun, Palpen braun, Scapum schwarz, Fihler braun.

Thorax braun. Ein Fleck auf den Pleuren, Sternum, Meta-

notum und Binden des Mesonotums schwarz. Abdomen bei

den in Alkohol konservierten Stiicken braunlich, beim

lebendigen Tier dunkel olivgriin. Beine braun. Schwinger

weiss.

Koll. Kr.

Hengelo (O.), IV.31, KR. (11); Reeuwijksche en Sluip-

wijksche Plassen, V.32, KR. (5).

Koll. DE M.

Bodegraven, IV, DE M. (1); Rijsoord, VII (1); Hilversum,

V.o1, DE M. (1); Nederland, KINKER (2).

Endochironomus KIEFF. 1918.

Mannchen mit 14 Fihlergliedern. Prothorax gut entwickelt,

deutlich zweilappig. Hypopygium mit zwei Paar Anhängen,

Kamme mit zwei Spornen.

Schliissel zu den Endochironomus-Arten.

io hoOraxcoruneemi oder’ ohne Binden en eee

— Thorax schwarz . . ARLES

2. Das Sternum und die Binden an qe Me io de gelblich,

Vordertarsen mit kurzem Haaren . . tendens S. 142

— Das Sternum und die Binden auf dem Mesonotum braun,

Vordertarsen mit kurzen Bart. . ., 2 albipennis, 5.143

2 Abdomenzaninzser . i ie vere lepidus Sr aa

— Abdomen schwarz mit Ber athe ten Flecken 4

4. Vordertarsen mit einem kurzen Bart, Abdomen mit viel

Onnes el DM el fi SDAL SRAL

— Vordertarsen kurz Beni Ademen fast ganz schwarz 5

5. Basis des oberen Anhanges stark verbreitert, plötzlich in

einen gekriimmten Dorn übergehend, Beine dunkel .

intextus S. I4I

| TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. I4I

— Oberer Anhang hat die gewöhnliche Elefantenzahnform,

Beine dunkelbraun. tai A are ava CV impar. Ss T42

°° Endochir. intextus WALK. 1856 (coracellus KIEFF.).

Schwarze Tiere mit braunen Beinen und Fiihlern. Grund-

farbe des Scutellums und ein Flecken auf den Pleuren hell-

braun. Die Tiere gleichen dem zmpar sehr, sind jedoch

sofort an dem Hypopygium zu erkennen. Der obere Anhang

nämlich. ist basal stark verbreitert und geht oben plötzlich

in.einen gekrümmten Dorn über; Fig. 18. Beine kurz behaart.

Koll. Kr.

Moerst VII. son MI CM und KR. (3); Deventer-Olst,

NAM are KR. (4).

Koll. DE M.

Deventer-Olst, VIIL’31, KR. (2).

Endochir. lepidus Meric. 1830 S. B. VI [xofadilis MACQ.].

Thorax glänzend schwarz, Flecken hell, Hinterleib grün,

Beine. ausser den Vordertibiae, welche dunkel sind, gelblich

weiss. Scapum und Antenne dunkelbraun. Länge 9 mm.

Koll. Kr.

Denekamp, VIII.31, KR. (2).

Koll. DE M.

Abcoude, VIII.20, DE M. (3); VIIL25, DE M. (2).

Koll. N.C.

Naardermeer, VIII.26, (1).

Endochir. dispar MEIG. 1830 S.B. VI.

Thorax glitzernd schwarz. Bei den in Alkohol konser-

vierten Tieren sind die Flecken auf den Pleuren hellgrau,

das Scutellum hellbraun, Fiihler ganz braun, Hinterleib

braun mit hellen Hinterrandern der Segmente und Seiten-

flecken, sodass die Schwarzen Riickenflecken dreieckig sind.

Beine hell mit dunklen Tarsen. Die Vorderbeine tragen

einige langere Haare. Lange 7—8 mm.

Koll. KR.

Hengelo (O.), VIII.31, Kr. (13), VIII.30, M. C.J. und KR.

(2), VIII.31, KR. (15); Deventer—Olst, VIII.31, KR. (3);

Voorst, VIII:31, M. .G. kiundı KR. (3).

142 G. KRUSEMAN JR.

Koll. DE M.

Kuilenburg, VII.90, DE M. (3); Kortenhoef, VIII.98, und

VIll.o2 DE M. (2, 1); Bussum, VI.16, DEM. (1); Groningen,

DE GRAV. (1).

Endochir. impar (WALK.) EDW. 1856 [zzvolztans WaALK.}.

Schwarze Tiere. Fiihler dunkelbraun, Scapum fast schwarz,

ein Flecken auf den Pleuren des Thorax und einer auf der

Seitenflache eines jeden der ersten sieben Segmente des

Abdomens, sind dunkel orange braun gefarbt. Beine gleich-

mässig braun. Vordertarsen kurz behaart. Länge 5—6 mm.

Koll. DE M.

Bussum, [V.21, DE M. (1), VIII.20, DE M. (1), VHLos5,

DE M. (1); Loosdrecht, VII.21 DE M.(1); Oisterwijk, VII.g2,

DEN. (2).

Koll. Kr.

Reeuwijksche en Sluipwijksche plassen V.32, Kr. (1).

Koll. N. C.

Naardermeer, IX.23, (1), VI.23, (3). Diese Stücke gehören

wohl zu dieser Art, obwohl die Beine abgebrochen sind.

Endochir. tendens FABR. 1794 [trichopus WALK.].

Grüne Tiere. Binden sehr undeutlich. Vordertarsen mit

kurzen Haaren. Hypopygium; Fig. 19.

Diese Art ist sehr nahe verwandt mit E. albipennis.

Vielleicht ist sie sogar eine und dieselbe Art.

Koll. Kr.

Rosmalen, VI.31, KR. (12); Voorst, VIII.30, M. C. J. und

Kr. (7); Bunde, VI.31, Kr. (1); Klarenbeek, VIII.30, M.C.

Je und KR. (8); Amsterdam, VI.31, M. CT. "und KR. (2);

Dordt, VI.31, Kr. (3); Brummen, VIIL30, M. C. J. und Kr.

(6); Belterwyde, VIII.30, M. C. J. und Kr. (2);

Unsicher wegen zerbrochener Vordertarsen: Hengelo (O.),

Miza, RR) Kinselmeer; VIL3r, KR. (1); "Henseio (Ox,

Vill.31, KR. (1); Amsterdam, VIL31,, MC). omde 15);

Denekamp, VIII.31, KR. (4); Amsterdam, VIII.31, M. C. J.

(D Dordt) VI.32 RR AT) Gonda, V.32) IER (2):

Koll. N. C. |

Naardermeer, V1 23; ME dE (7), "1X23; (MIRO:

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 143

Koll. DE M.

Bodegraven, V.11. (1); Zwammerdam, VII.11, VIII.18,

(ee) Bussum, Vlog (Rr Amsterdam ME 19) (1); Hil-

versum, V.00, (1); de Vuursche, Vlos, (1), alle DE M.

Ennochir. albipennis MEIG. 1830 S. B. VI [wzkz KIEFF.].

Grüne Tiere, Binden deutlich braun oder schwarz. Vor-

dertarsen mit kurzem Bart. Hypopygium wie bei der vorigen

Art. |

ienpelo? (ONE VAN KR! 109), Voorst, VIll.306, MCH

Beth JR (1), Nederland, (13); de Krieger, V.31. Kr. (3);

Doesburg, VIII.30, M. C. J. und Kr. (1); Leimuiden, VI.27,

DEM. (1);

Unsicher: Polder Mastenbroek, VIII.20, M. C. J. und Kr.

Cir Gouna,.V.-32, KR. (T).

Koll, N... CG:

Naardermeer, IX.23, (1).

Koll. DE M.

Hilversum, V, DE M. (1); Bodegraven, VII, DE M, (1).

End. tendens und albipenuis sind einander sehr nahe

verwandt.

Glyptotendipes KIEFF. 1913.

Fühler der gg‘ 12-gliedrig. Prothorax reduziert, schmal,

nach oben keilförmig verschmälert, den Oberrand des Meso-

notums nicht erreichend; Fig. 68. Viele Arten haben auf den

Tergiten eine langliche Furche.

Schliissel zu den Glyptotendipes-Arten.

I. Grundfarbe braun oder gelblich braun, jedoch nie grün. 2

— Grundfarbe grün. Vorderbeine gebärtet . . . . . 5

2. Cubitus hyalin . ; Be

— Cubitus braun, ausserdem ist diege Adr Sh wilt grau

Em Saunen et TE el ee SIDS KOVeMi STASI

3. Lange 4.5 mm. vredes kurzbehaart. caulicola S. 150

— Länge 7.5—9 mm. Vorderbeine mit Bart . . . . 4

4. Das zweite Glied des Vordertarsus kürzer als das dritte

barbipes S. 144

— Das zweite Glied des onacheitond ebenso lang wie das

Grito be LE Mahara es: SATA

— Das zweite Glied des Vordettarsde langer als das dritte

pallens ‘sul S2147

144 . .G. KRUSEMAN JR.,

5. Vorderbeine weiss und schwarz geringelt

1 . annulimanus S. 150

— Vorderbeine nicht weiss und schwarz geringelt ...;. 6

6, Binden aufdemslihorax selb..) An aigeapeseVehini SG

— Binden auf dem Thorax dunkelrot oder schwarz. . 7

7. Binden schwarz, Beine braun. . . mancunianus S. 149

= ZBinden rote Bemeseanz (CHUNIN, elio

Die grossen, dunklen G/yptotendipes- Arten gleichen einander

sehr in Habitus. Auch die Hypopygien geben keine oder

kaum einige Unterschiede. Eine der am leichtesten zu

erkennenden Arten ist G/. barbipes STAEG.

Gl. barbipes STAEG. 1839 [? heteropus KIEFF.].

Diese Art ist dadurch gekennzeichnet, dass das zweite

Glied der Vordertarsen kürzer ist als das dritte. |

Fühler braun, Scapum schwarz, Palpen braun, kleine Stirn-

zapfen immer anwesend. Thorax schwarz, Pleuren mit hell-

grauen Flecken. Binden auf dem Mesonotum mit grauem

Schimmer, Schildchen dunkelbraun. Hinterleib braunschwarz

mit etwas helleren Hinterrändern der Segmente. Beine gelb-

braun, die vier letzten Tarsenglieder und die Spitze des

Metatarsus braun. Sehr dichter, langer, rotbrauner Bart auf

dem ganzen zweiten und dritten Glied und auf der basalen

Hälfte des vierten Gliedes der Tarsen. Flügel mit einem

deutlichen dunklen Punkt. Länge 8.5 mm.

Die Variation.

Es ist mir leider nicht gelungen die Var. B. oder C. von

STAEGER zu finden. Wohl kommen viele Stücke vor, welche

sehr ähnlich oder fast identisch sind mit der Var. C. von

STAEGER. Die Diagnose von STAEGER lautet: »pedibus,

fuscis, femoribus anticis flavis«. Einige Tiere haben wirklich

gelbe Vorderfemora, aber die meisten, namentlich dietrocknen

Tiere, haben braune. Es scheint mir unmöglich scharf defi-

nierte Varietäten zu unterscheiden. Eine Verteilung in zwei,

vielleicht drei Varietäten ist für das niederländische Material

am brauchbarsten: A. Femur, Tibien und Tarsen gelb,

diese ist dann die typische Form, B. Tibien und Tarsen

braun, Varietät staegeri n. v.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 145

Ich besitze fiinf Exemplare in Alkohol von dem ,,Kinsel-

meer’? bei Durgerdam, deren Grundfarbe sehr viel heller ist

als die des tibrigen Alkoholmaterials. Vielleicht ist es eine

dritte Varietat, aber die Anzahl der Exemplare ist zu klein

um dies zu entscheiden,

Die typische Form.

Koll, KR.

De Haukes, V.32, G. G. D. (2); Callantsoog, V:31, KR. (1);

Blankenham, V.31, KR. (10); Medemblik, V.31, KR. (8).

Koll. DE M.

Amsterdam, ‚tors MEO ME. V.r8, Villar, IX.22,,

BEIN NGI 3 14101) Elaarlem MV 1:22,/DE)M..(2);,Diemen;

Mind VIG:z7,. DEM. (a, 5): Den, Helder, VIILor, DEM. (10).

Aus der Koll. KINKEk drei Exemplare.

Var. staegeri.

Koll. KR.

Blankenham, V.31, KR. (9); Medemblik, V.31, KR. (5);

Oudesluis, V.31, KR. (1).

Koll. DE M.

Amsterdam, V.22, DE M. (2), V.22, DE M. (4), V.19, DE M.

(1), V.10, DE M. (1), VII, DE M. (1). |

Var.?

Kinselmeer, X.30, M.C. J. und KR. (5).

Gl. paripes EDW. 1929 [érzstzs V. D. W.].

Diese ist der vorigen Art sehr ahnlich. Die meisten Stücke

sind sehr dunkel. Die Art gehört zu den dunkelsten der

Tendipedinae. Kopf meistens ganz schwarz, ebenso die Stirn-

zapfen. Fühlerhaare sehr dunkelbraun, Scapum und Geissel

schwarz. Thorax sehr dunkelbraun, das Metanotum, das

Sternum und die Binden des Mesonotums schwarz. Abdomen

an der Rückenseite schwarz, an der Bauchseite dunkelbraun.

Beine schwarz mit rotbraunen Femora. Tarsus II der Vorder-

beine ebensolang wie das dritte Glied. Vorderbeine mit einem

Bart auf den Tarsengliedern II und III und der distalen

Halfte des Metatarsus.

Hierher gehört wohl ein Stück von v. D. WuLP bei den

Haag gefangen und als #7sf#s bestimmt; die Vordertarsen

146 G. KRUSEMAN JR.

sind abgebrochen, die Stirnzapfen sind deutlich, die Beine

dunkel und die Femora rot, so kann es nur parzpes sein.

Es gibt jedoch einige Tiere, welche der Beschreibung von

EDWARDS nicht entsprechen.

I. Bei einer grossen Anzahl Glyptotendipes paripes EDW..,

die auf den ,,Reeuwyksche und Sluipwijksche Plassen” ge-

sammelt wurden, zeigte sich, dass die Lange der Stirnzapfen

sehr variabel ist. Es ist möglich eine ganze ununterbrochene

Reihe von Stiicken mit ziemlich langen, deutlich hervortre-

tenden Stirnzapfen bis zu Stiicken mit nur kleinen Erhaben-

heiten aufzustellen. Ausserdem hatte ich das Gliick, einige

Tiere zu fangen, welche keine Spur von Stirnzapfen aufweisen.

Wir haben hier also bestimmt eine Variationsreihe vor uns.

Deswegen habe ich G/. paripes nicht in zwei Arten unterver-

teilt. Wohl meine ich, dass es sich empfiehlt, den Exemplaren

ohne eine Spur von Stirnzapfen einen Varietatsnamen zu

geben.

Vier dieser Stiicke sind in Alkohol konserviert, eines ist

trocken angenadelt. Das Fehlen der Stirnzapfen beruht also

nicht auf der Konservierungsmethode.

Ich möchte für diese Tiere den Varietatsnamen :

alobulatus n. v. vorschlagen.

2. An einigen Orten sammelte ich Tiere mit hellen Beinen.

Diese Tiere sind im allgemeinen heller gefarbt, mehr braunlich.

Diese Varietät möchte ich:

flavipes n. v. nennen.

Glyptotendipes paripes. Die typische Form mit Stirnzapfen:

Koll. Kr.

Reeuwijksche und Sluipwijksche Plassen, V.32, Kr. (sehr

ele) taensclo O) V.3r, Kr. (4), MGO Hd NE SSR ED

Oud Loosdrecht, VI.31, KR. (2); Amsterdam-Z, VIL31, M. C.J.

(2) Deventer OI AVIS KR (2):

Koll. DE M.

Vollenhove, VI.21, DEM. (1); Amsterdam, IV.20, DE M. (1),

Villon DEM. (1), METZ, DES Me (1); Vilar ses RIMA

Leiden, IX.08, V. D. SLEEN (1); Den Haag, VID AW);

alsıtristis der. VD Ne

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 147

Fall. N.C.

Naardermeer (Station IV), V.23, M.L. (1).

Var. alobulatus.

Koll. Kr.

Reewijksche en Sluipwijksche plassen, V.32, KR. (5).

Gl. paripes, flavipes.

Koll. Kr.

Zwolle, VIII.30, M. C. J. und KR. (ro); Hengelo (O),

V.31, KR. (3); Rosmalen, VI.31, KR. (3).

Gl. pallens MEIG. 1804 s.1.

EDWARDS zeigte, dass G/. glaucus MEIG. und obscuripes

MEIG, welche sich nur dadurch unterscheiden, dass obscuripes

keine behaarten Tarsen hat, zu einer und derselben Art

gehoren. Ich habe auch Exemplare in Alkohol, welche

keine oder fast keine Barthaare mehr besitzen. EDWARDS

nimmt fiir das Exemplar MEIGENS an, dass die Haare

durch Reiben verloren gegangen sind. Auch für meine

Stücke ist diese Erklärungsweise wohl möglich. Ich sehe

nämlich oft, dass sich Haare lösen. Dies kommt bei andern

Arten, z.B. G/. paripes und gebärteten Tendtpes-Arten,

welche zur selben Zeit gefangen und genau so behandelt

wurden, nicht vor. In den niederländischen Sammlungen

fand ich Tiere, welche sich von GZ, glaucus nur durch die

helle Farbe der Beine unterscheiden; hierin stimmen sie

mit Gl. pallens MEIG. überein.

Gl. pallens dagegen ist gekennzeichnet durch den Besitz

von Stirnzapfen, wie EDWARDS an der Type in Paris be-

obachtete. Bei G/. paripes hat sich herausgestellt, dass das

Fehlen oder Nicht-Fehlen von Stirnzapfen bei dieser Art

und wohl auch bei dieser ganzen Gattung keinen systema-

tischen Wert hat.

Es scheint mir, dass alle diese hier genannten Formen,

die sich kaum von einander unterscheiden, zu einer und

derselben Art gehören, die dann der Priorität wegen Gl. pallens

MEIG. 1804 heissen miisste. Die Tiere mit Stirnzapfen ge-

hören dann der typischen Form an. Die Exemplare ohne

Stirnzapfen waren eine Varietat, glaucus MEIG. 1818. Wenn

sich herausstellen wiirde, dass das Fehlen der langen Haare

148 G. KRUSEMAN JR,

auf den Beinen von Natur aus besteht und nicht durch das

Fangen verursacht wird, so müssen diese Tiere zu 'der

Varietät obscuripes MEIG. 1830 gerechnet werden.

GI. pallens MEIG. 1804. s. str.

Thorax gelblich braun, Metanotum, Sternum und Binden

auf dem Mesonotum braunschwarz. Kopf gelblichbraun mit

kleinen Stirnzapfen, Fiihler braun. Hinterrander der vier

ersten Segmente grau. Beine gelb. Vordertarsen Glied II

langer als Glied III, welche mit einigen langen Haaren

versehen sind (die bei dem Stück der Koll. N. C, bei dem

Einschliessen des loshangenden Beines verloren gingen).

Koll. N.C. di

Naardermeer (Station IV), VI.1923, M.L. (1).

Koll. DE M.

Belterwijde, VIII 30, M. C. J. und KR. (1).

Gl. pallens MEIG. var. glaucus MEIG. 1818. S. B. I.

Kopf grünlich braun. Fühler braun, Scapum schwarz,

Stirnzapfen fehlen. Thorax braun, Pleuren mit gelben Flecken,

Metanotum, Metasternum, Scutellum und die Binden auf

dem Mesonotum schwarz. Abdomen schwarzbraun, Beine

schwarz, Femora dunkelrot. Hypopygium; Fig. 20.

Koll. Kr.

Callantsoog, V.31, KR. (14); Reeuwijksche und Sluipwijk-

sche Plassen V. 32, KR. (viele); Amsterdam-Z, VII. 31, M.

C. J. (4); Kinselmeer, VI.31, Kr. (1); Oud-Loosdrecht,

VI:31, KR. (2); Hengelo (O.), V.31,Kr. (3); Heer Jansdam,

NI Kr. (2), Rosmalen,, VI.31,. KR") Ge Medemblik;

Wain LR AGO):

Koll. DE M.

Amsterdam, IX.20, DE M. (2), IV.20, DE M. (1), VIIL2I,

DE Meo) Haarlem, 1%.23,, DEM. (rn), MIT 24 gor 21 20);

Leimuiden, IX22 DEM. (1), VI.24, DEM. (0 Kinker, (1);

Den Haag, VII.03, DE M. (I).

Koll Nee

Naardermeer, VI.32, KR. (2).

Gl. pallens MEIG., glaucus MEIG. forma pallipes n. f.

Beine gelb anstatt schwarz.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 149

Koll. KR.

Callantsoog, V.31, KR. (7); Kinselmeer, VI.31, KR. (1);

Amsterdam, VII.30 und 1X.31, M. C. J. und KR. (1, 1),

Waban, MISES Cry; Ouderkerk, IXiz20," Me EN]. und: Kr

(3); Klarenbeek, ‘VIII.30; M. C. J. und KR. (1).

REN: €.

Naardermeer (Station IV), VI.23, M. L. (1).

Gl. severini GTGH. 1923 [verzdzs V. D. W. nec MEIG.].

Griine Tiere mit gelben Binden auf dem Mesonotum,

gelbem Sternum und Metanotum. Beine griin, Tarsen braun.

Fiihler und Scapum hell. Vorderbeine mit ziemlich langen

Haaren. Der obere Anhang des Hypopygium stark gekriimmt.

Bemerkung: Gl. viridis MEIG. ist in Niederland noch

nicht gefunden worden. Diese Art hat Vordertarsen ohne

lange Haare und schwach-gekriimmten oberen Anhang.

Koll. KR.

Brummen VIII.30, M. C. J. und KR. (7).

Koll. DE M.

Zwammerdam, VIII.96, DE M. (1).

GI. mancunianus EDW. 1929.

Grundfarbe des Thorax griin, Binden auf dem Mesonotum,

das Metanotum und das Sternum schwarz. Fiihler dunkel.

Hinterleib (in Alkohol) hellbräunlich. Beine braun. Vorder-

beine gebärtet.

Koll. KR.

Muggebeet. IV.31, Kr. (viele); Oud-Loosdrecht VI.-31,

Kr. (2); Diese Exemplare sind intensiv grün und sehen

dadurch Gl. zimbecillis sehr ähnlich. Callantsoog, V.31, KR. (5).

Koll. DE M.

Peimusden, Vill.22, DE M. (4):

Kell N.C.

Naardermeer, VIII.23 (1).

Gl. imbecillis WALK. 1356.

Grüne Tiere, Scapum schwarzbraun, Metanotum, Sternum

und Binden auf dem Mesonotum rotbraun. Abdomen grün.

die letzten Segmente etwas dunkler. Beine ganz grün,

Vordertarsen gebärtet.

I 50 G. KRUSEMAN JR.,

Koll. KR.

Callantsoog, V.31, KR. (3).

Bemerkung: Es gibt verhaltnismassig wenig Material

aus der veridis-Gruppe der Glyptotendipes-Arten. Deshalb

ist es schwierig ein sicheres Urteil tiber die Verteilung in

Arten zu fallen. Die Stiicke zerfallen in drei Gruppen:

1. Grüne Tiere, Metathorax, Sternum und Binden auf

dem Mesothorax gelblich. Beine griin, Tarsen hellbraun.

2. Griine Tiere mit roten Binden und ganz griinen Beinen.

3. Braunliche Tiere mit schwarzen Binden und braunen

Beinen. Alle Formen haben lange, bartige Vordertarsen und

stark gekriimmte obere Anhange der Hypopygien. Diese

gehören also nicht zu G/. virzdis MEIG.

Ich meine, dass die unter 1. genannten Tiere zu severinz

GTGH. gehören, die unter 2. genannten zu zmebecillis WALK.,

die unter 3. genannten zu mancunzanus EDW.

Gl. annulimanus GTGH. 1921.

In der Koll. DE MEIJERE befindet sich ein Stück, von

mir in Dordrecht erbeutet, welches nach meiner Meinung

‘ wohl zu dieser Art zu rechnen ist.

Grüne Tiere, Sternum, Metathorax und die Binden auf

dem Mesothorax eigelb. Scapum rotbraun. Vorderbeine ohne

Bart. Femora und Tibiae grün, Metatarsus und das zweite

Glied der Tarsen weiss, die drei letzten Glieder der Tarsen

dunkelbraun. Die äussersten Enden der Tibiae, des Metatarsus

und des zweiten Tarsengliedes dunkelbraun, in der Mitte

weiss, sodass die Beine geringelt erscheinen. Hinterbeine

haben dieselbe Farbe, jedoch sind der Metatarsus und das

zweite Tarsusglied ganz weiss.

Koll. DE M.

Dordrecht 1.32, Kr. (1):

Gl. caulicola KIEFF. 1913.

In den niederländischen Kollektionen befinden sich einige

Stücke einer Glyptotendipes-Art, die vielleicht zu caulzcola

gehören. Diese Stücke unterscheiden sich von all enandern

Glyptotendipes-Arten dadurch, dass, ebenso wie bei Mzcroten-

dipes, R, und R,., zusammenlaufen. Dieses Merkmal wird

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. I5I

von KIEFFER nicht erwähnt. Ausserdem ist die Vordertibia

gelb anstatt braun. Weiter trifft die Beschreibung genau zu.

Die Grundfarbe von Kopf und Thorax ist gelblich braun,

Fühler und Palpen braun. Stirnzapfen fehlen. Scapum,

Metanotum, Sternum und Binden auf dem Mesonotum

braunschwarz. Ebenso der Hinterleib. Beine gelb, Vorder-

tarsen gelbbraun. Mittel- und Hinterbeine haben dunkle

Tarsengelenke, die beiden letzten Tarsenglieder braun. Flügel

R, und KR, +, verlaufen nahe neben einander. Länge 4.5 mm.

Koll. DE M.

Kortenhoef,: VII.22,. DE M..(1).

Koll. N. C.

In der Sammlung der ,,Naardermeer-Commissie” fand ich

zwei Stiicke, die wohl zu dieser Art zu rechnen sind. Dem

einen Stiick fehlen die Vordertarsen, das andere hat lang-

haarige Vordertarsen. Weil alle andern Kennzeichen gut

stimmen, reihe ich diese Exemplare in diese Art ein.

Naardermeer, VIII.23 (2).

Gl. gripekoveni KIEFF. s.l. 1913 a.

Kopf braun, Geissel braun, Biischel gelblich braun, Scapum

dunkel. Thorax braun; die rote mittlere Binde auf dem

Mesonotum setzt sich wie eine schmale Linie bis zu dem Hin-

terrand des Mesonotums fort. Die seitlichen Binden auf dem

Mesonotum und das Sternum braunschwarz. Abdomen braun.

Tergit I und die Hinterrander der Tergite II—IV oder V

sind schmutzig gelb. Alle Adern der Fliigel braun mit schwach

grauen Säumen dem Cu und der M entlang. Ein kleiner, grauer

Streifen in Zelle V. Beine gelb, die letzten zwei Tarsen-

glieder braun. Vordertarsen lang behaart. Die Stirnzapfen

fehlen, wie GOETGHEBUER angibt.

Var. gracilis KIEFF. 1918 b.

Die Mehrzahl der niederländischen Stücke sind aber mit

deutlichen Stirnzapfen versehen. Sie kommen, ausser dem

schwachen, grauen Saum dem Cu entlang und den grauen

Streifen in Zelle V, vollkommen mit der Beschreibung von

Glyptotendipes gracilis KIEFF. überein. Ich reihe diese Tiere,

weil mir bei G/. paripes deutlich wurde, dass die Anwesen-

152 G. KRUSEMAN JR.

heit von Stirnzapfen nicht wichtig ist, unter: Glyptotendipes

gripekoveni ein und zwar als Varietät graczlis KIEFF. Es ist

diese Varietät, die von Prof. Dr. DE MEIJERE im „4° Sup-

plement op de Nieuwe Naamlijst der Ned. Dip-

tera” erwähnt wird als grzpekovenz.

Die Typische Form ohne Stirnzapfen.

Koll. DE M.

Leimuiden, VIII.22, DE M. (1).

Koll. Kr.

Ouderke DS come: J. und Wier Gg):

Var. gracilis KIEFF.

Koll. DE M.

Leimuiden, VIII.23, DE M. (4); Amsterdam, VII.98, V.22,

DESM. (1); Vreeland, V.26, DE M..(1),) VL26, “DE: ve (1);

VI.26, DE M. (1). Die drei Exemplare aus Vreeland sind

aus Stratiotes-Blattern geziichtet.

Koll. Kr.

Kinselmeer, VI.31, KR. (1); Zwolle, VIIL 30, M. C.J. und

KRW Go) Amsterdam, VAL 3u, MiG ee Zwantsluics

VIIL30, Mae; und Kr. (tr); Medenblik,“V. zn MEERN:

Callantsoog, VI.31, KR. (1).

KONG.

Naardermeer, VI.32, KR. (4).

Kloosia nov. gen.

Im Jahre 1931 erbeutete ich einige Hunderte von kleinen

Miicken, die ich weder mit den Arbeiten von Goetghebuer,

noch mit den von EDWARDS oder KIEFFER bestimmen

konnte, sogar die Gattung war nicht festzustellen.

Seiner typischen Pronotum-Form wegen habe ich gemeint,

eine neue Gattung aufstellen zu müssen; Fig. 66.

Ich habe die Gattung Kloosia genannt, nach Herrn Dipl.

Ing. A. W. KLOOS Jr., meinem liebenswürdigen Führer in

der Umgebung von Dordrecht. Der Name der Art wurde

schliesslich an einem alten, von V. D. WULP bestimmten

Stück gefunden, welcher Autor diese Art in „Diptera

Neerlandica” S. 263 aufführt.

Beschreibung von Kloosia nov. gen.:

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 153

Fliigel unbehaart, Vordertibia mit einer abgerundeten

Schuppe.

Hintertibia mit einem Kamm mit zwei Spornen. Palpen

viergliedrig. Das erste Glied ist auf einem Fortsatz des

Kiefers befestigt. Fühler der ga 12-gliedrig mit lang-

haarigem Geissel. Prothorax schmal, erreicht nicht die

Spitze des Mesonotums, bildet keinen Kragen, an der Spitze

nicht in zwei Hälften geteilt, läuft wie ein spitzes Dach

zusammen. Fig. 66.

Scutum etwas gewölbt. Hypopygium mit zwei Anhängen,

der untere mit rückwärts gekrümmten Haaren.

Die Type: Chironomus pusillus (L) V. D. W.

Kloosia pusilla (L) v. D. W. 1767 Syst. Nat. Ed. XII.

Die Farben sind nach frischen Stücken beschrieben worden.

Glänzend grün, die letzten drei Segmente olivgrün. Hinterleib

mit weissen Haaren. Mesosternum dunkel-oliv, Binden des

Mesonotums und das Metanotum rotbraun, Schwinger schmut-

zigweiss mit grüner Spitze. Scapum und Augen schwarz.

Vorderbeine braun, Femora nach der Basis zu heller, Tibiae

kurz behaart, Metatarsus um !/, länger als die Tibia.

Tarsenglieder regelmässig in Grösse abnemend. Femur der

Mittel- und Hinterbeine gelbgrün; Tibia in der Mitte gelb-

braun, Basis und Spitze braun. Tarsen gelblich braun, die

letzten Glieder braun,

Die vier hinteren Beine mit ziemlich langen Haaren. Die

zwei Kämme der Tibien, die ganz zusammenhängen, nehmen

etwas mehr als die Hälfte des Umkreises der Tibia ein,

jede Hälfte mit einem Sporn.

Pulvillen nicht so lang wie das Empodium, nicht ver-

zweigt, wohl mit langen Haaren versehen. Palpen hell, das

vierte Glied weiss mit Punktierung; Längenverhältnis: 5:8:

9:24; Fig. 23.

Fühler blass, Scapum dunkel, das zwölfte Glied 1!/, mal so

lang wie die Glieder 2—11 zusammen, mit langem Federbusch.

Keine Stirnzapfen, Flügel glashell, sehr fein punktiert,

Adern gelblich.

Squama ohne Haare.

154 G. KRUSEMAN JR.,

Die Verzweigung der Cubital-Ader etwas vor dem Trans-

versalis; Fig. No. 2.

Das Endglied des Hypopygium schlank, etwas gebogen,

der obere Anhang in der Mitte eingeschnürt, an der kuge-

ligen Spitze einige Haare. Etwas länger als das Grundglied

der Zange. Die untern Anhänge grösser als die oberen, mit

rückwärts gekriimmten Haaren; Fig. 22.

Länge 3 mm.

Koll. Kr.

Deich entlang der ,,Nieuwe Merwede” zwischen Fähre

„Kop van het Land” und Werkendam 28.VI.31, KR. einige

Hunderte aus einem Schwarm; Werkendam, Exkursion,

27/28.VI.31, KR. (5), Eiland v. Dordrecht, in der Nähe der

Eisenbahnbrücke nach Sliedrecht, VI.32, Kr., viele.

Koll. DE M.

Den Haag, VIII, v. D. W. (1); Empe, E. V.(1), unkennt-

licher Rest.

Das Tier aus den Haag, welches identisch ist mit meinen

Exemplaren der ,,Merwede’’, wurde von van der Wulp als

„Chironomus” pusillus L. bestimmt. Van der Wulp sah auch

ein Exemplar aus der Provinz Zeeland.

Die Beschreibung Linne’s stimmt sehr gut mit unsern

Tieren überein.

Ich meine also diese Art identifiziert zu haben.

Demeijerea n. g.

„Chironomus” rufipes L. ist schwerlich in eine der bestehen-

den Gattungen unterzubringen. Dieses geht aus der Tatsache

hervor, dass Goetghebuer und Edwards diese Art provisorisch

unter Glyptotendipes beziehungsweise Endochironomus einge-

reiht haben. Die Schwierigkeit besteht hierin, zu entscheiden,

ob die Anwesenheit von 12 oder 14 Fiihlergliedern bei den

dd für die Typierung von Gattungen massgebend ist oder

nicht. Edwards reiht diese Art unter Zndochironomus ein,

weil der Prothorax die typische Endochironomus-Form

aufweist.

Chir. rufipes unterscheidet sich jedoch von allen bis jetzt

bekannten Arten von Exdochironomus durch die Anwesenheit

von 12 Fühlergliedern bei den oo anstatt 14.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 155

In der Literatur konnte ich nur einen Fall finden, wobei

eine abweichende Anzahl von Fiihlergliedern vorkommt,

und zwar bei 7Zendipes vulpinus KIEFF., von diesem als

Clinochironomus beschrieben. Diese Art hat 13 Fiihlerglieder

und wird von Goetghebuer als eine Monstruositat betrachtet,

und unter Chironomus s. str. eingereiht; für Lauterborniella

werden 13 und 14 Glieder angegeben; wegen der schwer

zu unterscheidenden Glieder, kònnen wir wohl annehmen,

dass Lauterborniella 14 Fühlerglieder besitzt. Es ist also

eine. Tatsache, dass die Anzahl der Fühlerglieder bei den

dd der Tendipedidae sehr beständig ist. Eine konstante

Anzahl von Fühlergliedern ist durchaus ein karakteristisches

Merkmal der Dipteren-Gattungen.

Reihen wir also „ Chironomus” rufipes L.unter Endochironomus

ein, so ist dies die einzige Art mit 12 Fühlergliedern unter

Arten mit 14 Fühlergliedern.

Unter die Arten mit 12 Fühlergliedern ist diese Art durch

den karakteristischen Endochironomus-Thorax nicht einzu-

reihen. Diese Thorax-Formen sind, wie bis jetzt bekannt

ist, sehr konstant und typisch für jede Gattung.

Ich meine, da auch die Form des Abdomens von der der

übrigen Chironomiden abweicht, dass es zu empfehlen wäre,

um für „Chironomus’” rufipes L. eine neue Gattung aufzustellen.

Ich möchte diese Gattung Demeijerea, nach meinem hoch-

verehrten Lehrer Prof. Dr. J. C. H. DE MEIJERE, nennen, :

Beschreibung: Beide Kämme der Hinter- und Mittel-

beine mit einem Sporn. Tibiae der Vorderbeine mit einer

stumpfen Schuppe. Fühler der gg‘ mit 12 Gliedern, Palpen

mit 4 Gliedern. Prothorax gut entwickelt, von oben besehen

deutlich zweilappig, wie bei Endochironomus. Segmente 6

und 7 des Abdomens dorsoventral abgeplattet und viel breiter

als die andern Segmente. Flügel R, und R, 4 , münden nicht

zusammen aus. Die Verzweigung von Cu liegt unterhalb Ru.

Die Type: Chironomus rufipes L.

D. rufipes L. 1761.

Kopf und Thorax braunschwarz, Fühler oranjebraun,

Scapum braunschwarz, keine Stirnzapfen, Schwinger weiss.

Abdomen: Segment 1 ganz, der hinterste dreiviertel Teil

156 G. KRUSEMAN JR.,

der Segmente 3 und 4 und ein Riickenflecken im Segment 5

gelb-oranje, der Rest braunschwarz. Beine oranje; die Spitze

des Metatarsus, die vier letzten Tarsusglieder der Vorder-

beine und die zwei letzten Tarsusglieder der Mittel- und

Hinterbeine dunkelbraun.

Koll. Kr.

Zwolle; Villigoy M&C]. und KR: (4) Dordrecht 1%

KR. (viele); Deventer-Olst, VIIL 31, KR. (10).

Koll. DE M.

Bussum, VII.o5, DE M. (1), Leimuiden, VIII.19, DE M. (1),

VIII.21, DE M. (1); Vogelenzang, X.08, V. D. SLEEN (I).

Koll. N. C.

Naardermeer, V.24 (2), VII.25 (1), VII-25 (1), VIIL23 (1),

VI-25 (1).

Ko"

Den Haas sve D. W: (1); .Leiden WMV Vorz MD

Rotterdam, FRANSEN (I 9); Utrecht, v. WTTEWAAL (19).

Tendipes MEIG. 1800 p.p. (Chzronomus MEIG. 1803 p.p.).

Auf dem Internationalen Entomologischen Kongress in

Paris, 1932, ist beschlossen worden die Nomenklatur-Kom-

mission nicht zu ersuchen, die Gutachtung No. 28 zu

widerrufen. Hiermit ist, wie wir .hoffen, der jahrenlange

Streit und die Verwirrung über die Namen von MEIGEN

1800 beendet, welche jetzt als giiltig und bindend anerkannt

sind. Es handelt sich namlich um Folgendes: 1800 erschien

in Paris ein Aufsatz von J. G. MEIGEN unter dem Titel:

„Nouvelle classification des mouches a 2 ailes

(Diptera) diaptês un plan tout nouveau”.

Hierin wurde eine Anzahl neuer Gattungen aufgestellt

und beschrieben, ohne dass jedoch Typen angegeben

wurden. 1803 erschien von J. W. MEIGEN ein Artikel in

»llliger’s Magazin’, worin dieselbe oder beinahe dieselbe

Diagnose einer Anzahl Gattungen vorkam, jedoch unter

anderen Namen, ohne dass mit einem Worte der Aufsatz

von 1800 erwahnt wurde. Die Abhandlung von 1800 scheint

nur Latreille bekannt gewesen zu sein.

Im Jahre 1908 wurde von Hendel der Aufsatz von J. G.

MEIGEN von 1800 aufs Neue herausgegeben. Es begann eine

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 157

Verwechslung von Namen, weil die von 1803 nicht zu

s» Nomina conservanda” erklärt wurden und die von 1800

die Prioritàt haben.

Wer war dieser J. G. MEIGEN? Angenommen wird, dass

J. G. und J. W. MEIGEN identisch sind, da JOHAN WILHELM

ins Französische übersetzt und abgekürzt J. G. ergibt.

Der Name Tendipes wurde von verschiedenen Autoren

nach der Entdeckung von MEIGENS Aufsatz von 1800 eine

zeitlang gebraucht. Nachher ist dieser Name ausser Gebrauch

gekommen. Die Forscher begründeten die Verwendung von

Chironomus anstatt Tendipes mit den folgenden Argumenten:

I. Niemand, ausser den Dipterologen, kennt den Namen

Tendipes, während Chironomus allgemein bekannt ist.

2. Eine Type ist nicht angewiesen worden und es ist

unmöglich, ohne den Aufsatz von MEIGEN von 1803, die

Gattungen von 1800 mit Sicherheit zu identifizieren,

3. MEIGEN selbst hat auf die alten Namen verzichtet und

sie niemals erwähnt. Niemand hat sie je gekannt.

In 1932 hat HENDEL erfahren, dass LATREILLE die Abhand-

lung von 1800 gekannt und die meisten Gattungen der

heutigen Ansicht nach richtig identifiziert hat in „Histoire

Naturelle, generale et particulière des crastucés

et des insectes, Tome III 1802”. Hiermit werden die

Bedenken unter 2. und 3. hinfällig.

Der ausschlaggebende Grund für den Internationalen

Entomologischen Kongress, die Namen von 1800 anzuer-

kennen, war, dass das grosse Handbuch von LINDNER,

welches noch viele Jahre das Standardwerk auf dipterologi-

schem Gebiet sein wird, die Namen von 1800 angenommen

hat. Es würde die Verwirrung noch viel grösser machen,

wenn man jetzt wieder die Namen von 1800 verwerfen

würde.

Tendipes MEIG. 1800 p.p. (Chironomus MEIG. 1803 p.p.).

Diese Gattung ist bei den hier angenommenen Kriteria

auf folgende Weise zu karakterisieren:

Fühler der Männchen 12-gliedrig, Prothorax mit einem

deutlichen, freien Oberrand, welcher etwas ausgerandet ist,

Fig. 67. Vordertibiae mit einer stumpfen Schuppe, Hinter-

158 G. KRUSEMAN JR.,

tibiae mit zwei Spornen, auf jedem Kamm einer. Vorder-

metatarsen länger als die Tibiae. Hypopygien mit höchstens

zwei Anhängen. Stirnzapfen oft vorhanden, Pulvillen gross,

Fliigel ohne Binden oder Flecken, ausser der Querader,

welche oft einen deutlichen, dunklen Punkt im Fliigel bildet.

Die Type dieser Gattung ist plumosus L.

LATREILLE hat im Jahre 1810 in seinem Werk „Considé-

ration etc.”, fiir Chironomus aus den verschiedenen Typen

MEIGEN’s plumosus als Type gewählt. Infolge Art. 30 d.

der Nomenklaturregeln ist p/umosus L. ipso facto die

Type der Gattung Tendipes.

Schlüssel zu den Untergattungen von Tendipes.

I. Zangen sehr kräftig entwickelt. Unterer Anhang reicht

bis über die Hälfte des letzten Zangengliedes . se

Camptochironomus S. 173

— Nicht ebenso . . Raerd Er Che 2

2. Unterer Anhang mit o gebogenen Haaren . 3

— Unterer Anhang entweder fehlend, oder, wenn anwesend,

ohne hakenformig gebogene Haare... „un: oe 92,16

3. Anhänge lang und dünn, nur mit wenigen gekriimmten

Haaren an der Spitze des untern Anhanges + RW

Limnochironomus S. 175

— Unterer Anhang kurz und dick, mindestens bis in halber

Höhe mit gekrümmten Haaren . . . rear

4. Endglieder der Zange mit langen, en Borsten an der

Innenseite nz: SL geste Bendipes Sister. Sago

— Endglieder der ARSA ohne lange, steife Borsten. . 5

5. Oberer Anhang klein und behaart. Die Lamelle des letzten

Abdominalsegmentes sehr breit . Xenochironomus S. 177

— Oberer Anhang gut entwickelt. Die Lamelle des letzten

Abdominalsegmentes schmal . Phytochironomus S. 173

6. Beide Anhänge gut entwickelt, aber kurz; dicht behaart

Paracladopelma S. 182

— Anhinge rudimentar, ‚oft, ein Paar fehlende, az

— Beide Paare Anhänge fehlen ganz . .Harnischia S. 197

7. Oberer Anhang bajonettförmig, am Ende mit zwei kurzen

Borsten: Jil) BarachironemustS4188

— Oberer Anhang nicht so. . .Cryptochironomus S. 184

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 159

Untergattung Tendipes s. str.

Hypopygium mit zwei gut entwickelten Anhängen, Spitze

der Endglieder der Zangen an der Innenseite mit langen,

steifen Borsten, unterer Anhang mit rückwärts gekrümmten

Haaren. Grosse, bis mittelmässig grosse Arten. Die Type der

Untergattung ist plumosus L.

IO.

Schliissel zu den Arten von Tendipes Meig. s. str.

Schwarze Tiere mit dunklen Beinen, Schwinger schwarz

. pilicornis S. 163

Tiere nicht ganz schwarz, oder wenn schwarz, dann die

Schwinger weiss . . ARE SIA

. Farsen: der Votder ba is gebärtet. PRET ONL! 3

Tarsen der Vorderbeine ohne lange Haare. . . . 12

. Haare der Fiihler stehen aufrecht wie bei einem Pinsel. 4

Haare der Fühler wagerecht-abstehend..-. . <°. 5

i, ee etwa 9 mm. Die Glieder der Palpen kurz .

. pseudovulpes S. 165

Viel kleiner: a: mm. Die DO der Palpen lang.

. vulpes S. 164

. Tiere gross: 9— 12.5 mm. Ha niemals ganz griin.

. plumosus s.1, 6

EEEN Kleiepnti maree Bag ONE BEL U HEGEL T9

Rrbmtericib eraa WENDE. Dm REI HOT ONE ENIG AE

Einterleibteran fn FEIT ITS LOUE, HER ADEN SOUS

. Thorax ganz grau. . . . . var. grandis S. 161

Thorax mindestens die Schélteni griin :

. typische Foi 'S. fo

. Binden des Mesothorax hell rostgelb . Var. flaveolus S. 161

Binden des Mesothorax grau . . Var. prasinus S. 162

. Oberer Anhang des Hypopygium dreieckig verbreitert.

aprilinus Seite S. 165

Oberer Anhang des Hypupysittà gewohnlich geformt,

d.h. wie ein Elefantenzahn, jedenfalls nicht dreieckig

VERBRECHER, HEL Ri Sat GVEA SELON, AIS Z4T6

Braune Tiere po, ah TRAI PETRI

Griine Tiere, Sporne den intern Tibiae gross. :

. frisianus S. 162

Sporne der hinteren Tibiae ent entwickelt .

annularius S. 16;

160 G. KRUSEMAN JR.,

— Sporne der hinteren Tibiae sehr klein . triseta S. 164

12) Ouenadeniduiakel iia) “U. 12. BET EIER BER RE A REG

—“Oueracdermaelligeic an! RD Mik

13. Oberer Anhang des Bici dreieckig; getreiterd 15

— Oberer Anhang hat die gewöhnliche Elefantenzahnform

. 14

14. Die Lamelle der Hinterleibspitze ebenso lang wie breit,

ihre Seite durchsichtig. . . . . . obtusidens S. 169

— Die Lamelle der Hinterleibspitze viel langer als breit. In

Farbe sehr variabel sn. «+ foo è peinegulatussS 070

15. Die Haare der Vordertarsen zweimal so lang wie der

Durchmesser der Tarsenglieder . . . . riparius S. 166

— Vordertarsen mit sehr kurzen Haaren. . dorsalis S. 167

16. Der obere Anhang des Hypopygium in der Mitte ver-

brite Giorno zate longipes. S.{172

-— Oberer Anhanet echt Sorte othe ct Ly

17. Vordertibiae dunkelbraun . . . . re 3.160

— Vordertibiae igriim „ori „ict en. 'assordidatus 167

T. plumosus L. 1758 (hebescens WALK; fluminalis KIEFF.;

diplosi KIEFF.).

Diese Art ist die grösste Tendipedide unserer Fauna; sie

kann eine Lange von 12.5 mm. erreichen. Die vielen Formen,

die früher als selbständige Arten beschrieben sind, werden

jetzt, weil keine scharfen Grenzen in der Färbung aufzu-

weisen und die Hypopygien einander ganz ähnlich sind,

als Varietäten betrachtet. Schon VAN DER WULP hatte eine

Ahnung davon, dass Ch. plumosus, prasinus und ferrugineo-

vittatus (= flaveolus) die äussersten Varianten einer Art

seien. In seiner „Diptera Neerlandica” schreibt er auf

Seite 250 in einer Fussnote bei Ch. prasinus: „Intus-

schen acht ik het niet onmogeljjk, dat hier ten-

slotte aanıniets anders dan jaan eengyzeenwat

wijkende verscheidenheid van plumosus moet

worden gedacht, waarbij dan ook wellicht Ch.

furrugineo-vittatus Zett. in aanmerking zou

kumnien commen: behalverin delen ent Selen

zie ik bi al deze, soorten geen duideliks aver;

schil”. Im grossen und ganzen schliesse ich mich der

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 161

Interpretation von v. D. WULP, was seine ,,Arten” betrifft, an.

Die typische Form.

Etwas schmäler als die folgende Varietat, Fühler heller

braun, Scutellum grün, Binden des Mesonotums und das

Metanotum grauer als bei grandis. Grünlich zwischen den

Binden, Pleuren mit dunklen Flecken, Sternum dunkel.

Femora und Tibiae der Vorderbeine hell gelblich mit

dunklen Gelenken. Tarsen dunkel und langhaarig. Hinter-

und Mittelbeine wie die Vorderbeine, jedoch auch die Meta-

tarsen hell. Hypopygium : Fig. 24.

Koll. DE M.

Leimuiden, IX.22 DE M. (7) und Amsterdam, V.20, DE M.(1).

Koll. Kr.

Koedijk, Kuinre, Medemblik, Anna Paulownapolder V. 31.

KR. (bezw. 25, 1, 4, 3.); Oud-Loosdrecht, VI.31, KR. (4);

Schagen, V.31, V. D. TORREN (1).

Var. grandis MEIG. 1818 S.B. I.

Sternum und die Binden des Mesonotums schwarz, Scu-

tellum braun, zwischen den Binden bereift, Schultern griin-

lich. Hinterleib dunkelbraun und grau geringelt an der

Spitze der Segmente. Vorderbeine: Femora gelb mit dunklen

Gelenken, Tibiae und Tarsen bräunlich, Tibiae etwas heller.

Tibiae, Femora und Metatarsen der Mittel- und Hinterbeine

gelb mit dunklen Gelenken; die Tarsen II—V dunkel. Vor-

dertarsen gebärtet.

Koll. DE M.

Amsterdam, IV.18 und 21 DE M.; Utrecht, IV.04, BIERMAN.

(jedesmal 1 Stiick.).

Koll. Kr.

Koedijk, V.31, KR. (4); Oudesluis, V.31, KR. (1).

Var. flaveolus MEIG. 1818 (ferrugineo-vittatus ZETT. 1850.

Siehe GOETGHEBUER 1932).

Fiihler rost-braun, Binden des Mesonotums und das Meta-

notum rostfarbig, Thorax gelb, Schildchen grün, Hinterleib

wie bei prasinus, die Flecken jedoch oft weniger deutlich,

in einzelnen Fällen sogar recht undeutlich. Beine grün,

die Gelenke und die zwei letzten Glieder der Tarsen dunkel.

162 G. KRUSEMAN JR.,

Koll. DE M.

Nieuw Vennep, VIII.91, DEM. (1); Diemen, V.92, DEM. (3);

’s-Hage, 1908 (1) JACOBSON; Amsterdam, VI.19 (3), VII.20 (1),

MIES (1) und 21742); Leimuiden, Villani) Scheve:

ningen, VIILO7 (1) alle DE M. Das Stück von Scheveningen

steht zwischen dieser und der folgenden Varietät.

Koll. KR.

Heer Jansdam, VI.31 (viele); Amsterdam, VI und VII.31;

Bunde, VI.31 (4); Groote Lindt, VI.31, KR. (8).

Var. prasinus MEIG. 1804.

Griine Tiere, Fiihler rost-braun, Metanotum und Binden des

Mesonotums schmutzig grau-braunlich. Grundfarbe zwischen

den Binden griinlich, etwas bereift. Hinterleib grün, das

erste Segment ohne Flecken, 2—3 mit braunem Flecken,

die letzten Segmente ganz braun, Füsse grün, Gelenke und

die drei letzten Tarsenglieder dunkel.

Koll. DE M.

Amsterdam, IX.23 (4); Scheveningen, VIII.07 (1); Diemen,

VIII.20 (2); Zwammerdam, VII.18 (1); Amsterdam, IV.91 (1);

Den Haag, VILOI und V.04 (I, 1); SAC VI.98 (1),

alle leg. DE M.

Koll. KR.

Medemblik (6); Hengelo (O.), viele; Callantsoog (1); Anna

Paulownapolder (10), alle V.31, KR.; Oud-Loosdrecht (20)

und Amsterdam (Kinselmeer) VI.31 (13) KR.; Zwolle, VIII.30

(1) M. €. J. und Keri) Amsterdam Zoe VIES MINZONI

Ouderkerk, IX.30;(1): M. C. J. und Kr.

T. frisianus KIEFF. 1912.

Von allen Beschreibungen, die ich gesehen habe, gleichen

die als folgt beschriebenen Tiere am meisten dem Tendipes

frisianus von KIEFFER. Der obere Anhang des Hypopygium

ist gerade so gebildet, wie GOETGHEBUER ihn abbildet.

Kopf gelb, deutliche Stirnzapfen, Scapum schwarz, Fühler-

geisseln braun, Büschel gelblich braun, Palpen bräunlich,

Das letzte Fühlerglied etwa 5 mal so lang wie die 10 vor-

hergehenden zusammen. Thorax grün, Metanotum, Sternum,

Flecken auf den Pleuren und Binden auf dem Mesonotum

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. I 63

gelblich-braun bis braun, manchmal fast schwarz-braun. Fliigel

mit dunklen Queradern. Hinterleib gelblich mit kleinen drei-

eckigen Flecken auf den Tergiten. Beine gelblich griin,

Tarsen und Gelenke gelblich braun. Vordertarsen gebartet,

Vordertibiae sehr wenig kiirzer als die Metatarsen. Hypopy-

gium hat die gewohnliche Tendipes-Form, der obere Anhang

aber ist sehr gross und breit, siehe Figur 25. Die Anzahl der

steifen Haare an der Innenseite der Endglieder der Zangen

ist variabel. Lange etwa 8.5 mm.

Koll. Kr.

Hengelo (O), VII.30, M. C. J. und Kr. (18); Kinselmeer

(Amsterdam-N.), IX.30, M. C. J. und KR. (15).

T. pilicornis FABR. 1787 (zzvezpennzs FABR., nec KIEFF.;

niger MEIG.; moerens WALK.; dolens WALK.).

Grosse, schwarze Tiere. Lange etwa 9.5 mm. Kopf, Fiihler

und Stirnzapfen ganz schwarz. Palpen braun, die drei letzten

Glieder fast gleich lang, das dritte am kiirzesten. Thorax

schwarz ohne Glanz. Zwischen den Binden des Mesonotums

braun, Schwinger schwarz, Abdomen schwarz, schwarz be-

haart. Schwarzbraune Beine mit langen Haaren an den

Vordertarsen.

Ist bis jetzt nur bei Amsterdam auf ,,Frankendael” ge-

fangen worden, zwischen 31.III und 28.IV in den Jahren

1918, ’19, 20 und ’21, DE M. in Koll. DE M. (mehrere Stücke).

T. annularius (DE GEER) GTGH. 1776.

Kopf gelblich braun, grosse, gelbliche Stirnzapfen, Fühler

braun, Scapum schwarz, Palpen bräunlich. Die Binden des

Mesonotums, Metanotum, Sternum und die Flecken auf den

Pleuren schwarz, Mesonotum zwischen den Binden bereift,

Scutellum dunkel. Abdomen braun, die Spitze der Ringe

heller, Beine dunkelbraun, lang gebärtet. Hintertibiae mit

deutlichen Spornen; Fig. 26. Hypopygium braun. Die oberen

Anhänge haben die gewöhnliche Tendipes-Form.

Diese Art ist 7. Zriseta sehr ähnlich, sie unterscheidet sich

durch die gut entwickelten Sporne, die helleren Hinterleibsrin-

ge, die anders gestalteten, oberen Anhänge des Hypopygium

und die gelben anstatt weissen, durchsichtigen Stirnzapfen.

164. G. KRUSEMAN JR.,

Koll. KR.

Akersloot (23), Alkmaar (3) und ,,de Schermer”, IV.31

(viele), KR.; Sloterdijk, IV.31 (20), M. C.J. und Kr.; Valkens-

waard, VII.31, KR. (1).

Koll. DE M.

Amsterdam, IV.18, 20 und 22 (jedesmal 1 Stiick), DE M.;

Scheveningen, V.04, DE M. (1).

T. triseta KIEFF. 1916, Seite 506.

Kopf braun, Scheitel und Clypeus gelb, Fühler schwarz-.

braun, Stirnzapfen gross, weiss und zugespitzt. Metanotum,

Sternum, Binden des Mesonotums und Flecken der Pleuren

schwarz, Scutellum dunkelbraun, Grundfarbe des Mesonotums

gelblich braun. Pleuren schmutzig weiss. Hinterleib dunkel-

braun, Sterniten heller, auf dem ersten Tergit, wie bei vielen

andern Arten, ein weisser Halbmond. Zangen des Hypopy-

gium nach oben verschmälert, obere Anhänge nach innen

gekriimmt, wie die G/yptotendipes pallens-Formen; Fig. 28.

Beine braun, die Vordertarsen mit langen Haaren, Pulvillen

gross. Sporne der Hintertibiae sehr klein; Fig. 27.

Koll. DE M. und Koll. KR.

Anna Paulownapolder, V.31, KR., in grosser Anzahl ge-

sammelt.

Diese Art war bis jetzt nur aus Halsingborg am Kattegat

in Schweden bekannt. Meiner Ansicht nach ist es wohl eine

ausgesprochen halophile Art.

T. vulpes KIEFF. 1924.

In meiner Sammlung befindet sich ein in Alkohol konser-

viertes Stück, welches ich in diese Art einreihen möchte.

Fühler braun, Scapum dunkelbraun. Palpen lang und weiss,

die drei letzten Glieder fast gleich lang; Fig. 29. (Nach der

Beschreibung KIEFFERs sollte das letzte Glied etwa zweimal

so lang sein wie das vorletzte). Metanotum, Sternum, Flecken

der Pleuren und die Binden des Mesonotums dunkelbraun.

Adern der Flügel hell. Beine gelblich, Vordertarsen lang-

haarig, Metatarsen 1!/, mal so lang wie die Tibiae. Hinter-

leib grau, Endglied der Zange distalwärts verschmälert, an

der Innenseite mit vier steifen Borsten. Länge 5.5 mm.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. I 65

Koll. KR.

Kinselmeer, Vaux... KR°.(n):

Diese Art ist von pseudovulpes zu unterscheiden durch die

langen Palpenglieder und die betrachtlich kleinere Statur.

T. pseudovulpes n. sp. ')

Kopf bräunlich, Stirnzapfen gross, Fühler braun, die Haare

der Geissel anliegend, daher pinselformig. Palpen braunlich,

die drei letzten Glieder fast gleich lang. Obwohl die Tiere

grösser sind als vulpes, sind die Palpen kürzer. Thorax gelb,

Sternum, Metanotum und Binden des Mesonotums dunkel

braun-schwarz, Mesonotum zwischen den Binden braun. Hin-

terleib gelblich. Hypopygium bräunlich, aber nicht bei allen

Stücken, die Form ist wie bei den verwandten Arten. Beine

gelb, Vordermetatarsus ziemlich langhaarig, Vorderfemur und

Tibia fast gleich lang, Metatarsus um etwa ein Drittel langer.

Die Art ist in Niederland bis jetzt nur in der Umgebung

von Wieringen gefunden worden.

Koll. KR.

Anna Paulownapolder, V.31, KR (3); Amstelmeer, IV.32,

H. C. REDEKE und A. P. C. DE Vos (5); Wieringermeer-

poder. LVe22 EL C, REDEKE und A, P. €. DE Vos (4).

T. aprilinus MEIG. 1830 S. B. VI (Syn. 7. salinarus KIEFF).

Diese Art und die beiden folgenden sind durch den

oberen Anhang der Hypopygien gekennzeichnet; diese sind

namlich verbreitert und umgebogen (siehe Fig. 31.). Die

Trennung der Arten erscheint mir noch sehr unsicher. Das

niederlandische Material jedoch ist zu gering um Schliisse

zu ziehen. 7. aprilinus ist gekennzeichnet durch die Vorder-

tarsen, die einen langen Bart haben.

Fühler braun, Thorax grün, Metanotum, Mesosternum und

Binden des Mesonotums glänzend braun. Hinterleib braun

mit hellen Binden an den Hinterrandern der Segmente, die

letzten Segmente ganz braun, Beine hellbraun.

Ein Stück aus Maarsbergen in der Sammlung DE MEIJERE

1) Diese Tiere sind von mir in meinem Vortrag in der Versammlung

der Int. Verein. für Limnologie als vulpes erwähnt.

166 G. KRUSEMAN JR.,

ist sehr hell, der Hinterleib ist griin mit braunen Flecken,

die Beine sind griin. Ein Stiick in derselben Sammlung aus

Amsterdam ist sehr dunkel, Binden des Mesonotums schwarz,

Thorax grau, Hinterleib dunkelbraun mit sehr schmalen

Binden an den Hinterrändern der ersten Segmente. Beine

braun.

Koll. DE M.

Amsterdam, IX.22 (3), V.19 (1), VIII.21 (1); Maarsbergen

V (1); Diemen, VI.04, (prob.? KR.) (1), alle DE M.

Koll. KR.

Uitdam, IV.32, KR. (mehrere); Anna Paulownapolder V.31,

KR. (viele); Medemblik, VII.31, KR. (14); Amsterdam, VI.32,

STOMMEL (1); Schermer, IV.31, KR. (3); Blankenham ,V,13

KR. (viele); Bergen (N.-H.) V.31, KR. (3); Oudesluis, V.31,

Kr. ; Schoterzil (Er), V.31; KR. (5):

T. riparius (MEIG.) nec GTGH. (1804) (incl. Thummi KIEFF.);

(Meigeni KIEFF.).

Der Bart der Vordertarsen ist kurz, aber mit deutlich

abstehenden Haaren, welche etwa zweimal so lang sind

wie die Breite der Tarsen. |

Fühler braun, Scapum schwarz. Thorax grau, Metanotum,

Sternum und Binden des Mesonotums schwarz. Hinterleib

grauschwarz mit weissen Haaren und mit grauen Binden an

den Hinterrändern der Segmente, Beine grau-bräunlich,

Vordermetatarsus etwa ein Viertel länger als die Tibia,

Oberer Anhang des Hypopygium verbreitert wie bei 7. aprz-

linus und dorsalis.

Var. thummi KIEFF. IQII.

In den Sammlungen sind mehrere Stücke mit grünem

Thorax, braunem Hinterleib und grünlichen Beinen. Die

Beschreibung von KIEFFER von T. thummi stimmt vollstän-

dig mit diesen Tieren. überein.

Die typische Form.

Koll. DE M.

Amsterdam, IV.20 und 26, V.24, Vll.22, alle DEM. (jedes

Mal 1 Stück); Nederland, KINKER. i

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. I 67

Var. thummz KIEFF.

Leimuiden, VI.21, VII.z0 (3, 1); Denekamp, V.18 (1), alle

DE M.; Utrecht, IV.04, BIERMAN.

Koll. KR.

Schermer, IV.31, KR. (14); Klarenbeek, VIII.30, M. C. J. und

KR. (1); Amsterdam-Z., VII.31, M.C.J. (1).

Koll:eN:. C.

. Naardermeer, VI.25 (1).

T. dorsalis MEIG., 1818, S. B. I.

Fiihler braun, Scapum schwarz, Thorax griin, Metanotum,

Sternum, Binden des Mesonotums und Flecken der Pleuren

glanzend braun. Hinterleib braun mit grauen Binden an

den Hinterrandern der Segmente. Beine griinlich mit braunen

Gelenken, Vordertarsen mit sehr kurzen, anliegenden Haaren.

Metatarsus etwa 1!/ mal so lang wie die Tibia, oberer

Anhang des Hypopygium wie bei 7. aprilinus und riparius.

Koll. DE M.

Abcoude, IX.20 (1); Maarsbergen, V.05 (1); Leimuiden,

V.21, VII.20 (jedes mal 1); Haarlem, IX.23 (1), alle DE M.;

Den Haag, VIII, v. D. W. (1); Bussum, IV.04, DE M. (1);

Nederland Kinker.

Koll. KR.

Amsterdam, IV.31, M. C. J. und KR. (9); im Zug Alk-

maar— Amsterdam, V.31, V. D. TORREN (1); Callantsoog,

Weg KR, (7); Bunde, VI31, KR. (10) Amsterdam,.-VI;31,

M. C.J. und KR. (1); Helmond, VI.31, Kr. (10); Deventer—

Olst, VIII.31, KR. (1); Baak, VIIL31, KR. (1).

Koll. N. C.

Naardermeer, V.23, M. Lat)

T. sordidatus KIEFF. 1913,

(incl. tricolor GTGH. 1921, (nec. v. D. W.)).

Diese Art weist meines Erachtens keine anderen Unter-

schiede mit Zendipes tricolor GTGH. auf als die der Farbe.

Da ich die Varietàt ¢rzcolor GTGH. ausführlich beschreibe,

kann ich hier wohl kurz sein.

Querader hell oder sehr schwach bräunlich. Thorax grün-

lich. Metanotum, Sternum, Flecken der Pleuren und Binden

168 G. KRUSEMAN JR.,

des Mesonotums braun bis schwarzbraun. Die Segmente des

Abdomens braun, I—5 mit grünen Binden an den Hinter-

randern. Oft sind die ersten fiinf Segmente griin mit einem

Flecken in der Mitte des Segmentes. Beine griin mit braunen

Gelenken; die sehr dunklen Stiicke haben braune Beine.

Weil ich imstande war, die Type von ¢rzcolor V.D. WULP

zu untersuchen, ist es mir deutlich geworden, dass ¢récolor

Vv. D. W. synonym ist mit 7. Zongipes STAEGER. Die Mücken,

von GOETGHEBUER mit Zrzcolor angedeutet, gehören meiner

Ansicht nach zu 7. sordidatus.

Beschreibung: T.sordidatus var. tricolor GTGH.

Palpen hell, das letzte Glied 1'/, mal so lang wie das

vorhergehende, Fühler und Scapum rotbraun, Thorax

grün; Sternum, Flecken der Pleuren, Binden des Mesonotums

und teilweise das Metanotum rotbraun. Flügel mit hellen

Adern, die Querader hell. Abdomen grünlich, das erste

Segment ohne Flecken, 2—4 mit einer Binde, die hintere

Hälfte des Segmentes grünlich. Die letzten Segmente ganz

bräunlich. Beine gelblich mit braunen Gelenken, Vorder-

tarsen ohne Bart. Oberer Anhang des Hypopygium bräun-

lich, bei einigen Stücken ohne Farbe, seine Form ist etwas

verbreitert in der oberen Hälfte, gleicht dadurch etwa

T. thummi oder 7. dorsalıs.

Diese Varietät ist von vezustus durch das Hypopygium

unterschieden; der obere Anhang von 7. venustus hat die

Elefantenzahn-Form.

Zwei Stücke, von v. D. WULP als flaveolus MEIG. bestimmt,

sind wahrscheinlich sordidatus. Die Vordertarsen tragen

Haare, welche solang sind wie der Durchmesser der Glieder,

die Hypopygien sind zerbrochen.

Die typische Form.

Koll. Kr.

Amsterdam, VI und VII.31 (20 und 2); Brummen, VIII.30;

Ouderkerk a. d. Amstel, IV.30 (1); Hengelo (O.), VIII.30

(Zwartsluis, MVIIESoN (8); Dordrecht, VIS UBS): Heer

Jansdam, VI.31 (10); Amsterdam (Kinselmeer), IX.30 (1)

und VI.31; Rosmalen, VI.31 (1); Valkenswaard, VIII.31

(1); Denekamp, VIII.31; Groote Lindt, VI.31 (1), alle M.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. I 69

C.J. und KR, oder Kr.; Amsterdam, aus einem Schwimm-

Bagels, Ge GD!

Koll. DE M.

Amsterdam, IV.20 und V.19, DE M.; Scheveningen, VII.04,

BERNE (1); Den Haas, V und Wi, vi DieWe (ru 1).

Var. tricolor GTGH.

Brummen, VIII.30, M. C. J. und Kr. (4); Denekamp,

VUI.31, KR. (2); Groote Lindt (Yselmonde), VI.31, KR. (3).

T. viridicollis V. D. W. 1859.

Fühler braun, Scapum dunkelbraun, Thorax hellgrün;

Metanotum, Sternum, Flecken der Pleuren und Binden des

Mesonotums glänzend braun. Flügeladern hell bräunlich,

Querader hell. Beine griin. Vordertibiae und Tarsen braun,

ungebartet. Hinterleib braun. Hypopygium wie bei annularius.

Lange 3.5 mm.

Diese Art ist vielleicht zu cingulatus zu rechnen, sie

unterscheidet sich jedoch von ihr durch die sehr karakteris-

tische Farbung und durch die helle Querader.

Koll. DE M.

Amsterdam, IV.23, DE M. (1); Huize Holbrink bij Voorst,

a we EP); aus, Kol, vp. W.

Von den Stiicken von v.D. WULP ist nur ein Rest ubrig,

die Vordertibia hat jedoch dieselbe Farbe wie das Stiick

aus Amsterdam. |

T. obtusidens GTGH. 1921.

Diese gleicht Tendipes cingulatus sehr, ist aber sofort

an der grossen Breite der Lamelle des letzten Tergits zu

erkennen.

Kopf grün, Scapum schwarz, Fühler braun, Palpen griinlich,

letztes Glied lang, etwa 1!/, mal so lang wie das dritte,

dieses ist ebenso lang wie das zweite Glied. Thorax griin,

Sternum, Metanotum, Flecken der Pleuren und Binden des

Mesonotums dunkelbraun, bei einigen Stiicken hellbraun.

Querader der Fliigel braun. Beine griinlich mit dunklen

Gelenken und Tarsen. Vordertarsen ungebartet. Abdomen

braun mit breiten, hellen Segmentrandern. Hypopygium sehr

deutlich gekennzeichnet. Die Lamelle des letzten Segmentes

170 G. KRUSEMAN JR.,

des Abdomens ist sehr breit, (ebensolang wie breit) und

abgerundet, die Seiten sind durchscheinend. Die Endglieder

der Zange sind zugespitzt, die oberen Anhänge elefantenzahn-

formig, nicht wie bei annularius und plumosus abgerundet

mit kleinem Fortsatz an der Spitze; Fig. 32.

Koll. KR.

Groote Lindt, VI.31, KR. (16); Brummen, VIII.30, M. C.

J. undikr.{(1), Hengelo (@2; VIIl.30;)M. CF und Kr);

Heer Jansdam, VI.31, KR. (2); Denekamp, VIII.31, KR. (5).

T. cingulatus MEIG. 1830 S.B. VI (nzgroviridis MACQ.;

microthrix KIEFF.; versicolor KIEFF.; sanguineus KIEFF.;

angustiforceps KIEFF.).

Grundfarbe griin, Scapum schwarz, Fiihler braun, Palpen

griinlich braun, das dritte und vierte Glied gleich lang.

Thorax griin, Sternum, Metanotum, Flecken der Pleuren

und Binden des Mesonotums rotbraun. Abdomen braun mit

hellen Binden an den Segmenträndern, das erste Segment

mit einem dunklen Flecken in der Mitte des Tergits. Beine

gelblich mit dunklen Gelenken und Tarsen. Die Lamelle

des Hypopygium ziemlich breit mit durchsichtigen Randern,

zugespitzt und abgerundet, zweimal so lang wie breit.

Diese Art ist sehr variabel. Die Einteilung in Varietaten

von GOETGHEBUER hat sich fiir Niederland als ausgezeichnet

erwiesen.

ee OVERSTEN MEIG. 1838 S.B. Ville

Die Stiicke in Alkohol, wie auch die trocknen Stiicke,

viel dunkler, Grundfarbe des Thorax braunlich. Schultern

griin, Binden schwarz.

2. Var. nigricans GTGH. 1926.

Die trocknen Stiicke aus der Sammlung DE MEIJERE sind

viel deutlicher von der typischen Form unterschieden als

die Stiicke in Alkohol. Der Thorax ist grau mit grau-braunen

Schultern; das Abdomen ist schwarz mit hellen Binden am

. Hinterrand der Segmente. Beine braun anstatt griinlich.

3. Var. longistylis GTGH. 1921.

Der ganze Thorax ist grau, die Binden des Mesonotums,

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 171

das Metanotum und das Sternum grauschwarz, Abdomen

schwarz mit grauen Binden am Hinterrand der Segmente.

Ae Varavenustus ZELT; 1850) Dipte Seal

Diese Varietät ist viel heller als die typische Varietat.

Abdomen griinlich, erstes Segment des Abdomens ohne

Flecken, Segmente 2—6 mit einem braunen Flecken in

der Mitte der Tergiten, die letzten Segmente gleichmassig

braun. Beine griin mit braunen Gelenken.

Die typische Var.

Koll. DE M.

Linschoten, VI.20, DE M. (1); Leimuiden, VII.20, DE M.

feat Amsterdam,’ VE:o4, "VIE. 21, VI 22 DE M. (Tr; 6/02);

Haarlem VII.23, DE M. (2); Diemen, V.20, DE M. (1); Helder,

Millon, DEM. (2); Leiden,’ X.73, C. RITO' (1), ? KINKER (1).

Koll. KR.

Denekamp, VIII.31, KR. (9); Deventer-Olst, VIII.31, KR.

(E amsterdam, "VII.31,"M. €. Pt); Ouderkerk, 'IX.30,

M. C. J. und KR. (1); Bunde, VI.31, KR. (2); Amsterdam,

BON CM und) KR? (2) VIET, M CG); Voorst,

VII.30, M. C. J. und KR. (5); Heer Jansdam, VI.31, KR.

Gr Dordrecht, VI.31, KR: (3).

Var. 1. rusticus MEIG.

Koll. DE M.

Linschoten, V.21 (2); Abcoude, VII.20 (1); Amsterdam,

Bund X-22 (1, 2); Scheveningen, VI.06.(1) alle*pE UM

Koll. Kr.

Meceland, VI3,1,4Kr. (2); (Hengelo (05); V.31) KR. (2);

Groote Lindt (IJselmonde), VI.31, KR. (12); Amsterdam,

V.31, M. C. J. und KR. (viele); Kinselmeer (Amsterdam),

VI.31, KR. (2); Zwartsluis, VIIL30, M. C. J. und KR. (1).

Var. 2. nigricans GTGH.

Koll. DE M.

Amsterdam, III.20 (2), IV.20, 21, 22 (1, 2, 1), V.19, 24 (1, 1);

Hilversum, IV.05 (4); Zwammerdam, IV.05 (1) alle DE M.

Var. 3. longistylis GTGH.

Koll. DE M.

Amsterdam, III.21 (3) DE M.

172 G. KRUSEMAN JR.,

Mar 4% venustds, ZEIT.

Koll. DE M.

Loosdrecht, IX.21 (1); Scheveningen, Vlos (1); Grebbe,

VII.20 (1); Hilversum, VII.o4, alle DE M.

Koll. KR.

Dordrecht, VI.31, KR. (viele); Exkursion Werkendam,

VL, KR.(3); Groote Lindt, VI,31, Kr. (viele); Eldrik, VIII.30

(2); Deventer VI EUR 2).

T. longipes STAEG. 1839

(tricolor V. D. W. 1879; beguaerti GTGH.).

Diese Tiere sind sofort an dem Hypopygium (Figur 34) von

allen bis jetzt in Niederland gefundenen Arten zu erkennen.

Der obere Anhang ist auf °/, Höhe am breitesten, dann

verschmälert er sich in einen Dorn. Im angrenzenden Gebiet

kommen mehrere Arten mit solchen Hypopygien vor. Länge

5 mm. Grüne Tiere mit rostbraunen Binden des Mesonotums

und rostbraunen Flecken auf den Pleuren und auf dem

Sternum. Das Metanotum ist braun, Abdomen grün mit

braunen Flecken, letzte Segmente braun, Beine gelblich

grün mit dunklen Gelenken. Fühler bräunlich, Scapum

schwarz.

Koll. DE M.

Hilversum; MIVD. W., als Ch.vtricolor Wasa. VER

Hilversum, DE M. yo > » » Gi):

Koll. Kr.

Groote Lindt, Vlier, KR. (4); Vollenhove, VINO NIE.

und Kr. (1); Valkenswaard, VII. 31, Kr. @);

Das Sttick, von V.D. WULP bei Hilversum gesammelt, ist

gewiss die Type von Cz. tricolor V.D.W.

In „Diptera Neerlandica” ist diese Art von v. D. W.

nur von Hilversum erwahnt. An der Nadel war noch die

authentische Etikette von VAN DER WULP und dazu eine

Etikette von Prof. DE MEIJERE mit den Worten: ,,C%. trecolor

VD. W. det.” ZW Zrzealor. VD W. (nee Gre) istialso;cin

Synonym für 7. longipes STAEG.

Edwards hat diese Art und die ihr am nächsten ver-

wandte, dissidens, mit T. (Phytochironomus) paganus unter die

„ene E infeldiaQ@ Vate ne mannin Reine

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 173

Dies scheint mir nicht richtig. 7. paganus ist eine Art ohne

steife Haare am Innenende der Zangen. Sie kommen in der

Form des oberen Anhanges überein, dies kann jedoch sehr

gut ein Paralellismus sein, denn dergleichen obere Anhange

kennen wir auch von Zndochironomus intextus WALK., ohne

dass man dieses Tier unter Zinfeldia einreihen könnte. Ich

schliesse mich also lieber der Auffassung GOETGHEBUERS

an, und reihe demnach /ougipes unter das Subgenus Zex-

dipes s.str. ein.

Untergattung Phytochironomus (KIEFF.) GTGH.

(Zinfeldia EDW. p.p.).

Endglied der Zange ohne lange Borsten an der Innen-

seite. Beide Anhange gut entwickelt. Unterer Anhang mit

langen gekriimmten Borsten.

Vielleicht hat KIEFFER mit Phytochzronomus die Arten von

Glyptotendipes gemeint, welche keinen Eindruck auf dem

Abdomen haben. GOETGHEBUER hat den Namen /Phytochz-

ronomus gewählt für solche Arten, welche nur von 7endipes

s.str. zu unterscheiden sind durch das Fehlen der Borsten

an der Innenseite der Endglieder der Zange. Ich meine,

dass das Zusammenbringen dieser Arten mit 7. longipes

ganz unnatürlich ist. Siehe 7. longipes Seite 172.

Bis jetzt ist nur eine Art in Niederland gefunden worden

und zwar 7. (Ph.) paganus MEIG.

T. (Phytoch.) paganus MEIG. 1838 S.B. VII (datzdens GTGH.).

Ganz griine Tiere, auch die Beine. Metanotum, Sternum

und Binden des Mesonotums gelb. Endglieder der Zangen

am Ende plötzlich verschmälert, oberer Anhang am unteren

Ende breit, oben schmal und gekrümmt, wie bei Exdochzr.

intextus und T. longipes.

Koll. DE M.

Den Haag, VL, v. D. W. (1); Beetsterzwaag, VI.22, DEM. (2),

Untergattung Camptochironomus KIEFF. 1918.

Gekennzeichnet durch die schweren Zangen und die sehr

merkwürdigen Anhänge, siehe Figur 35.

174 G. KRUSEMAN JR.,

T. (Camptochir.) tentans FABR. 1805 (aprilinus KIEFF.;

subaprilinus KIEFF; atrofasciatus KIEFF.).

Diese Art ist von der folgenden eigentlich nur durch

die Form des 9. Segmentes zu unterscheiden, welches

3-lappig ist; Fig. 35. Die äussersten Varianten gleichen

einander garnicht, doch gehen die Arten, was Farbe und

Grösse anbetrifft, ineinander über. Diese Stücke sind,

ohne dass man das 9. Segment untersucht hat, nicht mit

Sicherheit zu bestimmen.

T. tentans ist eine sehr kräftige Art mit einem robusten

Aussehen. Es sind im Freien die Auffälligsten.

Thorax grün, Metanotum, Sternum und Binden auf dem

Mesonotum schwarz. Die mittlere Binde manchmal dunkel-

rot. Abdomen dunkel. Farbe der Beine variabel, von grün

bis dunkelbraunschwarz. Vordertarsen meist mit einigen

längeren Haaren versehen. Querader im Flügel dunkel. Das

Ende des 9. Segmentes 3-lappig, seitliche Lappen nicht stark

hervortretend, siehe Figur 35.

Koll. KR.

Gouda, V.32, Kr. (16); Ewijksluis, V.32, Kr. (2); Heer

Jansdam, VI.31, KR. (4); Muggebeet, IV.31, KR. (7); Am-

sterdam, VIIl.31, M. C. J. (1); Anna Paulowna Polder, V.31,

KR. (15).

Koll. DE M.

Diemen, V.20, DE M. (4), V.19, DE M. (1); Amsterdam,

V1.23, IDEM A@)9VIIN22; DE (MET) Ve DEAN EN Vea.

DE M. (1); Leimuiden, VIII.21, DE M. (1), VIII.18, DE M.

(1), VIII.20, DE M. (1); Hilversum, VII.22, DE M. (1); Kor-

tenhoef, V.05, DE M. (1), Vll.og, DE M. (1); ’s-Gravenhage,

VII.03 DE M. (3), V.19. DE M. (3); Zwammerdam, VIll.og,

DE M. (1); Oisterwijk, Vil.o2, DEM. (1); ein Exemplar

Koll. KINKER 18 235.

Koll NERC:

V123, M INC) AVES MEERE Ne

MEME (3).

T. (Camptochir.) pallidivittatus MALLOCH. 1915.

Zarter, kleiner und heller von Farbe als die vorige Art.

Rm oft hell. Thorax gelblich griin. Metanotum, Sternum

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 175

und die Binden auf dem Mesonotum rot. Abdomen oft

gelblich-braun. Beine griin mit dunklen Gelenken, Tarsen

dunkelbraun. ohne lange Haare. Ende des 9. Segmentes mit

deutlich hervortretenden Seitenlappen, siehe Figur 36.

Koll. KR.

Meskiaukes)'Vi32)G. GD. (1); Gouda) Vi32:0 KR? (13);

Medemblik, V.31, KR. (5); Ouderkerk, IX.30, M. C. J. und

KR. (1); Amsterdam, VII.31, M. C. J. (2); Amsterdam, VI.31,

M. C. J. und Kr. (3); Anna Paulowna Polder, V.31, KR. (1).

Koll. DE M.

Diemen, V.17 (1); "Amsterdam, ’V.22'(3),.4VII.21:’(2),

Wil-22"(3)P Villar (1); Hilversum, VII22 (1):

Untergattung Limnochironomus KIEFF. 1921.

Anhänge des Hypopygium lang, schmal und gebogen. Nur

die Spitze des unteren Anhanges mit riickwarts gekriimmten

Haaren. Die Endglieder der Zange mit nur kurzen Haaren

an der Innenseite.

Schlussel zu den niederlandischen Limnochironomus-Arten,

RDS Metanotun hellrot (54. instant enh us paro anto’

— Das Metanotum schwarz . . RTLA Ste itd as

2. Das Hypopygium Fig. 38 und 39 . . nervosus S. 176

— Das Hypopygium Fig. 37 . lobiger (miriforceps) S.175

3. Tibia der Vorderbeine dunkel. Der untere Anhang des

Hypopygium seitwärts verbreitert. Fig. 4I notatus. . 4

bia der Morderbeine hell ‚gefärbt, |...‘ pulsus;S. 176

4. Kleine, dunkle Tiere mit schwarzen Binden auf dem

Iesonotum... 4.1 pfs Mad inotatusi Sastre. 177

— Grössere Tiere mit roten Binder auf dem Mesonotum .

: Mar. rufolineatus 5.1177

T. (Limnochir.) lobiger KIEFF. 1912 (incl. miriforceps KIErF.

/ ie af

1924); (drevitiabilis KIEFF. et GTGH. nec ZETT.).

Gleicht sehr dem 7. nervosus, aber der obere Anhang des

Hypopygium kurz, zylindrisch und mit einem kleinen Fort-

Salzano. der Spitze wies 37:

Thorax und Abdomen griinlich; Metanotum, Sternum,

Flecken der Pleuren und Binden des Mesonotums rötlich.

Beinegrünlich, Tarsen braun. Fühler, Scapum und Palpen braun.

176 G. KRUSEMAN JR.,

EDWARDS unterscheidet zwei Varietaten, namlich eine klei-

nere (lobiger) ohne Bart an den Tarsen und eine grossere

(miriforceps) mit einem ziemlich langen Bart.

Die wenigen Stücke, die sich in den niederländischen

Sammlungen befinden, geniigen nicht um mit Sicherheit zu

entscheiden, ob es sich um beide oder eine der obenge-

nannten Varietaten handelt. Es scheint mir, dass die folgenden

Stücke zu mirzforceps gehören.

Koll. KR.

Brummen, VIII.30, M. C. J. und Kr. (2); Hengelo (O.),

Var, KRG); Muggebeet, IM. 3, Kr. (5).

Nachfolgende Stücke meine ich bei /odzger einreihen zu

konnen :

Koll. Kr.

Zwolle, VIII.30, M. C.J. und Kr. (1); Hengelo (O., VIII.30,

MCH EUR Kren):

T. (Limnochir.) nervosus STAEG. 1839 (fufilis WALK;

goetghebueri KIEFF.; brevitiabilis ZETT. nec. GTGH.).

Hellgriine Tiere. Die Binden des Mesonotums und das

Metanotum, wie das Scapum hell gelblich-rot. Fühler hell-

braun, die Haare schmutzigweiss, Fiisse ganz hell. Die End-

glieder, wie die Anhänge des Hypopygium lang und dünn;

Bis. 33 und so,

Eine sehr verbreitete Art. Die früheste Angabe 12.V,

’s Gravenhage, V.D. W, die letzte 27.1X, Amsterdam, M. C. J.

und Kr. Die Fundorte sind:

Koll DE Mes

Leimuiden, de Grebbe, Zwammerdam, Linschoten, Haar-

lem, Abcoude, Hilversum, alle leg. DE M., ’s Hage, v. D. W.

Koll ARR

Dordrecht, Oud-Loosdrecht, Hengelo (O.), Amsterdam, Vol-

lenhove, Belterwijde, Ouderkerk a.d. Amstel, Zwartsluis, Does-

burg, Klarenbeek, die Maas bei Bunde, Umgebung von

Werkendam, Groote Lindt, (IJselmonde), Denekamp, Medem-

blik, Rosmalen (N.-Br.), Helmond, Valkenswaard, alle von

M. C. J. oder Kr. gesammelt.

T. (Limnochir.) pulsus WALK. 1856.

Die Tiere sind dunkelgriin, mit dunkelroten Binden. Das

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. Wey

Scapum dunkelrot, Fiihler braun, wie die Haare. Die Beine

der Stiicke in Alkohol sind hell. Der obere Anhang des

Hypopygium mit einem stark verbreiterten, abgerundeten

Kopf. Dadurch sofort von Zimmochironomus nervosus zu

unterscheiden; Fig. 40.

Koll. Kr.

Zwartsluis, Fähre nach Genemuiden, VIIL30, M. C. J. und

Kr. (1); Valkenswaard, VIII.31, KR. (1).

T. (Limnochir.) notatus MEIG. 1830 S.B. I

(mgrimanus auct. nec STAEG.).

Die Tiere sind dunkelgriin, die Binden des Mesonotums

und das Metanotum schwarz, das Sternum, wie das Scapum

und die Fiihler braun. Abdomen griin, letzte Segmente

braun. Vorderbeine: Femur mit dunkelbrauner Spitze, die

Tibia ganz dunkelbraun, die Tarsenglieder, die Basis aus-

genommen, und der Metatarsus braun. Die Mittel- und

Hinterbeine hell, ausgenommen die vier letzten Tarsen-

glieder, welche dunkel sind, Der untere Anhang des Hypo-

pygium hat riickwarts eine membranartige Verbreiterung;

Fig. 41. Lange: 4 mm.

Koll. KR.

Hengelo (O.), VIII.31, KR. (3).

Var. rufolineatus GTGH. 1928.

Diese Varietàt ist grösser als die typische Form, nämlich

6mm. Die Binden des Mesonotums und das Sternum hell-

rot. Die Segmente 6—8 des Hinterleibes dunkel.

Koll. DE M. und KR.

Bunde, Halde des Maasthales, VI.31, DE M. und KR.

(oi 229).

Untergattung Xenochironomus KIEFF. 1921.

Diese Untergattung, von welcher bis jetzt nur eine Art,

rousseaui GTGH., gut bekannt ist, wahrend noch zwei Arten

von KIEFFER beschrieben werden, unterscheidet sich von

Tendipes s. str. dadurch, dass der obere Anhang reduziert ist:

auch fehlen die langen steifen Haare an der Innenseite der

Endglieder der Zangen. Übrigens sehen sie dem Tendipes

s. str. vollkommen ähnlich.

178 G. KRUSEMAN JR.,

Am wahrscheinlichsten kommt es mir vor, dass die drei

Arten, welche in Europa gefunden werden, dieselben sind;

vielleicht ist die schwedische Art etwas verschieden. In

unterstehender Tabelle.stelle ich die Unterschiede einander

gegenüber:

xenolabis flavinervis rousseaui uh

Oberer Anhang: klein fehlt klein klein

Langenverhaltnis

der Fiihlerglie-

der 12:2—II 35601 al DAS 3

Femur = Tibia > <i

oe dunkel klar klar klar

Tibia schwarz grün grün grün

Das Fehlen des oberen Anhanges schien auch bei einigen

niederländischen Exemplaren vorzukommen, jedoch stellte

sich bei einer genauen Untersuchung heraus, dass dies ein

Irrtum war, weil der obere Anhang durch die untersten

Glieder der Zangen bedeckt wurde.

Wenn wir annehmen, dass dies auch der Fall ist bei

KIEFFERS flavinervis, dann sind flavinervis und rousseaui

identisch laut der Beschreibung, xenolabis jedoch weicht

hiervon ab. Die niederländischen Tiere jedoch haben Über-

einstimmung mit xenolabis bezüglich des Langenmasses der

Fühler. Ich meine, dass wir mit einer Art zu tun haben, die

also xenolabis heissen soll. Die Art ist sehr verschieden in

Grösse und Form.

T. (Xenochir.) xenolabis KIEFF. 1916

(rousseaui GTGH. und flavinervis KIEFF.).

Grüne Tiere mit gelblichen Binden auf dem Mesonotum;

das Metanotum, das Sternum und die Flecken auf den

Pleuren gelblich. Hypopygium: Fig. 42.

Femora und Tibiae hell, ebenso die Basal-Hälfte der

Metatarsen, das Übrige der Tarsen dunkel, die hell ge-

firbten Teile gehen ohne scharfe Begrenzung in die dunklen

über. Die Tibiae der Vorderbeine sind länger als die Femora.

Bei den in Alkohol konservierten Tieren ist die Querader

hell. Länge 5—6.5 mm.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 179

Koll. KR.

Der Maas entlang bei Bunde, VI.31, KR. (57); Dordrecht,

NER (a) Groote, Lindty,Vb31}JSRt. (Der Doesburg,

Villar, M. C: J..und Kr. (4);,Denekamp, ) VII. 31, KR. (1).

Untergattungen mit reduzierten Anhangen

des Hypopy gium:

KIEFFER hat 1918 Cryptochtronomus beschrieben mit chlo-

rolobus KIEFF. als Type. 7. (Crypt.) chlorolobus ist synonym

mit Chir. supplicans MEIG. KIEFFER nannte im Jahre 1918

schon 13 Arten; im Laufe der Jahre sind noch viel mehr

dazu gekommen. Die Untergattung enthielt ursprünglich

alle 7endipes-Arten mit reduzierten Anhängen. Bezüglich

der europäischen Vertreter ist diese Untergattung in ver-

schiedener Weise verteilt, u.a. von HARNISCH betreffs der

Larven und Puppen. Dieser gelangt zu Crypfochironomus

s.str. Type: supplicans MEIG. (als Synonym fur chlorolobus

KIEFF.); Paracladopelma Type: camptolabis KIEFF.; Harnt-

schia Type: fascimanus KIEFF. (Syn. semplex GTGH.); Para-

chironomus LENZ Type: ? cryptotomus KIEFF. und die véres-

cens-Gruppe: = Cladopelma KiIEFF. s.str., mit als Arten:

virescens (MEIG.) KIEFF. und ôrevrtibialis ZETT. Diese letzte

Art ist ein Lännochironomus und virescens, wenn synonym

mit MEIGENs vzrescens, ist ein Harnischia. Das System der

Imagines ist immer noch nicht mit dem Larven-System

in Übereinstimmung. Es kommt mir vor, dass dies jedoch

nicht unmöglich ist, wenn man Parachzronomus LENZ von

Cryptochironomus trennt und unterscheidet durch den bajonett-

förmigen oberen Anhang des Hypopygium.

Wir erhalten dann:

I. Paracladopelma: oberer und unterer Anhang gut

entwickelt, beide behaart, Endglied der Zangen sehr lang.

2. Cryptochironomus: oberer Anhang behaart oder

fehlend; der untere behaart oder, vielleicht selten, fehlend.

a. oberer und unterer Anhang anwesend (sogen. defectus-

Gruppe, Cryptochironomus im engsten Sinne).

6. oberer Anhang fehlt (sogen. rostratus-Gruppe).

180 G. KRUSEMAN JR.,

3. Parachironomus LENZ.: oberer Anhang bajonett-

formig.

a. unterer Anhang anwesend und behaart.

6. unterer Anhang fehlt.

4. Harnischia KIFFF.: Anhange fehlen, die beiden Glieder

der Zangen scheinen verwachsen zu sein.

Als das Manuskript abgeschlossen war, erhielt ich durch

die Freundlichkeit des Herrn PAGAST seine ,,Chironomiden

aus der Bodenfauna des Usmasees in Kurland” separat aus

Folia Zoölogica et Hydrobiologica Vol. III, No. 2. Riga,

23. x 1937:

PAGAST verteilt seinen „Zweiten Formenkreis”:

»,, Tendenz” zur Rückbildung der Anhänge, besonders

»Anhang 2 und vollständigen Verschmelzung von coxit

»und stvlus« in:

„Gruppe 7. (Paracladopelma HARNISCH).

»Stylus und Coxit voneinander noch recht deutlich

»abgeschniirt, doch weniger deutlich als in den vorigen

»Gruppen; Stylus sehr lang, einzelne längere biegsame

»Haare längs seiner ganzen Innenkante. Analspitze dünn

»und schlank, gerade, scharf abgesetzt. Bei dieser

»Gruppe konnte ich im Gegensatz zu allen übrigen

»nur je einen Sporn an den Tibialkämmen feststellen.

»Frontalhöcker mit Warze. Pulvillen, wie KIEFFER sagt,

»verästelt, d.h. die Randhärchen länger als der Quer-

»durchmesser des Lappens.

„Gruppe G. (Cryptochironomus KIEFF. s.s.).

»Stylus und Coxit ohne deutliche Trennungsnaht, jener

»plump und viel kürzer (Verhältnis Stylus: Coxit ~ I),

»Innenkante mit längeren Borsten; ausserdem ist sie

»kurz und dicht flaumig behaart, Härchen gebogen,

»etwa 12 u lang. Bei allen anderen Gruppen fehlen an

»der Innenkante Härchen ganz, oder sie sind viel kürzer

»(ca. 6 mw) und undichter. Anhang 1 gerundet, dicht

»mit kurzen und am Ende mit einigen langen Haaren

»besetzt, Anhang 2 klein und sehr schmal, seine Be-

»haarung ebenso, wie die des 1. Analspitze nicht scharf

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. ISI

»abgesetzt, zum Ende allmahlich verschmalert, ein wenig

»gebogen, zugespitzt. Pulvillen lappenformig, d.h. Rand-

»harchen kiirzer als der Querdurchmesser des Lappens.

»— In dieser Auffassung korrespondiert die Gruppe

»mit meinen und den mir aus der Literatur bekannten

»Zuchtergebnissen. (C. defectus, chlorolobus, rostratus,

»citrinellus Kieff.).

»Gruppe H. (Parachironomus LENZ).

»Stylus und Coxit nur sehr undeutlich voneinander

»geschieden, langs der ganzen Innenkante des Stylus

»einzelne langere Haare. Anhang 1 schmal, linealisch,

»am Ende mit 3—4 Borsten, Anhang 2 ganz rudimentàr,

»behaart (ob bei allen Arten?). Analspitze + deutlich

»abgesetzt, lang und schlank, daneben ohne warzen-

»artige Anhange. Pulvillen lappenformig.

»Gruppe I. (Leptochironomus m.).

» Stylus und Coxit recht undeutlich geschieden. Anhang

»I linealisch, mit 3—4 Borsten, Anhang 2 fehlt (?).

»IX. Segment jederseits neben der Analspitze mit warzen-

»artigem niedrigem Höcker, der 3—4 Borsten trägt.

»Analspitze entweder gerade und scharf abgesetzt oder

»mehr allmählich sich verjüngend und gebogen. Pul-

»villen lappenförmig.

„Gruppe K. (Mecrochironomus KIEFF.).

»Stylus und Coxit sehr undeutlich geschieden. Anhänge

»fehlen ganz, ebenso die bei folgender Gruppe vor-

»kommende ventrale Platte (IX. Sternit?) am IX. Seg-

»ment. Warzen neben der Analspitze fehlen, diese wenig

»abgesetzt, der basale Teil fein und dicht behaart, die

»äusserste Spitze plötzlich verengt, gelbbraun chitinisiert

»und nackt. Pulvillen lappenförmig.

»Gruppe L. (Aarnischia KIEFF.).

» .... Gruppencharakteristik nach der Imago von pseudo-

»simplex: Grenze zwischen Stylus und Coxit kaum zu

»erkennen. Anhänge fehlen ganz. Analspitze allmählich

»verschmälert mit einzelnen längeren Haaren besetzt,

»Dorsalrand und äusserste Spitze nackt. Charakteristisch

182 G. KRUSEMAN JR.,

sist die Ausbildung einer rechteckigen Platte ventral

»am IX. Segment (IX. Sternit?), die in der Mitte des

»Analrandes eine kleine lappenartige Ausrandung zeigt.«

Im grossen und ganzen stimmen unsere Ansichten überein.

. Ich dagegen habe Parachironomus LENZ und Leptochironomus

PAGAST zusammen als Parachironomus zusammengehalten,

da die zwei Arten von LENZ, unter Parachironomus auf-

gefihrt, recht mangelhaft beschrieben sind. Ohne eine neue

Untersuchung das Hypopygium ist nicht festzustellen, ob

sie zu der Gruppe a mit unterem Anhang oder zu b ohne

unteren Anhang gehören.

Auch die Gruppen Mzcrochironomus und Harnischia von

PAGAST habe ich zusammen unter Haruzschia gelassen. Die

systematische Stellung der Gattung Microchtronomus KIEFF.

ist recht unsicher. Meiner Meinung nach kann man Gruppen

besser keine als fragliche, Verwirrung stiftende Namen geben.

Vielleicht sollte Cryptochironomus in drei Gruppen geteilt

werden (siehe PAGAST 1932). Ich habe keinen7. /crypto-

chir.) vulneratus sensu PAGAST gesehen, und kann also

nicht darüber urteilen, ob der ;obere oder untere Anhang

fehlt. Fehlt der untere Anhang, dann hat PAGAST recht,

und bildet vw/neratus eine dritte Gruppe in der Untergattung

Cryptochironomus.

Untergattung Paracladopelma HARNISCH 1923.

(Cladopelma KIEFF. p.p., Cladopelma EDW.).

Cladopelma ist von EDWARDS sehr scharf definiert, namlich:

»... Appendage 2 short, but broad, distinguishable

»in the dry specimen, densely pubescent but without

»long hairs; appendage 1 also short and broad, with

»rather dense pubescence and a few long hairs; styles

»long, slender, curved, without conspicuous row of short

»bristles on inner side at tip. No frontal tubercles.” +)

Diese ist jedoch eine viel engere Definition als KIEFFER

gab. In seinen ,,Chironomides de l’Afrique équatoriale I”,

erschienen in den ,,Annales de la Société Entomologique

1) Jedenfalls bei einem Stück habe ich Stirnzapfen gesehen (Siehe

auch PAGAST 1932).

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 18 3

denffrance” Vol: XCMAnnéero2r/ Seite 37, ‘lautet die

ursprüngliche Beschreibung:

ENORME mene id'uigitideridomzemartncles pince

eis appendice ou avec un ouden ap pen

maaesrcowrts de chaque cote; tibiasantérieur

Bree mitl'ettra nsversale. “Aus dem Rest. der Tabelle

(die Beschreibung ist namlich in die Gattungstabelle auf-

genommen) zeigt sich, und dies scheint fiir KIEFFER durch-

schlaggebend gewesen zu sein: ,,Pulvilles rameux au coté

médian”. KIEFFER hat keine Type angewiesen, und nach ihm

hat auch niemand dies getan.

Die Beschreibung der afrikanischen Arten dieser Gattung

erschien in „Chir. de l’Afrique équat. II, 1922’. Für die Type

kommen nur die Arten coronatum und fimbriatum als die meist

bekannten in Betracht. 1921 zählte KJEFFER in den ,,Chiro-

nomides nouveaux ou peu connus de la région paléarctique”

die nachfolgenden Arten auf als zu Cladopelma gehörend:

virescens MEIG., viridis KIEFF., laminata KIEFF., hırtipes

KIEFF., camptolabis KIEFF., faroensis KIEFF.

(KIEFFER nimmt Cladopelma das eine Mal sachlich, das

andere Mal weiblich.)

Da diese Beschreibung friiher als die ,,Chir. Afrique équat.

II” erschien, kommen diese Tiere auch für die Type in

Betracht.

HARNISCH hat 1923 Paracladopelma von Cladopelma ge-

trennt mit camptolabis KiEFF. als Type. Nach Art. 30g

Ratslag K der Nomenklaturregeln ist es nicht empfehlens-

wert die Type von C/adopelma aus den Tieren zu wählen,

welche zu Paracladopelma gehören. Es bleiben somit nur

übrig: virescens und die beiden afrikanischen Arten. Da

virescens von KIEFFER dürftig und ohne Abbildungen definiert

worden ist, und es nicht sicher ist, ob sein wrescens mit

dem von MEIGEN synonym ist, bleiben nur die beiden afri-

kanischen Arten übrig, aus denen man eine Wahl für die

Type treffen kann, ausserdem sind dies auch die Arten aus

der ursprünglichen Publikation der Gattung.

Cladopelma KIEFF. s.str. ist, wie aus der Beschreibung

hervorgeht, nichts anderes als eine Gruppe von Cryptocht-

184 G. KRUSEMAN JR.,

ronomus-Arten mit verzweigten Pulvillen wie auch schon

GOETGHEBUER es auffasste. C/adopelma nimmt also unter

Cryptochironomus denselben Platz ein als Pentapelma unter

Polypedilum.

Die Type von Paracladopelma HARNISCH ist camptolabis

KiEFF. Die Geschlechtsdiagnose der Untergattung ist von

EDWARDS gegeben, siehe oben.

Die drei niederlandischen Exemplare von Paracladopelma

fallen ganz unter 7. (P.) camptolabis (KIEFF.) EDW. Aus

den Beschreibungen von KIEFFER ist nicht zu ersehen, welche

nun eigentlich die Unterschiede der von ihm beschriebenen

Arten sind. Unsere drei Exemplare weichen in Farbe, Gròsse

und Form der Anhänge des Hypopygium sehr von ein-

ander ab. Vorlaufig schliesse ich mich der Auffassung

EDWARDS an: »In addition to the variation in co-

lour noted above, there seems to be conside-

fable amationitnithie shape ofscherbasalsanpen-

dases of ithe (hypopy giu mn but] dow mot bh ie

this HS Specific.

Tend. (Paracladopelma) camptolabis (KIEFF.) EDW. 1913.

Scapum und Fiihler braun, Stirnzapfen weiss. Thorax

grün, Metanotum, Sternum und Binden des Mesonotums

braun oder schwarz. Beine hell, Vordertibien und Tarsen

braun. Abdomen braun oder gelblich. Das Hypopygium hat

die typische Paracladopelma-Form, siehe Figur 43.

Der untere Anhang ist bei dem Stück aus Loenen fast

so lang wie der obere Anhang. Lange 3.5—4 mm.

Koll. Kr.

Eoenen (Viel), VIl.30, MACHT CD: "Denekamp, Villian.

SRE)

Untergattung Cryptochironomus KIEFF. 1918 s. s.

Oberer Anhang entweder dicht und fein behaart oder

fehlend, nie aber bajonettformig. Unterer Anhang fein und

dicht behaart, selten vielleicht fehlend. Alle Arten, weiche

ich bis jetzt gesehen habe, hatten untere Anhänge. Stirnzapfen

anwesend. Die Type ist supplicans MEIG. als Synonym für

chlorolobus KIEFF.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 18 5

Schliissel zu den niederlandischen Arten von

Cryptochironomus.

I. Vorderbeine weiss und schwarz geringelt. Lyra

. albofasciatus S. 185

saiiorderbcine nicht-geringelt \ „nnn wae UT 22

esci; dunkel a ata aan tal 21:3

eeiniericib.orina fan acta E armas MZ

DEMIGTOSSELEfwa 7 AMG “angeren nva van » PSittacinus S., 187

— (Gooien 9 mm 1 a. Wise. redekein Ss 187

4. Stirnzapfen sehr klein; en ZT GAAS :

È SI 1ostrdtus) 9. ES ZN

— tirnzapien deutlich in. |. MALE

5. Endglieder der Zange an der Sl RT in alee

: defectus S. 185

— Endglieder der Zange an der Spitze nicht verschmalert.

| . supplicans S. 186

Gruppe,a: beide Anhange anwesend.

T. (Cryptochir.) albofasciatus STAEG. 1839 (d¢annulatus GTGH.

? subdefectus KIEFF.)

Stirnzapfen gross. Beide äussersten Enden der Vordertibiae

und die drei ersten Tarsenglieder sind sehr dunkel, der Rest

hell; die Glieder 4 und 5 ganz dunkel. Die Beine sehen wie

geringelt aus. Äusserstes Ende Metatarsus 2 und 3 gebärtet.

Tarsenglieder 1 und 2 der Mittelbeine und 1—3 der Hinter-

beine geringelt, wie die Vorderbeine. Thorax und Abdomen

grün. Scapum hell rötlich, Geissel dunkelbraun. Büschel

schmutzig gelblich. Mesonotum mit drei rötlichen Binden.

Sternum rötlich. Scutellum grün. Länge 6.5 mm. Anhänge

des Hypopygium [Fig. 44] reduziert, wie bei defectus.

Koll. DE M.

Zwammerdam, VIII.18, DE M. (1).

Koll. Kr.

Denekamp, VI.32, KR. (1).

T. (Cryptochir.) defectus KIEFF. 1913.

Stirnzapfen deutlich. Scapum dunkelbraun, Fühler braun.

Palpen bräunlich. Thorax und Abdomen grün. Beine grün

mit dunklen Gelenken, letzte Tarsenglieder dunkel. Vorder-

186 G. KRUSEMAN JR.,

tarsen kurz gebartet. Endglieder der Zange an der Spitze

verschmälert. Länge 5 mm. Ein Stück aus Zwolle hat am

letzten Segment des Abdomens seitliche Lappen; Fig. 45.

Koll. Kr.

Zwolle, VIII.30, M. C. J. und Kr. (3); zwischen Deventer

und Olst AVE ORR)

T. (Cryptochir.) supplicans MEIG. 1830, S.B. VI

[chlorolobus KIEFF. 1918].

Scapum und Geissel rot, Haare gelblich ; Palpen bräunlich,

letztes Glied am längsten. Stirnzapfen deutlich. Thorax mit

rötlichen Binden, Schildchen grün, Metanotum rötlich. Ab-

domen und Beine grün. Vordertibiae oft ganz dunkel, alle

Tarsen dunkel, ausser der basalen Hälfte des ersten Tarsen-

gliedes der Mittel- und Hinterbeine. Vordertarsen gebärtet.

Hypopygium karakteristisch; Endglied der Zange so breit

wie das basale Glied, gebogen, und an der Spitze nicht ver-

schmälert. Zwei Paar Anhänge, fein behaart, der obere

Anhang oft scheinbar nahe am Distalende des Grundglie-

des entspringend; Fig. 46.

Koll. Kr.

Anna; Baulownapelder, Vizi, Kr. (2); Dordrecht, N len.

KR, (1): Bunde, Mar KR. (1) Amsterdam sl xXound Vier

M. C. J. und KR, resp. M. C. J. (5 resp. 2); Rijswijk (N.-Br.),

Msn DE PA CHREDEKE Une MIO DENTS)

Var. obreptans (WALK) EDW. 1856.

Beine viel heller als bei der typischen Form, Vorder-

tarsen ungebärtet.

Koll. KR.

Brummen, VIIl-30; MUC J. und SRG) Amsterdam;

VII: NME SCE nd RRRS

Vielleicht gehort zu dieser Varietät:

Vogelenzang, Dünen der Amsterdamer Wasserleitung, V.31,

MAC AT ind MERE)

T. (Cryptochir.) supplicans? Monstruositàt.

Ein Stiick aus Denekamp, VIII.31, hat anstatt zwei Sporne

an den vier Hintertibiae drei Sporne.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. I 87

T. (Cryptochir.) psittacinus MEIG. 1830 S.B. VI

(armillatus STAEGR.).

Stirnzapfen deutlich. Scapum und Geissel dunkelbraun,

Büschel braun. Thorax dunkelgriin-grau, bereift, die Binden

dunkelgrau, Schwinger weiss, Abdomen braun. Femur und

Tibia der Vorderbeine dunkelbraun, Tarsen heller, das Ende

des Metatarsus und Tarsenglieder 2 und 3 gebärtet. Mittel-

und Hinterbeine grün, ausgenommen die letzten Tarsen-

glieder, welche braun sind. Hypopygium karakteristisch :

GOETGHEBUER 1928, Fig. 115c. Länge 7 mm.

Koll. DE M.

Biemen, Vill1s, DE M. (r), VIl-17, DE M. (1).

T. (Cryptochir.) redekei n. sp.

Grosse, schwarze Tiere. Kopf hell, Stirnzapfen gelblich,

Scapum schwarz, Geissel und Büschel dunkelbraun, Palpen

hell. Thorax grau-schwarz, Binden, Metanotum und Sternum

tiefschwarz. Pleuren hell. Die Flügel haben gelbliche Adern,

d.h. ebenso hell wie der Rest, Schwinger gelblich. Vorder-

beine dunkelbraun, Basis des Femur rotbraun; zweites und

drittes Tarsenglied gleich lang; Femur und Metatarsus '/,

mal so lang wie die Tibia. Tarsen gebärtet. Femur der

‚Mittelbeine rotbraun, Tibia hell gelblich-braun, beide mit

dunklen Gelenken; Tarsen der Hinterbeine dunkel, Tibia und

Femur hell mit dunklen Gelenken. Hinterleib dunkelbraun,

die Bauchseite etwas heller mit hellen Binden. Hypopygium

siehe Figur 47. Länge 8—9 mm.

Koll. Kr.

Reeuwijksche und Sluipwijksche Plassen bei Gouda, 19.V.32,

KR. (7), gefunden unter vielen Hunderten anderer schwarzen

Tendipediden; Nieuwersluis V.28, KR. (1).

Diese Art ist sofort durch seine robuste Form und tief-

schwarze Farbe zu erkennen.

Gruppe bc, Oberer A nba wert e alt.

T. (Cryptochir.) rostratus KIEFF. 1921 (vertunensis

GTEH., 19314 Bred 75):

Ganz grüne Tiere; Stirnzapfen undeutlich. Vordertibiae

ganz dunkel, ungebärtet. Hypopygium karakteristisch. Hat

188

G. KRUSEMAN JR.,

Ähnlichkeit mit defectus, nur der untere Anhang ist

anwesend; Fig. 48. Länge 4—-4.5 mm.

Koll. Kr.

Denekamp Vils, Kr (2); Dordrecht Wiles. KRS

Doesburg, VIII.30, M. €. J. und Kr. (7).

Untergattung Parachironomus LENZ 1921.

Oberer Anhang des Hypopygium ist bajonettformig.

chlüssel zu den niederländischen Parachironomus-Arten.

. Vorderbeine weiss und schwarz geringelt

Vorderbeine nicht geringelt

. Nur die Spitze der Vordertibiae schwarz.

biannulatus 5 ies

Ein Drittel am distalen Ende der Vordertibiae schwarz .

. longiforceps S. 190

MVordestibiae jsebärtet MEME VILOSUSA STO

Mordentibiae ungebärteer Amr wert Det SA

. Anhang sehr kurz, gerade noch Sean de edt WES

Anhang gut entwickelt, etwa so lang wie das basale

Gliedwders Zangen. areas veert arte neee Bern

. Scapum dunkelbraun-schwarz. . . monotomus S. 193

Scapum hellrot-braun . . : DORATI: byt 70)

. Endglieder der Zangen SI senta arcuatus S, 194

Endglieder der Zangen winklig gebogen . edwardsi S. 194

«DiesInnenselte#deri Zangen mit einem Wulst ife 272.538

— Die Innenseite der Zangen regelmässig gebogen . . 10

. Spitze des Hinterleibes lang, die Mitte der Endglieder

Chicche 5 5 ale Brant eal ike N EINEN TO

Spitze des Hinterleibes Le “edule Snigrnonitens; >. Wo

IO.

. Anhang kurz, so lang wie das basale Glied der Zangen

. pseudotener S. 191

Anhang länger als das basale Glied der Zangen,

stenen SOD

Endglieder der Zangen sehr dünn, fast fadenformig. 11

Padgledervder Zaneen! nicht aclemtonni Ne

Vordermetatarsus von der Basis nach der Spitze zu

allmahlich dunldeweerarbi = aren. Raglio shes

Nur die Spitze des Vordermetatarsus dunkel

. monochromus S. 192

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 189

12. Endglieder der Zangen nach der Spitze zu verbreitert

È . demeijerei S. 195

— Endglieder der Zangen überall Bliek breit, ziemlich

Een Et te out . . swammerdami S. 196

— Endglieder der Zangen diek der Spitze zu verschmälert 13

13. Innenseite des Endgliedes fast gerade, etwas flau ge-

BREN .}.1. steh Soe B eahailo

— Innenseite des Endeliädes eebobem PURE AA

14. Endglied der Zangen in der Mitte nach aussen hin

aussebeullt 41:17:24: : oy NUS SLOD

— Endglied der ne. an ae unsere regelmässig

gebogen . . Sit be sw BS

15. Endglied Sat Be Vo oet parities S. 196

— Endglied an der Spitze abgerundet. . mauricii S. 195

16. Basal-Glied der Zangen an der Innenseite mit Borsten .

. atriforceps S. 197

— Basal-Glied der Zangen sine Borsten an der Innenseite

major S. 197

Genppe a: mit unterem Anhang,

T. (Parachir.) biannulatus STAEG.. 1893 (malaceus WALK.,

viridanus (Ruthe) GTGH.).

Vorderbeine weiss geringelt. Vorderfemur grün, Tibia

weiss, nur mit schwarzer Spitze, Metatarsus weis, !/, am

distalen Ende schwarz, Rest weiss, Tarsenglied II weiss mit

schwarzer Spitze, die Glieder II, IV und V glänzend schwarz.

Mittelbeine grün, Kamm, Sporne, die Tarsenglieder Ill, IV

und V und die Spitze des Tarsus II schwarz. Hinterbeine

grün, Kamm, Sporne, die Tarsenglieder III, IV und V und

die Spitze des Tarsus I und II schwarz, Tarsus III in der

Mitte heller. Grüne Tiere, Rückenbinden rötlich, Scapum

hell. Keine Stirnzapfen. Grösse 6.5 mm. Hypopygium Figur 49.

Koll. Kr.

Hengelo (O.) (Lonnikermeer), VII.30, M. C.J. und KR. (4);

Zwolle, VIIL30, M. C. J. und KR. (1).

Koll. DE M.

Kortenhoef, VII.10, DE M. (1); Zwammerdam, VIII.12,

DE M. (1).

190 G. KRUSEMAN JR.,

T. (Parachir.) longiforceps KIEFF. 1921 (/koneuxi GTGH.).

Vorderbeine geringelt. Vorderfemur grün, Tibia !/, am

distalen Ende schwarz, Metatarsus weiss, um am distalen Ende

schwarz, Tarsus II weiss mit schwarzer Spitze, Tarsus III, IV

und V schwarz. Mittel- und Hinterbeine grün, Kamm usw.

schwarz, Tarsenglieder IV und V schwarz, Spitze des Tarsen-

gliedes II und drittes Glied der Mittelbeine ganz schwarz.

Hinterbeine: Tarsus I, II und III weiss, I und II mit

schwarzer Spitze, III !/, am distalen Ende schwarz. Hypo-

pygium Figur 50. Grösse 3.4—4.5 mm.

Koll. Kr.

Zwart sschaar a. d. Ijsel, VIll.30, MAC ].2undeRRr a @)E

Doesburg, VIII.30, M. C. J. und Kr. (5); Exkursion Wer-

kendam, VI.31, KR. (2); Gr. Lindt (IJselmonde), VI.31, KR.

(2) Dordrecht Vila ARR An) Moordrecht N°52 IRS a5)

T. (Parachir.) vitiosus GTGH. 1921.

Griine Tiere. Die Beine sehr karakteristisch, Vordertibiae

mit braunschwarzer Spitze, Metatarsus und Tarsus II weiss,

IV und V schwarz, III weiss mit schwarzer Spitze. Vorder-

tarsen lang gebartet.

Koll, Kr.

Oud-Loosdrecht, VI.31, KR. (1).

Koll. DE M.

Zwammerdam, VIL.o3, DE M. (1); Bodegraven V, DE M. (1).

Grupper be olfımmıe zun teren. AMIE

T. (Parachir.) tener KIEFF. 1918 (? dalticus PAGAST 1931).

Scapum schwarz, Geissel und Büschel hellgelb. Keine

Stirnzapfen. Mesonotum mit roten Binden. Flecken der

Pleuren, Metanotum und Sternum dunkelbraun. Vorderfemur

grün, Tibia und Tarsen II—V schwarz, Basis des Metatarsus

hell, der Spitze zu allmählich dunkler werdend. Hypopygium

karakteristisch Fig. 51. Grösse 4—4.5 mm.

Koll. KR.

Amsterdam (N. Meer), VI.31 (79), IX.30, M. C. J. und KR.

(4), (Beine von einem Stiick vielleicht noch nicht ausge-

färbt); Amsterdam-Zuid, VII.31, M. C. J. (1); Amsterdam

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. TOI

(Kinselmeer), VI.31, KR. (17), V.32, KR. (22), Oud-Loosdrecht,

VI.31, KR. (22); Amsterdam (Merwedekanaal), VI.30, M. C.J.

und KR. (1).

Koll. DE M. |

Amsterdam, Vlio8 (2) TX. 18700), E20, (1), VII 2 0 (1),

ME 22''(3)),6 VII.23 (D), IX.24 (1), 26/(3) 7 Diemen, 'V.20 (1);

Leimuiden, VII.22 (1), alle DE M.

Amsterdam, V.23, DE M. (10), diese Stucke sind grösser

und dunkler, der Gesamteindruck ist grau, anstatt griin,

die Beine dagegen sind heller.

T. (Parachir.) nigronitens KDW. 1929.

Scapum schwarz, Geissel und Biischel dunkelgrau, Kopf

dunkeloliv. Die Stirnzapfen fehlen. Thorax olivfarbig, Binden

auf dem Mesonotum, Metanotum, Sternum, Pleuren, und

Prothorax schwarzbraun. Hinterleib bei den Alkoholexem-

plaren olivfarbig. Bei den trocknen Stiicken sind alle Farben

viel dunkler, fast schwarz. Vorderfemur und Tibia der Tiere

in Alcohol olivfarbig, alle Tarsen etwas heller (bei trocknen

Stücken gleichmässig braun). Hinter- und Mittelbeine hell

mit dunkleren letzten Tarsengliedern. Kamm dunkel. Hypo-

pygium gleicht dem bei tener; Fig. 52.

Koll. KR.

Anna Paulownapolder, V.31, KR. (5).

Koll. DE M.

Diemen, VII.18, DE M. (6); Amsterdam (Zeeburg), VI.17,

Devas) iV I 16; DEMO (1); Muiden, VI.20,. DE, M. (1).

T. (Parachir.) pseudotener GTGH. 1922.

Thorax gelblich. Abdomen griin, Scapum, Metanotum und

Binden des Mesonotums rötlich. Anhang des Hypopygium

kurz, Endglieder der Zangen lang, °/, am distalen Ende

schmal und gebogen. Das untere Drittel an der Innenseite

etwas breiter und mit Borsten versehen. Siehe GOETHGEBUER

1928, Fie. TILL.

Koll. DEM.

Linschoten, V.21, DE M. (1).

T. (Parachir.) monochromus v. D. W. und monochromus GTGH. ©

In „De Bouwstoffen voor een Fauna van Nederland”, Band 3,

192 G. KRUSEMAN JR.,

Seite 32, findet man die ursprüngliche Beschreibung von

Chironomus monochromus N. D. W. unter dem Namen C4.

untcolor V.D. W. Später hat v.D. W. den Namen geändert,

weil WALKER schon einen Chzronomus unicolor beschrieben

hatte. In „Tijdschrift voor Entomologie”, Bnd. II, 1859,

Seite 162 und 163, hat v. D. W. nebst derselben lateinischen

Diagnose der Bouwstoffen” eine vollständigere Beschrei-

bung in der niederlandischen Sprache gegeben. Diese lautet

was der Beine anbelangt:

»Pooten helder groen, met bleekbruine tarsen, de spits

»der scheenen, die der beide eerste tarsenleden benevens

„der darie laatste tarsleden jceheelyidonkerbruimie ey «

Die Type ist weder in der Kollektion DE MEIJERE noch in

der Sammlung von ,,’s-Rijks Museum voor Nat. Hist.” in Leiden

anzutreffen. Wir sind also bei der Identifizierung nur auf die

Beschreibung angewiesen. Diese stimmt genau mit EDWARDS

Beschreibung des Chironomus claviforceps überein, ist aber

wegen der teilweise dunklen Beine nicht die des Chzronomus

monochromus GTGH. Ch. tenuicaudatus MALL. ist wahrschein-

lich ein Synonym für Ch. monochromus N. D. W. Der Ch.

monochromus GTGH. soll also daczliger KIEFF. 1922 heissen.

GOETGHEBUER hat Stücke von dacz/iger von KIEFFER gesehen

und als synonym mit seinem Ch. monochromus angegeben.

T. (Parachir.) monochromus Vv. D. W. 1874 [nec GTGH.],

(unicolor NV. D. W., claviforceps EDW., ? tenuzcaudatus MALL.).

Ganz griine Tiere, Fiihler und Palpen braunlich. Vorder-

tibiae und Metatarsus weiss mit braunlicher Spitze. Tarsen-

glieder [IV braun, Mittel- und Hintertibiae mit braunem

Rand, nur das letzte Tarsenglied braun. Endglieder der Zange

lang und diinn, der Spitze zu etwas verbreitert, Anhang

lang, aber Lamelle und Anhang kürzer als bei baczliger.

Big. ta:

Koll. KR.

Vioorst, VIIL30 M,C.) und Krii@5)5 Belterwide Ville:

M. C. J. und Kr. (1); Gouda (Gouwe), V.32, KR. (1); Reeu-

wijksche en Sluipwijksche Plassen, V.32, Kr. (1); Wassenaar,

in den Dünen, Juli, vor 1858 1 Stück v. D. W. Dieses Exemplar

existiert nicht mehr.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 193

T. (Parachir.) baciliger KIEFF. 1922 (monochromus GTGH.

[nec Weij:

Thorax und Abdomen griin, fast ohne Andeutung der

Binden. Vorderbeine griin, Augen schwarz. Palpen hell,

Scapum gelb, Fiihler grau mit gelblichem Biischel, End-

glieder der Zange sehr lang und diinn, langer als bei mono-

chromus, Anhang ausserordentlich lang und diinn, etwas

gebogen; Fig. 53.

Koll. KR.

Hienselo (©.), VIL.30, M.°C. J. und Kr. (2).

Koll. DE M.

Boosdrecht, Villos, DE M. (1); Leimuiden, VIN.o5, DE

M. (1); Zwammerdam, VIII.18, DE M. (1).

T. (Parachir.) monotomus KIEFF. 1924.

Scapum sehr dunkel schwarz-braun, etwas heller oder

gleich dunkel wie die Augen. Geissel hell-braun, Biischel

Hell Balpen.chell,u4:*=, Glied am, langsten,, 2‘ und 35° un-

gefähr gleich lang, 1's kurz. Binden auf dem Mesonotum,

Metanotum, Flecken auf den Pleuren und Mesosternum

braunschwarz, Teile der Binden oft heller. Vorderfemur nach

der Spitze zu dunkler. Tibia und Tarsen dunkel. Das Ende

der Mittel- und Hintertarsen II und Ill, Tarsen IV und V

ganz dunkel. Metatarsus ungefahr 2 mal so lang als die

Tibia. Tergiten 1 und 2 mit einem dunklen Hinterrand.

Hypopygium wie bei arcuatus.

Koll. KR.

Amsterdam, N. Meer, VI.31, M. C. J. und Kr. (viele),

Meo rund KR: (33V IE 31, Mt Co J.) (2), VEST,

MAC And Ke (2): Amsterdam.Z; Vil:3.1, M. C..J.. (11);

Amsterdam (Kinselmeer), VI.31, KR. (44), IX.30, M. C. J.

und Kr. (9); Oud-Loosdrecht, VI.31, KR. (1); Medemblik,

V.31, KR.(8); Vogelenzang, Diinen der Amsterdamer Was-

Berleitung, | V.31, 4M. CJ) unda/Kro (1); Schoterzijl, V.31,

Kr. (14); Zwart Schaar a. d. IJsel, VIII.30, M. C. J. und KR.

(> Mengclo.(O.) N31, KR (1): Gouda (Gouwe), V.32,

Kr. (17); Reeuwijksche und Sluipwijksche Plassen, V.32,

TGR: (9)

194 G. KRUSEMAN JR.,

Koll. DE M.

Amsterdam, fallsemeint: “Haarlem VIS DE Me ie

Diemen, VI.16, DE M. (2); Loosdrecht, IX.05, DE M. (1);

Weimuiden,) Vil.20 (1); Haarlem, VE29/CD/N 23 Ville sir)

DE M. (1).

T. (Parachir.) arcuatus GTGH. 1921.

Scapum hell, Geissel braun, Palpenglieder hell. Thorax

grün mit rötlicher Binde, Abdomen grün. Vorderbeine

ungebärtet, Femur hell, Tibia, Metatarsus und Tarsus II

hell mit dunkler Spitze, die Vorderbeine sehen wie ge-

ringelt aus. Tarsen III, IV und V dunkel. Mittel- und

Hinterbeine hell, die letzten zwei Tarsenglieder dunkel. End-

glieder der Zange gleichmässig gebogen. Betrachtet man

das Hypopygium von oben, so sieht man nur ein Paar sehr

kurze Anhänge, welche an der Spitze zwei kurze Borsten

tragen. Fig. 54.

Koll. Kr.

Belterwijde, VIII.30, M.C.J. und Kr.(2); Zwolle, VIII.30,

MIC]. und KERN) Deventer, MI. 30, MRC

Vioorst, VII NME Ch und Kr, MG) "Doeburs vo;

M. EC]. und Kr. (1); Fiengelo(O,), VERA): Deme-

kamp, VERE), Oud Loosdrecht VISTA),

Linschoten, VI.29, DE M. (2); Amsterdam, VIII.31, M.C. J.

(3); Callantsoog, V.31, KR. (1); Gr. Lindt (IJselmonde), VI.31,

KR (DS Moordrecht, V.32,, Kr. (2), Dordrecht N ine

(viele); Rosmalen, VI.31, KR. (2).

Koll. DE M.

Amsterdamy Vz, Vo, VIE 2 VE 22 072222 2001129;

alle DEIN alle 1 Stück: Abcoude, VI DE i) NE

DE Mi (1); Einschoten, VL 20 DE TM) MIE 20 DEN)

Leimuiden, VIIL20 und VIII.21, DE M. (je 1).

T. (Parachir.) edwardsi n. nov. (vzrescens EDW.

non [MEIG.] GTGH.).

Scapum schwarz, Geissel und Büschel hell. Binden des

Mesonotums, Metanotum, Pleuren und Sternum hellbraun,

Abdomen grün. Vorderfemur grün, Tibia und Tarsen dunkel,

das basale Ende des Metatarsus heller. Mittel- und Hinter-

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 195

femur, Tibia und Metatarsus hell, der Rest der Tarsen all-

mählich dunkler. Hypopygium siehe Fig. 55. Grösse 3.5 mm.

Koll. Kr.

Valkenswaard, VIII.31, KR. (2).

T. (Parachir.) mauricii n. nov. (/it/orellus GTGH. 1931).

Scapum braun, Thorax griinlich, Metanotum schwach

braunlich. Abdomen ganz griinlich (Alkohol-Konservierung).

Vordertibiae mit brauner Spitze. Metatarsus 1!/, mal so lang

wie die Tibia. Vordertarsen ungebartet, einfarbig, in Alkohol

gelblich. Hypopygium wie bei varus, aber das Endglied der

Zange hat eine andere Form; Fig. 56. Lange der nieder-

landischen Stucke 6 mm. GOETGHEBUER beschreibt die Art

als 5 mm lang.

Den Namen Z#torellus ist schon von MEIGEN praeoccupiert,

darum schlage ich nach Dr. M. GOETGHEBUER, da der Name

goetghebuert schon gebraucht ist, maurzcız vor.

Koll. Kr.

Vogelenzang (Diinen der Amsterdamer Wasserleitung),

V.31, M. C. J. und Kr. (1). (In Alkohol konserviert).

Koll. DE M.

Diemen, IX.20, DE M. (1) (trocken).

T. (Parachir.) varus GTGH. 1921.

Abdomen gleichmässig hellgrün, Thorax etwas dunkler.

Scapum dunkel rotbraun, heller als die Augen. Geissel hell.

Femur hell, die äusserste Spitze der Tibia dunkel, sehr kurz

gebärtet. Metatarsus gelb mit dunkler Spitze, Tarsus II gelb-

braun mit dunkler Spitze, HI, IV und V ganz dunkel.

Mittel- und Hintertarsen werden allmählich dunkler. Tibia

und Femur hell, ausser dem unteren Rand der Tibia, welcher

sehr dunkel ist. Hypopygium Fig. 57.

Koll. Kr.

Muggebeet, VI.31 (1); Hengelo (O.), VII.30, M. C.J. und

KR. (3), VIIL31, Kr. (1); Ouderkerk, IX.30, M. C. J. und

“er (1); Denekamp, VIIT 31, KR. (1).

T. (Parachir.) demeijerei nov. spec.

Die in Alkohol konservierten Stiicke gelblich (ich glaube,

196 G. KRUSEMAN JR.,

dass sie lebendig griin waren) nur das Metanotum, die Bin-

den und das Scapum rötlich. Letztes Antennenglied etwa

ı!/, mal so lang wie die Glieder 2—11. Vordermetatarsus

mehr als zwei mal so lang wie die Tibia. Alle Beine hell-

gelblich. Letztes Glied der Zange lang und breit, am Ende

abgerundet, basalwärts verschmälert. Anhang ziemlich lang.

Letztes Abdominal-Segment abgerundet, mit einer langen

Lamelle, neben welcher sich an jeder Seite ein langes Haar

befindet; siehe Figur 58.

Koll. Kr.

Deesburen VL 30, MCs). und KR) Elduk, VII3o;

MACHT Under):

T. (Parachir.) swammerdami nov. spec.

Farbe fast weisslich. Thorax etwas gelblicher. Scapum und

Fühler weiss. Das Hypopygium lang, schmal und gebogen,

wie bei arcuatus, aber die Basis nicht verbreitert. Das Paar

Anhänge etwa so lang wie das basale Glied der Zange;

Fig. 59. Beine weiss, Vordermetatarsus etwa 2 mal so lang

wie die Tibia. Vordertarsen ungebärtet. Hintertarsen kurz

behaart. Länge 4 mm. (In Alkohol konserviert).

Koll. Kr.

Amsterdam (Boerenwetering), VII.30, M. C.J. und KR. (1).

T. (Parachir.) parilis WALK. 1856 (2rrez/us WALK.,

mucronatus GTGH.).

Gleicht arcuatus genau, jedoch ist das Hypopygium ver-

schieden, Fig. 60. Thorax und Abdomen ganz griin, Beine

grün, Gelenke bräunlich, Scapum und Fühler rötlich.

Koll. KR.

Hengelo (O), VII.30, M.C.J. und Kr. (1), VIII.31, KR. (1),

V.31, KR. (1); Vreeland, VI.31, KR. (3); Vollenhove (St. Jans

Klooster), VIII.30, M. C.J. und KR. (2); Mastenbroek, VIIL 30

(1); Doesburg, VIIL30, M. C. J. und Kr. (2); Rosmalen (N.Br.),

VISIERA)!

Koll. DE M.

Zwammerdam, *Vilkie, DE ME GO) VILS DE MEG):

Bodegraven, VII, DE M. (1); Amsterdam, V.24, DE M. (1).

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 197

T. (Parachir.) major GTGH. 1921a S. 163.

Abdomen griin. Metanotum und Binden des Mesonotums

braunlich. Fühler und Scapum bräunlich. Beine hell gelb-

lich-braun mit braunen Gelenken. Vordertarsen kurz gebärtet.

Hypopygium fast wie bei afriforceps, aber der Anhang ist

langer als das basale Glied, welches keine Borsten an der

Innenseite trägt; Fig. 61. Die Beschreibung von GOETGHEBUER

ist kurz und nicht sehr deutlich, das Hypopygium jedoch

ist dasselbe. Siehe GOETGHEBUER 1928, Fig. 106.

Koll. KR.

tant 12.20, RRM Kuümre, V.31, KR. (1).

Koll. DE M.

Zwammerdam, VIII.18, DE M. (1).

T. (Parachir.) atriforceps GTGH. 1928.

Thorax und Abdomen griin. Binden des Mesonotums und

Scapum rötlich. Beine grün, Tarsen braun, Hypopygium

braun, Grundglied der Zange basalwärts breiter, an der Innen-

seite mit Borsten versehen; Fig. 62.

Koll. KR.

Moordrecht, V.32, KR. (3); Denekamp, VIII.31, KR. (1),

V Bea JR: (1):

Untergattung Harnischia (KIEFF.) GTGH.

Harnischia unterscheidet sich von Cryptochironomus durch

das Fehlen der Anhänge, während ausserdem das Gelenk

zwischen den beiden Gliedern der Zangen fehlt oder wenig-

stens nicht sichtbar ist.

Es ist unsicher ob KIEFFER und GOETGHEBUER, dieselbe

Untergattung unter Harnischia verstehen.

Schlüssel zu den niederländischen Harnischia-Arten.

I. Metanotum zweifarbig, die basale Hälfte ist hell, die

Gistale tialite sehlwarz 'velarbt” . "00 e viridulus

— Metanotum einfarbig. . . . SRM ee

2. Hypopygium in der Mitte nn MORE TITESCENS

— Hypopygium nicht eingeschnürt. . . .pseudosimplex

198 G. KRUSEMAN JR.,

T. (Harnischia) virescens MEIG. 1818. S. B. I.

Kleine, griine Tiere, Binden auf dem Mesonotum, das

Sternum, die Fühler und das Metanotum rötlich. Die Beine

grün, ausser den Vorderbeinen, welche braun sind. Am

meisten karakteristisch ist das Hypopygium, siehe Figur 63.

Kol PKR:

Medemblik,V.31, Kr2r(70); Brummen VISO SMMCE

und Kr. (67); Voorstonde, VII30, MC. und KR aa):

Hengelo (O.), VII.30, M. C.J. und KR. (ro); Zwolle, VIII.30,

MAC jr und Kr), Klarenbeek, VIS ON CA Rnd

KR) Amsterdam, Ne Meer, VIT, VII un ARIE

M.C.J. und KR. (je 2 Stück); Amsterdam-N. (Kinselmeer),

V und VI.31, M. C. J. und KR. resp. KR. (2 und 4), Am-

sterdam-Z., VI 31, M2 Cr. (a):

T. (Harnischia) viridulus FABR. 1805. !)

Kleine, griine Tiere. Fiihler hell, Scapum dunkel. Vorder-

beine braun, ungebärtet. Mittel- und Hinterbeine hell ge-

farbt, Tarsen hellbraun, Binden auf dem Mesonotum, ein

Flecken auf den Pleuren, das Sternum und die distale Halfte

des Metanotums dunkelbraun oder schwarz. Die seitlichen

Binden des Mesonotums bei einigen Tieren in der Mitte viel

heller. Hinterleib griin. Die Harchen auf dem Kopf sehr

deutlich. Querader hell. Hypopygium Fig. 64.

Koll. KR.

Muggebeet, IV.31, KR. (3); Voorst, VUI.31, M. C.J. und

KR. (1).

T. (Harnischia) pseudosimplex GTGH. 1923.

Fühler rot, Scapum schwarz. Das Sternum und die Binden

auf dem Mesonotum rot. Metanotum ganz dunkel. Abdomen

grün, die letzten Segmente dunkel. Vorderfemur grün, Tibia

dunkel, Metatarsus basalwärts hell, distalwärts dunkel, das

Übrige der Tarsen dunkel. Mittel- und Hinterbeine grün, nur

die zwei letzten Glieder der Tarsen dunkel. Die Tiere, welche

schon längere Zeit in Alkohol konserviert sind, haben viel

hellere Beine. Hypopygium Fig. 65.

1) viridulus L. Siehe Fussnote GOETGHEBUER 1928, Seite 86.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 199

Koll. KR.

Moordrecht, V.32, KR. (3); Zwolle, VIII.30, M. C.J. und

KR. (2); Vollenhove, VIII.30, M. C. J. und KR. (1); Belter-

wijde, VIII.30, M. C. J. und KR. (1).

Bemerkungen betreffs der „Nieuwe Naamlijst”.

1898 erwähnen v. D. WULP und DE MEIJERE in ihrer

„Nieuwe Naamlijst van Nederlandsche Diptera”

42 Arten unter dem Genus Chironomus. Im ersten Su p-

plement zu dieser „Naamlijst im Jahre 1907 wird von

DE MEIJERE eine Art genannt, welche neu ist für unsere

Fauna; im Jahre 1928 im vierten Supplement fiinf

neue Arten.

Von diesen Arten miissen aus der ,,Naamlijst” die

folgenden: ausfallen; prasinus MEIG. und ferrugineovittatus

‚ZETT. = flaveolus MEIG. (nec V. D. W.) als Varietäten von

T. plumosus L.; latidens GTGH. als Synonym für paganus

"MEIG., welcher schon in der ,,Naamlijst” vorkommt.

Die folgenden Namen müssen aus Prioritätsgründen ge-

ändert werden: . A muti i

brevitibialis ZETT. in nervosus STAEG.

tricolor .N. D. W. (nec. GTGH.) in longipes STAEG.

_ blandus N. D. W. in. convictum WALK.

nia AUCT. in gzbdus FABR.

… Wegen unrichtiger Determination müssen Te nachfolgenden

„Namen abgeändert werden:

flaveolus in sordidatus KIEFF.

viridus in severini GTGH.

prasinatus in monotomus KIEFF.

longiclava in paripes EDW.

IT. niveipennis auct. (nec. FABR.) ist ein Sammelname fiir

viele braune Arten der Gattungen Zendipes- und Glyptoten-

dipes. Das einzige übriggebliebene Stück der in der ,Naam-

list’ genannten Exemplare ist ein paripes EDW.; niveipennis

soll also gestrichen werden; "ausserdem ist 7. nzveipennis

| FABR. synonym mit 7. pilicornis FABR.

Als sehr zweifelhaft sind auszustreichen: zzgrimanus und

albimanus, in der ,Naamlijst” genannt, von denen aber

keine Stücke mehr bestehen.

200 0 G. KRUSEMAN JR.,

Chir. fasciatus, von V. D. WULP genannt, war gewiss

‘kein. fasciatus MEIG. = gzbbus FABR. Das, Exemplar besteht

nicht mehr, somit ist nicht zu entscheiden, was es wohl war.

T. trinotatus NV. D. W. ist nach dem © beschrieben worden.

Augenblicklich ist nicht zu sagen, ob es eine gute Art oder

ein Synonym ist, weil die QQ viele Schwierigkeiten bei der

Determination ergeben.

Der ,,Naamlijst” sind zent

Tend. frisianus. KIEFF. Bull. Soc. Ent. France 1912

und obwohl zweifelhaft Chzr. ambiguus, siehe Seite 129 dieser

Arbeit.

Also ‘fallen aus. verschiedenen Griinden 16 Namen aus,

doch kommen an ihre Stelle 10 andere. Im Ganzen waren also

42 Arten fiir Niederland bekannt. In dieser Arbeit werden

44 fir unsere Fauna neue Arten genannt, und zwar:

Paratendipes nudisquama EDW., Polypedilum leucopus MEIG.,

pedestre MEIG. und acutum KIEFF.; Lauterborniella orophila

EDW.; Stexochzronomus tubanticus KRUSEMAN ; Endochironomus

intextus WALK. und zmpar WALK.; Glyptotendipes pallens

MEIG.; mancunianus EDW., zmbecillus WALK., annulimanus

GTGH. und caulicola KIEFF.; Tendipes triseta KIEFF., vulpes

KIEFF., pseudovulpes KRUSEMAN, oötusidens GTGH., cingulatus

MEIG., pallidivittatus MALL., lobiger KIEFF., pulsus WALK.,

notatus MEIG., xenolabis KIEFF., camptolabis KIEFF., albofas-

ciatus STAEG., defectus KIEFF., supplicans MEIG., redeket

KRUSEMAN, vostratus KIEFF., Zongiforceps KIEFF., vitiosus

GTGH., nigronitens EDW., pseudotener GTGH., baciliger KIEFF.,

arcuatus GTGH., edwardsi KRUSEMAN, mauriciz KRUSEMAN,

varus GTGH., demetjerei KRUSEMAN, swammerdami KRUSEMAN,

parilis WALK., major GTGH., atriforceps GTGH. und pseudo-

simplex GTGH.

Somit sind augenblicklich 86 Arten aus der we

Gruppe für Niederland bekannt.

BENUTZTE LITERATUR.

BAUSE, 1913, Die Metamorphose der Gattung Tanytarsus;

Arch. f, Hydrobiol, und Planktonk, Suppl.

Bad 128207128

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. ‘ 20I

EDWARDS, 1929, On British Non-Biting Midges; Trans.

Ent. Soc. London, Vol. LXXVIL S. 279—430.

———, 1932, Meigen’s “Nouvelle Classification”; The En-

tomologist, Vol. LXV. S. 13—14.

———, 1932, Meigen’s “Nouvelle Classification”; Some

remarks on Dr. Hendel’s paper: The Ent. Mont.

Mag. Vol. LXVIII, S. 62—64.

FABRICIUS, 1775, Systema Entomologiae, Flensburgi et Lipsiae.

———, 1781, Species insectorum Tome II, Hamburgi et

Kilonii.

———, 1787, Mantissa insectorum Tome I, Hafniae.

, 1794, Entomolegia systematica emend. et aucta Tome

IV, Hafniae.

———, 1805, Systema Antliatorum, Brunsvigae.

DE GEER, 1776, Mémoires pour servir a l’Histoire des In-

sectes; Tome VI, S. 379, Stockholm.

GOETGHEBUER, 1919, Observations sur les larves et les

nymphes etc. Ann. de Biol. Lacustre Tome IX,

S. 51—78.

———, 1921a, Chironomides de Belgique et spécialiment

de la zone des Flandres; Mem. Mus. hist. nat. de

Belg., VIII, fasc. 4, mémoire 31.

———, 1921b, Nouvelle contribution a l’étude des Chiro-

nomides de Belgique; Bull. soc. ent. Belg., III,

S. 167—176.

———, 1922a, Etude critique des Chironomides de la collec-

tion Meigen; Bull. Soc. ent. Belg. IV, S. 120— 120.

———, 1922b, Nouveaux matériaux pour l’étude de la faune

des Chironomides de Belgique; Ann. biol. lacustre

XI, S. 38—62.

=~, 1923, id. 2° note; Ann biel. Jac. XU; S'108—120.

=, 1927, id. 3° note; A nn. biol. lac. XL, fasc. 1, 5.

93—104

———, 1928, Dipt. (Nématocères), Chironomidae III, Chiro-

nomariae; Faune de France 18 (Paris).

——— und LINDROTH,, 1931, Ceratopogonidae und Chiro-

nomidae in Die Insektenfauna Islands. Zool.

Bidrag, Bnd. XIII, S. 274—285.

202 G. KRUSEMAN JR.,

GOETGHEBUER, 1931, Ceratopogonidae et Chironomidae nou-

veaux d’Europe; Soc. ent. Belg., S. 211—218.

———, 1932a, Ceratopogonidae et Chironomidae nouveaux

ou peu connus d'Europe: BulliS'oesEnt Bels:

72 AS125—130.

———, 1932b, Diptères Chironomidae IV (Orthocladiinae,

Corynoneurinae, Clunioninae, Diamesinae); Faune de

Eran cen23:

HARNISCH, Metamorphose und Syäten der Gattung Crypto-

chironomus K.s.l; Zool. Jahrb. Abt. Syst., Bd. 47,

S. 271— 307.

HENDEL, 1903, Literatur-Besprechung, Wiener Ent Zeit,

1903, S. 588.

———, 1908, Nouvelle Classification etc. Wack: G. Meiser.

Paris an VIII (1800 v.s.). Verh. der K.K. Zool. Bot

Gesellschft in Wien, Jahrg. 1908. (Kommentar).

———, 1909, Meigen’s Eastlingsarbeit über Di Wie-

ner Ent. Zeit XXVIII, S. 33—36.

———, 1932, Nochmals Meigens ,,Nouvelle Classification

des mouches à deux ailes”, Paris, 1800; Zool. Anz.,

Bnd. 98, S. 182—187.

———, 1932, Meigens ,, Nouvelle Classification”; The Ent.

Mont. Mag., Vol. LXVIII, S. 59—62.

HEYMANN, REDEKE en WIBAUT—ISEBREE. MOENS, 1931,

Hydrobiologische Onderzoekingen in het Abcoudermeer

en zijn omgeving; Ned. Kruidk. Arch, Jaarg. 1931,

S. 182 —201I.

JOHANNSEN, 1905, Aquatic ore Dipt. II; New-

Monk St Mars}, Bull:86; 55 762 33%

———, 1908, New North American Chironomidae; N. Y.

St. M. Bull. 124, S. 264—285.

KIEFFER, 1899, Observations sur le groupe SA: avec

eeen de quelques espèces nouvelles; Ann. Soc.

Ent. France, LXVII, S. 821—830.

———, 1906 a, Description de nouveaux Diptères némato-

: cères ‘d'Europe; Ann.:Soc.:Scient Bruxelles

. XXX, S. 311—348. 7 rubino;

———, 1906 b, Chironomidae; Genera Insectorum,

fais C. 42:

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 203

KIEFFER, 1908, Neue und bekannte Chironomiden; Zeitschr.

f. wissenschr. Insektenbiologie IV, S. t—10,

33—39, 78—84.

———, 1909, Diagnoses de nouveaux Chironomides d’Alle-

magne; Bull. Soc. Hist. Nat. Metz, 26° Cahier,

S. 37—56.

———, 1911, Nouvelle Description de Chironomides obtenus

cieelosion: ebenda, 27° Cahier, .S: 1-60:

———, 1912, Description de quatre nouveaux Tendipes;

Bolt. Sioc. entek sanice, Sal 52;

———, 1913a, Nouveaux Chironomides (Tendipédides)

id’ Allemagne; Bull. Soc..Hist.Nat.Metz, 28° Cahier,

PRE de

———, 1913 b, Nouvelle da à la connaissance des

Tendipédides d’Allemagne; ebenda, S. 37—44.

———, 1913c, Contribution a la conn. d. Chironomides

d’Islande; ebenda, S. 57—62.

—— —, 1913d, Contribution de qq.nouveaux Chironomides;

Bull. Soc. ent. France No. rr, S. 279—280.

———, 1915 a, Neue halophile Chironomiden; Archiv.

f. Hydrobiologie poid Planktonk., Snel Bnd.

I, S. 472—482.

———, 1915b, Neue Chironomiden aus Mitteleuropa :

Broke ria, SZ 001., XII, S. 053487...

———, 1915 c, Fanna Faeroensis Re à Chironomidae;

Zool. Jahrb. Abt. Syst. Bnd. 39, Heft r, S.103—120.

———, 1915 d, Uber dänische Chironomiden; Ent. Med-

delelsen, bud. 10, Heft 6-7, S: dr

——— (und THIENEMANN) 1915 e, Die Chironomidenfauna

der Eifenmaare; Ve rh. d. Natuurhist. Vereins

sn di pr. Rheinlande und Westfalens, 72 Jahrg. 1915.

——_—; 1916, Swedische Chironomiden; Arch. f. Hydro-

biol. und Planktonk., Suppl. Bnd. II, S. 483—553.

———, 1917 a, Chironomides d’Australie unz.; Ann. Hist.

Nat. Hungarici, Vol. XV, S. 173—228.

——-1917; b; Chironomides Samenave unz.;-ebenda,

S. 292-364; :

———, 1918a, dii d’Afrique et d’Asie unz.;

ebenda, Vol. XVI, S. 31—136.

204 G. KRUSEMAN JR.,

KIEFFER, 1918b, Beschreibung neuer auf Lazarettschiffen des

östl. Kriegsschauplatzes und bei Ignalio in Litauen

von Dr. W. Horn gesammelter Chironomiden, unz.;

Entom: Mitterl. ‘deutsch. Ent; Mus VIE S.

Uae 188. |

———, 19o19a, Observations sur les Chironomides décrits

par R.M. Malloch; Bull. Soc. Ent. France, No. 10,

S. TOI 1014:

———, 1919b, Chironomiden der nördlichen Polarregion;

Ent. Mitt. VII, 1919, S. 40—48 und 110—120.

———, 1920, Tableaux synoptiques des Chironomides parlé-

arctiques appartenant aux genres Polypedilum et Lim-

nochironomus; Ann. Soc. Scient. de: Bruxelles

XXXIX, première partie, S. 159— 167.

—-—, 1921 a, Chironomides de l’Afrique Equatoriale, I°

partie; Ann. Soc. Ent: France, Vol. XC, S. i- 56.

=, 1921 b, Notes synonymiques (Dipk); "Bull: Soc.

Ent. France, S. 7. i i

———, 1921c, Chironomides nouveaux ou peu connus de

la région paléarctique; Bull. Soc. Hist. Nat. de la

Moselle, Cahier 29, S. 51—100.

—_—, 1921 d, Synopse de la tribu des Chironomadriae ;

Ann. Soc. scient. Bruxelles, XL S. 269—277.

———, 1921e,. Chironomides :de' Coùflande, ebenda S.

275—298. |

———, 1921 f, Neue Chironomiden aus Mitteleuropa; Arch.

f. Hydrobiol und’ Planktonk.,. Suppl! Bnd--H

S. 785—808. di

——, 1921 g, Diagnose de nouveaux genres de Chirono-

mides: Bull See: Ent. Erance; $5287.

———, 1922 a, Chironomides de l’Afrique Equatoriale, 2°

partie; Ann. Soc. Ent. France, XCI, S. 1—72.

———, 1922 b, Nouveaux Chironomides à larves aquatiques,

Ann. Soc. scient. de Bruxelles, Tome XLI, 1°

partie S. 355— 366. ad

———, 1922 c, Trois nouvelles espèces de Limnochironomus

du Sleswig-Holstein; Bull. Soc. Ent.’ France, 5.

50—52.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 205

KIEFFER, 1922 d, Chironomides de la Nouvelle Zemble ;

Report of the Scientific Results of the Nor-

wegian Expedition to Novaya Zemlya 1921,

No. 2 S. 3—24.

———, 1922e, Notes synonymiques (Dipt.); Bull d'oc.

Ente France, S. 292:

———, 1923, Chironomides de l’Afrique Equatoriale, 3°

partie; Ann. Soc. Ent. France, XCII, S. 149—204..

———, 1924 a, Quelques Chironomides nouveaux et remar-

quables du Nord de l’Europa; Ann. Soc. Scient.

Bruxelles, Tome XLIII, 1" partie, S. 390— 397.

———, 1924b, Chironomides nouveaux ou rares de l'Europe

centrale; Bull. Soc. d' Hist. Nat. de la Moselle,’

Cahier 30.

———, 1924c. Quelques nouveaux Chironomides de.Scan-.

dinavie; Ann. Soc. Scient. Bruxelles; i SÒ

81—87.

———, 1924 d, Chironomides der ee Nordeuropas;

Ps zur Kunde Estlands 1924, Band X,.

Heft 4, S. 145—163.

———, 1926, Quelques nouveaux Dipterds du Groupe Chi-

ronominae; Ann. Soc. Scient. teh alee = XLV,

S. 97—193:

———, 1929, Zur Kenntnis der Chironomiden (Zuckmiicken)

des Zehlaubruches; Beitrage zur Fauna des

Zehlau-Hochmoores in Ostpreussen, VIII, S.

287—312.

KRUSEMAN, Welche Chironomus s.l. Arten sind als Brack-

wassertiere zu betrachten?; Verh. I. V..L., Bnd. VI

in Druck.

LATREILLE, 1802, Histoire Naturelle, générale et particuliére

des crustacés et des insectes, Tome III.

———, 1810, Considérations pisse sur l’orde SELE.

des animaux.

LENZ, 1921, Die Metamorphose der Chironomus-Gruppe;

Deutsch. Ent. Zeitschr. 1921, S. 148—162.

———, 1926a, Chironomiden aus dem Balatonsee; Archiv

Balatonicum I, S. 129— 144.

206 G. KRUSEMAN JR.,

LENZ, 1926b, Salzwasser-Chironomus; Mitt. Geogr. Ges:

u. Nat. iHist:;Mus. Lit beck, zweite Reihe, Heft! 31,

S. 153—169.

———, 1928, Gedanken zur Systematik der Chicnamideni

Soc. Ent., Jahrg. 43, S. 21—23, 25—27, 29—31,.

er Sin ee

LINNÉ, 1758, Systema Naturae, Ed. X. Holmiae,

———, 1761, Faune suecica, Ed. Altera Stockholmiae.

———, 1767, Systema Naturae, Ed. XII, Holmiae.

LUNDSTROM, Beiträge zur Kenntnis der Dipteren Finlands

VI, Chironomidae; Acta Soc. pr. Fauna et Flora

Fennica, Bnd. 33, No. 10, S. 1-47.

MACQUART, 1826, Insectes Diptères du Nord de la Hic

ee 5 Vol).

———, 1834, Hist. Nat. des Dipteres; Tome I, Paris, Suite.

i a x Buffon.

MALLOCH, 1915, The Ciifieenvonnidne cf Midges oh Illonois;

Bull. Illinois State Lab. Vol. X, S.:275—543.

—— —, Some additional records of Chironomidae for Illinois

and notes on other illinois Diptera; ebenda Vol. XVI,

S. 305— 363. |

MEIGEN, 1800, Nouvelle Classification des mouches à 2 tales

(Diptera) d’apres un plan tout nouveau; (Paris an VIII)

i (Herdruck 1908, siehe Hendel Poon)

———, 1803, Versuch einer neuen Gattungs- spmtheilung

der europäischen zweiflüglichen Insekten; Magazin

re Inseikitenkunde nerevssegehea von K. leliger;

Bnd. II, S. 259—281. |

———, 1804, Klassifikazion und Beschreibung. der europä-

ischen zweiflüglichen Insekten (Braunschweig 1804).

———, 1818—1838, Systematische Beschreibung der be-

kannten europäischen, zweifliiglichen Insekten, Voll. I,

VE MI 2

DE MEIJERE, 1907, Eerste een op de nieuwe naam-

en van Ned. Diptera; Tijdschrift voor Ent. Deel

sb KOBA 1h

———, N Tweede : Bulent usw.j })ebemda,Deel.

LIX, S. 293— 326. |

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 207

DE MEIJERE, 1919, Derde Supplement usw.; ebenda Deel

LXII, S. 161—195.

———, 1928, Vierde Supplement usw.; .ebenda Deel

LXXI, S. 11—83.

———, 1932, Het 5° internationale Congres voor Entomo-

logie te Parijs, 16—24 Juli 1932; Vakblad voor

Biologen; Jaargang XIV, S. 27—29.

MIALL and HAMMOND, 1900, The structure and Life history

of the Harlequin-fly (Oxford).

PAGAST, 1931, Chironomiden aus der Bodenfauna des bons

sees in Kurland; Fol. Zool. et Hydrobiol. Vol. III

No. 2; S. 199—248.

———, 1932, Ueber die Metamorphosestadien von hire:

_ nomus vulneratus Zett.; Konowia, Bnd. XI, S. 155 —162..

REDEKE, 1932, Abriss der Regionalen Limnologie der Nieder-

lande; Hydrobiol. Club, Amsterdam, Publicatie.

NOT.

RHODE, 1912, Über Tendipediden und deren Beaeneneen zum.

Chemismus des Wassers; Deuts. Ent. Zeitschr. 1912.

Six, 1869, Aanteekening omtrent inlandsche Dipters; Ty d--

sehr. v. Ent., Deel XII: S.0178=182/X |

SOEST, VAN, 1929, Plantengeografische districten in Neder-.

‘land; De Levende Natuur, Jaarg. XXIII, S. 311—318.

STAEGER, 1838—1839, Systematisk Fortegnelse over de i

Danmark hidtil fundne Diptera; Krojers Naturhist.

Tidskr. II, Kjobenhavn S.

THIENEMANN, 1915, Zur Kenntnis der Salzwasser-Chikono-

miden; Arch. f. Hydrob. und Planktonk., Suppl.

Bnd. II, S. 443—471.

———, 1916, Pelopia und Tanypus. Bemerkungen zur

Nomenklatur der Meigen’schen Chironomiden-Gattun-

gen; Arch. f. Hydrob., Suppl. Bnd. II, S. 555—565.

———, 1926, Dipteren aus den Salzgewässern von Oldesloe;

Mitt. Geogr. Ges. und Nat. Hist. Mus. Liibeck,

zweite Reihe, Heft 31, S. 102—126.

WALKER, 1856, Insecta Britannica; Diptera, Deel III.

WIBAUT—ISEBREE MOENS, 1931, Zoutgehalte van Boezem-

en polderwater in Noord-Holland; Ned. Kruidk.

Arch. Jaarg. 1931, S. 202—2109.

208 G. KRUSEMAN JR.,

WIBAUT—ISEBREE MOENS, 1932, Idem in 1931; ebenda,

Jaarg. 1932. S. 347—354.

V. D. WULP en SNELLEN VAN VOLLENHOVEN, 1853, Naam-

lijst van inlandsche Diptera; Bouwstoffen voor

een, Faunaivan Nederland; Deebil, 372338153...

v.b. WULP, 1859 a, Verslag 14% Algemeene Vergadering der

Ned. Ent. Ver. Amsterdam 17 Juli 1858; Tijdschr.

voor Ent. Deel II, S. 3—11. LAI

———, 1859b, Beschrijving v. eenige nieuwe of twijfel-

achtige soorten van Diptera uit de Fam. der Nemocera;

ebenda, DeelII Ss 159—-183:

———, 1859c, Nieuwe Naamlijst van inlandsche Diptera;

Bouwstoffen v.e.Fauna v. Ned., Deel III, S. 1—31.

———, 1859d, Diagnosen der apgegeven nieuwe soorten ;

ebenda Dec 15.3233.

———, 1861, Over nieuwe soorten van Diptcho ‘Ba ee chi

x. Ent. Deel IV. S. 10-20:

———, 1873, Verdeeling van het geslacht Chironomus;

ebenda, Deel XVI, S. LXIX—LXXI.

—— —, 1874, Dipterologische aanteekeningen No. 4; eben-

da, Deel XVII, S. tog—148.

———, 1877, Diptera Neerlandica 18° Deel. ’s-Gravenhage.

V. D. WULP en DE MEIJERE, 1898, Nieuwe Naamlijst van

„Nederlandsche Diptera. Tijdschr. voor Ent. Bij-

voegsel, Deel XLI, S. 1—149.

ZETTERSTEDT, 1850—1860, Diptera Scandinaviae. Vol. IX,

XI, XIV.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 209

Big, 1.

Fig. 2.

Fig. .3.

Fig. 4.

Fig. 4a.

Eire, 5.

Fig. 6.

Bio. 7.

Fig. 8.

Fig. 9.

Tendipes triseta KIEFF., Kopf und Prothorax. St = Stirnzapfen, P = Pro-

notum, Sc = Scapum. i i

Kloosia pusilla (L.) v.D. W., Flügel. R = Radius, M = Media, Cu = Cubi-

tus, r—m = Querader.

Letztes Tarsenglied. K = Kralle, E = Empodium, P = Pulvillen.

Paratendipes nudisquama EDw., Hälfte des Hypopygium von oben.

Idem, unterer und dritter Anhang von unten; 2 unterer, 2a dritter Anhang.

Parantendipes nubilus MEIG., Eine Zange von unten gesehen.

Polypedilum nubeculosum MEIG., Fliigel.

Polypedilum nubeculosum MEIG., Hälfte des Hypopygium.

Polypedilum scalaenum SCHRANK, Flügel.

Polypedilum scalaenum SCHRANK, Halfte des Hypopygium.

Fig.

io:

Fig.

10.

Tits

12.

73:

14.

rst

16.

17.

G. KRUSEMAN JR.

Polypedilum pedestre MEIG., Hälfte des Hypopygium.

Polypedilum convictum WALK., Hälfte des Hypopygium.

Polypedilum acutum KIEFF., Hypopygium. :

Lauterborniella orophila EDW., Hälfte des Hypopygium. :

Stenochironomus gibbus FABR. var. occultus KIEFF., Fligel.

Stenochironomus tubanticus mihi, Halfte des Hypopygium.

Sfictochironomus pictulus MEIG., Hälfte des Hypopygium.

Microtendipes pedellus DE GEER, Halfte des Hypopygium.

—

Fig.

18.

19.

20.

21.

22.

234

24.

25.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. ZII

Endochironomus intextus WALK., Hypopygium.

Endochironomus tendens MEIG., Hypopygium.

Glyptotendipes pallens MEIG., var. glaucus MEIG., Halfte des Hypopygium.

Glyptotendipes. severini GTGH., Hälfte des Hypopygium.

Kloosia pusilla (L.) v.D. W., Hypopygium.

Kloosia pusilla (L:) v.D. W., Palpe.

Tendipes plumosus L., Halfte des Hypopygium.

Tendipes frisianus KIEFF., Hälfte des Hypopygium.

Fig.

26.

27e

28.

29.

Bos

30a.

Bit

32.

33-

G. KRUSEMAN JR.,

Tendipes annularius DE GEER, Ende der Hintertibia.

Tendipes triseta KIEFF., Ende der Hintertibia.

Tendipes triseta KIEFF., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes vulpes KIEFF., Palpe.

Tendipes pseudovulpes mihi, Palpe.

Tendipes pseudovulpes mihi, Halfte des Hypopygium.

Tendipes aprilinus MEIG., Halfte des Hypopygium.

Tendipes obtusidens GTGH., Halfte des Hypopygium.

Tendipes cingulatus MEIG., Halfte des Hypopygium.

Fig.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 213

Tendipes longipes STAEG., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Camptochir.) tentans, Lamelle.

Tendipes (Camptochir.) pallidivittatus MALL., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Limnochir.) lobiger KIEFF., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Limnochir.) nervosus STAEG., Hypopygium von der Seite gesehen.

Idem, Hälfte des Hypopygium von oben gesehen.

Tendipes (Limnochir.) pulsus WALK., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Limnochir.) notatus MEIG., Hypopygium.

Tendipes (Xenochir.) xenobalis KIEFF., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Paracladopelma) camptolabis, Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Cryptochir.) albofasciatus STAEG., Hälfte des Hypopygium.

214

Fig.

45.

‘46.

47.

48. .

49.

50.

52.

G. KRUSEMAN JR.

Tendipes (Cryptochir.) PETE KIEFF., Hypopygium.

Tendipes (Cryptochir.) supplicans MEIG., Halfte des Hypopygium.

Tendipes (Cryptochir.) redekei mihi, Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Cryptochir.) rostratus KIEFF., Hälfte des Pere

Tendipes (Parachir.) biannulatus STAEG., Hypopygium.

Tendipes (Parachir.) longiforceps KIEFF., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Parachir.) tener KIEFF., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Parachir. nigronitens EDW., Halfte des Hypopygium.

TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE. 215

Tendipes (Parachir.) monochromus V.D. W., Hälfte des Hypopygium.

. Tendipes (Parachir.) baciliger KiEFF., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Parachir.) arcuatus GTGH., Halfte des Hypopygium.

Tendipes (Parachir.) edwardsi mihi, Halfte des Hypopygium.

Tendipes (Parachir.) mauricii mihi, Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Parachir.) varus GTGH., Halfte des Hypopygium.

Tendipes (Parachir.) demeijerei mihi, Halfte des Hypopygium.

Tendipes (Parachir.) swammerdami mihi, Hypopygium.

Tendipes (Parachir.) parilis WALK., Halfte des Hypopygium.

216

Fig.

G. KRUSEMAN JR., TENDIPEDIDAE NEERLANDICAE.

66 67

Tendipes (Parachir.) major GTGH., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Parachir.) atriforceps GTGH., Hälfte des Hypopygum.

Tendipes (Harnischia) virescens MEIG.. Halfte des Hypopygium.

Tendipes (Harnischia) viridulus FABR., Hälfte des Hypopygium.

Tendipes (Harnischia) pseudosimplex GTGH., Hälfte des Hypopygium.

Kloosia pusilla (L.) v.D. W., Prothorax.

Glyptotendipes severini GTGH., Prothorax.

INHOUD VAN DE DERDE AFLEVERING.

Bladz.

G. KRUSEMAN Jr., Tendipedidae Neerlandicae. Pars I.

Genus Tendipes cum generibus finitimis . . . . 119—216

Avis

La Société Entomologique des Pays-Bas prie les Comités

d’adresser dorénavant les publications scientifiques, qui lui sont

destinées, directement a: Bibliotheek der Nederlandsche Entomo-

logische Vereeniging, p/a. Bibliotheek van het Koloniaal Instituut,

AMSTERDAM, Mauritskade 62.

Toutes les autres publications et la correspondance doivent

être adressées au Secrétaire. L’expédition du „Tijdschrift voor

Entomologie” est faite par lui. |

Si l’on n’a pas regu le numéro précédent, on est prié de lui

adresser sa réclamation sans aucun retard, parce qu'il ne lui

serait pas possible de faire droit a des réclamations tardives.

J. B. CORPORAAL,

Secrétaire de la Société

entomologique des Pays Bas,

p/a. Zoölogisch Museum,

Amsterdam. _

TIJDSCHRIFT VOOR ENTOMOLOGIE

MIUSOORMEZEOLOAGY

E° = È 3 UITGEGEVEN—DOOR CAL ORIDG AA!

DE NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

ONDER REDACTIE VAN

Dr. J. TH. OUDEMANS, Pror. Dr. J. C. H. DE MEIJERE

_EN

F. T. VALCK LUCASSEN.

76 |

ZES-EN-ZEVENTIGSTE DEEL.

JAARGANG 1933.

VIERDE AFLEVERING.

. (December 1933). p

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING.

De contributie voor het lidmaatschap bedraagt f 10.—

per jaar. Ook kan men, tegen het storten van fi 100.—

in eens, levenslang lid worden.

Buitenlanders kunnen tegen betaling van / 35.— lid

worden voor het leven.

De leden ontvangen gratis de Æntomologische Berichten

(6 nummers per jaar; prijs voor niet-leden / 0.50 per num-

mer), de Verslagen der Vergaderingen (2 per jaar; prijs

voor niet-leden / 0.60 per stuk) en de Verslagen van de

Vergaderingen der Afdeeling Nederlandsch Oost-Indië (prijs

voor niet-leden / 0.50 per nummer). j

De leden kunnen zich voor f 6.— per jaar abonneeren

op het Zydschrift voor Entomologie (prijs voor niet-leden

f ı2.— per jaar).

De oudere publicaties der vereeniging zijn voor de leden

voor verminderde prijzen verkrijgbaar.

Aan den boekhandel wordt op de prijzen voor niet-leden

geene reductie toegestaan.

Die Arten der 4" und 5'e" Rotte (im Sinne

Reitter’s) des Subgenus Otiorrhynchus

s. str. (Col. Curc.)

von

Dr. D. L. UYTTENBOOGAART

(Renkum).

Als ich am Schlusz meiner ersten Verhandlung tber diesen

Gegenstand ') die Hoffnung äuszerte dasz meine Folgerungen

späteren Beurteilungen gegenüber standhalten könnten, ver-

mutete ich am allerwenigsten dasz ich es selbst sein sollte

der als erster die Picke erheben würde gegen das Gebäude

meiner Betrachtungen. Jedoch nach der Veröffentlichung

strömte mir das Material zwecks Revision von allen Seiten zu

und als ich dann einmal an die Schärfe der von mir ge-

stellten Grenzen zu zweifeln anfıng, bekam ich durch die

Güte des Direktor’s Dr. WALTER HORN, das ganze Material

dieser Rotten des Deutschen Entomologischen Museums zur

Betrachtung und da stürzte das Gebäude meiner Bestimmungs-

tabelle vollends zusammen. Ich kam zu dem Ergebnis dasz

auch kein einziges der von EDM. REITTER aufgestellten Unter-

scheidungsmerkmale standhält und dasz eine völlig neue

Bearbeitung dieser Rotten notwendig ist, wobei man nur

versuchen kann so genau wie möglich anzudeuten welche

Käfer von den verschiedenen Autoren unter den üblichen

Namen gemeint werden und weiter die Uebergange zwischen

diesen Formen zu beschreiben. Ich werde mich bestreben

in folgender Arbeit ein möglichst klares Bild der Verwand-

schaft dieser Formen zu entwerfen aber nur nach der aus-

wendigen Morphologie. Bei der unendlichen Verschiedenheit

1) Tijdschrift voor Entomologie 1931, Band LXXIV, pag. 281/298.

218 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER AEN

der äuszerlich sichtbaren Merkmale, wäre zur Vervollstän-

digung einer vollendet wisenschaftlichen Behandlung des

Gegenstandes auch die Zergliederung von hunderten von

Individuen notwendig gewesen und dazu fehlte mir die Gele-

genheit weil ich natürlich nicht mit Museummaterial auf

diese Weise verfahren konnte. Jedoch habe ich bei einer

erheblichen Zahl die chitinösen Teile des Geschlechtsappa-

rates untersucht. Gerade bei den schwierig zu unterschei-

denden Formen aber waren die Unterschiede im Bau des

Genitalapparates so geringfügig, dasz die Möglichkeit einer

Kreuzung gegeben ist. Vielleicht ist also weitgehende Bastar-

dierung entweder die einzige oder eine der Ursachen der

unscharfen Begrenzung der meisten Arten; dieselbe ist um

so, eher moglich vals viele, Arten nichtnornzeine ziemlich

groszes Verbreitungsgebiet haben sondern dazu auch noch

polyphag sind.

Grundlage dieser Arbeit sind auszer meiner eigenen die

folgende Sammlungen gewesen: 1. Rijksmuseum van Natuur-

lijke Historie zu Leiden, enthaltend die Sammlungen VETH,

EVERTS (Niederlandischer Teil), FOKKER, KERKHOVEN und

MAC GILLAVRY, 2. Zoölogisch Museum zu Amsterdam, ent-

haltend auszer der alten Sammlung, die von EVERTS (Euro-

päischer TEIL), VAN DER Hoop, SEIPGENS und DRESCHER,

3. Deutsches Entomologisches Museum zu Berlin enthaltend

die Sammlungen VON HEYDEN, KüNEMANN, STIERLIN, LEON-

HARD, FRANKLIN MÖLLER, KRAATZ, BACKHAUS und LETZNER,

4. VAN DER WIEL, 5. RECLAIRE, 6. BROERSE, 7. NONNE-

KENS. 8. VALCK LUCASSEN, 9. Dr. ZACHER, Berlin.

Aus diesen Grundlagen stellte ich einen Katalog zusammen

in welchem von jedem Exemplar eine kurze Diagnose ent-

halten ist, jede Diagnose trägt eine Nummer und wenn die

betreffende Diagnose besonders merkwürdige Abweichungen

enthält ist an der Nadel des betreffenden Exemplars einen

Zettel gesteckt mit der Nummer und der Buchstabe U.

Eine Kopie des Katalogs wird in jedem der drei oben ge-

nannten Museen aufbewahrt. Auf diese Weise ist es den

Spezialisten, die später nochmals denselben Gegenstand

studieren möchten, möglich gemacht meine Ausführungen

genau zu kontrollieren.

ee SI TE ITA IT TE

dak

ed +

UND 572% ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 219

Ich möchte anfangen zu betonen, dasz, wiewohl ich EDM.

REITTER’s Bearbeitung dieser Artengruppe teilweise abbre-

chen musz, ich doch die gröszte Bewunderung für die Ein-

sicht dieses vielseitigen Koleopterologen hege. Seine Arbeit

umfaszte ein zu groszes Gebiet als dasz er Zeit gehabt hatte

viele Tausende von Tieren einer kleinen Gruppe Stiick

fiir Stiick genau zu betrachten. Sonst ware er zweifelsohne

zu denselben Schluszfolgerungen gekommen wie ich, Dasz

er schon so was geahnt hat zeigt sich aus der Fussnote

auf Seite 53 der Wiener Entomologischen Zeitung XXXII

Jahrgang. Heft II & II. Ich werde REITTER’S Reihenfolge

(Bestimmungstabelle 69) innehalten mit der Ausnahme dasz

ich hungarizcus GERM. durch /ugdunensis BOH. ersetze, weil

REITTER, wie ich schon in meiner ersten Verhandlung be-

wiesen habe mit Unrecht /ugdunensis als synonym mit

hungaricus GERM. betrachtet; wahrscheinlich ist der echte

lugdunensis BOH. dessen g' in der Mitte des Analsternits

gröbere verkürzte, weit von einander stehende Kielchen hat,

ihm unbekannt geblieben. :

O. dilatipes BOH. GUILLEB. (= Guzllebauz DESBR.).

Unter diesem Namen befinden sich 8 Stiicke in der

Sammlung des Deutschen Entomologischen Museums, und

zwar 4 in der Sammlung LEONHARD, 2 in der Sammlung

STIERLIN und 2 in der Sammlung VON HEYDEN. Von diesen

sind 4 Stiicke von STIERLIN bestimmt. Vier tragen den

Bundortzettel, Ardèche zwei, Ea,pıpes, St. Quay; und

zwei sind ohne Fundort (coll. STIERLIN). Der Fundort St.

Quay ist mir ratselhaft, denn unter diesem Namen ist mir

nur ein Fischerdorf im Departement Cotes du Nord bekannt.

Alle 8 Stücke (3 ga, 5 QQ) haben eine lange ziemlich

gut ausgepragte, also bis zum Auge reichende Antennen-

grube, bei 2 Stiick befinden sich auf den Fliigeldecken

zahlreiche Fleckchen aus weiszen Haarschuppen, bei 4 sind

diese Fleckchen nur sparsam vorhanden und bei 2 fehlen

sie ganz und gar. Sculptur variabel, der Russel bei den Jd

auffallend langer als bei den 99, in der Mitte mit mehr oder

weniger kräftigem Kiel, bei 4 St. beiderseits in der Lange

eingedriickt und die Seitenkanten wieder erhaben, pei 4 St.

beiderseits des Kiels flach oder kaum eingedriickt. Die

220 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 472%

Glieder 3—7 des Funiculus viel langer als breit, die Antennen

schlank und dünn. Die Gelenkgruben der Vorderhüften sind

dem Vorderrand des Prosternums stark genähert, das Pro-

sternum ist zwischen Gelenkgruben und Marginallinie kraftig

gefaltet. Bei den g' sind in der Mitte des Analsternits 5,

6 oder 7 (also bei jedem der 3 St. eine verschiedene Zahl)

verkiirzte kraftige Kielchen vorhanden, daneben beiderseits

noch 2 oder 3 längere kräftige Kielchen, an den Seiten

fein gestrichelt, am Hinterrand in der Mitte mit einer tiefen

Grube, am Apikalrand mit einem gelben Haarkamm oder

mit der Rest eines solchen, die Unterseite des Körpers

zottig behaart.

Wiewohl die untersuchten Stücke etwas grösser und kräf-

tiger gebaut sind als die gröszte Stücke von /ugdunensis

BoH., die ich sah, so kann ich deshalb dzlatipes nicht als

selbständige Art anerkennen, höchstens hat sie den Wert

eines Lokalformes des /ugdunensis BOH.

O. lugdunensts BOH. und var. f BOH.

Mein Katalog umfaszt die Diagnosen von 153 Exemplaren.

Eine scharfe Grenze zwischen Stammform und Varietat ist

nicht zu ziehen, es kommen alle mogliche Uebergànge vor.

Ohne jede Spur von Haarschuppenflecken sind die Stiicke

aus dem mittleren und nördlichen Teil der Niederländischen

Provinz Limburg. Stücke der Stammform sah ich auch noch

aus der Nähe von Hamburg; meine Annahme, dasz die

Varietät eine nördliche Form sei, ist also unrichtig.

Bei der Betrachtung der Fühlergruben zeigen sich drei

deutlich verschiedene Typen, entweder ist die Grube bis

zum Auge deutlich ausgeprägt, oder sie ist nach dem Auge

zu verflacht, oder sie wird quer mitten durch geteilt durch

eine mehr oder weniger deutlich ausgeprägte Falte; es kommen

einige Stücke vor mit Fühlergruben die nur bis halbwegs

den Augen ausgebildet sind. In allen Fällen (dasselbe wieder-

holt sich bei fuscipes OL. und anderen Arten, die als Regel.

eine kurze Fühlergrube haben) sind die Seiten des Rüssels

zwischen den Einpflanzungsstellen der Fühler und den Augen

anders sculptiert als die weitere Teile des Rüssels. Diese

Seiten sind, auch wenn die Fühlergrube kurz ist, dahinter

flach und chagriniert, oder glatt; nicht oder sparsam aber

UND 57% ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 221

dann ziemlich grob punktiert. Diese Bildung ist Ursache

dasz man nur bei ziemlich starker Vergröszerung mittelst

Binokular (wegen der perspektivischen Wirkung) feststellen

kann wo die Fühlergrube tatsächlich endet. Viele Irrtümer

sind daraus zu erklären. Bei /ugdunensis fand ich folgende

Zahlenverhältnisse ;

Mit langen Fühlergruben gg 59 °/, LP 53,5 Yo

Fühlergruben mit Querfalte gg 33 "o PP 33,7 ‘Jo.

kurze Fihlergruben SIR OTO EE

Die letzte Kategorie umfaszt folgende Exemplare des

Katalogs:

Mt Nos 128,168, 651411102,1107;1140:)

(CERN oss 6/24, 1505) 86, 189,105, 104,105, 128,120, 142.) 1)

Bei den. No.’s. 86, 89, 95, 102. und 104 geht von der

verkürzten Fiihlergrube ein schmaler etwas gebogener Ast

aus, der nach dem Oberrand des Auges gerichtet ist. No.

134 (coll. EVERTS Leiden) hat asymmetrische Fihlergruben,

die Linke ist lang und tief etwas schief nach dem Oberrand

des Auges gerichtet, die Rechte wird durch eine deutliche

Querfalte mittendurch geteilt.

Ganz glatt ohne irgendwelche Sculptur sind die hinteren

Halften der Antennengruben bei No. 153 (Museum Leiden).

Bei der Betrachtung der Gelenkgruben der Vorderhiiften

sind auch wieder drei verschiedene Anlagen zu unterschei-

den. Entweder sind die Gelenkhöhlen dem Vorderrand des

Prosternums stark genähert (wie bei fuscipes OL. typicus)

oder etwas weiter davon entfernt, oder aber weit davon

entfernt (wie bei griseopunctatus BOH. typicus). Als Regel

ist das Prosternum zwischen der Marginallinie und den

Gelenkgruben desto kräftiger aufgefaltet je näher die Gelenk-

gruben dem Vorderrand des Prosternums gerückt sind, so

dasz man den Eindruck bekommt, dasz wenn auch eine

gewisse erbliche Verschiedenheit in der Anlage gegeben

sein mag, so doch die Entfernung der Gelenkgruben vom

Vorderrand des Prosternums mit bedingt sein kann durch

1) No. 6, 128, 129, Coll. EVERTS, Leiden, 24 & 28 coll. VETH, id.,

59 coll. STIERLIN D. E. M. 63. 65, coll. LEONHARD D.E.M. 86, 89, coll.

EVERTS, Amsterdam, 95, 102, 104, 105, 107, coll. v. D. Hoop, id., 142,

coll. Mac. GILLAVRY, Leiden, 149, coll. Mus. Leiden.

222 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 47=%

die mehr oder weniger kräftige Bewegung der Vorderbeine

im Stadium als das Chitinpanzer des Kafers noch plastisch

war. Bei /ugdunensis ist jedenfals die Stellung der Gelenk-

gruben als Artmerkmal unbrauchbar wie aus folgenden

Zahlenverhaltnissen ersichtlich:

Gelenkgruben dem Vorderrand des Prosternums stark

gender gg on RO SOIT ig:

Gelenkgruben vom Vorderrand des Prosternums etwas

weiter entfernt JJ 40,8 °/, SL 41,4 Pf.

Gelenkgruben vom Vorderrand des Prost. weit entfernt

SH 12,7 "ln QO 27,6 "Ip.

In meiner ersten Verhandlung habe ich schon erwahnt,

dasz die Sculptur tnd Form des Riissels und des Pronotums

und die Sculptur der Fliigeldecken fiir die Artbestimmung

völlig unbrauchbar sind. Ich möchte hier noch hervorheben,

dasz man in meinem Katalog verschiedene ungestreifte Stücke

finden wird (tenebricosus HERBST) aber auch viele Ueber-

gänge zwischen deutlich gestreiften Exemplaren und dieser

extremen Aberratio. Soweit sichtbare Streifen vorhanden

sind ist der Apex der Flügeldecken so geformt dasz sich

der erste und zweite Streifen vereinigen und dort eine ziem-

lich tiefe und breite Grube bilden. Bei No. 8 (coll. EVERTS,

Leiden), ein &, erreicht nur der erste Streifen (einsam) das

Ende (wie bei niger F.) bei No. 14 und 15 (go coll. EVERTS,

Leiden) und 337 (@ coll? Evreris, “Amsterdam, Bundont

Jemelle) sind die zweiten Streifen ehe sie sich mit dem ersten

vereinigen derartig verwischt und verflacht, dasz man den

Eindruck bekommt, dasz die ersten einsam das Ende er-

reichen: das verwischte Ende des zweiten Streifens ist bei

diesen Stiicken aber etwas nach innen gebogen.

Der Rüssel des g ist in der Regel etwas länger und dün-

ner als beim 9.

Ehe ich mit der Beschreibung des Analsternits des gf

anfange, möchte ich betonen dasz diese eigentümliche Strei-

fensculptur, die bei allen Männchen dieser Gruppe auf

demselben Grundprinzip beruht eigentlich aus einer ober-

flächlichen unregelmäszigen streifigen Sculptur entstanden

ist, wie solche sich jetzt noch bei den Weibchen findet.

Am ursprünglichsten sind in dieser Hinsicht die g'g' von

Bla

UND STEN ROTTE (IM SINNE REITTER'S) U.S. W. 223

O. sanguinipes BOH. Breit gebaute gg dieser Art sind bis-

weilen nur durch das Genitalapparat von 99 zu unterschei-

den, so oberflächlich und unregelmäszig ist oft die Streifung

des Analsternits ausgebildet. Bei den 99 vieler Arten ist

die streifige Sculptur mehr oder weniger durch die dichte

glanzende Behaarung verdeckt, die aber bei alteren Stiicken

oft teilweise abgerieben ist. Uebersieht man die ganze Gruppe

so findet man alle denkbaren Uebergange zwischen dieser

weiblichen Sculptur des Analsternits und der extremen wo

die mittlere Zwischenraume der Streifen zu echten Kielchen

entwickelt sind, die Streifen selbst nach innen immer

breiter werden und durch die Anwesenheit eines tiefen

napfformigen Eindrucks am Apex verkiirzt werden.

Diese Extreme findet sich gerade bei dé/afipes und lug-

dunensis. Die Sculptur ist aber so veränderlich dasz man

selten zwei Männchen findet bei denen das Analsternit ganz

gleich gebildet ist. Die Zahl der mehr oder weniger verkürzten

Kielchen wechselt von 3 bis 5, die der längeren groben

Kielchen an den Seiten von zwei bis sechs (beide Seiten

zusammen gezählt) daneben liegen dann beiderseits die

feineren Streifen. Die Zahl der gröberen Kielchen kann

uneben oder eben sein, im letzten Fall ist ein in der Axe

gelegene Mittelkiel nicht entwickelt. Auch Form und Tiefe

des Eindrucks sind variabel. Erstere ist in der Regel ziemlich

kreisrund, kann aber auch mehr elliptisch sein. Nimmt die

Tiefe des Eindrucks ab so sind die mittleren Kielchen nicht

nur länger, sondern auch dichter gestellt und etwas weniger

grob, m.a.W. die Streifen werden länger und schmäler. Ganz

allmählich geht auf diese Weise /ugdunensis BOH. in clavipes

BONSD. über, der nach kahlen männlichen Exemplaren be-

schrieben ist bei denen das Analsternit am Hinterrand nur

seicht eingedruckt ist mit in der Mitte längerer, schmälerer

aber doch noch ziemlich grober Streifung des Analsternits.

Die Weibchen von clavipes BONSD. sind von kahlen 99 des

lugdunensis BOH. in keiner Hinsicht zu unterschei-

den indem auch die Fühlergrube bei den als clavzpes BONSD.

gedeuteten Exemplaren nicht immer kurz, und bei /ugdunensis

BoH. nicht immer lang ist.

Es ist deshalb auch nicht zu verwunderen, dasz bei der

224 (DR D. EL. UYTTENBOOGAART DIE (ARTEN DER 47"

Bestimmung die gröszte Verwirrung herrscht. So stehen

in der Sammlung VETH unsere Limburgischen Stücke unter

dem Namen ,,clavzfes’’; in der Sammlung RECLAIRE befand

sich ein g' (Cheval Blanc Basses Alpes) unter dem Namen

hungaricus GERM., das sicherlich nicht zu dieser Art gehört,

aber zu clavipes BONSD. oder einen Uebergang zwischen die-

sem und /ugdunensis BOH. ist. Der Namen ,,ungaricus GERM.”

war hier wohl im Sinne REITTER's gemeint. Dieses Stück,

von Dr. RECLAIRE in liebenswürdiger Weise an mich abge-

treten ist als No. 57 in meinem Katalog registriert.

Weitere Uebergänge zwischen /ugdunensis BOH. und cla-

vipes BONSD. sind die Jg 31 und 32 aus der coll. VON

HEYDEN (D.E.M.) ohne Fundortzetteln. Diese Exemplare

standen in der Sammlung unter dem Namen suéstrzatus SILB.

wie wohl sie nota bene rote Beine haben. Die Streifung des

Analsternits dieser beiden Stücke ist in der Mitte erheblich

länger und schmäler als beim typischen /ugdunensts BOH.

und der Eindruck ist auch seichter, jedoch sind die Fühler-

gruben deutlich lang und sind zahlreiche Fleckchen von

weissen Schuppenhaaren sogar noch auf der Scheibe der

Flügeldecken vorhanden. Auch No. 33 aus derselben Samm-

lung welcher als kungaricus GERM. bestimmt war ist ein ganz

ähnliches 4 wie 31 und 32, nur sind die Gelenkgruben der

Vorderhiiften dem Vorderrand des Prosternums noch naher

gerückt (also ganz als fuscipes OL. typ.). Auch bei diesem

Stiick fehlt der Fundortzettel.

No. 107 g' (coll. v. D. Hoop, Museum Amsterdam) hat

die gröberen Kielchen in der Mitte auch verlängert, etwas

dichter gestellt und der Eindruck seichter als bei /ugdunensts

typ., jedoch sind nur 8 gròbere Kielchen vorhanden wahrend

31—33 deren mindestens 10 haben. Dagegen sind bei 107

die Fühlergruben kurz. (Fundort Maastricht) No. 111 aus

der coll. SEIPGENS, Mus. Amsterdam, Fundort Cuyk, Provinz

Noord-Brabant 4 hat das Analsternit wieder ganz wie 31—33

sculptiert und lange Fiihlergruben, ohne weisze Fleckchen

aber mit deutlicher feiner Behaarung. Auch No. 149 (Styria

Sturm) aus der alten Sammlung Natura Artis Magistra Mus.

Amsterdam ist eine Uebergangsform; dieses Stiick hat kurze

Fühlergruben und noch Spuren von weiszen Fleckchen.

UND 57=% ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 225

Sehr eigentümlich ist No. 56 g' aus coll. RECLAIRE (jetzt

in meiner Sammlung) Fundort Luxemburg (DE VRIES VAN

DOESBURGH). Das Ex. hat schwarze Beine. Es ist zwar

sehr alt aber wenn solche Stiicke urspriinglich rote Beine

hatten, sieht man bei Vergröszerung und starker Beleuchtung

immer noch mindestens eine braune Farbe. Hier aber bleibt

die Farbe matt tiefschwarz. Das Analsternit ist fein aber

deutlich und regelmäszig gestreift, die Streifen in der Mitte

etwas breiter (wie bei kungaricus GERM.) die Fühlergruben

sind lang mit einer Querfalte, an den Seiten der Flügel-

decken sind noch deutliche weisze Fleckchen vorhanden.

Bei der Betrachtung dieses Exemplars habe ich einen Augen-

blick an die Möglichkeit gedacht, dasz hier nun endlich O.

substriatus SILB. vorlag, eine Form, die wie wir später sehen

werden von den meisten Autoren wahrscheinlich niemals

gesehen worden ist und von den Koleopterologen, die die

von mir studierten Sammlungen bestimmt haben jedenfalls

falsch ist aufgefaszt. Die Beschreibung in SCHOENHERR II,

pag. 563, ist nach einem einzigen © aufgestellt (das Ex.

scheint in der Sammlung SCHOENHERR nicht mehr anwesend

zu sein) und deshalb nur mangelhaft mit einem g' vergleich-

bar, aber soviel steht fest, dasz die Beschreibung von den

Flügeldecken erwähnt ,,vix pubescentia”’ während mein Exem-

plar an den Seiten noch viele Fleckchen aus weiszen Schup-

penhaaren trägt und diese als es noch frisch war höchstwahr-

scheinlich auch auf der Scheibe anwesend waren. Trifft aber

diese Voraussetzung nicht zu, dann liegt hier vielleicht die

Abart mir schwarzen Beinen von fuscipes OL. vor (bavaricus

REITT.), wobei erwähnt werden musz dasz erstens DE VRIES

VAN DOESBURGH es mit den Fundorten nicht so genau nahm

und zweitens, dasz, wie unten ausführlicher gezeigt werden

soll, auch bei fuscipes OL. die Fühlergrube nicht immer kurz

ist und Stücke mit weiszen Schuppenflecken an den Seiten

nicht einmal selten sind. Gegen diese Auffassung spricht

aber wieder der ziemlich tiefe Eindruck in der Mitte vor

dem Hinterrand des Analsternits.

Erwähnt musz noch werden dasz auch oo vorkommen

mit monstruoser Sculptur des Analsternits zum Beispiel No.

64 (coll. LEONHARD D.E.M.), wo der Eindruck nur schwach

226 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 4°FN

ist, die zwei mittleren groberen Kielchen am langsten

sind und alle groberen Kielchen (8 im ganzen) mehr oder

weniger nach innen gebogen sind und No. 73 (coll. LEONHARD

D.E.M) wo der tiefe napfformige Eindruck vom Hinterrand

etwas mehr als normal entfernt ist und ein ununterbrochener

kielförmiger Streifen parallel mit den Seiten- und Hinter-

randern des Sternits lauft, die feinen Streifen fehlen ganz;

von den gröberen Kielchen sind rechts in der Mitte eine

verkiirzte nach auszen gebogene und links nur ein Rudi-

ment vorhanden und daneben beiderseits ein von vorn nach

hinten schief nach innen gerichteter langer Kiel von denen

sich nahe seinem Apex ein kurzer Ast nach aussen abzweigt.

Bei einigen dc (z.B. No. 65) ist der Bauch lang und wol-

lig behaart.

Bei /ugdunensis BOH. sind im Allgemeinen die Glieder

3—7 des Funiculus viel länger als breit, schlank und dünn,

Glied 5 ist regelmäszig kürzer als die Anderen. Es kommen

aber auch Exemplare vor (Nos. 81, 142) bei denen diese

Glieder nur etwas länger als breit sind, zwischen diesen

und den anderen Extremen finden sich alle mögliche Ueber-

gänge (Nos. 43, 44, 53/55, 72, 77, 83, 86, 121 und 145).

Das Verbreitungsgebiet van /ugdunensis BOH. erstreckt sich

über ganz West-Europa (einschl. England) nördlich der

Pyrenäen. In Deutschland scheint die Elbe ungefähr die

Ostgrenze zu bilden. Aus Mittel-Europa sah ich Exemplare

aus der Umgegend von Budapest und sogar noch aus

Siebenbürgen (Kronstadt. Sammlung EDM. REITTER).

O. clavipes BONSD.

Bei der Behandlung des /ugdunensis BOH. habe ich schon

die Verwirrung erwähnt, die in den Auffassungen der Autoren

über die Gestaltung dieser Art herrscht. Von den drei

Autoren die diese Gruppe eingehend behandelt haben be-

trachtet nur EDM. REITTER den clavipes als selbständige

Art und die Beschreibungen von BONSDROIT und OLIVIER

als auf dieselbe Art passend. STIERLIN führt clavipes OL.

als synoniem mit Zenedricosus HERBST an und DESBROCHERS

DES LOGES erwähnt den Namen gar nicht. Ueberhaupt habe

ich den Namen c/avipes in keinem der späteren Französischen

Bestimmungswerken zurückgefunden, was um so eigentüm-

UND STEN ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 227

licher ist, als dieser Name doch aus Frankreich stammt.

Als selbständige Art verwerfe auch ich den c/avipes BONSD.

bestimmt und betrachte die von REITTER unter diesem Namen

angedeutete Form als einen Uebergang zwischen /ugdunensis

BoH. var. 6 BOH. und sanguinipes BOH. Wie oben schon

erwähnt sind die QQ nicht mit Sicherheit zu unterscheiden.

In den Sammlungen herrscht natürlich auch die gröszte

Verwirrung als eine Folge des oben erwähnten. Ich betrachte

als clavipes BONSD. Ag mit + kahlen Flügeldecken und mit

einem Analsternit dasz vor dem Hinterrand einen seichten

aber doch immer noch einen sehr deutlichen Eindruck hat

und dessen Streifen in der Mitte wohl breiter sind und mit

gröberen Zwischenräumen (Kielchen) aber diese sind gerade

und lang und werden nach den Seiten hin allmählich enger

und feiner. Fühlergrube kurz oder mit einer deutlichen

Querfalte. Glieder 4—7 des Funiculus noch deutlich länger

als breit aber gröber und kürzer als bei /ugdunensis die

Regel ist. Die längere Behaarung des Bauches ist kein

konstantes Merkmal. Sculptur der Oberseite sehr variabel,

in der Regel sind die Flügeldecken deutlich gestreift. Fast

ungestreifte Stücke nannte ich in meiner ersten Verhandlung:

Rasse Zvertsi, ich glaube aber jetzt nicht mehr, dasz man

diesen den Wert einer Rasse zusprechen kann.

Wenn ich obenstehendes Merkmalenkomplex als ruhen-

der Pol in der Erscheinungen Flucht annehme habe ich

folgende Exemplare von clavipes BONSD. in den von mir

studierten Sammlungen gefunden:

coll. VETH (Mus. Leiden) unter dem Namen /ugdunensis

Bou. % Fundort Allier. (Katalog unter clavipes No. 1.)

Unter dem Namen c/avipes BONSD.: & Wight (nicht

ganz typisch weil die Fiihlergrube lang und das Anal-

sternit nur sehr seicht eingedrückt ist) Katalog clavzpes 3.

coll. v. HEYDEN. (D.E.M. unter dem Namen alsaticus SILB. :

d' Vogesen (nota bene mit roten Beinen) Kat. clavipes 4.

coll. STIERLIN (D.E.M.) unter dem Namen substrzatus SILB.

(auch mit roten Beinen): 9 Vogesen. Kat. clavipes 6:

unter dem Namen fuscipes OL.: & Genève. Kat. fus-

cipes 91; unter dem Namen sanguznipes BOH. 2 JJ resp.

Reculet und Genève. Kat. sanguinipes No. 18 und 20.

228 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 4725

coll. UYTTENBOOGAART: (von Reitter früher als kungarzcus

GERM. bestimmt) æ Reitze 8 VIII ’89 ohne Fundort.

Kat. clavipes 7.

d' Rochefort (nicht ganz typisch weil das Analsternit

tief napfformig eingedriickt ist, und die Kielchen in

der Mitte deshalb verkürzt sind). Kat. c/avzpes 8.

d Gallia ist das oben als Avertsz gedeutetes glattes ex.

Kat. clavipes 12.

coll. EVERTS (Mus. Amsterdam) unter dem Namen fuscipes

OL.: & Brilon Kat. fuscipes 109.

coll. v. D. Hoop (Mus. Amsterdam) unter dem Namen

fuscipes OL.; & Helvetia (ex. coll. KOECHLIN) Kat.

fuscipes 112.

coll. DRESCHER (Mus. Amsterdam) unter dem Namen fus-

cipes OL.: J Brilon Kat. fuscipes 115.

unter dem Namen sanguinipes BOH.: & Uriage (Hu-

benthal) Kat. sanguinipes 25.

coll. v. D. Hoop (Mus. Amsterdam) unter dem Namen szb-

striatus GYLLH. # Elzas (nota bene mit roten Beine)

nicht ganz typisch weil an den Seiten der Fliigeldecken

noch Spuren von weissen Fleckchen vorhanden sind.

Kat. substriatus 4.

coll. LEONHARD. (D.E.M.) unter dem Namen francolinus

SCHAUF.: g' Jura Kat. francolinus 5.

coll. KRAATZ. (D.E.M.) unter dem Namen sarguznipes BOH. :

d und ® Auvergne, Kat. sanguinipes No. 9 u. IO.

Besondere Erwähnung verdient ein Exemplar g' aus der

Sammlung von HEYDEN (D.E.M.) das dort unter dem Namen

niger F. var. coecus GERM.(!) steht. Fundort Gallia bor. Das

Analsternit ist genau so sculptiert wie bei clavzpes BONSD.

in meinem Sinne, aber der Apex der Fliigeldecken ist genau

so wie bei zzger F. typicus (der erste Streifen erreicht ein-

sam das Ende) die Fiihlergruben sind lang, die Glieder 3—7

des Funiculus viel langer als breit und diinn und die Gelenk-

gruben der Vorderhiiften sind vom Vorderrand weit entfernt.

(Kat. nzger 4).

Viele Uebergänge sind schon bei /ugdunensis BOH. mit-

geteilt; weiteren solchen Stücke werden wir noch bei der

Behandlung von anderen Arten begegnen.

UND 57% ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 229

O. substriatus SILB. GYLL.

Von EDM. REITTER wird diese Form als eine schwarz-

beinige clavipes BONSD. betrachtet. Aus der Beschreibung

in SCHOENHERR ist das Tier nicht mit Sicherheit zu deuten.

So viel steht aber fest, dasz es schwarze Beine hat und des-

halb musz ich strenge Kritik üben auf die Koleopterologen

in dessen Sammlungen unter diesem Namen rotbeinige Stücke

stehen. Zu meiner groszen Verwunderung gehören dazu auch

VON HEYDEN und STIERLIN, wenn nicht nachträglich in

diesen Sammlungen Verwechselungen durch Unbefugten statt-

gefunden haben. So stehen in der Sammlung VON HEYDEN

(D.E.M.) unter suôstriatus das schon genannte rotbeinige

Stück. Kat. clavipes 4 und auszerdem 2 gg die zweifelsohne

zu siomachosus GYLL. gehören, leicht kenntlich an den für

diese Art sehr eigentümlichen Fühler und an der geringen

Grösze; 2 QQ in derselben Sammlung gehören zu lugdu-

nensis BOH. forma typica.

In der Sammlung STIERLIN finden wir unter substriatus

erstens das schon obengenannte rotbeinige Stück Kat. clavz-

pes 6. und weiter 2 /ugdunensis forma typica, I etwas ab-

weichendes Exemplar g' von /ugdunensis BOH. Kat lugdunensis

32, das wohl ein Uebergang zu clavipes BONSD. ist, aber immer-

hin rotbeinig. Weiter steht bei STIERLIN unter sudstrzatus

noch ein Exemplar von sanguznzpes BOH. mit kurzen aber

noch kegelförmigen Funiculus-Gl. 4—7 (var. Sterling mihi) !).

In Coll. DRESCHER (Mus. Amsterdam) finde ich unter dem

Namen suóstriatus ein von HUBENTHAL bestimmtes 9 Fund-

ort Süd-Vogesen das aber noch deutlich braunrote Beine

hat, Es ist ein altes Stück, als es frisch war hat es wohl

rote Beine gehabt. Die Fühlergruben sind lang, sonst ist es

von einem normalen Weibchen von fuscipes OL. nicht zu

unterscheiden (Kat. suéstrzatus 7).

In coll. v. D. Hoop (Mus. Amsterdam) befinden sich unter

dem Namen suôstriatus 2 JJ und 2 QQ die alle rote Beine

haben. Kat. sudsiriatus No. 3 (Fundort Elzas) ist ein sehr

groszes mit fein und regelmaszig gestreiftes Analsternit,

1) Der Name Stierlini muss in „sZierlinianus” umgeändert werden,

indem GEMMINGER schon einen Otiorrhynchus unter dem Namen S#er/ini

beschrieben hat (Artengruppe Fondajenus REITT.).

230 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER AGEN

ganz wie niger F. Nach der Sculptur der Oberseite muszte

es dann zu der ab. rugipennis BOH. gehören aber am Apex

der Fliigeldecken erreichen der erste und zweite Streifen

vereinigt das Ende. Auch die Funiculus Gl. 3—7 sind ab-

weichend gebaut, sie sind zwar noch etwas langer als breit

aber werden nach der Keule zu allmählich breiter. Viel-

leicht liegt hier eine Hybride oder ein Uebergang zwischen

niger F. und fuscipes OL. vor: von denen wir später noch

mehr Beispielen begegnen werden. Das Q Kat. sudstrzatus 5

(Fundort Elzas) gehört wohl mit Sicherheit bei oben be-

schriebenem gd.

Das zweite g' (Kat. substriatus 4) haben wir oben schon

unter c/avipes BONSD. erwähnt.

Das 9 Kat. substriatus 6 (Fundort Gallia) kann ganz gut

bei clavipes BONSD. gehören, aber keinenfalls bei sudstrzatus.

Es bleiben nur drei Exemplare übrig, die tatsächlich

schwarze Beine haben, und zwar das schon behandelte Stiick

Kat. /ugdunensis 56 und weiter:

in der Sammlung STIERLIN (D.E.M.) g Fundort Jura Kat.

substriatus 1. Lange Fihlergruben mit einer Querfalte, Anal-

sternit mit derselben Sculptur als ich für c/avipes BONSD.

angenommen habe, Fliigeldecken ohne Spur von weiszen

Fleckchen. Bauch abstehend behaart aber die Behaarung

nicht besonders lang;

in der Sammlung EVERTS (Mus. Amsterdam) 9 Fundort

Schwarzwald (KLYNSTRA) Kat. substriatus 2. Kurze Fühler-

gruben, Funiculus GL. 3—7 viel länger als breit und dünn.

Die Gelenkgruben der Vorderhüften sind vom Vorderrand

des Prosternums wenig entfernt. Dieses Stück kann gerade

so gut ein schwarzbeiniger fuscipes OL., wie ein schwarzbei-

niger clavipes BONSD. sein. Nach dem Fundort neige ich zu der

Annahme dasz es zu fuscipes OL. a. bavaricus REITT. gehört.

Ot. var. subglaber REITT.

Die beiden Typen befinden sich in der Sammlung LEON-

HARD (D.E.M.) und sind in meinem Katalog am Schlusz

der Abteilung sanguinipes BOH. aufgenommen. Das 5 hat

das Analsternit gerade so sculptiert als die von mir als

clavipes BONSD. typicus betrachtete Form, die Fühlergruben

sind kurz, die Funiculusgl. 4—7 kugelig, die Gelenkgruben

UND STEN ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S.W. 231

der Vorderhiiften sind vom Vorderrand des Prost. wenig

entfernt und die Fliigeldecken deutlich gestreift. Das 9 hat

kurze Fiihlergruben, kugelige Funiculusgl. 4—7 aber die

Gelenkgruben der Vorderhiiften sind vom Vorderrand so

weit entfernt wie beim typischen grzseopunctatus BOH., die

Flügeldecken sind wie beim g' gestreift. Fundort ,, Uriage”?

(in der Nahe von Grenoble). Diese Varietàt oder Form

deutet auf die enge Verwantschaft, die zwischen /ugdunensts-

clavipes einerseits und fuscipes-sanguinipes anderseits besteht.

Wir werden später noch darauf zurückkommen. Vorläufig

möchte ich aber REITTER’S Reihenfolge innehalten.

O. niger F. und Varietäten.

Untersucht wurden aus den verschiedenen Sammlungen

rund 400 Exemplaren, wovon 168 separat katalogisiert sind,

während noch ungefähr 56 Exemplaren unter der Rubrik ,,0.

niger F. var. rugipennis und weitere Aberrationes’’ im Katalog

besonders erwähnt werden. Man gewinnt den Eindruck, dasz

diese Art viel enger spezialisiert ist als die früher behan-

delten Formen. Der Rüssel ist fast immer kürzer und breiter

als bei den bisher behandelten Arten, besonders bei den

QQ PD, hat regelmaszig einen feinen Mittelkiel, neben diesen

Kiel deutlich aber nicht tief eingedrückt. Die Stirn hinter

dem Rüssel deutlich vertieft und auffallend lang anliegend

behaart, oft setzt sich die Vertiefung dem Vorderrand der

Augen entlangt fort so dasz man den Eindruck bekommt

als setzten die Fühlergruben, die sehr oft einigermaszen

nach dem Oberrand der Augen gerichtet sind, sich so weit

fort dasz sie sich in der Mitte der Stirn vereinigen. Eine

punktförmige Stirngrube ist fast immer vorhanden. Die

Glieder des Funiculus 3—7 sind fast immer lang und dünn.

Eigentümlich genug sind aber bei kleineren Individuen diese

Funiculusglieder oft verkürzt, sodasz man veranlaszt werden

könnte verkürzte Funiculusgl. 3—7 als ein Merkmal der

var. montanus BOH. (angustatus STRL.) anzugeben.

Dies trifft aber nicht immer zu, so haben zum Beispiel

von 2I sehr kleinen Stücken aus dem Tatragebirge in meiner

Sammlung 11 verkürzte und Io lange Glieder, von den 11

1) Nur bei 5 do und 5 99 fand ich den Rüssel von gleichen Abmes-

sungen wie bei /ugdunensis BOH., fuscipes OL. und verwandten Formen.

232 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 47=%

Stücken haben 2 alle Gl. 3—7 kugelig oder nahezu kugelig 1),

bei ı sind nur die Gl. 4—6 kugelig. und bei 1 nur das

6° Glied. Bei den Exemplaren von normaler Grösze fand

ich 15 gig und 27 QQ mit verkürzten aber immer noch

länger als breiten und dünnen Funiculusgl. 3—7,4 JZ und

2 QQ mit langen aber dicken Funiculusgl. und 2 QQ mit

volkommen kugeligen Funiculusgl. 3—7. Die Fühlergruben

sind fast immer lang, nach den Augen zu flach und nach

dem Oberrand der Augen verbreitert (wie ob die Grube

einen Ast nach dort entsendet). In wenigen Fallen (13 gdo

und ro 99) sind die Fühlergruben durch eine Querfalte ge-

teilt. 8 Jd und 13 QQ haben verkürzte Fühlergruben. Die

Vorderhüften stehen gewönlich dem Vorderrand des Proster-

nums nahe (wie fuscipes OL.), ausgenommen bei 13 Jd und

24 QQ wo sie etwas weiter vom Vorderrand stehen und bei

3 dd und 17 QQ9 wo sie gerade so weit vom Vorderrand

des Prosternums gestellt sind wie bei grzscopunctatus BOH.

typicus. Dieses Merkmal muss also schon mit Vorsicht ge-

braucht werden. Der Halsschild ist langer als breit, an den

Seiten ziemlich gleichmaszig gerundet, die Sculptur des

Pronotums besteht aus eigentiimlichen unregelmàszig gebil-

deten kleinen Kornern, die wie platt geschlagen aussehen

und meistens eine konkave und eine konvexe Seite haben,

die beide schlängelnd verlaufen. Die Körner sind mehr

oder weniger dicht gestellt, können sogar auch einiger-

maszen zusammenflieszen und tragen in der konkaven Bucht

einen Punkt mit feinem graugelbes Härchen, während die

Zwischenräume fein punktiert und behaart sind; an den

Seiten ist die Behaarung etwas länger und dichter. Bei den

früher behandelten Formen sind Form und Sculptur des

Halsschildes viel variabeler.

Die Sculptur der Flügeldecken ist weniger einförmig. Die

Grundlage bilden grobe Punktreihen auf einer fein gerun-

zelten Flache. Die groben Punkte sind bei typischen Stücke

viel gröszer als bei irgend einer der Verwandten aus den-

selben Rotten mit Ausnahme von séricticollis FAIRM. Nun

1) Es sind wohl solche Exemplare mit abnormalem Apex gewesen die

von E. Voss als fuscipes OL. f.n. Heynei beschrieben sind (Deutsche

Ent. Zeitschr. 1919 S. 405/06).

UND 57FN ROTTE (IM SINNE REITTER'S) U.S. W. 233

können aber die Runzeln gröber werden und sogar die

Grösze der Punkte so einschränken dasz die typische Sculptur

verloren geht (a. rug¢pennzs BOH.). Auch können die Punkte

kleiner und dichter gestellt sein und die Runzeln mehr

körnerartig (v. coecus GERM. mit stark bauchigen Weibchen

zu denen grosze aber schmälere Männchen mit ähnlicher

Sculptur gehören). Die genannten Varietäten sind aber durch

alle möglichen Uebergänge mit der typischen Form ver-

bunden.

Am Apex der Flügeldecken ist nach REITTER nur der

erste Streifen vertieft und erreicht einsam den Hinterrand.

Dieses, REITTER’s vornehmstes, Merkmal!) gilt aber wie

wir später erfahren werden nicht nur für zzger F. und ist

auch bei dieser Art nicht konstant. In zahlreichen Fällen

ist die Vertiefung am Apex nämlich so sehr verbreitert,

dasz sie sich auch am Ende der zweiten Punktreihe befindet;

diese ist aber daselbst meistens schon so sehr verwischt

dasz man bei genauer Betrachtung noch gut warnehmen

kann dasz eine Vereinigung tatsächlich nicht stattfindet.

Bei 4 dd und 16 QQ fand ich aber den zweiten Streifen

am Apex mit dem Ersten vereinigt ganz wie bei fusczpes

OL. u.a. Zwischen dieser Extreme und der typischen Sculptur

gibt es alle möglichen Uebergänge die das Bild sehr ver-

wirren. Erwähnung verdient, dasz bei fast allen Stücken aus

dem Tatragebirge, die ich sah, die Sculptur am Apex nicht

typisch ist. Bei 3 Stücken ist der Apex an der einen Seite

normal und an der anderen Seite abnormal. Bei vielen

Stücken aus Schlesien, dem Riesengebirge und dem Tatra

sind die Flügeldecken der Naht entlang rinnenförmig ein-

gedrückt. (Katalog wiger F. zwischen 67 und 68, zwischen

68 und 69, 73, 74, 75, 76, 161, und 168.) In den Punkten

auf den Fliigeldecken befinden sich Fleckchen von weiszen

Harchen, die bei alteren Exemplaren mehr oder weniger abge-

rieben sind und schieszlich völlig verschwinden können, die

sogen. var. villosopunctatus bezieht sich auf ganz frischen

Stiicken und hat keine selbstandige Berechtigkeit. Bei ganz

1) E. Voss Deutsche Ent. Zeitschr. 1919 S, 406 deutet REITTER’s

Merkmal in einer Weise die m.E. viel schwieriger zu verstehen ist als

REITTER's klare Beschreibung.

234 DRD. Li UYTTENBOOGAART DIE ARTEN DERG 4T™

frischen Stiicken ist auf den Zwischenraumen noch eine

hauchartige gelbgraue Behaarung vorhanden, die aber bald

abgerieben ist und am Apex und längs den Seiten noch

am langsten bestehen bleibt.

Beim 4 ist das Analsternit fein und regelmaszig gestreift,

etwas stärker und regelmäsziger als bei fuscipes OL. Die

Oberflache des Sternits ist immer nach vorne geneigt, in

vielen Fallen auch nach hinten, sodasz dann die ganze

Oberflache etwas convex ist. Bei 4 Stiicken fand ich das

Analsternit am Hinterrand mehr weniger eingedrückt, während

bei 3 die Streifen in der Mitte etwas auseinander weichen

(Katalog nzger F. No. 55, 56, 158). In der Sammlung von

HEYDEN befindet sich unter dem Namen var. coecus GERM.

ein 4 dessen Analsternit genau so gestreift und eingedriickt

ist als ich für c/avipes BONSD. als typisch angenommen

habe. Der Apex der Flügeldecken ist aber wie bei zzger F.

typicus geformt, die Fühlergruben sind lang und die Vorder-

hüften ziemlich weit vom Vorderrand des Prosternums

entfernt (Fundort Gallia bor.) Die Punktreihen der Flügel-

decken und die Runzelung der Zwischenräumen wie bei

coecus GERM. Ich halte dieses Stück fur einen abnormal sculp-

tierten clavipes BONSD.

Wiewohl O. niger F. ein sehr groszes Verbreitungsgebiet

hat, nämlich ganz Mitteleuropa einschlieszlich die Gebirge

Italiens, neigt sie wenig zur Bildung von Lokalrassen; mit

der Höhe des Wohnorts nimmt aber fast immer die Grösze

ab und so entsteht die var. montanus BOH. (angusiatus STRL.

alpinus STRL.) Neben dieser kleinen Form kommt in einigen

Gebirgsgegenden die entgegengestellte grosze plumpe Form

coecus GERM. vor (Ich sah Exemplare dieser Form aus den

Karintischen und Walliser Alpen und aus den Karawanken).

In der Sammlung LETZNER stehen 54 Stücke der var.

montanus BOH. mit Fundortzettel „Schlesien’. Ich vermute,

dasz diese alle aus dem Riesengebirge stammen. Besondere

Erwähnung verdienen noch folgende Exemplaren: In der

Sammlung STIERLIN (D.E.M.) ein 9 aus Transsylvanién

(Kat. ziger F. No. 99) sehr schmal, im Habitus einem œ

gleich, mit abnormalem Apex der Flügeldecken. Der zweite

Zwischenraum ist dort nämlich beiderseits stark kielförmig

UND 57% ROTTE (IM SINNE REITTER'S) U.S.W: 235

erhoht, verbreitert und biegt sich nach aussen, wodurch

einen eingedriickten elliptischen Raum eingeschlossen wird,

in welchem der Naht versenkt liegt. Die Fiihler sind auszer-

ordentlich lang und dünn, übrigens wie ein normaler uzger F.

sculptiert und behaart.

In der Sammlung Mac GILLAVRY (Mus. Leiden) ein 9 aus

Wengen Helvetia von Dr. EVERTS als fuscipes OL. bestimmt.

Am Apex erreicht aber der erste Streifen einsam vertieft

den Hintenrand, wiewohl der zweite sich am Ende nach

innen biegt aber erlischt bevor der erste erreicht ist. Die

Punktgruben der Flügeldecken sind zwar etwas seichter als

beim typischen zzger F., aber doch ganz anders als bei fus-

cipes OL., auch sind die Vorderhüften weiter vom Vorder-

rand des Prosternums entfernt. Die Funiculus-Glieder 4—7

sind nur etwas länger als breit, die Fühlergruben wie beim

typischen zzger F.

In derselben Sammlung ein © aus Kandersteg Helvetia

(Kat. wiger No. 119), gleichfalls von Dr. EVERTS als fuscipes

OL. bestimmt. Die Fühlergruben sind aber deutlich lang

und ziemlich tief, die Funiculusgl. 4—7 nur etwas länger als

breit, am Apex der Flügeldecken erreicht der erste Streifen

einsam vertieft den Hinterrand. Die Punktgruben sind noch

etwas seichter als bei No. 118, die Vorderhüften sind vom

Hinterrand des Prosternums fast so weit entfernt als bei

griseopunctatus BOH. typicus. Wegen der deutlichen feinen

Runzelung der Flügeldecken auf den Zwischenräumen und

zwischen den Punktgruben gehören 118 und 119 wohl zur

ab. zugipennis BOH.

In meiner Sammlung steht ein © aus Bici (Kat. niger

No. 146) von STIERLIN als fagz GYLLH. bestimmt, das aber

wegen der Bildung des Apex und der Sculptur der Flügel-

decken und auch wegen des kurzen und breiten Riissels

unzweifelhaft zu zzger F. gehört. Die Fühlergruben sind

lang aber durch eine Querfalte geteilt, die Funiculusgl. 4—7

lang und diinn, die Vorderhiiften sind vom Vorderrand des

stark gefalteten Prosternums nur wenig entfernt.

Im der Sammlung STIERLIN (D.E.M.) befinden sich ae

einzigen Exemplare aus Italien, die ich gesehen habe, sie

werden von STIERLIN als var. rugipennis BOH. gedeutet,

236 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 4TEN

haben tatsachlich die Punktgruben der Fliigeldecken weniger

stark entwickelt, aber die runzelige Sculptur dazwischen ist

wenig auffallend. Das eigentiimlichste aber an allen drei

Stücken (zwei haben keinen Fundortzettel aber gehören zwei-

fellos mit dem ersten gezettelten Stück ,,Italia” zusammen)

sind die Funiculusglieder 4—6 die nahezu kugelig sind.

‚Apex, Fühlergruben und Analsternit der 2 g wie bei ziger

F. typicus. In derselben Sammlung befinden sich 6 g'g' unter

dem Namen var. alpinus STRL. Diese sind sehr klein und

schmal, die Punktgruben gut entwickelt, bei einem Exemplar

gar so stark, dasz die Zwischenräume linienartig verschmälert

sind, die Funiculusgl. 3—7 sind bei einigen Exemplaren

nahezu kugelig, bei anderen wieder dünn und schlank, auch

die Fühlergruben sind nicht bei allen 6 Exemplaren gleich-

förmig, bei 3 Stücken sind sie mehr oder weniger verkürzt.

Bei 1 Exemplar erreichen: der 1° und 2° Streifenvder FP ligel-

decken vereinigt vertieft den Hinterrand, bei den 5 anderen

ist der Apex normal.

In der Sammlung LEONHARD (D.E.M.) befinden sich unter

dem Namen zzger F. 2 fg‘ und 1 9 und unter dem Namen

var. montanus BOH. 2 gg die alle zweifellos zu fuscipes OL.

gehören. Bei 3 dieser oo ist das Analsternit am Hinterrand

etwas eingedriickt und weichen die feinen Streifen etwas

auseinander. Die Fiihlergruben sind kurz und von groben

Punktreihen auf den Flügeldecken ist nichts zu spüren,

wahrend am Apex der erste und zweite Streifen sich ver-

einigen.

In der Sammlung KRAATZ (D.E.M.) befinden sich unter

dem Namen var. montanus BOH. 20 Exemplare aus dem

Schwarzwald (wovon 18 QQ!) die gewisz nicht zu dieser

Varietät gehören, weil sie von normaler Grösze sind, sondern

wegen der flachen und mehr runzeligen Sculptur der Flugel-

decken nach var. zugzpenn:s BOH. neigen.

In der Sammlung LEONHARD (D.E.M.) findet sich noch

ein 9 (Fundort Oberhasle) unter dem Namen O. niger F.

var. fuscipennis REITZE. Dieser Name wird wohl in litte-

ris sein weil ich die Beschreibung nirgendwo habe auftreiben

können. Das Exemplar hat auszerordentlich grosze Punkt-

gruben auf den Flügeldecken. Am Apex hat der 2'° Streifen

UND STE ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 237

Neigung sich mit dem Ersten zu vereinigen. Der Halsschild

ist sehr lang und schmal mit nahezu parallelen Seiten. Die

Funiculus-Glieder 3—7 lang und diinn, die Fiihlergruben

wie bei »2ger F. typicus.

In REITTER’S Reihenfolge fiige ich hier ein:

O. hungaricus GERM, der sich, wiewohl die Bekleidung

der von /ugdunensis BOH. tvpicus äusserst ähnlich ist, durch

ihren algemeinen Habitus ganz natürlich an grzseopunctatus

BOH. anschlieszt. Bei beiden Arten sind nämlich die 4

verhältnismäszig breiter, die QQ verhältnismäszig schmaler

als bei /ugdunensis, wodurch der oberflächliche Unterschied

zwischen den Geschlechtern weniger augenfällig ist als bei

letztgenannter Art.

Bei kungaricus GERM. und griseopunctatus BOH. sind die

Schultern bei den QQ weniger breit d.h. gleichmäsziger ge-

rundet, dasselbe gilt für die Seiten der Flügeldecken, die

bei den QQ von Zugdunensis BOH. (und Verwandten) mehr

bauchig sind.

Die Art scheint ziemlich selten zu sein. In den oben-

genannten Sammlungen befinden sich zusammen nur 27

Stücke. Weiter sandte Herr EMMERICH REITTER mir noch

35 Exemplare zur Nachsicht, alle mit dem Fundortzettel

„Budapest’’ Von den 27 genannten Stücken tragen 14 einen

Fundortzettel mit ,,Hungaria”, 10 mit ,, Budapest”, 1 mit

„Iranssylvania” 1 mit „Austria’’ und ein Stück hat keinen

Fundortzettel. Das Verbreitungsgebiet scheint also sehr

beschränkt zu sein. Alle als kungaricus GERM. gedeuteten

Exemplare aus Deutschland und die meisten aus Oesterreich,

die ich sah, waren falsch bestimmt und gehörten entweder

zu lugdunensts BOH. oder zu fuscipes OL.

Bei hungaricus GERM. ist die Sculptur des Rüssels und

des Haisschildes genau so variabel wie bei /ugdunensis und

Verwandten. Wie bei letzgenanntem Formenkreis sind die

Augen ziemlich flach, wenig aus der Kopfwòlbung hervor-

ragend, während bei dem Formenkreis des grzseopunctatus

Bou. die Augen kleiner, runder sind und aus der Kopfwolbung

auffallend hervorragen. Auch was dem Analsternit des J'

anbelangt nimmt Aungarzcus GERM. eine Mittelstellung ein

238 DR. D..L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER Agen

denn die Streifung ähnelt die des & von griseopunctatus

BoH. aber am Hinterrand ist das Sternit mindestens so stark

wie bei clavipes BONSD., bisweilen genau so stark wie bei

lugdunensis BOH. typicus eingedriickt. Dieses Merkmal scheint

an STIERLIN entgangen zu sein denn weder in seiner ,,Revi-

sion der europàischen Otiorrhynchus-Arten” (Berliner Ento-

mologische Zeitschrift 1861) noch in seiner Bestimmungs-

tabelle (Mitteilungen der Schweizerischen Ent. Ges. 1883)

wird es erwahnt. Uebrigens stellt STIERLIN ganz richtig

hungaricus GERM. in die Nahe von grzseopunctatus BOH. und

zitiert in dieser Beziehung auch SCHÖNHERR. Wie EDM.

REITTER dazu gekommen ist um den Meinungen dieser

Autoren zuwieder und bestimmt ohne GERMAR’S typen gesehen

zu haben kungarzcus GERM. mit /ugdunensis BOH. zu identi-

fizieren ist mir ein Rätsel geblieben.

Die Vorderhiiften sind bei kungarzicus GERM. fast immer

so gestellt wie bei erzseopunctatus BOH. typicus d.h. sie sind

weit vom Vorderrand des Prosternums entfernt, die Entfernung

zwischen der Hüfte und der Marginallinie ist bedeutend

gröszer als die zwischen Marginallinie und Vorderrand. Die

Fühlergruben machen bei der Mehrzahl der untersuchten

Exemplare den Eindruck kurz zu sein, aber bei näherer

Betrachtung kam ich zu dem Ergebnis, dasz meistens eine

Querfalte die Grube teilt, dasz also hinter dieser Falte bis

zum Auge die Seite des Rüssels wenn auch sehr wenig doch

noch etwas eingedrückt ist. In nicht wenigen Fällen kommt

eine ununterbrochene lange Fühlergrube vor.

Die Funiculusgl. 3—7 sind immer viel länger als breit

und gewöhnlich sehr dünn, doch kommen auch Stücke mit

etwas dickeren Fühlern vor.

Die Farbe der Beine spielt etwas ins bräunliche, die

Kniee und oft die Basalhälfte der Schenkel braun bis

schwarz. Auch die anderen genannten Merkmalen sind wieder

nicht ganz konstant wie aus unterstehenden Zahlenverhält-

nissen ersichtlich ist.

Vorderhüften weit vom Vorderrand entfernt: %% 84.7 °/o,

9 84.7 ‘Jo

Vorderhüften etwas weniger weit vom Vorderrand entfernt:

TT 15-3 Vo PP 15-3 "o-

UND 57FN ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 239

Analsternit des am Hinterrand seicht eingedriickt: 27.3 9/,

» » dt kräftig eingedrückt: 72.7 °/o-

» » ot abweichend gestreift: 7.7 °/).

Fühlergruben mit Querfalte: gg 57 °/, 22 50%,

i lang: oo 35.7 Sh: PQ 21.4 Pra

» kurzes cioe 7:519/piiQ ae 816.

Abweichend gestreiftes Analsternit haben folgende unter-

suchte gd:

Sammlung Mac GILLAVRY (Mus. Leiden) 9 Budapest

(MOCZARSKY). Die Streifen sind in der Mitte vor dem kraf-

tigen Eindruck viel breiter als an den Seiten, die schmalen

linienformigen Zwischenräume sind aber in der Mitte kaum

gröber als an den Seiten (Kat. Aungaricus 2).

Sammlung EMM. REITTER (jetzt in meiner Sammlung)

d Budapest (GAMMEL). Die Sculptur des Analsternits wie

beim vorigen Stiick aber die Zwischenraume in der Mitte

deutlich gröber als an den Seiten. (Kat. Aungaricus 9).

Sammlung v. D. Hoop (Mus. Amsterdam) & Hungaria

(SEQUENS) Zwischenräume der Streifen in der Mitte des

Analsternits noch etwas grober als beim vorigen. Die Sculptur

nähert sich also die des Analsternits der von mir als clavzpes

BONSD. betrachteten gg (Kat. Aungaricus 17).

In meiner Sammlung 5 Hungaria (STAUDINGER). Die

Zwischenräume der Streifen in der Mitte des Analsternits

nicht nur gröber sondern auch merklich mehr verkürzt als

bei typischen Stücken. Die Kielchen aber bleiben immerhin

viel feiner als bei /ugdunensis BOH. typicus (Kat. hunga-

ricus 27).

O. nigerrimus SOL. ist wohl nur, wie auch EDM. REITTER

behauptet (Wiener Ent. Zeit. XXXII 1913 S. 51), eine schwarz-

beinige Form oder Rasse des grzseopunctatus BOH. Solari’s

vornehmstes Merkmal nl. „Glied 4—7 des Funiculus kaum

länger als breit’’ ist eben so wenig konstant wie beigrzseo-

punctatus BOH. das Merkmal: „Glied 3—7 des Funiculus

viel länger als breit”.

Diese Form scheint selten zu sein. Vom Stammform sah

ich nur 4 Ex., 2 JG und 2 QQ, in der Sammlung LEON-

HARD (D. E. M.). In derselben Sammlung befinden sich 15

Ex. der var. judicariensis DAN. während ich von derselben

240 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 47°"

var. I g und I ® besitze. Die als var. judicariensis ge-

deuteten Stucke weisen in der Sculptur des Pronotums alle

mögliche Verschiedenheiten an von + glatt mit feiner

Punktierung, über fein gekörnelt mit feiner Punktierung

dazwischen bis gekörnelt fast ohne Punktierung wie bei der

Stammform. M.E. hat die var. also keine Berechtigung zu

irgend welchem selbstandigen wissenschaftlichen Status.

Wie griseopunctatus BOH. hat nigerrimus SOL. lange ziem-

lich tiefe Fiihlergruben !), aber es gibt Ausnahmen, zum

Beispiel das Exemplar Kat. zigerrimus No. 8., dessen Fühler-

gruben durch eine Querfalte geteilt sind, die hintere Halfte

ist so flach, dasz sie kaum als Fortsetzung der Grube be-

trachtet werden kann. Die Exemplare Kat. zzgerrimus No. 10,

14, 16 und 17 haben zwar lange aber flache Fiihlergruben.

Im ganzen sah ich nur 21 Exemplare, wovon 19 in der

Sammlung LEONHARD (D. E.M.) und zwei in meiner Samm-

lung. Erwähnung verdient, dasz bei 5 Exemplaren (Kat.

nigerrimus No. 3, 5, 8, 13 und 19) der zweite Streifen

der Flügeldecken sich am Apex nicht vertieft mit dem

Ersten vereinigt, sondern am Ende verwischt erscheint wo-

durch der Apex einigermaszen aussieht wie bei zzger F.

typicus. Diese Erscheinung gewinnt an Bedeutung in Anbe-

tracht dessen was wir bei der nächst zu beschreibenden

Form wahrnehmen werden. Bei 7 Exemplaren (Kat. zzger-

rimus No. 2, 3, 5, 12, 13, 15, 18) sind die Funiculusglieder

3—7 merklich länger als breit, bei den anderen kaum länger

als breit. Das Exemplar Kat. migerrimus No. 1, ist ein sehr

breites g, dasz ein 9 vortäuschen wurde wenn nicht das

Analsternit deutlich fein und regelmäszig gestreift ware.

Bier tuselichrein:

O. insubricus REITZE i.].?) Unter diesem Namen stehen

1) Irrtümlicherweise habe ich in T. v. E., dl. 74, p. 197, griseopunc-

Zalus bei Arten mit kurzen Fühlergruben eingeteilt, es kommen zwar

solche Exemplare vor (zufälligerweise haben von meinen 4 Stücken der

Stammform, 3 verkürzte Fühlergruben) aber später habe ich erfahren

dasz lange tiefe Fühlergruben die Regel bilden.

2) Dieser gusubricus ist ein ganz anderes Tier als O. insubricus CHRIST.

das von REITTER als syn. mit /anuginosus BOH. betrachtet wird. In

WINKLER’s Katalog kommt der Name #nsubricus CHRIST. nicht mehr vor.

Möchte man dennoch diesen Namen als vergeben betrachten dann nenne

ich obengenannte var. Recfzec UYTTENB.

UND 57FN ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S.W. 241

in der Sammlung LEONHARD (D.E.M.) 7 Exemplare als Va-

rietät zu grzseopunctatus BOH., die ein höchst eigentiimliches

Merkmal aufweisen. Bei 5 Exemplaren ist namlich der Apex

der Fliigeldecken genau wie bei zzger F. typicus gebildet,

diemlersteiStreifemierreicht nämliechernsam'ver-

tieft den Hinterrand. Bei I Exemplar verbindet sich

der zweite Streifen noch mit dem ersten aber sehr verwischt

und nicht vertieft, bei 1 Exemplar ist der Apex gebildet

wie bei typischen Stücken von /ugdunensis, griseopunctatus,

fuscipes u.s.w.

Merkwürdigerweise steht in der Sammlung LEONHARD

(D.E.M.) unter dem Namen ziger F. ein 9 (Kat. nzger No. 85)

das genau so sculptiert, behaart und beschuppt ist wie z252-

bricus und dessen Apex der Flügeldecken ungefähr so ge-

bildet ist wie bei zuiger F. (Wahrscheinlich ist es deshalb

von einem oberflächlichen Entomologen unter zzger gesteckt).

Auch wegen der Stellung der Vorderhüften gehört dieses

Stück in der Nähe von grzseopunctatus und ich zögere des-

halb nicht es als zuswÖricus REITZE zu deuten. Der Fundort-

zettel ist schlecht leserlich der Name sieht aus wie „Hochabir”

einen Ort der mir unbekannt ist. Alle übrigen Exemplare

sind vom Simplon, nur ein 9 dass ich in der alten Samm-

lung Natura Artis Magistra (Mus. Amsterdam) fand (Kat.

znsubricus No. 8) hat keinen Fundortzettel. Es stimmt aber

fast genau mit typischen QQ aus der Sammlung LEONHARD

(Zum Beispiel Kat. zzsuéricus No. 1), nur das am Apex der

Flügeldecken der erste Streifen zwar einsam den Hinter-

rand erreicht, aber die Vertiefung ist dort etwas verbreitert,

weil der zweite Zwischenraum dort kielförmig erhöht ist und

nach auszen weicht. Dieses Exemplar wiewohl schön metal-

lisch beschuppt und dicht behaart, war nota bene als fzs-

cipes O. bestimmt.

Ich werde jetzt diese schone und merkwiirdige Form aus-

führlich beschreiben:

O. var. insubricus REITZE (oder Reztzez mihi). Allgemeiner

Habitus wie grzseopunctatus BOH., so grosz wie die Stamm-

form, das g' schmaler und etwas gewölbter als das 9,

der Unterschied aber nicht so grosz wie bei /ugdunensis,

fuscipes und niger.

242 DRED. LE. MUTTENBOOGAART,TDIETARDENTDERFATT

Ein d' (Kat. zusubricus No. 4) hat den Habitus eines ©.

Der ganze Korper einschlieszlich den Riissel dicht weiszgrau

behaart mit vielen eingestreuten Fleckchen aus weiszen mehr

oder weniger metallglänzenden Schuppenhärchen auf Hals-

schild und Flügeldecken. Sculptur veranderlich, der Rüssel

immer in der Mitte glanzend gekielt, der Kiel aber breit und

flach oder schmal und höher, der Rüssel beiderseits in der

Länge eingedrückt, die Seiten wieder kräftig kielig erhöht. Die

Fühlergruben immer lang, mehr oder weniger vertieft, bei

einem Exemplar (Kat. zzsubricus 2) mit einer Querfalte.

Augen klein, rund, deutlich aus der Kopfwölbung hervor-

tretend. Pronotum fein aber deutlich gekörnt, mit oder ohne

feine Punktur zwischen den Körnern.

Punktgruben auf den Flügeldecken grosz (einigermaszen

wie bei zzger F!) die Zwischenräume mit vielen kleinen

glänzenden Tuberkeln. Eine Ausnahme macht nur das

Amsterdamer Exemplar (Kat. zusubricus 8) wo die Sculptur

viel weniger rauh ist, die Punktgruben schmäler und seichter.

Apex der Flügeldecken wie bei xzger F. gebildet oder

annäherend so (Ausnahme No. 7, dessen Sculptur auch

weniger rauh ist und also wahrscheinlich ein typischer

griseopunctatus BOH. ist.)

Die Stellung der Vorderhüften wie bei grzseopunctatus

BOH. typicus (bei No. 8 sind die Vorderhüften etwas weniger

weit vom Vorderrand des Prosternums entfernt, aber doch

immerhin erheblich weiter als bei fuscipes OL. typicus.)

Funiculusgl. 3—7 im Allgemeinen merklich länger als

breit und dünn aber immer etwas dicker als beim typischen

griseopunctatus, nur bei No. 8 sind die Glieder 4—6 verkürzt

und nur etwas länger als breit. Beim © ist das Analsternit

kräftig aber fein und regelmäszig gestreift. Bei einem Ex.

(Kat. insubricus No. 2) sind die Zwischenräume der Streifen

in der Mitte des Sternits etwas gröber und weichen dort

ein wenig auseinander während am Hinterrand ein sehr

seichter Eindruck bemerkbar ist.

Durch die grosze Freundlichkeit des Dr. WALTER HORN

habe ich von dieser Varietät ein Stück für meine Sammlung

behalten dürfen.

UND 5TEN ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 243

O. griseopunctatus BOH.

Die Stammform war in den mir zu Verfiigung gestellten

Sammlungen nur schwach vertreten. Unter diesem Namen

standen 57 Exemplare, von denen 2 (Kat. griseopunctatus

No. 17 und 23) Fundort Tirol m.E. zu martinensis CL. Mür-

LER gehören und 2 (Kat. id. No. 31 und 32) Fundort Cam-

polaro Adamello, Uebergänge zu dieser Form oder Art dar-

stellen. In der Sammlung v. D. Hoop (Mus. Amsterdam)

befinden sich 3 Exemplare unter dem Namen var. clavipes

BoH , die zweifelsohne ganz frische Stücke der Stammform

sind. Von dieser Stammform sah ich also zusammen 56 Exem-

plare, die zuerst auf den vornehmsten von EDM. REITTER

aufgestellten Merkmalen gepriift wurden: Allererst also die

Stellung der Gelenkgruben der Vorderhiiften wobei folgende

Zahlenverhaltnisse gefunden wurden:

Gelenkgruben weiter von der Marginallinie entfernt als diese

vom Vorderrand des Prosternums: gdo 54.2 °/,, QQ 87.1 ‘/..

Eigentiimlich genug ist also dieses Merkmal bei den Mann-

chen ganz unbrauchbar, was in der Hauptsache darauf beruht

dasz zwar die Gelenkgruben vom Vorderrand weit entfernt

sind aber die Marginallinie diese Entfernung in zwei glei-

chen Teilen schneidet, hierdurch bekommt man auszerdem

den Eindruck, dasz die Gelenkgruben etwas weniger weit

vom Vorderrand entfernt sind. Das Merkmal hatte also in

folgendem Gegensatz aufgestellt werden sollen *):

2” Die Gelenkgruben der Vorderhüften ziemlich weit vom

Vorderrand des Prosternums entfernt.

2’ Die Gelenkgruben der Vorderhüften sind dem Vorderrand

des Prosternums dicht genähert.

Auch so ist es nicht ganz konstant, aber doch ungefähr.

Ich konstatierte folgende Ausnahmen:

Sammlung KüNEMANN (D.E.M.) g Col. d’Olen (Kat. grzseop.

No. 10). Die Gelenkgruben sind dem Vorderrand des Prost.

genähert wie bei fuscipes OL. typicus.

Dieses Ex. hat auch das Analsternit abnormal sculptiert

denn die Streifen weichen in der Mitte etwas auseinander

wie bei hungaricus GERM. aber ohne Eindruck am Hinterrand.

1) Wiener Ent. Zeit. XXXII, 1913, pag. 51, 53.

244 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER. 4°EN

Id. % Col. d’Olen. (Kat. griseop. No. 26) mit verwischter .

Marginallinie.

Sammlung LEONHARD (D.E.M.) & Grajische - Alpen (Kat.

No. 33) mit verwischter Marginallinie.

Sammlung STIERLIN (D.E.M.) £ Monte Rosa (Kat. No. 39)

mit verwischter Marginallinie.

Ich betone aber, dasz bei den Exemplaren mit verwischter

Marginallinie die Gelenkgruben doch ziemlich weit vom

Vorderrand entfernt sind. Mit nur einer Ausnahme erreichen

bei allen untersuchten Stiicken der erste und zweite Streifen

der Fliigeldecken zusammen vertieft den Hinterrand. Die

Ausnahme bildet Kat. grzseop. No. 49 (Samml. v. D. Hoop

Mus. Amsterdam) © Gran Paradiso (BORN.) wo der zweite

Streifen bei der Vereinigung mit dem ersten verwischt ist,

wodurch auch die Vertiefung schmäler ist als normal. Das

Merkmal unter 3a” bei REITTER lasse ich unbesprochen. Es

bildet den Gegensatz zu s/ricticollis FAIRM. aber diese letzte

Art ist greseopunctatus BOH. und allen seinen Varietäten

und Verwandten so unahnlich dasz er m.E. in diese Rotte

nicht einmal hineingehort. Alle Stücke von grzseopunctatus

BoH. Stammform, haben, soweit sie nicht abgerieben sind,

eine dichte graue Behaarung, die mindestens an den Seiten

der Flügeldecken Metallschein hat. Auf den Flügeldecken

sind zwischen dieser Behaarung zahlreiche Fleckchen aus

weiszen, bisweilen metallisch glänzenden Schuppenhärchen

eingestreut. Eine genaue Betrachtung der Gestalt der Funi-

culusgl. 3—7 ergab folgende Zahlenverhältnisse:

Gl. 3—7 viel länger als breit, dünn gg 95.8 °/,, LP 64.5 Of.

Mindestens Gl. 4—6 verkürzt, nur etwas länger als breit

FS 4.2 Yo, QP 35-3 Vo

Dieses Merkmal ist also bei den 99 nicht mehr zuver-

lassig. Dagegen ist ein von REITTER nicht erwahntes Merk-

mal ziemlich konstant nämlich die Länge der Fühlergruben.

Es ergaben sich folgende Zahlenverhältnisse:

Fuhlergruben bis zum Auge reichend und tief: 4 83.3 °/,,

PL 71%.

> I METER E) » » aber flach: fd‘ 12.5 °/,,

DIES

a cnr

UND STEN ROTTE (IM SINNE REITTER'S) U.S. W. 245

Fühlergruben bis zum Auge reichend mit Querfalte:

dore FO OZ OA.

Bei 83.3 °/, der untersuchten # ist das Analsternit sehr

regelmaszig fein gestreift ohne Eindruck.

Ausnahmen:

Sammlung KiNEMANN (D.E.M.) sehr groszes und breites g*.

(COL. DI VECCHIA) mit zwar regelmäszig aber gröber gestreif-

tes Analsternit (wie bei fuscipes OL. typicus) Kat. grzseo-

punctatus No. 9.

tee Col. d Olen: Kat. 10 (siehe oben).

Sammlung VON HEYDEN (D.E.M.) g* Monte Rosa mit nur

auf der hinteren Hälfte in der Mitte sehr fein gestreiftes

Analsternit, das sonst ungestreift und wie beim 9 punktiert

ist (Kat. No. 13).

_ Sammlung LEONHARD (D.E.M.) 2 gœ St. Bernard und

Graj. Alpen, wo die feine Streifen in der Mitte etwas aus-

einander weichen (Kat. No. 28 und 29).

Die Sculptur ist auch bei griseopunctatus BOH nicht kon-

stant. Der Riissel ist mehr oder weniger kraftig gekielt,

beiderseits mehr oder weniger oder gar nicht eingedriickt, die

Seiten mehr oder weniger oder gar nicht erhaben. Stirngrube

langlich oder rund, kann auch fehlen. Halsschild mehr oder

weniger fein gekòrnt, dazwischen mit oder ohne feine Punktur.

Die Verhaltnisse zwischen Lange und Breite des Halsschildes

sind sehr variabel, die Seiten sind immer gleichmäszig mehr

oder weniger stark gerundet. Die Streifen auf den Fliigel-

decken sind auch sehr variabel, mehr oder weniger tief und

breit mit gròszeren oder kleineren mehr oder weniger flachen

Punktgriibchen, die Zwischenràume mehr oder weniger kraftig

gerunzelt.

Bevor ich zu der Behandlung der Varietàten oder wenig-

stens was als solche beschrieben ist, übergehe, möchte ich

zitieren was STIERLIN in seiner Verhandlung über „Die

schweizerischen Otiorrhynchen” *) gesagt hat; „Die Otior-

rhynchen gehören offenbar zu den schwierigeren Käfergat-

tungen, einmal des Artenreichtums wegen und dann besonders

wegen der groszen Veränderlichkeit ein und derselben

1) Berliner Entomologische Zeitschrift I, 1857, pag. 251.

246 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 47**

Art. Zu den Merkmalen welche die besten Anhaltspunkte

bei der Bestimmung darbieten, gehòrt der Riissel, seine

Lange, Gestalt und Sculptur; doch auch diesen findet man

bei derselben Art stärker oder schwächer gekielt und

eingedruckt, einfach oder runzelig punktiert. Noch unbestän-

diger ist die Punktierung des Kopfes und die Gròsze und

Gestalt des fast nie fehlenden Stirngriibchens. Zu den be-

standigen Gebilden gehòren die Fiihler und hier besonders

das Langenverhaltniss des ersten und zweiten Geisselgliedes

und die Gestalt der Keule. Das Halsschild wechselt in der

Gestalt wie in der Skulptur; manche Arten haben bald ein

gekörntes bald ein punktiertes Halsschild (O. tenebricosus,

substriatus, fuscipes) auch eine eingedriickte Mittellinie ist

bald deutlich, bald sehr verwischt. Die Fliigeldecken wech-

seln mit seichtern oder starkern Punktstreifen, stàrkern oder

schwachern, dichtern oder entferntern Runzeln oder Kornern,

auch die allgemeine Form derselben ist mehr oder weniger

schlank bei) denselben Art.

An diesen vorziiglichen Grundsatz hat STIERLIN sich auch

noch gehalten in seiner „Revision der europäischen Otior-

rhynchus Arten” 1) wo er sogar noch Arten aus erstgenannter

Verhandlung miteinander vereinigt (z.B. grzseopunctatus BOH.

und clavipes PEYR ?) aber später scheint er sich dessen nicht

mehr bewuszt gewesen zu sein und ist er mit der Beschrei-

bung von Arten quer entgegen seinen eigenen Grundsatz losge-

gangen, wiewohl seine Betrachtung in ,,Beschreibung einiger

neuen Riisselkafer (Mitteilungen der Schweizerischen Ento-

mologischen Gesellschaft-1881)’’ wo er sagt: „die 99 sind

fast nicht zu unterscheiden” ihn hatte warnen sollen. Nun

aber einmal die Beschreibungen da sind und ich auszerdem

die Gelegenheit hatte die STIERLIN-sche Typen zu studieren,

kann ich nicht umhin sie naher zu behandlen.

Um REITTER’s Reihenfolge so viel wie möglich ein zu

halten lasse ich vorangehen:

O. var. vesulianus DAN. 1.1.

1) Berliner Entomologische Zeitung 1861.

2) Clavipes PEYR. bezieht sich m.E. auf solche Stücke von griseopunc-

tatus BOH. die verkiirzte Funiculusgl. 3—7 haben. (Vergl. SCHOENHERR

VII pag. 257 jcto 259 und pag. 294 jcto 297).

wh had

UND 57% ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S.W. 247

In der Sammlung des Deutschen Entomologischen Museums

sah ich unter diesem Namen 14 Exemplare (coll. v. HEYDEN

7, coll. LEONHARD 7) davon 12 vom MONTE VISO I vom

CoL. FINESTRE und I von CRISSOLO. Sie stimmen überein

in einer viel sparsameren Behaarung und Beschuppung als

beim typischen grzseopunctatus BOH., wiewohl bei der Mehr-

zahl die Oberseite nicht, ,,fast kahl’’ erscheint wie REITTER

behauptet. In fast allen anderen wichtigen Merkmalen zeigen

die Exemplare unter sich erhebliche Verschiedenheiten, wie

folgende Zahlenverhaltnisse beweisen :

Am Apex der Flügeldecken erreicht nur der erste Streifen

einsam vertieft den Hinterrand: 3 4 und 2 99.

Am Apex der Fligeldecken ist der zweite Streifen vor

der Vereinigung mit dem ersten verwischt so dasz die Ver-

tiefung schmal bleibt: 2 gio und 1 9.

Am Apex der Fliigeldecken erreichen erste und zweite

Streifen zusammen breit vertieft den Hinterrand 3 gg und

oe.

Nicht einmal die Halfte der Exemplare hat also den

gleichen Apex als typische grzseopunctatus BOH.

Fühlergruben lang, mehr oder weniger tief 7 gg und 6 99.

à, kurz I gd.

Funiculusglieder 3—7 erheblich länger als breit 4 go.

Ki 4—6 etwas verkürzt 2 gg und 2 QG.

5 4—6 kaum länger als breit 2 gg und 4 QQ

Also zeigt nicht einmal die Halfte der Exemplare das

von REITTER erwahnte Merkmal.

Gelenkgruben der Vorderhiiften vom Vorderrand des

Prosternums weit entfernt 2 gg und 3 QQ.

Gelenkgruben etwas weniger weit vom Vorderrand entfernt

4 JF und 2 QQ.

Gelenkgruben dem Vorderrand genähert wie bei /usczpes

OL. typicus 2 dd' und 1 ©.

Bei den gg stimmt die Sculptur des Analsternits mit

griseopunctatus BOH. typicus, nur sind bei einem 9 (Kat.

vesulianus No. 8) MONTE VISO, dasselbe welches kurze

Fühlergruben hat, die Streifen in der Mitte des Sternits.

etwas dichter gestellt.

248 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 4TEN

Vesulianus DAN. ist also eine sehr schlecht begrenzte Var.

O. grouvellei STIERL.

STIERLIN’S typen (LANTOSQ GROUVELLE) sind 2 99, das

eine ist aber schmal wie ein 3, jedoch lassen Sculptur des

Analsternits und Genitalapparat keinen Zweifel. Die Grund-

farbe ist nicht schwarz sondern braun, die Funiculusgl. 4—7

kaum langer als breit beim einen, etwas langer als breit

beim anderen Exemplar. Die Behaarung ist nicht metallisch,

sonst kann ich mit dem besten Willen keinen Unterschied

entdecken zwischen diesen und vielen Stiicke die von STIERLIN

selbst als griseopunctatus BOH. gedeutet sind.

Auszerdem habe ich noch 24 Stiicke gesehen, darunter

6 mit braunrotem Halsschild und schwarzen Fliigeldecken.

(ab. ruficollis REITTER) Von diesen 26 Stücken sind 8 So

und 18 QQ. Bei 8 gg und 9 QQ sind die Gelenkgruben

der Vorderhiiften vom Vorderrand des Prosternums etwas

weniger weit entfernt als beim typischen grzseopunctatus BOH.,

bei 1 d und 7 QQ sind diese Gelenkgruben vom Vorderrand

weit entfernt und bei 1 J und 2 QQ sind sie dem Vorder-

rand genähert wie bij fuscipes OL. typicus. Bei 5 gg und

14 QQ sind die Fühlergruben lang, mehr weniger tief, bei

2 Sg und 4 QQ sind die Fühlergruben durch eine.Querfalte

geteilt und I g' hat kurze Fühlergruben.

Die Funiculusgl. 4—6 sind erheblich langer als breit bei

3 dd und 9 QQ, bei 5 dd und 9 QQ sind sie nur etwas

langer als breit.

Bei den dd ist das Analsternit sculptiert wie bei grzseo-

punctatus BOH. typicus mit Ausnahme eines g' (col. STIER-

LIN D.E.M. Kat. Grouvellei No. 9.) wo in der Mitte drei

Streifen etwas breiter sind mit groberen Zwischenraumen.

Metallische Behaarung haben Kat. Grouvellez No. 11 g coll.

v. HEYDEN D.E.M., No. 14 coll. v. HEYDEN D.E.M. ¢ Val

Pesio und No. 15 Q Monte Rosa coll. v. HEYDEN D.E.M.

Bei No. 11 und 14 sind die Haarschuppen nicht nur

metallisch sondern ist auch noch die Sculptur der Fliigel-

decken mit kraftigen Punktstreifen, bei 11 sind sogar die

Punktgruben fast so tief und grosz wie bei wzger F. typicus,

sodasz diese zwei Stücke ganz gewisz nicht als Grouvellez

STRL. gedeutet werden kònnen.

UND STEN ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S.W. 249

Erwahnung verdient noch das nicht weniger als 3 99

denselben schmalen Bau als die dd haben.

Behaarung und Beschuppung sind sehr veranderlich.

Wegen der durchwegs etwas flacheren Fliigeldecken und

verhaltnismaszig etwas kürzeres Halsschildes könnte man

Grouvellet STRL. mit gutem Willen den Wert einer Varietat

beimessen, als gute Art hat sie bestimmt keine Existenz-

berechtigung.

O. Sellae STRL.

Ahnlich STIERLIN soll sich diese Art von gris opunctatus

Bon. und Grouvellei STRL. dadurch unterscheiden dasz der

Halsschild auf der Scheibe nicht gekörnt sondern punktiert

ist. Betrachtet man aber STIERLIN’S Typen, 2 dd, mit 30-

facher Vergröszerung mittelst Binokular dann zeigt sich noch

deutlich auf der Scheibe des Halsschildes eine feine flache

Körnelung; somit verliert dieses Merkmal seinen Wert.

Eigentümlich ist es dasz die Länge und Form der Funiculusgl.

3—7 bei den beiden Typen sehr verschieden sind, wiewohl

sie vom gleichen Fundort herkommen (St. Martin Lantosque).

Beim einen & sind diese Glieder merklich länger als breit,

beim anderen sind sie nahezu kugelig wie beim typischen

sanguinipes BOH. Auch die Sculptur des Analsternits ist bei

beiden nicht gleichformig denn beim einen ist die Streifung

in der Mitte etwas unregelmaszig und sind die Streifen

dort auch etwas breiter wodurch die feinen rippenformigen

Zwischenraume etwas weiter auseinander liegen, beim anderen

d ist die Streifung gleich die eines typischen grzseopunctatus

Bow. Auch die Stellung der Gelenkhöhlen der Vorderhiiften

ist der des typischen grzseopunctatus BOH. gleich. Die Be-

haarung und Sculptur sind die des Grouvellei STRL. gleich.

Auszer diesen zwei Typen stehen in der Sammlung STIER-

LIN unter dem Namen Se//ae noch 5 Exemplare, 2 gg und

3 QQ, von denen 3 ohne Fundort, 1 d aus Savoye und I

genau in derselben Weise verschieden wie bei den Typen.

Uebrigens sind bei 2 Exemplaren (2 gg) die Funiculusgl.

3—7 merklich länger als breit und bei den 3 QQ kaum

länger als breit. Fühlergruben und Stellung der Vorderhüften

wei beim typ. griseopunctatus, Behaarung und Sculptur wie

250 DR. Di L.c UYTTENBOOGAART, DIE JARTEN DER AT

bei Grouvellei. REITTER hat also vollig recht wenn er

Grouvellei und Sellae als Synonyme betrachtet.

Die var. Peirolerii STRL. (4 Exemplare von STIERLIN

bestimmt in der Sammlung LEONHARD D.E M.) bezieht sich

auf kleine Stücken von grzseopunctatus BOH. v. Grouvellet

STRL. mit langem Halsschild und gleichmäszig gelblich dünn

behaarter Oberseite. Die Funiculusgl. 4—6 sind nur etwas

länger als breit. STIERLIN hat eine Beschreibung dieser Varietät,

soviel ich weisz, nicht veröffentlicht. Irgend welche Bedeutung

hat sie m.E. nicht. Es sind wiederum nur individuelle Ab-

weichungen vom typischen grzseopunctatus Grouvellei.

O. stomachosus GYLL.

Alle Autoren sind sich darüber einig dasz diese Art sich

von allen Verwandten durch die plumpen Fühler unter-

scheidet. In der ursprünglichen Beschreibung heiszt es:

„antennis crassiusculis’” STIERLIN sagt: „antennis validius-

culis” ') und etwas weiter: „durch die plumpen Fühler von

allen Arten dieser Gruppe leicht unterschieden” und „Fühler

ziemlich dick und kurz, 2!“ Geisselglied um die Hälfte länger

‚als das erste, die äuszeren so breit als lang” und REITTER:

„Fühler dicker und kürzer, Glied 3—7 nicht länger als breit.”

In STIERLIN’S Sammlung (D.E.M.) finden sich keine Exem-

plare dieser Art mehr, aber in der. Sammlung v. HEYDEN

fand ich unter dem Namen swdstrzatus SILB. (!!!) zwei Stücke

die vollkommen mit der Beschreibung von GYLLENHALL (in

SCHOENHERR II p. 586) und mit der in REITTERS Bestim-

mungstabelle ibereinstimmen. Dann besitze ich in meiner

Sammlung zwei von REITTER und ein von JOFFRE deter-

minierte Stiicke, die auch stimmen, nur das ein Ex. (alle

drei sind gg) schwarze Beine hat. REITTER nennt diese

Farbenaberration ,,zzg7zfes BOH.” und STIERLIN meint wohl

denselben »zgripes (loc. cit. p. 71) mit ,,nigriceps’’ (SCHH.

VII p. 264.22) aber soviel REITTER anbelangt kann dies

nicht stimmen indem SCHOENHERR seinen nigripes unter

1) STIERLIN „Revision der europäischen Otiorrhynchus Arten” Berlin

1861. Man könnte meinen STIERLIN zitierte die lateinische Beschreibung

von CHEVROLAT (0. pubens). Dem ist aber nicht so denn CHEVROLAT

sagt von seinem gpubens: „antennis tenuioribus” daher kann pudens

CHEVR. auch nicht synonym sein mit stomachosws GYLLH. wohl aber

mit STIERLIN’S var. 8.

UND 57EN ROTTE (IM SINNE REITTER'S) U.S. W. 251

den Arten mit ,,Articuli antennarum 4—8 longiusculi” stellt.

STIERLIN kann schon recht haben in so weit wahrscheinlich

seine var. B stomachosus GYLLH. identisch ist: a. wenn rot-

beinig mit pubens CHEVR., 6. wenn schwarzbeinig mit xzgrzpes

SCHOENH., aber dann bleibt es zweifelhaft ob diese var. ß tat-

sächlich zu stomachosus GYLLH. zu stellen ist. (siehe Fussnote

p. 250). So wie aber REITTER den stomachosus GYLLH auffast,

kann zieripes BOH. SCHOENHERR, n:cht dazu gestellt werden.

Auszer diesen fiinf Exemplaren sah ich noch einen zwei-

fellosen ,,stomachosus’, diesmal ein ©, in der Sammlung

V. D. HooP (Mus. Amsterdam). Alle diese sechs Stiicke die

entweder aus den Alpes Maritimes oder aus den Basses

Alpes stammen haben also ziemlich plumpe Fiihler deren

Funiculusgl. 4—7 merklich breiter als lang sind und nach

der Keule zu immer breiter werden, ausgenommen das von

JOFFRE bestimmte Stück dessen Funiculusgl. 4—7 kaum

breiter als lang und auch etwas dünner sind. Die Gelenkhohlen

der Vorderhüften sind etwas weniger weit vom Vorderrand

des Prosternums entfernt als bei griseopunctatus typicus, bei

dem einzigen © ist die Entfernung sogar nicht gröszer als

bei /uscipes typicus. Die Fühlergruben sind lang, nach den

Augen zu mehr oder weniger verflacht. Behaarung und Sculptur

sind ungefähr gleich denen des Grouvellei nur sind die grauen

Härchen feiner, mehr hauchartig. Die Gestaltung ist schmäler

als bei Grouvellei. Die Streifung der Flügeldecken im allge-

meinen feiner und schwächer, der Halsschild auf der Scheibe

nur schwach gekörnt.

Bei den gg ist das Analsternit nur auf der hinteren Hälfte

fein und gleichmäszig gestreift, die vordere Hälfte ziemlich

dicht behaart, am Apicalrand mit einem gelben Haar-

kamm, der bei einigen Stücken groszenteils abgerieben

ist. Das Sternit ohne Spur eines Eindrucks. In der Sammlung

LEONHARD (D.E.M.) befinden sich unter dem Namen

, stomachosus’ GYLLH. 6 Exemplare (1 © Italia Bardavecchia,

4 QQ r d Monte Viso) deren Fühler sämtlich schlanker

sind als die der obengenannten, die Funiculusgl. 4—7 sind

nicht breiter als lang, sondern kugelig und bei 4 der 5

| Stücken vom Monte Viso sogar etwas länger als breit. Bei

dem Q von Bardavecchia sind die Fühler noch am plumpsten,

252 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 4TEN

wahrend die Gelenkhohlen der Vorderhiiften vom Vorderrand

des Prosternums so weit entfernt sind wie bei grzseopunctatus

typicus. Der Riissel ist kiirzer wie bei den Monte Viso

Stücken. Die letzten habe alle die Gelenkhöhlen in der-

selben Stellung wie beim typischen stomachosus. Beim &

(Kat. stomachosus 17) ist das Analsternit genau so sculptiert ©

und behaart. Auch im iibrigen sind diese Exemplare was

Sculptur und Behaarung betrifft den Französischen Exem-

plaren gleich, nur bei einem 9 vom Monte Viso ist die

Sculptur etwas mehr ausgeprägt (Kat. stomachosus 16). Ob

diese Italienischen Exemplare identisch sind mit STIERLIN’s

var. 6 wage ich nicht zu entscheiden.

In der Sammlung KüNEMANN (D.E.M.) stehen unter dem

Namen ,,stomachosus GYLLH.” Exemplare von denen m.E.

auch keine einzige wirklich zu dieser Art gehört. Dennoch

habe ich sie in meinem Katalog stomachvsus aufgenommen,

aber in margine angedeutet wie sie nach meiner Meinung

wirklich heiszen sollen.

Sie gehören entweder zu grzseopunctatus BOH. tvpicus oder

zur var. Grouvellei STIERL. Einige Exemplare verdienen be-

sondere Erwähnung nämlich:

a. Q Cott. Alpen (Kat. stomachosus 7) mit zwar verbrei-

terten Funiculusgl. 4—7 wie stomachosus, aber mit metalli-

schen Schuppenhaaren an den Seiten der Fliigeldecken.

Die Stellung der Vorderhiiften ist wie beim typischen

stomachosus, also dem Vorderrand des Prosternums etwas

mehr genähert als beim typ. grzseopunctatus. Fühlergruben

lang, Rüssel scharf gekielt, nicht eingedrückt, an den Seiten

nicht erhaben.

b. Q Basses Alpes (Kat. stomachosus 10): Funiculusgl.

3—7 nur etwas länger als breit, die Flügeldecken mit

metallischen Schuppenhaaren. Stellung der Vorderhüften

wie beim typischen fuscipes OL., also dicht beim Vorderrand

des Prosternums. Fühlergruben lang.

In der Sammlung KüNEMANN (D.E.M.) befindet sich unter

dem Namen „martinensis” ein Q Crissolo, dessen Funiculusgl.

3—7 kugelig sind und dessen Behaarung auch gar nicht mit

martinensis stimmt sondern mehr mit stomachosus oder Grou-

vellei, auch Sculptur und Habitus stimmen nicht mit marzzinen-

UND 57% ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 253

sis. Die Stellung der Vorderhüften stimmt mit stomachosus und

die Fühlergruben, wie wohl sehr verschmutzt, kommen mir vor

lang zu sein. Das Tier macht den Eindruck eines behaarten

sanguinipes BOH. Ich habe es erwähnt in Kat. stomachosus

als No. 14.

O. jaenensis STRL.

Die Type (ein gd) befindet sich in der Sammlung des

Deutschen Entomologischen Museums. Von der Grösze eines

mittleren griseopunctatus BOH. Mit körniger Sculptur, auf

dem Halsschild dicht und grob, auf den Flügeldecken

raspelartig mit kräftigen tiefen Punktstreifen. Die Behaarung

ziemlich lang und dicht aufstehend mit dazwischen einigen

Haarschuppen, die an der Spitze zu Tiipfelchen zusammen

stehen. Die Fühlergrube bis zum Auge reichend tief. Die

Antennen ziemlich grob, die Funiculusgl. 3—7 aber noch

merklich länger als breit. Die Gelenkgruben der Vorder-

hüften sind vom Vorderrand des Prosternums noch weiter

entfernt als beim typischen grzseopunctatus BOH., die Margi-

nallinie ist dort sehr tief und das Prosternum nicht gefaltet

sondern raspelartig gekörnt. Das Analsternit ist fein und

regelmäszig gestreift und hat am Hinterrand eine Reihe

steifer Borsten, die aber keinen Kamm bilden wie bei stoma-

chosus GYLLH.

In der Sammlung v. D. Hoop (Zool. Mus. Amsterdam)

steht unter dem Namen jaenensis STRL. ein Exemplar das

m.E. zu wiger F. var. montanus BOH. gehört (auch wegen

den Apex der Fliigeldecken) aber die weisze Haartiipfelchen

stehen nicht in den Punktgruben der Streifen sondern auf

den Zwischenraumen.

O. stricticollis FAIRM.

Von dieser Art sah ich in der Sammlung des Zool. Mus.

Amsterdam insgesammt 46 Exemplare, die meisten von

Dr. EVERTS in Cauterets gesammelt, andere von Herrn

SCHUYT in Lourdes gesammelt und in der Sammlung v. D.

Hoop zwei Exemplare aus Gavarnie (ex coll. KOECHLIN)

Von allen diesen haben nur ein g' aus Lourdes (Kat. szrzc-

ticollis No. 11) und ein g aus Gavarnie (Kat. szricticollis

No. 46) zahlreiche aus schönen grünlich metallischen Haar-

schuppen bestehenden Flecken, die anderen sind sämtlich

254 DR. D, L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER gen

ohne Schuppenflecken und gehören also zur var. gallicus

STRL. Die dd sind nur sehr wenig schmäler als die QQ.

Wäre dies nicht der Fall so wäre ich geneigt diese Art als

nächste Verwandte zu nzger F. zu stellen, denn sowohl der

kurze und breite Rüssel, die rauhe Sculptur als auch die

Bildung des Apex der Flügeldecken und der ganze Habitus

des Q sind den gleichen Merkmalen bei zzger F. entweder

ganz oder doch ungefähr ähnlich. Jedenfalls steht die Art

bei REITTER schon wegen der Bildung des Apex (der erste

Streifen erreicht einsam vertieft den Hinterrand) an falscher

Stelle und ich wäre geneigt um auf Grund des Habitus

des d die Art als zu REITTER’S zweite Rotte gehörig zu

betrachten wenn nicht der Mangel einer deutlichen Behaarung

diese Einteilung verbot. Wie dem auch sei, wir werden die

Art in dieser Verhandlung mitaufnehmen.

An der Beschreibung in REITTER’S Bestimmungstabelle

(Wiener Entom. Ztg. XXXII 20 Febr. 1913) habe ich weiter

noch hinzu zu fügen, dasz die Fühlergruben auch ähnlich

wie bei zzger F. gebildet sind; nur sind sie nach hinten

noch stärker verschmälert, erreichen das Auge nicht ganz,

haben aber auch einen Ast der nach dem Oberrand des

Auges gerichtet ist und mit einem Eindruck auf der Stirn

zusammenhängt. Dieser Eindruck ist aber unbehaart und

glänzend. Die Stirn ist durchschnittlich nicht so stark ein-

gedrückt wie bei zzger F. Die Gelenkhöhlen der Vorder-

hüften sınd vom Vorderrand des Prosternums weit entfernt,

sogar noch weiter als bei grzseopunctatus BOH. typicus. Die

Sculptur der Flügeldecken ist individuell verschieden aber

m.E. immer rauher als man aus REITTER’s Beschreibung

ableiten sollte. Bei vielen Exemplaren sind die Punktstreifen

relativ fast so grob wie bei ziger F., bei anderen sind sie

feiner und sind dann die Zwischenräume entsprechend

breiter.

Was die Bildung des Apex der Flügeldecken betrifft,

finde ich folgende Zahlenverhältnisse: bei 60 °/, ist der Apex

vollkommen wie bei zzger F. typicus gebildet, bei 35 °/,

biegt sich zwar der zweite Streifen am Ende nach innen

aber ist vollkommen verflacht und verwischt ehe er sich

mit dem ersten vereinigen kann, bei 5 °/, vereinigen sich

UND 5TEN ROTTE (IM SINNE REITTER'S) U.S. W. 255

der erste und zweite Streifen und erreichen zusammen ver-

tieft den Hinterrand.

Die Funiculusgl. 3—7 sind immer betrachtlich langer als

breit und diinn.

Beim d ist das Analsternit gestreift wie bei zzger F.

typicus aber am Hinterrand ist es immer mehr oder weniger

eingedriickt, in der Mitte gewolbt und nach vorn wieder

abschüssig. Auch bei vielen 9S ist das Analsternit am

Hinterrand etwas eingedriickt aber immer seichter als bei

den oc.

O. martinensis CL. MiiLLER.

Von dieser Art sah ich 25 zweifellose und zwei zweifel-

hafte Exemplare von denen zwei als fuscipes OL. und 6 als

niger F. bestimmt waren. Eigentümlich genug hat gerade

ein der als /uscipes OL. bestimmten Stücke (Kat. fuscipes

No. 53) den Apex der Flügeldecken einigermaszen als nzger

F. gebildet, während bei den als wzger F. bestimmten

Stücken der erste und zweite Streifen vereinigt vertieft den

Hinterrand erreichen. Im Habitus stimmt diese Art am

meisten mit griseopunctatus BOH. typicus überein, während

die Sculptur der von kräftig sculptierten Stücke des fuscipes

OL. ähnlich ist; die Behaarung ist aber der von etwas

abgeriebenen Stücken des Zuugaricus GERM. ähnlich. Die

Typen befinden sich in der Sammlung des Deutschen Ento-

mologischen Museums (Kat. martinensis No. 10--14 und 18)

und sind nicht ganz gleichförmig. No. Io d hat nur die

Spitzenhalfte des Analsternits fein und regelmaszig gestreift,

die Fühlergruben sind lang aber nach hinten stark verflacht,

die Funiculusgl. 4—6 nur etwas länger als breit, der Rüssel

flach gekielt, beiderseits kaum eingedrückt. Sculptur der

Flügeldecken wie bei einem ziemlich kräftig sculptierten

fuscipes OL. Schuppenhaare grau, an den Seiten zu Fleckchen

verdichtet. Gelenkhöhlen der Vorderhüften dem Vorderrande

des Prosternums so stark genähert wie beim typischen

fuscipes OL. aber die Marginallinie schlecht entwickelt. No.

Ir Q hat gleichfalls lange Fühlergruben die aber nach

hinten etwas weniger verflacht sind, die Funiculusgl. 4—6

sind etwas länger als bei No. 10. Die Sculptur der Flügel-

decken etwas rauher, die Schuppenhaare metallisch,

256 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 47=%

die Gelenkhöhlen der Vorderhüften vom Vorderrand des

Prosternums so weit entfernt als bei grzseopunctatus BOH.

typicus: Dieses Exemplar kommt mir vor einen abgeriebenen

griseopunctatus zu sein. |

No. 12 9 Fühlergruben mit Querfalte. Funiculusgl. 4—6,

Sculptur und Stellung der Vorderhüften wie bei No. 10.

Schuppenhaare teilweise metallisch.

No. 13 d Analsternit über ?/, der Länge fein und regel-

mäszig gestreift, an den Seiten nicht gestreift. Sculptur

ungefähr wie No. 10, Behaarung grau, Fühlergruben mit

Querfalte, Funiculusgl. 4—6 beträchtlich länger als breit.

Rüssel kürzer als bei den vorigen, fein und scharf gekielt,

beiderseits eingedrückt, an den Seiten etwas erhaben. Stellung

der Vorderhüften wie bei fuscipes OL. typicus.

No. 14. d Analsternit wie beim vorigen, Sculptur rauher

(ahnlich No. 11) Schuppenhaare metallisch, Riissel viel

langer als bei No. 13, Fihlergruben mit Querfalte, Funi-

culusgl. 4—6 beträchtlich länger als breit. Vorderhüften

weiter vom Vorderrand als bei 13.

No. 18. © Sculptur, Behaarung und Fühler wie bei No.

10 Fühlergruben kurz, Stellung der Vorderhüften wie bei

No. 14.

Bei allen Typen sind die Augen klein, rund und hervor-

stehend, wie dies bei griseopunctatus und Verwandten der

Regel ist. Zugdunensis, fuscipes, niger, stricticollis und Ver-

wandte baben gröszere und flache Augen, jedoch kommen

auch bei fuscipes OL. und nzger F. seltene Exemplare mit

kleinen, hervorstehenden Augen vor. In seiner Beschreibung

(Deutsche Entom. Zeitschr. 1898, Heft II, p. 378) vergleicht

CLEMENS MÜLLER seinen martinensis mit tenebricosus HRBST

und sagt vom d: ,,segmento ultimo abdominale fortiter

striato” und weiter: „Beim g ist die hintere Hälfte des

letzten Bauchsegments der Länge nach grob gestreift’. Hätte

ich nicht die Typen gesehen so hätte mir die Beschreibung

vollständig irregeführt. Auch EDM. REITTER hat offenbar die

Typen gesehen und die Beschreibung im Einklang damit

verbessert. Auf den Exemplaren mit metallischen Schup-

penbaaren hat REITTER wohl seine var. crissolensis ge-

gründet.

UND STEN ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S.W. 257

Ich besitze ein von REITTER bestimmtes ¢ (San Martino)

mit kurzen Fühlergruben, Funiculusgl. 3—7 etwas länger

als breit, Rüssel fein gekielt, vorn eingedrückt, Seiten erhaben,

fein punktiert. Sculptur des Pronotums wie bei den Typen,

die Sculptur der Flügeldecken ziemlich grob. Stellung der

Vorderhüften wie bei fuscipes OL. typicus. Analsternit sehr

fein und regelmäszig gestreift. Weiter besitze ich 6 Stücke

aus den Steyrischen Alpen die in der Sammlung MELICHAR

als zzger F. bestimmt waren (4 dd und 2 QQ), die aber

vollkommen mit dem von REITTER bestimmten Stück über-

einstimmen, nur das die Sculptur der Flügeldecken noch

etwas gröber und der Rüssel stärker punktiert sind. Mart-

nensts ist deshalb in seinem Vorkommen nicht auf eine

einzige Lokalität beschränkt.

Weitere Exemplare sah ich in der Sammlung von HEYDEN

(D.E.M.), STIERLIN (D.E.M.), LEONHARD (D.E.M.) und PAUL

MEYER (D.E.M.).

Es ergeben sich folgende Zahlenverhältnisse der Merk-

male:

Gelenkhöhlen der Vorderhüften vom Vorderr. des Prost.

wenig entfernt 69.2 °/).

Gelenkhöhlen der Vorderhüften vom Vorderr. des Prost.

etwas weiter entfernt 23.1 °/,.

Gelenkhöhlen der Vorderhüften vom Vorderr. des Prost.

weit entfernt 7.7 0%

Fühlergruben kurz 57.7 %,.

i lang aber nach hinten verflacht BEA din:

> rund tien cinta

a mit Querfalte AY fag OM

Funiculusgl. 4—6 nur etwas länger als breit OT:

fs 7. 'betrachtlien” ,; rei ea

Sculptur der Flügeldecken mit zieml. groben Punktreihen

53-9 Vo.

Sculptur der Fliigeldecken mit kraftigen Streifen aber

ohne besonders grobe Punkte 42.3 °/).

Sculptur der Fliigeldecken seicht und verflacht LO

Analsternit g' nur in der Mitte fein und regelmäszig

SES. 50 je

‘ 258 DR. D. L. YUTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 4FEN

Analsternit 4 über die ganze Breite fein und regelm.

este: 37.5 or

Analsternit d nur auf der Spitzenhälfte fein und regelm.

cesti 125 Sie

Eine scharf begrenzte Art kann man also martinensis

schwerlich nennen, aber sie ist dennoch leicht kenntlich

durch den Habitusin Verbindung mit Sculptur und Behaarung,

wodurch sie so zu sagen Merkmale von griseopunctatus,

fuscipes und hungaricus in sich vereinigt.

O. fuscipes OL.

In den von mir studierten Sammlungen fanden sich unter

diesem Namen 444 Exemplare. Die meisten waren richtig

bestimmt, ausgenommen:

a. d Diablerets Sammlung von HEYDEN D.E.M. (Kat.

fuscipes No. 48.) sehr kleines Exemplar. Analsternit fein

gestreift. Streifen in der Mitte viel breiter und deutlich

auseinander biegend, auch etwas gröber, an der Spitze

eingedrückt. Fühlergruben mit Querfalte, Funiculusgl.

3—7 kaum länger als breit. Dieses Exemplar ist m.E. ein

Uebergang von sanguinipes BOH. nach clavipes BONSD. Es

könnte noch bei der von mir als var. S#erlinianus angedeu-

teten Form einverleibt werden.

6. d Monte Viso Sammlung von HEYDEN D.E.M. (Kat.

Yuscipes, No. 53) mit einem Zettel; „nach Baudi var von

lanuginosus. STRL. vid.”

Analsternit fein und regelmaszig gestreift, mulini

mit Querfalte, Funiculusgl. 3—7 etwas länger als breit,

Vorderhiiften dem Vorderr. des Prost. genahert, Fliigeldecken

mit zahlreichen Flecken aus metallischen Schuppen-

haaren. Ist m.E. martinensis CL. MULLER (siehe oben) oder

vielleicht ein abgeriebenes Stück von grzseopunctatus BOH.

mit abnormaler Stellung der Vorderhiiften.

Q Monte Viso Sammlung von HEYDEN D.E.M. (Kat.

fuscipes No. 54) mit Zettel: ,,STIERLIN vid.” Fliigeldecken

wie bei No. 53. also mit Flecken aus metallischen

-Schuppenhaaren, Fühlergruben lang, Funiculusgl. 3—7

nur etwas langer als breit, Vorderhiiften ziemlich weit vom

Vorderrand des Prost. entfernt. Am Apex der Fliigeldecken

ist der zweite Streifen ehe er sich mit dem ersten vereinigt,

UND 57% ROTTE (IM SINNE REITTER'S) U.S. W. 259

verwischt. M.E. ein abgeriebener, etwas abweichender grz-

seopunctatus BOH.

d. No. 76 und 76a. Sammlung LEONHARD (D.E.M.) sind

nota bene © und d von O. morzo F.

e. d Mt. Moro und gd ohne Fundort nung; STIERLIN

D.EM. (Kat. fuscipes No. 90) von STIERLIN als var. minor

gedeutet, haben ein fein gestreiftes Analsternit, die Streifen

in der Mitte breiter und auseinander biegend, an der

Spitze merklich aber seicht eingedrückt, Fühlergruben kurz,

Funiculusgl. 3—7 nicht länger als breit, nach der Keule zu

breiter werdend (ungefähr wie beim typischen stomachosus)

Vorderhüften ziemlich weit vom Vorderrand des Prosternums

entfernt. Diese beiden dd gehören m.E. zu sanguznipes BOH.

var. Strerlinianus mihi.

f. d Genève Sammlung STIERLIN D.E.M. (Kat. fuscipes

91) ist ein typischer clavzpes BONSD. (siehe dort).

g. Q Monte Viso Sammlung STIERLIN D.E.M. (Kat. fusczpes

95) noch mit Spuren metallischer Haarschuppen an

den Seiten der Fliigeldecken. Fühlergruben lang, Funiculusgl.

3—7 noch merklich langer als breit aber ziemlich dick.

Ist wohl ein abgeriebener grzseopunctatus BOH.

h. Q Saxonia Sammlung EvERTS Zool. Mus. Amsterdam

(Kat. fuscipes 106) ist ein typischer zzger F.

z. d Brilon Sammlung EVERTS (Kat. fuscipes 109) ist

clavipes BONSD. (siehe dort).

j. d Tegernsee Sammlung EVERTS (Kat. fuscipes 110)

Die Streifung des Analsternits formt einen Ubergang zwischen

fuscipes OL. und clavipes BONSD. Fühlergruben kurz, Funi-

culusgl. lang und diinn. Vorderhiiften ziemlich weit vom

Vorderrand des Prost. entfernt. Fliigeldecken mit ziemlich

groben Punktstreifen.

k. d Helvetia Sammlung v. D. Hoop Zoöl. Mus. Amsterdam.

(Kat. fuscipes No. 112) ist clavipes BONSD. (siehe dort).

2. & Helvetia Sammlung v. D. Hoop (Kat. fuscipes 113)

ist 7. No. 110 vollkommen ähnlich.

m. d Brilon coll. DRESCHER Zool. Mus. Amsterdam (Kat.

fuscipes 115) ist clavipes BONSD. (siehe dort).

An erster Stelle war mir nun daran gelegen die relative

Bestandigkeit der vornehmsten Merkmale zu untersuchen.

260 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 475%

Bei der genauen Betrachtung von 221 gg und 209 QQ die

ich als zu fuscipes OL. angehorig annehme, nicht nur auf

Grund eigener Betrachtung, sondern auch weil sie von

anerkannt tiichtigen Koleopterologen bestimmt sind, ergeben

sich folgende Zahlenverhaltnisse :

Füblergruben kurz GG sor SIONI

56 lang DE) 6.4 oN ” 3-9 "in;

DI mit Querfalte 01300 TOR

Vorderhiiften dem Vorderr. des Prost. dicht genahert:

SS 864% 99 89%.

Vorderhiiften vom Vorderr. des Prost. etwas weiter entfernt:

SH 95% PP 8.1%.

Vorderhiiften vom Vorderr. des Prost. weit entfernt:

dd 41%» 99 2.9%.

Analsternit 4 fein und ziemlich regelmäszig gestreift 91.4 °/,.

& „ ijd. Mitte mit etwas breiteren Str. und

gröberen Zwischenraumen 8.6 "o.

da „ am Hinterrand seicht eingedrückt ese) YG

4, TONER i merklich sa TROIA

Die Hauptmerkmale sind also ziemlich konstant und soweit

sie beiden Geschlechtern gemeinsam sind, bei den 99 noch

etwas konstanter als bei den gd.

Die feine Streifung des Analsternits bei den dd ist, auch

wenn sie als ziemlich regelmaszig betrachtet werden kann,

sehr variabel. Einmal sind sie recht und regelmäszig, dann

wieder ein wenig verwirrt oder schlängelnd, mehr oder

weniger fein, bisweilen so fein, dasz man kaum einen Unter-

schied mit der Sculptur eines weiblichen Analsternits kon-

statiert, wiewohl merkwürdigerweise gerade bei diesen

Stücken die Spitze des Analsternits seicht oder merklich

eingedrückt ist, was bei den 99 niemals vorkommt (Siehe

zum Beispiel Kat. fuscipes No. 31).

Die Funiculusgl. 3—7 sind auch sehr veränderlich.

Meistens sind sie ebenso lang und dünn wie beim typischen

lugdunensis und Aungaricus. Solche Stücke werden von

STIERLIN als var. francolinus gedeutet, obschon sie kurze

Fühlergruben haben. Auch kommen viele Exemplare vor mit

kräftiger entwickelten Fühlern, wiewohl dann auch immer

die Funiculusgl. 3—7 beträchtlich länger als breit sind (z.B.

UND STEN ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 261

kat. fuscipes 38, 39, 40); bisweilen sind die Funiculusgl.

3—7 nur etwas länger als breit (z.B. 33, 46, 86) oder kaum

länger als breit (zB. 48, 69, 122) oder fast kugelig (z.B. 89)

oder die Glieder 4—6 sind breit, konisch, kaum länger als

breit (z.B. 136, 137, 138, 150, ISIa, 152, 153, 155).

Die Sculptur von Halsschild und Flügeldecken ist auch sehr

veränderlich. Der Halsschild mehr oder weniger fein und

dicht runzelig gekörnelt, die Scheibe immer mit erkennbarer

Punktur, die in seltenen Fällen die Körnelung überherrscht.

Die Flügeldecken mehr oder weniger tief gestreift, bei den

dd meistens tiefer als bei den 99, eine Körnelung auf den

Zwischenräumen meistens erkennbar; bei nicht wenigen

ziemlich grob. Bisweilen sind die Punkstreifen so breit und

die Punktgruben so grosz und tief, dasz diese Exemplare

von seichter sculptierten zzger F. schwer zu unterscheiden

sind, um so mehr als in seltenen Fällen in den Punktgruben

auch noch einige weisze Härchen gepflanzt sind (z.B. No.

101) Man kann sie dann von wiger F. nur unterscheiden

durch die Bildung des Apex der Flügeldecken und durch

den längeren und dünneren Rüssel, weil sogar bei No. 101

auch noch die Fühlergruben lang sind. Auch No. 102 ist

ein ähnliches Exemplar (Beide von Schynige Platte). Bei

No. 103 (Fundort id.) der ähnliche Sculptur hat, ist das

Analsternit am Hinterrand seicht eingedrückt.

Diese drei Exemplare sind sämmtlich go und unterscheiden

sich von »zger F. auch noch durch die feinere Streifung

des Analsternits. No. 105 ein 9 (Fundort Id.) ist von seicht

sculptierte ziger F. nur zu unterscheiden durch den Apex

der Flügeldecken und die kurze Fühlergruben. Es ist

nicht zu verwunderen dasz bei solchen Schwierigkeiten auch

ein echter wiger F. (No. 106 siehe oben) sich unter fuscipes

OL. verirrt hat. Auch das umgekehrte kommt vor denn in

der Sammlung v. D. Hoop (Zoöl. Mus. Amsterdam) steht

ein echter fuscipes OL. unter niger F. (Kat. fuscipes 114)

Auch die Bildung des Apex der Flügeldecken is nicht konstant,

es kommen sogar, wiewohl äuszerst selten, Exemplare vor bei

denen nur der erste Streifen einsam vertieft den Hinterrand

erreicht (125, 131, 157) Weniger selten sind Stücke wo der

zweite Streifen ehe er sich mit dem Ersten vereinigt mehr

262 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 4TFN

oder weniger verwischt ist. (Z.B. 78, 39). Weisze Haartiip-

felchen an den Seiten der Fliigeldecken beobachtet man

bei sehr vielen Exemplaren. Bei wenigen finden sich sogar

noch auf der Scheibe solche Fleckchen. (151, 162, 163).

Bei den dd ist dann und wann ein Haarkamm am Hinter-

rand des Analsternits wahrnehmbar (No. 101, 102, 103, 107,

108) sodasz auch in dieser Hinsicht fusczpes OL. von den

Arten der 4' Rotte nicht scharf getrennt ist. Bei einem

Exemplar (No. 65 dg) ist die Unterseite lang wollig behaart.

Die Stiicke aus Transsylvanien sind auffallend grosz und

plump mit starkeren Fiihlern, aber die Funiculusgl. 3—7

sind doch immer länger als breit.

O. var. fag? GYLLH. sensu STIERLIN.

Unter diesem Namen finden sich in der Sammlung LEON-

HARD (D.E.M.) 3 dd und 4 QQ und in der Sammlung

LETZNER (D.E.M.) 8 QQ die eine ziemlich bunte Gesellschaft

bilden. Ich habe sie dennoch in meinem Katalog unter

obenstehendem Namen zusammengehalten.

No. 1. d Döle, hat ein fein gestreiftes Analsternit das am

Hinterrand seicht aber merklich eingedriickt ist. Fiihlergruben

kurz, Funiculusgl. 3—7 merklich langer als breit aber nach

der Keule zu etwas breiter werdend, die Gelenkgruben der

Vorderhüften sind vom Vorderrand des Prosternums etwas

weiter entfernt als bei fuscipes OL. typicus. Die Flügeldecken

sind nur schwach gestreift, die Zwischenräume kaum gekörnt

(ähnlich STIERLIN sind bei fag: GYLLH. die „Flügeldecken

dicht runzlich gekörnt, kaum gestreift”) am Apex ist der

zweite Streifen, ehe er sicht mit dem Ersten vereinigt,

verwischt.

No. 2. ® Dôle. Fühlergruben kurz, Funiculusgl. 3—7

kugelig; Sculptur und Stellung der Vorderhüften wie

voriger, aber das Prosternum ist noch stärker gefaltet und

die Marginallinie läuft unmittelbar neben dem Vorderrand.

Mit REITTER'S Bestimmungstabelle kommt man bei diesem

Exemplar auf „sanguinipes BOH.”

No. 3. d Jura. Analsternit sehr fein und regelmäszig

gestreift, am Hinterrand nicht eingedrückt, Fühlergruben

und Funiculusgl. wie bei No. ı. Flügeldecken stärker ge-

UND 5728 ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 263

streift, kaum gekörnt. Stellung der Vorderhüften wie bei

fuscipes OL. typicus.

No. 4. © Jura. Fühlergruben kurz, Funiculusgl. 3—7 nur

etwas länger als breit. Stellung der Vorderhüften wie No. 1,

Sculptur wie No. 3.

No. 5. 2 Jura, wie No. 4 aber die Gelenkgruben der Vor-

derhiiften noch weiter vom Vorderrand des Prosternums

entfernt und Apex der Flügeldecken wie No. 1.

No. 6. £ Jura. Funiculusgl. und Sculptur wie No 2. Füh-

_ lergruben länger mit Querfalte, Stellung der Vorderhüften

wie No. 3.

No. 7. d Jura, wie No. 1 aber mit normalem Apex der

Flügeldecken und Stellung der Vorderhüften wie No. 3.

No. 8. und folgenden aus der Sammlung LETZNER sind

sämtlich in Schlesien gesammelt, davon haben 8 und 9 die

Funiculusgl. 3—7 nur etwas länger als breit und die Gelenk-

höhlen der Vorderhüften ziemlich weit vom Vorderrand

des Prosternums entfernt, während No. 10 bis 15 sich in

keiner Hinsicht von normalen fuscipes OL. unterscheiden,

ausgenommen dasz bei No. 11 die Stellung der Vorderhüften

wie bei No. 8 und bei No. 14, wiewohl ein 9, das Analster-

nit gerade so gestreift ist wie bei No. 1. Die No. 10 und

13 haben auszerdem Fühlergruben mit Querfalte.

Gemeinsame Merkmale für die Aufstellung einer Varietät

sind bei obengenannten Exemplaren also nicht zu finden.

Mit der Type in SCHOENHERR’S Sammlung ') stimmen sie

jedenfalls nicht, denn diese hat breite und lange Fühler-

gruben die fast bis an die Augen reichen.

Ich habe obengenannte Exemplare nur deshalb etwas

ausführlich beschrieben weil ich darauf später bei den

Folgerungen zurückkommen will.

O. francolinus SCHAUF.

Unter diesem Namen befinden sich in meiner Sammlung

I d und 1 £ von STIERLIN bestimmt’), in der Sammlung

LEONHARD (D.E.M.) 6 dd und 3 99, in der Sammlung

KRAATZ (D.E.M.) 7 dd und 1 8, in der S. STIERLIN (D.E.M.)

1) Siehe meine erste Verhandlung über denselben Gegenstand in

T. v. E. 74 pag. 288/289.

2) Loc. cit. pag. 283, 284, 286, 287, 295, 296.

264 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 4TEN

2 fio’ und!)3 (99) in/der\S. RECLAIRE 1 2 in der S. EVERTS

(Zool. Mus. Amsterdam) 2 #4. Auch diese Gesellschaft

bietet kein einheitliches Bild. STIERLIN gründet seinen /ran-

colinus GEMM. auf Exemplare mit kurzem breitem Halsschild

und verhältniszmässig schmalen Flügeldecken und mit kurzen

Fühlergruben. Nun ist es aber eigentümlich dasz gerade von

den 5 Exemplaren in STIERLIN’S Sammlung 4 lange nach

hinten verflachte Fühlergruben haben. Von den übrigen 23

Stücken haben 19 lange Fühlergruben, davon 18 nach hinten

verflacht oder mit einer Querfalte und 1 (9 Frankenhain

coll. RECLAIRE) mit bis zu den Augen tiefen Fühlergruben.

Das Verhältniss zwischen Länge und Breite von Halsschild

und Flügeldecken ist gerade so veränderlich wie bei /us-

cipes OL., und hat sogar das von STIERLIN bestimmte J'

in meiner Sammlung ein sehr schlankes Halsschild und

sehr lange schmale Flügeldecken, während das $ gerade so

breit und plump ist wie ein durchschnittliches 9 von /us-

cipes OL. Uebrigens unterscheiden die meisten sogen. fran-

colinus sich in keiner Weise von den gerade so veränder-

lichen fuscipes OL. mit Ausnahme von:

Kat. francolinus No. 3 & Jura. Analsternit fein gestreift,

die Streifen in der Mitte etwas breiter und auseinander

weichend, am Hinterrand seicht aber merklich eingedrückt,

Funiculusgl. 3—7 nur etwas länger als breit. Dieses Exem-

plar gehört zur Uebergangsform, die ich als var. Sizerlin:-

anus deutete.

No. 5. & Jura ist clavipes BONSD. (siehe dort)

No. 6. © Jura hat noch einige weisze Haarschuppenflecken,

an den Seiten der Flugeldecken; die Funiculusgl. 3—7 nur

etwas länger als breit. Gehört auch zur var. Sézerdenz-

anus mihi.

No. 8 & Schwarzwald Feldberg hat die Funiculusgl. 3—7

breiter als lang, nach der Keule zu breiter werdend (also

gerade wie bei stomachosus GYLLH.!) übrigens als fuscipes OL.

No. 12 & hat das Analsternit in der Mitte breiter gestreift

mit gröberen Zwischenräumen, aber nicht eingedrückt.

Dieses Stück ist also ein Uebergang zu clavipes BONSD.

No. 17 2 (ohne Fundort) hat die Funiculusgl. 3—7 ungefähr

wie No. 8 aber nicht gerade so plump.

UND 5TEN ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 265

Es kommt mir vor, dasz wir francolinus SCHAUF. GEMM.

aufzufassen haben als eine fuscipes-Form mit langen Fühler-

gruben. Ob dieses Merkmal den Wert einer Rasse oder

Varietät bedingt bleibe vorläufig dahin gestellt.

O. sanguinipes BOH.

Unter diesem Namen befinden sich in den von mir unter-

suchten Sammlungen 27 Exemplare.

In BOHEMANN's Beschreibung heiszt est: ,,Antennae....

MRI. ; articulo primo funiculi secundo dimidio breviori,

reliquis rotundatis.”

REITTER hat dieses Merkmal tibernommen mit den Worten:

„Die mittleren Geisselglieder der Fühler (4—7) nicht

länger als breit, rundlich’”. STIERLIN hat aber die Original-

beschreibung vernachlässigt und teilt sanguznzpes BOH. ein

bei 41’: „die äusseren Geisselgl. der Fühler länger als

breit”, sagt dann aber bei sanguzuzpes BOH. unter 44’: die

äusseren Glieder der Fühlergeissel weniger schlank, beim 2

breiter als lang”. Das stimmt also gar nicht. Nach REITTER

ist haématopus STIERL. nec BOH. synonym mit sanguinipes

BOH. aber STIERLIN teilt Zaematopus ein bei 41” „die äusseren

Geisselglieder der Fühler breiter als lang”, was auch etwas

anderes ist als ,,rundlich” Auszerdem nennt STIERLIN seinen

haematopus: ,,Fliigeldecken tief gefurcht mit gewölbten,

stark gerunzelten Zwischenräumen’ während BOHEMANN

von seinem sanguinipes sagt: ,elytra subtiliter seriatim

punctata interstitiis planis, obsolete. remote rugulosis et

punctulatis”; also gerade das entgegengesetzte. Haematopus

BOH. hat nach der Originalbeschreibung die 4 äusseren

Geisselglieder ,,subrotundatis” also auch nicht breiter als

lang. Indem in STIERLIN’s Sammlung kein Kaematopus

zu finden ist bleibt mir rätseihaft welche Art oder Form

STIERLIN damit gemeint hat. HUBENTHAL deutet als Aaema-

topus Bon. ein & Diablerets (coll. DRESCHER Zool. Mus.

Amsterdam) Kat. sanguinipes No. 22, dessen Funiculusgl.

3—5 kugelig, 6 und 7 konisch breiter als lang sind, das

sich aber übrigens in keiner Hinsicht von sanguznzpes BOH.

sensu REITTER unterscheidet !).

1) Das einzige Ex. huematopus BOH. in der Sammlung SCHOENHERR

ist ein zweifelloses g' des niger F., wie ich in Stockholm persönlich

festgestellt habe.

266 DRD. IL UYIPENBOOGAARI DIEFAR TEN DER V4 7=\

Priife ich die 27 Exemplare genau auf BOHEMANNS Merk-

mal dann sind nur 13 echte sanguinzpes.

Von den übrigen könnte man noch 8 meiner var. Stzerlznz-

anus einteilen, 4 sind clavzpes BONSD. (siehe dort), während ein

Q No. 12 nicht mit Sicherheit zu deuten ist, zu sanguinipes

BoH. gehört es sicher nicht, denn die Funiculusgl. 3—7

sind merklich länger als breit.

Die Jd, die als sanguinipes BOH. typicus gedeutet werden

können, haben das Analsternit sehr fein gestreift, die Strei-

fen in der Mitte etwas auseinander weichend, am Hinterrand

seicht aber deutlich eingedrückt.

Auch bei solchen 4%, die zu meiner var. Stzerlinianus ge-

hören ist das Analsternit am Hinterrand seicht aber deutlich

eingedrückt.

Bei allen Stücken, also gg und QQ die als echte sangut-

nipes BOH. zu deuten sind, sind die Fühlergruben kurz und

die Gelenkgruben der Vorderhüften dem Vorderrand des

Prosternums genähert wie bei fuscipes OL Bei der var. Stzer-

linianus mihi sind die Fühlergruben entweder kurz, oder lang

und verflacht, oder mit Querfalte, während die Gelenkgruben

der Vorderhüften in vielen Fällen etwas weiter vom Vorder-

rand des Prosternums entfernt sind. Eigentümlich ist das

bei 2 QQ von sanguinipes BOH. typicus und bei 1 9 der

var. Stierlinianus am Apex der Flügeldecken der zweite

Streifen verwischtist ehe sie sich mit dem Ersten vereinigt.

Folserungen:

Die Scheidungsmerkmale zwischen REITTER’s 4“ und 5"

Rotte sind hinfällig.

Es können nach dem Habitus zwei Formengruppen unter-

schieden werden und zwar:

I. die fuscipes-Gruppe, deren dd und 92 in der Regel auf

den ersten Blick zu unterscheiden sind; die ga schmal und

hochgewölbt, die 92 breiter und flacher, der Hinterleib stark

bauchig.

Il. die griseopunctatus-Gruppe deren dd und S9 weniger

augenfällig verschieden sind; allerdings sind auch in dieser

Gruppe die oo schmäler und etwas höher gewölbt als die

22, aber sie sind doch verhältnismaszig breiter als die do

UND 5TEN ROTTE (IM SINNE REITTER'S) U.S. W. 267

der Gruppe I, während die 29 der Gruppe II einen gleich-

mäszig gerundeten und weniger bauchigen Hinterleib haben,

also verhältnismäszig schmäler sind als die der Gruppe I.

Bei der Art strzctecollzs FAIRM. sind die Geschlechter in

der Gestalt so wenir verschieden, dasz ich bezweifle ob diese

überhaupt hierher gehört. Sie ist aber auch nicht in einer

der anderen Rotten unterzubringen. Wenn ich nur die 99

vergleiche so muszte s#zcticollis FAIRM. am nächsten mit

niger F. verwandt sein. Ich neige dazu diese Verwandtschaft

tatsachlich anzunehmen hauptsachlich wegen der Bildung des

Apex der Fliigeldecken, aber auch wegen der tibrigen Sculp-

tureigentümlichkeiten, und wegen des kurzen breiten Riissels.

Das Genus Ofiorrhynchus gehört in der schon sehr speziali-

sierten Familie Curculionidae zu den am stärksten speziali-

sierten Genera und musz also als ein weltgeschichtlich sehr

junger Zweig der Coleoptera betrachtet weıden. Dieser Zweig

ist äuszerst lebenskräftig und anpassungsfähig und ich bin

fest davon überzeugt dasz er sich noch im Anfang seiner

Verbreitungsmögl'chkeit befindet Das verhältnismäszig be-

schränkte Verbreitungsgebiet (Europa, West-Afrika, Nord-

und West-Asien) ') ist m.E. ein Beweis für das rezente Ent-

stehen des Genus, und ich glaube als feststehend annehmen

zu dürfen dasz Mittel-Europa als die eigentliche Heimat

anzusehen ist.

Ungeachtet der Flügellosigkeit (eines der Merkmalen der

starken Spezialisiertheit) hat sich das Genus schon weit

verbreitet, und weil es, wie alle jungen Formen, sehr varia-

bel ist, neigt es gerade wegen des Fehlens der Flügel zur

Spaltung in zahllose Abarten und Arten, weil sowohl Höhen-

unterschiede als grosze Flüsse und Meeresarme für eine

Wiedervermischung einmal getrennter Individuengruppen ein

unübersteigbares Hinderniss bilden. Für solche flügellosen

Kafer wie Otzorrhynchus sind Berge, voneinander durch tiefe

Täler getrennt, gerade so geschlossen wie Inseln. Erst in

verhältnismäszig neuerer Zeit musz mit der Möglichkeit einer

1) Die in Nord-Amerika gefundenen O. sulcatus F., ovatus L., rugi-

frons GYLL, sıngularıs L. und auricapillus GERM. sind zweifellos aus

Europa eingeführt.

268 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 4TFN

Verschleppung durch menschliche Transportmitteln Rech-:

nung getragen werden.

Die Veränderlichkeit der Otzorrhynchus-Arten ist sowohl

auf Fluktuation als auf Mutation zurückzuführen. Auch darf

Bastardierung als Erklärungsmittel bei vielen Formen nicht

vernachlässigt werden. Die Veränderlichkeit, welche nach

meiner Meinung auf Fluktuation beruht und also nicht

erblich ist, habe ich in dieser Verhandlung nur nebenbei

erwähnt. Nur solche Variationen, die entweder auf Mutation

oder auf Bastardierung beruhen, habe ich ausführlich be-

handelt und werden auch weiter die Grundlage zu diesen

Folgerungen bilden. Nur bei den Arten des Hochgebirges

oder bei Inselbewohnern ist es bisweilen möglich Bastardie-

rung als Ursache der Variation mit Bestimmtheit abzu-

lehnen; bei den anderen Formen bleibt Ungewissheit beste-

hen, wiewohl man bisweilen aus den Tatsachen eine gröszere

Wahrscheinlichkeit für eine der beiden Ursachen ablei-

ten kann.

Bei dem Versuch um die Frage zu beantworten ob zwischen

gewissen Arten oder Formen dieser Otzorrhynchi Bastardie-

rung möglich ist, begegnet man als gröszte Schwierigkeit

unsere geringe Kenntnis der Lebensweise der betreffenden

Käfer. Als Beispiel dazu erwähne ich das O. niger F. nach

GERMAR auf Heidelbeeren lebt (Entom. Zeitung Stettin,

1842, p. 103) wahrend SCHMIDT (Entom. Zeitung Stettin, 1842,

p. 111) sagt: „Ich fand ihn in Böhmen bei Karlsbad und

bei Marienbad in sehr groszer Zahl auf Weidengesträuchen,

niemals auf Heidelbeeren”. Ich selbst klopfte O. uzger F.

im Harz und im Schwarzwald zahlreich aus Tannen, dagegen

fuscipes OL. aus Erlen und Weiden. Nun ist es allerdings,

möglich dasz beide Arten polyphag sind und einander also

doch auf der Futterpflanze begegnen können. Wenn das

der ‘Fall ist, "steht, soweit ich’ es beurteilen‘ kann, *keime

physische Eigenschaft einer Kreuzung im Wege. Sicherheit

ist aber nur durch Kreuzungs- und Züchtungsversuche zu

erwerben.

Wir müssen uns also mit dem, noch recht dürftigen, Tat-

sachenmaterial aus der Studierklause begnügen und versuchen

UND 57*N ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S.W. 269

damit die Vewantschaft der Formen wenigstens einigermaszen

aufzuklaren. Ich fange an mit der

I. fuscipes-Gruppe.

Hierzu gehören als Untergruppe A ausser fuscipes OL. selbst:

sanguinipes BOH., stierlinianus UYTTB., francolinus SCHAUF.,

bavaricus REITT., haematopus STRL., fag? GYLL., subglaber

REITT., clavipes BONSD., Ævertsi UYTTB., erythropus GYLL.,

lugdunensis BOH., var. 6 BOH. (= tenebricosus HERBST), d7/a-

tipes GUILLEB, und als Untergruppe B: nzger F., rugipennis

BOH., coecus GERM., villosopunctatus SCHOENH.. montanus BOH.,

alpinus STRL.

Ich erwähne mit Absicht alle mir bekannten Namen um

den Umfang der Gruppe für jeden Koleopterologe verständ-

lich zu machen, ohne damit sagen zu wollen dasz ich den

Tieren, unter diesen Namen beschrieben, eine Bedeutung

entweder als Art, oder als Varietät, oder als Rasse, oder

als Aberration, oder aber gar keine Bedeutung beimesse.

Davon wird erst unten die Rede sein.

Die obengenannten Formen sind nicht in eine gerade

Verwandtschaftslinie zu stellen, vielmehr gehen die verschie-

denen Hauptmerkmale kreuz und quer in einander über. Als

selbständige Art ist »zger F. am besten karakterisiert durch

den kurzen breiten Rüssel, die eigentümlichen Fühlergruben,

die sich so zu sagen bis auf die Stirne fortzusetzen scheinen

und durch das durchwegs fein aber kräftig und gerade ge-

streifte Analsternit des d, das fast niemals auch nur die

Spur eines Eindrucks am Hinterrand zeigt, aber oft eine

etwas konvexe Oberfläche hat. In Verbindung mit diesen

Merkmalen ist dann weiter ein zuverlässiges Merkmal die

Bildung des Apex der Flügeldecken, wo .der erste Streifen

in der Regel einsam vertieft den Hinterrand erreicht. Letztes

Merkmal allein ist aber unbrauchbar.

Auszerdem hat niger F. typicus eine sehr eigentiimliche

Sculptur und Behaarung, welche letzte bei frischen Stücken

(vellosopunctatus auctorum) besonders gut ausgeprägt ist.

Die Sculptur der Flügeldecken bei den Varietäten führt

aber fast ununterbrochen in die von fuscipes OL. hinüber

und ist die Unterscheidung dieser Arten dann nur möglich

270 DR. D..L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER 47°

durch Vergleichung aller Merkmale der beiden Arten.

Dasz die Spezialisierung des uzger F. als eigene Art, denn

das ist sie im Gegensatz zu den anderen Formen dieser

Gruppe, noch sehr rezent ist, zeigen einige abweichende

Stücke die ich vorher beschrieb und die vielleicht als degres-

sive Mutationen zu betrachten sind. Hierzu gehören z.B.

Exemplare bei welchen der Apex der Flügeldecken gebildet

ist wie bei fuscipes OL. u.a. Andere abnorm gebildete Exem-

plare können vielleicht als progressive Mutationen aufge-

faszt werden, wieder andere sind wahrscheinlich nur Monstra. |

Jedenfalls gehören alle obengenannten Mitglieder der B.

Gruppe artlich zusammen wegen des kurzen, breiten Russels,

der Bildung der Fühlergruben und des Apex der Flügeldecken

und wegen der Sculptur des Analsternits des d!.

Die Untergruppe A besteht dagegen aus einer weit bun-

teren Gesellschaft, sie ist weder als Gruppe noch, bei ihren

Komponenten, als eine oder als mehrere Arten zu umgrenzen.

Von fuscipes OL. über sanguinipes BOH., subglaber REITT.

und clavipes BONSD. leitet eine ununterbrochene Kette nach

lugdunensis BOH. und dzlatipes GUILLEB. wenn man die Bil-

dung des Analsternits des d als Hauptmerkmal betrachtet.

Dagegen gehen diese Formen in anderen Hinsichten wieder

strahlenweise auseinander besonders was der Bildung der

Fühler betrifft. Ich möchte darauf aber keinen besonders

groszen Wert legen weil bei beiden Gruppen (d.h. bei der

fuscipes- und bei der griseopunctatus Gruppe) der Funiculus

zwei Anlagen verrät, nämlich eine zur Verkürzung und Ver-

breiterung der Glieder und eine zur Verlängerung und Ver-

dünnung. Welche der beiden Anlagen die genetisch ältere

also die ursprüngliche ist, wage ich nicht zu entscheiden.

Die beiden Anlagen zeigen sich bei Individuen die zu jeder

der früher als Arten aufgefassten Formen gehören, jede der

Formen hat aber eine der Anlagen als die regelmaszige zur

Entwickelung gebracht. In der /uscipes-Gruppe ist Neigung

zur Verlängerung und Verdünnung der Funiculusglieder die

Regel und nur sanguinipes BOH. und subglaber REITT. zei-

gen die entgegengesetzte Anlage, während in dieser Bezie-

hung dann Sierlinianus mihi als Uebergangsform zu den

Formen mit langgliederigem Funiculus zu betrachten ist.

UND 5TE ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 271

Wenn bei der Stellung der Vorderhüften überhaupt von

erblichen Anlagen gesprochen werden kann, so sind auch

in dieser Hinsicht beide Gruppen versehen sowohl mit der

Anlage zu Vorderhiiften welche dem Vorderrand des Proster-

nums genahert als zu Vorderhiiften welche von diesem Vor-

derrand entfernt sind und findet man auch wieder in beiden

Gruppen einen Formenkreis bei welchem entweder die eine

oder die andere Anlage die Regel ist, aber bei jeder Form

auch wieder Individuen die dieser Regel nicht folgen.

Bei der fuscipes-Gruppe sind die Formen wobei genäherte

Vorderhüften die Regel bilden: fuscipes OL., francolinus

SCHAUF., sanguinipes BOH., Stierlinianus mihi, niger F., rugipen-

nis BOH., coecus GERM., montanus BOH. und alpinus STIERL.

Während bei subglaber REITT. und clavipes BONSD. beide

Anlagen sich bei einer ungefähr gleichen Individuenzahl

entwickelt, überwiegt bei /ugdunensis BOH. die Zahl der

Individuen mit Vorderhüften die vom Vorderrand des Proster-

nums etwas weiter entfernt sind. Bei dzlatipes GUILLEB.

scheinen genäherte Vorderhüften wieder die Regel zu bilden.

Bei den Fühlergruben sind auch wieder bei beiden Gruppen

die Anlagen sowohl zu der Bildung von kurze als von langen

Fühlergruben gegeben. Wahrscheinlich sind lange Gruben

die genetisch älteste Form; mit der Bildung der Querfalte

setzt dann die Neigung zur Verkürzung ein und ich nehme

an, dasz unzweifelhaft kurze Gruben dadurch entstehen, dasz

diese Falte sich bis zum Auge verbreitert.

In der fusczpes-Gruppe bilden kurze Gruben die Regel bei

fuscipes OL., sanguinipes BOH., Stierlinianus mihi, subglabder

REITT. und clavzpes BONSD. (bei letzterer Form kommt schon

ein erheblicher Prozentsatz Individuen mit längeren Fihlergru-

ben vor). Lange Fühlergruben sind Regel bei: francolınus

SCHAUF., /ugdunensis BOH., dilatipes GUILLEB., niger F.,

rugipennis BOH., coecus GERM., montanus BOH. und a/pinus

STIERL.

Bei der Untergruppe A. ist also auch mit den anderen

Merkmalen keine weitere Artenbegrenzung zu machen und

so miiszen wir sowohl die ganze Untergruppe A. als die

Untergruppe B. jede fiir sich als Arten im weiteren Sinne be-

trachten die aber auch wieder einander nahe verwandt sind.

272 DR. D. L. UYTTENBOOGAART; DIE ARTEN DER 4”"

II. griseopunctatus-Gruppe.

Diese Gruppe läszt sich nicht so natürlich wie die fusczpes-

Gruppe in Untergruppen zerleger, denn hier läszt uns das

Merkmal am Apex im Stich, wahrend auch der Rüssel bei

allen Formen dieser Gruppe von ziemlich gleicher Form

ist (ausgenommen bei séricticollis FAIRM. die aber m.E.

natürlicher bei der Untergruppe B. zzger F. u.s. w. einzu-

teilen wäre). Wiewohl auch bei beiden Untergruppen der

fuscipes-Gruppe die Anlagen zu der Bildung zweier Apex-

sculpturen anwesend scheinen, ist doch die alleinige Vertie-

fung des ersten Streifens bei der Untergruppe A. eine so

seltene Ausnahme und bei der Untergruppe B. fast ohne

Ausnahme die Regel, dasz schon allein dieses Merkmal eine

Trennung natürlich macht. Dagegen ist die alleinige Vertie-

fung des ersten Streifens in Gruppe II nur die Regel bei

‘nsubricus REITZE, welche Form aber in anderen Hinsichten

wieder so nahe mit griseopunctatus BOH. verwandt ist, dasz

eine Trennung nur auf Grund dieses Merkmals sehr unnatur-

lich ware. (Eine Ausnahme macht wiederum strzcticollis

FAIRM., die ich aber wie oben erwähnt als näher verwandt

mit wiger F. betrachte). Die Gruppe II musz also in ihrem

ganzen Umfang als eine Art im weiteren Sinne genommen

werden, die also aus folgenden benannten Formen besteht:

hungaricus GERM., nigerrimus SOL. (syn. judicartensis DAN.),

griseopunctatus BOH., vesulianus DAN., insubricus REITZE,

(oder Reztzei UYTT.) Grouvellei STIERL. (= Sellae STIERL.) mit

ab. ruficollis REITT , stomachosus GYLL., pubens CHEVR. (= var.

ß STIERL.) und martinensis CL. MULLER !).

Die Sculptur des männlichen Analsternits ist in dieser

Gruppe viel einförmiger wie in der /usczpes-Gruppe, die

Anlagen zur Vergröberung der Interstitien und zu der Bil-

ding einer Apikalgrube sind dennoch anwesend aber kommen

nur in einer Form nämlich kungaricus GERM.?) regelmäszig

zu Tage; bei dieser Form ist eine Apikalgrube als Regel

1) Ob jaenensis STIERL. auch so nahe mit grzseopunciatus BOH. ver-

wandt ist, dasz sie kaum als selbständige Art betrachtet werden kann

wage ich auf Grund des einzigen von mir gesehenen zweifellosen Exem-

plars nicht zu entscheiden.

2) Auf Grund dieses secundären sexuellen Merkmals und des Unter-

schieds in der Sculptur und Bekleidung kann man Aungaricus GERM.

UND 572% ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S. W. 273

anwesend in Verbindung womit die Streifen in der Mitte

sich etwas weiter auseinander schieben. Auch eine Vergro-

berung der mittelsten Interstitien kommt bei dieser Form,

sei es selten, vor; sie erreicht dann aber niemals die Extreme

des /ugdunensis BOH., höchstens die des clavip~es BONSD.

Bei den anderen Formen kommt nur höchst selten eine

sehr schwache Vergröberung der mittelsten Interstitien und

sehr schwache Verbreiterung der mittelsten Streifen vor.

Bei dem Funiculus sind dieselben Anlagen gegeben wie

in der vorigen Gruppe, aber weit deutlicher tritt hier bei

den 22 die Anlage zur Verkürzung und Verbreiterung zu

Tage, während stomachosus GYLL. sensu stricto (d.h. die

Exemplare aus den Basses-Alpes) eine noch weiter gehende

Extreme bildet als sanguznzpes BOH. in der fuscipes-Gruppe;

das Gegenstück zu letztgenannter Form in dieser Hinsicht

bilden dann die Italienischen und Schweizerischen stomacho-

sus, die vielleicht am Besten mit dem Namen pubers CHEVR,

anzudeuten wären. Mungaricus GERM. bildet die andere

Extreme wo in beiden Geschlechtern die Funiculusglieder

immer viel länger als breit und gewöhnlich äuszerst dünn

und schmachtig sind. Bei griseopunctatus BOH. typicus sind

bei den dd lange dünne Funiculusgl. die Regel, während

bei ungefähr einem Drittel der 29 die Anlage zur Verkürzung

und Verbreiterung mehr oder weniger zu Tage tritt; beiden

als Varietäten von grzseopunctatus gedeuteten Formen nimmt

die individuelle Verschiedenheit in dieser Hinsicht erheb-

lich zu und kann man also die Form der Funiculusglieder

kaum mehr als Merkmal benutzen. Bei martinensis CL. MÜLLER

sind bei 38!/, °/, die Funiculusglieder 4—6 beträchtlich, bei

61!/,%, nur etwas länger als breit, ohne dasz zwischen dd

und 2? ein regelmäsziger Unterschied in dieser Hinsicht zu

bemerken ist.

Erwähnung verdient noch dasz bei der von STIERLIN als

Sellae gedeuteten Form alle 99 die ich sah Funiculusglieder

3—7 haben, die kaum länger als breit sind, während von

STIERLIN’s Typen (2 dd‘) einer Funiculusgl. hat, die genau

so gebildet sind wie bei sanguinipes BOH. Ich schlage des-

als selbständige Art anerkennen, ihr Verbreitungsgebiet scheint das der

anderen Formen dieser Grüppe auch kaum zu berühren.

274 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER AREN

halb vor den Namen Se//ae STIERLIN zu benützen zür An-

deutung von solchen Stücken des Grouve/let STIERL. bei

denen die Anlage zur Verkürzung und Verbreiterung der

Funiculusgl. 3 -7 besonders deutlich zu Tage tritt. Mit Aus-

nahme von martinensis CL. MULLER, bilden bei der grzseo-

punctatus-Gruppe Gelenkhöhlen der Vorderhüften die weit

vom Vorderrand des Prosternums entfernt sind, die Regel.

Auch in dieser Hinsicht unterscheidet sich hungarzcus GERM.

von /ugdunensis BOH. Denn während bei erstgenannter Form

keine Exemplaren vorkommen mit stark genäherten Vorder-

hüften, hat ein Drittel des untersuchten Materials der Form

lugdunensis BOH., die Vorderhüften in derselben Stellung

wie solche bei fuscipes OL. Regel ist, während noch rund

41°], die Vorderhüften nur etwas weiter vom Vorderrand

des Prosternums entfernt haben. Dieses Merkmal kann also

weit besser mit zur Unterscheidung dieser zwei so täuschend

ähnlich bekleideten und bei den 99 auch ähnlich sculptierten

Formen gebraucht werden als die Länge der Fühlergruben.

Nur bei Grouvellei STRL. fand ich 3 Exemplare, bei welchen

die Stellung der Vorderhüften ähnlich der bei fuscipes OL.

war, und kann man deshalb wohl annehmen dass es sich

in solchen Fällen nur um individuelle Abweichungen handelt.

Bei martinensis sind die Gelenkhöhlen im Allgemeinen dem

Vorderrand des Prosternums genähert; in nicht weniger als

nahezu 70 °/, der untersuchten Exemplare ist die Stellung

dieselbe als beim typischen fuscipes OL. In nur 7.7 %/ ist

sie dieselbe als beim typischen grzseopunctatus BOH. Es würde

aber verfehlt sein daraus und aus der Länge der Fühler-

gruben (siehe unten) den Schluss zu ziehen das martenensis

eine Art Mittelstellung zwischen griseopunctatus und fuscipes

einnimmt, denn der allgemeine Habitus und die Form der

Augen deuten unzweifelhaft auf die nahe Verwandtschaft

mit eriseopunctatus und machen es dem geübten Auge

möglich schon auf den ersten Blick martinensis von fuscipes

zu unterscheiden, während abgeriebene griseopunctatus nicht

so leicht von martinensis zu unterscheiden sind. Wohl aber

deuten diese Merkmalen auf die nahe Verwandschaft die

zwischen den zwei Gruppen besteht, wo offenbar dieselben

genetischen Anlagen anwesend sind die in beiden Gruppen

UND 57EN ROTTE (IM SINNE REITTER’S) U.S.W. 275

sowohl latent als degressif sein können. Durch pro-

gressive Mutationen und vielleicht auch durch Bastar-

dierung wird dann das Bild der zwei Gruppen, als eine gröszere

Einheit betrachtet, noch mehr verwirrt und flieszend.

Bei der Bildung der Fühlergruben tritt solches noch deut-

licher hervor, denn wiewohl in der grzseopunctatus-Gruppe

lange und tiefe Fühlergruben die Regel bilden so tritt doch

bei den 9? aller Formen schon eine Neigung zur Verflachung

und Verkürzung zu Tage, während diese Neigung auch bei

den oo erheblich ist bei den Formen Aungaricus GERM. und

martinensts CL. MÜLLER. Bei letzterer Art könnte man fast

sagen dasz kurze Fühlergruben oder wenigstens solche mit

Querfalte die Regel bilden. Als Unterscheidungsmerkmal

sind die langen und tiefen Fühlergruben nur mit Vorsicht

und nur in Verbindung mit anderen Merkmalen einiger-

maszen brauchbar.

Es bleibt mir noch übrig etwas zu sagen über den von

REITTER als Merkmal wichtig geurteilten Haarkamm am

Hinterrand des Analsternits bei den do. Bei mikroskopischer

Betrachtung zeigt sich dasz die Anlage eines Haarkamms

bei den oo aller Formen anwesend ist, sei es nur in der

Form einer Reihe gröszerer Punkten mit kleinen Bürstchen.

Diese Punktreihe ist oft sehr schwer zu sehen wegen Über-

schiebung des Tergums über das Sternit. Bei solchen Formen

wo bei vielen dco’ ein deutlicher steifer Haarkamm anwe-

send ist, ist diese bei nicht wenigen oo so weit abgerieben,

dasz wiederum ein geübtes Auge notwendig ist um die Über-

bleibsel zu entdecken. Als Unterscheidungsmerkmal zwischen

REITTER’s 4'® und 5° Rotte ist dieser Haarkamm völlig un-

brauchbar, denn auch bei stomachosus GYLL. der doch un-

zweifelhaft zu der grzseopunctatus-Gruppe gehört, haben frisch

entwickelte do‘ regelmäszig den steifen Haarkamm am Hin-

terrand des Analsternits.

Gerade so unbrauchbar ist als Unterscheidung des zzger F.

von griseopunctatus und Verwandten, das Merkmal der Bil-

dung des Apex der Elytren. Nicht nur dasz bei niger F.

Individuen vorkommen wo die zwei ersten Streifen sich ver-

einigen, während bei anderen Arten Individuen vorkommen

bei welchen der erste Streifen einsam den Hinterrand erreicht

276 DR. D. L. UYTTENBOOGAART, DIE ARTEN DER U.S.W.

und bei allen Formen oder Arten ziemlich viele Übergänge

zwischen beiden Bildungen, sondern in der grzseopunctatus-

Gruppe gibt es die Form zusudrzcus REITZE (Reztzei UYTTB.)

die unzweifelhaft sehr nahe mit griseopunctatus BOH. ver-

wandt ist, bei welchem der Apex der Elytren als Regel

ähnlich gebildet ist wie bei zzger F.

Als Schlussfolgerung dieser Verhandlung möchte ich also

den Satz aufstellen, dasz nur /uscipes OL., niger F., griseo-

punctatus BOH., hungaricus GERM. und sérzcticollis FAIRM.

(vielleicht auch jaenensis STIERL ) als echte Arten im wei-

teren Sinne gelten können, während alle anderen oben

behandelten Formen entweder als Rassen oder als Varietäten

oder als Fluktuationen innerhalb der Artgrenzen zu betrachten

sind. Ich sehe davon ab die zahllosen Verschiedenheiten mit

Namen zu belegen und schlage nur vor die schon bestehen-

den Namen zu behalten für die Formen die ich damit unter

Angabe der Merkmale angedeutet habe. In den meisten

Fällen werden also die Namen gleichsam Ruhepunkte bil-

den in einer langen Kette von ineinander übergehende

Erscheinungen.

Eine nähere Untersuchung von anderen Rotten und Gruppen

innerhalb des Genus Ofiorrhynchus unter Benutzung von

zahlreichem Material wird höchstwahrscheinlich zu ähnlichen

Ergebnissen führen als meine Bestudierung der 4' und sten

Rotte sensu REITTER, und hoffe ich dasz diese Verhandlung

für die Kollegen eine Anregung sein mag ein solches

Spezialstudium zu unternehmen, denn nur durch die Ver-

gleichung einer sehr groszen Individuenzahl jeder Form

wird es möglich sein etwas Ordnung zu bringen in die

Systematik dieses so interessanten und auch ekonomisch so

wichtigen Genus.

Révision du Genre Pseudinca Kraatz,

(Scarabaeidae: Cetoniinae)

par

FECE UCASSEN,

(planches I—V).

Le Dr. KRAATZ a créé en 1880 (Deutsche Ent. Zeitschr.,

p. 158) le genre Pseudinca pour une espèce qu'il croyait

être Diplognatha admixta HOPE, mais qui a été reconnue

par la suite pour Dzplognatha incoides THS:, et dont il donne

une bonne figure dans cet ouvrage périodique à la planche

I fig. 6. J'ai pu constater que cette confusion a donné lieu

a maintes erreurs dans les collections.

Les caractères principaux de ce genre sont basés sur la

forme du clypéus et de la saillie mésosternale, et les espèces

connues à cette époque, ?. admixtus HOPE, P, incoides THS.

(?. admixtus KR. nec HOPE), y répondent parfaitement. On

y a incorporé, depuis, plusieurs nouvelles espèces qui diffèrent

tellement entre elles, qu'il n'est vraiment pas superflu de

soumettre ce genre à un examen critique. Quand on com-

pare, par exemple, la saillie mésosternale de ?. Aubert: FRM.

a celle de P. betuberculatus MOS., ou le clypéus de ?. robus-

tus JANS. à celui de P. Wentzel-Heckmannae KOLBE, on doit

conclure qu'on se trouve en face de genres différents. L’exa-

men des organes génitaux des g' conduit également à écarter

plusieurs espèces du genre créé par KRAATZ; toutes ces con-

statations m’ont amené a subdiviser le genre Pseudinca sui-

vant le tableau dichotomique qu’on trouvera plus loin.

Le genre Pseudinca compte le plus grand nombre d’especes,

dont les organes génitaux des g sont très voisins et pour

lesquelles les descriptions de KRAATZ suffisent amplement.

Les tibias antérieurs ont 2—3 dents. Les côtés du scutellum

278 F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

sont enfoncés, quelquefois très nettement. Le type du genre

est 2. 212002des HS. (admits KR. nec HOPE):

J'ai cru devoir écarter P. Auberti FRM. des vrais Pseudinca

à cause de la saillie mésosternale svelte et allongée, du scu-

tellum petit et large et du dessous à reflets métalliques:

Metallopseudinca gen. nov. Type: ?. Aubert: FRM.

Le troisième genre, Stethopseudinca gen. nov., se distingue

par la forme de la saillie mésosternale qui prend une appa-

rence plus ou moins renflée du fait de la profondeur mar-

quée de la suture entre métasternum et mésosternum. Je ne

connais qu’une seule espèce, SZ. maculata nov. sp., qui forme

le type du nouveau genre.

Quant au dernier genre, Heterepseudinca gen. nov., il se

di-tingue par la saillie mésosternale très courte (on dirait

même tronquée quelquefois) et les angles antérieurs du

clypéus nets et relevés: le type de ce genre est P. Heinsenius

KOLBE. À juger d'après les organes génitaux du g, ce nou-

veau genre pourrait facilement en former quatre autres,

savoir :

a. H. Wentzel-Heckmannae KOLBE et varzabilis m.

6. H. bituberculatus MOS., Heinsenius KOLBE, Kuntseni m.

et Arlimandjaroensis m.

c. FA. Moseri HAUSER et frater m.

d. H. Arrowi m.

mais je crois préférable de grouper ces espèces en un seul

genre pour le moment. Dans le groupe 2., les épines à l’ex-

trémité des tibias postérieurs des 4 sont aigues, tandis que

chez les 9 une des épines est obtuse.

Les espèces de ce genre proviennent toutes de l’Afrique

orientale; elles ont une forme plus épaisse et ont en général

des côtes distinctes sur les élytres, moins nettes chez H.

Arrowi. Tibias antérieurs tridentés. Le forceps est d’un

chatain très foncé (sauf 7. Arrow), tandis que celui des

autres genres est d'un brun jaune clair.

Je saisis l’>ccasion de remercier tous ceux qui ont bien

voulu me communiquer des matériaux qui ont beaucoup

facilité cette étude, a savoir: Messieurs les Directeurs des

Musées de Leyde, Paris, Londres, Bruxelles, Tervueren, Berlin-

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 279

Dahlem, Berlin, Dresde, Stettin, Francfort s. M., Hambourg

et Bale, ainsi que les Professeurs G. HAUSER et P. SCHüR-

HOFF, le Dr. pk Vos TOT NEDERVEEN CAPPEL et feu M. A.

BOURGOIN.

Tableau dichotomique des genres.

Dessous a reflets metalliques, saillie mésosternale allon-

gée et svelte (fig. 1) . . . . . Metallopseudinca m.

Pessousisansi refletsumétalligmesasin. pal sb medi... 1,82

Suture entre le mésosternum et le métasternum très

profonde, donnant une apparence renfiée à la saillie

mésosternale (fig. 4 et 5). . . . Stethopseudinca m.

Stet Non profonde np St bat een

Angles antérieurs du clypéus relevés et pointus, rendant

le bord antérieur, vu de face, tridenté par la présence

d'une dentimédianer heu. . . Heteropseudinca m.

Angles antérieurs du clypéus plus ou moins arrondis,

non relevés, bord antérieur, vu de face présentant une

seule dent, parfois faible, au milieu; ou faiblement

relevés, mais alors la dent médiane est double, le bord

antérieur comptant ainsi quatre dents (P Fischer: KOLBE)

Pseudinca Kr.

Tableau dichotomique du genre Pseudinca Kr.

Bekitestespèees jusqu'à environ 18mm?) . . 202

(voyez aussi margınzcollis m )

Grangdesrespeces:ia partinde, 20 mmm wett rg

Saillie mésosternale très allongée (fig 28).

17 marginicollis m.

Saillie mésosternale courte (fig. 27, 20—31) . . . 3

Milieu du bord antérieur du clypéus portant une éléva-

tion large, parfois peu développée . (vitticollis Bourg.)

10 rufulus KOLBE

Milieu du bord antérieur au clypéus portant une petite

EEDE EMA LME ga tenero RTE ET EA,

Angles suturaux des élytres très étirés, bord des angles

1) Les mesures que je donne sont toujours, pour la longueur, celles

du corps, sans y compter la tête ni le pygidium, et pour la largeur,

celles aux épaules.

280

TO.

F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

posterieurs des élytres élargi; bord postérieur des élytres

nettementidécoupé Karen. eN ZZ OS \GERSTE

Angles suturaux des élytres peu étirés, bord des angles

postérieurs des élytres non élargi; bord postérieur des

elytres pas mettementidecoupeiunn) lean meee ae wens

Base de la carene transversale du clypéus aussi large

que celle de la dent médiane du bord antérieur du

clypéustibioi DENT. Mons Oi COS wba 0722 nn

Base de la carene transversale du clypéus pius large

que celle de la dent médiane du bord antérieur du

ely pets eT Wre ti. na DEI EBEN ei NE RO

Caréne transversale du clypéus suivie d’une faible éléva-

tionspnecedeend umer faible dépression nr ae,

Carène transversale du clypéus suivie d’une petite carène

longitudinale se terminant antérieurement en une petite

bossé nette. er de ea ee BES

Taches blanches du dessus plus ou moins rondes, ponc-

tuation des bords latéraux du pronotum très profonde,

couleun vertesdominante I PZ VARA /2 BOURG.

Taches blanches du dessus non arrondies, plus ou moins

cohérentes, ponctuation du pronotum très profonde, cou-

léumioncée brun nose e 0. ea ASCO LEEN DODE

Téte, pronotum, bords latéraux des élytres couverts de

petites taches blanches effilées; élytres a côtes nettes .

15 Horni m.

Petites taches blanches plus ou moins rondes sur la tête

près des yeux, quelques-unes placées en cercle sur le

pronotum des deux côtés du milieu et sur les bords

latéraux des élytres; ceux-ci à côtés indistinctes. . .

. . 16 MacGillavryi m.

Angles postérieurs des élytres nettement élargis vers le

calus* apical... CORAN der ASP AS AR OBBE

Angles postérieurs des élytres non élargis vers le calus

apicali: Lu nti daniel won sig odo erp ANTO

Elytres brun olivatre uni, 0% brun rouge (parfois légè-

rement marbrés), calus huméraux et apicaux foncés . II

Elytres brun foncé ou brun rose, nettement et densément

Marbres ide Vert ausde Moie o

Calus buméraux et apicaux de la méme coloration que

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 281

le reste des élytres, forme non épaisse . 7 olzvicolor m.

Calus huméraux et apicaux foncés, élytres parfois légè-

rement marbrés de vert ou de noir, forme très épaisse

6 robustus JANS.

12. Quelques lignes fines au milieu des élytres, interrompues

par places (5), ou quatre raies doubles, fines et nettes (©)

Mie 5 sirtatus m.

Elytres ayant tout au plus quelques lignes de petites

Ses AKG MESS. dadi aha art Ge es tete avaria Ie

13. Bord antérieur du clypéus ayant deux petites dents

nettes au milieu, angles antérieurs un peu relevés

o Fischeri KLB.

Bord antérieur du clypéus ayant une dent médiane large,

(parfois échancrée en son milieu); angles antérieurs

GEO MMSE wWeMNOMSSESy nti nre een hs DE en FA

14. Bord antérieur du clypéus ayant en son milieu une dent

robuste, très large au sommet; grande espèce.

4 marmoratus FRM

Dent médiane du bord antérieur du clypéus moins oe

loppee;sfespeces, plus petites mits cupo veve; sent) BS

15. Dessus sans aucune tache blanche, téte tres bombée

CHÉHEMESAVEUXEL 5 wiht cel. Bat antun CSL rest mM.

Dessus ayant des petites taches blanches, tête peu bom-

HÉcrHentreslesiveusx,. ul dev alt en si

16. Dessus portant de nombreuses spa) Clic blanches

souvent coalescentes; saillie mésosternale plus courte

eraplus ‚Pointue, Hi ness La eee Ziet ordes THOMS.

Petites taches blanches moins nombreuses; saillie n éso-

sternale plus longue et plus arrondie au sommet

1 admixtus HOPE

I. PSEUDINCA ADMIXTUS HOPE.

(Ann. & Mag. Nat, Hist. IX, 1842, p. 494).

Cette espèce, très voisine de P. zucoides THS. et souvent

confondue avec elle, s’en distingue par la saillie mésoster-

nale plus longue et plus arrondie au sommet, par sa couleur

plus foncée et par sa taille généralement plus petite. La

forme du clypéus des deux espèces est à peu près la méme.

Tibias antérieurs des deux sexes tridentés, quoique la troi-

282 F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

sième dent soit parfois très petite chez le G. Dernier segment

abdominal du & lisse au milieu, densément couvert de peti-

tes stries pilifères chez la 9.

L’existence de formes de transition entre P. admixtus et

P. incoides ne m'étonnerait pas; j'ai vu plusieurs individus

de taille plus grande provenant de Mukonje Farm près de

Mundame, Jaunda et Moliwe près de Victoria, ayant la saillie

mésosternale plus pointue et moins arrondie que celle de

P. admixtus, tandis que les petites taches blanches étaient

plus nombreuses,

J'ai vu plus de 80 individus, dont deux seulement pro-

venaient du Congo Belge (Région de Sassa, Ituri); les autres

étaient orginaires du Libéria; de la Côte d'Or; de l’Assinie

(Accra); du Togo (Amu); de la Nigéria (Lagos); du Came-

roun (Mt. Cameroun, Isongo, Victoria, Moliwe près de Victoria,

Duala, Dibongo, Barombi, Mundame, Mukonje près de Mun-

dame, Nyansasso, Nanga Ebogo, Joko, Jaunda, Molundu,

Yukaduma); de Fernando Po (Bahia de S. Carlos, S. Isabel),

et du Gabon.

C'est avec quelque doute que j'ai rangé les deux individus

du Congo Belge (Mus. de Tervueren) parmi les P. admzxtus.

Celui qui provient d’ Ituri Medje a la forme générale de

P. incoides mais en diffère par sa saillie mésost. plus allon-

gée et aigue, recourbée vers le corps; l'autre, de la Région

de Sassa, ressemble aux individus de Mukonje Farm près

de Mundame mentionnés plus haut, mais il porte moins de

petites taches blanches.

2. PSEUDINCA INCOIDES THOMS.

(us Scient 1800; pb 27):

(P. admixtus KR nec HOPE, P. gabonicus FRM.).

Le Dr. KRAATZ, tout en se trompant d'espèce, a très bien

figuré le P. zncoides THOMS.; grace à l’amabilité du Dr. W.

HORN, j'ai pu étudier l'individu ayant servi à ce dessin et

jai constaté que, contrairement a ce qu’en dit KRAATZ, il

s’agit d'un male.

Les tibias antérieurs des o portent généralement deux

dents et parfois une troisème rudimentaire; j'ai même vu

un individu ayant trois dents nettes. Les © en ont aussi

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 283

bien deux que trois, la troisième étant parfois rudimentaire.

Ce caractère ne peut donc aider à la détermination des sexes

qu'on peut mieux distinguer par les carènes plus robustes

des tibias antérieurs et la ponctuation plus dense des cétés

du dessous chez la 9, tandis que le dernier segment abdomi-

nal du g* est brillant et presque sans ponctuation au milieu.

Les organes génitaux du male ne different guére de ceux de

P. admixtus HOPE, que par leur plus grande taille.

J'ai examiné environ 200 individus provenant de la Côte

d'Or; de l’Assinie; du Togo (Amedzowe, Bismarckburg); du

Dahomey; de la Nigéria (Vieux Calabar); du Cameroun (pied

du Mt. Cameroun, Soppo, Bouéa, Victoria, Moliwe près de

Victoria, Engelberg, Ekona, Mangamba, Nyansasso, Mukonje

Farm près de Mundame, Bangwe, Banyangland, Montagnes

de Bakossi, id. Esosung, Région de Tikar, Joko, Wutschaba,

Lolodorf, Bipindi, Kribi, Molundu, Région de l'Uam: Bosum,

Gandi, Tukan, Mokundange, Ekok); de Fernando l’o (S. Isa-

bel); de la Guinée Espagnole (Nkolentangan); du Congo

Frangais (Lambarene, N’Gomo, Libreville); du Congo Portu-

gais (S Salvador); et du Congo Belge (Banana, Région de

Mayumbe: Temvo, Lampa, Kisu, Tshela, Makala, Kisantu,

Région de Sassa, Haut Uélé: Moto, Kivu: Mokoto, Stanley

Falls, Zombo, Mayanda)

Jen ai vu aussi étiquettés „Luitpold Kette, Afr. or.’’, je

doute fort de la précision de cette localité, à moins qu’il ne

s'agisse des „Montagnes Prinz Luitpold” au Cameroun. Un

autre de la collection MOSER, portait l’étiquette „Obocht,

Mer Rouge’!

3. PSEUDINCA INSULARIS nov. spec.

Dessus mat, téte et pronotnm d’un beau vert olivatre,

celui-ci bordé latéralement de bandes brun rose clair; élytres

brun rose clair, marbrés nettement de vert olivàtre; pygi-

dium vert brunatre; dessous vert, bords postérieurs des seg-

ments I—4 nettement bruns, cuisses vertes a reflets bruna-

tres, tibias brun rouge plus ou moins foncé, extrémités

verdatres Les petites taches blanches manquent absolument,

sauf sur les segments 3—4, dont le bord antérieur porte

une tache blanche minuscule sur les còtés.

284 F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

Le bord antérieur du clypéus est relevé très faiblement

au mileu et y est quelque peu émarginé; calus du clypéus

tres bombé, ne s’élevant, par devant, que peu au dessus de

la dépression qui suit le bord antérieur; ponctuation très

fine et reu dense; bords antérieur et latéraux, ainsi que les

déclivités, nettement ponctués.

Ponctuation du pronotum extrêmement fine, plus nette vers

les bords latéraux

Epimères mésothoraciques luisants, à ponctuation pilifère

vers le pronotum. Scutellum d’un vert olive uni.

Elytres portant des lignes nettes, formées par des petits

signes arqués, déclivités non ponctuées, angles suturaux peu

découpés.

Pygidium couvert de courtes stries pilifères.

Abdomen presque sans ponctuation en son milieu, portant

seulement, vers, les eötes de petites stmestarguées , dernier

segment brillant, très finement et peu densément ponctué

en son milieu, davantage vers ses côtés. Poils du dessous

brunatres, fins et longs. Saillie mésosternale longue et poin-

tue, plus courte que celle de ?. admixtus HOPE, mais beau-

coup plus fine. Tibias antérieurs tridentés.

Longueur env. 20 mm., largeur II mm.

Une seule © de Fernando Po. Type coll. VALCK LUCASSEN.

4. PSEUDINCA MARMORATUS Fru,

(Bull Soc Ent. France MISO spe GEV):

Le mâle se distingue de la femelle par la ponctuation du

dernier segment du ventre; elle est très faible et manque

au milieu chez le &, tandis qu'elle est répandue sur toute

la surface chez la 9. Les males ont généralement les tibias

antérieurs bidentés quoique j'ai obserié chez certains une

troisieme petite dent très peu développée Les tibias anté-

rieurs des 9 sont tridentés, toutefois jen ai rencontré une

dont la troisième dent du tibia antérieur droit n'était pas

développée, tandis que la 3°”® dent du tibia gauche, quoique

petite, était nette. Les tibias antérieurs des Q sont striés plus

nettement et plus grossièrement que ceux des g'. Les angles

postérieurs des hanches postérieures sont très allongés et

pointus (bien souvent la pointe est cassée).

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 285

La variété roseipennis var. nov. (nom que BOURGOIN a voulu

‘donner d’aprés un individu que j’ai vu dans sa collection,

croyant qu’il s’agissait d’une nouvelle espèce pour laquelle

il ne pouvait cependant trouver de caractères la distinguant

nettement du vrai /. marmoratus) est nettement marbrée.

On la rencontre en général davantage vers l’est, quoique

j'en ai vu aussi du Cameroun. BOURGOIN a donné une descrip-

tion d'un P. marmoratus FRM., des environs de Kaimosi

(Voyage Babault en Afr. or. anglaise 1912—1913 (1921),

p. 32) et il a sans doute étudié un individu de cette variété.

Cette 9, qui se trouve au Muséum de Paris et qui est très

probablement celle que j’ai examinée, est un mâle: BOUR-

GOIN cite d’ailleurs ,,tibias antérieurs dzdentés’’.

Je n'ai pas trouvé de différences de structuré entre le vrai

P. marmoratus et sa variété rosespennis: les aberrations sont

limitées à la coloration et à la pubescence qui est plus dense.

La coloration est bien plus claire, la séparation entre les

taches foncées et la couleur brique des élytres est plus dis-

tincte; les élytres du vrai P. marmoratus ont en général un

reflet plus vert, causé par la couleur verdàtre foncé des taches,

qui sont d’un brun foncé chez la var. roseipennis.

J'ai toujours remarqué, sur le pronotum des individus de

l’Uganda, quelques petites taches blanches, soit au milieu

des côtés, soit dans les angles antérieurs, parfois même sur

ces deux parties; le vrai P. marmoratus ne les possède que

très rarement. Plusieurs individus du Cameroun ont même

plusieurs petites taches; à mon avis, ils appartiennent à la

variété rosezpennis; leur pubescence est en effet plus dense

et plus longue dans la dépression qui suit le bord antérieur

du clypéus, derrière les yeux et sur le dessous. On retrouvera

sans doute, surtout au Congo, des individus formant la tran-

sition de l’espèce a la variété.

Une autre variété que j'ai rencontrée provient du Congo

Belge; elle est très foncée et les tarses sont presque noirs:

var. obscurus (Musée de Tervueren et coll. VALCK LUCASSEN).

J'ai vu le vrai P. marmoratus FRM. provenant du Came-

roun (Mungo); du Congo Frangais (Dieli-Riv. Alima); du

Congo Belge (Léopoldville, Luluabourg, Kikwit, Ilenge, San-

kuru Kondué, Kasai, Stanley Falls, Kabambaré, Haut-Uélé:

286 F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

Moto, Arebi, Région de Sassa, Ituri Medje, Ukaika, Forét

de Moera).

La var. roseipennis: de l'Uganda (Entebbe, Mwera, Mityana,

Kivuvu, Bunjako, Unyoro, Mabira Forest, Buddu, Env. de

Kaimosi Mt. Elgon); Niam Niam (Semnio); Ruwenzori occ.

au nordouest de Beni; du Cameroun (Mungo, Lolodorf,

Effulen, Gandi, Victoria, Mukonje Farm); et du Congo Belge

(Zongo-Mokoanghay, Ukaika, Haut Uélé Moto, Haut Bokala,

Région de Sassa, Stanleyville, Kasai, Sankuru Kondué).

La var. obscurus du Congo Belge (Sankuru Kondué).

5. PSEUDINCA STRIATUS nov. spec.

Cette nouvelle espèce se distingue de toutes les autres

par la présence, sur le disque des élytres, de lignes, visibles

méme a l’oeil nu, chez la 9. Les autres espèces possèdent

des lignes de points ou de petits signes arqués. Chez le

P. striatus ces raies sont formées par des lignes parfois

interrompues; la ligne juxtasuturale est double par endroits

vers le sommet (4); les quatre premières lignes sont nette-

ment doubles (9). Ces raies sont très brillantes.

La forme du corps est plus ovale; dessus mat, téte et

pronotum d'une coloration olive-brunätre, élytres foncés,

marbrés de vert et de brun, mais pas nettement; pygidium

olivAtre ainsi que le dessous, bords postérieurs des segments

ventraux brunatres; cuisses verdatres, tibias et tarses rou-

geätres. Dessus sans aucune tache blanche, dessous avec

deux rangées de petites taches blanches de chaque còté.

Le clypéus ressemble à celui de P. marmoratus FRM., mais

la dent médiane du bord antérieur est moins développée.

Téte, sauf les bords, peu ponctuée; pronotum portant, sur-

tout vers ses bords latéraux, des points et des petites stries;

ce caractère est beaucoup plus net chez la 9.

Scutellum non ponctué, sauf dans les angles antérieurs.

Pygidium densément couvert de petites stries transversales

se touchant plus ou moins, portant des petits poils bruns.

Segments ventraux peu ponctués chez le {, davantage

chez la 9; dernier segment brillant n’ayant, chez le g', que

des petites stries transversales vers ses bords lateraux.

Saillie mésosternale courte et assez pointue. Tibias biden-

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 287

tes chez le &, tridentés chez la 9, quoique chez une des 9

examinées, la troisieme dent ait presque disparu.

Longueur 20—22.5 mm.; largeur 12—13 mm.

Congo Belge (Kasai-Galli Koko, Sankuru Kondué); Came-

roun (Lolodorf, Nssanakang).

Types d, Q Musée de Tervueren.

L'individu de Nssanakang, un g‘, appartenant au Mus. Zool.

de Berlin, est très graisseux et défectueux, mais je suis pres-

que str qu’il appartient a cette espèce, a la description de

laquelle il répond en général. Les individus congolais ont

été signalés par M. BURGEON dans les Ann. du Musée du

Ceonzo belge, Zool! Série IN, Sect. II, Tome Il, fase. 2, 1932,

p. 110 au num. 258 sous le nom de P. robustus JANS., mais

je n’ai pas encore vu cette dernière espèce du Congo.

6. PSEUDINCA ROBUSTUS JANSON.

(Cistula Ent. III, 1882—1885 (1884), p. 109).

(P. Knutsoni AURIV.).

Les tibias antérieurs des g* sont bidentés, ceux de la 9

tridentés (3°™¢ dent parfois très faible). Le dernier segment

ventral est très lisse chez le 9, également lisse chez la 9,

mais un peu plus ponctué. J'ai vu une y, possédant non

seulement les tibias antérieurs bidentés, mais aussi la ponctua-

tion presque nulle du dernier segment ventral et la ponctuation

plus faible des tibias antérieurs; je suppose qu'il s’agit d'un

male, dont les organes génitaux ont été égarés après un

examen antérieur.

La plupart des individus que j’ai examinés ont les élytres

brun rouge, sauf les calus huméraux et apicaux qui sont

foncés; j'en ai vu cependant de taille assez forte, provenant

des Montagnes Bakossi et Bouéa (Cameroun), dont les élytres

étaient légèrement marbrés quoique la couleur brun rouge

dominät.

Jai vu des individus provenant de la Côte d'Or; du Cala-

bar (Buguma); du Cameroun (Mont. Bouéa et Bakossi, Eso-

sung, Victoria, Barombi, Bibundi, Plantat. Woermann, Duala,

Jaunda).

7. PSEUDINCA OLIVICOLOR nov. sp.

De la même taille que P. admixtus et d'une coloration

288 F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

rappelant celle de P. robustus JANS., mais avec une nuance

olive brunàtre entierement unie des élytres, tandis que les

calus huméraux et apicaux des élytres de P. robustus sont

vert foncé. Le pronotum porte sur chaque côté, vers le milieu,

une tache foncée très indistincte.

Antennes, palpes, tibias et tarses rouges; épines des tibias

et ongles noiràtres. Aucune tache blanche.

Le clypéus ressemble beaucoup à celui de P. robustus mais

il est ponctué plus fortement; les déclivités sont striées, tan-

dis que celles de P. robustus sont ponctuées.

Ponctuation du corselet surtout nette le long des bords

latéraux et antérieur, plus forte que celle de P. rodustus;

épimères mésothoraciques finement striés. Elytres a peu

prés imponctués sauf quelques fines raies de points; angles

suturaux peu étirés; bord du sommet crénelé, moins que

P. robustus.

Ponctuation des segments abdominaux extrêmement fine

au milieu, se changeant en petites stries arquées pilifères

vers les côtés; dernier segment brillant, assez densément

couvert de petites stries. Tibias antérieurs d’une des 9

bidentés, de l’autre Q avec indication faible d’une troi-

sieme dent.

Angles postérieurs des hanches postérieures beaucoup moins

allongés que chez P. robustus.

Longueur env. 20 mm., largeur env. 10 mm.

Congo Belge (Kafakumba) 2 9.

Type 9 Musée de Tervueren; co-type coll. VALCK

LUCASSEN.

8. PSEUDINCA PLICATUS KOLBE.

(Ergebn. Deutsche Zentr Air, Exped Vi) 0140207)

Cette espéce est facile 4 reconnaitre aux angles posté-

rieurs des élytres qui sont élargis, et en outre fortement

crénelés.

Quatre des 8 g' que j'ai vus, y compris le type au Mus.

Zool. de Berlin, avaient les tibias antérieurs bidentés, ceux

des quatre autres présentaient une troisieme dent, quoique

très rudimentaire. En général les Q ont les tibias antérieurs

tridentés, mais la troisieme dent est souvent très petite;

PSEUDINCA KR., (SCARABAFIDAE: CETONIINAE). 289

celle d’un individu avait presque totalement disparu et un

autre, du Congo Frangais (Bassin de l’Ivindu), appartenant

au Muséum de Paris, n’en avait que deux. Les élytres sont

assez parallèles,

Le dernier segment ventral du & est brillant et imponctué

au milieu, celui de la 2 couvert de petites stries transver-

sales. La coloration de cette espèce varie beaucoup, comme

celle de P. marmoratus FRM.

J'ai cru remarquer que l'élargissement des angles posté-

rieurs des élytres est plus développé chez les individus des

régions orientales que chez ceux des régions occidentales.

J'ai vu des individus provenant de l'Uganda (S. E. Buddu:

Tero Forest, Entebbe, Budongo Forest: Unyoro, W. Ankole,

Daro ou Durro Forest, Mpanga Forest, Mabira Forest); du

Congo Belge (Ssonga a l’Quest du lac Albert, Forét de Beni

a l’ouest du Ruwenzori, Forét de Mawambi, Ituri: Kanga

Kilo, Mambuttu, Région de Sassa, Haut Uélé: Arebi); du

Cameroun (Lolodorf) et du Congo Frangais (Bassin de l’Ivindu,

Affluent de l’Ogooué), mais c'est avec quelque doute que

je range, parmi les P. plicatus, Vindividu originaire de cette

dernière localité (Mus. de Paris).

9. PSEUDINCA FISCHERI KOLBE.

(Stettiner Entom. Zeit. 1895, p...281)-

Facile à reconnaître par la présence, au milieu du bord

antérieur du clypéus, de deux petites dents pointues et par

les angles antérieurs de ce bord un peu relevés. Le bord

latéral très relevé du clypéus se courbe vers la base des

deux petites dents médianes du bord antérieur, et est forte-

ment strié et ponctué.

Le sternum porte de longs poils d’un brun orange. Cette

pilosité est très dense et la saillie mésosternale, assez poin-

tue, en sort bien brillante. Tous les individus que j'ai vus,

les g* aussi bien que les 9, avaient les tibias antérieurs tri-

dentés et moins robustes chez le g* que chez la 9. Dernier

segment ventral ponctué, moins fortement et a pilosité plus

réduite chez le g.

Quoique le clypéus montre une transition vers le genre

Heteropseudinca, j'ai classé cette espèce parmi les vrais Pseu

290 F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

dinca en raison de la forme de la saillie mésosternale et de

celle des organes génitaux du mâle.

Tous les individus que j'ai étudiés étaient originaires de

l'Afrique orientale (Kikuya et S. E. Victoria Nyanza).

L’affinité entre plusieurs espèces mentionnées plus haut

étant assez grande et les organes génitaux des males se

ressemblant beaucoup, il y a quelque chance de rencontrer

des formes de transition, dont il est difficile de dire à quel-

les espèces elles appartiennent.

Ainsi, j'ai vu une 9 du Cameroun (Mus. Berlin-Dahlem)

ayant l’apparence de P. robustus, mais le dessin de P. mar-

moratus; un J également du Cameroun (même Muséum)

des mémes forme et couleur, mais possédant la saillie méso-

sternale de P. admixtus, quoique plus développée, et une £

du Cameroun (Lolodorf) (Musée Zool. de Berlin) des mémes

taille et forme que P. zncorides THS. mais sans aucune

tache blanche.

10. PSEUDINCA RUFULUS KOLBE.

(Ergebn. Deut. Zentr. Ain MEX PCV noms, ps 4079).

(Pseudinca vitticollis BOURG.).

En comparant le type de P. rufulus KLB. appartenant au

Mus. Zool. de Berlin à des co-types de P. vittzcollis BOURG.,

j'ai obtenu la certitude que ces deux espèces sont synonymes.

Les tibias antérieurs du æ sont plus minces que ceux de

la 9; ils étaient toujours tridentés, dans les deux sexes, chez

les 14 individus que j'ai étudiés. Le dernier et l’avant der-

nier segments ventraux de la @ sont plus ponctués et plus

pilifères que ceux du gd.

Il se trouve dans ma collection un individu originaire du

Congo Belge (Haut Uélé: Arebi) possédant les caractères de

P. rufulus, quant à la couleur et au dessin, mais présentant,

avec P. dichrous une certaine ressemblance, moins prononcée

toutefois en ce qui concerne la forme du clypéus et des angles

suturaux des élytres. Il n’est pas impossible qu'il s’agisse ici

d’une transition d’une espéce a l’autre. La localité de capture

est située entre les régions habitées par ces deux espèces.

Saillie mésosternale fig. 29.

PSEUDINCA KR., (SCARABAFIDAE: CETONIINAE). 291

J'ai vu P. rufulus provenant des environs du Ruwenzori,

des environs de Kaimosi (Forét de Kakamegoes Mt. Elgon)

de Kivu: Tshibinda et du Nord du lac de Tanganyika. Un

des individus de Tshibinda avait le dessus a reflets très verts.

M. BURGEON a pris cette espèce en battant dans la para-

pluie les buissons de la forét de montagne; l’individu du

Ruwenzori a été capturé sur des plantes herbacées.

11. PSEUDINCA DICHROUS GERST.

(Mitt. Nat. Ver. Neu-Vorpommern, 1883, p. 30).

AURIVILLIUS (Bih. Svenske Vet. Hand. XII (8), 1886, p. 10)

dit que le tibia antérieur du g* est unidenté et qu'il ne pré-

sente aucune trace d’une seconde dent (AURIVILLIUS ne tient

évidemment pas compte de la première dent toujours pré-

sente a l’extrémité). Je ne partage pas cette opinion, puisque

tous les g* que j'ai examinés possédaient une troisième dent

nette, quoique parfois rudimentaire. Ce que AURIVILLIUS dit

des petites taches du corselet est erroné.

Les derniers segments abdominaux de la © sont bien plus

ponctués que ceux du x, dont le dernier segment est ponc-

tué plus éparsément et en général très faiblement en son

milieu.

P. dichrous est facile à distinguer des espèces voisines

par les angles postérieurs des élytres, qui s’elargissent un

peu, près du calus apical; le bord est très crénelé; la suture

est très étirée au sommet et rend le bord postérieur des

élytres très émarginé. Chez certains individus cet élargisse-

ment, légèrement renflé, forme une petite gouttière.

J'ai vu de cette espèce, très bien décrite par GERSTAECKER,

des individus provenant de la Cote d'Or, du Vieux Calabar,

du Cameroun (Victoria, Engelberg, Mt de Bouéa, Joko), du

Congo Frangais et du Congo Belge (Ilenge).

A mon avis, il n’est pas impossible qu’il existe des formes

de transition avec l’espèce suivante. J'ai vu des individus du

Congo Belge (Lukolela) et du Cameroun mérid. (Région de

Bangandu), ayant la ponctuation nette du pronotum de P.

dichrous, mais sans posséder le caractère remarquable du

sommet des élytres.

292 F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

12. PSEUDINCA VARIATUS BOURG.

(Voyage Babault Afr. or. Angl. 1912—13 (1921), p. 33).

BOURGOIN a donné une description détaillée de cette

espèce qui ressemble a P. dichrous GERST., mais qui s’en

distingue par la ponctuation plus faible du pronotum, les

raies de points moins accentuées et par la forme du sommet

des elytres.

L'extrémité des tibias antérieurs est nettement plus cour-

bee chez le 5% que chez la 9; le clypéus est semblable a

celui de P. dichrous.

Les individus que j'ai vus provenaient de l’Uganda (Kai-

mosi, Mpanga Forest, Daro ou Durro Forest, Tero Forest

S. E. Buddu, Kampala) et un du Congo Belge (Haut Uélé

Moto) ayant la ponctuation plus nette.

13. PSEUDINCA BURGEONI nov, sp.

Entierement mat, gris vert foncé ou plus ou moins brun

rose. Nombreuses taches grisätres plus ou moins fortes et

plus ou moins coalescentes sur la téte, sur le pronotum et

les élytres, surtout le long des côtés, et formant une bande

large coupée de vert mat qui borde le dessous. L’abdomen

porte parfois des petites taches blanches au milieu des seg-

ments, elles manquent chez tous les P. dichrous que j'ai

étudiés, tandis que le cinquième segment de 2 g' de P. varza-

Zus en portait une.

Clypéus semblable a celui de P. dichrous, base de la carene

transversale aussi large que celle de la dent médiane du

bord antérieur.

Ponctuation du pronotum éparse au milieu, plus nette

vers les cétés où elle forme des petits signes arqués.

Seutellum imponctue et “de coloration unie. Epimeres

mésothoraciques tachés de blanc, partie antérieure a pubes-

cence jaune.

Elytres marqués de taches noires veloutées et fuligineuses,

comme on en trouve chez plusieurs espèces de Pseudinca,

allant des épaules à la suture. Les élytres sont bordés de

lignes de petits signes arqués; declivites laterales imponc-

tuées; les petites taches blanches se trouvent surtout dans

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 293

les intervalles; angles suturaux allongés, bord postérieur

assez droit.

Pygidium ayant quatre taches blanches, dont les deux

médianes plus ou moins interrompues, la striolation est

beaucoup plus coalescente que celle de P. dichrous et P.

vartatus, qui ont le pygidium couvert de petits points pili-

feres lui donnant un aspect rugueux.

Dessous plus taché de blanc que celui de P. dichrous et

de P. variatus. Métasternum imponctué en son milieu, un

peu brillant, finement ponctué vers ses còtés où cette ponc-

tuation se change en striolation fine; hanches postérieures

striolées en sens différents. Segments abdominaux 3—6 por-

tant une ligne irrégulière de faibles points pilifères se trans-

formant en petits signes arqués vers les cotés; cette ponc-

tuation s’accentue sur chaque segment suivant; dernier

segment du & imponctué au milieu, celui de la © entière-

ment couvert de petites stries transversales. Saillie méso-

sternale fig. 30.

Pattes d’un vert dominant, parfois rougeàtre. Bord extérieur

des tibias très rugueux, ce qui distingue cette espèce de P.

dichrous et de P. variatus. Tibias antérieurs fortement caré-

nés même chez le 9 et bi- ou tridentés; tridentés chez la 9.

Longueur 18 mm., largeur 9.5—10 mm.

Congo Belge (Katanga: Kafakumba, Lulua: Muteba).

Types 4, Q Musée de Tervueren, co-types coll. VALCK

LUCASSEN.

Dédié a M. LÉON BURGEON qui m’a gracieusement com-

muniqué les Pseudinca du Musée de Tervueren.

14. PSEUDINCA SCHOUTEDENI nov. sp.

Cette espèce est voisine de P. varzatus par la forme de

son clypéus, mais en differe par la couleur foncée, par la

ponctuation très grosse et profonde des bords latéraux du

pronotum, par la forme des petites taches blanches sur le

pronotum, qui sont arrondies chez /. varzatus et plus ou

moins coalescentes chez P. Schouteden?, et par la forme de

la saillie mésosternale beaucoup plus courte (fig. 31).

Ressemblant beaucoup à P. Burgeoni par sa couleur, elle s'en

distingue surtout par la forme du clypéus dont la base de

204 F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

la carène transversale est beaucoup plus large que celle de

la dent médiane du bord antérieur. La saillie mésosternale

est plus courte.

Tibias antérieurs tridentés; ponctuation des derniers seg-

ments abdominaux plus dense chez la © que chez le d.

Longueur env. 17 mm., largeur env 10 mm.

Type & Congo Belge: Haut Uélé-Aba (Musée de Tervue-

ren); type Q Cameroun: Région de Uam-Bosum (coll. VALCK

LUCASSEN).

Je dédie cette nouvelle espèce à M. le Dr. SCHOUTEDEN,

Directeur du Musée du Congo Belge à Tervueren.

15. PSEUDINCA HORNI nov. sp.

Cette espèce ressemble beaucoup a P. Burgeoni par la

couleur et le dessin, mais en differe par la forme du clypéus

et de la saillie mésosternale.

Dent médiane du bord antérieur du clypéus très robuste,

bien plus haute que la carène transversale et que la petite

dent de la carène longitudinale. Angles antérieurs moins

arrondis et un peu relevés, les carenes des bords latéraux

sont très nettes et n'atteignent pas les angles antérieurs.

Carène transversale du clypéus beaucoup plus large que celle

de P. Burgeoni. Une carène longitudinale se trouve entre

les yeux, se terminant par devant en une très petite carene

transversale bien nette, aussi élevée que celle qui la précède.

Striolation des bords latéraux du clypéus plus forte que celle

‚de P. Burgeont.

Pronotum couvert, surtout vers les côtés, de signes arqués,

nets, a pubescence june.

Scutellum sans taches et imponctué; les épimères méso-

thoraciques ayant quelques signes arqués pilifères et quelques

taches blanches

Les lignes de points habituelles longeant les côtes des

élytres sont très distinctes dans cette espèce. Angles posté-

rieurs nettement crénelés, angles suturaux peu allongés et

obtus. bord postérieur assez droit.

Pygidium couvert de petites stries transversales éparses à

pubescence brune. Segments abdominaux 2—5 tachés de

blanc au milieu, dernier segment brillant, presque imponctué

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 295

au milieu. Saillie mésosternale dirigée vers le bas et plus

robuste (fig. 27).

Tibias antérieurs tridentés, fortement carénés; pattes rou-

geätres a reflets verdätres, tarses et extrémités des cuisses

et des tibias foncés. Angles postérieurs des hanches posté-

rieures peu allongés.

Forceps fig. I.

Longueur 17 mm., largeur 9.5 mm.

Angola: Benguella (Dr. WELLMAN) un d.

Type coll. VALCK LUCASSEN.

C'est avec grand plaisir que je dédie cette nouvelle espèce

au Dr. W. HORN en reconnaissance des maintes services

qu'il m'a rendus.

16. PSEUDINCA MACGILLAVRYI nov. sp.

Cette espèce, qui ressemble à P variatus par la coloration

et le dessin, est voisine de la précédente par la forme du

clypéus, mais la dent médiane du bord antérieur, ainsi que

les angles antérieurs et les carènes des bords latéraux, sont

beaucoup moins développés chez la nouvelle espèce.

Ponctuation du corselet bien moindre et presque sans

pubescence. Bords des angles postérieurs des élytres moins

crénelés, angles suturaux semblables à ceux de P. Horut,

plus étirés chez un 4. Côtes des élytres plus faibles.

Pygidium plus densément couvert de petites stries pilifères.

Dernier segment ventral du 5 peu ponctué au milieu,

sales Saillie mésosternale très courte, l'extrémité assez aigue,

recourbée vers le corps. Tibias antérieurs des deux sexes

tridentés, la troisième dent du g moins développée, pattes

plus claires que celles de P. Horns.

Longueur 16— 17 mn.., largeur 9—9.5 mm,

Un & sans localité, Type (cell. VALCK LUCASSEN): une

Q Guinée, type (Mus. de Paris) et un g' Lagos (British Mu-

seum) co-type.

Le premier 4, dont les angles suturaux sont plus étirés,

ressemble à /. dichrous, mais s'en distingue par la forme du

clypéus et l'absence de l’élargissement du sommet des élytres.

296 F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

Cette espèce, que je dédie au Docteur D. MAC GILLAVRY,

d’Amsterdam, en reconnaissance de son précieux concours,

diffère surtout de ?. Horni par la structure plus faible du

clypéus, de la saillie mésosternale beaucoup plus courte et

par les petites taches blanches sur la tête, le pronotum et

les élytres. Ces taches, beaucoup plus petites et plus rondes,

ne forment pas un ensemble plus ou moins cohérent comme

chez les P. Horni, P. Burgeoni, P. incoides.

17. PSEUDINCA MARGINICOLLIS nov. sp.

J'ai rangé cette nouvelle espèce, dans mon tableau dicho-

tomique, parmi les petites espèces, quoique le plus grand

des deux individus que j'ai examinés ait presque la même

taille que P. olzvicolor et que les petits individus de P.

admixtus.

Elle se distingue des autres espèces 10—16 par sa saillie

mésosternale très allongée et assez fine (fig. 28) et par les

côtés du pronotum entièrement bordés d'une bande blanche

étroite, caractére que je nai vu chez aucune autre espéce

de Pseudinca.

Entiérement mat, d’un vert sombre, nuancé par endroits

de brun. Quelques petites taches blanches entre et derrière

les yeux, sur les cétés du pronotum où elles sont disposées

circulairement et sur le disque des élytres; taches plus gran-

des sur les déclivités, sur le pygidium et sur les còtés du

dessous. Celui-ci brillant, vert a reflets brunätres, ainsi que

les fémurs et les tibias, tarses verts, parfois nuancé de noir.

Bord antérieur du clypéus portant au milieu une dent

large et nette, angles antérieurs arrondis. Caréne transversale

du clypéus très nette, renflée et n’atteignant pas les còtés;

intervalle entre le bord antérieur et cette carène très profond,

brillant et portant quelques points distincts. Faible élévation

longitudinale entre les yeux assez nettement tronquée en

avant pour pouvoir paraître transversale et séparée de la

carène transversale par un intervalle moins profond que le

précédent, mais bien distinct et très densément ponctué.

Ponctuation entre les yeux plus éparse, occiput a peu près

imponctué.

Ponctuation du pronotum presque nulle au milieu, plus nette

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 297

vers les cotés, ou elle est formé par de petits signes arqués.

Scutellum sans ponctuation sauf a la base.

Cotes des élytres faibles mais distinctes, bordées de lignes

de points fins, ainsi que les declivites, angles suturaux

assez nets.

Pygidium marqué d’une striolation dense et nette, a pu-

bescence brunätre, très fournie et assez courte.

Ponctuation des còtés des segments ventraux assez dense,

s'atténuant vers leur milieu, pubescente; dernier segment du

couvert de petites stries transversales plus ou moins coales-

centes; abdomen du légèrement déprimé en son milieu.

Suture entre métasternum et mésosternum très nette, saillie

mésosternale très brillante, d’un vert bien plus foncé que

la partie voisine du métasternum.

Tibias antérieurs tridentés dans les deux sexes et forte-

ment carénés aussi chez le g'; face externe des tibias inter-

médiaires et postérieurs rugueuse comme chez P. Burgeont

forte que celle du d'. |

Longueur 18.5—20 mm, largeur 10.5—11.5 mm.

Congo Belge: Kivu-Rutshuru (van Roechoudt) 1280-1600 m.,

ct 1032.

Type & Musée de Tervueren, 9 coll. VALCK LUCASSEN.

METALLOPSEUDINCA gen. nov.

Comme je l’ai dit plus haut (p. 278), j'ai cru utile d'écar-

ter le Pseudinca Auberti FRM. du genre Pseudinca en raison

de la conformation particuliere de la saillie mésosternale

(fig 2), de la forme du scutellum, dont les côtés ne sont

que légèrement plus longs que la base et non déprimés, et

du reflet métallique du dessous. La saillie au bord antérieur

du sternum est très allongée.

1. METALLOPSEUDINCA AUBERTI FRM.

(Ball? Soc.’ Ent. France, 1895, p.-CERXVM).

(Pseudinca cornifrons MOS. (d‘), Stett. Ent. Zeit., 1916, p. I 50).

(Pseudinca parvulus Mos (9), Ann. Soc. ent. Belg., 1911, p. 364).

J'ai examiné les types de P. cornifrons MOS. et P. parvu-

298 F. T. VALCK LUCASSEN, RÉVISION DU GENRE

lus Mos. appartenant au Muséum Zool. de Berlin) et je suis

persuadé que MOSER a décrit deux fois la méme espece;

d'ailleurs, BOURGOIN soupgonnait déjà cette synonymie, si

j'en juge par une determination que j'ai vue de lui de deux

individus congolais. Ces deux descriptions s’accordent avec

celle de P. Auberti FRM et je n’hésite pas a déclarer que

les espèces de MOSER tombent en synonymie avec celle de

FAIRMAIRE, quoique je n'ai pas vu le type de cette dernière.

La corne du clypéus est plus développée chez le g' que

chezilan®:

Forceps du type de P. cornifrons Mos., fig. 3—4; saillie

mesosternale fig. 2.

Cameroun (Joko, Mungo Mukonje Farm), Congo (sans

localité précisée), Gabon (individu mentionné par FAIRMAIRE).

STETHOPSEUDINCA gen. nov.

Ce nouveau genre se caractérise par la suture très pro-

fonde séparant le mésosternum du métasternum, rendant

ainsi plus ou moins renflée la saillie mésosternale (fig. 5 — 6),

qui est largement triangulaire et tres courte. Le clypéus est

analogue a celui du genre Heteropseudinca, les organes géni-

taux du mâle se rapprochent de ceux des Pseudinca.

I. STETHOPSEUDINCA MACULATA nov. sp.

De la taille de Poecilophila maculatissima BOH., espèce bien

connue a laquelle elle ressemble énormément par la colora-

tion et le dessin, mais dont on peut facilement la distin-

guer par la forme du clypéus, du pygidium et de la saillie

mésosternale.

Couleur brique, taches noiràtres fuligineuses sur le vertex,

sur les cötes du pronotum pres du milieu, sur le milieu du

scutellum et des épimères mésothoraciques, sur les Eiytres et

sur le pygidium.

Segments ventraux noirs et brillants ayant des taches

brunes sur les segments I—5 au milieu, et de plus petites

longeant les côtés. Pattes brun rouge avec des taches noi-

res au milieu des fémurs et des tibias intermédiaires et pos-

térieurs. Pubescence assez longue et de couleur brique.

Petites macules crétacées sur le pronotum, les élytres, le

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 299

pygidium et sur les côtés du ventre, et que je n’ai jamais

rencontrées chez Poeczlophila maculatissima BOH.

Bord antérieur du clypéus orné d’une dent médiane assez

robuste, angles antérieurs un peu relevés; deux carènes

transversales, la première plus grande que la seconde; au

milieu du clypéus, un pli longitudinal assez faible entre les

yeux, plus ou moins relié a la seconde carène transversale.

Les bords latéraux du clypéus, peu accentués et n’atteignant

pas les angles antérieurs, se courbent vers la base de la dent

médiane du bord antérieur. Dépression, entre cette dent et

la première carène transversale, très profonde et à peu près

imponctuée; cette partie antérieure du clypéus est foncée.

Intervalle des deux carènes transversales et base postérieure

de la deuxième, rugueux; côtés du clypéus densément cou-

verts de petites stries fortes, pli longitudinal ne portant que

quelques points.

Ponctuation du pronotum éparse, plus nette vers les côtés.

Scutellum bordé latéralement de petites stries.

Elytres à côtes très nettes, quoique moins prononcées que

chez Poectlophila maculatissima, limitées par des raies de

petites stries plus ou moins arquées (ces raies sont des lignes

distinctes chez P. maculatissima), bord de l’apex un peu

crénelé, angles suturaux nettement étirés.

Pygidium couvert de petites stries, plus fortes et plus

denses vers les côtés.

Abdomen presque imponctué au milieu, les côtés couverts

de signes arqués, plus densément vers les bords; dernier

segment de la ® entièrement couvert de petites stries trans-

versales, moins denses chez le 4. Saillie mésosternale courte,

largement triangulaire; suture entre mésosteinum et méta-

sternum très profonde lui donnant une apparence renflée

(fig. 5—6).

Pubescence du sternum longue et rousse. Tibias antérieurs

des deux sexes tridentés. Forceps fig. 7.

Longueur 16—19 mm., largeur 9— II mm.

Afrique centrale: Nyassaland (M’lange).

Types &, Q coll. VALCK LUCASSEN, co-types British Mu-

seum et Mus. de Berlin.

300 F. T. VALCK LUCASSEN, RÉVISION DU GENRE

Jai vu deux individus (4, 9), originaires de la même loca-

lité, dont la coloration brique était presque entièrement

supplantée par le noir: var. obscurus nov. var. (British Mu-

seum (4) et (2) coll. VALCK LUCASSEN |

HETEROPSEUDINCA nov. gen.

Jai peu, de-chose Ajouter ce quer jan deardır ence

nouveau genre a la page 278, mais j’attire l’attention sur les

forceps des espèces du groupe è (H. Heinsentus, bitubercu-

latus, Kunizeni et kilimandjaroensis) que j'ai figures (fig.

13— 20) et dont l’asymétrie est particulierement remarquable.

Tableau dichotomique des espèces.

I. Saillie mésosternale, vue de profil, s'avangant nettement

ie 21,02 ID MI A

Saillie mésosternale, vue de profil, très réduite, parfois

formee irresulierement. 2... . AVERT ye 2)

2. Carene dir clypeusmentsenlessyenx, ee en avant

7 Moser: HAUS.

Carene du clypéus, entre les yeux largement aplatie,

élargie en avant et se terminant par deux faibles pro-

tubéranCes. LORI RIA RO IA

3., Tête, tres iconvexetentre les yeux ba pubeseenee,dense

9 Arrow: m.

Hétemon convexe entreples Venere

4. Deux carènes longitudinales entre les yeux se rejoignant

parfois yen avantr 081 en O

Pas de carenes longitudinales entre les yeux. 6

5. Elytres rouge brun, semés de petites taches blanches;

forceps MO Zee ZR AZ

Elytres presque entièrement couverts d'un blanc tomen-

teux, forceps fig. 8—9 . 1 Wentzel-Heckmannae KLB.

6. Clypéus ayant deux carènes transversales successives . 7

Clypéus ayant une carène transversale large, suivie de

deux petits plis faibles (4), ow carène moins large avec

deux petites protubérances nettes plus éloignées de la

canene (2)... OT ORO UEA (0 Nor:

7. Seconde carène transversale petite, moitié de la première;

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 301

deux taches noires nettes sur chaque côté du pronotum

. . 5 kRilimandjaroensis m.

Seconde carène transversale environ ?/, de la première,

côtés du pronotum sans taches noires nettes. . . 8

8. Ponctuation des élytres confuse, taches du dessus jau-

nàtres, pubescence du dessous roussätre, forceps fig.

TTA e RM NRS era te ler mast COM SON OS SER:

Ponctuation des élytres nette; taches du dessus blan-

châtres, pubescence du dessous jaune clair, forceps fig.

O en A Sera dk ie nete An AZ ZEIT ADE

1. HETEROPSEUDINCA WENTZEL-HECKMANNAE KOLBE.

(9, Sitzungsber. Gesellsch. Naturf. Fr. Berlin, 1901, p. 79).

(3, Pseudinca infelix KLB., l. c., p. 80).

L’examen du type de P. infelix KOLBE appartenant au

Musée Zoologique de Berlin, m’a convaincu qu’il s’agit du

d de P. Wentzel-Heckmannae KOLBE, décrit par lui une page

plus tot; ce dernier nom a donc la priorité.

L’individu ayant servi a KOLBE pour son P. infelix est

très frotté comme KOLBE le dit d’ailleurs lui-même; il est

défectueux. J'ai vu trois autres g' dont le revêtement blanc

était tres bien conservé et dont le forceps était identique a

celui du type de P. znfelix. La liaison entre les deux petites

carenes longitudinales placées entre les yeux et la petite

barre verticale qui suit la carene transversale (ces deux

caractères étant d’ailleurs assez variables) est plus ou moins

indiquée et on ne peut s’y fier pour la détermination. Le

type de P. Wentzel-Heckmannae possede méme une petite

dent a gauche de cette petite barre verticale. La caréne

transversale du clypéus atteint les bords latéraux chez le g',

mais pas chez la 9. La petite barre du type de P. znfelix

est cassée; originairement elle a du étre plus importante

qu'un ,, H6ckerchen”. man

Dernier segment abdominal du c* beaucoup moins ponctué

quereel ui deta OY Horceps fig: 180.

Afrique orientale (Ubena-Langenburg, Upangwa, Manow,

Iringa, Umbugwe).

302 F..T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

2. HETEROPSEUDINCA VARIABILIS nov. sp.

Cette nouvelle espèce, très voisine de la précédente, s’en

distingue par sa couleur brun rouge dominant (méme dans

les individus bien conservés), par les petites taches grisätres

qui ne forment pas un ensemble cohérent et par les carènes

longitudinales situées entre les yeux, plus développées, et

généralement repliées en dedans.

Jai vu 7 & dont les caractéristiques du clypéus se ressem-

blent, mais varient beaucoup en développement; les carènes

longitudinales de 6 de ces individus n’étaient pas reliées à

lafpetite barne vertieale, = tandisnquercellesudup7 ene slenaiemt

très distinctement, surtout du còté droit (Itumba, Usagara).

Quant aux 3 9 que j'ai examinées, les carènes longitudinales

étaient nettement reliées chez deux d’entre elles à cette petite

barre, tandis que la liason était à peine indiquée chez la 3ème

(Kigonsera). Chez les deux individus de Kigonsera que j'ai

vus (g' et Q) les petites taches du dessus étaient jaunâtres,

Le forceps est du même type que celui de 7. Wentsel-

Heckm. mais beaucoup plus compliqué, surtout vers l’apex;

les petites carènes y varient passablement. J'en donne quel-

ques figures au no. 10: individu provenant d’Itumba Usa-

gara et au no. 12 de Kigonsera. La partie antérieure du

forceps forme, avec la partie postérieure, un angle obtus,

tandis qu’il est droit chez l’espece précédente. Cette diffé-

rence de conformation étant constante, il n’est pas permis

de l’imputer a une preparation differente de l’organe.

Il n’est pas impossible que parmi ces 10 individus se trou-

vent différentes races, mais les éléments que j'avais a ma

disposition n’étaient pas assez importants pour me permettre

d'en juger avec certitude. Jai donné le nom de varzadbzlis

à cette espèce en raison des diverses formes que présentent

les carènes longitudinales du clypéus et le forceps. La carène

transversale du clypéus atteint les bords chez le g, pas chez

la 9. Ponctuation du dernier segment ventral plus importante

chez la 9 que chez le g'; pubescence du dessous noire.

La figure 11 représente le forceps vu de face de l’individu

d’Itumba: Usagara.

Longueur 20--25 mm., largeur II—I4 mm.

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE : CETONIINAE). 303

Afr. orientale (Itumba: Usagara; Uhehaland: Iringa, Kidu-

gala; Lac Nyassa: Kigonsera).

Types g', coll. VALCK LUCASSEN.

3. HETEROPSEUDINCA HEINSENIUS KOLBE.

(Stettiner Entom. Zeit. 1895, p. 282).

J'ai examiné le type de cette espèce qui se trouve au Musée

Zool. de Berlin; contrairement à ce que KOLBE a indiqué,

il s’agit d'un male. Les tibias indiqués zozrs par l’auteur,

sont rouge foncé et la couleur de l’insecte est plutôt d’un

vert foncé mat nuancé de brun foncé.

Parmi les nombreux individus que j'ai rencontrés dans les

collections sous le nom de P. Heinsenius KLB,, il ne se trou-

vait que 6 9, correspondant au vrai P. Heznsenzus; les autres

appartenaient à l’espèce suivante, 77. Kuntseni m., dont P.

Heinsenius se distingue par la ponctuation moins nette du

milieu et du bord antérieur du pronotum, des élytres (sur-

tout des déclivités), du pygidium et du dessous et par la

striolation vermiculaire moins dense des angles suturaux des

élytres. Les taches claires du dessus sont jaune roussatre,

elles sont plus grandes et moins effilées; les taches noires

des élytres sont plus fortes. Pubescence du pygidium moin-

dre, celle du dessous roussàtre; la grande épine à l’extré-

mité du tibia postérieur de la £ est moins obtuse et moins

courbée. Dernier segment ventral moins ponctué chez le gd

que chez la ©.

Fig. 13. Forceps moitié droite; fig. 14 moitié gauche.

Afrique orientale: Usambara (Nguelo, Lutindi, Mtgn.

Litema).

4. HETEROPSEUDINCA KUNTZENI nov. sp.

Cette espèce, qui ressemble beaucoup a MZ. Heinsenius et

dont j'ai vu plusieurs individus, est d'un brun rouge mat

parfois nuancé de vert. Les taches du dessus sont blancha-

tres et plus éfilées que chez /7. Hezusenzus, les taches noires

des élytres sont plus petites; la pubescence du dessous des

individus frais est jaune clair. La ponctuation du milieu et

du bord antérieur du pronotum, du pygidium, ainsi que la

304 F. T. VALCK LUCASSEN, RÉVISION DU GENRE

striolation vermiculaire des angles suturaux des élytres est

plus dense que celle de l’espèce précédente. Les lignes de

petits signes arqués sur les élytres sont très nettes.

Pubescence de l’apex du pygidium plus dense que celle

de A. Heinsenius. La grande épine a l’extrémité du tibia

postérieur de la Q est obtuse et visiblement courbée au som-

met. Ponctuation du dernier segment ventral de la 9 plus

dense que celle du {.

Fig. 15. Forceps moitié droite; fig. 16 moitié gauche.

Afrique orientale: Usambara (Neu Bethel, Nguelo).

Types: ot, Q Musée Zool. de Berlin, co-types coll. VALCK

LUCASSEN.

Dédié au Professeur H. KUNTZEN qui m’a rendu grand

service en mettant à ma disposition les collections très inté-

ressantes du Mus. Zool. de Berlin.

5. HETEROPSEUDINCA KILIMANDJAROENSIS nov. sp.

Cette nouvelle espèce est voisin edes deux précédentes. Le

clypéus de A. Heinsenius et celui de H. Kuntseni possèdent

deux carènes transversales bien développées, dont la seconde

mesure environ les ?/, de la première et est suivie d’une

fossette limitée par derrière par deux proéminences faibles

qui se touchent par un angle, tandis que les deux carènes

transversales du clypéus de 7. kilimandjaroensis sont plus

faibles (la seconde mesure environ la moitié de la première)

et que la fossette est moins profonde et est limitée par deux

petites bosses assez nettes.

Ponctuation de la téte plus dense, surtout dans le second

intervalle. Dessus d’un brun rougeàtre; pronotum portant

une tache noire de chaque còté, vers le milieu, comme tak.

bituberculatus MOS., mais moins prononcée. Dessous brillant,

plus ponctué que chez H. Heinsenius; saillie mésosternale

analogue a celle de /7. Heznsenzus.

Forceps fig. 17—18 (moitié droite et gauche).

Longueur 22 mm., largeur 12.5—-13 mm.

Kilimandjaro (Madschame et zône des cultures) et Uganda,

sans localité précisée.

Types g' Musée de Paris, Q coll. VALCK LUCASSEN.

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 305

6. HETEROPSEUDINCA BITUBERCULATUS Moser.

(Zinnales#Soe Ent. Belsiquey voir, tp 120).

MOSER a très bien indiqué que la forme du clypéus n’est

pas la même chez le & que chez la 9; j'ai vu 12 get 69

qui correspondent tous à sa description. Il ne s’agit donc

pas d’une aberration.

Dessous brillant, quoique moins que celui des trois espèces

précédentes, mais plus brillant que chez HZ. Wentzel-Heck-

mannae et H.vartabilis. Dernier segment ventral du g' nette-

ment striolé, moins densément toutefois que celui de la 9.

Forceps fig. 19—20 (moitié droite et gauche).

Afrique orientale: Pugu, Nguru, Bagamojo, Dar es Salam,

Pangani; un individu apartenant au Muséum de Paris, anté-

rieurement determine „P. gabonicus FRM. originaire de Benito

Congo” (je suppose que la détermination erronnée a donné

lieu a cette addition de localité), et un individu de la collec-

tion de M. BOURGOIN, d’abord determine ,, 2. robustus”, puis

rectifié par BOURGOIN en P. dztuberculatus MOS. portant une

étiquette ,, Cameroun”.

7. HETEROPSEUDINCA MOSERI HAUSER.

(Deut. Entorm. Zeitschr 1904, P. 38).

(Pseudinca furcatus MOSER).

La comparaison d'un individu de P. Moserî HAUSER, que

le Professeur HAUSER, d’Erlangen, a eu l’amabilité de me

communiquer, au type de P. furcatus MOSER, appartenant

au Mus. Zool. de Berlin, m’a convaincu que ce dernier est

une synonymie; la petite carène longitudinale fourchue du

clypéus signalée par MOSER se retrouve également très dis-

tinctement chez l’individu examiné de P. Moserz.

La couleur des tibias, dont MOSER se sert pour distinguer

les deux espèces, n’est pas un caractère assez sérieux car,

la couleur des pattes, ainsi que celle du dessous de plusieurs

espèces, est brunätre ou verdâtre suivant l'éclairage.

Saillie mésosternale fig. 21; forceps (vu de profil) fig. 22.

Afrique orientale: Upangwa, Nyassa, Manow.

J'ai vu un individu appartenant au Muséum de Dresde,

déterminé ,,P. Auberti FRM.”, provenant du ,, Gabon”; la

306 _F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE

détermination erronée a certainement inspiré l’addition d'une

localité également fausse.

8. HETEROPSEUDINCA FRATER nov. spec.

Très voisine de la précédente; la carène transversale du

clypéus est beaucoup moins développée, tandis que la carène

longitudinale est large et plate, se terminant par devant en

deux bosses anguleuses peu développées.

La saillie mésosternale est plus courte, plus robuste, et

à peine dirigée vers le bas (fig. 23).

Ni le dessus, ni le dessous ne sont verts, et sauf les taches

noiràtres sur le pronotum et les élytres, que l’on retrouve

dans plusieurs espèces, tout l’insecte est brun, avec les mêmes

taches blanches que H. Moserz.

Clypéus, tarses, extrémités des tibias et saillie mésoster-

nale noiràtres. Ventre brillant, dernier segment imponctué

au milieu. Le forceps est voisin de celui de 7. Moserz, mais

s’en distingue cependant nettement (fig. 24, profil).

Le bord lateral aigu du clypéus n’atteint pas les angles

antérieurs, mais s'arrête brusquement, dégageant ainsi les

angles antérieurs, caractère que l'on retrouve chez 77. Moserz,

surtout chez les %.

Longueur 21 mm., largeur 12 mm. ;

Un seul 9, provenant de l'Afrique orientale allem., sans

précision de localité; type coll. VALCK LUCASSEN.

9. HETEROPSEUDINCA ARROWI nov. sp.

(Planche 1).

Dessus mat d’une couleur olive foncé teintée de brun rouge

surtout distinct sur les élytres qui sont bordés latéralement

d'une bande noire, interrompue de taches blanches; taches

blanches sur le disque et vers l’apex. Pronotum bordé laté-

ralement d’une bande blanche large en son milieu, s’atté-

nuant vers ses extrémités et marquée dune tache noire

coupée d’une raie blanche; sa base portant, dans le prolon-

gement des côtés du scutellum, deux points blancs, indiqués

seulement, chez certains individus, par des traces foncées;

dessus orné d'une raie blanche de longueur variable, parfois

élargie en son milieu ou limitée a une tache en losange.

PSEUDINCA KR., (SCARABAEIDAE: CETONIINAE). 307

Angles antérieurs du scutellum tachés de blanc. Pygidium

couleur olive brunätre avec une petite tache blanche sur les

bords latéraux et, de chaque còté, une plus grande, plus près

du milieu, les derniéres parfois coalescentes. Dessous brillant,

vert a reflets brun rouge, segments ventraux, à l’exception

du dernier, largement bordés de blanc latéralement. Pubes-

cence de la téte longue, jaune clair ou brunàtre; celle de

la poitrine dense, très longue et de la méme couleur, ainsi

que celle de l’apex du pygidium et du bord postérieur du

dernier segment ventral.

Angles antérieurs du clypéus relevés et pointus; dent

médiane du bord antérieur plus robuste et plus longue que

celle des angles antérieurs et suivie d’une caréne transversale

un peu courbée, n’atteignant pas tout à fait ses côtés; front

convexe. Ponctuation de la téte assez régulière et peu pro-

fonde, celle du pronotum très fine et éparse, les rebords des

cétés brillants, assez minces.

Les épimères mésothoraciques ne sont ponctués que sur

la partie antérieure.

Cotes des élytres beaucoup plus faibles que celles des

autres espèces de ce genre; élytres subparallèles, à ponctua-

tion presque nulle.

Pygidium ponctué très indistinctement et éparsement, plus

nettement vers l’extrémité, pubescent.

Abdomen brillant, presque imponctué, sauf l’avant dernier

segment, qui possède, au bord postérieur, quelques points

piliferes sur les côtés. Saillie mésosternale très courte, bril-

lante (fig: 32).

Les quatre individus que j’ai vus étaient tous des males;

les tibias antérieurs sont tridentés, comme chez toutes les

especes de ce genre; l’abdomen est faiblement déprimé au

milieu. Quoique le forceps (fig. 25—26) se rapproche de

celui des vrais Pseudinca et differe considérablement de ceux

des autres espèces congénères, je préfère classer provisoi-

rement cette espèce parmi les Heteropseudinca, étant donné

la forme du clypéus et de la saillie mésosternale.

Longueur 22—23 mm., largeur 12—12.5 mm.

N. Ruwenzori, 6000—8000’, Nov. 1911 (S. A. Neave) et

Kivu: Lulenga, Sept. 1932 (L. BURGEON).

308 F. T. VALCK LUCASSEN, REVISION DU GENRE ETC.

M. BURGEON a capturé cette espèce dans la plaine de

laves en battant un buisson d’Erythrina.

Type 5 British Museum, co-types Musée de Tervueren et

coll. VALCK LUCASSEN.

Je me fais un honneur de dédier ce bel insecte a M. G.

ARROW, qui a bien voulu me communiquer les Pseudinca du

Musée Britannique pour cette étude.

Wo Wold

LXXVI

IPL II

Heteropseudinca Arrowt VALCK LUCASSEN

a Lan NE a

fs APRO PO

8 i Ar! 5

7 Ki

MALL

iS Ag

Ui,

I Wig E AERO . DICH Bl

A ele DO: Oval JL JV

= 7

a 5

CRT

x La

if 4

a Adi du

a hà Pila em on

- À 4 Me NI ne i %

Dd me

VIE LO.’

và)

Faunistische Aanteekeningen betreffende

Nederlandsche Lepidoptera

door

Dr. J. TH. OUDEMANS.

Het is thans Io jaren geleden, dat ik den staat” onzer

Nederlandsche Lepidoptera heb,,bijgewerkt”. Zie Tijdschrift

voor Entomologle, Deel LXVI, 1923, p. 152. Ik acht het

geenszins overbodig, dat dit nu opnieuw geschiedt, daar er

in dien tijd heel wat is bijgekomen.

Wat de Macrolepidoptera betreft, is er in die 10 jaren

geen samenvattend overzicht verschenen, doch wat de Micro-

lepidoptera aangaat, heeft (nu helaas wijlen) Dr. H. J. LYCK-

LAMA a NIJEHOLT zeer verdienstelyk werk geleverd.

In 1925 en in 1927 gaf hi telkens eene ,,Naamlijst van

de Nederlandsche Microlepidoptera” uit, waarvan de eerste

aansluiting had op het getal van 958 soorten, door mij in

1923, (zie. boven), p. 171, vermeld. Men vindt dit im het

voorbericht van genoemde Naamlijst van 1925. Deze Naam-

lijst bracht het getal der inlandsche soorten op 964. Reeds

in 1927 verscheen eene tweede ,,Naamlijst”?, die 988 soorten

als in ons land waargenomen vermeldde. Hierbij sluiten

zich aan het Eerste, en later het Tweede Vervolg op de

Naamlijst (van 1927), verschenen in de Entomologische

Berichten No. 169, van I September 1929, en No. 184, van

I Maart 1932. Het Eerste Vervolg brengt het getal der

inlandsche soorten op 1007, het Tweede op 1018. Met de

Naamliist 1927 ') en de twee Vervolgen kan men zich dus

volledig oriënteeren over de namen dier 1018 soorten.

1) De Naamlijsten van Dr. LYCKLAMA, zoomede de Nummers 169 en

184 der Ent. Ber. zijn verkrijgbiar bij den Secretaris der Ned. Ent.

Ver., den heer J. B. CORPORAAL, Zodlogisch Museum, Piantage M ddene

laan, Amsterdam (C.).

3IO DR. J. TH. OUDEMANS, FAUNISTISCHE AANTEEKENINGEN

Nader omschreven werd een en ander door Dr. LYCKLAMA

in zijne „Aanteekeningen omtrent Nederlandsche Microlepi-

doptera”, gepubliceerd in het Tijdschrift voor Entomologie,

DEEE 7 pro De RER so 2 MPN MREns Deel

LXXVI, 1933, p.87. Daaraan zijn toegevoegd determinatie-

tabellen, die aansluiten op de determinatie-tabellen van

SNELLEN’s ,,Microlepidoptera”, zoomede soortbeschrijvingen,

en, waar noodig, beschrijvingen der genera.

Nadien werd alleen nog de ontdekking van twee nieuwe

soorten op Vergaderingen der Ned. Ent. Vereeniging mede-

gedeeld, zijnde Argyresthia semifusca AW. en Nephopleryx

rhenella LK. De eerste werd op 25 Juli 1932 in het Haag-

sche Bosch gevonden door den heer BENTINCK, de tweede

op 15 Juni 1931 te Mechelen (L.) door den heer FISCHER.

De vangsten werden door den heer BENTINCK medegedeeld,

zie Audschr. v. Ent, Deel TROM 083 yp: exon Ares p:

PAREN

Hierdoor rijst het aantal onzer Microlepidoptera tot 1020.

MACROLEPIDOPTERA. ')

Staudinger 2) Kolom der Naam-

No.: lijst O. S.: 3)

86c. Colias palaeno v. europome ESP. 1, vóór Colias hyale L.

oon » chrysotheme ESP. t, na » Oe ibs

136. Limenttis populi Je 2, vóór Limenttis sibilla L.

353. Satyrus arethusa ESP. 4, na Satyrus semele L.

752. Deilephila lineata F. var. 8, na Derlephila euphorbiae L.

livornica ESP.

778. Cerura bicuspis BKH. o, vóór Cerura furcula CL,

1345. Agrotes puta HB. 18, voor Agrotis putris L.

1560. Bombycia viminalis B 22, na Dianthoecia irregularis HUFN.

1771. Epunda lichenea HB. 24. na Ammoconia caecimacula F.

1877’. Hydroecıa paludis TUTT 26, na Hydroecia nictitans BKH.

1961. Leucania vitellina HB. 28, na Leucanza littoralis CURT.

1) De Naamlijst der Macrolepidoptera van Dr J. IH OUDEMANS en

I. A. SNIJDER, met, als Supplement, de lijst der bijgek: men S«orten,

is, tegen betaling van /1.—, verkrijgbaar bij den Secretaris der N. E. V.,

zie nuot op de vor ge pag.

2) Nummers in den Cata ogus van STAUDINGER en REBEL.

3) Kolommen in de Naamlijst van Nederlandsche Macrolepidoptera

door Dr. J. TH. OUDEMANS en J. A. SNYDER.

BETREFFENDE NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 3II

Staudinger 4 Kolom der Naam-

No.: lijst O. S.:

2005. Caradrina selini B. 28, na Caradrina quadripunctata F.

2542. Plusia chryson ESP. 20; na Pluscar chyysius 1E:

2071. Plan. HB. BON nam > gamma IL.

3114. Ephyra quercimontaria BASTELB 43, na Ephyra porata L.

3143. Sterrha sacraria L. 43, v66r Lythria purpurata L.

3147’. Lythria purpuraria L. 43, na > » Te

3183. Minoa murinata SC. 44, na Mesotype virgata ROTT.

3220a. Anattis efformata GN. 44, na Anattis plagiata L.

3447a. Larentia subhastata NOLCK. 48, na Larentia hastata L.

3543. Zephroclystia venosata F. 50, na Zephroclystia insigniata HB.

3553. » pimpinellata HB 50, na » venosata F.

3574. » lariciata FRR. 50, na » trisignaria H.S.

3600c. » subfulvata HB. Rime > succenturiata L.

4019. Diastictis artesiaria F. 58, na 7 amnonoma Orunneata THNBG.

4306b. Zzthosia pygmacola DBLD. 62, na Lithosia lutarella L.

4397. » pallifrons Z. 62, na > Pygmaeola DBLD.

4446. Acanthopsyche atra L.') 63, vóór Pachytelia unicolor HUFN.

MICROLEPIDOPTERA

De opsomming der sedert 1923 bijgekomen soorten is

overbodig, daar die reeds geschied is, zooals hierboven reeds

is medegedeeld. Om eene volledige lijst onzer Microlepido-

ptera te erlangen, raadplege men:

1°. de Naamlijst van Dr. LYCKLAMA van

KOP net asen E Mi met OOS SOOrten

2°. het eerste Vervolg op die Naamlijst,

Eee ANOS TOOT wter aa en a Seber sal Diet? TON te

1007 soorten

3°. het tweede Vervolg op die Naamlijst,

N Se e Ml eeen ct ce pre Olde a lallen >

_ 1018 soorten

TA EDER WXXVIZep. XXXII rog

KES semifasc@ AWA Jan. u 1002 vab, vO I soort

Transporteeren 1019 soorten

1) Niet opgenomen in deze lijst is Boarmra bistortala GOEZE, aange-

zien daarvoor geene bewijzen voorhanden zijn. Men vergelijke T. v. E.

DI. LXIX, 1926, p. LXIX en DI. LXXII, 1929, p. XCI.

312 DR. J. TH. OUDEMANS, FAUNISTISCHE AANTEEKENINGEN

Transport 1019 soorten

5°. ibidem, p. LXVII, MNephopteryx rhenella

LI ON Lt n Pelle IRR 0 rd DÛ IKN ANR

1020 soorten

Colias palaeno L. var. europome ESP.

Tijdschrift voor Entomologie, DI. LXXII, 1929, p. XXXVI.

De heer BENTINCK deelt mede, dat de heer J. PRICK uit

Maastricht in Juli 1925 te Gulpen 7 exx. van deze soort,

4 gg en 3 QQ, bemachtigde. Zij vloog daar toen in aantal.

De gevangen voorwerpen behooren alle tot de var. euro-

pome ESP.

Colias chrysotheme ESP.

TRE DAREI OPENDE NT cere BENMINER

toont ter vergadering een ex. van Colias chrysotheme ESP.,

door de gebroeders C. en M. FRANSSEN op 18 Augustus

1917. te Melick) (12) sevangen:) Hetvex. berust thans inde

verzameling van het Missiehuis te Steijl (L.).

Limenitis populi L.

T. v.'E, Di. IX 1026) PRIT De heer BENTINGK

vermeldt de vangst van een g' op 13 Juni 1925 te Gronsveld

door den heer J. C. RIK te Maastricht. Deze toonde het

ex. op eene volgende vergadering der N. E. V., 28 Mei 1927

te Vaals gehouden. Zie T.v.E., DI. LXX, 1927, p. LXXXIV.

Verdere vangsten worden vermeld: T. v. E., Dl. LXXII,

1929, py XC, Gulpen, 20. )untmtO2G sid D IEN ESE

pi XXIX Gronsveld 1.9, Vaals 156°) id. DI EXON) 1082;

pr De ep BOVI Mechelen) wees TNTL

DEX 9335p. OMG ronsweld AMC ARMES 72)

1932, I g. Rekent men bovendien nog enkele exx. mede,

die zich in Limburgsche verzamelingen bevinden, dan zou

het aantal der in genoemde provincie buit gemaakte voor-

werpen thans 11 bedragen. Bovendien werd op de Zomer-

vergadering der N. E. V. in 1933, T.v.E. Dl. LXXVI, 1933,

p. LXXXIII, door den heer DE JONCHEERE een voorvleugel

van deze soort vertoond, die door Dr. P. VAN DER BURG te

Hardinxveld (Z.H.) in zijn tuin was gevonden.

Satyrus arethusa ESP.

T. v. E., DI. LXXII, 1929, p. XXXVI. De heer BENTINCK

BETREFFENDE NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 313

toont ter vergadering een ex. dezer soort, dat, volgens hem

verstrekte gegevens, in Juli 1927 te Mamelis bij Vaals ge-

vangen zou zijn.

Deilephila lineata F. var. livornica ESP.

ve B DEM EXXH 1929 pe XXXVI AO ps Zui o28

vangen in zijn tuin te Maastricht, vliegend in de avond-

schemering. Voorts werd nog een ex. te Goes gevangen;

ZIENER (ERS DL AEN roze pe EXXI Ziemoolnes

NR DM presens Ent. Ber! DIN] pta

Cerura bicuspis BKH.

Enc DIZVMIN Ne. 147, 1 Jan, 1926,.p., 48... Derheer

L. H. SCHOLTEN vond in het najaar van 1924 te Beek bij

Didam in „de Byvank” op berk twee rupsen van deze soort,

welke op 12 en 14 Juni 1925 de vlinders leverden, resp.

T. v. E. DI. LXIX, 1926, p. XC, vermeldt de heer LYCKLAMA

a NIJEHOLT de vangst van een ex. te Nijmegen op 30 April

1926 en DI. LXXI, 1928, p. XXXVII, wederom de vangst

Nanseen ex. te) Nijmesen op 27 Juli 1927.

Agrotis puta HB.

T.v.E. DI. LXVII, 1924, p. XXXVII. De heer COLDEWEY

toont ter vergadering een ex. eener Agrofts-soort, vermoe-

delijk puta HB., door den heer LüCKER te Roermond op

smeer gevangen te Maasniel op 27 Aug. 1922. In de Ent.

Ber Dl» Viz No: 137, vanr mn Mei 19245 ps/274, vermeldt

Dr. J. TH. OUDEMANS, die de determinatie van het boven

vermelde ex. op zich genomen had, dat dit inderdaad tot

Agrotis puta HB. behoort.

i wee ES DL LOSI, 1.030, pul. Dezheer VAN WISSE-

LINGH stelt een tweede ex. van deze soort ter bezichtiging,

gevangen te Domburg in den zomer van 1922 door den

heer MyNSSEN. |

Bombycia viminalis F.

T. v. E. DI. LXXIII, 1930, p. LIL De heer VAN WISSELINGH

toont twee exx. van deze soort, welke in Juli 1929 uitkwa-

men, en als rups in April van dat jaar tusschen Vaals en

314 DR. J. TH. OUDEMANS, FAUNISTISCHE AANTEEKENINGEN

Epen van wilgen geklopt werden. Het eene ex. behoort tot

de type, het andere tot de var. obscura STGR.

T. v. Ent. DI. LXXIV, 1931, p. XXIX. Deiheer BENTINGK

Vins ın Juli 1930 te Geulemten teiGronsyeldwigeze van

deze soort, terwijl de heer VAN WISSELINGH er, eveneens in

Juli 1930, te Vaals een vijftal op licht en op smeer buit

maakte; ibidem p. XXX—XXXI.

Epunda lichenea HB.

T. v. E. DI. EX (1929, p. ARX rDe heer VAN WissE-

LINGH laat ter vergadering, namens Dr. MEZGER te Parijs,

twee exx. van Æpunda lichenea HB. zien, door hem te Dom-

burg (Z.) gevaneen, het eene op 17 Sept reese her andere

Op 19 Sept. 1926.

Hydroecia paludis TUTT

UWS Ne DE TOT Ato 24969 DOI OS eer eda:

NIJEHOLT vestigt er de aandacht op, dat er onder onze

Nederlandsche exx. van wat men tot nog toe allemaal

Hydroecia nictitans BRH. noemde, nog eene andere soort

schuilt, nl. M/ydroecia paludis TUTT. Het onderzoek, door

den heer VAN EECKE, van de copulatie-organen, bevestigt

deze opvatting.

T. v. E. DI LXX, 1927, p. XL. De heertConmpemoudeelt

mede, dat hij uit onderzoekingen van PETERSEN, 1924, ge-

zien heeft, dat deze, op grond van de verschillen in de

copulatie-organen, niet minder dan vier naverwante Hydroecza-

soorten onderscheidt, waarvan het niet onmogelijk is, dat

deze alle in Nederland voorkomen. Zie hierover cok nog:

A v. DI AIN wot, pr AKU ven Minter, DIVI

No. Orsi, Sept: LON MP ZS:

Leucania vitellina HB.

Ten. Ber. VII NOTO ia por (Die Inoer

TUTEIN NOLTHENIUS vermeldt zijne vangst van 28 Sept. 1924

van een g' dezer soort op den Boterberg onder Ubbergen,

en van een g'en een £ op 10 Oct. 1924 op Ullerberg te

Leuvenum. Alle drie op smeer en vrij sterk afgevlogen. Zie

ook: Tv. Di. LX Vill) 1925,,.p. EVE

Caradrina selini B.

T. v. E. DI. LXVIII, 1925, p. LXXV. De heer COLDEWEY

BETREFFENDF NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 315

spreekt zijn vermoeden uit, dat een door hem op 10 Juli

1923 te Doetinchem gevangen Caradrina-wijfje tot C. selini B.

zou behooren.

T. v. E. DI. LXX, 1927, p. XXXIX. De heer COLDEWEY

vermeldt de vangst van een tweede ex. derzelfde Caradrina-

soort, een vrijwel gaaf g', weder te Doetinchem, op 2 Juli 1926.

ey. E. DI EXXIL ‚920, p. XXX. Jn.-de collectie van

wijlen den heer TUTEIN NOLTHENIUS trof de heer COLDEWEY

2 exx. derzelfde Caradrina-soort aan, beide gevangen te

„Ullerberg” onder Leuvenum, en wel een Jop 24 Juni 1922,

Ibidem p. XXXVII vermeldt de heer BENTINCK de vangst

van nog twee exx., en wel op TO Juli 1928 en 25 Juni 1928,

resp. te Overveen en te Aerdenhout.

T. v. E. DI. LXXII, 1930, p. XXIII, deelt de heer BENTINCK

den uitslag mede zijner onderzoekingen van de uitwendige

genitalién (copulatie-organen), speciaal de manlijke, van ver-

schillende Caradrina-soorten. Deze bevestigden hem in zijne

meening, dat de hier bedoelde soort inderdaad C. se/znz B. is.

Merizelfder plaatse) zoomede Dev. E. DI. LXXIV; rog

p. XXIX, wordt door den heer BENTINCK van het vangen

van nog meer exx. van C. selini gewag gemaakt.

_Plusia chryson ESP.

En Dl ERXIV) SLOT pa VAI Hier vermeldtisde

heer BENTINCK, dat de heer J. C. RIK te Maastricht op

I Aug. 1930 aldaar een ex. van deze Plusia in zijn tuin

bemachtigd heeft. Zij werd in den laatsten tijd ook eenige

malen in België aangetroffen. Deze vangst, die reeds in het

Limburgsche Natuurhistorisch Maandblad (1930) door den

heer RIK vermeld was geworden, wordt ook nog behandeld

door den heer LEMPKE in de Ent. Ber, DI. VIII, No. 179,

I Mei 1931, p. 240.

Plusia ni HB.

vee Di LXV. Top VAL ‘De heer COLDEWEY

vermeldt hier de vangst van een ex. dezer soort door hem

te Twello (op licht) op 5 Juli 1931.

Ephyra quercimontaria BASTELB.

Ent. Ber. DI. VII, No. 189, 1 Januari 1933, p. 462. De

316 DR. J. TH. OUDEMANS, FAUNISTISCHE AANTEEKENINGEN

heer LEMPKE deelt hier mede, dat de heer R. BOLDT te

Berg en Dal bij Nijmegen vele rupsen van deze soort be-

machtigde, terwijl hij ook reeds een ex. der imago ver-

kreeg uit eene eveneens te Nijmegen (Heilige Land) aan-

getroffen rups.

‘ Sterrha sacraria L.

Dov, E27 DL TEXXVE 17932, pP XVII Desheer EOPDEWEN

deelt hier mede, dat hij in de hem door Dr. H. VERPLOEGH

te ’s-Gravenhage geschonken collectie Lepidoptera o.a. aan-

trof een ex. van Sterrha sacraria L., een 9, gevangen aan

den Wassenaarschen Slag op 15 Aug. 1925.

Lythria purpuraria L. en Lythria purpurata L.

ve, D ENV Tose PER VIE Desheer BENINI

deelt mede, dat er onder de inlandsche Lythrza-exx., die

tot nog toe als Lythria purpuraria L. te boek stonden, twee

soorten schuilen. De reeds lang als inlandsch bekende moet

den naam dragen van Lythria purpurata L., terwijl de nieuw

ontdekte Lythria purpuraria L. moet heeten. Zie ook ibidem

p. XXX.

Minoa murinata SC.

T. iv. E DI TKK 1928) pa XXXIV Detheer BENDINCR

deelt mede, dat de heer J. G. RIJK in Juni 1927 een ex. van

deze vlindersoort te Bunde heeft gevangen.

Anaitis efformata GN.

T. v. E. DI. EXXII, 1929, p. EXXXVIE De heer BENTINCK

vestigt er de aandacht op, dat gebleken is, dat ook onder

Anaitis plagiata L. twee soorten schuilen, nl. de aldus ge-

noemde en Anaztis efformata GN. Beide zijn inlandsch en

zullen wel in meerdere collecties onder den naam Plagzata

voorkomen. Bij den heer BENTINCK was dit althans het ge-

val, en bleek hij efformata reeds van vier vindplaatsen (Roer-

mond, Kerkrade, Arnhem en Amerongen) te bezitten.

Larentia subhastata NOLCK.

dv. EB. DI. LXXVE 1933, p. SOOO Deüheer vANSWıS>

SELINGH ving deze soort op 10 Juni 1931 bij Vaals. Hij wijst

ook op de punten van verschil met Zarentia hastata L.,

waarvan men meende, dat zij eene variëteit was.

BETREFFENDE NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA. 3197

Tephroclystia venosata F.

Ent! Bert DluV Not 187, Sept: ‚719321 ps 4124 De Heer

RIK ving op 30 Mei 1932 een ex. van deze soort te Beme-

len (L.). Zie ook: T. v. E. DI. LXXVI, 1933, p. XXXIV, en

Natuurhist. Maandblad, Jaarg. 21, No. 6, p. 76.

Tephroclystia pimpinellata HB.

iv E DI: LXXV 1932, pi EXKI De heers COLDEWEV

deelt mede, dat hij een g* van deze soort te Twello ving

op 24 Juli 1931.

Tv B DI LXXVI Trop. XXXIII Hier, vermeldtade

heer BENTINCK de vangst van 2 exx. te Overveen, het eerste

op 15 Aug. 1926, het tweede op 30 Juli 1927. Ibidem p.

XXXV, een A te Twello op 30 Juli 1932, COLDEWEY. Ibidem

p. XXXVI, Epen, 21 Juli 1932, VAN WISSELINGH.

Tephroclystia lariciata FRR.

E DIEFERTXYVEI 133, pax xxv en XIN DE heer

COLDEWEY vermeldt de vangst op licht te Twello van een

Tephroclystia subfulvata HB.

ey Be DI XXI 1929, p. LXXXVIIE De heer BEN

TINCK vestigt er de aandacht op, dat Zephroclystia subfulvata

Hw., die langen tijd voor eene var. van 7. succenturiata L.

werd aangezien, tegenwoordig voor eene afzonderlijke soort

gehouden wordt. Correspondentie met den heer PROUT te

Londen leerde hem de verschillen tusschen de beide soorten

kennen.

Diastictis artesiaria F.

deve, DI Xl, 19204 pr XXVE De, heer BENTINGK

toont een ex. van deze soort, dat op II Juli 1929 te Stein

(L.) gevangen werd door Frater v. D. BERG.

Lithosia lutarella L., pygmaeola DBLD. en pallifrons Z.

AVE DIEKE 1926, pP. XOX VENDENNEERBENTINGK

verdedigt de nieuwere opvatting, dat dit drie afzonderlijke

soorten zijn, en bespreekt de verschillen, inzonderheid in

de copulatie-organen, die tusschen haar bestaan. Eertijds

werden zij als slechts ééne of. twee soorten beschouwd.

318 DR. J. TH. OUDEMANS, FAUNISTISCHE AANTEEK. ENZ.

Acanthopsyche atra L.

TUE Die LXIX, 1929, pe Cll: Wiléen de heer TUTEIN

NOLTHENIUS vond, einde April 1926, op „Ullerberg” bij

Leuvenum, een vastgesponnen Psychide-zak, die op 12 Mei

Op 14 Mei kwam er een & op af. Paring was zoo goed als

zeker, alhoewel niet waargenomen. Nader onderzoek bracht

aan het licht, dat men met Acanthopsyche atra L, (opacella

Hii S:)) ter doen had.

Een vroeger te Wolfhezen door den heer BRANTS ge-

vonden zakje, zoomede een zakje te Winterswijk door den

heer BALFOUR aangetroffen, behooren naar alle waarschijn-

lijkheid ook tot deze soort.

Wat het aantal onzer inlandsche Lepidoptera betreft, kan

ik kort zijn. Volgens mijne ,,Faunistische Aanteekeningen”

van 1923 bedroeg dat van onze Macrolepidoptera destijds

809. Telt men daarbij de 28 nu behandelde, dan komt men

op 837.

Dat der Microlepidoptera leerden wij reeds kennen als te

zijn 1020.

Het totale aantal onzer Lepidoptera bedraagt dus thans 1857,

Dat is dus 90 meer dan 10 jaar geleden, toen het 1767

bedroeg.

Deze telling is afgesloten op 1 September 1933.

A Catalogue of the Carabidae of Sumatra

H. E. ANDREWES.

The examination of several collections from Sumatra led

me a few years ago to project the publication of a Catalogue

of the Carabidae of that island, and, thanks to the courtesy

of the curators of a number of Museums and of some

private collectors, I have recently had the opportunity of

examining a large amount of Sumatran material, which has

resulted in the addition to my list of the names of many old

species and varieties, and to the description of 125 new

ones, raising the total number to 412. Sumatra is surrounded

by numerous smaller islands, but for varions reasons it

seemed best to exclude these from the scope of the work,

so that only the fauna of the main island is dealt with here.

In my Catalogue of Indian Carabidae published

in 1930 all the species known at that time to occur in

Sumatra were enumerated and full references were given.

It has not therefore been thought necessary to insert here

more than the original reference and such others as occur

‘ in more recent memoirs. No attempt has been made to

differentiate local races, aberrations, etc., all of which appear

under the general term “var.”, and when a variety occurs

in Sumatra, while the species itself is not found there, the

name of the latter is included, but is enclosed in brackets.

In all page references arabic figures have been used; plates

are designated throughout by the letter ‘‘t” and figures by

thesletter “17.1?

. In the Catalogue of Indian Carabidae an attempt

was made, by prefixing a capital letter to the name of each

species, to indicate where the type specimen was to be

found; it seems unnecessary to repeat this here, and, with

regard to species more recently described, the whereabouts

of the type has always been specified. The arrangement of

the genera is alphabetical, chiefly to facilitate reference,

and, in accordance with the recommendation of the British

National Committee on Entomological Nomenclature (Proc.

320 H. E. ANDREWES,

Ent. Soc. Lond. 1925, art. 15), the original spelling has

been adopted.

The Dutch spelling of the names of localities has for

general convenience been somewhat modified, but, without

assistance from those who know the country well, it would

have been impossible, or at at events extremely difficult,

to deal with them at all. Collectors in bygone years have

on the labels they used spelt the same name in various

ways, and the identification of the place where an insect

was really found is often now very difficult. In solving the

numerous problems which have presented themselves I have

had the advantage of help from Mr. E. JACOBSON of Fort

de Kock in Sumatra (who has also proved a most inde-

fatigable collector) and Mr. H. C. BLOTE of the Leiden

Museum, but I am chiefly indebted to Mr. J. B. CORPORAAL,

of the Zoölogisch Museum, Amsterdam, for the immense

amount of trouble he has taken in this department of the

work. At his suggestion the various “Residencies” have been

taken as units for the grouping of the localities, except in

the case of the large East Coast Residency, where the

“Divisions” of the Residency have been substituted, each

unit being designated by one or more letters. The localities

are grouped alphabetically under the units, each group

followed by the relevant letter in a parenthesis. The order

of the units is that suggested by Mr. CORPORAAL in a table

which he kindly prepared and which is reproduced below.

In a few doubtful cases, when I have not myself been

able to verify the occurrence of a species in the island, the

name of the authority has been given in a parenthesis after

the locality. In order to give a general idea of the distri-

bution, the names of the other countries in which each

species is found have been inserted, also in a parenthesis,

and following the list of Sumatran names.

It is worth noting that, in addition to those enumerated

in the Catalogue, the genera Bembidion, Dromius, Miltodes,

and Oxygnathus also occur in Sumatra; I have in each

case seen a single example of an undescribed species.

Following the introduction with be found three Tables:

— (I) A table showing the topographic division of Sumatra,

with the letter or letters relevant to the various Residencies

and Divisions, as used in the text, (II) An explanation of

the signs used, (III) A classification of the Carabidae found

in the island, showing the subfamilies and groups, with the

genera placed in alphabetical order after each group. The

scheme presented here is intended for local application only,

but, as the genera are arranged in the text in alphabetical

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 320

order, it seemed disirable to give some idea of their distri.

bution in the family.

Topographic division of Sumatra

showing the units under which the localities are grouped.

Gewest Pardee line

(Nesidency,). (Division).

sch (Atchin). 2. ARM Abee er ache ONS ce ne A

Tapanoeli (paul). A RRR AE Ss OI Ns JE

Sumatra's Westkust (West Coast), . MR sd A W

Deli and Serdang Sat anita DS

ansa sai sei us salda L

Sumatra’s Oostkust } Asahan. . . As

(East Coast) Simeloengoen and Karolanden

(Simelungun and Karo-districts) SK

Benekalis werker ta a

Pievano nil cuir Sor vba R

DAM Di). ai RE et eden oe EN pose Pe Dj

Bengkoelen (Bencoulen). Sei ce SUR air re EO

balembane: le | Ke È

Lampongsche Districten (Lampong districts) TRED,

Explanation of Signs.

RE a preoccupied name.

— The species quoted is other than that des-

cribed by the author.

ee new name replacing one preoccupied or

misidentified.

Classification of Sumatran Carabidae.

1 (6) Mesocoxal cavities not entirely closed by the sterna,

the mesepimera, but not the metepisterna, reaching the

coxae (subfamily Carabinae).

2 (3) Procoxal cavities open behind, mandibles pluridentate

Hiletini

(Hailetus).

3 (2) Procoxal cavities closed behind, mandibles not pluri-

dentate.

4 (5) Protibiae not digitate, with both spurs terminal, elytra

with a process on each side behind . . . Ozaenini

(Dhanya, Eustra, Pseudozaena).

5 (4) Protibiae externally digitate, internally emarginate,

with the variable spur above the emargination, elytra

without any process on each side behind . Scaritini

(Clivina, Oxygnathus [none described], Pszlus, Scari-

tes, Thlibops, Trilophus).

322 H. E. ANDREWES,

6 (1) Mesocoxal cavities either entirely closed by the sterna,

or with both mesepimera and metepisterna reaching

the coxae.

7 (56) Mesocoxal cavities entirely closed by the sterna.

8 (55) Head without antennal grooves beneath (subfamily

Harpalinae).

9 (10) Venter with seven or eight visible segments. (Mand-

ibles with a seta in the scrobe; elytra truncate and

with a narrow membranous border at apex)

Brachinini

(Brachinus, Mastax, Pher opsophus, Styphlomer US).

10 (9) Venter with six visible segments.

11 (16) Mandibles with a seta in the scrobe.

2 (13) Body pedunculate, prothorax subglobular, with the

lateral borders and prosternal sutures invisible.

Apotomini

(Apotomus).

13 (12) Body not pedunculate, prothorax normal.

14 (15) Ligula bisetose at apex, antennae pubescent from and

including joint 30.0. . . Bembidiini

(Bembidion [none described], nesso Tachys).

15 (14) Ligula plurisetose at apex, antennae pubescent from

and including jeimt)2 (9 2.5.5 A Techni

(Perileptus)

16 (rr) Mandibles without a seta in the scrobe.

17 (18) Apical joint of the maxillary palpi attached excen-

trically to the penultimate joint. (Eyes prominent,

neck usually constricted, upper surface more or less

punctate and pubescent) . . . Panagaeini

(Craspedophorus, Dischissus, DA somerus, Microcos-

mus, Peronomerus, Trichisia).

8 (17) Apical joint of the maxillary palpi attached normally

to the penultimate joint.

19 (20) Mandibles short and thick, emarginate or truncate

at apex, clypeus emarginate, often asymmetrically,

exposing the basal membrane of the labrum . Licinini

(Badister, Diplocheila).

O (19) Mandibles entire and generally sharp at apex, basal

membrane of labrum not exposed.

21 (28) Head with one supraorbital seta on each side.

22 (27) Elytra completely covering the abdomen, 4 profemora

without tubercle beneath.

23(26) Form subquadrate, elytra with the marginal channel

shallow or obsolete at apex.

24 (25) Metacoxae and first ventral segment not lying in the

same plane, antennae with the two basal joints glabrous,

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 323

d protarsi with four or no dilated joints . Harpalini

(Acupalpus, Amblystomus, Antsodactylus, Anoplogenius,

Chydaeus, Dioryche, Gnathaphanus, Hyparpalus, Hy-

phereon, Hypharpax, Lamprophonus, Oxycentrus, Pla-

tymetopus, Rhysopus, Stenolophus, Trichotichnus).

25 (24) Metacoxae and first ventral segment lying in the same

plane, antennae with the three basal joints glabrous

or sparsely pubescent, g* protarsi with three dilated

joints . . +. . Chlaeniini

(ibm, Chlaenius, Hololeius).

26 (23) Form oval, elytra with the marginal channel deeply

impressed at apex, g' protarsi with three dilated

joints . . Oodini

(Miltodes [none described], ‘Oodes, Simous).

27 (22) Elytra truncate at apex, leaving the abdomen partly

exposed, g' profemora near the base with a tubercle

beneath, bearing a dense brush of hairs . Miscelini

(Miscelus).

28 (21) Head with two supraorbital setae on each side.

29 (36) Elytra completely covering the abdomen.

30 (31) Apex of maxillae jointed, or at least functionally

mobile, head subpentagonal, with hes aes developed

benaezidi = ren . . Hexagoniini

(Dinopelma, Hexagouia).

31 (30) Apex of maxillae and head both normal.

32 (33) Elytra with stria 8 very deep throughout, close to

margin in front, separated from it behind . Perigonini

(Perigona).

33(32) Elytra with stria 8 normally impressed and about

equally distant from the margin throughout.

34 (35) Protibiae powerful, dilated at apex, mentum with a

bifid tooth, elytra usually with an inner plica visible

on each side near apex. . . . . . Pterostichini

(Abacetus, Aepsera. Brachidius, Celostomus, Cosmodis-

cus, Dicelindus, Diceromerus, Lesticus, Morton, Patel-

lus, Trigonotoma).

35 (34) Protibiae slender, hardly dilated at apex, mentum

| nearly always with a simple tooth (absent in Æ/oder-

mus), elytra without inner plica visible near apex

. . Anchomenini

(Eolodermus, Anchomenus, Arhytinus, Colpodes, Dicra-

noncus, Dirotus, Euplynes, Lorostema).

36 (29) Elytra more a less truncate behind, leaving the ab-

domen partly exposed. (Sometimes rounded in the

Orthogoniini, but even then with the apical abdominal

segment usually visible).

324 H. E. ANDREWES,

37 (42)Joint.1 of antennae long and usually scapiform.

38 (39) Antennae slender, joint 1 as long or longer than the

next three taken together, prothorax subcylindrical .

Dryptini

(Desera, Drypta).

39 (38) Antennae not slender, joint 1 about as long as the

next two taken together, or the antennae are moni-

liform, prothorax quadrate or cordate.

40 (41) Elytra normally g-striate, intervals moderately convex

Physocrotaphini

(Pogonoglossus).

41 (40) Elytra costate, with 8 or 9 narrow major costae, and

(except in Agastus) 3 striae, separated by minor costae,

between each pair of major ones. . . . Galeritini

(Agastus, Galerita, Planetes).

42 (37) Joint I of antennae not long and scapiform.

43 (44) Head narrowed behind to a condyliform neck. (Pro-

thorax subcylindrical, with more or less obsolete lateral

margins). . . Odacanthini

Ci D Oe, Selina),

44 (43) Head not narrowed behind to a condyliform neck.

45 (46) Prothorax without lateral setae and at the same time

legs with more or less serrulate tibiae, tarsi with

joint 4 emarginate and often bilobed, claws usually

pectinateran ie . . . Orthogoniini

(Actenoncus, Hexachaetus, Orthogonius).

6 (45) Prothorax not without lateral setae and at the same

time legs with serrulate tibiae.

47 (48) Labrum large, smooth, semicircular, largely concealing

the mandibles. (Body ee a short and

SOUL) ER. . . + Helluonini

( (Creagris, Macr ocheilus).

48 (47) Bab normal, more or less quadrate.

49 (52) Metatibiae furnished with long spurs, sometimes ser-

rulate.

50 (51) Maxillae produced above apex into an obtuse ciliate

lobe 4. 4 à +++ + . Tetragonoderini

KG yclosomus, Tetragonoderus).

51(50) Maxillae ending in a sharp slender hook, without

any» ciliate lobe above it. e Masoreini

(Aephnidius Anaulacus).

52 (49) Metatibiae not furnished with long spurs.

53 (54) Mentum supported at base by a projecting submen-

tumor. - . Lebiini, seus. lat.

( Allocota, Allogenes, Sitia: Ea Auchmerus,

Brachyctis, Calleida, Catascopus, Celaenephes, Copto-

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 325

dera, Dolichoctis, Dromius [none described], Endyno-

mena, Holcoderus, Lachnoderma, Lebia, Lioptera, Wi-

crolestes, Mochtherotdes, Mochtherus, Parena, Pericalus,

Peripristus, Physodera, Plochionus, Risophilus, Serri-

margo, Sfitakantha, Sinurus, Stenotelus).

54 (53) Mentum not ee at base by a projecting sub-

mentum! VIII . . . . Pentagonicini

(Pentagonica).

55 (8) Head with antennal grooves beneath (subfamily Pseu-

domorphinae) . . . . +++ Pseudomorphini

(Cr Voiorephalomarbhus),

56 (7) Mesocoxal cavities not closed by the sterna, both

mesepimera and metepisterna reaching the coxae

(Large insects, the elytra with broad leaf-like expan-

sions (subfamily Mormolycinae) . . . . Mormolycini

(Mormolyce).

ABACETUS Dejean

Abacetus Dejean Spec. Gen. III 1828.95; Chaudoir, Essai

monographique sur le genre Adacetus, Bull. Mosc. 1869.

I. 355—410. (Distrigus Dejean. Astigis Rambur. Distrıgodes

Motchulsky (part), Carzcus Motchulsky).

batesi X Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVII. 1926. 256.

maculipes + Bates (not Chaud.) Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII.

1892. 361.

Mana (Bko), Palembang (P). (Burma),

convexiusculus Chaud. Mon. 385.

Tjinta Radja (L), Negri Baru (As), Mana (Bko). (Celebes,

Salwatty).

haplosternus Chaud. Bull. Mosc. 1878. IL. 25.

Bindjai (L). (India, Siam).

indrapoérae Tchitch. Hor. Soc. Ent. Ross. XXXVI. 1903. 56;

Andr. T.v.E. LXXII. 1929. 306.

Padang, Padangpandjang, Pagaranpisang (T), Tebingtinggi

(DS), Indrapura (W), Medan (DS), Payakumbu (Bka), Mana

(Bko), Palembang (P). (Java).

pallipes Chaud. Mon. 386.

Medan (DS). (India, Ceylon, Burma, Cochin- China).

spurius Tchitch. Hor. Soc. Ent. Ross. XXXIII. 1900. 160; id.

Hor. Soc. Ent. Ross. XXXIV. 1900. 290 (note).

Padang (W). (Java).

tetraspilus Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LII. 1930. 428.

Ayermantjur (W).

ACTENONCUS Chaudoir

Actenoncus Chaudoir, Essai monographique sur les Ortho-

goniens, Ann. Soc. Ent. Belg. XIV. 1871. 126.

326 H. E. ANDREWES,

ater Cast. Etudes Ent. 1834. 48.

atratus Chaud. Mon. 126.

Toba Lake (T). (Siam, Java, Borneo).

ACUPALPUS Latreille

Acupalpus Latreille in Cuvier’s Règne Animal (Ed. 2). IV.

1829 (April) 391; Dejean, Spec. Gen. IV, 1829 (Dec.) 435.

(Anthracus Motchulsky, Manzcellus Motchulsky).

annamensis Bates. Ann. Soc. Ent. Fr. 1889. 272.

Tjinta Radja (L) (India, Ceylon, Burma, Cochin-China,

Java) |

ustus Andr. Zool. Med. XIII. 1931. 195.

Muara Lambu (Bka). (Borneo).

ZEOLODERMUS Andrewes

Æolodermus Andrewes Ann. Mag. Nat. Hist. (ro). IV.

1929. 368.

emarginatus Chaud. Bull. Mosc. 1872. I. 389; Andr. Ann. Mag.

Nat. Hist. (10). IV. 1929. 360.

Lubukgadang (W), Medan, Tandjung Morawa, Tebing-

tinggi (DS). (Borneo, Celebes, ? Australia (Chaudoir)).

ZEPHNIDIUS Macleay

Æphuidius Macleay Ann. Jav. 1825. 23; Chaudoir, Etude

monographique des Masoréides, des Tetragonodérides, et

du genre Nematotarsus, Bull. Mosc. 1876. IL. 15.

adelioides Macl. Ann. Jav. 1825. 23. t. 1. f. 7; Chaud. Mon.

175. Andr, Trans. Ent. Soc. Lond: 103019:

sericeus Zimm. in Gistl’s Faunus I. 1832. 121.

australis Sloane. Proc. Linn. Soc. N. Si Wales 1904. 535.

Medan (DS). Pageralam (P). (South East Asia, including

Japan. Australia).

opaculus Zimm. in Gistl’s Faunus I. 1832 120; Chaud. Mon. 19.

simplex Schm. Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 89.

Medan (DS). (India, Ceylon, Burma, Andaman Is., Phil-

ippine Is.).

AEPSERA Chaudoir

Aepsera Chaudoir Bull. Mosc. 1874. 1. 28. (Wanochlaentus

Bates).

ferruginea Chaud. Bull. Mosc. 1874. 1. 30.

feae Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 322.

Tjinta Radja (L.). (Burma).

AGASTUS Schmidt-Goebel

Agastus Schmidt-Goebel Faun. Col. Birm. 1846. 30.

ustulatus Gestro Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 867.

Benkulen, Mana (Bko) (Singapore, Borneo).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 327

ALLOCOTA Motchulsky

Allocota Motchulsky Etudes Ent. VIII. 1859. 29.

caerulea Andr. Trans. Ent. Soc. Lond. 1933. 13.

viridipennis + Chaud. (nec Motsch.) Bull. Mosc. 1877. I. 205.

Tapanuli (T). (Singapore, Java, Borneo, Philippine Is.).

ALLOGENES Andrewes

Allogenes Andrewes Zool. Med. XIV. 1931. 74.

mundus Andr. Zool. Med. XIV. 1931. 75.

Pagaranpisang (T). (Borneo, Balabac Island).

AMBLYSTOMUS Erichson

Amblystomus Erichson Kaf. Mark Brand. I. 1837. 59.

(Hispalis Rambur, Artisoum Gistl, Megaristerus Nietner,

Thenarotidius Sloane).

chalceus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 659; id.

Trans, Eit..Soe, Lond. 1933: 8.

Idi (A).

laticeps Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). XI. 1933. 411.

Deli, Gunungrinteh, Medan (DS), Negri Baru (As), Bun-

gamas, Mana (Bko), Palembang (P). (Java).

ANAULACUS Macleay

Anaulacus Macleay Ann. Jav. 1825.22; Chaudoir, Etude

monographique des Masoréides, des Tetragonodérides, et

du genre Nematotarsus, Bull. Mosc. 1876. II. 25.

fasciatus Schm. Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 89; Chaud.

Mon. 25; Blair Journ. F.M.S. Mus. XIV. 1929. 385 (larva).

Palembang (P). (India, Ceylon, Burma, Andaman Is., Indo-

China).

var. basalis Fleut. Ann. Soc. Ent. Fr. 1887. 59. t. 4. f. 1.

Palembang (P). (Annam).

ANCHISTA Nietner

Anchista Nietner Journ. As. Soc. Beng. XXV. 1856. 523;

id. Ann. Mag. Nat. Hist. (2). XIX. 1857. 374. (Paraphaea

Bates)

binotata Dej. Spec. Gen. I. 1825. 252; Andr. Treubia VII.

Suppl-1930.,337.

discophora Chaud. Bull. Mosc. 1852.1. 48.

signifera Bates Trans. Ent. Soc. Lond. 1873. 312; id. Trans.

Ent stock Kond‘-1870., 5.0.1.8.

Medan (DS). (South-East Asia, including Japan, but exclu-

ding Central and Southern India, Malay region, Marianne Is.).

ANCHOMENUS Stephens

Anchomenus Stephens Ill. Brit. Ent. Mandibulata I. 1827.

328 H. E. ANDREWES,

67 and 1828. 81. (Platynus Stephens, Agonum unhenz

Promecoptera Dejean, Agonothorax Motchulsky).

ceylonicus Motch. Etudes Ent. VI. 1859. 36; Andre Journ.

ENS Mus. XVI 3,and4..0037.436,

Sirambi (T). (Ceylon).

ANISODACTYLUS Dejean

Anisodactylus Dejean Spec. Gen. IV. 1829. 132.

sjoestedti Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVIII. 1926. 276;

id. (iis 12913190297 3.072

Baligé, Sirambi (T), Fort de Kock, Padang, Padang Pand-

jang, Payakumbi, Silago, Solok (W), Medan, Tandjung Mo-

rawa (DS), Bindjai (L), Indragiri (R), Mana (Bko), Palem-

bang (P). (? Java, Borneo, Philippine Is., Nias I.).

ANOMOTARUS Chaudoir

Anomotarus Chaudoir, Genres aberrants du Groupe des

Cymindides, Bull. Mosc. 1875. II 48. (Uvea Fauvel).

sericus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 360.

Dolok Tolong (T), Bindja (L). (Java).

ANOPLOGENIUS Chaudoir

Anoplogenius Chaudoir Bull. Mosc. 1852. I. 88. (Loxoncus

Schmidt-Goebel in litt. Zepzthrix Nietner. Megrammus

Motchulsky).

incisus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVIII. 1926. 279;

id. SI ves MIXX 19202553035

Baligé, Toba Lake (T), Fort de Kock, Solok (W), Medan,

Tandjung Morawa, Tebingtinggi (DS), Bindjai, Sukaranda,

Tjinta Radja (L), Mana (Bko). (Malay States, Lankawi Island,

Java, Lombok, Celebes, New Guinea, Nias EL).

microgonus Bates Ann. Mag. Nat. Hist. (5). XVII. 1886. 78.

venitens + Bates (not Bates 1886) Ann. Soc. Ent. Fr.

900/2727

Deli, Medan, Tandjung Morawa (DS). (India, Ceylon, Burma,

Malay States, Siam, Indo-China, Philippine Is.).

APOTOMUS Illiger

Apotomus Wliger Mag. Ins. VI. 1807. 348; Dupuis Gen. Ins.

Base. 117, Apeteminae, 191 1-1.

atripennis Motch. Etudes Ent. VII. 1858. 22.

fuscus Motch. Etudes Ent. VII. 1858. 22.

xanthotelus Bates. Ent. Month. Mag. XI. 1874. 95.

sumbawanus + Heller (not Dupuis) Deutsch. Ent. Zeitschr.

1916. 275.

Medan (DS), Tjinta Radja (L), Negri Baru (As), Palem-

bang (P). (India, Ceylon, Burma, Malay States, Indo-China,

Java, Celebes, Philippine Is., New Guinea).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 329

ARHYTINUS Bates

Arhytinus Bates Ann. Soc. Ent. Fr. 1889. 278; id. Ann,

Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 378; Andr. Journ. F.M.S. Mus.

DENTI. 3 and 4. 1931, 436 and 473.

bembidioides Bates Ann. Soc. Ent. Fr. 1889. 279; Andr.

T. v. E. LXXII. 1929. 310; id. Journ. F.M.S. Mus. XVI. 3

and 4. 1931. 436 and 474.

Fort de Kock (W), Mana (Bko). (India, Burma, Perak,

Annam).

AUCHMERUS Andrewes

Auchmerus Andrewes Ann. Mus. Civ. Gen. LIII. 1930. 438.

trachys Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIII. 1930. 439.

Sirambi (T).

BADISTER Schellenberg

Badister Schellenberg Helv. Ent. II. 1806. 90/91. (Ambly-

chus Gyllenhall. Zrimorphus Stephens).

sundaicus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVIII. 1926. 275;

en a Vat IEN 1929. 311.

Fort de Kock (W), Medan (DS). (Malay States, Java).

BRACHIDIUS Chaudoir

Brachidius Chaudoir Bull. Mosc. 1852. I. 78; id., Essai

monographique sur les Cratocérides, Ann. Soc. Ent. Belg.

22V. 1872.18.

crassicornis Chaud. Bull. Mosc. 1852. I. 80; id. Mon. 19;

ande. Mov. BS LXXII. 1929. 3055; id, Treubia VIL, Suppl.

1930. 333.

corpulentus Chaud. Mon. 20.

Sibolga, Sirambi (T), Fort de Kock, Gunung Singgalang,

Padang, Payakumbu, Sungaibulu (W), Bekantjang, Deli,

Medan (DS), Mana (Bko), Palembang, Rawas (P), Bukit

Gaba (LD). (Burma, Andaman Is., Malay States, Siam,

Laos, Java, Borneo, Buru, Timor, Tenimber, Philippine Is.).

BRACHINUS Weber

Brachinus Weber Obs. Ent. 1801. 22; Chaudoir, Mono-

graphie des Brachynides, Ann. Soc. Ent. Belg. 1876. 49.

(Aploa Hope).

bigutticeps Chaud. Mon. 52.

hageni Oberth. Notes Leyd. Mus. V. 1883. 217.

Tandjung Morawa (DS).

praestans Andr. Zool. Med. XIV. 1931. 67.

“Sumatra”.

330 H. E. ANDREWES,

BRACHYCTIS Chaudoir

Brachyctis Chaudoir, Mémoire sur les Coptodérides, Ann.

Soc. Eint, Belo: MI MSCO 252:

rugulosa Chaud. Mém. 252.

Sibolga (T), Medan, Sungai Merah, Tandjung Merah, Te-

bingtinggi (DS), Boschreserve Bandar (Sk), Bungamas (Bko),

Palembang (P). (Malay States, Borneo, Philippine Is.).

CELOSTOMUS Macleay

Celostomus Macleay Ann. Jav. 1825. 23; Chaudoir, Essai

monographique sur les Drimostides et les Cratocérides, Ann.

Soc. Ent. Belo. XV.1872,5—2T.

(Drimostoma Dejean. Stomonaxus Motchulsky. Cælostomus

Andrewes). |

gibbus Andr. Zool. Med. XIV. 1931.66.

Wai-Lima (LD).

iridescens Andr. T.v E LXXII. 1929. 306 and 319.

Sirambi (T), Fort de Kock (W), Mana (Bko).

picipes Macl. Ann. Jav. 1825. 24; Andr. T. v. E. LXXII.

1929. 305; id. Journ. E:Mi.S. Mus, XVI. 3,andi4 19314434"

rufipes Boh. Bug. Res. Zool. Ins. IV. Col, 1861. 13.

striaticollis + Chaud. (not Dej.) Mon. 13.

Baligé, Lake Tobo, Pagaranpisang (T), Ayermantjer, Fort

de Kock, Gunung Singgalang, Painan, Plain of Agam (W),

Medan, Tandjung Morawa (DS), Sukaranda (L), Taluk (R),

Mana (Bko), Palembang (P). (South-East Asia, excluding

Japan, Australia).

singularis Andr. T.v.E. LXXII. 1929. 306 and 320.

_ Gunung Singgalang (W).

sumatrensis Andr. T.v. E: LXXII. 1929. 305 and 318.

Fort de Kock (W), Bedagei (DS).

CALLEIDA Latreille et Dejean

Calleida Latreille et Dejean Hist. Nat. et Icon. Col. d’Eur.

fasc. II. 1824. 132; Chaudoir, Monographie des Callidides,

Ann. Soc Ent. Belg. XV. 1872. 103. (Callida Chaudoir).

chloroptera Dej. Spec. Gen. V. 1831. 340; Chaud. Mon. 112.

Medan, Lubukpatam, Tandjung Morawa (DS), Durian

Mulau (L), Mana (Bko), Palembang (P), Wai Lima (LD).

(Burma, Java).

corporaali Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 370.

Bandar Baru (DS), Berastagi (SK).

splendidula F. Syst. Eleuth. I. 1801. 184; Chaud. Mon. 113.

var. rubricata Motch. Bull. Mosc. 1864. Il. 238; Chaud.

Mon. 113.

Bedagei, Medan, Tandjung Morawa (DS), Mana (Bko).

(South East Asia, excluding Japan and New Guinea).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 331

tennis Andr. T.v. E. LXXI. 1929. 314 and 334.

Fort de Kock, Payakumbu, Solok (W), Bandar Baru, Medan,

Sibolangit, Tandjung Morawa (DS), Sukaranda (L), Bukit

Gaba (LD).

| CALLISTOMIMUS Chaudoir

Callistomimus Chaudoir Bull. Mosc. 1872.1. 382; Andrewes,

The Oriental Species of the genus Callistomimus, Proc. Zool.

Spe. Lond: 1921. 233-—2A8't. 1.

(Pristomachaerus Bates).

asper Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (ro). VL 1930. 658.

Laurakit (DS).

CATASCOPUS Kirby

Catascopus Kirby. Trans. Linn. Soc. Lond. XIV. 1825. 94;

Andrewes, Key to the Sumatran species of Catascopus, Zool.

Medi TOR 1. 60 2.

aeneus Saund. Trans. Ent. Soc. Lond. 1863. 467. t. 17. f. 2;

Andr. Key 60.

“Sumatra”. (Borneo).

bryanti Andr. Ann. Soc. Ent. Belg. 1921. 209; id. Key 61.

Sukaranda (L). (Penang).

clarus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 663; id.

Key 61.

“Sumatra”.

cupripennis Thoms. Arch. Ent. I. 1857. 282; And. Key 60.

_ Gunung Talang (W), Lianggagang (DS), Sukaranda (L),

Mana (Bko), Palembang (P). (Malay States, Borneo, Celebes).

elegans Weber Obs. Ent. 1801. 45; Andr. Treubia VII.

Suppl. 1930. 335; id. Key 61.

nitudulus Cast. Etudes Ent. 1834. 60.

elevatus Schm. Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 84.

amoenus Chaud. Berl. Ent. Zeitschr. 1861. 120.

Sibolga (T), Bah Lias, Medan, Pagarmarbau, Sungai Ram-

pah, Tandjung Morawa (DS), Sukaranda, Tjinta Radja (L),

Boschreserve Bandar, Tanah Besih (SK), Mana (Bko), Palem-

bang (P), “Merang” (Doherty). (South-East Asia, excluding

China and Japan, Australia, Solomon L, New Guinea, New

Britain).

facialis Wied. Zool. Mag. I. 3. 1819. 165; Andr. Ann. Mag.

NafElist. (10), VI. 1930.°363; id. Key 60.

hardwicki + Dej. (not Kirby). Spec. Gen. I. 1825. 329.

goebeli X Mun. Cat. I. 1868. 153.

Sibolga (T), Indrapura, Padang, Sungaibulu (W), Bedagei,

Deli, Medan, Pagarmarbau, Tandjung Merah (DS), Suka-

randa (L), Boschreserve Bandar (SK), Pakanbaru (Bka),

Bungamas, Mana (Bko), Palembang (P). (Sumatran speci-

mens are rarely pure blue). (North India, Assam, Burma).

332 H. E. ANDREWES,

var. angulatus Chaud. Berl. Ent. Zeitschr. 1861. 117; Andr.

Journ. F.M.S. Mus. XVI. 3 and 4. 1931.438; id. Key 61.

elegans + Macl. (not Weber). Ann. Jav. 1825. 15.

jac ais Dei. Spee- Gen. Ve 1331.452.

oxygonus Chaud. Berl. Ent. Zeitschr. 1861. 117.

excisus Motch. Bull. Mosc, 1864. IL 303.

Solok (W), Bandar Negri, Deli, Lianggagang, Medan,

Tandjung Morawa (DS), Sukaranda (L), Mana (Bko), Palem-

bang (P). (Malay States and Archipelago).

var. basalis Chaud. Rev. Mag. Zool. 1872. 245; Andr. Key 60.

Deli, Lianggagang, Medan, Tandjung Morawa (DS), Lang-

kat, Sukaranda (L), Pakanbaru (Bka), Djambi (D), Kutur,

Muarenim, Pageralam, Palembang, Rawas, Surulangun (P),

Bukit Gaba, Wai Lima (LD), “Sibakur”. (India, Burma, Indo-

China, Siam, Malay region, Yunnan).

var. poultoni Andr. Ann. Soc. Ent. Belg. 1921, 209; id.

Key 61.

Tebingtinggi (DS). (Borneo).

fuscoaeneus X Chaud. Rev. Mag. Zool. 1872. 247; Andr.

Ney Gr:

ee (not Saund.). Bull. Mosc. 1864. IL. 303.

Indrapura (W), Tandjung Morawa (DS), Sukaranda ey:

Boschreserve Bandar (SK). (Burma, Andaman Is., Indo-

China, Malay States, Borneo).

perignitus Maindr. Bull. Soc. Ent. Fr. 1906. 152; Andr. Key 60.

Dolokbaros, Gunung Sibajak (DS). (Negri Sembilan).

phlogops Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVIII. 1926. 283;

TSE VOT

Kutatjanè (A), Gunung Talang (W). (Johore).

presidens Thoms. Arch. Ent. I. 1887. 281; Andr. Noten.

EMS. Mus. SMIS 3 and 4219312438710. Key 60.

costulatus Chaud. Rev. Mag. Zool. 1862. 489.

splendidus Saund. Trans. Ent. Soc. Lond. 1863. 459.

Go 1077, tales

Padangsidimpuan (T), Bedagei (DS), Sukaranda (L), Djambi

(D). (Malay States, Borneo, Celebes).

punctipennis Saund. Trans. Ent. Soc. Lond. 1863. 464. t. 18.

LA Andeskeysol.

Bedagei, Lianggagang, Tebingtinggi (DS), Se (L),

Boschreserve Bandar (SK), Mana (Bko). (Malay States, Siam,

Indo-China, Java, Borneo).

smaragdulus Dej. Spec. Gen. I. 1825. 331; Andr. Key 61.

pauper Schm. Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 84.

Pagaranpisang, Sibolga (T), Tandjung Morawa (DS), Su-

karanda (L). (India, Burma, Malay States, Tonkin, Java,

Borneo, Samar I).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 33

versicolor Saund. Trans. Ent. Soc. Lond. 1863. 463. t. 18. f. 1;

Andr. Key 61.

“Sumatra”.

vollenhoveni Chaud. Rev. Mag. Zool. 1872. 248; Andr. Key 60.

Sipirok (T).

CELAENEPHES Schmidt-Goebel

Celaenephes Schmidt-Goebel Faun. Col. Birm. 1846. 77.

(Zaromorpha Blackburn).

parallelus Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 78. t. 2. f.5;

And eve Ke Le XN 10205314 ; ‘id Treubia VII; Supph

1930. 337.

linearis Walk. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). II. 1858. 203.

alternatus Blckb. Proc. Linn. Soc. N.S. Wales. 1894. 85.

forsteri Bouch. Ann. Soc. Ent. Fr. 1903. 176; Andr. Ann.

Mass Nat: Hist (ro) VI:1930:/365.

rechingert Csiki. Denkschr. Akad. Wiss. Wien Math. nat.

anions. MCI) 1604;

Fort de Kock (W), Medan, Serdang, Sungai Merah, Tand-

jung Morawa, Tebingtinggi (DS), Sukaranda, Tjinta Radja

(L), Boschreserve Bandar (SK.), Gunungsahilan (Bka), Indra-

giri(R), Mana (Bko), Palembang (P), Wai Lima (LD). (India,

Ceylon, Burma, Andaman Is., Malay States and Archipelago,

Siam, Indo-China, Australia, New Guinea, New Caledonia,

Samoa).

CHLAENIUS Dejean

Chlaentus Dejean Spec. Gen. II. 1826. 297; Chaudoir, Mono-

graphie des Chléniens, Ann. Mus. Civ. Gen. VIII. 1876. to.

(Lissauchentus Macleay. Epomis Dejean. /ndalma Schmidt-

Goebel in litt. Deaphoropsophus Chaudoir. Barymorphus La-

ferté. Amblygenius Laferté. Ocybatus X Laferté. Ocydromus ||

Laferté (not Schell.). Zomalolachnus X Laferté. Omalotri-

chus || Laferté (not Homalotrichus Solier). Chlaenites Mot-

chulsky. Callistoides Motchulsky. Poeczlorstus Motchulsky.

Chlaentoctenes Bates).

abjectus Andes Annesocì Ent. belo, Togo: 231 tere keen

ER 11929, 312.

Balige, Sirambi (T), Fort de Kock (W).

acroxanthus Chaud. Mon. 112; Andr. T. v. E. LXXII. 1929.

302: id... Journ. B.M.S. Mus. XVI. 3 vand 44 798.1.4 434.

Fort de Kock, Lubuksikaping, Solok (W), Palembang (P).

(Singapore, Siam, Java, Borneo).

[amplipennis Chaud. Mon. 252.

Java].

var. niasanus Andr. Ann. Soc. Ent. Belg. 1920. 24.

Baligé, Sirambi (T). (Nias 1).

334 H. E. ANDREWES,

bimaculatus Dej. Spec. Gen. II. 1826. 301; Chaud. Mon. 51;

Andrea Pave. EX IMMO Lo Men rid Bike u bias opis

1930) 337; id. Journ: MS Mush XV 3 and Agnes 434°

Padangsidimpuan, Toba Lake (T), Fort de Kock, Gunung

Singgalang, Indrapura, Lubiksikaping, Padang, Padangpand-

jang (W), Bah Lias, Bandar Kwala, Lianggagang, Lubuk-

pakam, Serdang, Tandjung Djati (DS), Sukaranda (L), Bera-

stagi (SK), Djambi(Dj), Mana (Bko), Lahat, Palembang (P),

Bukit Gaba (LD). (India, Ceylon, Burma, China, Yunnan,

Malay region, New Guinea).

bioculatus Chaud. Bull. Mosc. 1856. II. 198; id. Mon. 50;

ABe oe RX ET

aspertcollis Bates Trans. Ent. Soc. Lond. 1873. 248; Chaud.

Mon. 50.

Fort de Kock (W), Medan (DS), Sukaranda (L). (India,

Burma, Andaman Is., Indo-China, Borneo, China, Japan).

circumdatus X Brullé. Sip: Rev Entel ns en 2 em Ghandi

Men. 14%» Andi leva Os TO zon 2nd NournaaN ES.

Mus. VI 3 am diet 193177434

limbatus || Dej. (not Wied). Spec. Gen: Il. 1826) 306:

cinctus + Macl. (not F.). Ann. Jav. 1825. 13.

javanus Chaud. Bull. Mosc. 1856. II. 229; al Mon. 115.

cupricollis Nietn. Journ. As. Soc. Beng. XXV. 1856. 387;

id. Ann. Mae. Nats Este) EXT 185 7.243.

Muarasipongi, Tangga (T), Averbangis, Fort de Kock, In-

drapura, Lubuksikaping (W), Deli, Lianggagang, Medan,

Tandjung Morawa (DS), Sukaranda (L), Mana (Bko), Palem-

bang (P) (Indo-China, China).

var. xanthopleuras Chaud. Bull. Mosc. 1856 II. 230; id.

Mon. 115.

nicanus Motch. Bull. Mosc. 1864. II. 346.

Medan (DS), Bindjai, Sukaranda (L). (India, Siam, Indo-

China, China, Formosa).

costiger Chaud. Bull. Mosc. 1856. II. 258; id. Mon. 95.

Singkil, Takingeun (A), Baligé, Sirambi (T), Langkat (L),

Djambi (Dj), Palembang (P) (Indo-China, Formosa, China,

Korea, Japan).

distigma Chaud. Mon. 49.

Medan, Tandjung Morawa (DS). (Singapore, Borneo, Timor).

femoratus Dej. Spec. Gen. II. 1826. 328; Chaud. Mon. 93.

flavofemoratus + Chaud. (not Cast.) Bull. Mosc. 1856. II. 244.

Fort de Kock (W), Medan, Tandjung Morawa (DS). (Java).

flaviguttatus Macl. Ann. Jav. 1825. 14; Chaud. Mon. 52; Andr.

Treubia VIT Suppl 1930. 331.

binotatus Dej. Spec. Gen. II. 1826. 302; Chaud. Mon. 48.

punctatus || Chaud. (not Motch.). Bull. Mosc. 1856. II. 200.

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 335

maculifer Cast. Trans. Roy. Soc. Vict. VIII. 1868. 148.

puncticeps X Mun. Cat. 1. 1868. 224.

Indrapura (W), Deli, Serdang, Tandjung Morawa (DS),

Mana (Bko), Palembang (P), Sukadana, Wai Lima (LD).

(Java, Buru, Celebes, Australia, Solomon Is.).

var. guttatus Eschsch. Zool. Atl. V. 1833. 26. t. 25. f.8;

Chaud. Mon. 4o.

biguttatus || Montr. (not Motch.) Ann. Soc. Ent. Fr. 1860. 237.

Medan (DS), Palembang (P). (Philippine Is., New Caledo-

nia, New Guinea, Samoa).

flavofemoratus Cast. Etudes Ent. 1834. 81. t. 1. f.3; Andr.

eves lex Mls TOZO 12,

nigricoxts Motch. Bull. Mosc. 1864. I[.339; Chaud. Mon. 94.

Fort de Kock (W). (Burma, Indo-China, Java, Hongkong).

guttula Chaud. Bull. Mosc. 1856. II. 216; id. Mon. 281;

Ener evi Hj IX XI 1929. 312.

Fort de Kock (W), Medan, Tandjung Morawa (DS), Pakan-

baru (Bka), Palembang (P). (Hongkong, Yunnan, Timor,

Philippine Is.).

hamatus Dej. Spec. Gen. V. 1831. 633; Chaud. Mon. 63;

Andr. Treubia VII. Suppl. 1930. 332; id. Ann. Mag. Nat.

ist (VO) Vllano3rs527s id) Journ? F.M:S. Mus: XVI. 3

ands 4! 1931: 434.

masten ‚Anden. Trans Ent Soc Lond, 1919. 13Q 31d:

(eek BAK 1929. 312.

micans + Macl. (not F.). Ann. Jav. 1925. 14; Chaud.

Mon. 52. :

Baligé, Dolok Tolong, Sirambi (T), Fort de Kock, Silago,

Solok (W), Medan (DS), Bukit Gaba (LD). (Malay States,

Java, Borneo, Philippine Is.).

hamifer Chaud. Bull. Mosc. 1856. II. 209; id. Mon. 62;

nr ml aar E EXO O2Z04 +312:

bihamatus Chaud. Bull. Mosc. 1856. II. 210; id. Mon. 62.

queenslandicus Sloane Proc. Linn. Soc. N.S. Wales 1910.

439.

Padangsidimpuan (T), Fort de Kock, Payakumbu, Solok

(W), Bedagei, Medan, Tandjung Morawa (DS), Bindjai (L),

Simpangtoba (As), Mana (Bko), Palembang (P).

(India, Ceylon, Burma, Siam, Indo-China, Singapore, Java,

Borneo, Hongkong, Formosa, Japan, Australia)

jacobsoni Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVIII. 1926. 274;

igen hve. HERXXIENTG293 12.

Fort de Kock (W).

leucops Wied. Zool. Mag. II. 1. 1823.52; Chaud. Mon. 71.

aeruginosus Chaud. Bull. Mosc. 1856. IL. 271.

Baligé, Sirambi (T\ Indrapura, Lubukbangku (W). (India,

336 H. E. ANDREWES,

Ceylon, Burma, Andaman Is., Siam, Indo-China, Sinki I,

Ceram, Philippine Is.).

nigricans Wied. Germ. Mag. IV. 1821. 110; Chaud. Mon. 126;

Andre div.) EXTERNES 29 582%

rugicollis Waf, Ann. Soc./Ent Er. 1851253 (mote 1).

duvauceli + Redt. (not Dej.). Reis. Novar. Zool. IL. 1867.

Collo:

culminatus Bates. Trans. Ent. Soc. Lond. 1873. 251.

Baligé (T), Fort de Kock, Kajutanam, Lubuksikaping (W),

Serdang, Tandjung Morawa (DS), Palembang (P). (India,

Ceylon, Burma, Indo-China, Nias I, Java, Borneo, Formosa,

China, Japan). i

pictus X Chaud. Bull. Mosc. 1856. Il. 208; id. Mon. 62;

Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 363.

schönherri || Dej Spec. Gen. V:9183 1.626,

Palembang (P) (Bouchard). (India, Burma, Siam, Indo-

China, Java, China).

praefectus Bates. Trans. Ent. Soc. Lond. 1873. 253; Chaud.

Mon. 156.

ducalis Chaud. Mon. 155.

Padangsidimpuan (T), Gunung Singgalang, Solok (W),

Medan, Tandjung Morawa (DS), Mana (Bko). (India, Burma,

Annam, Java, China, Japan).

rotundus Andr. Ann. Soc. Ent. Belg. 1920. 24.

Bedagei (DS). (Indo-China).

tetrasonoderus Chaud. Mon. 68

Medan (DS), Rawas (P). India, Burma, Andaman Is., Malay

States, Tonkin, Sumbawa, Formosa, China).

trachys X Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XII. 1923. 679.

asper || Andr. (not Chaud.) Trans. Ent. Soc. Lond. 1921. 190.

cinctus + Bates (not F.) Ann. Soc. Ent. Fr. 1889. 266.

Medan (DS), Kutur (P). (Indo-China, China).

trigonotomoides van Emden Deutsch. Ent. Zeitschr. (1928)

1929. 378.

Payakumbu (W). (Java).

uninotatus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). IV. 1919. 16.

Palembang (P). (Assam, Burma).

CHYDAEUS Chaudoir

Chydaeus Chaudoir Bull. Mosc. 1854. U. 343. (Acro-

gentodon Tchitcherin).

gestroi Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIII. 1930. 427.

Gunung Singgalang (W).

CLIVINA Latreille

Clivina Latreille Hist. Nat. Crust. et Ins. III. 1802. 96;

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 337

Putzeys, Monographie des Cvina et genres voisins, Mem.

Liége II. 1846. 523 and 577; id., Postscriptum ad Clivini-

darum Monographiam atque de quibusdam aliis, Mém.

Liege XVIII. 1803. 29; id., Revision Générale des Clivinides,

Ann. Soc. Ent. Belg. X. 1867. 107; Andrewes Faun. Brit.

Indi Col. Carab. TI. 1929..344 and 351:

(Zupalamus Schmidt-Goebel in litt., Dacca Putzeys).

attenuata Herbst Nat. Syst. Ins. Käf. X. 1806. 264. t. 176.

f. 7; Putz.:Mon. 626; id! Rev. 1105; Andr.\Fauna:353 and

BERKER GE:

picipes Bon. Mém. Acad. Sci. Turin XX. 1813. 481.

melanaria Putz. Mon. 586.

Bekassa, Lubukpakam, Medan, Silinda, Tandjung Morawa,

Tebingtinggi (DS), Sukaranda, Tjinta Radja (L), Negri Baru

(As), Bungamas, Mana (Bko), Lahat, Palembang, Rawas (P),

Sukadana (LD). (Northern India, Burma, Malay States, Indo-

China, Bushire).

brevior Putz. Rev. 126; Andr. Fauna 355 and 378.

Mana (Bko). (India, Burma, Malay States).

castanea Westw. Proc. Zool. Soc. Lond. 1837. 128; Putz.

Rev. 131 (note); Andr. Fauna 355 and 374. f. 54; id. T.v.E.

TORXTIEL1929N 394 ; void! Journ! EM.S.Mus.. XVI. Hand

1931. 434.

clivinotdes Schm.-Goeb. in litt. Faun. Col. Birm. 1846.

ERST È

wart Putz) Poster. 60; id. Rév. 130.

lata Putz. Rewbingii

javanica + Bouch. (not Putz). Ann. Soc. Ent. Fr. 1903. 169;

Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10) VI. 1930. 363.

Padangsidimpuan (T), Fort de Kock, Padang (W), Deli,

Medan, Tandjung Merah (DS), Bindja, Sukaranda (L). (South

East Asia, including Japan and New Guinea).

costulipennis Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 281;

Andr. Fauna (354 andu366, idl) T: w.IE.ı EXXIIs 1929304.

Gunung Singgalang (W), Bandar Baru (DS). (Assam, Burma,

Malay States).

‘ extensicollis Putz. Mon. 601; id. Rev. 115; Andr. Fauna 354

anda diet va. EXXJF 19207305:

Gunung Singgalang, Padang (W), Medan (DS), Palembang

(P). (India, Java, Borneo, Lombok, Philippine Is.).

integra Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 354.

Kutatjané (A), Kajutanam (W), Bandar Baru, Lianggagang,

Medan, Sibolangit, Tandjung Morawa, Tebingtinggi (DS),

Tjinta Radja (L), Mana (Bko), Palembang (P).

javanica Putz. Mon. 592; id. Rév. 124; Andr. Journ. F.M.S.

Mus. XVI. 3 and 4. 1931. 433.

338 H. E. ANDREWES,

Pagaranpisang (I), Payakumbu (W), Bedagei, Medan (DS),

Sukaranda, Tjinta Radja (L). (Malay States, Java).

memnonia Dej. Spec. Gen. V. 1831. 503; Putz. Mon. 588;

id Nev! TOS And !Bauna 35 Alan di 2625 tis 2-8 cles iR

DPXXIT 1929: 304;\1d- jours E-M.Se Muss EVN and 4:

1931. 433.

indica Putz. Mon. 585; id. Poster. 35; id. Rev. 108.

rugosifrons Nietn. Journ. As. Soc. Beng, XXV. 1856. 390;

id. Ann. Mag. Nat. Hist. (2). XIX. 1857. 245.

recta Walk. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). II. 1858. 203.

Tapanuli (D), Bua, Fort de Kock, Payakumbu (W), Beda-

sei (DS); Sukaranda (L), Berastagi (SK), Indragiri (R), Mana

(Bko), Palembang, Surulangun (P), Sukadana (LD). (India,

Ceylon, Burma, Indo-China, Java, Borneo).

pfisteri Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 657.

Deli (DS), Negri Baru (As).

sabulosa Macl. Ann. Jav. 1825. 24; Putz. Mon. 600; id. Rév.

119 (note) and 124. |

humeralis Putz. Postscr. 48 ; id. Rev. 125.

advena Putz Rev. 1123-

Medan, Tebingtinggi (DS), Palembang (P). (Java).

saundersi Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVIII. 1926. 273.

Tjinta Radja (L). (Malay States).

semicarinata Putz. Compt. rend. Soc. Ent. Belg. 1877. 44;

Andr. Fauna 353 and 361.

occipitalis Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 281.

Medan (DS), Mana (Bko). (India, Burma).

spadix Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (ro). IV. 1929. 355.

Bandar Baru (DS).

trachys Andr. Ark. Zool. 21 A. 29. 1930. I.

Medan (DS), Sukuranda, Tjinta Radja (L).

tranquebarica Bon. Mém. Acad. Sci. Turin XX. 1813. 484;

Andr.rKauna 253 and 359. #152.

fulvaster Motch. Bull. Mosc. 1861. I. 101.

brunnescens Motch. Bull. Mosc. 1861. I. ror.

rufipes Motch. Bull. Mosc. 1861. I. 102; Putz. Rev. 134.

cordicollis Motch. Bull. Mosc. 1861. I. 102.

convexicollis Putz. Postscr. 52; id. Rev. 133.

foveicollis Putz. Postscr. 61; id. Rev. 133.

obesicollis Putz. Postscr. 66; id. Rev. 132.

mordax Putz. Postscr. 67; id. Rev. 133.

marginicollis Putz. Rev. 133.

placida Putz! Rev. 132.

stigmatica Putz. Rev. 134.

scuticeps Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 280

Atjeh (A), Kalung, Solok (W), Medan, Perbaungan, Tebing-

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 339

tinggi (DS), Bindjai, Tjinta Radja (L), Negri Baru (As), Pa-

kanbaru (Bka), Indragiri (R), Mana (Bko), Rawas, Surulan-

gun (P). (India, Ceylon, Burma, Malay region).

truncata Putz. Compt. rend. Soc. Ent. Belg. 1877. 45; Andr.

VIE AOKI er 020.304.

Fort de Kock (W). (Engano I., Mentawei Is., Amboina).

COLPODES Macleay

Colpodes Macleay Ann. Jav. 1825. 17; Chandoir, Mono-

graphie du genre Colpodes, Ann. Soc. Ent. Fr. 1859. 289;

id., Revision des genres Onychopterygia, Dicranoncus, et

Colpodes, Ann. Soc. Ent. Fr. 1878. 278; Andrewes, Key

to the Sumatran species of Colpodes, Zool. Med. XIV.

1931. 54—8. (Loxocrepis Eschscholtz. Dyscolus Dejean.

Vulcanoplilus Heller).

aeneipennis Dej. Spec. Gen. V. 1831. 441; Chaud. Mon. 359;

ide RCV 333; Andr. Key..57.

“Sumatra”. (Java).

beccarii Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIMI. 1930. 435; id. Key 56.

Lubuksulasih (W)..

bispinus Motch. Etudes Ent. VIII. 1859. 33; Andr. Key 54.

? Sumatra.

buchanani Hope Zool. Misc. 1831.21; Chaud. Mon. 359; id.

Rev. 369; Andr. Tv. E .LXXII. 1929. 309 "id. Key. 55.

amoenus Chaud. Mon. 326; id. Rév. 367.

splendens Moraw. Mel. Biol. Acad. Sci. Petr. IV. 1862. 241.

Fort de Kock, Gunung Singgalang, Padang (W), Sirambi (T).

(South-East Asia, including Japan. Korea).

chalcochiton Andr. T. v. E. LXXII. 1929. 310 and 330; id.

Key 57.

Gunung Singgalang (W).

circumdatus Andr. Zool. Med. XIII. 1930. 196; id. Key 56.

Gunung Talakman (W). (Pahang, Sarawak (var.)).

elegans Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIII. 1930. 437; id. Key 56.

Sirambi (T), Gunung Singgalang (W), Bukit Gaba (LD).

euthemon Andr. Zool. Med. XIV. 1931. 68; id. Key 56.

Wai-Lima (LD).

fryi Bates Proc. Zool. Soc. Lond. 1889 384; Andr. Journ.

EINES. Mus. XVI 3 and 45 193% 435% 1.10 5 1d.,Key (55.

Gunung Singgalang (W). (Borneo).

klynstrai Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 362;

id. Key 56.

Mana (Bko), Palembang, Rawas (P), Lubuksikaping (W).

knapperti Andr. Zool. Med. XIII. 1930. 197; id. Key 56.

Mana (Bko).

modigliani Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIII. 1930. 434; id

i Kev 56.

340 H. E. ANDREWES,

Sirambi (T), Lubuksulasih (W), Sungai Kumbang (Dj).

nigellus Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIIL 1930. 431; id, Key 55.

Gunung Singgalang (W). -

obscuritarsis Chaud. Rév. 3756. Andre Key 55.

Tebingtinggi (DS), Ayerbangis (W), Mans (Bko), Palem-

bang (P). “Burma, Borneo, Philippine Is.).

orinomus Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIII. 1930. 436; id.

Keyasız.

Fort de Kock, Gunung Singgalang (W), Sungai Kum-

bang (Dj). |

parallelus Chaud. Mon. 326; id. Rev. 368; Andr. Key 55.

“Sumatra:

purpurascens Andr. T. v. E. LXXII. 1929. 310 and 329; id.

Rey Or

Padangsidimpuan (T), Fort de Kock, Gunung Talakman

(W), Bandar Baru (DS), Bukit Gaba (LD).

ruficeps Macl. Ann. Jav. 1825. 25; Chaud. Mon. 348; id. Rév.

376, Andre Ney, 56.

dohrni Nietn. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). I. 1858. 420.

cyantpennts + Chaud. (not Schm.-Goeb.) Mon. 350 and 360;

id ain eve 270:

schmidti X Chaud. Mon. 350 and 360; id. Rev. 376.

Padangsidimpuan (I), Payakumbu (W), Medan, Tandjung

Morawa (DS), Tjinta Radja (L). (India, Ceylon, Burma,

Java, Philippine Is.).

rufitarsis Chaud. Bull. Mosc, 1850. I. 385; id. Mon. 351; id.

Rev. 375 And bey 56:

Lubuksulasih (W), Deli, Lianggagang, Tandjung Morawa,

(DS), Mana (Bko) Gunung Dempu, Palembang (P), Wai-

Lima (LD). (Burma, Malay States, Java, Borneo).

saphyrinus Chaud. Rév. 366; Andr. Key 55.

Padangsidimpuan (T), Ayerbangis (W), Tandjung Morawa

(DS), Sukaranda (L), Wai-Lima (LD). (Penang, Laos, Borneo,

Banguey I., Celebes).

sjöstedti Andr. Ark. Zool. 21 A. 20. 1930. 6; Andr. Key 57.

Sirambi (T), Gunung Sibajak (DS), Berastagi (SK).

smaragdipennis Chaud. Mon. 351; id. Rév. 375; Andr. Key 56.

Suban Ajam (Bko), Bukit Gaba (LD).

tetraglochis Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIL. 1930. 432; id.

IEN :

Baligé, Sirambi (T), Suban Ajam (Bko).

COPTODERA Dejean

Coptodera Dejean Spee. Gen. I. 1825. 2735 Chaudoir

Mémoire sur les Coptodérides, Ann. Soc. Ent. Belg. XII.

1869. 163. (Belonognatha Chaudoir).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 341

eluta x Andr. Trans. Ent. Soc. Lond. 1923. 30; id. Treubia

MIE Suppl ‘1930. 836:

interrupta + Chaud. (not Schm.-Goeb.) Mém. 194.

elegantula + Bates (not Schm.-Goeb.) Ann. Mus. Civ. Gen.

RXVH 1880) Dua:

Pahu, Sibolga (T), Arnhemia, Bandar Baru, Bandar Negri,

Tandjung Morawa (DS), Sukaranda (L), Pamenang (Dj).

(India, Ceylon, Burma, Andaman Is., Siam, Indo-China,

Malay region, Formosa).

flexuosa Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 55; Chaud. Mém.

LOG Andre. en ELLXRIK 1929: 303: ide reuse VAE.

SUPP. 1920. 3304610

Sibolga (T), Fort de Kock, Indrapura(W), Bah Lias, Liang-

gagang, Lubukpakan, Medan, Pagarmarbau, Sibolangit,

Sungai Merah, Tandjung Merah, Tandjung Morawa, Tebing-

tinggi (DS), Sukaranda, Sungai Musam, Boschreserve Ban-

dar (SX), Mana (Bko), Wai-Lima (LD). (India, Burma,

Andaman Is., Indo-China, Malay region, Philippine Is.,

Formosa).

picta Chaud. Mém. 191.

Sukaranda (L), “Béré” (Bouchard). (Indo-China, Malay

States, Borneo, Amboina).

tetrastigma Chaud. Mém. 174.

tetracolon + Bouch. (not Chaud.) Ann. Soc. Ent. Fr. 1903.

175; Andr, Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI, 1930. 365.

Sibolga (T), Lubuksulasih (W), Lianggagang, Tandjung

Morawa (DS), Sukaranda (L), Palembang (P). (Perak, Java,

Borneo, Celebes, Great Sangi I., Philippine Is.).

transversa Schmidt-Goebel Faun. Col. Birm. 1846. 54; Chaud.

Mém. 164.

bicincta + Chaud. (not Hope) Mem. 187.

interrupta + Bates (not Schm.-Goeb.) Ann. Mus. Civ. Gen.

XXXII. 1892. 411 (part).

chaudoirt X Andr. Trans. Ent. Soc. Lond. 1919. 179.

Medan (DS). (India, Ceylon, Burma, Laos, Java, Hongkong).

COSMODISCUS Sloane

Cosmodiscus Sloane Proc. Linn. Soc. N. S. Wales 1907. 371.

platynotus Bates Trans. Ent. Soc. Lond. 1873. 283; Andr.

eves HEX XI? 1929. 366.

Fort de Kock, Kajutanam (W), Palembang (P). (India, Java,

Japan).

CRASPEDOPHORUS Hope

Craspedophorus Hope Col. Man. I. 1838. 165; Chaudoir,

Monographie sur les Panagéides, Ann. Soc. Ent. Belg.

1878. 90. (Eudema Castelnau. Epzcosmus Chaudoir).

342 H. E. ANDREWES,

mannae Andr. Zool. Med. XIII, 1930. 194.

Mana (Bko). (Java, Krakatau (1929).

sundaicus Oberth. Notes Leyd. Mus. V. 1883. 221; Andr.

Journ. F.M.S. Mus. XVI. 3 and 4. 1931. 434.

Solok (W), Pariaria, Tandjung Morawa (DS), Bungamas

(Bko) Mana-Riang (P), Bukit Gaba (LD). (Borneo).

CREAGRIS Nietner

Creagris Nietner Journ. As. Soc. Beng. XXVI. 1857. 139;

id AEM ap NAMES) IER DS Aij

bigemmis Andr. Zool. Med. XIV. 1931. 70.

Wai-Lima (LD). (Perak).

distacta Wied. Zool. Mag. JI. 1. 1823. 49; Andr. T. v. E.

BAN Ozon

Fort de Kock (W), Mana (Bko), Palembang (P). (Malay

States, Java).

lineola Andr. Ann. Mag. Nat. Hist, (9). XVII. 1926. 281;

id EEND TO ZONG 15:

Fort de Kock (W), Medan (DS). (Selangor).

CRYPTOCEPHALOMORPHA Ritsema

Cryptocephalomorpha Ritsema T. v. E. XVII. 1875. Ver-

slag 93.

gaverei Rits. T. v. E. XVII. 1875. Verslag 93.

Sibolangit (DS).

CYCLOSOMUS Latreille

Cyclosomus Latreille in Cuvier’s Règne Anim. Ed. 2. IV.

1829 (April). 394 (note); Dejean Spec. Gen. IV. 1829 (Dec.).

23; Chaudoir, Etude monographique des Masoréides, des

Tetragonodérides, et du genre Vematotarsus, Bull. Mosc.

1870, 11929:

(Scolytus || Fabricius (not Müller)).

sumatrensis Bouch. Ann. Soc. Ent. Fr. 1903. 174; Andr. Ann.

Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 364.

Mana (Bko), Palembang (P).

DESERA Hope

Desera Hope Col. Man. IL. 1838. 105. (Dendrocellus Schmidt-

Goebel).

crassa Andr. Journ. F.M.S. Mus. XVI. 3 and 4. 1931. 43”

and 477.

Bukit Gaba (LD), (Borneo).

geniculata Klug Jahrb. Ins. 1834. 52; Andr. Ann. Mag. Nat.

and, Ay 71931. 4377.

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 343

flavipes + Schm.-Goeb. (not Wied.) Faun. Col. Birm.

1846. 24. |

Pearadja, Sibolga (T), Bandar Baru, Bedagei, Deli, Lau-

rakit, Medan, Pagarmarbau, Tebingtinggi (DS), Langkat,

Sukaranda (L), Bungamas (Bko), Palembang, Rawas (P),

Bukit Gaba, Sukadana (LD). (South-East Asia, including

Japan).

parallela Chaud. Rev. Mag. Zool. 1872. 101.

“Sumatra”.

unidentata Macl. Ann. Jav. 1825. 28.

Wai-Lima (LD). (Java).

DHANYA Andrewes

Dhanya Andrewes Ann. Mag. Nat. Hist. (9). IV. 1919. 295

and 296; Banninger Deutsch. Ent. Zeitschr. 1927. 190

and 208.

bioculata Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). IV. 1919. 295

and 297.

Indrapura (W), Bah Sumbu (DS), Palembang (P), Wai-

Lima (LD). (Tonkin, Borneo, Sumbawa, Philippine Is.).

seminigra Andr. T.v.E. LX XU. 1929. 304 and 315.

Gunung Singgalang.

var. pallidula Andr. T. v. E. LXXII. 1929. 304 and 316.

Gunung Singgalang (W).

DICELINDUS Macleay

Dicelindus Macleay Ann. Jav. 1825. 18; Andrewes, Key

to the species of Dicælindus, Ann. Mag. Nat. Hist. (10).

XI. 1933. 106. (Dicoelindus Lacordaire. Melanodes Chaudoir

(part). Arsenoxenus Bates). ;

nitescens Tchitch. Hor. Soc. Ent. Ross. XX XIV. 1900. 475.

Sumatra or Borneo.

omestes Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10) XI. 1933. 107.

Sukaranda (L).

DICEROMERUS Chaudoir

Diceromerus Chaudoir, Essai monographique sur les Dri-

mostomides | Ann. Soc, Ent: Belg, XV. 1872. 15.

orientalis Motch. Etudes Ent. VIII. 1859. 36; Chaud. Mon.

Garda. Ind. Mor.pRee. XIV...1929., 1074 tile 12

Marae Andr Tv. Es EXXI 1929. 206.

chaudoirt Fleut. Ann. Soc. Ent. Fr. 1887. 60.

Ayermantjur, Fort deKock (W), Medan (DS), Mana (Bko),

Sukadana (LD). (India, Ceylon, Burma, Malay States, Indo-

China, Hongkong, Java, Timor).

DICRANONCUS Chaudoir

Dicranoncus Chaudoir Bull. Mosc. 1850. I. 392; id., Re-

344 H. E. ANDREWES,

vision des genres Onychopterygia, Dicranoncus, et Colpodes,

Anna See Ent. Er. 18780272

(Menera Motchulsky. Monacanthonya Bates).

quadridens Motch. Etudes Ent. VIII. 1859. 32; Andr. T. v. E.

LX XII! 1929. 3105, id. Journ: SEMISSEM us ONB and 4;

1931. 436.

ruficeps + Brullé (not Macl.) in Audouin et Brullé Hist.

Nat: Ins. IVs 1178372932, NGD RLN

amabilis Chaud. Ann. Soc. Ent. Fr. 1859. 350 (note) and

359, nd DRev war

Padangsidimpuan, Pagaranpisang (T), Anaikloef, Fort de

Kock, Gunung Singgalang, Tandjunggadang (W), Medan,

Tandjung Morawa (DS), Serapai (Dj), Mana (Bko), Palem-

bang (P), Bukit Gaba (LD). (India, Burma, Andaman Is.,

Malay States, Indo-China, Philippine Is.).

DINOPELMA Bates

Dinopelma Bates Proc. Zool. Soc. Lond. 1889. 385; Andr.

Journ NS Muse Sand Aro SIE LCV

Cents Soc Ent Er 170527253:

bouchardi Pllde. Insecta IV. 1914. 164. ff. 1—3; Andr. T. v. E.

EXXII 1929. 305: id. Ann. Mag, Nat. Mist (To)2VIL 1031:

DOM hivet®ent SocH# Ente Er20527 20%

Fort de Kock (W), Bandar Baru (DS), Pageralam (P), (Java).

virens Andr. T. v. E. LX XII. 1929. 305 and 317; id. Ann.

Mag: Nat liste tro) WII. 93128 Sid. Ey Gentoo.

Ent kr 193222150.

Tandjunggadang (W).

DIORYCHE Maclcay

Dioryche Macleay Ann. Jav. 1825. 21.

cavernosa Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 737; Andr.

MIE MAXI O20 08)

aerea Schaut Hor. Soe, Ent. Koss DOC a 1337-105,

Kotanopan, Padang (W), Medan (DS), Mana (Bko). (Java,

Celebes).

torta Macl. Ann. Jav. 1825. 21; Andr. T. v.E. LX XII. 1929.

308; id. Trans. Ent. Soc. Lond. Ozon:

amoena Dej. Spec. Gen. IV. 1829. 73.

lautula Bates Ann. Soc. Ent. Fr. 1889. 270.

Padangsidimpuan, Baligé (T), Fort de Kock, Indrapura (W),

Medan, Tandjung Morawa, Tebingtinggi (DS), Bindjai,

Tjinta Radja (L), Indragiri (R), Mana, Bungamas (Bko),

Lahat, Palembang (P), Bukit Gaba, Wai-Lima (LD). (India,

Ceylon, Burma, Malay States, Indo-China, Java, Borneo, :

Formosa).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 345

DIPLOCHEILA Brullé

Diplocheila Brullé in Audouin et Brullé Hist. Nat. Ins. IV.

1834. 407.

(Diplochila Bedel. Rembus || Dejean (not Germar). Eccopto-

genius Chaudoir. Symphyus Nietner. Rhembus Mun. Cat.).

colossus Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 326.

impressa + Redt. (not F.) Reis. Novar. Zool.II. 1867. Col. 10.

Medan (DS). (Burma, Siam, Indo-China, Java, Philippine Is.).

exotica Andr. Zool. Med. XIV 1931. 66.

- Djambi (Dj). (Selangor).

laevigata Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 326.

polita + Macl. (not F.) Ann. Jav. 1825. 16.

moesta + Bates (not Chaud.) Ann. Soc. Ent. Fr. 1889. 267.

Tandjung Morawa, Tebingtinggi (DS), Djambi (Dj), Mana

(Bko), Lampong (LD). (Burma, Malacca, Siam, Indo-China,

Java, Borneo, Philippine Is., ?Japan).

laevis Lesne Bull. Mus. Paris Il. 1896. 243. f.6; id. Miss.

Bay Bkudes div. Il 7904. 72. t 8. f & and text fie, 6:

Grier ye. IX Ml 1929, 3117.

Klein Mandailing (T), Fort de Kock (W), Palembang (P).

(Burma, Andaman Is., Siam, Malay States, Indo-China,

Java, Borneo, China, ? Ceylon).

latifrons Dej. Spec. Gen. V. 1831. 679.

opaca Chaud. Bull. Mosc. 1852. I. 67.

“Sumatra”. (India, Burma, Siam, Indo-China, Java, Chusan,

Japan).

DIROTUS Macleay

Dirotus Macleay Ann. Jav. 1825. 16.

(Pirantillus Bates).

reflexus Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LID. 1930. 430.

Sirambi (T).

subiridescens Macl. Ann. Jav. 1825. 17.

Padang (W), Medan (DS), Mana (Bko), Wai-Lima (LD).

(Pahang, Java, Borneo).

DISCHISSUS Bates

Dischissus Bates Trans. Ent. Soc. Lond. 1873. 243; Chau-

doir, Monographie sur les Panagéides, Ann. Soc. Ent.

Belg. 1878. 149.

chaudoiri X Andr. Trans. Ent. Soc. Lond. 1919. 135.

cereus + Chaud. (not Macl.) Rev. Mag. Zool. 1869. 116;

id. Mon. 150.

Tebingtinggi (DS), Bindjai (L). (Java).

guttiferus Schaum Ann. Soc. Ent. Fr. 1853. 437; Chaud.

Mon. 151.

“Sumatra”. (Java).

346 H. E. ANDREWES,

notulatus F. Syst. Eleuth. I. 1801. 201.

longicornis Schaum Berl. Ent. Zeitschr. 1863. 84; Chaud.

Mon. 153.

sumatranus Dohrn Stett. Ent. Zeit. 1891. 253 and 254.

Medan, Tandjung Morawa (DS), Lampong (LD). (India,

Burma, Malay States, China).

DOLICHOCTIS Schmidt-Goebel

Dolichoctis Schmidt-Goebel Faun. Col. Birm. 1846. 62;

Chaudoir, Mémoire sur les Coptodérides, Ann. Soc. Ent.

Belg. XII. 1869. 245; Andrewes, Key to the Sumatran

species of Dolichoctis, Zool. Med. XIV. 1931. 62-—4.

anceps, Andre, Ann. Mus.) Giv. Gen LI loge aid

+ Key 62.

Gunung Singgalang (W).

angulicollis Chaud. Mém. 250; Andr. Key 62.

“Sumatra”. (Burma, Penang, Indo-China, Java).

elegans Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929 365; id.

Rey:

Sibolangit (DS).

figurata Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIII. 1930. 440; id.

Key 02.

Sirambi (T), Bukit Gaba (LD).

globosa Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 666; id.

Key. 64.

Bukit Gaba (LD).

jacobsoni Andr. T. v. E. LXXII. 1929. 314 and 331; id.

Key 62.

Sirambi (T), Fort de Kock (W). (Selangor).

lis Anar I. vB. XO piezo da nd 202)

Fort de Kock (W).

lunigera Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVII. 1926. 288 ;

id. vs EX XI 7298 Ar id MIRE KORE

Sirambi (T), Gunung Singgalang (W), Medan (DS).

microdera Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 665;

ide Rey:

Sumatra,

multistriata Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIII. 1930. 442; id.

Key 03.

Sirambi (T).

opima Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 364; id.

Key. 52.

Sibolangit (DS).

polygramma Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 664;

id. Key: 02.

Laurakit, Lianggagang, Medan, Serdang (DS). (Borneo).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 347

quadratipennis Andr. T. v. E. LXXII. 1929. 314 and 333;

id. Key 63.

Sirambi (T), Ayermantjur, Indrapura, Tandjunggadang (W),

Sukaranda (L), Mana (Bko). (Perak, Java).

striata Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846 62; Chaud. Mem.

BRON Andr..Key 62:

rotundata Schm -Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 77 ; Chaud.

Mém 241 and 246.

tetrastigma Chaud. Mém. 248.

ornatella Bates Trans. Ent Soc. Lond. 1883. 282.

fasciola Bates Ann. Mag. Nat. Hist. (5). XVII. 1886. 205.

macleayt Sloane Proc. Linn. Soc. N. S. Wales. 1907. 377.

Indrapura (W), Bah Lias, Bandar Baru, Deli, Medan,

Pagarmarbau, Sungai Merah, Tebingtinggi (DS), Bindjai,

Sukuranda (L), Boschreserve Bandar (SK), Pakanbaru (Bka),

Mana (Bko). (India, Ceylon, Burma, Andaman Is., Malay

region, Siam, Indo-China, Japan, Philippine Is., Aru Is.,

New Guinea, Australia).

tenuilimbata Oberth. Notes Leyd. Mus. V. 1883, 219; Andr.

Key 63.

Indrapura (W), Tandjung Morawa (DS), Mana (Bko).

tetracolon Chaud. Mém. 248; Andr. Treubia VII. Suppl. 1930.

330; id. Key 62.

: Payakumbu, Tambang Salida (W), Bandar Baru, Medan,

Sibolangit, Tebingtinggi (DS), Sukaranda (L). (India, Burma,

Malay region, Annam, Philippine Is.).

torquata Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 667 ;

id Key 63:

“Sumatra”.

DRYPTA Latreille

Drypta Latreille, Précis des caractères génériques des In-

SECIES 700, 75:

dimidiata Putz. Notes Leyd. Mus. Il. 1880. 191; id. Midden-

Sinatra IN.6. 3.1887. t. 2: f. 2

Tandjung Morawa (DS), Mana (Bko), Surulangun (P).

lineola Macl. Ann. Jav. 1825. 27; Andr. T. v. E. LX XII. 1929.

375° id. Journ. FMS. Mus. XVI: ‚3 andi4 1931. 437.

Kutatjane (A), Sipirok (T), Fort de Kock, Padang, Solok

(W), Laurakit, Lianggagang, Medan, Tandjung Morawa

(DS), Bindjai, Sukaranda, Tjinta Radja (L), Mana (Bko),

Lahat, Palembang (P), Bukit Gaba (LD). (South-East-Asia).

ENDYNOMENA Chaudoir

Endynomena Chaudoir, Monographie des Callidides, Ann.

Soc: Ent. Bels. XV. 1872. 186:

(Saronychium Blackburn).

348 H. E. ANDREWES,

pradieri Fairm. Rev. Mag. Zool. 1849. 34; Chaud. Mon. 186;

Andras EXXTE 19293 312%

znconspicua Blackb. Ent. Month. Mag. XIV. 1877. 142.

huebneri Fairm. Pet. Nouv. Ent. I. 1878. 286.

paroeca Csiki Denkschr. Akad. Wiss. Wien Math.-nat. kl.

NEE Tons. lene

Fort de Kock, Indrapura, Silago (W), Medan, Serdang,

Tebingtinggi (DS), Bindjai (L), Kroé (Bko). (India, Ceylon,

Malay States, Indo-China, Simalur, Philippine Is, New

Caledonia, Samoa, Cocos-Keeling Is., Ellice Is., Marquesas

Is., Tahiti, Sandwich Is., Tonga Is., Hawaii, Fiji).

EUPLYNES Schmidt-Goebel

Euplynes Schmidt-Goebel Faun. Col. Birm. 1846. 52.

aurocinctus Bates Proc. Zool. Soc. Lond. 1889. 384; Andr.

Journ), EMISE Mus SVI zand 4. 193144360:

Sirambi (T), Ayerbangis, Lubiksulasih (W), Sukaranda (L).

Wai-Lima (LD). (Borneo).

EUSCHIZOMERUS Chaudoir

Euschizomerus Chaudoir Bull. Mosc. 1850. I. 413; id.

Monographie sur les Panagéides, Ann. Soc. Ent. Belg.

19/46 S/S

denticollis Kollar Ann. Wien Mus. I. 1835. 334. t. 31. f. 2;

Chaud. Mon. 161.

Tapanuli (T), Mana (Bko). (Calcutta, Ceylon),

vitalisi Vuillet Insecta II. 1912. 18. fig.

Mana (Bko). (Penang, Borneo, Cochin-China, Cambodia).

EUSTRA Schmidt-Goebel

Eustra Schmidt-Goebel Faun. Col. Birm. 1846. 65; Chau-

doir, Révision du groupe des Ozénides, Ann. Soc. Ent.

Belg. XI. 1868. 71; Banninger Deutsch. Ent. Zeitschr.

1927. 189 and 206; Andrewes Faun. Brit. Ind. Col. Carab.

1020 163 and. 1072

matanga Andr, Ann. Mag. Nat. Hist. (9). IV. 1919. 295

and 299.

Palembang (P). (Sarawak).

GALERITA Fabricius

Galerita Fabricius Syst. Eleuth. I. 1801. 214.

peregrina Dohrn Stett. Ent. Zeit. 1880. 291.

ruficeps + Bates (not Chaud.) Ann. Mus. Civ. Gen. XXVII.

1889. 109.

birmanica X Bates. Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 385.

Mana (Bko). (Burma, Indo-China, Hongkong).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 349)

GNATHAPHANUS Macleay

Guathaphanus Macleay Ann. Jav. 1825. 20; Andrewes

an. Soc, Ent. Bele./T920.1106.

(Pachauchenius W. Macleay).

impressipennis Cast. Trans. Roy. Soc. Vict. VIII. 1868. 186;

adr Ann. Soc. EntiyBelsanogomogide D. yobs L XX.

1929. 308.

upolensis Csiki Denkschr. Akad. Wiss. Wien Math.-nat.

ii NCT 1915. 163.

Baligé (T), Fort de Kock, Indrapura (W), Bah Lias, Beda-

gei, Deli, Lubukpakam, Medan, Perbaungan, Silinda, Tand-

jung Merah, Tandjung Morawa, Tebingtinggi (DS), Bind-

jai (L), Haboko, Negri Baru (As), Marihat (SK), Palem-

bang (P). (Malay States, Java, Sumbawa, New Guinea,

Australia, New Caledonia, Samoa).

philippensis Chevr. Rev. Zool. 1841. 221; Andr. Ann. Soc.

Ent. Beleg. 192047107.

laeviceps W. Macl. Trans. Ent. Soc. N.S, Wales I. 1864. 117.

Indrapura (W). (India, Burma, Celebes, New Guinea, Phil-

ippine Is., Australia, New Britain).

punctilabris Macl. Ann. Jav. 1825. 20; Andr. Ann. Soc. Ent.

Bern s1920:. 1107 8idH Tv. EREXXIE 10201308:

javanus Dej. Spec. Gen. IV. 1829. 146.

dispellens Walk. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). III. 1859. 51.

gnathaphanoides Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892.

332 (note).

Baligé, Groot Mandailing, Sirambi, Tapanuli (T), Aur Ku-

manis, Bua, Fort de Kock, Indrapura, Sidjundjung, Solok

(W), Lianggagang, Medan, Serdang, Sibolangit, Tandjung

Morawa (DS), Bindjai, Langkat, Sukaranda, Tjinta Radja

(L), Gunungsahilan (Bka), Sungai Lalah (R), Bungamas,

Mana (Bko), Lahat, Pageralam, Palembang (P). (South-East

Asia, except North-West India and Japan).

subolivaceus Macl. Ann. Jav. 1825. 21; Andr. Ann, Soc. Ent.

Belo: 1920. 107 id] ve EO LXXIL 19207308:

subaeneus Macl. Ann. Jav. 1825. 21.

Fort de Kock (W), Bedagei, Tebingtinggi (DS), Mana (Bko),

Palembang (P). (Java).

vulneripennis Macl. Ann. Jav. 1825. 20; Andr. Ann. Soc.

Ent bele., 1920. 107-4 Md Dev. E. EXXII: 10204 308:

subcostatus Dej. Spec. Gen. IV 1829. 261.

melanarius Boh. Eug. Res. Zool Ins. IV. Col. 1861. 10.

Sibolga (T), Fort de Kock, Payakumbu (W), Lianggagang

(DS), Sukaranda (L), Palembang, Surulangun (P). (India,

Ceylon, Burma, Malay States, Indo-China, Hongkong, Java,

Borneo, Celebes, Philippine Is.).

350 H. E. ANDREWES,

HEXACHAETUS Chaudoir

Hexachaetus Chaudoir, Essai monographique sur les Ortho-

goniens, Ann. Soc. Ent. Belg. XIV. 1871. 124.

angulatus Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 58; Chaud.

. Mon. 110.

Sukaranda (L). (Burma, Malay States).

laevissimus Chaud. Bull. Mosc. 1878. II, 6.

Deli, Tebingtinggi (DS), Sukaranda (L). (Burma, Malay

States, Borneo).

lateralis Guer. Voy. Deless. II. 1843. 35; Chaud. Mon. 125.

Padang (W), Tandjung Merah (DS), Durian Mulan (Lì).

(Penang, Borneo).

HEXAGONIA Kirby

Hexagonia Kirby Trans. Linn. Soc, Lond. XIV. 1825. 563;

Dupuis, Gen. Ins. Fasc. 147, Hexagoniinae, 1913. 2; Andr.

Jougny INS Mus: XVII and AOB

(Zrigonodactyla Dejean).

bencoulensis Pllde. Insecta IV. 1914. 167. ff. 6—7.

Benkulen (Bko).

dohrai Andr. Stett. Ent. Zeit. 1930. 133. |

Lianggagang (DS), Sukaranda (L), Palembang (P). (Malay

States).

gracilis Pllde. Insecta IV. 1914. 168. ff. 8—0.

Nirun, Palembang (P).

lucasseni van de Poll Notes Leyd. Mus. XI. 1889. 240.

Pageralam (P) (Java).

nigrita van de Poll Notes Leyd. Mus. XI. 1889. 247; Andr.

Tv! ERNI 19292305:

Tapanuli (T), Fort de Kock, Lubuksikaping, Padang (W),

Serdang (DS), Pageralam, Palembang (P). (Burma, Java,

Laos, Formosa).

HILETUS Schioedte

Hiletus Schioedte in Kroeyer Naturh. Tidsskr. (2). II.

1847. 346.

(Camaragnathus Bertrand-Bocande).

sumatrensis Oberth. Notes Leyd. Mus. V. 1883. 215.

Medan, Tandjung Morawa (DS), Tjinta Radja (L), Mana

(Bko).

HOLCODERUS Chaudoir

Holcoderus Chaudoir, Mémoire sur les Thyréopterides, Ann.

Soc. Ent Belg. XII. 1869. 153.

auripennis Chaüd. Bull. Mosc. 1877. I. 198; Andr. T. v. E.

PONS 17929) 273:

Tandjunggadang (W). (Penang).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 351

chrysomeloides Andr. Ark. Zool. 21 A. 29. 1930. 9.

Medan, Serdang (DS), Tjinta Radja (L).

. gloriosus Andr. Zoo]. Med. XIV. 1931. 73.

Siulak Daras (W).

gracilis Oberth. Notes Leyd. Mus. V. 1883. 220; Andr. T. v. E.

XXII, 1929. 313.

Fort de Kock (W), Deli, Medan, Tebingtinggi, Tandjung

Morawa (DS), Bindjai (L), Gunung Sinabong (SK), Rimbu-

pengadang (Bko).

puncticeps Andr. Zool. Med. XIII. 1930. 201.

Palembang (P). (Java).

smaragdinus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVIII. 1926.

287.

“Sumatra”. (Tonkin, Borneo).

HOLOLEIUS Laferté

Hololeius Laferté Ann. Soc. Ent. Fr. 1851. 214 and 274;

Chaudoir, Monographie des Chléniens, Ann. Mus. Civ.

Gen. VIII. 1876. 290.

(Hololius Chaudoir).

nitidulus Dej. Spec. Gen. II. 1326. 341; Chaud. Mon. 290.

ceylanicus Nietn. Journ. As. Soc. Beng. XXV. 1856. 385;

id. Ann." Mag, Nat. Hist. (2). XIX. 1857. 241.

punctulatus Chaud. Bull. Mosc. 1857. II. 10.

?ornatus Tryon Rep. Adm. Br. New Guinea (II). 1890.

109.

Toba Lake (T), Indrapura (W), Bindjai (L). (South-East-

Asia, excluding Japan, Australia).

HYPARPALUS X Alluaud

Hyparpalus X Alluaud Bull. Soc. Ent. Fr. 1930. 162.

(Aypolithus|| Dejean (not Eschsch)).

acutangulus Bates Compt. rend. Soc. Ent. Belg. 1891. 331.

? javanus Gory Ann. Soc. Ent. Fr. 1833. 241; Andr. Ann.

Mag. Nat. Hist. (io). VII. 1931. 527.

Indrapura (W), Medan, Serdang, Tandjung Morawa, Tebing-

tinggi (DS), Bindjai, Tjinta Radja (L), Bahlimbingan (SK),

Mana (Bko), Palembang (P), Sukadana (LD). (India, Ceylon,

Java, Andonare I.).

HYPHÆREON Macleay

Ayphereon Macleay Ann. Jav. 1825. 22.

lautulus Andr T.v. E. LXXII. 1929. 308 and 322.

Fort de Kock, Plain of Agam (W), Deli, Laurakit (DS),

Mana (Bko), Bukit Gaba (LD).

352 H. E. ANDREWES,

HYPHARPAX Macleay

Hybharpax Macleay Ann. Jav. 1825. 22.

(Sagraemerus Redtenbacher).

celebensis Chaud. Ann. Mus. Civ. Gen. XII. 1878. 502.

Lahat (P). (Java, Celebes).

dentipes Wied. Zool. Mag. II. 1. 1823. 54.

frecolor Macl. Ann. Jav. 1825. 21.

lateralis Macl. Ann. Jav. 1825. 22.

javanus, Redt Reis. Novar. Zook 15077 Col ARE

Sukadana (LD). (Java).

simplicipes Chaud. Ann. Mus. Civ. Gen. XII. 1878. 502. -

Palembang, Rawas, Surulangun (P), Sukadana (LD). (Java).

LACHNODERMA W. Macleay

Lachnoderma W. Macleay Trans. Ent. Soc. N. S. Wales

11.208732 327:

tricolor Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVII, 1926. 289.

Mana (Bko). (India, Singapore).

LACHNOTHORAX Motchulsky

Lachnothorax Motchulsky Etudes Ent. XI. 1862. 48.

tokkia Gestro Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 856.

malayicus CAGIVA Tk: Zool. 21 4.420. 1980. 7; nd nn.

Mag. Nat. Hist. (10). VII. 1931. 528.

Medan, Tebingtinggi, Tandjung Morawa (DS), Tjinta Radja

(L). (Malay States, Celebes).

LAMPROPHONUS Bates

Lamprophonus Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXVII. 1889. 101.

circumtinctus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 359.

Bindjai (L).

LEBIA Latreille

Lebia VWatteille “Hist:.) Nat2 Crust. set Ins ll 217802785;

Chaudoir, Monographie des Lébiides, (I) Bull. Mosc. 1870.

If. 111—255, (II) Bull: Mosc. 1871. I. 1—87.

(Echimuthus Leach. Lebida Motchulsky. Nematopeza Chau-

doir. Eulebia W. Macleay).

calycophora Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 44.

Sibolangit (DS), (Assam, Burma, Malacca, Siam).

clarissa Andr. T. v. E. LXXII. 1929. 314 and 335.

Fort de Kock, Indrapura (W), Medan, Tandjung Morawa

(DS), Mana (Bko), Sukadana (LD). (Malay States).

lacerta Andr. T.v.E. LXXII. 1929. 314 and 337.

Gunung Singgalang (W). (Malacca).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 353

lineola Andr. T.v.E. LXXIL 1929. 314 and 338.

Padangtarab (W).

LESTICUS Dejean

Lesticus Dejean Spec. Gen. III. 1828. 189; Chaudoir, Ré-

vision des Trigonotomides, Ann. Soc. Ent. Belg. XI. 1868.

152; Tchitcherin, Révision des Trigonotomini de l’Archipel

Malais, Hor. Soc. Ent. Ross. XXXIV. 1900. 180—198.

: (Zriplogenius Chaudoir. Trigonomima Motchulsky. Celistus

Tchitcherin).

buqueti Cast. Etudes Ent. 1834. 77; Chaud. Rev. 162; Tchitch.

Rév. 192

Gunung Sahilan (Bka). (Java).

jacobsoni Andr. T.v. E. LXXII. 1929. 306 and 321.

Tandjunggadang (W), Bukit Gaba (LD).

lautus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 660.

Batangprupu (W).

putzeysi Chaud. Bull. Mosc. 1878. II. 31; Tchitch. Rév. 196.

Lampong (LD). (Java, Krakatau).

viridicollis Macl. Ann. Jav. 1825. 17; Tchitch. Rév. 193.

Deli, Medan, Tandjung Morawa (DS), Mana (Bko), Palem-

bang (P). (Java).

LIOPTERA Chaudoir

Lioptera Chaudoir, Mémoire sur les Coptodérides, Ann.

Soc Env pelos, XII. 1866. 208: Heller Ann: | Soc}, Ent.

Belg. 1903. 241.

malayana Heller Ann. Soc. Ent. Belg. 1903. 243.

“Sumatra”. (Malacca).

LOROSTEMA Motchulsky

Lorostema Motchulsky Bull. Mosc. 1864. II. 329.

(Feanus Bates).

alutacea Motch. Bull. Mosc. 1864. II. 329.

nigripes Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (5), XVII. 1926. 257.

Medan (DS). (India, Ceylon).

var. spinipennis Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXVII. 1889.

108.

Medan (DS), Tjinta Radja (L). (India, Ceylon, Burma,

Malay States, Indo-China).

subnitens Andr. T. v.E. LXXII. 1929. 309 and 328.

Fort de Kock (W), Tandjung Morawa (DS), Mana (Bko),

Wai-Lima (LD).

LYMNASTIS Motchulsky

Lymnastis Motchulsky Etudes Ent. XI. 1862. 27; Andrewes,

354 H. E. ANDREWES,

Revision of the oriental species of the genus Lachys, Ann.

Muss Give Gen. 11219252493

(Limnastus de la Brùlerie. Zimnastis Ganglbauer. Zimnastes

Bedel. Zuphzolum Fairmaire).

pilosus Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 296; Andr.

Rev. 494 and 495.

setiger Sloane Proc. Linn. Soc. N.S. Wales 1903. 582.

Medan (DS), Tjinta Radja (L), Negri Baru (As). (India,

Burma, Malay States, Tonkin, Java, Borneo, Celebes, New

Guinea, Phillippine Is., Formosa, Australia).

MACROCHEILUS Hope

Macrocheilus Hope Col. Man. II. 1838. 166.

(Helluo + Dejean (not Bonelli). Acanthogenius Reiche.

Macrochilus Andrewes).

binotatus Andr. Zool. Med. XIV. 1931. 69.

Groot Mandailing (T), Mana (Bko).

chaudoiri X Andr. Trans. Ent. Soc. Lond. 1919. 130; id.

Ann. Mag. Nat. Hist. (9). VI. 1920. 497 ‘and 502.

trimaculatus || Chaud. (not Oliv.) Rev. Mag. Zool. 1872. 171.

ruficollis Heller Phil. Journ. Sci. XXIII. 1923. 296. t. 1. f. I.

_ Indrapura (W), Pariaria (DS). (India, Burma, Indo-China,

Philippine Is., Macao).

nigrotibialis Heller Abh. Mus. Dresd. IX. 5. 1900. 2; Andr.

Ann. Mag. Nat. Hist. (9). VI. 1920. 497.

Medan (DS), Mana (Bko). (Celebes).

MASTAX Fischer

Mastax Fischer Ent. Russ. II. 1825. 111; Chaudoir, Mo-

nographie des Brachynides, Ann. Soc. Ent. Belg. 1876. 07.

pygmaea Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 662.

Palembang (P).

MICROCOSMUS Chaudoir

Microscomus Chaudoir, Monographie sur les Panagéides,

Ann. Soc tent belote" neo)

flavopilosus Laf. Ann. Soc. Ent. Fr. 1851. 222; Chaud. Mon.

142,4 Andre JE VIE MESI 1929083 7%

transversus Motch. Bull. Mosc 1864. II. 332.

Fort de Kock (W). (India, Burma, Laccadive Is., Tonkin,

Formosa, China, Japan)

MICROLESTES Schmidt-Goebel

Microlestes Schmidt-Goebel Faun. Col. Birm. 1846. 41;

Holdhaus, Monographie der paläarktischen Arten der Gat-

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 355

. tung Mrcrolestes, Denkschr. Akad. Wiss. Wien Math.-nat.

ib ERST 19732 477 536,

(Blechrus Motchulsky).

demessus Andr. Spol. Zeyl. 1923. 248.

Negri Baru (As). (India, Ceylon).

MISCELUS Klug

Miscelus Klug Jahrb. Ins. 1834. 82; Chaudoir, Mémoire

sur les Thyréoptérides, Ann. Soc. Ent. Belg. XII. 1869. 152.

(Leptodactyla Brullé).

javanus Klug Jahrb. Ins. 1334. 32. t. 1.f. 9; Andr. Ann. Mag.

Nat eiste (0) "IX. 7922. 293 and: 295; id! Treubia VIL

Suppl. 1930. 335.

apicalis Brullé in Audouin et Brullé Hist. Nat. Ins. IV.

Mosel Oy A far:

paradoxus Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 724.

convexicollis Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 724.

vulmeratus Pütz. Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 725.

planatus Schauf. Hor Soc. Ent. Ross. XIX. 1885. 183.

Indrapura, Gunung Talakman, Plain of Agam (W), Bah

Lias, Bekassa, Tandjung Morawa (DS), Sukaranda (L),

Boschreserve Bandar (SK), Mana (Bko), Kutur, Palembang

(P), Bukit Gaba, Lampong (LD). (India, Ceylon, Burma,

Andaman Is., Nicobar Is., Siam, Malay region, Indo-China,

Formosa, New Guinea).

var. unicolor Putz. Mem. Liege II. 1845. 375; Andr. Ann.

Mag. Nat. Hist. (9). IX. 1922. 294; id. Treubia VII. Suppl.

1930. 335.

rufiventris Walk. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). II. 1858. 202.

ceylonicus Chaud. Berl. Ent. Zeitschr. 1861. 125.

stygicus Putz Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 726.

morioformis W. Macl. Proc. Linn. Soc. N.S. Wales 1876. 168.

celebensis Schauf. Hor. Soc Ent. Ross. XIX. 1885. 184.

Padangsidimpuan, Sibolga (T), Bua, Indrapura, Payakum-

bu (W), Bedagei, Tandjung Morawa (DS), Sukaranda (L),

Mana (Bko), Palembang (P). (India, Ceylon, Burma, Siam,

Indo-China, ? Hongkong, Malay region, Australia).

MOCHTHEROIDES Andrewes

Mochtheroides Andrewes Trans. Ent. Soc. Lond. 1923. 50.

sericans Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 87.

Padang (W), Tandjung Morawa (DS). (Burma, Singapore).

MOCHTHERUS Schmidt-Goebel

Mochtherus Schmidt-Goebel Faun. Col. Birm. 1846. 76;

356 H. E. ANDREWES,

Chaudoir, Mémoire sur les Coptodérides, Ann. Soc. Ent.

Belg. XII. 1369. 240.

(Cyrtopterus Motchulsky).

magnus Andr. Ark. Zool. 21 A. 29. 1930. 10.

tetraspilotus + Bouch. (not Macl.) Ann. Soc. Ent. Fr. 1903.

174; Andr. Ann Mac. Nats Hist.(10)2V 1219307355:

Sirambi (T), Gunung Singgalang, Indrapura (W), Suka-

randa (L), Simpangtoba (As), Palembang (P). (Malay States,

Java).

tetraspilotus Macl. Ann. Jav. 1825. 25; Chaud. Mém. 241;

Andr. T.v.E, EAR 19292 31735; ida) Treubiay 1 eSupple

1930. 336; id. Journ. F.M.S. Mus. XVI. 3 and 4. 1931. 438.

tetrasemus Dej. Spec. Gen. V. 1831. 448.

angulatus Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 76.

retractus Walk. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). IL. 1858. 203.

quadrinotatus Motch Bull. Mosc. 1861. I. 106.

Sibolga, Pamenang (T), Andalas, Fort de Kock, Indrapura,

Padang, Solok (W), Bandar Baru, Liangagang, Pagarmar-

bau, Tandjung Merah, Tandjung Morawa, Tebingtinggi (DS),

Sukaranda (L), Haboko (As), Serapai (Dj), Mana (Bko),

Palembang, Surulangun (P), Pedada (LD), ‘““Merang” (Do-

herty). (India, Ceylon, Burma, Andaman Is., Indo-China,

Malay region, Philippine Is., Formosa, Christmas I., Samoa).

MORION Latreille

Morion Latreille Consid. gén. 1810. Tabl. méth. 159;

Chaudoir, Essai monographique sur les Morionides, Bull.

Mose), E880.21.2 327:

(Morio Dejean).

brevior Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. IV. 1873. 217; Chaud. .

Mon. 340.

Bedagei, Tandjung Djati (DS). (Borneo).

cucujoides Walk. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). Il. 1858. 203.

trogositoides || Walk. (not Chaud.) Ann. Mag. Nat. Hist. (3).

er MO

cordicollis Chaud. Mon. 343.

Indrapura, Padang (W), Boschreserve Bandar (SK). (India,

Ceylon, Burma, Andaman Is., Malay region, Siam, Indo-

China).

doriae Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. IV. 1873. 217; Chaud.

Mon. 345; “Andi joun ENS MUSE NET CNE

1931. 434.

Tandjung Morawa (DS), Mana(Bko), Palembang (P). (Borneo).

luzonicum Chaud. Bull. Mosc. 1852. I. 81; id. Mon. 344;

Andr. Greubia VIL 7Suppls219302 332:

intermedium Chaud. Mon. 344.

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 357

Pahu, Sibolga (T), Indrapura (W), Bah Sumbu, Medan,

Sibolangit, Tandjung Morawa, Tebingtinggi (DS), Batubara

(As), Mana (Bko), Palembang (P). (Burma, Andaman Is.,

Malay region, Siam, Indo-China).

orientale Dej. Spec. Gen. I. 1825. 432; Chaud. Mon. 338;

andr. T.v.E, EAX 1926 3064 id. irenbial VITA Suppl.

1930. 332; id. Journ. F.M.S. Mus. XVI. 3 and 4. 1931. 434.

walkeri Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. IV. 1873. 216; Chaud.

Mon. 341.

subconvexum Chaud. Mon. 340.

submarginatum Chaud. Mon. 342.

cucujoides + Chaud. (not Walk.) Mon. 342.

Kutatjanè (A), Sibolga (T), Indrapura, Lubuksikaping,

Padang, Payakumbu, Sungaibulu (W), Bah Lias, Bedagei,

Deli, Medan, Sibolangit, Tandjung Morawa (DS), Tamiang

(L), Batubara (As), Mana (Bko), Bukit Gaba, Wai-Lima

(LD). (Throughout South-East Asia).

MORMOLYCE Hagenbach

Mormolyce Hagenbach, Mormolyce Nov. Col. Gen. 1825 ;

Thomson, Monographie du genre Mormolyce, Mus. Sci.

1862. 93; Chaudoir, Mémoire sur les Thyréoptérides, Ann.

Soc. Ent. Belg. XII. 1869. 133; Rousseau Gen. Ins. Fasc.

40, Mormolycinae, 1906. 3.

hagenbachi Westw. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). X. 1862. 07;

Rouss. Gen. Ins. t. f. 5.

blattoides Thoms. Mon. 94.

Djambi (Dj.). (Malay States).

phylloides Hagenb. Mormolyce Nov. Col. Gen. 1825. fig. ;

homs Mon 01: 2Rouss: Gen. Ins. t. ff. Orr: Andr.

ev he ERSTE 1929. 315.

Solok, Surian, Tanungtalu (W), Tandjung Morawa (DS),

Serapi (Dj), Benkulen, Rimbupengadang (Bko), Palembang

(P), Bukit Gaba (LD). (Malay States, Siam, Java, Borneo,

? New Guinea (Rousseau)).

ODACANTHA Paykull .

Odacantha Paykull Faun. Suec. I. 1798. 169.

(Ophionea Klug (part). Casnonia Latreille et Dejean (part).

Arame Andrewes. ? Colliuris Degeer).

cribricollis Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 363.

Medan (DS), Mana (Bko).

distigma X Chaud. Bull. Mosc. 1850. I. 26.

bimaculata || Schm.-Goeb. (not Redt.) Faun. Col. Birm.

1846. 18.

358 H. E. ANDREWES,

_ subapicaiis Oberth. Notes Leyd. Mus. V. 1883. 216.

Solok (W), Tandjung Morawa (DS), Sukaranda, Tjinta

Radja (L), Mana (Bko), Lahat, Rawas (P). (Burma, Malay

States, Borneo).

fuscipennis Chaud. Bull. Mosc. 1850. I. 26; Andr. T. v. E.

EXT 1920: 43 10.

flavicauda Bates Trans. Ent. Soc. Lond. 1873. 303.

litura + Bouch. (not Schm.-Goeb ) Ann. Soc. Ent. Fr. 1903.

173; Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 364.

Fort de Kock, Indrapura, Payakumbu (W), Tandjung Mo-

rawa (DS), Palembang (P) (Malay States, Siam, Tonkin,

Celebes, China, Japan, Formosa).

latifascia Chaud. Bull. Mosc. 1872. I. 404.

“Sumatra”. (Java, China).

obesa Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XII. 1923. 220.

Medan (DS), Indragiri (R). (Malay States, Cochin-China,

Java, Verlaten I).

opacipennis Gestro Ann. Mus. Civ. Gen. XXVI. 1888. 107.

Sukaranda (L), Mana (Bko). (India, Burma).

pusilla Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 661.

Mana (Bko). (Borneo).

tenuis Andr. Ann. Mag. Nat. Hist (9). XVIII. 1926. 280;

id. Journ. F MS. Mus. XV 3 and 4. 19317. 437:

Bekassa (DS). (Borneo).

var. rubripes Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVII. 1926.

ZIONE

Medan (DS), Tjinta Radja (L), Palembang (P).

OODES Dejean

Oodes Dejean Spec. Gen. II. 1826. 374; Chaudoir, Mono-

graphie des Oodes (I), Ann. Soc. Ent. Fr. 1882. 341.

coelestinus Chaud. Mon. 363.

“Sumatra”. (Borneo). i

cribristernis Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 323.

_ Indragiri (R). (Burma).

exiguus Andr. Ent. Month. Mag. 1933. 56.

Sumatra

piceus Nietn. Journ. As. Soc. Beng. XXV. 1856. 526; id.

Ann. Mas Nat:(Hist?) (2) NID NSS 79377;

‘ vzlis Chaud. Bull. Mosc. 1857. II. 32; id. Mon. 369.

Tandjung Morawa (DS), Bindjai, Sukaranda (L). (India,

Ceylon, Burma, Siam, Indo-China, Java, Celebes, Philippine :

Is., China).

siamensis Chaud. Mon. 358.

Medan, Tandjung Morawa (DS), Tjinta Radja (L), Wai-

Lima (LD). (Siam, Indo-China, Borneo).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 359

OPHIONEA Klug

Ophionea Klug Ent. Bras. Spec. 1821. 298 (part).

(Casnotdea Castelnau).

försteri Bouch. Ann. Soc. Ent. Fr. 1903. 172; Andr. Ann.

Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 363 and 364.

Indrapura (W), Sukaranda (L), Mana (Bko), Nirun, Palem-

bang (P). (Borneo).

interstitialis Schm -Goeb Faun. Col. Birm. 1846. 20; Andr.

Mic E. EXT 1929. 310.

cyanocephala + Redt. (not F.) Reis. Novar. Zool. II. 1867.

Col. 4.

Kutatjanè (A), Baligé, Padangsidimpuan, Pearadja, Tapa-

nulij(T), Anai-kloof, Ayermantjur, Fort de Kock, Indrapura,

Padang, Painan, Silago, Surian (W), Medan (DS), Tjinta

Radja (L), Asahan (As), Mana (Bko), Palembang (P). (India,

Ceylon, Burma, Siam, Indo-China, China, Malay region).

nigrofasciata Schm -Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 21; Andr.

avi XI 1020.93 LO rid. RreubiatVII.Suppl. 1930.

Badmeides Anns. Mas. Nat. Hist...(no). .V1.;'1930. 363; id.

Journ. FMS-Mus XVT.:’3:and4: 1931. 437.

Fort de Kock, Indrapura, Tandjunggadang (W), Bedagei,

Laurakit, Lianggagang, Medan, Sibolangit, Silinda, Tand-

jung Morawa, Tebingtinggi (DS), Sukaranda (L), Mana

(Bko), Palembang, Rawas (P), Sukadana (LD). (India, Ceylon,

Burma, Siam, Indo-China, Malay region, Hainan).

ORTHOGONIUS Macleay

Orthogonius Macleay Ann. Jav. 1825. 26; Chaudoir, Essai

monographique sur les Orthogoniens, Ann. Soc. Ent. Belg.

XIV. 1871. 98; Andrewes, Key to the Sumatran species

of Orthogonius, Zool. Med. XIV. 1931. 58—60.

(Apsectra Schmidt-Goebel. Haplopisthius Chaudoir. Maraga

Walker).

acrogonus Wied. Zool. Mag. I. 3. 1819. 167; Chaud. Mon.

104; Andr. Key 58.

brunnilabris Macl. Ann. Jav. 1825. 27. .

Indrapura (W), Sukaranda (L), Indragiri (R). (Kedah, Java,

Borneo).

alternans Wied. Zool. Mag. II. 1. 1823. 52; Chaud. Mon. 102;

Andr. Key 58.

duplicatus + Bates (not Wied.) Ann. Mus. Civ. Gen. XXVII.

1889. 110 (9).

Deli, Tandjung Morawa (DS), Sukadana (L), Lampong,

Wai-Lima (LD). (Assam, Burma, Siam, Indo-China, Java,

Borneo, Plilippine Is., New Guinea). |

360 H. E. ANDREWES,

deletus Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 56; Chaud. Mon.

MS Andra Rey,sg.

melanarius Chaud. Mon. 113.

quadricollis Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 400.

Medan (DS). (India, Burma, Penang, Langkawi I., Laos).

forsteri Andr. Zool. Med. XIV. 1931. 72; id. Key 59.

schaumi + Bouch. (not Chaud.) Ann. Soc. Ent. Fr. 1903.

173; Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 364.

Indrapura (W), Palembang (P).

hageni Oberth. Notes Leyd. Mus. V. 1883. 222; Andr. Key 59.

Padangsidimpuan (T), Deli, Medan, Tandjung Morawa,

Tebingtinggi (DS), Sukaranda (L), Limapuluh (As).

insularis Chaud. Mon. 106.

Mendaris (DS). (Penang).

hirtus Chaud. Mon. 103; Andr. Key 51.

Lianggagang (DS), Wai-Lima (LD). (Penang).

hopei Gray in Griffith’s Anim. Kingd. XIV. 1832. 273. t. 13.

f. 4; Chaud.’ Mon. 103; Andr. Key 58.

malabariensis Gory Ann. Soc. Ent. Fr. 1833. 196.

Bekri, Tandjung Morawa (DS), Langkat, Sukaranda (L),

Indragiri (R), Mana (Bko), Palembang (P). (Malay States,

Siam, ? India).

mnizechi Chaud. Mon. ror; Andr. Key 58.

Laurakit, Tandjung Morawa (DS), Sukadana (LD). (Malay

States, Langkawi I, Borneo).

mouhoti Chaud. Mon. 107; Andr. Key 59.

Tandjung Morawa (DS). (Burma, Indo-China).

orphnodes Andr. Ark. Zool. 21 A. 20. 1930. 8; id. Key 58.

Deli, Medan, Tandjung Morawa (DS), Sukaranda (L).

piceus Chaud. Mon. 122; Andr. Key 59.

Lianggagang, Tebingtinggi (DS). (Malay States).

picilabris Macl. Ann. Jav. 1825. 27; Andr. Key 59.

femoratus Dej. Spec. Gen. I. 1825. 281; Chaud. Mon. 122.

Indrapura (W), Tandjung Morawa (DS), Palembang (P),

Wai-Lima (LD). (Malay States, Java).

stygius Andr. Stett. Ent. Zeit. 1930. 134; id. Key 59.

Medan (DS), Sukaranda (L.). (Selangor).

suturalis Chaud. Mon. 104; Andr. Key 58.

Tapanuli (T), Indrapura (W), Tebingtinggi (DS), Dusun

Tengah (Dj), Palembang (P), Wai-Lima (LD). (Malay States,

Mentawei Is, Borneo).

virgulatus Andr. Zool. Med. XIV. 1931. 71; id. Key 58.

Wai-Lima (LD). (Borneo).

OXYCENTRUS Chaudoir

Oxycentrus Chaudoir Bull. Mosc. 1854. I. 345.

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 361

(Agreuter Schmidt-Goebel in litt.)

nitidus Andr Ark. Zool. 21 A. 29. 1930. 3.

Lebongtandai (Kko)

striolatus Andr. Ark. Zool. 21 A. 29. 1930. 4.

angustus + Bouch. (not Bates) Ann. Soc. Ent. Fr. 1903.

172; Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10) VI. 1930. 364.

Medan (DS), Bungamas (Bko), Palembang (P).

PARENA Motchulsky

Parena Motchulsky Etudes Ent. VIII 1859 31; Chaudoir,

Monographie des Callidides, Ann Soc. Ent. Belg. XV.

18/2. 177 (Crossoglossa). (Phloeodromius W. Macleay. Cros-

soglossa Chaudoir)

fasciata Chaud. Mon. 179

Tebingtinggi (DS). (“Moluccas”, Java, Borneo, Sumbawa).

levata Andr Zool. Med. XIV. 1931. 77.

Sibolangit (DS).

testacea Chaud. Mon. 178; Andr. T. v. E. LXXIL 1929. 314.

Fort de Kock, Indrapura (W), Medan, Pagarmarbau (DS).

(India, ? China).

PATELLUS Chaudoir

Patellus Chaudoir, Mon. des Oodides (II), Ann. Soc. Ent.

Brd 1882.1155]

florens Andr Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 360.

Bekassa, Lianggagang, Medan, Tandjung Morawa (DS),

Bindjai, Sukaranda, Tjinta Radja (L). (Krakatau, Verlaten L,

Java).

PENTAGONICA Schmidt-Goebel

Pentagonica Schmidt-Goebel Faun Col Birm. 1846. 47;

Dupuis Gen. Ins Fasc. 145, Pentagonicinae, 1913. 2.

(Rhombodera || Reiche (not Burm ). Didetus Leconte Elliotia

Nietner. Zrichothorax Montrouzier. Xenothorax Wollaston.

Wakefieldia Broun).

batesi X Andr. Trans. Ent Soc. Lond. 1923. 24.

nigripennts + Bates (not Bates 1873) Ann. Mus. Civ. Gen.

DORT: 1892 426,

Toba Lake (T), Padang (W). (Burma, Malay States, Java,

Sebesi 1.)

blanda Andr T. v. E. LXXII. 1929. 315 and 339.

Ayermantjur, Fort de Kock (W), Palembang (P). (Malay

States, Java, Borneo)

erichsoni Schm -Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 48.

marginata Motch. Bull. Mosc. 1861. I 105. t.9 f. 3.

Tambang Salida (W), Mana (Bko), Palembang (P). (India,

Ceylon, Burma, Malay States, Langkawi I, Borneo, Great

Sangir, Batchian, Hongkong).

362. H. E. ANDREWES,

pallipes Nietn. Journ. As. Soc. Beng. XXV. 1856. 525; id.

Ann Mas. Nat. Elist? (2)> xPX5718577 376: Andrea av:

ERRXNFT9292 3715:

transparipes Motch. Etudes Ent. VIII. 1859. 29.

„Ayermantjur, Fort de Kock, Padang (W) (Ceylon, Malay

States, Sumatra, Philippine Is.).

ruficollis Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 48; Dupuis

Gen. Ins t. ff. 5 and 9—11

dichroa Sloane Proc Linn. Soc. N. S. Wales. 1903. 636.

' Mana (Bko), Mana-Riang (P). (India, Ceylon, Burma, Kedah,

Tonkin, Gilolo, Timor, Andonare I, Allor I, Philippine

Is., Australia).

tenebrosa Andr. Ark. Zool. 21 A. 29 1930. 12.

Medan (DS), Bungamas (Bko). (Singapore).

PERICALUS Macleay

Pericalus Macleay Ann. Jav. 1825 15.

(Coeloprosopus Chaudoir. Pericallus Dupuis).

cicindeloides Macl. Ann. Jav. 1825. 16.t. 1. f. 2.

Andalas, Lubuksikaping, Payakumbu (W), Bah Lias, Liang-

gagang, Sibolangit, Tandjung Morawa (DS), Sukaranda (L),

Palembang (P), ‘‘Béré’’ (Bouchard). (Perak, Java, Palawan).

depressus Andr. Ann. Mag. Nat Hist (9). XVIII. 1926 285.

Aur, Kumanis, Bua (W), Medan, Tebingtinggi (DS), Suka-

randa (L), Haboko (As), Boschreserve Bandar (SK), Palem-

bang (P). (Malay States, Borneo),

funestus Andr. Ann Mag Nat. Hist. (9). XVIII. 1926. 284;

id ST iv. DESSEN 1920 RTS

Gunung Singgalang (W), Ayernjuruk (P), Bukit Gaba (LD).

guttatus Chevr. Mag. Zool. 1832. Cl. IX. t. 46.

Sirambi (T). (Java). ;

var. violaceus Andr Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XVIII. 1926.

284, 1de Tv EOS 929

Ayerbangis, Fort de Kock, Lubuksikaping, Payakumbu

(W), Bekantjang (DS), Pageralam (P), Bukit Gaka (LD).

(Malay States).

longicollis Chaud Ann. Soc. Ent Belg. XII. 1869. 159; Andr.

Journ F.M.S. Mus. XVI. 3 and 4 1931. 438.

Lubuksikaping, Payakumbu (W), Lianggagang (DS), Suka-

randa (L), “Béré” (Bouchard). (Malay States, Borneo).

quadrimaculatus Macl Ann. Jav 1825 15; Andr Journ. F.M.S.

Mus XV]. tand@ Mino 108138

quadrisignatus Cast. Ann. Soc. Ent. Fr. 1832 392.

Ayerbangis, Bua, Kalung, Lubuksikaping (W), Bah Sumbu,

Bandar Baru, Bedagei, Medan, Sibolangit (DS), Sukaranda

(L), Simpangtoba (As), Boschreserve Bandar (Sk), Mana

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 363

(Bko), Pageralam, Palembang (P), Bukit Gaba (LD). (Malay

States, Siam, Java, Borneo, Lombok).

tetrastigma Chaud Berl. Ent. Zeitschr. 1861, 123.

Lianggagang, Sibolangit (DS), Sukaranda (L), Simpang-

toba (As), “Béré” (Bouchard). (Malay States, Borneo).

PERIGONA Castelnau

Perigona Castelnau Etudes Ent. 1835. 151; Andrewes,

Key to the Sumatran species of Perigona, T. v. E. LXXII.

1929. 326.

(Nestra Motchulsky. Trechicus Leconte. Spathinus Nietner.

Tachynotus Motchulsky Peutoplogenius Morawitz. Siltopia

Castelnau. Extromus Péringuey).

angustata Fvl. Rev. d’Ent. 1907. 104; Andr. Key 326.

“Sumatra”.

erythroma Andr. T. v. E. LXXII. 1929 309, 326, and 328.

Sirambi (T), Gunung Singgalang (W).

jacobsoni Andr. T v E. LXXII. 1929. 309, 325, and 327.

Sirambi (T), Tandjunggadang (W).

Bande DB. vrEtCLXXIL 1029:2309,: 323) and 327.

Gunung Singgalang (W).

litura Perr. Ann. Soc. Linn. Lyon 1864. 72; Andr. Key 327.

“Sumatra” (Fauvel).

nigriceps Dej. Spec. Gen. v. 1831. 44; Andr. T. v. E. LXXII.

1929 309 and 327.

umbripennis Lec. Trans. Am. Phil. Soc. X. 1853. 386.

fimicola Woll Ins. Mad. 1854. 63.

jansoniana Woll Ann. Mag. Nat Hist. (3). I. 1858. 19.

atriceps Fairm. Ann. Soc. Ent. Fr 1869 184.

Japonica Bates Trans. Ent. Soc. Lond. 1873. 281.

discalis Chaud. Rev. Mag. Zool. 1876. 353 (not 553).

tachyoides Bates Trans. Ent. Soc. Lond. 1883. 265.

suffusa Bates Ann. Mag. Nat. Hist. (5). XVII. 1886. 151.

Pusalla Pering. Trans. S. Afr. Phil. Soc. VII. 1896. 587.

australica Sloane Proc. Linn Soc. N.S. Wales 1903. 635.

Ayermantjur, Fort de Kock (W), Bandar Baru, Medan,

Tandjung Morawa, Tebingtinggi (DS), Mana (Bko). (Cos-

mopolitan, but not yet recorded from Central or South

America).

var. beccarii Putz Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875 732;

Andr. T.v.E. LXXII. 1929. 309; id Treubia VII. Suppl.

1930. 334.

Ayermantjur, Fort de Kock, Kajutanam, Padang (W). (As

type form).

nigricollis Motch. Bull. Mosc. 1851. II, 506; Andr. Key 327.

364 H. E. ANDREWES,

Baligé, Sirambi (T), Indrapura (W), Palembang (P), Bukit

Gaba (LD). (India, Ceylon, Burma, Java, Borneo).

parvicollis Andr. T. v. E. LXXII 1929. 309, 324 and 328.

Sirambi (T), Gunung Singgalang (W), Gunung Sibajak (DS).

(Borneo)

plagiata Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. VII 1875. 734; Andr.

T v. E EXXIT 19291309) and 227

discipennis Bates Trans Ent. Soc Lond. 1883. 265.

ruficollis + Bates (not Motch) Ann. Mag. Nat. Hist. (5).

XVII. 1886. 149.

nana Bates Ann Soc Enterkr 8609273.

annamita Fvl. Rev d’Ent. 1907 104.

Sibolga (T), Fort de Kock, Indrapura (W), Medan (DS),

Boschreserve Bandar (SK). (South-East Asia, including

Japan and New Guinea)

procera Fvl Rev d Ent. 1907. 103.

“Sumatra”. (Java)

ruficollis Motch. Bull. Mose 1851. I. 506; Andr. Key 327.

luzonica Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 728

Indrapura (W), Bandar Negri (DS) (India, Burma, Malay

States, Siam, Borneo, Batchian, Great Sangir, Philippine Is ).

serica Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIII. 1930. 429.

Sirambi (T)

sulcatipennis Andr Zool Med. XIII. 1930. 198.

Palembang (P). (Borneo)

PERILEPTUS Schaum

Perileptus Schaum Nat. Ins. Deutschl. I. 1860. 663; Jean-

nel, Monographie des Trechinae (I), Ab. XXXII 1926. 402.

(Blemus + Dejean (not {Stephens). Ochthephzlus || Nietner

(not Mulsant). Pyrrhotachys Sloane) 5

platypterus Jeann. Ann Mag Nat. Hist. (9). XII. 1923. 397

and 403.645; id’, Mon (ll) weg 200:

Padang (W) (local race). (Java).

PERIPRISTUS Chaudoir

Peripristus Chaudoir, Mémoire sur les Thyréoptérides,

Ann. Soc. Ent. Belg. XII. 1869. 135.

ater Cast. Etudes Ent. 1835. 149; Chaud. Mém. 136; Andr.

Tove EXS ZOMEN

Sibolga (T), Averbangis, Baene Lubuksikaping, Paya-

kumbu, Supajang (W), Deli, Lianggagang, Medan, Tand-

jung Morawa, Tebingtinggi (DS), Sukaranda (L), Perdag-

angan (SK). Gunungsahilan (Bka), Taluk (R), Mana (Bko),

Palembang (P), “Merang” (Doherty). (India, Burma, Nico-

bar Is., Malay States, Siam, Indo-China, Java, Borneo),

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 365

PERONOMERUS Schaum

Peronomerus Schaum Ann. Soc. Ent. Fr. 1853. 440; Chaudoir,

Monographie sur les Panagéides, Ann. Soc. Ent. Belg.

1878. 162.

fumatus Schaum Ann. Soc. Ent, Fr. 1853. 440; Chaud. Mon.

Het Andr Move LXXII ‘19298 311:

aératus Chaud. Bull. Mosc. 1861. II. 354.

nigrınus + Heller (not Bates) Deutsch. Ent. Zeitschr.

1916..276.

Fort de Kock (W), Tandjung Morawa (DS). (Tonkin,

Philippine Is., Hongkong, Japan, Dacca (Chaudoir)).

PHEROPSOPHUS Solier

Pheropsophus Solier Ann. Soc. Ent. Fr. 1833. 461 ; Chaudoir,

Monographie des Brachynides, Ann. Soc. Ent. Belg. 1876.

16.

(Stenaptinus Maindron).

javanus Dej. Spec. Gen. I. 1825. 305; Chaud. Mon. 42;

gii EL BRIE 1929. 3107; id Journ. E.M.S. Mus.

Denis and.4. 19317 438.

interruptus + Schm.-Goeb. (not Dej.) Faun. Col. Birm.

1846. 74.

fimbriatus Chaud. Mon. 42.

agnatus Chaud. Mon. 43; Andr. Journ. F.M.S. Mus. XVI.

Sand! 4.71931..438-

kuntzent Dupuis Ann. Soc. Ent. Belg. 1914. 29.

Padangsidimpuan, Sibolga, Sirambi (T), Ampugadang,

Ayermantjur, Fort de Kock, Indrapura, Kalung, Padang,

Solok (W), Deli, Medan, Serdang, Tandjung Morawa, Teb-

ingtinggi, Tuntungan (DS), Bindjai, Sukaranda, Tjinta

Radja (L), Indragiri (R), Bungamas, Mana (Bko), Pageralam,

Palembang (P). (South-East Asia, including Japan and

New Guinea).

nebulosus Chaud. Mon. 27.

Indo-China]

var. formosanus Dupuis Ann. Soc. Ent. Belg. 1912. 322.

marginalis + Schm.-Goeb. Faun Col. Birm. 1846. 74;

Chaud. Mon. 34.

bimaculatus + Lesne (not L.) Miss. Pav. Etudes div. II.

1904. 79. i

stabilis X Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9). XIII 1924. 470.

Langkat. Medan (DS), Bindjai (L), Limanmanis (As) (Burma,

Perak, Siam, Indo-China, China, Formosa, Japan).

occipitalis Macl. Ann. Jav. 1825. 28; Chaud. Mon 42; Andr.

eee) XXI 1929. 310% id? Journi?F.MIS’MusıXVii

and 4. 1931. 437.

366 H. E. ANDREWES,

ambiguus Dej. Spec. Gen. I. 1825. 304; Chaud. Mon. 37.

Juscicollis Dej Spec. Gen. 1.13825: 306; 1Chaud Mon: 7-

interruptus Dej Spec. Gen, I. 1825. 306; Chaud. Mon. 37.

quadripustulatus Chaud. Bull. Mosc. 1843. II. 706; id.

Mens

Baligé, Padangsidimpuan, Pearadja, Sibolga, Sirambi, Tap-

anuli, Toba Lake (T), Ayermantjur, Fort de Kock, Indra-

pura, Kalang, Lubukbangku, Payakumbu, Solok (W),

Medan, Tandjung Morawa, Tebingtinggi (DS), Langkat

(L), Gunungsahilan (Bka), Indragiri (R), Mana (Bko), Palem-

bang (P). (India, Ceylon, Burma, Andaman Is., Malay

region, Hongkong, Formosa).

PHYSODERA Eschscholtz

Physodera Eschscholtz. Zool. Atl. II. 1829. 8.

chalceres Andr. Stett. Ent. Zeit. 1930. 135.

Sukaranda (L). (Malay States, Borneo).

cupreomicans Oberth Notes Leyd. Mus. V. 1883. 218.

Medan, Sungai Rampah, Tandjung Morawa (DS), Mana

(Bko). (Laos, Java).

dejeani Eschsch. Zool. Atl. II. 1829. 8. t.8. f. 6.

Solok (W), Lianggagang, Medan, Sibolangit, Sungai Merah,

Tandjung Morawa (DS), Sukaranda, Tjinta Radja (L), Bosch-

reserve Bandar (SK), Mana (Bko), Palembang (P), Bukit

Gaba (LD). (India, Burma, Andaman Is, Malay States,

Java, Borneo, Balabac I, Philippine Is).

diglenus Andr. Zool. Med. XIII. 1930. 202.

Padang (W). (Selangor).

eschscholtzi Parry Trans. Ent. Soc. Lond. 1849. 179 t. 18.

f.2: Andr. Journ. E.M.S. Mus. MI and 42 1931.7438.

davidis Fairm. Ann. Soc. Ent. Belg. 1837. 92.

Baso, Padang (W), Tandjung Morawa (DS), Langkat, Suka-

randa (L), Mana (Bko), Palembang (P), Bukit Gaba, Wai-

Lima (LD). (India, Ceylon, Burma, Malay States, Indo-

China, China, Java, Borneo, Philippine Is.).

PLANETES Macleay

Planetes Macleay Ann. Jav. 1825. 28.

(Heteroglossa Nietner).

bimaculatus Macl. Ann. Jav. 1825 29. t.1. f 8.

Indrapura (W), Bedagei, Deli, Lianggagang, Medan, Tand-

jung Morawa (DS), Bindjai, Sukaranda, Tjinta Radja (L).

(Assam (Bates). Burma, Selangor, Siam, Indo-China, Java).

pendleburyi Andr. Ann Mag. Nat Hist. (10) IV. 1929. 364.

Baligé (T), Palembang (P). (Malay States).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 367

ruficollis Nietn. Journ. As. Soc. Beng. XXVI. 1857. 144; id.

Ann Mag Nat. Hist (2). XX. 1857. 282.

zmmaculatus Schaum Berl. Ent Zeitschr 1863. 81; Andr.

Ann. Mag. Nat. Hist (10). VII. 1931. 528.

Medan, Tandjung Morawa (DS), Sukaranda (L), Mana (Bko),

. Palembang (P). (India, Ceylon, Malacca, Siam, Indo-China).

secernendus Oberth. Notes Leyd. Mus. V. 1883. 217.

Tandjung Morawa (DS), Bindjai, Sukaranda (L), Mana (Bko),

Nirun, Palembang (P).

PLATYMETOPUS Dejean

Platymetopus Dejean Spec. Gen. IV. 1829. 68.

[flavilabris F. Suppl. Ent. Syst. 1798. 59

senilis Nietn. Journ. As. Soc. Beng. XXVI. 1857. 150; id.

Ann. Mag. Nat Hist. (2). XX. 1857. 372.

(India, Ceylon)]

var. punctulicollis Bates Ann. Soc. Ent. Fr. 1889. 269.

Singkil (A). Padangsidimpuan (T), Indrapura, Lubiksikaping,

Payakumbu (W), Lianggagang, Medan, Pagarmarbau, Tand-

jung Merah, Tandjung Morawa (DS), Bindjai, Sukaranda (L).

Mana (Bko), Palembang (P), Bukit Gaba, Sukadana (LD).

(Burma, Andaman Is., Malay States, Indo-China, Yunnan).

PLOCHIONUS Latreille et Dejean

Plochionus Latreille et Dejean Hist. Nat. et Ic. Col. Eur.

1824. 150; Chaudoir, Monographie des Callidides, Ann.

Soc. Ent Bels. XV.21872 168.

(Plocwonus Agassiz et auct.)

pallens F. Syst. Ent. 1775. 244; Chaud. Mon. 168.

Tandjungpura (L). (Cosmopolitan (sea-ports)).

POGONOGLOSSUS Chaudoir

Pog onoglossus Chaudoir Bull. Mosc. 1862. II. 304; Bouchard,

Emini Soc. Ent) Er.’ 1903. 178.

(Libresthis Schmidt-Goebel in litt. Carpaulum Sloane).

intermedius Bouch. Ann. Soc. Ent Fr. 1903. 179 and 180.

Nirun (P).

montanus Bouch. Ann. Soc. Ent. Fr. 1903. 179 and 180.

Pageralam (P).

sumatrensis Gestro Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 863;

Bouch. Ann, Soc. Ent. Fr. 1903. 178 and 179.

Sukaranda (L), Indragiri (R), Komering, Pageralam, Tand-

jungagung (P) (Borneo).

sylvaticus Bouch. Ann. Soc. Ent. Fr. 1903. 179 and 180.

Lahat, Nirun (P).

368 H. E. ANDREWES,

validicornis Chaud. Bull. Mosc. 1862. II. 304; Bouch. Ann.

Soc.) Ent. Fr. 1903: \i7o) and. 179.

“Sumatra” (Bouchard).

PSEUDOZAENA Castelnan

Pseudozaena Castelnau Etudes Ent. 1834. 55; Chaudoir,

Révision du groupe des Ozénides, Ann. Soc. Ent. Belg.

XI. 1868 45 (Picrus); Andrewes Ann. Mag Nat. Hist.

(9). IV, 1919 295; Banninger Deutsch. Ent. Zeitschr. 1027.

188 and 192.

(Hoplognathus || Chaudoir (not Macleay). Picrus X Chaudoir.

Acanthophthalmus Montrouzier)

orientalis Klug Jahrb. Ins. 1834. 81. t. 1. f. 8; Chaud. Rév.

45; Bann. Deutsch. Ent. Zeitschr. 1927. 185. f. 3 and

192 Andr. 00 vv. E/IEXXI 719292304.

megacephala Cast. Etudes Ent. 1834. 54. t. 2. f. 4.

obscura Chaud. Rev. 46.

Padangsidimpuan, Pladju, Tapanuli (T), Fort de Kock,

Indrapura (W), Deli, Medan, Tandjung Morawa (DS),

Sukaranda, Tjinta Radja (L), Bungamas. Mana (Bko), Palem-

bang (P). (Malacca, Java, Mentawei Is., Borneo, Kei Is.)

PSILUS Putzeys

Psilus Putzeys Compt. rend. Soc. Ent. Belg. 1877. 46;

Andrewes Faun. Brit. Ind. Col Carab. I. 1929. 344 and 386.

paradoxus Putz Ann Soc. Ent. Belg. XI. 1868. 21; Andr,

Faunasgo 7e se

acutipalpis Putz. Compt. rend. Soc. Ent. Belg. 1877. 46.

trapesicollis Bates Ann Soc, Ent Fr. 1889. 263.

lignicola Bouch. Ann. Soc. Ent. Fr. 1903. 169; Andr.

Ann. Mag: Nate klise (10) V1.21930, 363: |

Palembang (P). (Burma, Malay States, Siam, Indo-China,

Borneo).

RHYSOPUS Andrewes

Rhysopus Andrewes Ann Mag. Nat. Hist. (10) IV. 1929. 358.

klynstrai And. Ann Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 359.

Palembang (P). (Tonkin, Java).

RISOPHILUS Leach

Risophilus Leach in Brewster’s Edinb. Encycl. IX. (1).

TRENI, |

(Demetrias Dejean. Peliocypas Schmidt-Goebel. 7etragonica

Motchulsky).

fulgureus Andr. Ark. Zool. 21 A 29. 1930 II.

Pagaranpisang (T), Laurakit, Sibolangit (DS). (Malay States).

inornatus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 367.

Bandar Baru (DS).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 369

litteratus Andr. Ann. Mus. Civ. Gen. LIII. 1930. 443.

Sirambi (T), Bakit Gaba (LD).

signifer Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 35; Andr. T. v. E.

POX. 1929 314.

Fort de Kock, Gunung Singgalang (W), Boschreserve

Bandar (SK). (India, Burma, Cochin China, Java).

vittiger Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (ıc). IV. 1929. 366.

Bandar Baru, Laurakit (DS).

SCARITES Fabricius

Scarites Fabricius Syst. Ent. 1775. 249; Chaudoir, Mono-

graphie des Scaritides (II), Ann Soc Ent. Belg. 1880. 63;

Andrewes Faun. Brit. Ind Col. Carab I 1929. 210 and 225.

(Parallelomorphus, Pleurogenius, Scallophorites, Harpalites,

Distichus, Broscomorphus, Paramecomorphus all Motchulsky.

Taeniolobus Chaudoir. Prosebus Gistl.).

anomalus Andr Stett. Ent Zeit. 1930. 131.

Sukaranda (L), Gunungsahilan (Bka).

dicaelus Chaud. Mon. 52; Andr. Stett. Ent. Zeit. 1930. 132;

id. Journ. F.M.S. Mus. XVI 3 and 4. 1931. 433.

Sukaranda (L). (Singapore, Borneo).

semicircularis Macl. Ann. Jav. 1825. 24; Chaud. Mon. 127;

Andr. Fauna 229 and 249. |

subproductus Chaud. Mon. 00.

mancus + Bates (not Bon). Ann. Soc. Ent. Fr. 1889 261.

Djambi (Dj). (? Rangoon, Malay States, Siam, Indo-China,

Java

RA Chaud. Bull. Mosc. 1855. I. 90; id. Mon, 82;

Andr. Fauna 228. 237. f. 39 (12), and 240.

Tandjung Morawa (DS), Djambi (Dj), Bungamas (Bko),

Palembang (P). (India, Burma, Malay States, Siam, Indo-

China, Philippine Is.).

var. rugipennis Chaud Bull Mosc. 1855. I. 81.

Tandjung Morawa (DS). (India).

[sulcatus Oliv. Ent. 36 7.t.1.f.11; Chaud. Mon. 80; Andr.

Fauna 228, 237. f.39 (19), and 242.

geryon Hope Zool. Misc. 1831. 21.

chinensis Erichs. in Nov. Act. Leop. Carol. Nat. XVI.

Suppl. 1.1834. 220.

(India, Burma, Java, Indo-China, China, Macao, Korea,

Manchuria).]

var. sumatranus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV.

1929 354. re

Singkil (A), Sibolga (T), Supajang (W), Bedagei, Deli,

Medan, Tandjung Morawa (DS), Mana (Bko), Palembang

(P). (Java).

370 H. E. ANDREWES,

SELINA Motchulsky

Selina Motchulsky Etudes Ent VI. 1857. 110.

(Pselaphanax Walker. Steleodera Schaum. Sphinctodera

Fairmaire).

westermanni Motch. Etudes Ent. VI. 1857. 110. t. f. 6.

setosa Walk. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). II. 1859. 52.

ritsemae Oberth. Notes Leyd. Mus. v. 1883. 223.

natalensis Péring. Trans. S. Afr. Phil. Soc. VII. 1896.

LARIO SNO!

perrieri Fairm. Rev. d’Ent. 1901. 128.

Medan, Tandjong Morawa (DS), Tjinta Radja (L). (India,

Ceylon, Indo-China, Hongkong, Macao, East and South

Africa, Madagascar).

SERRIMARGO Chaudoir

Serrimargo Chaudoir, Mémoire sur les Thyréoptérides, Ann.

Soc. Ent. Belg. XII. 1869. 134.

grouvellei Bouch. Bull. Soc. Ent. Fr. 1901. 90.

Palembang (P).

guttiger Schaum Berl. Ent. Zeitschr. 1860. 189. t. 3. f. 5;

Chaud.Mém® 135% Andre iva E leds mo 29 022

Ayerbangis(W), Lianggagang, Tandjung Morawa, Tebing-

tinggi (DS), Sukaranda (L), Palembang (P), “Merang”

(Doherty). (Malay States, Borneo).

SFITAKANTHA Andrewes

Sfitakantha Andrewes Ann. Mag. Nat. Hist. (9). III 1919.

482.

impressa Schm.-Goeb. Faun. Col. Birm. 1846. 80.

Padangsidimpuan (T). (Assam, Burma, Malay States, Laos,

Java, Sumbawa). |

SIMOUS Chaudoir

Simous Chaudoir, Monographie des Oodides (I), Ann. Soc.

Ent Er 00882572)

aeneus Laf. Ann. Soc. Ent. Fr. 1851. 270 (note 4); Chaud.

Mon. 375. :

“Sumatra”. (Java).

borneensis Bates Proc. Zool. Soc. Lond. 1889. 384; Andr.

Journ. F.M.S. Mus. XVI. 3 and 4. 1931. 434.

Medan (DS). (Borneo).

SINURUS Chaudoir

Sinurus Chaudoir, Mémoire sur les Thyréoptérides, Ann.

Soc. Ent; Belo X117 128692129,

opacus Chaud. Mém. 130.

Sukaranda (L). (Burma, Andaman Is., Perak, Java, Borneo,

Philippine Is.).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 371

STENOLOPHUS Latreille

Stenolophus Latreille in Cuvier’s Règne Animal (Ed. II).

IV. 1829 (April). 391.

(Egadroma Motchulsky).

gonidius Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXVII. 1889. 104.

Indrapura (W), Medan (DS), Bindjai, Tjinta Radja (L),

Palembang (P). (Burma, Cambodia).

rectifrons Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 348.

Tebingtinggi (DS), Bindjai (L) (India, Ceylon, Burma,

Singapore, Siam, Indo-China, Borneo, China).

smaragdulus F. Suppl. Ent. Syst. 1798. 60; Andr. Trans.

Eints Soc. Lond. 1930. 5.

trechoides Hope Trans. Ent. Soc. Lond. IV, 1845. 15.

stolidus Walk. Ann. Mag. Nat. Hist (3). II. 1858. 204.

apicalis Motch. Bull. Mosc. 1864. II. 205

nitens Motch. Bull. Mosc. 1864. II. 205.

transmutans Bates Ann. Mag. Nat. Hist. (5). XVII 1886. 80.

cyanellus Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXVII 1880. 103.

chalceus + Lesne (not Bates) Miss. Pav. Etudes div, II.

1904. 76.

Throughout the Island. (South-East Asia).

var. quinquepustulatus Wied. Zool. Mag. II 1. 1823. 58;

Andr. T. v. E. LXXII. 1929. 309

rectifrons + Bouch. (not Bates) Ann. Soc. Ent. Fr. 1903.

We Andre: Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI 1930. 364.

Throughout the Island (South-East Asia).

var. robustus Sloane Deutsch. Ent. Zeitschi. 1907. 469;

Andr. T. v. E. LXXII. 1929. 309 (as dingo Cast.).

Fort de Kock, Pedang, Solok (W), Bekassa, Medan (DS),

Bindjai (L), Benkulen (Bko), Kepahiang, Palembang (P).

(Langkawi I, Java, Mentawei Is., New-Guinea)

volucer Andr. Ark. Zool. 21 A. 29. 1930. 5.

Medan (DS), Tjinta Radja (L).

STENOTELUS Bouchard

Stenotelus Bouchard Ann. Soc. Ent. Fr. 1903. 174.

opacus Bouch. Ann. Soc. Ent. Fr. 1903. 175; Andr. Ann.

Mas. Nat, Hist (ro) "VI. ‘1930. 1365:

Lubuksulasih (W), Palembang (P) (Perak, Java, Borneo).

STILBOMA Andrewes

Stilboma Andrewes Ann. Mag. Nat. Hist. (10). XI. 1933. 409.

smaragdus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). XI. 1933. 409.

Siantar, Simpang Raja (SK, only one locality). (Java).

viridis Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). XI. 1933. 410.

“Sumatra”.

"372 H. E. ANDREWES,

STYPHLOMERUS Chaudoir

Styphlomerus Chaudoir, Monographie des Brachynides, Ann.

Soc Ent. Belo 1876. 872

(Styphromerus Chaudoir.)

timoriensis Jord. Nov. Zool. I. 1894. 105.

Baligé (1). (Timor, Andonare L.).

TACHYS Stephens

Tachys 'Stephens Ill. Brit, Entra n dA

drewes, Revision of the oriental species of the genus

Tachys, Ann. Mus. Cive Gen. 121219203272 502

(Zachy.a Kirby. Elaphropus Motchulsky. Pericompsus Le-

conte. Zachylopha, Tachyura, Tachymenis (= Tachyta),

Polyderis all Motchulsky. Barytachys Chaudoir. Porotachys

Netolitzky).

blötei Andr Zool Med. XIII. 1930. 193.

Mana (Bko).

bouchardi Andr. Zool. Med. XIV. 1931. 64

subfasciatus + Bouch. (not Putz.) Ann. Soc. Ent. Fr. 1903.

170; Andre Ann Mas Nat Mist (10). Mik 19307304

Pakanbaru (Bka), Palembang (P).

brunniceps Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). VI. 1930. 658.

Negri Baru (As).

ceylanicus Nietn. Ann. Mag Nat. Hist. (3). II. 1858. 423;

Andr. Rev. 404 and) 436: id. vs B EXXIE 19293307

flaviculns Motch. Etudes Ent. VII. 1859 39.

anceps Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 742

infans Bates Ann. Mag. Nat. Hist. (5) XVII 1886. 154.

Baligé (T), Fort de Kock, Padang (W), Mana (Bko). (India,

Ceylon, Burma, Malay States, Annam, Java, Celebes, Phil-

ippine Is., Hongkong).

coracinus Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 739; Andr.

Reva 48s land OAI ESTO ZOM OE

remotiporis Bates Ann. Mus. Civ Gen. XXXII. 1892. 290.

Kutatjanè (A), Sirambi (T), Gunung Singgalang (W), Bandar

Baru, Medan, Tebingtinggi (DS), Gunung Sinabong (SK).

dentatus Andr. Rev, 341 and 343. t. 3. f. 1.

Medan (DS), Negri Baru (As). (Singapore, Siam, Indo-

China, Java, Princes I).

eurynotus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 357.

acaroides + Bouch. (not Motch.) Ann. Soc. Ent. Fr. 1903.

170; Andr Ann. Mag. Nat. Hist. (ro) VI. 1930. 364.

Medan (DS), Mana (Bko), Palembang (P).

euryodes Bates Ann. Mus Civ. Gen. XXXII. 1892. 289; Andr.

Rev.934'3 and 30081242272

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 373

Medan (DS). (India, Ceylon, Burma, Malay States, Siam,

Java, Borneo, Celebes)

fasciatus Motch. Bull. Mosc. 1851. II. 506; Andr. T. v. E.

LXXII 1929. 306.

triangularis Nietn. Ann. Mag. Nat. Hist (3). II. 1858. 422;

Each. Rev. 340 and 350. tigte-oj and mas 4. Tg,

22, 30, 34, 35 and 38

atriceps WV. Macl. Trans. Ent. Soc. N S. Wales II. 1871. 113.

trechiformis Jord. Nov. Zool. I. 1894. 111.

migrator Péring. Trans. S. Afr. Phil. Soc. VII. 1896. 593

and 595.

Fort de Kock, Gunung Singgalang, Indrapura, Padang (W),

Medan (DS), Bindjai (L) (South-East Asia, including Japan,

Australia, New Caledonia, Arabia, Egypt, South Africa).

florus Andr. Rev 402 and 426; id T.v.E. LXXII 1929. 307.

Fort de Kock, Padang (W) (Malay States. Java).

fumigatus Motch. Bull. Mosc. 1851 II, 509; Andr. Rev. 466.

En ande 6.74). f.03350id Evie, EOL 9 L95 07%

emarginatus Nietn. Ann. Mag Nat Hist (3). II. 1858. 425.

geminatus Schaum. Berl. Ent, Zeitschr. 1860. 200; Andr.

Rev. 466.

putseyst Dupuis Ann Soc. Ent Belg. 1913. 426.

Baligé (T), Fort de Kock, Gunung Singgalang, Padang (W),

Tjinta Radja (L), Negri Baru (As), Palembang (P) (South-

East Asia).

[haliploides Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 289;

Andrew: 7 Brandt 4784 t., 3° ff... 11 and), 18.

(India, Burma, Cambodia, Java, Celebes, New Guinea,

Philippine Is )].

var. nigrinus Andr. Rev. 472 and 479; id. Trans. Ent. Soc.

Eond.71930. 3

Gunung Sibajak (DS). (India).

impressipennis Motch. Etudes Ent. VIII. 1959. 39; Andr. Rev.

Sa and 346. t..3..1. > and 13.

dohertyi Jord. Nov. Zool. I 1894. IIT.

sinuaticollis Sloane Proc Linn. Soc. N. S. Wales 1903 579.

Bireuén (A), Tjinta Radja (L) (South-East Asia, excluding

Japan, Australia).

impressus Motch. Bull. Mosc. 1851. II. 508; Andr. Rev. 342

and 353.

Indrapura (W). (India, Burma).

incilis Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (10). IV. 1929. 356.

Medan (DS).

klugi Nietn. Ann. Mag. Nat. Hist. (3) II. 1858. 423; Andr.

REV £03375 1395511491, and? 414. ts <3.) fe @pcid. Tyjiva E.

LXXII. 1929. 306. ;

374 H. E. ANDREWES,

sulculatus Putz, Ann. Soc. Ent. Fr. VII. 1875. 743.

euglyptus Bates Trans. Ent. Soc. Lond. 1883. 268.

feanus Bates Compt. rend Soc Ent Belg. 1891. 326.

Fort de Kock, Indrapura (W), Medan (DS), Tjinta Radja

(L), Perdagangan (SK), Mana (Bko), Palembang (P). (South-

Fast Asia, including Japan).

var. sulcatopunctatus Putz. Ann. Mus. Civ. Gen. VII. 1875.

742 Andre. EVA

Tambang Salida (W), Tjinta Radja (L), Palembang (P).

(Java, Celebes, Sumbawa, Andonare I, Philippine Is.).

latus, Beyron Ann. Soc Ent. Kr. 118582364. tosses:

sulcatus || Motch. (not Putz.) Bull. Mosc. 1851. II. 509.

jureceke Reitt. Ent. Blatt. 1908. 50.

aratus X Andr. Rev. 400 and 408.

Medan (DS), Negri Baru (As), Boschreserve Bandar (SK).

(India, Ceylon, Burma, Tonkin, Kurdistan).

lissonotus Andr. Rev. 342 and 356.

Medan (DS). (Java)

mus Andr. Rev. 375 and 380. t. 3. f. 15.

Negri Baru (As) (Java).

nephelodes Andr. Ark. Zool. 21 A. 29. 1930. 2.

Medan (DS), Tjinta Radja (L).

ovatus Motch. Bull. Mose 1851. Il. 509; Andr. Rev. 463.

t 0 ta OA liuaud fra 1217930912.

albicornis Schaum Berl Ent. Zeitschr. 1860. 199.

mirabilis Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 294.

mirandus Dupuis Ann. Soc. Ent. Belg. 1913. 170.

Padangsidimpuan (T), Indrapura (W), Lianggagang, Medan

(DS), Bindjai, Tjinta Radja (L), Negri Baru, Tandjungbalai

(As), Mana (Bko) (Assam, Ceylon, Burma, Malay States,

Celebes, Philippine Is., Formosa, China)

poecilopterus Bates Trans. Ent. Soc. Lond. 1873. 331; Andr.

Rev.’ 405 and “do. 4.3. 12 163d. ie vo MERE Er020:

3078

deliciolus Bates Ann. Soc. Ent Fr. 1889. 274.

Padang (W), Medan (DS), Tjinta Radja (L), Mana (Bko).

(North India, Burma, Malay States, Siam, Indo-China,

Celebes, China).

politus Motch. Bull. Mosc. 1851. II. 509; Andr. Rev. 406

and 448. t. 3. MS and 4011123, 20 22 30,374 andMor:

id. Ul ME EXXITZ79203807. |

ebeninus Nietn. Ann. Mag Nat. Hist. (3). II. 1858. 424.

bioculatus Putz Ann Mus. Civ. Gen. VII. 1875. 743.

Indrapura, Padang (W), Lianggagang, Medan, Perbaungan,

Silinda (DS), Sukaranda, Tjinta Radja (L), Mana (Bko),

Palembang (P). (South East Asia, excluding Japan).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 375

pulcher Andr. Rev. 403 and 428.

Mana (Bko). (Philippine Is)

var. celebensis Andr Rev 403 and 429.

Mana (Bko), Palembang (P) (Celebes).

saundersi Andr. Rev. 472 and 482; id. T. v. E. LXXII.

1929. 307.

Gunung Singgalanfi (W). (Sikkim (var.) Malay States, Java).

sericeus Motch. Bull, Mosc. 1851. Il. 507; Andr. Rev. 343

and 362.

_ Dhotinus Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 288.

Mana (Bko). (Burma, Selangor, Borneo).

serratus Andr. Rev. 341 and 344.

Mana (Bko). (Celebes, Philippine Is.).

truncatus Nietn. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). II. 1858. 421;

mnergWisevi 374 ande abt. ‚art. 20,128 and 137 id.

a E XXI .01929.. 306.

tenellus Motch. Etudes Ent XI. 1862. 35; Andr Rev. 498.

Fort de Kock (W), Bandar Negri (DS). (India, Ceylon,

Burma, Singapore, Indo-China, Java, Borneo, Philippine Is.).

umbrosus Motch. Bull. Mosc. 1851. Il. 507; Andr. Rev. 485

Mideast. sa fot2tanditnd! firzuand 250id, Ts vi E.

LXXIl. 1929. 307; id. Treubia VII. Suppl. 1930. 331.

parallelus || Motch. (not Motch. 1850) Bull. Mosc. 1851.

122507:

extremus Walk. Ann. Mag. Nat. Hist. (3). IL. 1858. 204.

nietnert Schaum Berl. Ent Zeitschr. 1863. 88.

Kutatjane (A), Indrapura, Padang, Plain of Agam, Tandjung-

gadang (W), Bandar Baru, Lianggagang, Medan, Sibolangit

(DS), Simpang Toba (As), Boschreserve Bandar (SK),

Bengkalis (Bka) (South-East Asia, excluding Japan, and

Central and Southern India).

TETRAGONODERUS Dejean

Tetragonoderus Dejean Spec Gen IV. 1829. 485; Chaudoir,

Etude monographique des Masoréides, des Tetragonodé-

rides, et du genre Nematotarsus, Bull Mosc. 1876. IL. 33.

insularis Andr Zool. Med. XIV. 1931. 76.

Mana (Bko), Nirun (P).

THLIBOPS Putzeys

Thlibops Putzeys, Revision Generale des Clivinides, Ann.

Soc. Ent. Belg. X. 1867. 9; Andrewes Faun. Brit. Ind. Col.

Carnaby I 1929. 3280 and 334.

dohrni Chaud. Rev. Mag. Zool 1863. 117; Putz. Rev. 10.

“Sumatra”. (Java).

376 H. E. ANDREWES,

TRICHISIA Motchulsky

Trichisia Motchulsky Bull. Mosc. 1864. II. 331; Chaudoir,

Monographie sur les Panagéides, Ann. Soc. Ent. Belg.

1878. 164.

nesites Andr. Zool. Med. XIV. 1931. 65.

Medan, Tandjung Morawa (DS), Mana (Bko). (Java).

TRICHOTICHNUS Morawitz

Trichotichnus Morawitz, Beitr. Kaf. Ins. Yesso, Mém. Acad.

Imp. Sei. St.) Retersbt(/7)\ Vile Nomis 63.963"

Asmerinx Tchitcherin).

javanus Andr. Ann. Mag. Nat. Hist. (9) XVIII. 1926. 278;

id. Treubia VII Suppl. 1930. 332.

Bukit Gaba (LD) (Java, Krakatau).

laticeps Andr. Ark. Zool. 21 A. 29. 1930. 4.

Fort de Kock (W), Medan (DS), Lebongtandai (Bko).

sumatrensis Andr. Ann. Mag. Nat Hist (9). XVIII. 1926. 279;

id: Tav: ET EXIT 1929. 308); “diJourms MES Mus XV

3 and 4. 1931. 434.

Baligé, Dolok Surungan, Pagaranpisang (T), Fort de Kock,

Gunung Singgalang (W), Silinda, Tandjurg Morawa (DS),

Berastagi (SK), Mana (Bko).

TRIGONOTOMA Dejean

Trigonotoma Dejean Spec. Gen. HI. 1828. 182; Chaudoir,

Révision des Trigonotomides, Ann. Soc. Ent. Belg. XI.

1868. 151; Tchitcherin, Révision des Trigonotomini de

PArchipel Malais, Hor. Soc. Ent. Ross. XXXIV. 1900.

180— 198.

concinna Cast. Etudes Ent. 1834. 77; Chaud. Rév. 159;

Tchitch. Rév. 183.

Benkulen (Bko), Palembang (P), Bukit Gaba (LD).

lucida Andr. Zool. Med. XIII. 1930. 195.

Toba Lake (T), Medan, Tandjung Morawa, Tebingtinggi

DS)

ae Tchitch. „Hor: Soc. /Ent.) Rossi XXXII 13982135;

Id REV. 184

Bedagei (DS). (Nias I).

TRILOPHUS Andrewes

Trilophus Andrewes Ann. Mag. Nat. Hist. (9) XX. 1927.

263: id Faun. Brit. Ind. Col. Carab. I. 1929. 344 and 381.

(Oxydrepanus + Bates (not Putzeys)).

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA. 377

interpunctatus Putz. Ann. Soc. Ent. Belg. X. 1867.97; Andr.

Bauna 383. f. 57.

birmantcus Bates Ann. Mus. Civ. Gen. XXXII. 1892. 283.

debilis + Bouch. (not Schm.-Goeb) Ann. Soc. Ent. Fr.

1903. 170; Andr. Ann. Mag. Nat Hist. (10). VI. 1930. 363.

Palembang (P). (India, Burma, Annam).

var. impunctatus Putz. Ann. Soc. Ent. Belg. XI. 1868. 10;

Andr. Fauna 383 and 385

Medan (DS), Tjinta Radja (L). N: Ceylon, Burma,

Sıam, Tonkin).

INDEX OF SYNONYMOUS AND SUBORDINATE

GENERIC NAMES

Page Page

Acanthogenius (Macrocheilus) . 3,4 | Distichus (Scarites) : . . . . 369

Acanthoththalmus (Pseudozaena) 368 | Distrigodes (Abacetus) ONZE

Acrogenioden (Chydaeus) . 336 | Distrigus (Abacetus) . 5 325

Agonothorax (Anchomenus) 328 | Drimostoma (Celostomus) . 330

Agonum (Anchomenus) . 328 | Dyscolis (Colpodes) . 339

Agreuter (Oxvcentrus) 361

Amblychus (Badister) . 329 | Eccoptogenius (Diplocheila) 345

Amblygenius (Chlaenius) 333 | Echimuthus (Lebia) . 352

Anthracus (Acupalpus) 326 | Egadroma (Stenolophus) 371

Aploa (Brachinus) . 32 Elaphropus (Tachys) . 372

Apsectra (Orthogonius) . 359 | Elliotia (Pentagonica) . . . 361

Arame (Odacantha) 357 | Epicosmus ei ear tan 342

Arsenoxenus (Dicelindus) . 243 | Epomis (Chlaenius) 5 333

Artizoum ( Amblystomus) 327 | Eudema Rn ne 342

Asmerinx (Trichotichnus) 376 | Eulebia (Lebia) È 352

Astigis ( Abacetus) . 32 Eupalamus (Clivina) . Bey,

Extromus (Perigona) 363

Barymorphus (Chlaenius) 333

Barytachys (Tachys) . - . 372 | Feanus (Lorostema) 353

Belonognatha (Coptodera) . 341

Blechrus (Microlestes) ‘55 | Haflopisthius Contorno) 359

Blemus (Perileptus) 364 | Hartalites (Scarites) . . 369

Broscomorphus (Scarites) 369 | Helluo (Macrorheil's). 354

Heteroglossa (Planetes) . 366

Callida (Calleida) 330 | Histalis (Amblvstomus) 327

Callistoides (Chlaenius) . 333 | Hololius (Hololeius) . 5 351

Camaragnathus (Hiletus) 30 | Homalolachnus (Chlaenius) 333

Carpaulum (Pogonoglossus) 367 | Homalotrichus (Chlaenius) . . 333

Caricus (Abacetus) 325 Hoplognathus (Pseudozaena) . 268

Casnoidea (Ophionea) 359 | Hypolithus (Hyparpalus) 351

Casnonia (Odacantha) 357

Celistus (Lesticus) . 353 | Indalma (Chlaenius) . 333

Chlaenioctenus (Chlaenius) 233

Chlaenites (Chlaenius) 333 | Lebida (Lebia) 5 352

Coeloprosopus (Pericalus) 362 | Lepithrix (Anoplogenius) 328

Coelostomus (Cælostomus) 330 | Leptodactyla (Miscelus) . 355

Colliuris (Odacantha) 357 | Libresthis (Pogonoglossus) 367

Crossoglossa (Parena) 361 | Limnastes (Lymnastis) 354

Cyrtopterus (Mochtherus) . 356 | Limnastis (Lymnastis) 354

Limnastus (Lymnastis) . . 354

Dacca (Clivina) . 337 | Lissauchenius (Chlaenius) . 333

Demetrios (Risophilus) . 368 | Loxocrepis (Colfodes) 339

Dendrocellus (Desera) E 342 | Loxoncus (Anoplogenius) 328

Diathoropsophus (Chlaenius) à 343

Dicoelindus (Dicelindus) 5 361 | Macrochilus (Macrocheilus) 354

Didetus (Pentagonica) . 333 | Manicellus (Acupalpus) . 326

Diplochila (Diplocheila) . 345 | Maraga (Orthogonius) 359

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA.

Megaristerus (Amblystomus) .

Megrammus (Anoflogenius) .

Melanodes (Dicelindus) .

Menera (Dicranoncus)

Monacanthonyx (Dicranoncus)

Morio (Morion) ANS Ke

Nanochlaenius (Aepsera)

Nematopeza (Lebia) .

Nestra (Perigona) .

Ochthephilus (Perileptus)

Ocybatus (Chlaenius) .

Ocydromus (Chlaenius) .

Omalotrichus (Chlaenius)

Othionea (Odacantha)

Oxydrepanus. (Trilophus)

Pachauchenius (Gnathaphanus)

Parallelomorphus (Scarites)

Paramecomorphus (Scarites) .

Parathaea (Anchista)

Peliocytas (kisophilus) .

Pentoflogenius (Perigona) .

Pericallus (Pericalus)

Pericompsus (Tachys)

Phloeodromius (Parena)

Picrus (Pseudozaena) .

Pirantillus (Dirotus) .

Platynus (Anchomenus)

Pleurogenius (Scarites) .

Plocionus (Plochionus) .

Poeciloistus (Chlaenius) .

Polyderis (Tachys) .

Porotachys (Tachys) .

Pristomachaerus (Callistomimus)

Promecoptera ( Anchomenus) .

Prosebus (Scarites)

Pselaphanax (Selina) .

Pyrrhotachys (Perileptus)

Rembus (Diplocheila) .

Page

327

328

343

344

356

326

352

363

Rhembus (Diplocheila)

Rhombodera (Pentagonica)

Sagraemerus (Hypharpax) .

Scallophorites (Scarites)

Scolytus (Cyclosomus)

Siltopia (Perigona)

Spathanus (Perigona) .

Sphinctodera (Selina)

Steleodera (Selina) .

Stenaptinus (Pheropsophus)

Stomonaxus (Cælostomus).

Symphyus (Dijlocheila) .

Tachylopha (Tachys) .

Tachymenis (Tachys) .

Tachynotus (Perigona) .

Tachyta (Tachys) .

Tachyura (Tachys)

Taeniolobus (Scarites)

Taromorpha (Celaenephes) .

Tetragonica (Risothilus)

Trechicus (Perigona) .

Trichothorax (Pentagonica)

Trigonodactyla (Hexagonia)

Trigonomima (Lesticus) .

Trimorphus (Badister)

Triplogenius (Lesticus) .

Uvea (Anomotarus)

Vulcanophilus (Colpodes)

W akefieldia (Pentagonica) 3

Xenothorax (Pentagonica) .

Zuphiolum (Lymnastis) .

INDEX OF VARIETIES AND SYNONYMOUS

SPECIFIC NAMES.

acaroides (Tachys) .

‚acutipalpis (Psilus)

advena (Clivina)

aeneus (Catascopus)

aeratus (Peronomerus)

aerea (Dioryche)

aeruginosus (Chlaenius) .

agnatus (Pheropsophus)

albicornis (Tachys)

alternatus (Celaenephes) .

amabilis (Dicranoncus) .

| ambiguus ‘(Pheropsophus)

Saronychium (Endynomena) .

Styphromerus (Styphlomerus) fj

Thenarotidius (Amblystomus) .

379

Page

345

301

352

347

309

542

363

303

370

365

330

372

345

372

363

Page

365

374

333

344

366

380 H. E. ANDREWES,

Page

amoena (Dioryche) . . . . . 344

amoenus (Catascofus) . . . . 331

amoenus (Coljodes) . . . » . 339

uncehs (LOCRI) VT N83 72

anguiatus (Catascopus) . : . . 332

angulatus (Mochtnerus) . . +. + 356

angustus Oxycentrus) . . 0.0 361

annamita (Ferigond) . . + ... 304

opicalis- (Miscelus) Wan Vin Ss

apicalis (Stenolophws). | Sb aga

aats (Lachys)) 2 Mere SA

asper. (Chiens) Vr vy EG

aspericollis (Cilaenius) 334

atratus (Actenoncus) . . . . . 1320

Dirices (Persona) V's DFE GS

OIO CRON) I a

australica (Perigona) . . . . . 363

australis (Atphnidius). . . + . 326

basalis (v., Anaulacus) . . . . 327

basalis (v., Catascopus) . . . . 332

beccarii (v., Perigona) . . . . 363

bicincta (Coptodera) i) OMS AI

biguttalus (Chlaenius) . . . . 335

bihamatus (Chlaenius) . . . - 335

bimaculata (Odacantha) . . . . 357

bunaculatus (Pheropsophus) . . 365

binotatus (Chlaenius) . . . . . 334

bioculatus (Tachys) . . . . . 374

birmanica (Galerita) . . . . . 348

birmanicus (Trilothus) . . + . 377

blattoides (Mormolyce) . . . . 357

brunnescens (Clivia) . °°. 338

brunnilabris (Orthogonius) . . . 359

celebensis (Miscelus) . . . . . 355

celebensis (v., Tachys) . . . . 375

cereus (Dischissus). . . . . . 345

ceylanicus (Hololeius) . . is OOM

ceylonicus (Miscelus) . . . . . 355

chalceus (Stenolophus) . . . . 371

chaudoiri (Coptodera) . . . . 34!

chaudoiri (Diceromerus) . . . 343

chinensis (Scarites) . . . . . 369

cinctus (Chlaenius) . . . 334. 336

clivinoides (Clivina) pt ooo. 337

convexicollis (Clivina) . . . . 338

convexicollis (Miscelus) . . . 355

cordicollis (Clivina) . . . . . 338

cordicollis (Morion) . . . . . 356

corpulentus (Brachidius) . . . . 329

costulatus (Catascofus) ..., 4332

cucujoides (Morion) . . . . . 357

culminatus (Chlaenius) . . . . 336 |

eufricollis (Chlaenius) "MN 0331

cyanellus (Stenolophus) . . . . 371

cyanipennis (Colpodes)

cyanocethala (Othionea)

davidis (Physodera)

debilis (1rilothus)

deliciolus (1 achys)

dichroa (Pentagonica)

dingo (Stenolopnus)

discalis (Perigona) .

discipennis (Herigona)

discophora (Anchista)

distellens (Gnathaphanus)

donertyi (1achys) .

dohrni (Coltodes)

ducalis (Chlaenius) .

duplicatus (Orthogonius)

duvauceli (Chlaenius)

ebininus (Tachys) .

elegans (Catascopus) .

elegantula (Cottodera)

elevatus (Catascofus)

emarginatus (Tachys)

euglyttus (Tachys)

excisus (Catascopus) .

extremus (Tachys) .

facialis (Catascopus) .

fasciola (Dolichoctis) .

feae (Aepsera)

feanus (lachys) .

femoratus (Orthogonius)

fimbriatus (henge seeks),

fimicola (Perigona)

flavicauda (Odacantha)

tlaviculus (Tachys)

flavipes (Desera)

flavofemoratus (Chlaenius) .

formosanus (V., Pheropsothus)

försteri (Celaenephes) ;

foveicollis (Clivina)

fulvaster (Clivina) .

fuscicollis (Pherofsophus) .

fuscus (Apotomus)

geminatus (Tachys)

geryon (Scarites)

gnathaphanoides (Gnathaphanus) é

goebeli (Catascopus) x

guttatus (v., Chlaenius) .

hageni (Brachinus)

hardwicki (Catascopus) .

huebneri (Endynomena)

humeralis (Clivina)

immaculatus (Planetes) .

A CATALOGUE OF THE CARABIDAE OF SUMATRA.

Page

impressa (Diplocheila) . . ... 345

impunctatus (v., Trilophus). . . 377

inconspicua (Endynomena) . . . 348

indica (Clivina) . . . . . . 358

AUS ICH YS) SAN TE 372

intermedium (Morion) . . . . 356

interrupta (Coptodera) . . . . 341

interruptus (Pheropsophus) 365 366

jansoniana (Perigona) . . . . 363

japonica (Perigona) . . . . . 363

hamer (CUM), dad van vj veert 010 337

javanus (Chlaenius) . . . . . 334

javanus (Gnathaphanus) . . . . 349

javanus (Hyparpalus) . . . . 35!

javanus (Hnpharpas): eN 0130352

maneceki.(Tachys)eess 3 0M 378

kuntzeni (Pheropsophus) . . . 365

laeviceps a) santpliin$49

lata (Clivina) . . SRM Een ey:

lateralis (Hyphorpaxz) |. +. - - 357

lautula (Dioryche) . . . . . . 344

lignicola (Psilus). .. . . «>» 368

limbatus (Chlaenius) . . . . . 334

lanearıs (Gelaenethes) : . .-. . 333

Miaran(Odacantha)l oh he) 358

longicornis (Dischissus) . . . 346

luzonica (Perigona) . . . . . 364

macleayi (Chlaenius) . . . . . 335

macleayi (Dolichoctis) . . . . 347

maculifer (Chlaenius) . . . . - 335

maculites (Abacetus) . . . 325

malabariensis ( Orthogonius) . 211200

malayicus (Lachnothorax) . . . 3:2

mancus (Scarites) . . MU: 60

marginalis (Pheropsophus) . ar 305

marginata (Pentagonica) . . . 361

marginicollis (Clivina) . . . . 338

megacefhala Cai suo Sea

melanaria (Clivina) . . REI,

melanarius (Gnathaphanus) . Br 1349

melanarius (Orthogonius) . . . 360

micans (Chlaenius) . . = . . « 335

mignon Wekachys)s Li vens: 373

MATGOUIS SACL YS) ice. 0 - + 374

moesta (Diflochella) ns ...1345°

mordax (Clivina) . . Se eae OSS:

morioformis (Miscelus) . è Ae PA

nana (Perigona) Bins CREDE UE 4364

natalensis (Selina)... ate. 1111370

niasanus (v., Chlaenius) . . . . 333

nicanus (Chlaenius) . . . . . 334

nietneri (Tachys)

nigricoxis (Chlaenius) .

nigrinus (Peronomerus) .

nigrinus (v., Tachys) .

nigripennis (Pentagonica)

nigripes (Lorostema) .

nitens (Stenolothus) .

nitidulus (Catascopus)

obesicollis (Clivina)

obscura (Pseudozaena)

occipitalis (Clivina)

opaca (Diflocheiîla)

ornatella (Dolichoctis)

ornatus (Hololeius)

oxygonus (Catascopus)

pallidula (v., Dhanya) .

paradoxus (Miscelus) .

parallelus (Tachys)

paroeca (Endxnomena)

parryi (Clivina)

pauper (Catascopus)

perriert (Selina)

photinus (Tachys) .

picipes (Clivina)

placida (Clivina)

flanatus (Miscelus)

polita (Diplocheila)

poultoni (v., Catascopus)

punctatus (Chlaenins) .

puncticeps (Chlaenius)

puncticollis (v., Platymetopus) \ 367

punctulatus (Hololeius) .

pusilla (Perigova) .

putzeysi (Tachys)

quadricollis (Orthogonius) .

quedrinotatus (Mochtherus)

quadrifustulatus (Pherofsophus) . 366

quodrisignatus (Pericalus) .

queenslandicus (Chlaenius) .

quinque pustulatus (v., Stenolophus) 375

rechingeri (Celaenethes) .

recta (Clivina)

rectifrons (Stenolophus) .

remotiforis (Tachvs) .

renitens (Ano plogenius) :

retractus (Mochtherus)

ritsemae (Selina)

robustus (V., Stenolorhus) .

rotundata (Dolichortis) .

rubricata (v., Calleida)

rubriceps (v., Odacantha)

ruficeps (Dirranoncus)

ruficeps (Galerita)

ruficollis (Macrocheilus)

382

ruficollis (Perigona) .

rufipes (Cælostomus)

rufipes (Clivina)

rufiventris (Miscélus)

rugicollis (Chlaenius) .

rugipennis (v., Scarites) .

rugosifrons (Clivina) .

schaumi (Orthogonius)

schmidti (Colpodes)

schönherri (Chlaenius)

scuticeps (Clivina)

senilis (Platymetopus)

sericeus (Æfhnidius) .

setiger (Lymnastis)

setosa (Selina)

signifera (Anchista)

simplex (Aiphnidius) .

sinuaticollis (Tachys) . .

stlendens (Colpodes) ...

stlendidus (Catascopus) .

spinipennis (v., Lorostema)

stabilis (Pheropsothus)

stigmatica (Clivina) :

stolidus (Stenolophus)

siriaticollis (Cælostomus)

stygicus (Miscelus) . È

subaeneus (Gnathaphanus) ;

subapicalis (Odacantha) .

subconvexum (Morion) .

subcostatus (Gnathaphanus)

subfasciatus (Tachys) |

submarginatum (Morion) :

subproductus (Scarites) .

suffusa (Perigona) .

sulcato punctatus (v., Tachys) .

H. E. ANDREWES,

Page

364

339

358

355

336

309

338

360

sulcatus (Tachys) .

sulculatus (Tachys) .

sumatranus (Dischissus) .

sumatranus (v., Scarites)

sumbawanus (Afotomus)

tachyoides (Perigona)

tenellus (Tachys)

tetracolon (Coptodera)

tetrasemus (Mochtherus)

tetrastilotus (Mochtherus)

tetrastigma (Dolichoctis)

transmutans (Stenolophus) .

transparipes (Pentagonica) .

transversus (Microcosmus) .

trapezicollis: (Psilus) .

trechiformis (Tachys)

trechoides (Stenolothus)

triangularis (Tachys) .

tricolor (Hyphartax) . .

trimaculatus (Macrocheilus)

trogositoides (Morion)

umbripennis (Perigona) .

unicolor (v., Miscelus)

upolensis (Gnathaphanus) .

vis (Oodes) en x

violaceus (v., Pericalus) .

viridipennis (Allocota)

vulneratus (Miscelus) .

walkeri (Morion) .

ranthopleurus (v.,

xanthotelus ( Apotomus) .

Chlaenius) .

Page

574

374

346

569

328

363

375

341

356.

356

347

371

362

354

368

373.

371

373

332

354

356

363

355°

349

358

362

327

355

357

334

328

Fauna Sumatrensis.

(Bijdrage No. 71).

STAPHYLINIDAE (Col.)

| DY, u

_ MALCOLM CAMERON, M.B., R.N., F R.E.S.

London. |

(Continued from Tijdschr. v. Entom., LXXIII, 1930, p. 348.

STAPHYLININAE.

- XANTHOLININI.

Metolinus CAM.

leucocnemzs Kr. Arch. Naturg. XXV, 1859, I,

“p. 107 (Oligolinus). Fort de Kock.

Sjöstedti Bernh. Ark. Zool. XIX, A, 1927, p. 15

(Oligolinus). Brastagi.

Metolinus ma-ginalis sp. n.

Of the same size and build as Zeucocnemis, and only

differing in the following respects; the last joint of the

antennae is much longer, as long as the three preceding

together, the eyes larger, the punctures of the head and of

the dorsal thoracic series are a little larger and the sides

of the thorax have more numerous punctures, the elytra

have the posterior margin rather narrowly but sharply yellow

and the rows of punctures a little more distinct.

Length 5.75 mm. |

Tandjunggadang, Sumatra’s Westkust, alt. 1000 m.

Leptacinus ER.

filum Kr. Arch. Naturg. XXV, 1850,i, p.111. Fort de Kock..

cribricollis Fauv. Mitt. Mus. Hamb. XXII, . |

1905, p. 33. i + 3

384 MALCOLM CAMERON,

L:ptacinus jacobsoni sp. n.

Shining; head black, thorax reddish brown, elytra brown,

abdomen pitchy black, the base more or less brownish-

yellow. Antennae reddish-testaceous. Legs yellow.

Length 3 mm.

Very similar to flum, but smaller and less robust, with

shorter, more coarsely punctured head, shorter antennae, etc,

Head oblong, the posterior angles rather broadly rounded,

the median sulci distinct, smooth along the middle, at the

sides moderatelv finely and moderately closely punctured;

antennae a good deal shorter than in fm. Thorax elongate,

the sides a little rounded and dilated in front, a little

retracted behind, along either side of the middle with a

row of 6 to 8 moderate punctures, the sides with a curved

row of about 5 others.

Elytra with two rows of very fine punctures, sutural and

humeral Abdomen almost impunctate.

Fort de Kock.

Leptacinus difficilis sp. n.

Very near filun, of the same colour, but the head slightly

widened behind; thorax with the punctures of the dorsal

series larger, 9 or 10 in number, the elytra much more

coarsely punctured. Length 35 mm.

Leptacinus secretus sp. n.

Shining; head and thorax black; elytra yellowish-brown

abdomen brown, the penultimate segments blackish. Thorax

with dorsal row of 5 or 6 punctures, on each side with

curved row of 5 or 6 more. Antennae reddish. Legs yellow.

Length 4 mm

In build somewhat resembling batychrus but the head

is shorter more rounded behind and not at all widened,

the eyes larger, the puncturation much more sparing, ground

sculpture absent.

Antennae shorter, the penultimate joints much more

transverse; thorax more narrowed behind, the sides more

sinuate, the punctures coarser and fewer; elytra more

obsoletely punctured.

Fort de Kock; Unique. British Museum Collection.

FAUNA SUMATRENSIS. 335

Pachycorynus MOTSCH.

dimidiatus MOTSCH. Bull. Mosc. XXXI, 1858, III,

pi 205,.tab 1, fig. n. Fort de Kock, Arnhemia, Medan,

Perdagangan, Lubuksikaping.

modestus Bernh. Ark. Zool. XIX, A_1927, p. 14. Dodok.

ophis Cam. Mitt. Mus. Hamb. XLIII, 1927, p. 37. Fort de Kock.

gracilis Cam. id. D.’37. >

var. sumatrensis Cam. id. p- 38. Mana Riang.

Mitomorphus Kr.

sumatrensis sp.n.

Shining, black, the elytra brassy with the shoulders red-

dish; abdomen with the elevated side margins reddish.

Antennae red. Legs reddish-yellow. Length 8 mm.

Head oval, widest behind, broader than the thorax, median

sulci fine and short, the lateral oblique, a little broader,

the surface with a few small scattered punctures; ground

sculpture absent Antennae with 2"¢ and 3'¢ joints of equal

length, the 4'* to ro'® transverse. Thorax elongate, the sides

retracted and broadiy emarginate behind, with dorsal row

of 6 or 7 small punctures, more externally with another

similar row. Elytra about as long as the thorax with mode-

rately coarse, rather irregular puncturation. Abdomen finely

and very sparingly punctured.

Gunung Singgalang, Sumatra’s Westkust.

Unique. Type in the British Museum.

Gauropterus THOMS.

sjöstedti, Bernh. Ark. Zool. XIX A, 1927, p. 14. Silinda, Medan.

Indoscitalinus HELLER.

annulatus Fauv. Rev. d’Ent. XIV, 1895, p. 241

(Xantholinus). Fort de Kock.

anachoreta Er. Gen. Spec. Staph. p. 316

(Xantholinus). >

borneensts Bernh. W.Z.B. LXV, 1915, p. 140

(Thyreocephalus). >

Diochus ER.

antennatus Motsch. Bull. Mosc. XXXI, 1858, II,

p. 659. Medan.

386 MALCOLM CAMERON,

Platyprosopus MANNERH.

indicus Motsch. Bull. Mosc. XXI, 1858, III, p. 212. Medan.

STAPHYLININI.

Neobisnius GANGLB.

praelongus Gemm. et Har. Cat. Col. II, 1868,

DRO Fort de Köck.

(Congulus Kr. Arch. Naturg. XXV, 1859, I, p. 99). Padang.

subaeneus Bernh. Ark. Zool. XIX A, 1927, p. 15. Medan.

Neobisnius orientalis sp.n.

Black shining, the first two joints of the antennae reddish-

yellow. Legs pitchy-brown, the tarsi reddish-yellow.

Length 4 mm.

Build of praelongus but with he head a little aks, and

narrower, more finely punctured, the post-ocular region longer,

elytra entirely black, much more finely and much more closely

punctured, the abdomen less finely punctured especially at

the base of the anterior segments, and the legs darker.

Fort de Kock, Unigue, British Museum collection.

Philonthus CURTIS.

cyaneoviolaceus BERNH. Tijd. voor Ent. LVIII,

ORD 227% Medan.

birmanus Fauv. Rev. d’Ent. XIV, 1895, p. 261. Fort de Kock,

Gunung Singgalang.

delicatulus Boh. Eugen. Resa, 1858, p. 29. Fort de Kock.

peliomerus Kr. Arch. Naturg. XXV, 1859, I

Pz Fort de Kock.

borneensis Bernh. Ent. Blatt. 1915, p. 254. Medan.

neglectus sp. n. Fort de Kock.

Jacobson? sp. n. Gunung Singgalang.

aeneipennis Boh. Eugen. Resa, 1858, p. 30. Medan, Tjinta

Radja.

tardus Kr. Arch. Naturg. XXV, 1859, I, p. 84. Fort de Kock,

Koto Baharu.

longicornis Steph. Ill. Brit. Ent. V, 1832, p 237. Fort de Kock.

flavipes Kr. Arch. Naturg. XXV, 1359, I, p. 88. Medan,

Tjinta Radja.

cinctipennis Fauv. Faun. Gal:o-Rhen. III, Cat. Syst. Medan,

Staph. 1875, p. XXX, note. Tjinta Radja.

FAUNA SUMATRENSIS. 387

flavocinctus Motsch. Bull. Mosc. XXXI, 1858,

Isp, 663. | Fort de Kock.

sumatrensis sp.n. »

acroleucus Kr. Arch. Naturg. XXV, SO pi Ol »

crassicornis Fauv. Rev. d’Ent. XIV, 1895, p. 264 >

Arnhemia.

Fischeri Bernh. Stett. Ent. Zett. 1903, p. 26.

circumductus Fauv. Rev. d Ent. XIV, 1895;p 263. Sibolangit.

singgalangensis sp. n. Gunnung Singgalang.

quisquiliarius Gyll. Ins. Suec. II, 1810, p. 335. Medan.

ventralis Gr. Col. Micr. Brunsv. 1802, p. 174.

Medan, Fort de Kock.

VICINUS SP. n. Gunung Singgalang, »

paederoides Motsch. Bull. Mosc. XXXI, 1858,

HG P:662. Kota Tajne, Tjinta Radja.

belonuchoides Cam. Trans, Ent. Soc. Lond.

1913, p. 88. Fort de Kock.

sublaevipennis Bernh. Stett. Ent Zeit. 1903, p. 28

dimorphus Bernh. id (DAC)

thermarum Aubé. Ann. Soc. Ent. Fr. (2) VIII,

1850, p. 316. Fort de Kock..

pulchellus Kr. Arch. Naturg. XXV, 1859, I, p. 92. Padang.

sulcitrons Shp. Ann. Mag. Nat. Hist. (6) III,

1889, p. 39. Fort de Kock.

propinquus sp.n. Gunung Singgalang.

trossuloides sp. n. Fort de Kock.

pseudoculatus Bernh. Ark. Zool. XIX, A, I, |

1027, P. 10: Medan.

eustilbus Kr. Arch. Naturg. XXV, 1859, I, p 98. Fort de Kock.

eustilboides Sp. n. Gunung Singgalang.

. Philonthus neglectus sp. n.

Very closely allied to dorneenszs and only differing in the

following respects: — the 1* joint of the antennae is pitchy —

black and only the 11 reddish, the tibiae are black and

the tarsi more or less blackish, the elytra are rather less

finely, more deepiy ani a little more closely punctured.

d': anterior tarsi dilated. 6'* ventral segment with moderately

deep arcuate excision.

Fort de Kock.

388 MALCOLM CAMERON,

Philonthus jacobsoni sp. n.

Depressed, black, shining. Thorax with dorsal row of

four punctures, Antennae black. Legs brown, the tibiae

blackish. Length 6.75 mm.

Closely allied to punctzfrons Cam., the antennae similarly

constructed but differs in the frontal impressions being

more finely and less closely punctured, the punctures between

the eye and the base smaller and less close, the thorax

narrower, the elytra much more closely punctured, the

abdomen less pubescent, less closely punctured.

dd: Anterior tarsi simple. 6'% ventral segment with rec-

tangular excision, its margins broadly bordered at the base.

Gunung Singgalang.

Philonthus sumatrensis sp. n.

Shining, head black; thorax brownish-red; elytra brassy

bronze, less shining: abdomen pitchy-black, the posterior

margin of the segments narrowly but sharply reddish-yellow.

Antennae with the 1° joint and base of the ard reddish-

yellow, the ro and r1™ pale yellow, the rest black. Legs

yellow, the tibiae infuscate Length 65 mm.

Very similar in build to borneensis, but differently coloured.

the antennae much more slender, the penultimate joints

scarcely transverse; thorax with dorsal row of 5 punctures,

elytra and abdomen densely and finely punctured, much

more finely and closely pubescent. First joint of the posterior

tarsi longer than the last.

d': Unknown.

Fort de Kock Unique. British Museum Collection.

Philonthus sinsgalangensis sp. n.

Shining; head black; thorax red with dorsal row of 5

punctures: elytra pitchy-black, the scutellum, base, shoulders

and suture narrowly reddish, the posterior margin narrowly

yellow; abdomen with the first three visible segments reddish,

4'® and 5 black with the posterior margin broadly reddish-

yellow, the 6™ entirely reddish-yellow. Antennae with the

first two joints reddish-testaceous, the 11'* and usually the

10h and sometimes the g' yellow, the rest black. Legs

reddish-yellow, Length 6.3 mm.

FAUNA SUMATRENSIS. 389

Closely allied to castaneipennis Cam., but more robust,

the elytra, abdomen and antennae differently coloured, the

latter shorter with the penultimate joints distinctly trans-

verse, the elytra a little more closely punctured.

d': head broader: anterior tarsi dilated. 65 ventral segment

with slightly acute triangular excision, the edge bevelled.

Gunung Singgalang.

Philonthus vicinus sp. n.

Near P. mzcans Gr., but with the head broader and nearly

square with rounded posterior angles, the antennae are

shorter and stouter, the first two joints reddish-testaceous

ringed with black, the penultimate joints slightly transverse,

the thorax of the same shape and with similar punctures,

but the ground sculpture is !ess distinct: the elytra are a

little shorter, pitchy, less closely punctured and without

ground sculpture, the abdomen is closely punctured and

pubescent as in mzcans, but the posterior margins of the

segments are narrowly rufescent The legs are entirely

reddish-testaceous. Length 5.75 mm.

3%: Head broader: anterior tarsi dilated. 6'* ventral segment

with acute triangular emargination, the sides broadly

bevelled.

Fort de Kock. Gunung Singgalang. Also in the Malay

Peninsula.

Pnilonthus (Gabrius) propinquus sp. n.

Near Zrossulns Nordm., but the eyes larger, the posterior

angles more broadly rounded, the front fecbly triangularly

impressed, antennae stouter, the 4'* joint transverse; elytra

less closely punctured; abdomen more sparingly punctured,

the pubescence finer and less close. Lenth 5 mm.

Gunung Singgalang, alt. 1000 metres.

Philonthus (Gabrius) trossuloides sp.n.

Colour of /kermarum, but with 6 punctures in the dorsal

row and shorter elytra as in propznguus, but more brightly

coloured than that species, the antennae more slender and

with the first two joints reddish yellow, the legs entirely

yellow, the thorax narrower, elytra more finely punctured,

the abdomen more closely punctured, the head sulcate in

390 MALCOLM CAMERON,

front. From nigrituloides it differs in the brighter colour,

broader head (which is a little broader than the thorax)

with frontal sulcus, larger eyes, more transverse penultimate

joints of the antennae, the thoracic punctures larger, shorter

elytra with rather less close and somewhat coarser punctu-

ration Length 4 mm.

Fort de Kock.

Philonthus eustilboides sp n.

Very near eustilbus and only differing in the following

respects: — Antennae a little shorter, the penultimate joints

notsolong, eyes much smaller, thorax more finely, a little

less closely punctured, elytra less finely a little less closely

punctured, ground sculpture on head an thorax distinct.

Length 6.2 mm.

d': Unknown.

Gun ing Singgalang.

Hesperus FAUV.

laevigatus Fauv. Rev. d’Ent. XIV, 1895, p. 259. Fort de Kock,

Sibajakvulkan, Tjinta Radja.

Hesperus subsimilis sp.n.

Head and thorax black, shining, with brassy bronze reflex,

the latter with the anterior angles and sides almost to the

posterior angles red; scutellum red; elytra brassy bronze,

less shining; abdomen with the first three segments red,

the following black, the posterior margin of the 5 P segment

yellow. Antennae black, the last three joints pale yellow.

Legs reddish yellow, the tibiae and tarsi blackish. Length

9 mm.

Size and build of wethz, the head similarly punctured, the

antennae similar; thorax more extensively red, the punctures

larger and closer; elytra uniformly brassy bronze, more

coarsely and more closely punctured; abdomen much more

coarsely punctured.

g': 6' ventral segment with small arcuate emargination,

Gunung Singgalang. Alt. 1.800 m.

Hesperus sumatrensis sp. n.

Very similar to vethz, but the head has fewer punctures,

FAUNA SUMATRENSIS, 391

only the last two joints of the antennae are pale yellow,

the thorax is more sparingly punctured and the anterior

border and anterior angles more broadly red, occasionally

as much as the anterior third, and the posterior margin is

sometimes narrowly red, the elytra are more coarsely punc-

tured and the abdomen is less sparingly punctured, the

first three segments entirely red. Length g—10 mm.

d': 6° ventral segment with moderate arcuate emargination.

Fort de Kock.

Belonuchus NORDM.

mutator Fauv. Ann. Mus. Civ. Gen. XV, 1870— 80,

p. 106: Arnheim, Sibolangit, Medan.

rufoniger Fauv. Rev. d’Ent. XIV, 1895, p. 266:

Fort de Kock, Arnheim.

grandic ps Kr. Arch. Naturg. XXV, 1850, I, p. 95: Medan.

ferrugatus Er. Gen. Spec. Staph. 1839—40,

p. 931: > Fort de Kock.

tripunctatus Fauv. Rev. d’Ent. XIV, 1895, p. 267: zer

St phylinus L.

marmorellus Fauv. Rev.d'Ent XIV, 1895, p.253: Fort de Kock.

chalceus Berah, Ent. Blate VII 1918, p. 87: Bedagei.

weingärtneri Bernh. Ark. Zool. XIX A, 1927,

Peste Padangpadjang.

Ontholestes GANGLB.

marmoratus Er. Gen. Spec. Staph. 1839— 40, p. 926:

Fort de Kock.

Thoracostrongylus BERNH.

elegans Cam. E.M.M. LVI, 1920, p. 218

(Amichrotus) : Fort de Kock.

modiglianit Grid. Ann. Mus. Civ. Gen. L,

1924, p. 208: Fort de Kock, Si Rambé.

sumatrensis Grid. Ann. Mus. Civ. Gen. L,

1924, p: 211: Si Rambé.

Rhyncochilus SHP.

aureus F. Mant. Ins. I, 1787, p. 219.

392 MALCOLM CAMEROM,

Tympanophorus NORDM.

rugosus Waterh. Proc. Zool. Soc. Lond. 1884,

De 2itqeetaby TON tea: Fort de Kock.

ventralis sp. n. >

Tympanophorus ventralis sp. n.

Black, the fore-parts nearly opaque, the abdomen shining.

Antennae black, the apex of the 11° joint yellowish. Legs

brown, tibiae blackish. Length 10 mm.

From all species at once distinguished by the narrow

build and shining abdomen. Head square, narrower than

the thorax, the eyes much longer than the temples, with

close umbilicate, rugose puncturation. Antennae short, the

4 to rok joints strongly transverse. Thorax as long as

broad, widest about the middle, the sides gently ro nded,

more retracted behind, the posterior angles rounded, the

sculpture as on the head and without smooth space Elytra

a little broader but as long as the thorax, with coarse close

rugose sculpture, the base and scutellum with some golden

hairs. Abdomen with the 1* (visible) segment rather closely

and moderately finely punctured, at each side with some

golden hairs, 24 to 4° segment more finely and more

sparingly punctured, 5'* and 6 covered with less fine, much

closer somewhat elongate punctures, both of them with

golden pubescence on the posterior half, the pubescence

is scanty and greyish on the rest of the insect.

Fort de Kock. Unique. In the British Museum.

Pammefus FAUV.

flavipes Fauv. Notes Leyden Mus. VI, 1884, p. 246.

Creophilus MANNERH.

villipennis Kr. Arch. Naturg. XXV, 1859, I, p. 67, Bedagei

Nias.

QUEDIINI.

Heterothops STEPH.

magniceps Bernh. Ark. Zool. XII, 1919, p. 17. Brastagi.

Ctenandropus CaM.

nigriceps CAM. Trans. Ent. Soc. Lond. 1925,

P. 349. Fort de Kock.

FAUNA SUMATRENSIS. 39

(SR)

Acylophorus NORDM.

ruficollis Motch. Bull. Mosc. XXXI, 1858, II,

pia657. Medan, Tjinta Radja.

scutellaris Bernh. Col. Rundsch. 1916, p.21. Fort de Kock.

Atanygnathus JACOBSON.

terminalis Er. Kaf. Mark Brand, p. 418. Fort de Kock.

var. ruficollis Kr. Arch. Naturg. XXV,

1859, I, p. 64. Medan, Tjinta Radja.

TERMITODISCINAE.

Hamitopsenius WASM.

caudatus Wasm. Zool. Jahrb. XXXIX, 2, 1916, p. 201,

Tab 4, fig. 17 a—c. Tab. 5, fig.17d—k. Tandjong Shamat.

PYGOSTENINAE.

Delibius FAUV.

longicornis Fauv. Rev. d’Ent. XVIII, 1899, p. 14. Deli.

Xenidus REY.

retractus Rey. Rev. d’Ent. V, 1886, p. 255. Deli.

Deliodes CASEY.

duplex Fauv. Rev. d’Ent. XVIII, 1899, p. It. Deli.

TACHYPORINAE.

BOLITOBIINI.

Mycetoporns MANNERH.

indicus Cam. Trans. Ent. Soc. Lond. 1926,

Da 173: | Fort de Kock.

TACHYPORINI.

Conosoma KR.

robustum Cam. Trans. Ent. Soc. Lond. 1818,

P- 233: Fort de Kock.

breve Fauv. Rev. d’Ent. XIV, 1895, p. 284. >

birmamum Fauv. id. p. 284. Brastagi.

flavoguttatum Cam. Trans. Ent. Soc. Lond.

1918, p. 234. Sibolangit,

gracile Kr. Arch. Naturg XXV, 1859, I, p.62. Fort de Kock.

tenue Bernh. Ark. Zool. XIX A, 1927, p. 21. »

Brastagi.

394 MALCOLM CAMERON,

suave Fauv. Rev. d’Ent. XIV, 1895, p. 284. Brastagi.

fenestratum Bernh. Ark. Zool. XIX A, 1927,

p 21. »

rufobrunneum Cam. Trans. Ent. Soc. Lond.

LONS MD 234 Fort de Kock.

rufotestaceum Cam.. — id. p. 238. >

Euconosoma CAM.

pictum Bernh. Stett. Ent. Zeit. LXIV, 1903, p. 25: (Conosoma).

(elegans Cam. E.M.M. LIV, 1918, p. 217).

Tachinomorphus Kr.

fulvipes Er. Gen. Spec. Staph. p.921: Fort de Kock, Sibolangit.

var niger Cam. Mitt. Mus. Hamb. XLIII, 1927,

Dagon Arnhemia, Medan.

ceylonicus Bernh. D.E.Z. 1902, p. 24: Fort de Kock.

Coproporus Kr.

latus Motsch. Bull. Mosc. XXXI, 1858, III, p. 219,

pati Ife: Fort de Kock.

flavicornis Kr. Arch. Naturg. XXV, 1859.!, p.56: >

sanguinolentus Motsch. Bull Mosc. XXXI, 1858,

Nb 220; >

brunneicollis Motsch. Bull. Mose. XXXI, 1858,

II, 98220:

sumatrensis Bernh. Ark. Zool. XIX A,1927, p.18: Fort de Kock.

philippinus Bernh. Philipp. Jour. Sci. X, 1915,

Pari Medan, Fort de Ruck,

melanarius Er. Gen Spec. Staph. p. 252: Fort de Kock.

sulcicollis Bernh. Ark. Zool. UIA TO 27 PIO »

planus Fauv. Rev. d'Ent. XXIV, 1905, p. 142: >

Jacobson? sp.n. »

ventralis Bernh. Ark. Zool XIX, A, 1917, p. 19: >»

brevicornis Bernh. | id. p 20r »

‘heterocerus Fauv. Rev. d’Ent. XVII, 1898, p. 118: >

tachyporoides Kr. Arch. Naturg. XXV, 1859, I,

p 60: »

secretus Bernh. Col. Rundsch. 1917, p. 4: . »

minimus Motsch. Bull. Mosc. XXXI, 1858, II,

p. 220: »

FAUNA SUMATRENSIS. 395

parvulus Cam. Trans. Ent. Soc. Lond. 1918,

p. 240: Fort de Kock.

puncticollis sp. n. >

laevipennis Bernh. Ark. Zool, XIX, A, 1927,

Pazo: Banda Negeri.

atomus Kr. Arch. Naturg. XXV, 1859, I, p. 58: Fort de Kock.

Coproporus jacobsoni sp n.

Size, build, colour and iridescence of chatterjeei but differs

in the penultimate joints of the antennae being strongly

transverse, the 11" joint shorter and the first six joints

bright reddish yellow, the elytra not rufescent behind, more

distinctly (though extremely finely) punctured as is the

thorax and especially by the much less finely and less

closely punctured, non-sericeous abdomen, the pubescence

being much less close.

Fort de Kock.

Coproporus pumicollis sp. n.

Size, colour and build of a/omus, the antennae similarly

constructed, but the puncturation of the head and thorax

is less fine and ground sculpture is absent; in other respects

agreeing with a/omus. From minimus it is distinguished by

the less transverse penultimate joints of the antennae and

the much closer and less fine puncturation of the head

and thorax.

Fort de Kock.

M mocyptus CAM.

globulus Cam Trans. Ent. Soc. Lond. 1919, p. 241.

Fort de Kock.

Leucoparyphus KR. |

limbifer Motsch. Bull. Mosc. XXXI, 1858, III,

Po, 222. Fort de Kock.

Fauna Sumatrensis.

(Bijdrage No. 72).

ARANEINA.

I. Systematischer Teil von EDUARD REIMOSER, Wien.

Herr Dr. EDWARD JACOBSON übermittelte mir aus Fort

de Kock in Sumatra eine myrmekophile Spinne zur Bestim-

mung, über deren Lebensweise er anschliessend berichtet.

Die genaue Untersuchung ergab, dass das Tier nach den

festgestellten Merkmalen der Familie der Oonopidae, Sub-

familie Gamasomorphinae angehörte, dass Gattung und Art

sich als neu erwiesen. Nach Fertigstellung der Arbeit kam

mir noch eine Sendung von Herr JACOBSON mit 9 Spinnen

derselben Art zu. Es waren 5 erwachsene Männchen, ein

erwachsenes Weibchen und 3 unreife Weibchen, eines stark

beschädigt. Nachfolgend die Diagnosen.

Myrmopopaea nov. gen. — Der Cephalothorax ist nur unbe-

deutend länger als breit, oberseits mässig gewölbt und im

Endteil nicht sehr steil abfallend. Das Augenfeld nimmt fast

die ganze Breite des Kopfteiles ein. Die 6 Augen haben ziem-

lich gleichen Durchmesser. Die 4 Hinteraugen stehen in

Berührung und bilden eine schwach recurve Reihe. Die

beiden Vorderaugen sind um ihren Durchmesser von ein-

ander entfernt und jedes derselben steht mit dem hinteren

Seitenauge und mit dem hinteren Mittelauge derselben Seite

in Berührung. Der Clypeus ist äusserst schmal; die Vorder-

augen stehen fast am Rande desselben. Das Sternum ist

verhältnismässig gross, kaum breiter als lang, vorne sehr breit

und am Ende gerundet. Die Maxillen sind schmal und ge-

neigt. Das Labium ist klein, länger als breit, vorne verschmä-

lert und am Ende gerundet. Die Coxen des 4. Beinpaares

sind um halbe Sternumbreite von einander entfernt und

EDUARD REIMOSER, FAUNA SUMATRENSIS, 397

stehen fast in gleicher Hohe mit dem Hinterrande des Ster-

num. Die Beine sind stachellos, ihre Tarsen etwas kiirzer

als die Metatarsen. Das Abdomen besitzt ein dorsales und

ein ventrales Scutum. Das dorsale Scutum bedeckt die ganze

Oberseite des Abdomen, das ventrale Scutum lässt ein Fünftel

der Lange frei. Ein inframammilares Scutum fehlt. Tibia und

Patella des mannlichen Tasters sind gleich lang, der Tarsus

ist ungefahr fiinfmal so lang wie die Tibia. Die neue Gattung

steht der Gattung Opopaea am nächsten. Bei dieser sind

jedoch die Augen nicht gleich gross und die beiden Vorder-

augen sind mehr genähert. Weiters ist das Sternum lang-

oval und das ventrale Scutum reicht bis zu den Spinnwarzen.

Myrmop»paea jacobsoni nov. spec. — g': Der Cephalothorax

ist 0,63 mm lang und 0,56 mm breit. Seine Oberseite, die

A DR >

Myrmopopaea jacobsoni. Fig. 1: Sernum und Mundteile.

Fig. 2: Augenstellung. Fig. 3: Mannlicher Taster.

Mandibeln, das Sternum, das dorsale und das ventrale Scu-

tum sind rötlichgelb, glatt und matt und sparlich behaart.

Das Sternum ist 0,35 mm lang und 0,37 mm breit; sein

Vorderrand misst 0,31 mm. Die Beine sind bleichgelb. Ihre

Femoren sind nur unbedeutend keulenförmig verdickt, ihre

Coxen sind kurz-zylindrisch Das Abdomen ist lang-elliptisch,

0,81 mm lang und 0,55 mm breit An den Seiten ist es

weisslich und hier sowie auch oberseits regellos mit grösseren

und kleineren dicht stehenden dunklen Flecken gezeichnet.

Der Bulbus ist ellipsoidisch, am Ende flachgedrückt und in

einen dünnen Fortsatz verlängert, der von unten gesehen

schwach löffelartig ausgehöhlt ist.

398 DR. EDW. JACOBSON, FAUNA SUMATRENSIS,

breit. Das Abdomen ist 0,84 mm lang und 0,48 mm breit.

Das Weibchen stimmt beziiglich Gestalt, Beine, Scuta, Fàr-

bung und Zeichnung mit dem Männchen überein. Die un-

reifen Weibchen dürften sich kurz vor ihrer Konservierung

gehäutet haben. Sie sind noch ganz weich und bleich ge-

färbt. Die Augen sind bereits deutlich ausgebildet. Dagegen

fehlt am Abdomen jede Spur von einem Scutum.

Die Type befindet sich im naturhistorischen Museum

in Wien.

Aus der Familie der Oonopidae sind an myrmekoph len

Formen 2 brasilianische Arten bekannt: Myrmecoscaphiella

borgmeyert Mello-Leitao 1926 und Drucharachne ecitophila

Mello-Leitao 1927.

II. Biologischer Teil von Dr. EDW. JACOBSON,

damals Fort de Kock (Sumatra) jetzt Bandoeng (Java).

Die Pharao-Ameise, Monomorium Iharaonis L., kann hier

sehr lästig werden, da sie sich überall in den Häusern ein-

nistet. Ein eigentliches Nest verfertigt sie nicht, hält sich

jedoch in Kolonien von einigen Tausend Stücken, unter

welchen immer zahlreiche Weibchen, in allerlei Schlupf-

winkeln auf. So findet man sie in Schubladen, Bücherrücken,

Schachteln und an den verschiedensten versteckten Orten.

Von da aus unternehmen die Ameisen ihre Streifzüge,

wobei sie mit bewundernswürdiger Sicherheit jeden Lecker-

bissen in kürzester Zeit auffindig machen. In meinem Hause

in Fort de Kock sind diese lastigen Tierchen überall zu

finden. Schon sehr oft hatte ich ihre Nester zerstört, ohne

dass mir aufgefallen wäre, dass sich dabei Ameisengäste

befanden. Vor kurzem (Julı 1932) hatte sich wieder ein ganzes

Volk in einer Schachtel mit Negatıven eıngenistet. Als ich

dieselbe auf dem Fussboden ausklopfte um die Ameisen

samt ihrer Brut zu zertreten, sah ich unter dem Ameisen-

volk fünf sehr kleine, braune Spinnen herumlaufen. Bis ich

zum Fang ein Glas hergeholt hatte, waren vier Stück ent-

wischt und konnte ich leider nur einer einzigen Spinne

habhaft werden. Mit einem Teil des Ameisenvolkes schloss

DR. EDW. JACOBSON, FAUNA SUMATRENSIS. 399

ich diese in ein kiinstliches Nest aus Gips, in welchem ich

sie fast einen Monat lang beobachten konnte. Die Spinne

war sehr beweglich und lief fortwahrend im Neste herum.

Begegnete sie dabei einer Ameise, so fuhr sie meistens mit

einem Ruck zuriick. Zuweilen sass sie auch langere Zeit

ganz still, wobei sie niemals von den Ameisen behelligt

wurde. An andern Tagen wieder beobachtete ich sie wahrend

sie sich mitten im dichtesten Ameisengewimmel aufhielt,

wobei sie zwischen und selbst auf den Ameisen herum-

spazierte. Bei solchen Gelegenheiten fuhr sie niemals ruck-

weise zuriick. Jede vier oder fiinf Tage spann sie sich in

ein drei bis vier Millimeter grosses Gewebe ein, das eine

unregelmassige Gestalt hatte und mit Abfall aus dem Amei-

sennest verunreinigt war

Gewohnlich verliess sie nach einem Tage das Gewebe,

ohne dass es mir klar wurde, zu welchem Zweck sie sich

eingesponnen hatte. Eine abgestreifte Haut (Exuvie) war

unter diesen Geweben nicht zu entdecken. |

Die Nahrungsaufnahme habe ich nicht wahrnehmen kön-

nen, auch nicht, dass sie die Eier, Larven und Puppen der

. Ameisen oder gar diese selbst ausgesaugt hätte.

Es wäre ja möglich, dass sie des nachts oder im Dunkeln

auf Raub ausginge; wahrscheinlich kommt mir dies jedoch

nicht vor. Vielmehr vermute ich, dass sie sich von den

Analsekreten der Ameisen errährt, wie ich solches früher

in Java bei einigen kleinen Fliegenarten wahrgenommen

habe, die den Ameisen, in dem betreffenden Fall einer

Crematogaster-Art, nachliefen um das Analsekret direkt vom

After abzulecken.

Sehr oft konnte ich beobachten, dass die Spinne, wenn

sie einer Ameise begegnete, dieser hurtig nachlief und sich

mit ihrem Kopfe dem Leibesende derselben auf einen sehr

kurzen Augenblick näherte. Dieser Vorgang vollzog sich

jedoch so schnell, dass es nicht möglıch war denselben

genau zu beobachten.

Niemals konnte wahrgenommen werden, dass die Ameisen

der Spinne die mindeste Beachtung schenkten oder sich

gegen dieselbe feindselig benahmen. Auch wurde die Spinne

nicht von den Ameisen beleckt.

400 DR. EDW. JACOBSON, FAUNA SUMATRENSIS.

Zur Kontrolle setzte ich eine kleine braune Spinne einer

anderen Art und von ungefähr derselben Grösse in das

Beobachtungsnest. Sofort benahmen die Ameisen sich sehr

feindselig gegen dieses Tier, sperrten die Kiefern auf, wenn

sie ihr begegneten und versuchten sie anzugreifen. Obwohl

die Spinne durch Kreuz- und Quersprünge der Gefahr aus-

zuweichen suchte, wurde sie zuletzt duch gefasst und zerrissen.

Ergänzende Mitteilung über die myrmecophile Spinne bei

Monomorium Pharaonis.

In einer Holzschachtel fand ich später (Oktober) in meinem

Hause eine sehr zahlreiche Kolonie von Monomorium Pha-

raonts. Da mir die Zeit fehlte, eine genauere Revision

vorzunehmen, stellte ich die Schachtel vorläufig in einen

Schrank, nicht wissend, dass in diesem sich auch eine

Papiertüte mit Naftalin befand. Am nächsten Tag, als ich

den Inhalt der Schachtel näher untersuchen wollte, stellte

es sich heraus, dass sämtliche Ameisen, wohl wegen des

Naftalingeruches, Reisaus genommen hatten unter Mitnahme

aller Eier, Larven und Puppen In der Schachtel waren

jedoch 9 kleine Spinnen zurückgeblieben von derselben Art,

wie das früher bereits bei derselben Ameisenart gefundene

Exemplar. |

ARACHNOIDEA.

Amblypygi IV.

Brucharachne ecitophila Mello-

[Leitao 398.

Charon grayi Gerv. V.

Gamasomorphinae 396.

Ginosigma Speyer V.

Mastigoproctidae Speyer V.

Mastigoproctus Pocock V.

Minbosius Speyer V.

Myrmecoscaphiella borgmeyeri

[Mello-Leitao 398.

Myrmopopaea Reimoser 396.

—— jacobsoni Reimoser 397.

Obisium muscorum Leach XIV.

Oonopidae 396, 398.

Opopaea 397.

Pedipalpi IV.

Thelyphonidae V.

Thelyphonus Latr. V.

—— caudatus L. IV, V.

--— doriae Thorell V.

Uropygi IV.

COLEOPTERA. *)

Acylophorus Nordm. 393.

--— ruficollis Motsch. 393.

—— scutellaris Bernh. 393.

Adelops tellkampfi Schmidt III.

Antroherpon III.

Apolopha Spin. 115.

Atanygnathus Jacobson 393.

— — terminalis Er. 393.

—— —— v. ruficollis Kr. 393.

Atheta spec.? XXXIX.

Bathysciinae III.

Belonuchus Nordm. 391.

—— ferrugatus Er. 391.

—— grandiceps Kr. 391.

—— mutator Fauv. 391.

— -- rufoniger Fauv. 391.

— — tripunctatus Fauv. 391.

Bolitobiini 393.

Brachyderes incanus L. VII, LXXII.

Calathus melanocephalus L. XXXIX.

Cetonia albopicta G. et P. io2.

Choleva XXXVIII, XXXIX.

—— angustata F. XXXIX.

—— oblonga Latr. XXXIX,

Clerus albofasciatus 116.

—— mexicanus v. assimilis 116.

—— —— v. silbermanni 116.

—— nigrocinctus a. retrocinctus

[Corp. 116.

—— nigromaculatus 116.

—— nitidus 116.

—— quadrinotatus 116,

—— venator 116.

—— zebra 116.

Conosoma Kr. 393.

—— birmanum Fauv. 393.

—— breve Fauv. 393.

—— fenestratum Bernh. 394.

—— flavoguttatum Cam. 393.

—— gracile Kr. 393.

—— robustum Cam. 393.

—— rufobrunneum Cam. 394.

—— rufotestaceum Cam, 394.

—— suave Fauv. 394.

—— tenue Bernh. 393.

Coproporus Kr. 394.

—— atomus Kr. 395.

—— brevicornis Bernh. 394.

— — brunneicollis Motsch. 394.

— — chatterjeci 395.

-—— flavicornis Kr. 394.

— — heterocerus Fauv. 394.

—— jacobsoni Cam. 394, 395.

— — laevipennis Bernh. 395.

—— latus Motsch. 394.

—— melanarius Er. 394.

—— minimus Motsch. 394, 395.

—— parvulus Cam. 395.

—— philippinus Bernh. 394.

—— planus Fauv. 394.

—— puncticollis Cam. 395.

—— sanguinolentus Motsch. 394.

*) Voor de in „A catalogue of the Carabidae of Sumatra by H. 19

Andrewes” voorkomende namen, zie het bij dit artikel behoorende register

Op p. 378—382.

402 REGISTER.

Coproporus secretus Bernh. 394. Heteropseudinca variabilis Valck

—— sulcicollis Bernh. 394. Eue#278,03009302,,305:

— — sumatrensis Bernh. 394. —— wentzel-heckmannae Klb. 278,

— — tachyporoides Kr. 394. [300— 302, 305.

—— ventralis Bernh. 394. Heterothops Steph. 392.

Creophilus Mannerh. 392. —— magniceps Bernh. 392.

— — villipennis Kr. 392. Hylotrupus bajulus L. VII, VII.

Ctenandropus Cam. 392. Indoscitalinus Heller 385.

—— nigriceps Cam. 392. —— anachoreta Er. (Xanthol.) 385.

Cymatodera discoidalis 116. —— anpulatus Fauv. (Xanthol.) 385.

—— pallidipennis 116. --— borneensis Bernh. (Thyreo-

Delibius Fauv. 393. [ceph.) 385.

—— longicornis Fauv. 393. Ischnostoma Lacordairii (Ths.) Lac.

Deliodes Casey 393. Leptacinus Er. 383. [102.

— — duplex Fauv. 393. —— batychrus 384.

Derestenus 116. —— cribricollis Fauv. 383.

— — quadrilineatus 116. —— difficilis Cam. 384.

Diochus Er. 385. —-— filum Kr. 383, 384.

-——— antennatus Motsch. 385. —— jacobsoni Cam. 384.

Diplognatha admixta Hope 277. —— secretus Cam. 384.

—— incoides Ths. 277. Leptodirus III.

Dolichopsis auronitens Gorh. 118. Leucoparyphus Kr. 395.

Dozocolletus 115. — — limbifer Motsch. 395.

—— oblongus 115. Limonius pilosus Leske VII.

Euconosoma Cam. 394. Lyctus brunneus Steph. LXXXIII.

—— elegans Cam. 394. Metallopseudinca Valck Luc. 278,

—— (Conos.) pictum Bernh. 394. =" auberti Erm 529722 12799297:

Fondajenus Rtt. 229 nota. Metolinus Cam. 333.

Gauropterus Ths. 385. — — leucocnemis Kr. (Oligolinus)

—— sjöstedti Bernh. 385. — — marginalis Cam. 383. [383.

Gynopyx 115. — — sjöstedti Bernh. (Oligolinus)

—— apicalis 115. Micropterus 115. [383.

— — marmoratus 115. — — brevipennis 115

—— sobrinus 115. Mimocyptus Cam. 395.

—-- virescens Chevr. 115. == globulus, Cam:-305°

Hadesia III. i Mitomorphus Kr. 385.

Hamitopsenius Wasm. 393. —— sumatrensis Cam. 385.

—— caudatus Wasim. 393. Mycetoporus Mannh. 393.

Hesperus Fauv. 390. —— indicus Cam. 393.

——- laevigatus Fauv. 390. | Neobisnius Ganglb. 386.

—— subsimilis Cam. 390. — — longulus Kr. 386.

— — sumatrensis Cam. 390. —— orientalis Cam. 386

—— vethi 390. —— praelongus Gemm. et Har, 386.

Heteropseudinca Valck Luc. 278, —-— subaeneus Bernh. 386.

[279, 289, 298. 300, 306. | Ontholestes Ganglb. 391.

—_ arrowi Valck Luc. 278, 300, 306. | —— marmoratus Er. 391.

—— bituberculatus Mos. 278, 300, Opilo biocellatus Frm. 115.

; [304. 305. | —— brunneotinctus Frm. 115.

—_ frater Valck Luc. 278, 300, 306. | —— marmoreus Frm. 115.

—— heinsenius Kb; 27854300, 301, NSS pexroti nmr:

[303, 304. | Otiorrhynchus 217, 267, 276.

—— kilimandjaroensis Valck Luc. —— alsaticus Silb.9227.

[278, 300, 301, 304. | —— auricapillus Germ. 267 nota,

—— kuntzeni Valck Luc. 278, 300, | —— clavipes Bonsd. 223, 224,

[301, 303, 304. [226—231, 234, 238, 239, 258,

— — moseri Hauser 278, 300, 305, [259, 264, 266, 269--271, 273.

[3061| == nlievertsi Uytt. 227; 228,

[269.

Otiorrhynchus erythropus Gyll. 269.

— — francolinus Schauf. 228, 263—

[265, 269, 271.

—— fuscipes Ol. 220, 221, 224, 225,

[227 —237, 241— 243, 245, 247, 248,

[251, 252, 255-266, 268—274, 276.

— --— a. bavaricus Reitt. 225,

[230, 269.

—— v. fagi Gyllh. Strin. 235,

[262, 269.

—— —— v, francolinus Strln. 260.

—— —— f. Heynei E. Voss 232nota.

—— —— v. minor Strln. 259.

- griseopunctatus Boh. 221, 231,

[232, 235, 237—249, 251--256,

[258, 259, 266, 270, 272—276.

— — v. clavipes Boh. 243.

—— — — v. clavipes Peyr. 246 et

[nota.

. grouvellei Stierl. 248—

2529272, 274.

peirolerii Strl. 250.

reitzei Uytt. 240 nota,

24,272; 276:

. ruficollis Rtt. 248, 272.

. sellae Strln. 249, 250,

[272, 273.

vesulianus Dan. i.l.

[246— 248, 272.

- guillebaui Desbr. 219.

—— haematopus Stierl. 265, 269.

—— hungaricus Germ. 219, 224,

[225, 228, 237—-239, 243,

[255, 258, 260, 272— 276.

—— insubricus Christ. 240 nota.

— — insubricus Reitze i.l, 240—242,

[272, 276.

—— jaenensis Strl. 253,272 nota, 276.

—— lanuginosus Boh. 240 nota, 258.

--— lugdunensis Boh. 219—224,

[226—231, 237—239, 241, 256,

[260, 270, 271, 273, 274.

— — —_ yar. 8 Boh. 220: 227, 269.

—— —— v. dilatipes Boh. Guilleb.

[219, 220, 223, 269--271.

—— marquardti Fald. XLI, XLII.

—— martinensis Cl. 243, 252, 255—

[258, 272—275.

—— ——— v. crissolensis Rtt. 256.

morio F. 259.

—— niger F. 222, 228, 230, 231,233 —

[237, 240—242, 248, 254—257, 259,

[261,265 nota, 267—272, 275, 276.

eae > ZyJalpinns”Strl.234, 236,

[269, 271.

—— —— v. angustatus Strl. 231,

[234.

—— —— v

——- —— Vv.

—— —-- Vv.

—— —— Vv

—— —— V

—— —— Vv

403

Otiorrhynchus niger v. coecus Germ.

[228, 233, 234, 269, 271.

—_ _ 22 waßuscipennisikReitzesi.l,

[236.

ive montanus/BohX 23%,

[234, 236, 253, 269, 271.

—— —— v, rugipennis Boh. 230,

[231, 233, 235, 236, 269, 271.

—— —— v, villosopunctatus auct.

[233, 269.

——- nigerrimus Sol. 239, 240, 272.

—— —— v. judicariensis Dan. 239,

[240, 272.

—— ovatus L. 267 nota.

—— pubens Chevr. 250 nota, 251,

12725273:

—— rugifrons Gglb. 267 nota.

—-— sanguinipes Boh. 223, 227—

[231, 249, 253, 258, 262,

[265, 266, 269—271, 273.

—— —— v. stierlinianus Uytt.

[229 nota, 258, 259,

[264, 266, 269—271.

—— — — v. stierlini Uytt. 229.

—— —— v. subglaber Reitt. 230,

[269— 271.

—— singularis L. XLI, XLII, 267

[nota.

—— stierlini Gemm. 229 nota.

—— stomachosus Gylh. 229, 250—

[253, 264, 272, 273, 275.

—— —— v. f 250 nota—252, 272.

—— —— v. nigriceps Strl. 250.

--— —— v. nigripes Boh. Schoenh.

(250; er

—-- stricticollis Frm. 232, 244, 253,

[256, 267, 272, 276.

—-- —— v. gallicus Strln. 254.

—— substriatus Silb. Gyll. 224, 225,

[227—230, 250.

—— sulcatus F. 267 nota.

— — tenebricosus Herbst. 222, 226,

[256, 269.

—— veterator Uvtt. XLI, XLII.

Pachycorynus Motsch. 385.

—— dimidiatus Motsch. 385.

—— gracilis Cam. 385.

—— -—— v. sumatrensis Cam. 385.

—— modestus Bernh. 385.

—— ophis Cam. 385.

Pammegus Fauv. 392.

—— flavipes Fauv. 392.

Philonthus Curtis 386

—— acroleucus Kr. 387.

—-— aeneipennis Boh. 386.

—— belonuchoides Cam. 387.

—— birmanus Fauv. 386.

—— borneensis Bernh. 386—388.

404

Philonthus castaneipennis Cam. 389.

—— cinctipennis Fauv. 386.

—— circumductus Fauv. 387.

—— crassicornis Fauv. 387.

—-- cyaneoviolaceus Bernh. 386.

—— delicatulus Boh. 386.

—— dimorphus Bernh. 387.

—— eustilboides Cam. 387, 390.

—— eustilbus Kr. 387, 390.

—— fischeri Bernh. 387.

— — flavipes Kr. 386.

—— flavocinctus Motsch. 387.

-—— jacobsoni Cam. 386, 388.

—— longicornis Steph. 386.

— — micans Gr. 389.

—— neglectus Cam. 386, 387.

—— nigrituloides 390.

— — paederoides Motsch. 387.

—— peliomerus Kr. 386.

—— propinquus Cam. (Gabrius)

[387, 389.

—— pulchellus Kr. 387.

—— punctifrons Cam. 388.

—— pseudoculatus Bernh. 387:

—— quisquiliarius Gyll. 387.

—— singgalangensis Cam. 387, 388.

— — sublaevipennis Bernh. 387.

— — sulcifrons Shp. 387.

—— sumatrensis Cam. 387, 388.

— —stardus.Kr.. 386.

—— thermarum Aubé 387, 389.

—— trossuloides Cam. (Gabrius)

[387, 380.

—— trossulus Nordm. 389.

——- ventralis Gr. 387.

—-— vicinus Cam. 387, 389.

Phloeocopus Guer. 115.

—— biocellatus Frm. 115.

—— brunneotinctus Frm. 115.

—— ferreti Reiche 115.

— — —— a. concolor Corp. 115.

—— marmoreus Frm. 115.

—— perroti Frm. 115,

Phlogistus 118.

Phonius 116.

—— sanguinipennis 116.

Plateumaris sericea L. 118.

Platyprosopus Mannh. 386.

——- indicus Motsch. 386.

Poecilophila maculatissima Boh.

[298, 299.

Pseudinca Kr. 277, 279, 292, 296,

[298, 307.

—— admixtus Hope 12770200 233,

[284, 287, 290, 296.

—— admixtus Kr. 277, 278, 282.

—— auberti Frm. 277, 278, 297, 305.

bituberculatus Mos. 277.

Pseudinca burgeoni Valck Luc. 280,

î [292—294, 296, 297.

—-— cornifrons Mos. 297, 298.

—— dichrous Gerst. 280, 290—293,

[295.

- fischeri Klb. 279, 281, 288.

—— furcatus Mos. 305.

—— gabonicus Frm. 282, 305.

- heinsenius Klb. 278.

—-— horni Valck Luc. 280, 294—-206.

incoides Ths. 277, 278, 281,

[282, 290, 296.

— — infelix Klb. 301.

—— insularis Valck Luc. 281, 283.

—— knutsoni Auriv. 287.

—— macgillavryi Valck Luc. 280,

295.

— — marginicollis Valck Luc. 279,

[296.

— — marmoratus Frm. 281, 284, 286.

[288, 290.

—— —— v. obscurus Valck Luc.

[285, 286.

—— —— v. roseipennis Valck Luc.

[285, 286.

—— moseri Hauser 305.

—— olivicolor Valck Luc. 281, 287,

—— parvulus Mos, 297. [296.

—— plicatus KIb. 280, 288.

—— robustus Jans. 277, 281, 287,

[288, 290, 305.

—— rufulus Klb. 279, 290, 291.

—— schoutedeni Valck Luc. 280,

[293, 297.

— — striatus Valck Luc. 281, 286.

—— variatus Bourg. 280, 292, 293,

aR [295.

—— vitticollis Bourg. 279, 290.

—— wentzel-heckmannae Klb. 277,

Pygosteninae 393. [301.

Quediini 392.

Rhyncochilus Shp. 391.

— — aureus F. 391.

Sciodrepa watsoni Spence XXXIX.

Staphylininae 383.

Staphylinini 386.

Staphylinus L. 391.

—— chalceus Bernh. 391.

— — marmorellus Fauv. 391.

—— weingärtneri Bernh. 391.

Stene Steph. XLII.

Stethopseudinca Valck Luc. ee

298.

—— maculatus Valck Luc. 278, 298.

—— —— v. obscurus Valck Luc.

Strotocera versicolor 115. [300.

Tachinomorphus Kr. 394.

—— ceylonicus Bernh. 394.

Tachinomorphus fulvipes Er. 394.

—— —— v, niger Cam. 394.

Tachinus fimetarius Grav. XXXIX.

Tachyporinae 393.

Tachyporini 393.

Tarsostenus succinctus 115.

Tenerus quadrimaculatus Corp. 117.

—— —— a. apicipennis Corp. 118.

—— —— a. biguttulus Corp 118.

—— —— a. pallidicornis Corp. 118.

Termitodiscinae 393.

Tetropium castaneum L. LXXVII.

—-— —— a. aulicum F. LXXVII.

IC ra tu ma EE CNIT

a — a. luridum L. LXXVII,

Thanasimodes dorsalis Luc. 116.

Thanasimus dollmani Corp. 116.

— — fasciolatus 115.

— — formicarius a. laterufus Corp.

RE).

—— —— a. semirufus Corp. 117.

—— latus IIS.

— — rufigaster Kuw. 116.

— — obsoletus 115.

— — virescens Chevr. 115.

—— weisei a. laterufus Pic 117.

Thaumastopeus nigritus Froel. 102.

Thoracostrongylus Bernh. 391.

—— elegans Cam.(Amichrotus) 39I.

—— modiglianii Grid. 391.

—— sumatrensis Grid. 391.

Trechus quadristriatus Schrk.

Tribolium XLII.

—— destructor Uyttenb. XLII.

— -— gebieni Uyttenb. XLII.

—— madens Charp. XLII.

Trichodes gemma Ancey 117.

Trichostetha albopicta G. et P. 102.

Tympanophorus Nordm. 392.

—— rugosus Waterh. 392.

—— ventralis Cam. 392.

Xantholinini 383.

Xenidus Rey 393.

— retractus Rey 393.

DIPTERA.

Agromyza LXXXIV,

Allochironomus 127.

Camptochironomus Kieff. 158, 173.

Carcelia gnava Meig. IX, X.

Ceratopogonidae 121.

Chaetodacus 114.

——- impunctatus de Meij. XXI, 114.

—— megregori Bezzi XXI, 112.

Chironomidae 121.

Chironomus Meig. 155—157, 199.

—-- ambiguus v.d. W. 129, 200.

— — baciliger Kieff. 192.

boeie

405

Chironomus claviforceps Edw. 192.

— — fasciatus 200.

—-— ferrugineo-vittatus Zett. 160.

—— flaveolus Meig. 160.

—— monochromus Gtgh. 192.

—— monochromus v.d. W. 192.

—— plumosus L. 160.

—— prasinus Meig. 160.

—— pusillus L. 153, 154.

—— rufipes L. 154. 155.

—-- supplicans Meig. 179.

—— tenuicaudatus Mall. 192.

—— tricolor v.d. W. 172.

--— unicolor Walker 192.

—— unicolor v. d. W. 192.

Chortophila rubivora Coq. VII.

Cladopelma Edw. 182.

Cladopelma Kieff. 179, 182--184.

—— brevitibialis Zett. 179.

—— camptolabis Kieff. 183.

-—— coronatum 183.

— — faroensis Kieff. 183.

—- fimbriatum 183.

—— hirtipes Kieff. 183.

— — laminata Kieff. 183.

-—— virescens (Meig.) Kieff. 179, 183.

=== viridis "Kieth 133:

Clinochironomus Kieff. 155.

Clunioninae 122.

Compsilura concinnata Meig. IX, X.

Corynoneurinae 122.

Cryptochironomus Kieff. 123, 158,

[179, 180, 182—184, 197.

Damalis nigella v.d. W. 103, 106 fig.,

— — speculiventris III. Ey To:

Demeijerea Krus. 128, 154.

—— ruñnpesil 01206, 16%:

Diamesinae 122.

Diplostichus tenthredinum B. B.

Dizygomyza LXXXIV. [XXL.

—-- cornigera de Meij. LXXXIV.

Dolichopelma 128.

Drosophila LXXII.

Einfeldia Edw. 173.

Endochironomus Kieff. 128, pi

nor

—— albipennis Meig. 140, 143.

—— coracellus Kieff. 141.

—— dispar Meig. 140, 141.

—— impar Walk. 141, 142, 200.

—— intextus Walk. 140, I4I, 173;

[200, 211 fig. 18.

—— involitans Walk. 142. |

—— lepidus Meig. 140, 141.

—— miki Kieff. 143.

—— notabilis Macq. 141.

—— tendens F. 140, 142, 143, 211

—— trichopus Walk. 142. [fig. 19.

406

Glyptotendipes Kieff. 123, 128, 143,

[144, 150, 154, 173, 199.

—— annulimanus Gtgh. 144, 150,

[200.

—— barbipes Staeg. 125, 126, 143—

[145.

—— —— v. staegeri Krus. 144, 145.

—— —— var.? 145.

—— caulicola Kieff. 143, 150, 200.

—— gripekoveni Kieff. 126, 143,

[151, 152.

—— —— v. gracilis Kieff. 151. 152.

— — heteropus Kieff. 144.

— — imbecillis Walk. 144, 149, 150,

[200.

—— mancunianus Edw. 144, 149,

[150, 200.

143, 147, 148,

164, 200.

--— v. glaucus Meig. 126, 147,

[148.

—-- —— f. pallipes Krus. 148, 211

[fig. 20.

— — —— v.obscuripesMeig. 147, 148.

—— paripes Edw. 126, 143, 145,

[147, 151, 199.

—— —— v. alobulatus Krus. 146,

147.

- pallens Meig.

[

—— -—— v, flavipes Krus. 146, 147..

—-- severini Gtgh. 144, 149, 150,

[199, 211 fig. 21, 216 fig. 67.

—— tristis v.d. W. 145.

-—— viridis Macq. (Meig ) LXXVII.

Pye [149, 150.

= Vds d'NÉPr40 100!

Graecus Gtgh. 128, 129.

—— ambiguus Gtgh. 129.

Harnischia Kieff. 158, 179—182, 197.

—— fascimanus Kieff. 179.

—-— simplex Gtgh. 179.

Holtedalia 127.

Kloosia Krus. 128, 152.

—— pusilla (L.) v. d. W. 124, 153,

[209 hes, terre 22,23

[216 fig. 66.

Kribioxenus 128.

Lamprophthalma anaulaca 112.

—-— tuberculifrons de Meï. 103, 111.

Lauterborniella Bause 128, 135, 155.

—-— orophila Edw. 135, 200, 210

Lenziella 127. [fig. 13.

Leptocera herniata Duca XL.

Leptochironomus Pagast. 181, 182.

Limnochironomus Kieff. 158, 175.

—-- nigrimanus auct. 177, 199.

Lonchea XXI,

—-— gibbosa de Meij. XXI.

--— lasiophthalma Macq. XXII.

Lonchea obscuripennis de Meij. XXI.

-—~— setifera de Meij. XXI.

Lucilia 103.

Melanagromyza theae Green

[LXXXIV.

Microchironomus Kieff. 181, 182.

Microtendipes Kieff. 128, 133, 139,

—— chloris Meig. 139, 140. [150.

— — discrepans Walk. 140.

— — hibernicus Edw. 137.

—— pedellus de G. 134, 139, 210

fig. 17.

Mosicera inclusa XXIII nota.

—— simulans XXIII nota.

Orthocladiinae 122,

Pales pavida Meig. IX, X.

Parachironomus Lenz. 158, 179—182,

—-- cryptotomus Kieff. 179. [188.

Paracladopelma Harn. 158, 179—184.

—— camptolabis Kieff. 179, 183, 184,

Paratendipes Kieff. 128—130.

—-- nubilus Meig. 130. 209 fig. 5.

—— nudisquama Edw. 130, 200,

[209 fig. 4, 4a.

Pentapelma 184.

Phytochironomus Kieff. 158, 173.

Plagiostenopterina. 112.

Plecia minor Edw 103, 109.

—— tergorata Rond. 109.

Polistomima stigma 112.

Felyped ay 128, 131, 133, 184.

— acutum Kieff. 131, 135, 200,

[210 fig. 12

—-— arundinati Gtgh. LXXVIII, 133.

—— blandus v. d. W. 134, 199.

—--- ciliatimanus Kieff. 132.

—— convictum Walk. 131, 134,

[199, 210 fig. 11.

—— emarginatum Kieff. 132.

—— enotatus Walk. 132.

— — laetum Meig. 126, 131, 134.

—— leucopus(Meig). Edw. 131, 132,

—— —— var, 13I. [200.

— — nubeculosum Meig. 126, 131,

[132, 209 fig. 6, 7.

—— patens Walk. 133.

—— pedestre Meig. 126, 131, 133,

[139, 200, 210 fig. 10.

— — scalaenum Schrank 131, 209

} [fig. 8, 9.

—— —— var. conjunctum Kieff. 133.

Pseudochironomus 128.

Psilota 106.

— — anthracina 104.

—— bifenestrata de Meij. 103, 104.

--— cyanea Hill. 106, 107.

—— fasciata Curran 107.

—— spec. 106, 107.

, REGISTER.

Psilota tectonae de Meij. 103.

—— victoria Curran 107.

Ptecticus histrio de Meij. XXI, 109.

—— kambangensis de Meij. 110.

——- tricolor de Meij. 110.

Rioxa termitoxena Bezzi 106, 108.

Rondania cucullata (R. D.) Ville-

[neuve LXXIV.

° —— dimidiata Mg. LXXV.

—— dispar Dufour LXXIV nota,

Sarcophaga carnaria L, IX.

Sargus XXI, 110.

Scotophilella XL.

Stenochironomus Kieff, 128, 136.

—-— fasciatus Geoffr. Meig. 136, 200.

—— fascipennis Zett. 136, 137.

—-— flexilis auct. 136, 199.

—— gibbus F. 126, 136, 199, 200.

——- —— v, occultus Kieff. 136,

[210 fig. 14.

tubanticus Krus. 136, 137, 200.

[210 fig. 15.

Stictochironomus Kieff. 128, 130, 137.

cornix Kieff. 138.

histrio F. 137, 138.

maculipennis Meig. 138, 139.

pictulus Meig. 137, 138, 210

sticticus F. 138. [fig. 16.

sticticus Meig. 138.

strictus F, 138.

Systropus blumei S.v. V. XXI.

Tachina inclusa XXII.

—— janithrix Hart. XIII nota, XXII,

—— simulans XXII.

Tanypodinae 122.

Tanytarsus 122.

Tendipedidae 121, 126, 155.

Tendipedinae 121, 122.

Tendipes Meig. 122, 128, 147, 156—

[159, 173, 177, 179, 199

--— albimanus 199.

—— albofasciatusStaegr.(Cryptoch.)

[185, 200, 213 fig. 44.

——- angustiforceps Kieff. 170.

annularius de G. 126, 159, 163,

[170, 212 fig. 26.

aprilinus Kieff. (Camptochir.)

[174.

aprilinus Meig. 125, 159, 165—

[167, 212 fig. 31.

arcuatus Gtgh. (Parachir.) 126,

[188, 193, 194, 200, 215 fig. 54.

—— armillatus Staegr. (Cryptoch.)

[187.

— — atriforceps Gtgh. (Parachir.)

[189, 197, 200, 216 fig. 62.

— — atrofasciatus Kieff. (Campto-

[chir.) 174.

407

Tendipes baciliger Kieff. (Parachir.)

[126, 188, 193, 200, 215 fig. 53a.

? balticus Pagast. (Parachir.)

beguaerti Gtgh. 172. [190.

biannulatus Gtgh. (Cryptoch.)

[185, 214 fig. 49.

biannulatus Staeg. (Parachir.)

[126, 188, 189.

brevitibialis Kietf. Gtgh. (Lim-

[chir.) 175.

brevitibialis Zett. (Limnochir.)

[176, 179, 199.

chlorobus Kieff. (Cryptoch.)

[179, 186.

cingulatus Meig. 126, 160, 169,

[170, 200, 212 fig. 33.

—— —— var. longistylis Gtgh. 170,

(171.

—— —— var. nigricans Gtgh. 170,

{17 t.

tr abe nusticus. Meig. 170;

BYE

—— —— var, venustus Zett. 170,

[172.

camptolabis (Kieff.) Edw. (Para-

[cladop.) 184, 200, 213 fig. 43.

claviforceps Edw. (Parachir.)

[192.

defectus Kieff. (Cryptoch.) 179,

[185, 188, 200, 214 fig. 45.

demeijerei Krus.(Parachir.) 189,

i [195, 200, 215 fig. 58.

diplosi Kieff. 160.

dissidens Walk. LXX VIII, 172.

dolens Walk. 163.

dorsalis Meig. 126, 160, 166—

[168.

edwardsi Krus.(Parachir.) 188,

[194, 200, 215 fig. 55.

flavinervis Kieff. (Xenochir.)

fluminalis Kieff. 160. [178.

frisianus Kieff. 159, 162, 200,

[211 fig. 25.

futilis Walk, (Limnochir.) 176.

goetghebueri Kieff. (Limno-

[chir.) 176, 195.

hebescens Walk 160.

irretilus Walk. (Parachir.) 196.

latidens Gtgh. (Phytochir.) 173,

[199.

lhoneuxi Gtgh. (Parachir.) 190.

litorellus Gtgh. (Parachir.) 195.

lobiger Kieff. (Limnochir.) 175, |

[176, 200, 213 fig. 37.

—— longiclava 199

—— longiforceps Kieff. (Parachir.)

[126, 188, 190, 200, 214 fig. 50.

408

Tendipes longipes Staeg. LXXVII,

[160, 168, 172,173, 199, 213 fig. 34.

major Gtgh. (Parachir.) 180,

[197, 200, 216 fig. 61.

malaceus Walk. (Parachir. ) 189.

mauricii Krus. (Parachir.) 189,

[195, 200. 215 fig. 56.

meigeni Kietf. 166.

microthrix Kieff. 170.

- miriforceps Kieff. (Limnochir.)

[175, 176.

—-— moerens Walk. 163.

monochromus Gtgh. (Parachir.)

[191, 193.

—— monochromus v. d. W. (Para-

‘ [chir.) 188, 191 —193, 215 fig Eh

—— monotomus Kieff. (Parachi r.)

[126, 188, 193, 199.

—-— mucronatus Gtgh. (Parachir.)

i [196.

—— nervosus Staeg. (Limnochir.)

[126, 175—177, 199, 213 fig. 38, 39.

——- niger Meig. 163.

—— nigrimanus auct.

(Limnochir.)

[177.

—— nigronitens Edw. (Parachir.)

[125, 188, 191, 200, 214 fig. 52.

—— nigroviridis Macq. 170.

—— niveipennis auct. 199.

—— niveipennis F. 163, 199.

—— notatus Meig. (Limnochir.) 175,

774 200, 213i gs.

— — —— v. rufolineatus Gtgh.

[(Limnochir.) 175, 177.

—— obtusidens Gtgh. 126, 160, 169, *

Boots:

—— paganus Meig. (Phytochir.) 172,

[173, 199.

—— pallidivittatus Malloch (Camp-

[tochir.) 126, 174, 200, 213 fig. 36.

-—-— parilis Walk. (Parachir.) 189,

[196, 200, 215 fig. 60.

pilicornis F. 124, 159, 163, 199.

plumosus re RUZ. 1582 160,

[170, 211 fig. 24.

—-— v.ferrugineo-vittatus Zett.

[161, 199.

—— v. flaveolus Meig. 159, 161,

168, 199.

—— v.grandis Meig. 159, 161.

— — v. prasinus Meig. 159, 161,

prasinatus 199.

pseudosimplex Gtgh. (Harn.)

* Fr97, 198, 200; 216 fig. 65.

pseudotener Gtgh. (Parachir.)

[188, 191, 200,

pseudovulpes Krus. 125, 159,

165,200, 212020) 30a.

Tendipes psittacinus Meig. (Crypto-

[chere 187.

pulsus Walk. (Limnochir ) 175,

[176, 200, 213 fig. 4o.

redekei Krus. (Cryptochir.) 185,

[187, 200, 214 fig. 47.

riparius Meig. 160, 166, 167.

—— v. thummi Kieff. 126,

[166—168.

rostratus Kieft. (Cryptochir.)

[179, 185, 187, 200, 214 fig. 48.

rousseaui Gtgh. (Xenochir.)

[177, 178.

salinarus Kieff. 165.

sanguineus Kieff. 170.

sordidatus Kieff. 126, 160, 167,

[168, 199.

—— v.tricolor Gtgh. 167— 169.

subaprilinus Kieff. (Campto-

[chir.) 174.

? subdefectus Kieff. (Crypto-

[chir.) 185.

supplicans Meig. (Cryptochir.)

[126, 179, 185, 186, 200, 214 fig. 46.

—— ?monstr.(Cryptochir.) 186.

-—— v. obreptans (Walk.) Edw.

[(Cryptochir.) 186.

swammerdami Krus (Parachir.)

[189, 196, 200, 215 fig. 59.

tener Kieff. (Parachir.) 125, 188,

[190, 191, 214 fig. 51.

tentans F. (Camptochir.) 126,

[174, 213 fig. 35.

? tenuicaudatus Mall. (Parachir.)

[192.

tricolor v. d. W. 168, 172, 199.

trinotatus v. d. W. 200.

triseta Kieff. 125, 160, 163, 164,

[200. 2cg fig. I, 212 fig 27,28.

unicolor v.d. W. (Parachir.) 192.

- varus Gtgh, (Parachir.) 189, 195,

[200, 215 fig. 57.

venustus 168.

versicolor Kieff. 170.

virescens Gtgh, (Parachir.) 194.

virescens Meig. (Harn.) 126,179,

[197, 198, 216 fig. 63.

viridanus (Ruthe) Gtgh. (Para-

[chir.) 189.

viridicollis v.d. W. 160, 169.

viridulus F. (Harn.) 197, 198, 216

- viridulus L. 198 nota. [ fig. 64.

virtunensis Gtgh. (Cryptochir.)

i [187.

vitiosus Gtgh. (Parachir.) 188,

[190, 200.

vulneratus Pagast. (Cryptochir.)

[182.

Tendipes vulpes Kieff. 125, 159, 164,

[200, 212 fig. 29.

—— vulpinus Kieff. 155.

—-— xenolabis Kieff. (Xenochir.)

[126, 178, 200, 213 fig, 42.

Triglyphus 107.

Tritaeniopteron eburneum de Meij.

[103, 106, 107.

Xenaspis stigma 112.

Xenochironomus Kieff. 158, 177,

Zavreliella Kieff. 128, 135.

—— marmorata v.d. W. 136.

HYMENOPTERA.

Agrothereutes Forster XIII.

—— batavus Voll. XII, XIII.

Andrena lathyri Alfken XVIII.

Andricus gemmatus Adl. Il,

—— quercus-corticalis L, II.

Apanteles solitarius Ratz. IX, X.

Aptesis longicauda Voll. XIV.

Athalia bicolor Lep. XVIII.

—— glabricollis Thoms. XVIII.

—— lineolata Lep, XVIII.

—— rufoscuteilata Mocs. XVIII.

—— —— v. mocsaryi Kuw. XVIII.

Batazonus lacerticida Pall. XVI.

Bombus lapponicus F. XVII.

Coelioxys aurolimbata Forster XVIII.

Copidosoma boucheanum Ratz. IX,

Crematogaster XXVIII, 399. [X.

Crocisa scutellaris F. XVII.

Dibrachys ? boucheanus Ratz. IX, X.

Diprion pini L. X, XXII, XXIII.

Dolichoderus XXVII.

Emphytus cinctus L. XVIII.

-— cingulatus Scop. XVIII.

Eupelmus urozonus Dalm. IX, X.

Eurytoma appendigaster Boh. IX, X.

Eutelus spec.? IX, X.

Habrocrytus emerus Ratz. IX, X.

Hemiteles areator Grav. IX, X.

—-- longicauda XIV.

Henicospilus rufus Tosq. LXXIX,

Hoplocampa fulvicornis Kl. VII.

Iridomyrmex XXVI—XX VIII.

—— cellarum XXVI.

—— humilis Mayr. XXVII, XXXII.

—— iniquus Mayr. XXVI.

Lasius fuliginosus Latr. XXXIX.

Lophyrus frutetorum XXII.

—— pini L. X, XV, XXII.

Lygaeonematus abietinus Christ. VII,

Megachile ericetorum XVIII.

Melitta XVIII.

Mesochorus marginatus Ths. IX, X.

Meteorus versicolor. Wesm. IX, X.

Microcryptus subguttatus X, XI.

409

Microptilis sordipes Nees XI.

Monomorium pharaonis L. 398, 400.

Monodontomerus dentipes Boh. IX, X.

Nippogonalos LXXX—LXXXII.

—-— jezoensis Uchida LXXIX.

Obisiphaga Morley XIV.

— — stenoptera Mrsh. XIV.

Orthogonalos LXXXI.

Oxybelus XIX.

—— mandibularis Dahlb. XIX.

—— variegatus Wesm. XIX.

Pachynematus laevigatus Zadd. XIX.

Paururus LXXVI.

—— spectrum LXXVI.

Perilampus LXXIX.

Petalodes unicolor Wesm. IX, X.

Pimpla pfankuchi Brauns XV, XVI

[nota.

Poecilogonalos LXXIX, LXXXI.

—— thwaitesii Westw. LXXIX.

Pseudogonalos LXXXI.

Pseudomyrminen XXVIII.

Pteronus pini L. X.

Rogas unicolor Wesm. IX, X.

Schizaspidia LXXIX.

Selandria coronata Kl. XVIII.

—— =e vanalisyboms oc VT:

Spilocryptus XIII.

—-— brevipennis Kriechb. XII—XIV.

—— incubitor Grav. XIII,

Tapinoma XXVII, XXVIII.

—— erraticum Latr. XXVI.

—— melanocephalum F. XXVI,

[XXVII, XXX, XXXII.

Teleas punctulatus Ratz. IX.

Telenomus nitidulus Ths. IX, X.

Tenthredella solitaria Scop. XIX.

Vespa LXXXI, LXXXII..

=) anali PME

—— velutina Lep. LXXX.

Xeris LXXVI.

—— emarginata F. LXXV., -

—— nana Mull. LXXV.

—— spectrum L.:LXXV.

ISOPTERA.

Kalotermes 103, 106, 107.

—— irregularis Frogg. 106, 108.

—-— tectonae Damm. 103, 195.

Mastotermes darwiniensis Frogg. 106.

LEPIDOPTERA.

Acanthopsyche atra L. 311, 318.

—-— opacella H.S. 318.

Acronycta psi L XII

— — tridens Schiff. XI, XII.

Agrotis puta Hb. 310, 313.

—— putris L. LXIV, 310.

410

Agrotis vestigialis Rott. XXXVII.

— — —— v. nigra Tutt XXXVII.

Allotinus drumila Moore 71,

Amblypodia centaurus subsp. pseu-

[docentaurus Dbl. 63.

Ammoconia caecimacula F. 310.

Anacampsis 89.

Anaitis efformata Gn. 311, 316.

plagiata L. 311, 316.

Appias adah subsp. saumlakiana

[Kalis 76.

— — albina subsp. micromalayana

[Fruhst. 51. |

—— —— — 9

f. agatha

[Stgr. 51.

SS a a ee am bieua

(Gr. Sm. 51.

—— —-- —— —— Q f. flava

[Fruhst. 51.

—— lyncida lyncida Cr. 50.

—— melania subsp. leis Hbn, 51.

— ees bsp. eters Nas Aer

—— nero subsp. neronis Fruhst. 50,

ita

Argyresthia praecocella Z. 89, si

—— semifusca Hw. XXXII, 310, 311.

—— spiniella Z. XXXII.

Atella phalanta phalanta Drury 57.

Bankesia Tutt 88, 93, 95.

—— conspurcutella Stt. 93.

—— staintoni Wlsghm. 93.

Bibasis sena subsp. palawana Stgr. 65.

Blastobasis Z. 89, 99.

—— phycidella Z. 99.

Boarmia bistortata Goeze 311 nota.

Bombycia viminalis F. 310, 313.

—— —— v. obscura Stgr. 314.

Brotolomia meticulosa L. LXI.

Calocampa solidaginis Hbn. LXIV.

Candalides harterti Gr. Sm. 71.

Caradrina 315.

—— quadripunctata F. 311.

—— selini B. 311, 314.

Castalius rosimon subsp. sostrus

[Fruhst. 61,

—— roxus roxus Godt. 61.

Catospilia crocale Cr. 52.

—— —— a. alemene Cr. 52.

—— —— f.jugurtha Cr. 52.

— — pomona F. 52.

— — —t— f. bidotata Fruhst. 52.

—— —— f. hilaria Cr. 52.

—— — — f. nivescens Fruhst. 52.

—— scylla scylla L. 53.

Celerio lineata F. v. livornica Esp.

[LXXII.

Cerura bicuspis Bkh. 310, 313.

—-— furcula Cl, 310.

Cethosia chrysippe F. So.

—— —— subsp. koridana Kalis 80.

—— penthesilea penthesilea Cr. 57.

—— —— —— f.elgitha Fruhst. 57.

Charaxes harmodius subsp. harmo-

[dius Fldr. 71.

Chilades roemli Kalis 84.

Coenina aurivena Butl. LX, LXIII.

Coladaenia dan subsp. aeacus Latr.

Coleophora albicans H.S. roo. [64.

—- - artemisicolella Brd. XXXIII, go,

—— betulella Hein. XXXII. [99.

—— graminicolella Hein. XXXIV.

— ibipennella Z. XXXIII,

—-- laricella Hb. VII.

—— virgaureae 100.

Colias chrysotheme Esp. 310, 312.

-—— hyale L. 310.

—— palaeno v. europome Esp. 310,

Comacla senex Hb. XXXV. [312.

Coscinia cribrum L. XXXVI.

—-- —— v. candida Cyr. XXXVI.

—— —- v. rippertii B, XXXVI.

Cupha erymanthis subsp. kangeana

[Fruhst. 57.

Curetis sanatana f. latipicta Fruhst. 62.

Cynthia erota subsp. austrosundana

[f. virilis Fruhst. 57.

Cyrestis nivea subsp. fruhstorferi

[Roeb. 59.

—— periander subsp. adrianus Kalis

[59.

——- —— subsp. horsfieldi Moore 59.

Danaida (Danais) affinis 79.

—— —— subsp. artenice Cr. 78.

—— —— —— f. abigar Eschsch.

[54, 78, 79.

—— —— —— a. piepersi Kalis 78.

= ee SS asisnelleniwWalise73:

—-— ——- subsp. fuliginosa Hag. 79.

—— —-— subsp. kawiensis Fruhst.

79.

——- — — subsp. vandeldeni Kalis

[79.

—— albata subsp. baliensis Kalis

[ 68.

—— —— subsp. gilva 68.

—— chrysippus 53.

—— —— subsp. bataviana Moore

MALE

—— —— subsp. pseudopetilea

[Kalis 54.

—— juventa juventa Cr. 54.

—— limniace subsp. conjuncta

[Moore 54.

—-— luzonensis Fldr. 67.

—— —— subsp. praemacaristus

[Fruhst. 68.

Danaida (Danais) melissa melissa f.

[myrsilos Fruhst. 54.

—— plexippus subsp. intensa

Danaidae 53, 67. [Moore 54.

Deilephila euphorbia L. 310.

—t— lineata v. livornica Esp. 310,

Delias 50. [313.

—-— albertisi Obth. 66.

belisama subsp. nakula a. de-

[picta Fruhst. 66.

—— egialea egialea Cr. 76.

—— hyparete hyparete L. 50.

—— periboea periboea Godt, 50.

—-— poecila Vollh. 75.

—— —— subsp edela Fruhst. 75.

—— subsp. Guntheri Kalis 75.

Depressaria nervosa Hw. VII.

Dianthoecia irregularis Hufn. 310.

Diastictis artesiaria F. 311, 317.

Dichorragia nesimachus subsp. man-

[nus Fruhst. 71.

Diplodoma marginepunctella Stph.

[XXXIV.

Doleschallia bisaltide bisaltide Cr. 59.

Eidophasia Stph 88, 95.

—-— messingiella F. 96.

Elodina 66,

—— leefmansi Kalis 66.

Elymnias enganica Doh. 80.

—— hvpermnestra hypermnestra L.

—— nesaea subsp. eee

—— panthera E. 80. [Snell. 56.

—— —— subsp. Winkleri Kalis 80.

Ephyra porata F. LXVIII, 311.

—— punctaria L. LXVIII.

—— quercimontaria Bastelb.

[LXVIII, 311, 315.

Epichnopteryx XXXIII.

—— tarnierella Brd. XXXIII.

Epione paralellaria Schiff. XXXV.

Epunda lichenea Hb. 310, 314.

Ergolis ariadne subsp. gedrosia

[Fruhst. 57.

— — specularia specularia Fruhst. 57.

Eriboea delphis subsp. cygnus R.

(Se 71.

—— moori subsp. kangeanus 60.

_ Erycinidae 61

Eupithecia gratiosata LXII.

—— oblongata Thbg. LXII.

Euploea aegyptus subsp. tricolora

[Fruhst. 55.

—— —— —— f. cuneifera Fruhst.

[55.

—— corus subsp. defiguratus

[Fruhst. 69.

—— —— subsp. pavettae Zinck 68.

AVI

Euploea distanti Moore 79, 80.

—— —-- subsp.sabangana Kalis79.

—— eleusina eleusina Cr. 55.

—-- eleutheria Fruhst. 68.

—— eleutho subsp. Coerti Kalis 68.

—-— —— subsp. sacerdos Btler 68.

—— haworthi 54.

—— —— subsp. verhoogi Kalis 54.

—— —— —— a. alboradiata

[Kalis 55.

— — malayica subsp. hypanis

[Fruhst, 68.

—— mazares subsp. baweana

[Fruhst. 55.

Euthalia adonia subsp. pura Fruhst.

—— aetion Hew. 70. [60.

— — godartisubsp.javana Fruhst.7o.

—-- mahadeva mahadeva Moore 70.

—— merta subsp. karina Kalis 83.

—— —— subsp. prisca Fruhst. 83,

—— pseudomerta Fruhst. 83. [84.

Everes argiades Pall. 71.

—-- polysperchinus Fruhst. 72.

Fumea XXXIII.

Gandacca harina harina Horsf. 53.

Gelechia LXIII.

—-— accuminatella 97.

——- aethiops 89.

—— artemisiella 97.

—— atriplicella 97.

—— junctella Dgl. 90, 97.

—— maculiferella 98.

—— marmorea 90, 97, 98.

| —— salicorniae Her. 89, 97.

Geridinae 71.

Grapholitha conicolana Heyl.XX XIII.

—— flexana Z. 88. 92.

——- juniperana 88, gr.

—-- oxycedrana QI, 92.

—— redimitana Gn. 92.

—— weirana Dgl. 88, 92.

Grypocera 64.

Hadena sordida Bkh. XXXVII.

Hasora chuza Hew. 74.

—— cridatta Fruhst, 74.

— — malayana subsp. attenuata

[Stgr. 64.

—— —— subsp. salemana Kalis 64.

—— schonherr subsp. sumatranus

[Kalis 74.

Hebomoia glaucippe subsp. javanen-

[sis Wall. 53.

Heliothis dipsacea L. XXXVII.

Hepialus sylvinus L. LXI.

Herona sumatrana sumatrana Moore

Hesperidae 64, 73. zia,

Hestia hypermnestra subsp. belia

[Westw. 68.

412

Hidari irava Mr. 74.

Homoeosoma binaevella 88.

—— cretacella 87.

—— nebulella 88.

—— nimbella Z. 88, 91.

—— saxicola Vaugh. 87, 90.

—— sinuella 37.

—— snellenella Bentinck 88, OI.

Horsfieldia narada 9 f. mohamad

[Kalis 63.

Huphina bathseba Snell. 50.

—— nerissa subsp. corva Wall. 50.

—-- —— corvina Fruhst. 50.

— — perimale subsp. aelia Fruhst. 50.

Hydroecia nictitans Bkh. 310, 314.

—— paludis Tutt 310, 314.

Hypolimnas antilope subsp. arnoldi

[Fruhst. 59.

—-- bolina subsp. antiopa Mull. 59.

—— —— —-- f, charybdis Btlr. 59.

—— —— —— f. iphigenia Cr. 59.

—— misippus misippus L. 59.

To capella Fruhst. 72.

erylus subsp. erna Kalis 63.

—— rhodanus Fruhst. 72.

— — sipilus subsp. bella Kalis 72.

Ixias balice balice Bdv. 77.

—— ludekingi Vollenh. 77.

—— —— subsp. Wahri Kalis 76.

—— reinwardti subsp. baliensis

[Fruhst. 67.

—— —— subsp.javanensis Kalis 67.

—— —— subsp. kangeana Fruhst.

—— venilia Godt. 52, 67. [52.

—— —— subsp. theresiae Kalis 52.

Lampides aratus subsp. tryphiodo-

[rus Fruhst. 62.

—— celeno subsp.ruvana Fruhst. 61.

——- elpis elpis Godt. 62.

—— philatus subsp. athanetus

i [Fruhst. 62.

Larentia fluviata Hb. XXXV.

—— hastata XXXVI, 311, 316.

—— sagittata F. XXXV.

—— subhastata Nolck. XXXVI, 311,

[316.

Lasiocampa quercus L. XXXVII

—— trifolii Esp. XXXVI.

medicaginis Bkh.

[XXX VI.

Mon oc xiphia subsp. chlorographa

[Hbn. 49.

Lethe europa europa L. 56.

—— rohria subsp. borneensis Kalis

[69.

— — —— subsp. enima Fruhst 609.

— 4 subsp, vodana-frmahst.6g:

Leucania littoralis Curt. 310.

— Sa Wo

Leucania vitellina Hb. 310, 314.

Libythea geoffroyi geoffroyi Godt. 61.

Limenitis populi L. XXXII, LXKXXIII,

(gio; (3,12.

—— procris subsp. arnoldi Fruhst.

«160.

=— —— subsp. neutra Fruhst. 60.

—— sibilla L. 310.

Lithocolletis betulae Z. XXXIV.

— — cerasicolella H.S. LXVIII.

—-- elatella Z. 100.

——- faginella 100.

—t— froelichella Z. XXXIV.

—— junoniella Z. XXXIV.

—— klemanella F. LXVIII.

——- lantanella Schrk. go, 100.

—— salicicolella Sirc. XXXIV.

—-— salictella Z. XXXIV.

—— stettinensis Nicelli LXVIII.

—— viminetorum Stt. XXXIV,

—— viminiella Stt. XXXIV.

Lithosia lutarella L. 311, 317.

—— pallifrons Z. 311, 317.

—— pygmaeola Dbld. 311, 317.

Loxura atymnus subsp. kangeanus

Lycaenidae 61, 71. [Kalis 63.

Lycaeninae 71.

Lycaenesthes emolus subsp.javanus

[Fruhst. 61.

Lycaenopsis puspa subsp. hermione

[Fruhst. 61.

Lythria purpuraria L. 311, 316.

—— purpurata L. 311, 316.

Macrothylacia rubi L. XXXVII.

Malacosoma neustria L. XXIV.

Marmestra albicolon Hb. XXXVII.

Marmessus ravindra subsp. balina

[Fruhst. 85, 86.

—— —— subsp. a. transiens Kalis

[86.

—— —— subsp. medullia Fruhst.

[85, 86.

— — --- ravindra Horsf. 85, 86.

Melanitis leda subsp. simessa Fruhst.

Mesotype virgata Rott. 311. [56.

Miana literosa Hw. XXXVIII.

—— —— v.onychinaH.S.XXXVIII.

Minoa murinata Sc. 311, 316.

Monopis lombardica Hering XXXIV.

Mycalesis janardana Moore 86.

—— mineus subsp. macromalayana

[Fruhst. 56.

—-— oroatis oroatis Hew. 56.

— — perseus subsp. cepheus Btlr. 56.

Nacaduba angusta flumen Fruhst. 71.

—— hermes subperusia Snell. 62.

—— nora subsp. donina Snell. 62.

—— pavana:pavana Horsf. 62.

Nephopteryx hostilis Stph. LXVIL

—— rhenella Zk. LXVII, 310, 312.

Neptis columella subsp, kangeana

[Fruhst. 60.

— — hylas subsp. satellitica Fruhst.

[60.

—— soma subsp. gononata Btlr, 69.

— — —— —— somaoides Kalis 69.

Nola centonalis Hb. XXXVII,

Notodonta trepida F. LXIII.

Nudaria mundana L. XXXVI,

Nymphalidae 57, 69.

Ochrostigma velitaris Rott. XXXIII,

Ornithoptera brookeana Wall. LXX.

—— helena subsp. antileuca

[Rothsch. 49.

Orsotriaena medus medus F. 56.

Pachytelia unicolor Hufn. 311.

Padraona gola subsp. taxilus Mab. 65.

Paltodora coenulentella H.S. 99.

—— cytisella Curt. 90. 98.

—— fuscipennis Westw. 99.

-—— striatella go.

—— walkeriella Dgl. 99.

Pamene nitidana F. 92.

Pantoporia larymna subsp. larymna

[Dbd. 70.

Papilio agamemnon agamemnon L.

aristeus Cr. 65. [49.

—— subsp. hermiston 65, 66.

— — subsp. hermocrates Fldr.

65.

—— subsp. pado Fruhst. aa

aristolochiae F. 75.

Sas a antiphus F. 74.

— — a.atavus Fruhst. 74.

—— ET antissa Jord. 49.

subsp. aphrodite Kalis 74

subsp. asteris Rothsch. 74.

helena subsp. antileuca

[Rothsch. 49.

macareus macareus Godt. 74.

—— —t— a.confluens Kalis 74.

—— —-— f. masformis Lathy

machaon L. LXXXIII.

memnon memnon L. 49.

peranthus subsp. transiens

[Fruhst. 49.

polites subsp.javanus Fldr. 49.

Papilionidae 49, 65.

Parascotia fuliginaria L. XXXII.

Pareronia valeria subsp. kangeana

[Fruhst. 53.

—— —— subsp. sumbawana

[Fruhst. 67.

—— —— —— a. nigrescens Ka-

[lis 67.

413

Parnara guttatus subsp. intermedia

[Plotz. 65.

Parthenos sylvia subsp. deréthyi

[Kalis 60.

—— — — subsp. salentia Hpffr. 60.

Phalera bucephala L. LXI, LXXI.

Phyllocnistis sorhageniella Lüd. go,

—-- suffusella Z. go, 101. (ror.

Phyllodonta angulosa Cram. LXIII.

Pieridae 49, 66.

Plusia chrysitis L. 311.

—— chryson Esp. 311, 315.

—-— gamma L. 311.

-—-— ni Hb. 311, 315.

Plutella 88.

Plutellidae 95.

Precis almana subsp. javana Fldr, 58.

atlites atlites L. 58.

erigone erigone Cr. 58.

hedonia subsp. kangeana Kalis

[57-

— — subsp. pseudiphita Fruhst.

orithya L. 81, 82. [57, 58.

— — subsp. baweana Fruhst.

—— subsp. mevaria 81. [31.

—— subsp. minagara Fruhst.

[58. 81.

villida subsp. ketoepatana Ka-

[lis 82.

— — subsp. papoeana Kalis 82,

—— subsp. soerabajana Kalis

u — — villida F. 58,81,82. [82.

Prioneris autothisbe subsp. branchii

[Kalis 67.

—— —— subsp. orientalis Fruhst.

Ptocheuusa Hein. 89, 98. [67.

—— dissonella H.S. 98.

—— internella Z. 98.

—— subocellea Stph. 98.

Pycnophallium Tox. i.1. 61.

Rahinda hordonia subsp. pardus

[Fruhst. 59.

Rapala schistacea subsp. renata

[Fruhst. 64.

—— —— subsp. satelliticus Kalis 64.

Rhinopalpa polynice subsp. elpenice

Rhopalocera 47. [Fldr. 69.

Satarupa dirae Mr. 73.

Satyridae 55, 69.

Satyrus arethusa Esp. 310, 312.

—— semele L. 310.

Senta maritima Tausch. XXXV.

Solenobia 93.

—— inconspicuella Stt. XXXIV, 89,

—— lichenella L. 95. [94, 95.

pineti 89, 94, 95.

triquetrella 89, 94, -95.

414

Solenobia wockii Hein. XXXIV, 95.

Sterrha sacraria L. 311, 316.

Stibochiono coresia coresia Hbn. 69.

Stilpnotia salicis L. VIII.

Steganoptycha granitana H. S.

[KXXIII.

Surendra vivarna subsp. vandeldeni

(Kalis 62.

Tagiades japetus subsp. brasidas

[Doh. 64.

—— menanto subsp. javanus Kalis

173.

— — obscurus subsp. tenimberanus

[Kalis 73.

Tajuria kuhni subsp. regulus Stgr.

Talaeporia 88, 93. 72:

--— guenei Z. 87, 95

Tanaecia heliophila Fruhst. 70.

—-— —— subsp. vandeldeni Kalis 70.

Taractrocera archias subsp. nigro-

[limbata Snell. 65.

Tephroclystia LXI, LXV.

—— castigata Hb. LXIV, LXV.

—— insigniata Hb 311.

—-— lariciata Frr. XXXV, LXIV,

[EXV,- 31, 317.

—— oblongata Thnb. LXI—LXIV.

—— pimpinellata Hb. XXXIII,

ESS DSDS Su, ei yee

— — subfulvata Hb. 311, 317.

—— succenturiata L. 311, 317.

——- trisignaria H.S. 311.

—-— venosata F. XXXIV, 311, 317.

—— vigaureata Dbld. LXIV, LXV.

Terias blanda blanda Bdv. 53.

—— gracilis Kalis 77.

TE asa subsp. sankapura

[Fruhst. 53.

—— lombokiana Fruhst. 53

Thamnonoma brunneata Thnbg. 311.

Thysonotis schafferi Esch. 61.

Tinea pellionella L. XXXIV.

Udaspes folus folus Cr. 65.

Vanessa urticae L. VI].

Yoma sabina subsp.javana Fruhst. 58.

Ypthima baldus subsp. kangeana

[Kalis 55.

ane subsp: pasitelides Fruhst.

[56.

— — jarba subsp. gangamela

[Fruhst. 69.

Zizina otis subsp. lysizone Snell. 62.

NEUROPTERA.

Hemerobius LXVII.

ORTHOPTERA.

Hymenopus coronatus Stal LXXI,

[LXXII.

Nyctibora brunnea Thnb, LX.

Periplaneta americana L. LXXVI.

RHYNCHOTA.

Anthocoris gallarum-ulmi v. femo-

[ralis Westh. XXV.

Asciodema obsoletum Fieb. XXV.

Calocoris roseomaculatus v fusco-

[signata Stich. XXV.

— — —— v.supervacua Stich XXV.

Camptoletus costalis H S. XXIV.

—-— lineolatus Schill. XXIV.

Camptozygum pinastri v. aequalis

[Vill. XXV.

—— —— v. fieberi Stich. XXV.

—— —— v.maculicollis Mis, XXV.

—— —— v. nigrolineata Stich.

[XXV.

Campyloneura virgula H.S. LXX.

Chermes LXVII.

—— cooleyi Gill LXVI.

Cydnus LXIX, LXX.

—— flavicornis F. LXIX.

—— nigrita F. LXIX.

Dasymia piperi China LXX.

Deraeocoris ruber v. gothica Schrk.

Gillettea cooleyi LXVII. [XXVI.

Gilletteella cooleyi Gill. LXVI.

Gnathoconus picipes Fall. LXIX.

Heterocordylus genistae Scop. XXVI.

Hormaphis betulae Mordw. LXVII.

Microsynamma bohemani v. putoni

[Reut. XXVI.

Odontoscelis dorsalis F. LXIX.

— — —— v. deserta Stichel LXIX.

—— —— v. signata Fieb. LXIX.

Orthotylus XXV.

Piezodorus lituratus v. alliaceus

[Germ LXIX.

Psallus roseus v. dilutus D. Sc. XXVI,

—— —— v. querceti Fall. XXVI.

Rhyparochromus chiragra v. nigri-

[cornis Dgl. XXV.

Sehirus bicolor L. LXIX.

— — dubius LXIX.

Temnostethus pusillus v. gracilis

[Horv. XXV.

THYSANOPTERA.

Liothrips vaneeckei Priesner VIII.

TRICHOPTERA.

| Neuronia clathrata L. LXXXIII.

415

ALGEMEENE ZAKEN.

André (Dr. Marc). Buitenlandsch lid.

XLV. |

Bentinck (Ir. G, A. Graaf). Argyresthia

semifusca Hw. nieuw voor de Ne-

derl. fauna. XXXII,

—— Limenitis populi L. uit Z.-Lim-

burg. XXXII.

—— Epichnopteryx tarnierella Brd.

XXXIII.

—— Bijzondere Lepidoptera-vang-

sten van 1932. XXXIII.

—— Kweekproeven van Diplodoma

marginepunctella Stph. en Litho-

colletis-soorten. XXXIV.

—-- Tephroclystia venosata F.

XXXIV.

—--- Plooiing der vleugels bij Gele-

chia en Notodonta trepida F.LXIII,

— — Nephopteryx rhenella Zk. nieuw

voor de Nederl. fauna. LXVII.

—— Demonstratie van Ephyra quer-

cimontaria Bastelb. met de daarop

gelijkende E. punctaria L. en E.

porata F. LXVII,

---- Melanistische exx. van Litho-

. colletis klemanello F. LXVIII.

--— Lithocolletis cerasicolella H. S.

uit mijnen van verwilderde Prunus

domestica gekweekt. LXVIII.

Beusekom (G. van) Lid. XLV.

Bibliothecaris. Verslag over den toe-

stand der bibliotheek. LIII.

Blote (H. C). Vele 9 exempl. tegen

geen g' van Campyloneura virgula

H.S. in ’t Rijks Mus. v. Nat. Hist.

LXX.

—— Nieuwe bedekking voor de bo-

dems v. insectenladen ,,Cellenlijm”.

LXXXII.

Blijdorp (P. A.). Lid. XLV.

Bodifée (P. R.). Afgeschreven als lid

wegens wanbetaling. XLV.

Brouwer Jr. (A. M.). Lid bedankt.

XLIV.

Ceton.(j..C.). Lid. XLV,

Coldewey (H.). Vlindervangst bij

lamplicht. XXXIV.

—— Plooiing der voorvleugels bij Te-

phroclystia oblongata Thnb. LXIII.

—— Tephroclystia lariciata Frr. in-

heemsch. LXIV.

Commissie v. h. nazien der rek. en

verantw. over het tijdvak 1 Juli

’31--31 Dec. ’32. Opmerkingen. LI.

Commissie 1933. Benoemd. LII.

Corporaal (J. B.). De Bathysciinae

van het Zool. Mus. te Amster-

dam. III.

—— Mededeel. omtrent eene biolo-

gische studie- en verzamelreis naar

Schotland, Noorsche Fjordenkust

ties WW

Diakonoff (A.). Lid. XLV.

Docters van Leeuwen (Prof. Dr. W.

M.) Zeldzame gal van Andricus

quercus-corticis L. op den gewonen

eke

Eecke (R.van). Lid bedankt. XLIV.

Fluiter (Dr. H.J. de). Resultaten ver-

kregen bij een onderzoek naar de

parasieten-fauna tijdens eene gra-

datie van Stilpnotia salicis L. VIII.

—— Biologie van Microcryptus sub-

guttatus Grav., het belangrijkste

parasitiesche hymenopt. v. Diprion

pini L. X.

—— ,,Fremdliche Zweckmässigkeit”

bij Acronycta tridens Schiff. en

Microplitis sordipes Nees. XI.

—— Paralyseeren v. d. prooi door

sluipwespen waarschijnlijk een bio-

logische aanpassing. XII.

—— Uitkomen v. d. imago v. Diplo-

stichus tenthredium B.B. uit den

gesloten cocon van Diprion pini L.

XXIII

—— Infectie en ontwikkeling van

Cilletteella cooleyi Gill. LXVII.

— — Biologie v. d. grauwen dennen-

snuitkever, Brachyderes incanus

TE EXXIE

Gorter (Dr. F. J.). Lid bedankt.

XLIV.

Hale Carpenter Prof. Dr. G. D,). Cor-

respondeerend Lid benoemd.LVIII.

Horn (Dr. Walther). Eerelid be-

noemd. LVIII.

Houten (Mr. A. Th. ten). Lid over-

leden. XLIV.

Jansen (L. A.). Lid bedankt. XLIV.

Joncheere (W. de). Rechter voor-

vleugel v. Limenitis populi L. te

Hardinxveld gevonden. LXXXIII.

Karny (Dr. H.). Lid bedankt. XLIV.

Keer (Dr. P. M.). Lid bedankt. XLIV.

Koenraads (W ). Lid. XLV.

Koornneef (J.). Losse aanteekeningen

over Hymenoptera. XII.

416

Kop (M. van der). Lid bedankt. XLIV.

Kruseman Jr. (Dr. G.). Conserveeren

van rupsen. XXIV.

—— Gepromoveerd. XLVIII,

—— Opmerkingen over Tendipedi-

dae. LXX VII.

--— Nieuwe Diptera v. d. Nederl.

Fauna. LXXVII.

—— Hypopygién zeer goede ken-

merken ter onderscheiding der

soorten en genera van de Tendi-

pedidae LXXVIII.

Laan (P. A. van der). Lid bedankt.

XLIV.

Mac Gillavry (Dr. D.). Bijdrage tot de

biologie der Choleva’s. XXXVIII.

—— Leptocera herniata Duda uit

een zwaluwnest. XL.

—— Onuitgegeven werk over de ana-

tomie van de honingbij door Joh.

Schepens. XL.

—— Twee geimporteerde insecten.

LX.

—— Plooivorming der voorvieugels

v. nachtvlinders in ruststand. LX.

—— Mogelijkheid van voorkomen

van Hemerobius op door Chermes

aangetaste sparren. LXVII.

—— Verklaring van ’t geringer aan-

tal buitgemaakte mannetjes bij

wantsen, vooral Capsiden. LXX.

--— Vindplaats voor Cydnus. LXX,

Malte von Kühlewein (Dr. M.J.H. A.

CE) Lid) bedankt IXEIV:

Meijere (Prof. Dr. J. C. H. de). Javaan-

sche Diptera. XXI.

—— Uitkomen v. d. imago v. Di-

plostichus tenthredinum B.B. uit

Diprion pini L. XXII.

—— Foetalisatie, neotenie en pro-

genese XXXI.

—— Lid in de Commissie v. Redactie

voor de Publicaties herkozen. LVII.

—-— Niet volledige cyclus met mi-

gratie v. d. wolluis. LXVI.

——- Seksenverhouding bij insecten.

LXIX.

——. Rondania cucullata R. D. = R.

dimidiata Mg. LXXV.

—— Agromyzinen uit Java. LKXXHI.

Molengraaff (Prof. Dr. G. A. F.). Lid

bedankt. XLIV.

Muller (Dr. H. R. A.). Lid. XLV.

Oudemans (J. C.). Lid. XLV.

Oudemans (Dr. Th. C.). Jaarboek der

„Deutsche Dendrologische Gesell-

schaft”. LXV.

—— De wolluis Gilletteella coolevi

Gillette (Chermes Cooleyi Gill.) op

den Douglas-spar. LXVI.

Penningmeester. Verslag boekjaar I

Juli 1931—31 Dec. 1932. XLVIII.

—-- Antwoord op de opmerkingen

v. d. commissie v. h. nazien der

rekening en veraniw. over het tijd-

vak 1 Juli 1931—31 Dec. 1932. LII.

Polak (R. A,). Metamorphose van Va-

nessa urticae L. gefilmd. VI.

—-- Levend 9 van Hymenopus co-

ronatus Stàl per luchtpost uit Ban-

doeng ontvangen. LXXI.

—— Een exempl. v. Celerio lineata

v. livornica Esp. te Goes gevan-

gen. LXXII.

President. Jaarverslag. XLIII.

Reclaire (Dr. A.). Camptotelus lineo-

latus Schill. verward met C. cos-

talis H.S. XXIV.

-—— Rhynchota, nieuw voor de Ne-

derl. fauna. XXV.

—— Verdeeling der sexen bij de

wantsen. LXVIII.

Roon Jr. (A. van). Lid bedankt. XLIV.

Schaeffer (Mej. Dr. C.). Lid. XLV.

Schoevers (T. A. C.). Schadelijke in-

secten in ’t jaar 1932. VI.

—— Lid bedankt. XLIV.

Schuurmans Stekhoven (Dr. J. H.).

Lid bedankt. XLIV.

Sepp (Mej. C. E.). Begunstigster over-

leden. XLIV.

Speyer (E. A. M.). Pedipalpi (Arach-

noidea). IV.

—-- Massale aantasting v. telefoon-

palen door Hylotrupes bajulus L.

VII.

—— Xeris spectrum L. LXXV.

—— Tetropium castaneum L.

LXXVII.

—— Mannelijke genitalién der Agro-

myzidae. LXXVIII.

Starcke (A.). Vraag omtrent de tech-

niek bij micro-photographie. VIII.

—— Over de larven der Dolicho-

derinen. XXVI.

—— Foetalisatie, progenese en neo-

tenie. XXXI.

Tonkes (Mej. P. R.). Lid bedankt.

XLIV.

Uil (G. E. M.). Lid bedankt. XLIV.

Uyttenboogaart (Dr. D. L.). Otior-

rhynchus marquardti Fald., vetera-

tor Uyttenb. en singularis L. XLI.

—— Nieuwe Tribolium-soorten: T.

destructor Uytt. en gebieni Uytt.

XLII. .

Uyttenboogaart (Dr. D. L.). Mede-

deeling omtrent de herdenking van

don. LVIII.

—— Seksenverhouding bij Scolyti-

den. LXX.

—— Over het genitaliën-onderzoek,

LXXVIII.

Valck Lucassen (F. T.). Lid in de

Commissie van Redactie voor de

Publicaties herkozen. LVII.

Vecht (J. van der). Seksenverhou-

ding van Dasymia piperi China

op Banka. LXX.

—— Over de Trigonalidae. LXXIX.

Verploegh (Dr. H.). Lid bedankt.

XLIV.

Vos (Mej. A. P. C. de). Lid bedankt.

XLV.

Wehlburg (Dr. C.). Lid. XLV.

Went (Dr. F. W.). Lid bedankt. XLV.

417

Wiel (P. van der). Buitengewoon don-

ker gekleurde rups van Papilio

machaon L. bij Wylre gevonden.

LXXXIII.

—— Neuronia clathrata Kol. bij Beet-

sterzwaag gesleept. LXKXXIII.

—— Zeer groote exx. van Lyctus

brunneus Steph. uit iepenhout.

LXXXIII.

Wintervergadering 1934. Utrecht

vastgesteld als plaats voor de ver-

gadering. II.

Wisselingh (Ir. T. H. van). Vangst

van zeldzame Macro-Lepidoptera.

XXXV.

—-— Plooiing der voorvleugels van

Tephroclystia oblongata en eenige

Noctuiden. LXIV.

Zomervergadering 1934. Epen vast-

gesteld als plaats voor de verga-

dering. LVII.

CORRIGENDA.

p. XLI regel 16 v. o. staat Otzorrhynchas, moet zijn Otiorrhynchus.

» 49

» 51

» 52

» 57

» WO)

Di ZA

» 88

» 92

» 128

» 135

> 143

» 147

» Neel

» 138

» 139

ie)

> 139

» 139

> I4O

TV.

16 v.

AV:

17 v.

16 v.

Rive

IA V.

Ov.

LOW:

sv.

3v.

I4 V.

IE AMS

39%

Ov.

18 v.

IR Wey

BEI SOSIO Ore Os Ce TOTO, re

Rotschild, moet zijn Rothschild.

ambigna, moet zijn ambigua.

venelia, moet zijn venzlia.

penthesilia, moet zijn penthestlea.

malaijica, moet zijn malayica.

tanaecta, moet zijn Zaraecia.

Lycoenidae, moet zijn Lycaenidae.

6.2meoetzin.y.

Pamena, moet zijn Pamene.

Zavrelia, moet zijn Zavreliella.

STR MOOSE ANN 1S) HABE.

orophilas, moet zijn orophilus.

Ennochir., moet zijn Endochir.

paripes, flavipes, m.z. paripes v. flavipes.

brevitiabilis, moet zijn brevetibialis.

brevitiabilis, moet zijn brevitibialis.

cryptochir., moet zijn Cryptochir.

parilus, moet zijn parelis.

Ruthe, moet zijn RUTHE.

maculata, moet zijn maculatus.

Motch, moet zijn Motsch.

birmamum, moetzijn bermanum.

punticollis, moet zijn puucticollis.

Weel GO,

PCI moct zijn sp Xen

Deel Gp

Phteochroa, moet zijn Phtheochroa.

Deeks. Supple

primor, moet zijn Prior.

sutura, moet zijn suturam.

hirsitum, moet zijn hirsutum.

subparallelis, moet zijn subparallela.

DIR ORA ere

b. en 7 v.o. staat gafsensis, moet zijn gafsana.

» 172. Alle figuren hebben betrekking op QQ.

» 174 regel 16 v. b. staat Italienischen, moet zijn Lateinischen.

eid fe ue

INHOUD VAN DE VIERDE AFLEVERING.

Verslag van de Acht-en-tachtigste Zomervergadering

Bladz.

XLII—LXXXVI

Wedenlyst der Ned. Ent. Ver.

Dm Ds UVITENBOOGAART, Die Arten. der 4 (und

sen Rotte (im Sinne Reitter’s) des Subgenus Otior-

rhynchus s. str. (Col. Curc.). i. ;

F. T. VALCK LUCASSEN, Revision du Genie eee

Br, (Scarabaeidae» Cetoniinae). sn eo es on

Dr. J. TH. OUDEMANS, Faunistische Aanteekeningen

betreffende Nederlandsche Lepidoptera . 3

H. E. ANDREWES, A Catalogue of the ida >

Sumatra.

MALCOLM fron Dana, eames did No.

71). Staphylinidae (Col.) .

EDUARD REIMOSER en EDW. JACOBSON, Panne Ste

trensis (Bijdrage No. 72). Araneina

Corrigenda.

XXXVII CV

217—276

277—308

309—318

319—382

393-395

396—400

401—417

418

Avis

La - Societe Entomologique des Pays- Bas prie les

d’adresser dorénavant les publications scientifiques, qui ie so:

destinées, directement à: Bibliotheek der Nederlandsche Entomo-

logische Vereeniging, p/a. Bibliotheek van het Koloniaal = Institunt,

AMSTERDAM, Mauritskade 62. ae he:

Toutes les autres publications et la rennen doivent

être adressées au Secrétaire. L'expédition du Det voor =

Entomologie” est faite par lui. | A : eee

Si l’on n’a pas regu le numéro précédent, on es prie de lui

adresser sa réclamation sans aucun retard, parce qu'il ne lui.

serait pas possible de faire droit a des réclamations tardives. =

TE CORPORAAL,

Secrétaire de la Société A

entomologique des Pays Bas, La

p/a. Zoölogisch Museum, |

Amster a am.

nr à eerden

re aches men

melodies she: 4 iu

rra rte à

et yes creer I

nori

avr p

disons

von

nei.

ER air

“ LTD

un ied 1

LOI

Amb If

sehr von

Re des ottime i

palet en pand ee}

CITES

rr ks bean te

Nat tones

nur si er ra 5

Po i

dba MALE at “act

were “

sentiti

werd bn

hen ed

eating is ey»

fond, ari Np ah de

END

ha ra

Ta yea x

pie

a Ela

he! Spec dove

tal 4 tradi

ei pues rues

ost open vas ‘

Modi tut vh nge het borgo wo eth

ae A LLY UMS READ ER et gt ht

ep os dl ‘ sad "de;

wre Me

id a

Artega 24 ok

nep eds

ee ne

ET MONET

i den ; ia “

ehe hei Pie

dae di Are

ch Bun

if È

Al Listini

here i

fess rieur

Abe jens

Bi Pr fol 4 olo ta An

sld Da tying) jn i

o Ad

ht sing

# wirkt

ONU EPL za hem

a ut

Let ee dal

rek dot! ba

/ re

spa str)

i vs Le) »

dit

vor vet

tie

art à

AA mis È

hana

vere DORE

MN et pd wf

me oh i

hehe yet

send dg

hes