IN HO U: D

VAN HET

EEN EN TWINTIGSTE DEEL.

Verslag van de 32ste Zomervergadering der Neder-

landsche Entomologische Vereeniging , tee te

Utrecht op 30 Junij 1877 e

Les Macrolépidoptères de Bréda et de ses environs;

liste supplémentaire n°. 7 (captures de 1876), par

E. JM HEYLAERTS fils’.

Lijst van de Leden der Nederlandsche ARE

Vereeniging op 30 Junij 1377. Sie

Bibliotheken der Nederl. Entomologische Vereeniging ;

bijgekomen boeken van 4 Julij 1876 tot 31 Juli) 1877.

Entomologische inhoud van ontvangen tijdschriften.

Verslag van de 44de Wintervergadering der Nederl.

Entomologische Vereeniging, gehouden te Leiden

op 22 December 187% 2.12%

Opgave van en aanteekeningen over Lepidoptera in

Zuid-West Celebes verzameld, door Mr. M. C.

Piepers, met aanmerkingen en beschrijving der

nieuwe soorten door P. C. T. SNELLEN (plaat À en 2).

Acrolepia valeriella Zell. n. sp. beschreven door P. €.

T. SNELLEN (plaat 2 fig. a, b, c). !

Un Ephialtes de Java (Eph, melanomerus de Haan.

Bladz.

XXVI

+. XXVIE

XXXIII

XLVII

LXXI

De inlandsche Hemipteren; beschreven en meeren-

deels ook afgebeeld door S. G. SNELLEN VAN VOL-

LENHOVEN; &ste stuk, bijvoegsels en verbeteringen

tot de afdeeling der Heteroptera (plaat 3 en 4).

Acentropus niveus Oliv. in zijne levenswijze en verschil-

lende toestanden beschreven door C. RITSEMA Cz.

(plaat 5 en GO). =. cu spe

Aanteekening over Phalaena ins Coun, door

PACSTSSNELLENTE :

Cecidipta Excoecariae Brg. door Prof. H. vito

te Cordova (Argentijnsche republiek) .

Oproeping, door S. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN.

Nieuwe exotische Tineinen van ’s Rijks Museum van

natuurlijke historie te Leiden, beschreven door P.

C. T. SNELLEN en afgebeeld door Mr. A. BRANTS

plaatsen 8) At sita

Twee nieuwe dd M Re Gadmettines! be-

schreven door P. C. T. SNELLEN en afgebeeld door

Mr. A. BRANTS (plaat 8 fig. 11—16)

Espèces nouvelles ou peu connues d’Hymenopteres

térébrants, décrites par S. C. SNELLEN VAN Vor-

HOVEN Ane 9, 40 en 11): re:

Acidoproctus, par M. E. PIAGET (plaat 12 En AG)

Een nieuw geslacht der Phoriden, door G. A. Six

(plaat 12 fig. 4, a—d). LARE

lets over Bibio N, Loew, door F. \. VAN DER

Wurp (plaat 12 fig. 2 en 3) .

Aanteekeningen Fe Diplocampta paradoxa Jaenn.

en verwante soorten, door F, M. van DER WULP

(plaat 12 fig. 4).

Twee nieuwe Tipuliden van orta dach Fr. M. VAN

DER Wu Lp (plaat 12 fig. 5 en 6) . . . dii

Data ad faunam hymenopterologicam Sibiriae, auctore

Alexandro Mocsary, Musaei nationali Hungarici

assistente +. .. «s

Bladz.

429

148

194

198

MBE Es AG

VAN DE

TWEE-EN-DERTIGSTE ZOMERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGINCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE UTRECHT

op Zaturdag 30 Junij 1877,

des morgens ten 10 ure.

Voorzitter: Mr. H. Ver Loren van Themaat.

Tegenwoordig met den Voorzitter de heeren: Mr. W.

Albarda, Mr. A. Brants, Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, A. J. F.

Fokker, F. J. M. Heylaerts Jr., J. Kinker, Mr. A. F. A.

Leesberg, Dr. J. van Leeuwen Jr., J. W. Lodeesen, Dr. E.

Piaget, P.G. T. Snellen, K. N. Swierstra, Mr. S. C. Snellen

van Vollenhoven, A. J. Weytlandt en F. M. van der Wulp.

Van de heeren Dr. A. W. M. van Hasselt, H. Baron Lewe

van Middelstum, Dr. M. C. Ver Loren van Themaat, C.

Ritsema Cz., E. Seipgens, G. A. Six en H. L. Gerth van

Wijk is berigt ingekomen dat zij verhinderd zijn ter ver-

gadering op te komen.

De Voorzitter opent de bijeenkomst met eene korte toe-

spraak , waarin hij, onder herinnering dat hem voor ongeveer

25 jaren ook de leiding der algemeene vergadering van deze

Vereeniging was opgedragen, de aanwezigen welkom heet

en inzonderheid den heer Fokker die, onlangs als lid toe-

getreden, voor ’t eerst de vergadering bijwoont.

ll VERSLAG.

De Voorzitter vraagt of iemand ook eenige aanmerking

wenscht te maken op de notulen der vorige Zomervergadering

van 17 Junij 1876 te Middelburg en die van de jongste

Wintervergadering te Leiden op 23 December 1876 gehouden,

zoo als die notulen in de gedrukte verslagen zijn opgenomen

en aan de Leden rondgezonden. Daar niemand deswege het

woord verlangt, worden zij geacht te zijn goedgekeurd.

Overeenkomstig art. 17 der wet brengt de President van

het Bestuur, Mr. W. Albarda, het volgende jaarverslag uit:

«Mijne, Heeren!

« Als Voorzitter der Vereeniging is het mijn pligt U ver-

slag te geven van hetgeen gedurende het afgeloopen jaar

belangrijks in en door haar is geschied en van den toestand

waarin zij verkeert.

«Zoo als altijd hebben er in het personeel wijzigingen

plaats gehad. De dood heeft ons een ijverig lid, den heer

C.J. Grube te Amsterdam, ontrukt, die na eene langdurige

ziekte op nog jeugdigen leeftijd is bezweken. Professor L.

A. J. Burgersdijk, Dr. L. L. Aronstein en de heer J. C.

Stern hebben om verschillende redenen voor het lidmaatschap

onzer Vereeniging bedankt, en dat van den heer N. H. de

Graaf moeten wij als vervallen beschouwen.

«Tegenover dit verlies van vijf leden staat eene aanwinst

van tien leden, die in den loop van dit jaar als zoodanig

zijn aangenomen; het zijn de heeren P. Cool, Emeritus-

predikant te Harlingen, P. H. J. J. Ras, jur. student te

Leiden, F. L. S. F. Baron van Tuyll van Serooskerken, student

te Delft, L. de Bruyn, Officier der artillerie te Delft, W.

H. Dreessens te St. Odiliënberg (Nederl. Limburg), A. J. F.

Fokker, jur. student te Leiden, B. Verbrugge te Rotterdam,

E. Seipgens te Zutphen, J. H. Vallen onder Swalmen bij

Roermond en A. M. J. Bolsius, geneesheer der Biliton-

Maatschappij, op Biliton in Nederlandsch Indië.

VERSLAG. IMI

«Het geheele getal leden is thans als volgt:

Begunstigers yr thse 28

Kereleden. sii heise. ui sai

Corresponderende leden. . . . 12

Buitenlandsche leden. . . . . 2

Gewonei:leden,;.:,.;}10 ee RB

Terzamen. 2... . 120.

« Door velen Uwer is sedert lang de wensch uitgesproken,

dat onze Vereeniging het eenmaal zoo verre mogt brengen,

dat zij hare bibliotheken en insecten-collectie in één eigen

lokaal kon bewaren. Er zijn zelfs door velen Uwer vrijwillige

bijdragen toegezegd om de onvermijdelijke kosten, die

daaraan verbonden zijn, te helpen dragen. Het is dan ook

steeds het streven van het Bestuur geweest om aan dien

wensch te voldoen; ’t was echter hoogst moeijelijk binnen

Leiden een ruim en vooral droog lokaal te vinden, dat

voor het door ons beoogde doel geschikt was. Mij is het

aangenaam U thans te kunnen mededeelen, dat met 1 Julij

van dit jaar de lokalen, tot dusver in gebruik bij de Hol-

landsche Maatschappij van Letterkunde in het gebouw van

het Leidsche departement der Maatschappij tot Nut van ’t

algemeen, in onze handen overgaan; lokalen die in alle

opzigten aan de door ons gestelde eischen voldoen. Met het

Bestuur van genoemd departement hebben wij eene over-

eenkomst aangegaan, waarbij wij die lokalen onder zekere

voorwaarden voor drie jaren hebben gehuurd. De kosten

hierdoor veroorzaakt komen voor een deel ten laste van het

fonds voor de bibliotheek Hartogh Heys van de Lier, met

goedvinden van onze hooggeachte begunstigster, en ten

deele van de algemeene kas der Vereeniging. Voorloopig

kan deze laatste daarin voorzien, doch het is twijfelachtig

of dit op den duur het geval zal zijn. Het Bestuur heeft

gemeend, om verschillende redenen niet op de vroeger gedane

inschrijvingen van een aantal Uwer te moeten terugkomen,

maar het stelt zich voor, indien de last dezer uitgaaf op

IVO VERSLAG.

den duur te zwaar op de kas mogt drukken, dat Gij,

Mijne Heeren, alsdan even bereid zult worden bevonden

als vroeger, om door vrijwillige bijdragen daaraan te ge-

moet te komen.

« Wij zullen dus de lokalen, waarin zich thans onze

collectie insecten en onze boeken bevinden, onder dank-

zegging aan hen wier liberaliteit ons tot dusver eene

schuilplaats verleende, ontruimen, en met 1 September

aanstaande zullen in de nieuwe lokalen zoowel de bibliotheek

als de collectie zijn overgebragt en gerangschikt. Reeds heeft

het Bestuur aan den heer J. Kneppelhout hiervan kennis

gegeven en hem schriftelijk dank gezegd voor de jaren lang

betoonde welwillendheid.

«Behalve de jaarlijksche huur voor het nieuwe lokaal,

veroorzaakt de verhuizing van twee uitgebreide boekver-

zamelingen en van de insecten-collectie aanmerkelijke kosten ;

doch gij behoeft U daarover niet bezwaard te gevoelen.

De heer Dr. Blom Coster, geneesheer te ’s Gravenhage,

schonk aan onze Vereeniging eene gift van f 100.— (een

voorbeeld dat ik gaarne door vele anderen gevolgd zag) ;

en ofschoon die gelden aanvankelijk bestemd waren voor

de uitgave van het werk van Dr. Piaget, werd later, toen

voor die uitgave zich een ruimer gezigteinder opende, met

toestemming van den gever, besloten de geschonken som

aan te wenden tot dekking van de kosten, die de verhuizing

onzer eigendommen zou na zich slepen.

«In de Wintervergadering van 23 December jl. is reeds

met een enkel woord sprake geweest van het uitmuntend

werk van ons medelid Dr. Piaget, hetwelk geroepen schijnt

te zijn om eene groote gaping in de entomologische literatuur

aan te vullen. Wil het voor het kader van ons Tijdschrift

te uilgebreid was, zijn wij op middelen bedacht geweest

om de uitgave er van op eene andere wijze te verzekeren.

Als een gevolg onzer pogingen is van den geachten Direc-

teur van het Koninkl. Zoologisch Genootschap Natura Artis

Magistra te Amsterdam berigt ontvangen, dat het Bestuur

VERSLAG. V

van genoemd Genootschap f 2000.— in twee jaren voor de

uitgave beschikbaar stelde, mits het in zijne werken worde

opgenomen. Sedert hebben wij van de zaak niet verder

gehoord. Dr. Piaget is, zoo ik wel ben onderrigt, thans

met zijn werk geheel gereed, en wij hopen van harte

dat door de hulp van Natura Artis Magistra, weldra de

naauwgezette studiën van ons ijverig medelid wereldkundig

zullen worden gemaakt en daardoor een schoone parel be-

vestigd aan de kroon der entomologische wetenschap in

Nederland.

«Een ander belangrijk werk, dat van onzen geleerden

Secretaris, den heer F. M. van der Wulp, de vrucht van

jaren arbeids, wordt, gelijk u bekend is, op vorstelijke wijze

door Z. K. H. Prins Hendrik gesteund. Onder den titel van

«Diptera Neerlandica» is het eerste deel verschenen. Mag

ik aannemen wat een bekend Duitsch Dipteroloog er van

zegt, dan heeft de heer van der Wulp met zijnen arbeid

aan de beoefenaars der Entomologie in het algemeen, maar

vooral aan onze vaderlandsche entomologen eene groote

dienst bewezen. Wij wenschen dat de beide andere deelen

spoedig mogen volgen.

«Onze onvermoeide hooggeschatte vriend Mr. S. C. Snellen

van Vollenhoven gaat steeds voort de Nederlandsche ento-

mologische literatuur met belangrijke werken te verrijken.

Van Jhr. Ed. J. G. Everts zag dezer dagen het licht een

supplement op zijne Lijst der Nederlandsche Coleoptera.

De heer P. C. T. Snellen arbeidt druk aan het tweede deel

van zijne Vlinders van Nederland, dat de Microlepidoptera

zal bevatten en zijne voltooijing begint te naderen. De lijst

van Nederlandsche Neuroptera, door mijn’ broeder Mr. J.

H. Albarda bewerkt, kan almede spoedig verschijnen.

«Het orgaan waardoor onze Vereeniging naar buiten

werkt is dus niet de eenige weg waarlangs de leden onzer

Vereeniging de vruchten hunner studién openbaar maken,

en toch is dat Tijdschrift eene verzameling van meest zeer

belangrijke opstellen. Bij de Redactie is steeds overvloed

VI VERSLAG.

van stof aanwezig, en het grootste bezwaar, dat zij te

overwinnen heeft, is om alles geleidelijk te plaatsen, zonder

de voor haar gestelde grenzen te overschrijden. Dit jaar

vooral moest zij zeer zuinig zijn, om de kosten der uit-

gave niet boven het bij de begrooting toegestane cijfer

te doen stijgen. De laatste aflevering van deel XX is ter

perse en de platen zijn reeds afgedrukt.

«In ruil tegen het Tijdschrift zijn onze bibliotheken dit

jaar weder vrij geregeld verrijkt met de werken van buiten-

landsche academien en genootschappen, en ten blijke dat

ons Tijdschrift in den vreemde regt wedervaart, kan dienen

dat wij nieuwe aanvragen tot ruiling ontvingen, en wel

van het «Verein für naturwissenschaftliche Unterhaltung »

te Hamburg, van Dr. Katter, den Redacteur der « Entomo-

logische Nachrichten», van het Nationaal Museum te Rio

de Janeiro en van het Nationaal Hongaarsch Museum te

Buda-Pest.

«Hoe werkzaam de Entomologische Vereeniging ook in

het afgeloopen jaar is geweest, toch voelde het Bestuur dat

er aan die werkzaamheid iets ontbrak. Er was meer leven

te wekken en wij rekenden ons verpligt onze beste krachten

in te spannen ten einde daarin verbetering te brengen.

Het Bestuur wendde zich onder dagteekening van 19 Januarij

jl. tot den Minister van Koloniën met het volgende adres:

« « HoogEdelGestrenge Heer,

Het bestuur der N. E. V. rekent zich verpligt eerbiedig

Uwe Excellentie te wijzen op een onderwerp tot zijnen werk-

kring behoorende, doch dat tevens met de eer van het

vaderland en de belangen der wetenschap in naauw verband

staat. |

Kort na de oprigting van ’s Rijks Museum van Nat. Hist.

te Leiden in het begin der regering van Z. M. Koning

Willem I werd met grooten ijver begonnen aan de explo-

ratie onzer overzeesche bezittingen in Oost en West; de

heeren Boie, Macklot, Kuhl en van Hasselt, Blume, Pel,

VERSLAG. VII

Sal. Müller en Dieperink zonden schatten van voorwerpen

voor natuurlijke historie over, waaronder voornamelijk de

dierkunde in al hare onderdeelen rijkelijk vertegenwoordigd

werd, zoodat het mogelijk werd de beroemde werken :

Natuurlijke geschiedenis der Overzeesche Bezittingen, Mono-

graphies de Mammalogie en Coup d’Oeil général sur les

possessions etc. in het licht te geven.

Het overlijden van den onvermoeiden Directeur van ’s Rijks

Museum Dr. Temminck schijnt wel den voornaamsten prikkel

tot verder onderzoek verlamd te hebben, want sedert

treffen wij in Zuid-Amerika en Afrika geen reiziger op

staatskosten meer aan en in de Oost-Indische bezittingen

alleen de heeren Bernstein en von Rosenberg, wier onder-

zoekingen zich van lieverlede hoofdzakelijk tot ornithologie

gingen bepalen; vooral de laatste die van zijne tweede reis

naar Nieuw-Guinea niets dan vogels heeft medegebragt.

Sedert de laatstverloopen tien jaren heeft ’s Rijks Museum

van Natuurl. Hist. te Leiden geene insecten ontvangen uit

Suriname en Afrika dan eenige weinigen door welwillendheid

van particulieren, en uit Oost-Indië van de officiële reizigers

zoo weinig dat de vermeerdering niet noemenswaard is.

Ondertusschen werden onze kolonien voornamelijk voor

entomologie onderzocht door den Engelschman Russell

Wallace en worden zij nu nog geexploreerd door de Italianen

Marchese Doria, Beccaria en d’Albertis; zoodat het treurig

verschijnsel aanwezig is dat hij, die kennis wenscht te ver-

krijgen van de insecten in onzen Archipel voorkomende, te

rade moet gaan allereerst bij vreemdelingen, en daarna

eerst bij de eigenlijke bezitters der koloniën.

Aan de ondergeteekenden komt een dergelijke toestand

voor de eer des lands onhoudbaar en vernederend voor;

zij hebben, voor zoo ver hun arm reikte, gedaan wat zij

konden, getuige de «Essai d’une faune entomologique de

Parchipel Néerlandais», getuige zoo vele artikelen in het

Tijdschrift voor Entomologie van de heeren Snellen van

Vollenhoven, Snellen, Dr. van Hasselt, Ritsema — doch zij

VIII VERSLAG.

zijn niet bij magte zelf reizigers uit te zenden ter onder-

zoek van het onbekende.

Vertrouwende dat Uwe Excellentie instemmen zal in de

meening dat het beneden de waardigheid is van een land

de natuurlijke historie zijner kolonién door vreemden te

laten exploreren en zelf daarbij alleen toeschouwer te zijn,

wenden ondergeteekenden zich tot Uwe Excellentie met het

dringend verzoek dat het Uwe Excellentie behagen moge:

1° ter wille van het onderzoek der gelede dieren (uitsluitend)

aan te stellen een reiziger in de binnenlanden van Suriname,

en een ander vooreerst ter exploratie van Java’s Zuidooste-

lijke streken of van de omstreken van Bandjermassing ;

2' te beschikken, dat de insecten door hen naar het

moederland over te zenden, ofschoon de eigendom daarvan

na de determinatie en beschrijving over moet gaan aan meer-

gemeld Rijks-Museum, gedurende een geruimen tijd ter

beschrijving en afbeelding blijven toevertrouwd aan de

Nederl. Entom. Vereeniging, en ter fine daarvan dadelijk

na de aankomst worden in handen gesteld van den Conser-

vator dier Vereeniging.

Met eerbiedige hoogachting hebben zij de eer te zijn,

Van Uwe Excellentie de Dienstv. Dienaren,

Het Bestuur der Nederlandsche Entomologische

Vereeniging,

(get) Mr. W. ALBARDA, Voorzitter.

(get) F.M. VAN DER WULP, Secretaris. »»

«Ik ging als Voorzitter naar den Haag, om den Minister

op een aantal bijzonderheden te wijzen, minder voor schrif-

telijke mededeeling geschikt. Zijne Excellentie, die blijkbaar

ons adres met aandacht had gelezen, beloofde de zaak in

overweging te zullen nemen en scheen aanvankelijk wel

geneigd om aan onze vertogen gevolg te geven, doch niet-

temin ontvingen wij korten tijd later het navolgend antwoord :

VERSLAG. IX

« « Aun het Bestuur der Nederlandsche Entomologische

Vereeniging te Leiden.

's Gravenhage, 31 Januarij 1877.

««In Uwe missive van 19 Januarij Il. wordt de wensch

uitgedrukt, dat de Regering een tweetal personen moge

belasten met het instellen van een onderzoek der Gelede

dieren in de binnenlanden van Suriname en in de Zuid-

Oostelijke streken van Java.

««Gaarne erken ik met U het nut van natuurkundige

onderzoekingen in onze kolonien en wordt door mij gewaar-

deerd wat op dit gebied door Uwe Vereeniging is verrigt,

doch ik meen dat de bemoeijingen der Regering zich in

deze niet verder mogen uitstrekken dan om, waar zij daar-

voor de middelen bezit, de pogingen van particulieren te

ondersteunen.

««Ik kan derhalve mijne instemming niet geven aan het

denkbeeld om een of meer Gouvernements-onderzoekers in

dienst te stellen, maar verklaar mij gaarne bereid om, voor

zooveel Nederlandsch Oost-Indië betreft, aan hen die van

wege Uwe Vereeniging met het doen van exploratiön mogten

belast worden, eenige ondersteuning te verleenen.

««In dat geval zal het mij aangenaam zijn aangaande

Uwe plannen te worden ingelicht, ten einde met de Indische

Regering in overleg te kunnen treden omtrent de wijze

waarop aan Uwe wenschen zou zijn te voldoen.

De Minister van Koloniën,

(get) F. ALTING MEES.»»

«Ik heb gemeend deze beide stukken hier in hun ge-

heel te moeten opnemen, opdat ieder kunne oordeelen

over den staat van zaken. Zelfs met den meest geschikten

en meest bekwamen Minister van Kolonién is er dus voor

wetenschappelijke belangen geen steun te vinden, zoolang

wij niet met den scherpen geessel der kritiek de kracht

X VERSLAG.

der ellendige bureaucratie aan het Ministerie van Kolonien

weten te breken; doch, Mijne heeren, laat ons met ver-

eende krachten pogen, om langs particulieren weg te

verkrijgen waartoe ons langs officiélen weg de middelen

worden onthouden.

«Van de Maatschappij van Tuinbouw en Plantkunde

ontvingen wij eene uitnoodiging om te komen overleggen

omtrent eene gepaste wijze van herdenking van den sterf-

dag van Linnaeus op 10 Januarij 1878. Eene Commissie,

bestaande uit- de heeren J. W. Lodeesen en J. Kinker,

vertegenwoordigde ons. Beide heeren werden in eene com-

missie benoemd, die belast is de plegtige viering van dien

gedenkdag voor te bereiden, doch zij meenden daarvoor

te moeten bedanken. Het programma is nog niet vastgesteld,

doch onze Vereeniging is geheel vrij om zich daaraan al

dan niet aan te sluiten.

« Wij ontvingen voorts eene uitnoodiging om de Ento-

mologische Vereeniging te doen vertegenwoordigen bij het

Congres ter gelegenheid van de internationale Tentoon-

stelling van Tuinbouw en Plantkunde, in de maand April

jl. te Amsterdam gehouden. Ik heb als Voorzitter der Ver-

eeniging dat Congres bijgewoond, doch hoe belangrijk ook

sommige onderwerpen voor mij waren, er is niets verhandeld

wat voor onze Entomologische Vereeniging van nut kon zijn.

«Aan Mevrouw Hartogh Heys van de Lier zijn wij onzen

besten dank verschuldigd voor de wijze waarop zij onzen

Penningmeester steeds van de middelen voorziet, om de

uitgebreide bibliotheek van wijlen haren echtgenoot in stand

te houden en in belangrijkheid te doen toenemen. Niet

weinig zal daartoe bijdragen de onlangs door ons gedane

aankoop van het even belangrijke als kostbare werk van

O. G. en A. Costa, Fauna del regno di Napoli, dat wij

binnen kort hopen te ontvangen.

«De toestand onzer finantiön mag, bij de zware offers

die van de kas worden gevorderd, voldoende worden ge-

noemd, dank zij het beleid en de naauwkeurigheid van onzen

VERSLAG. XI

Penningmeester; de straks door hem af te leggen rekening

en verantwoording zal de juiste cijfers leeren kennen.

« Volgens het mij door den Conservator ingediend rapport

zijn de ten vorigen jare bestelde nieuwe laden aangeschaft

en in gebruik, doch blijft er nog steeds gebrek aan ruimte.

De heer Everts is met het op nieuw rangschikken der

Coleoptera gereed gekomen, waarvoor hem bij deze de

verschuldigde dank wordt gebragt. Er zijn voor de collectie

een aantal voorwerpen ontvangen van de heeren Everts en

Leesberg (Coleoptera), Schepman (Neuroptera), Dr. Signoret

(Cocciden uit Frankrijk), Snellen van Vollenhoven (planten-

gallen en insecten van verschillenden aard) en Gerth van Wijk

(Hymenoptera aculeata), die met erkentelijkheid zijn aange-

nomen. De collectie verkeert overigens in goeden toestand.

«De bibliotheken werden, behalve door de werken voor

het Tijdschrift in ruil ontvangen en door aangekochte boeken,

in den loop van het jaar verrijkt door geschenken van de

heeren Burgers, Everts, A. Fauvel, Grube, Hoek, R. Mac

Lachlan, F. Plateau, J. J. Scudder, E. de Selys Longchamps,

Prof. P. J. Veth, Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven, Dr.

H. Weyenbergh en F. M. van der Wulp, waarvoor aan de

milde gevers bij deze de hartelijke dank der Vereeniging

wordt gebragt.

«En hiermede, Mijne heeren, heb ik aan den op mij

rustenden pligt voldaan. Het was mij aangenaam zoo vele

belangrijke feiten ter vermelding voor mij te hebben, en

ik wensch dat de toekomst jaarlijks meer en meer stof

daartoe moge leveren.»

Na voorlezing van dit jaarverslag, brengt de Penning-

meester, de heer Lodeesen, overeenkomstig art. 26 der wet,

zijne rekening en verantwoording ter tafel en voegt eenige

toelichtingen daarbij. Even als in vorige jaren is die reke-

ning gesplitst in drie deelen : de algemeene kas, het fonds

voor de uitgave van het Tijdschrift en het fonds voor de

bibliotheek Hartogh Heys van de Lier.

XII VERSLAG.

Uit de rekening blijken de volgende cijfers:

Algemeene kas.

Ontvang. Saldo van het jaar 1875/76. f 525.823

Gewone inkomsten . ... . . …= 601.95

Buitengewone inkomsten (gift van

Dr. Blom GOSLE) nn ne ee OO

— f1227.773

Uitgaaf. Gewone uitgaven . . . . f 407.864

Buitengewone uitgaven (overschrij-

ving op het Fonds voor de uit-

gave van het Tijdschrift) . . . - 300—

OSR

Batie saldo, . : 7 919.01

Fonds voor de wilgave van het Tijdschrift.

Ontvang. Gewone inkomsten (waar-

onder de Rijkstoelage ad f 500 —

en die van Teijlers stichting ad

ADO Mate ST AEEA TIE

Buitengew. inkomsten (overschrij-

ving uit de algemeene kas) . . - 300.—

f 1339 —

Uitgaaf. Voorschot van den Penning-

meesteriri: ao admet ee 06 06

Gewone uitgaven. . . . . ...-1330.78;

Buitengewone uitgaven (aankoop

van oude jaargangen) . . . .- 18.70

[1455.543

Nadeelig saldo. . . . f 116.54:

Fonds voor de bibliotheek Hartogh Heys van de Lier.

Ontvang. Saldo van het jaar 1875/76. f 347.38

Inkomsten} se dat. Zabel

--—--—— f 751.38

Uitgaven +... cts ia

Batig saldo. . . .f 41503

VERSLAG. XIII

De bovenstaande cijfers toonen aan, dat de algemeene

kas der Vereeniging tot dusver ruimschoots in de behoeften

heeft kunnen voorzien; dat ook het fonds voor de bibliotheek

Hartogh Heys bestand is tegen de te doene uitgaven, vooral

ook omdat deze laatsten naar willekeur kunnen worden

beperkt of uitgebreid; dat daarentegen de kosten der uit-

gave van het Tijdschrift moeijelijk uit de gewone inkomsten

zijn te bestrijden, waarom zelfs dit jaar eene overschrijving

van f 300 uit het saldo der algemeene kas is noodig geweest.

Ten aanzien van de hooggestegen kosten voor de uitgave

van het Tijdschrift geeft de heer Albarda, namens de

Redactie, eenige inlichtingen ; het 19° deel namelijk , waar-

van de betalingen hoofdzakelijk in deze rekening voorkomen,

is merkelijk uitgebreider en kostbaarder geweest dan een

der vorige jaargangen; wijl de staat der kas op den duur

zulke weelde niet zou toelaten, is reeds ten vorigen jare

besloten tot eenige beperking en zal dan ook het thans

bijna afgewerkte 20" deel minder uitgebreid zijn en daar-

door eene volgende rekening op dit punt een minder hoog

cijfer opleveren. Omtrent het aanzienlijke batig slot voor

de bibliotheek Hartogh Heys herinnert de heer Albarda

aan ’t geen hij zoo even in zijn jaarverslag heeft medegedeeld,

dat namelijk voor die bibliotheek een kostbaar werk is

besteld, waarvan echter de betaling nog moet geschieden

en uit het aanwezige saldo zal worden gekweten.

De Voorzitter draagt aan de heeren Kinker en Swierstra

op, om de rekening na te zien.

Verder wordt door den Penningmeester eene schets van

begrooting ingediend voor de inkomsten en uitgaven van

het volgende vereenigingsjaar en deze aan de aanwezige

leden ter inzage voorgelegd.

Als plaats tot het houden der volgende Zomer vergadering

wordt, na eenige beraadslaging, bij meerderheid van stem-

men Nijmegen aangewezen; en wordt de heer H. Baron

Lewe van Middelstum te Beek gekozen om die vergadering

als Voorzitter te leiden. Daar de heer Lewe niet tegen-

XIV VERSLAG.

woordig is, zal hem deze keuze schriftelijk worden mede-

gedeeld !).

Inmiddels zijn de heeren Kinker en Swierstra gereed

gekomen met het onderzoek der rekening, die door hen

met de daarbij behoorende bescheiden is vergeleken en in

volkomen orde bevonden. De Voorzitter zegt hun dank voor

het volbrengen dezer taak en brengt inzonderheid ook den

dank der Vergadering aan den Penningmeester voor de

zorgen en moeite door hem aan het beheer der geldmid-

delen besteed.

Hiermede de huishoudelijke werkzaamheden afgeloopen

zijnde, wordt, na eenige oogenblikken pauze, overgegaan

tot de wetenschappelijke mededeelingen.

De heer Snellen maakt melding van een’ dezer dagen

bij den Secretaris ingekomen brief van Baron Lewe van

Middelstum, waarin deze mededeelt dat hij uit eene in het

najaar op Vaccinium myrtillus gevonden en na de over-

wintering met bladen van den theeboom gevoede rups een

exemplaar had bekomen van Angerona corylaria Dup., eene

soort die hij meende dat nog niet in Nederland was aan-

getroffen. De heer Snellen merkt daaromtrent op, dat het

hier blijkbaar geldt eene merkwaardige varieteit van Ang.

prunaria L., dezelfde die hij in zijn werk «De Vlinders van

Nederland» beschreven heeft onder den naam van Sordiata

en die reeds op de titelplaat van het 6° deel van Sepp’s

Nederlandsche Insecten is afgebeeld. Bovendien is niet door

Duponchel, maar reeds door Esper de naam Corylaria aan

haar gegeven.

Verder vestigt de heer Snellen de aandacht op den merk-

waardigen vorm van den zuiger bij de vlinders van het

Noctuinen-geslacht Ophideres Boisd., zoo als die door J.

Künckel in de Comptes-Rendus des séances de U Acad. des sciences

1) Sedert heeft de heer Lewe van Middelstum, in autwoord daarop, te kennen

gegeven dat hij de gedane opdragt aanneemt.

VERSLAG. XV

te Parijs van 1875 p. 397—400 is beschreven. Hij laat zulk

een’ zuiger met eene vergroote afbeelding ter bezigtiging

rondgaan. De zuiger van eene verwante soort, Catocala

elocata, die. mede door hem is afgebeeld, mist alle bijzon-

derheden, aan den eerstgemelden waar te nemen en is

alleen tot opneming van vloeistoffen, geenszins tot boren

geschikt.

De -heer Heylaerts zegt, dat ofschoon hij voorloopig

zijne lijsten van Breda’sche Macrolepidoptera had gesloten,

zijne vangsten in 1876 vrij belangrijk waren. Hij geeft dus

ook nu weder een aanvullingslijstje *), waarop niet minder

dan drie voor onze Fauna nieuwe soorten voorkomen,

waaronder de tot dusverre alleen in Engeland gevonden

Epichnopteryx reticella Newman. Ook in het verzamelen van

Microlepidoptera was hij vrij gelukkig. Behalve eenige nog

niet gedetermineerde species, komt daaronder voor de, voor

onze Fauna nieuwe, Grapholitha scopariana H. S.

Omtrent Cosmopterye Scribaiella von Heyd. zegt hij, dat de

vele mijnen, op Arundo phragmites gevonden, hem slechts

een paar popjes hebben opgeleverd, dewijl bijna alle rupsen

verdroogden niettegenstaande hij de rietstengels in nat zand

bewaarde. Hij schrijft zulks daaraan toe, dat hij de planten

te vroeg reeds in October, en niet in November verzamelde.

Eerst in het voorjaar verpopt genoemde soort en levert in

Junij de vlindertjes. Zijne waarneming komt volstrekt niet

overeen met de bewering van Professor Frey te Zurich,

die (Stettiner Ent. Zeit. 1875 pag. 44) opgeeft, dat reeds op

20 April de eerste imagines uitkwamen.

In n° 174 van de Petites nouvelles entomologiques komt eene

interessante mededeeling voor van den heer Lichtenstein,

den bekenden onderzoeker der Phylloxera-soorten, omtrent

waarnemingen van Dr. Adler uit Sleeswijk. Deze wil nl.

bij de soorten van de familie der Cynipiden een « Genera-

1) Als bijlage achter dit verslag gevoegd,

XVI VERSLAG.

tions-Wechsel » hebben opgemerkt, even als men die bij de

Aphiden waarneemt. Zoo zou dan verklaard worden, waarom

van enkele species alleen wijfjes worden aangetroffen. Als

voorbeeld haalt de heer L. aan Spathegaster Baccarum, die

zich ontwikkelt, in beide sexen, uit gallen, in den

vorm eener witte bezie, van Quercus pubescens. Het wijfje

heeft dan eene korte legboor met welke het in de jonge

bladeren eijeren legt. Door de verwonding der bladhuid

ontstaan kleine lensvormige gallen, waaruit later de Neuro-

terus lenticularis, alleen wijfjes, geboren wordt. Deze

wijfjes hebben eene zeer lange legboor, waarmede zij

in de bladknoppen hare eijeren afzetten, waarop weder de

eerstgenoemde galvorm en vervolgens eerstgenoemde soort

ontstaat. Behalve van deze geeft Dr. Adler nog de meta-

morphose in gelijken zin van vijf andere soorten op.

Spreker vraagt of ook een der aanwezige collega’s iets

daarvan gelezen of daaromtrent proeven heeft genomen.

Deze vraag wordt in ontkennenden zin beantwoord.

De heer Leesberg vestigt de aandacht der Vergadering

op een pas uitgekomen werkje van Dr. Vitus Graber,

Professor te Czernowitz, getiteld Die Insekten 1° Theil

«Der Organismus der Insekten» München 1877.

Dit boekje, waarvan het 2" deel reeds ter perse ligt onder

den titel «Das Leben der Insekten», draagt de sporen van

langdurig en naauwkeurig onderzoek, benevens de bewijzen

van uitgebreide kennis. Vooral is het hoofdstuk Orientirungs-

apparat (pag. 257—307) belangrijk, wijl de schrijver aldaar de

nieuwere ontdekkingen over het gehoor- en reuk-orgaan der

insecten behandelt, en hoewel zijne theorie over het al of

niet bestaan dezer organen nog verre van bewezen is, zal

menig anatoom en physioloog zich aangespoord gevoelen,

ook in die rigting zijne onderzoekingen op Dr. Graber’s

voetspoor voort te zetten. Vele uitvoerige houtsneden ver-

fraaijen het werk, terwijl de geringe prijs (3 Mark) het voor

ieder beoefenaar der Nat. Historie toegankelijk maakt.

VERSLAG. XVII

Ten slotte laat Spreker het boekje ter bezigtiging rond-

gaan en vermeldt in ’tkort de resultaten van Dr. Graber’s

studie over het gehoor en het reukorgaan der insecten.

De heer Everts vertoont een aantal microscopische

praeparaten, door welke hem de ware bouw der mond-

deelen bij de Apioniden duidelijk is geworden. Hij hoopt

later dit onderwerp nog verder te bestuderen en eenige

afbeeldingen van die monddeelen te geven bij eene ver-

handeling over de Nederlandsche Apioniden, die bij hem

in bewerking is.

De heer Snellen van Vollenhoven deelt allereerst

eene waarneming mede omtrent zekere soort van Haft

(Ephemera), waarvan voor als nog de naam hem onbekend

bleef. Op een stillen achtermiddag of vooravond in Junij

met heerlijken schijn van bijna ondergaande zon, zag hij,

liggende tegen een der duinen bij ter Heide (Zuid-Holland)

en starende in de blaauwe lucht, daarin schier onmerkbare

stippen, die nu en dan iets grooter werden. Langzamerhand

daalden zij zoo laag dat zij herkenbaar werden als witte

haften, om dan plotseling weder torenhoog te stijgen. Geen

enkele daalde laag genoeg om onder bereik van het net te

komen. Spreker vraagt of een der leden zou kunnen melden

welk haft zoo hoog, zoo ver van zoet water en zoo digt

bij zee vliegt en of het niet te vermoeden is dat zulke

hoogvliegers een deel uitmaken van het voedsel van de

gierzwaluw (Cypselus apus) ?

Ten tweede komt hij terug op eene mededeeling door

hem op de vergadering te Middelburg gedaan. Aldaar had

hij onder andere teekeningen er eene laten rondgaan, voor-

stellende een groot en buitengewoon fraai gekleurd wijfje

van eene Cheimatobia-soort, welke bij hem het vermoeden

had doen ontstaan dat dit voorwerp tot Gheim. boreata kon

behooren, Een der toen aanwezige leden had bepaaldelijk

XVIII VERSLAG.

verklaard dat de circulerende teekening geen wijfje van

Cheimatobia voorstelde. Spreker heeft nu ten opzigte van

die quaestie mede te deelen dat de eijeren van dat wifje

afzonderlijk zijn opgekweekt en dat, ofschoon de meeste

rupsen verongelukt of de poppen niet uitgekomen zijn, uit

ééne pop een zeer kennelijk mannetje van Cheim. brumata

zich ontwikkeld heeft.

Ten derde deelt deze Spreker mede dat hij bezig is voor

’s Rijks Museum. van Natuurlijke Historie te Leiden een

sedeelte der collectie Hymenoptera van den heer A. E.

Holmgren (onlangs aangekocht) in te schikken en dat hem

daarbij in het oog gevallen is de zeer treffende overeen-

komst in vorm en kleur van twee Ichneumoniden (Listro-

dromus of Neotypus melanocephalus Gm. en lapidator F.) met

een Cryptide Coenocryptus Apum Curt., welke overeenkomst

zoo groot is dat men zeer geneigd zou zijn deze dieren in

eene verzameling van insecten naast elkander te zetten,

ware het niet dat de karakteristieke kenmerken der groepen

of afdeelingen in deze soorten zeer duidelijk te zien waren.

Spreker neemt daaruit aanleiding om die kenmerken op te

geven en in afbeeldingen aan te wijzen, waarbij hij de

hoogstzeldzame Coenocryplus Apum, alzoo genoemd omdat

zij parasiet is van eene Osmia-soort, en behoorende aan

’s Rijks Museum, aan de aanwezigen vertoont.

Ten slotte vermeldt Spreker dat hem door ons medelid

Snelleman voor eenigen tijd toegezonden was een opstel

over den Middelburgschen entomoloog Johannes Goedaert,

met eene proeve van determinering der platen en beschrij-

vingen in diens werk. Reeds door Werneburg was voor

eenige jaren eene dergelijke proef voor de Lepidoptera in

dat boek vervat, in ’t licht gegeven (men weet dat de

meeste waarnemingen van Goedaert op vlinders betrekking

hebben). Beide determinatien komen in vele opzigten over-

een, doch in andere wijken zij van elkander af. Spreker

heeft nu ook eene determinatie van Goedaert’s afbeeldingen

VERSLAG. XIX

en «Bevindinghen » opgemaakt ') en deelt die in vergelij-

king met de beide anderen mede, voor zoo verre het eerste

deel betreft, hebbende hij door het medebrengen van twee

exemplaren zorg. gedragen dat de leden in staat waren over

het verschil in de drie bestemmingen ten minste door in-

spectie van de platen een oordeel te vellen. Verschillende

opmerkingen der aanwezige leden verlevendigden deze anders

min of meer langwijlige litanie.

De heer Swierstra, als ambtenaar van het Kon. Zoo-

logisch Genootschap Natura Artis Magistra te Amsterdam,

laat ter bezigtiging rondgaan een eerst sints den vorigen

avond gestorven exemplaar van den zoo gevreesden Colorado-

kever, Doryphora (Leptinotarsa) decemlineata Say. Het diertje

is met nog drie anderen, in een doosje uit Amerika naar

Amsterdam gezonden. Bij aankomst bleek, dat er slechts

een individu (een g) aan de vermoeijenissen der reis weer-

stand had kunnen bieden; het werd door Dr. W. A. de

Klerck aan het genootschap ten geschenke gegeven. Zonder

het minste voedsel had het de reis over den Oceaan afge-

legd, en nuttigde onmiddellijk na aankomst het dubbele

van zijn eigen volumen van een’ doorgesneden aardappel,

dien men het, bij gebrek aan loof, had voorgezet; wel een

bewijs dat het gevreesde insect, met of zonder aardappelen

verpakt en verzonden, de reis naar Europa levend kan

volbrengen. Onder de noodige voorzorgen heeft het diertje

ruim negen dagen in den Amsterdamschen dierentuin ge-

leefd, den zevenden dag nadat het daar gekomen en ruim-

schoots met versch loof gevoerd was, legde het een hoopje

eijeren, ten getale van zeven, aan den onderkant van een

blaadje. Zij waren hoog oranje gekleurd, langwerpig rond

en staande (of wil men hangende) aan het blad bevestigd.

Spreker verklaarde nog niet te weten of zij bevrucht waren

en larven zouden leveren; de mogelijkheid daartoe bestond

1) Zij is opgenomen in het Album der Natuur, Jaarg. 1877 blz. 307 en volg:

XX VERSLAG.

evenwel, wijl onder de doode reisgenooten zich minstens

twee mannetjes bevonden; hij verklaart zich overigens be-

reid daarvan nader verslag te doen !).

De heer Piaget deelt, naar aanleiding van het voren-

staande, eenige bijzonderheden mede omtrent den levenden

Colorado-kever, onlangs te Rotterdam gevonden; het voor-

werp was hem kort daarna vertoond en eenigen tijd later, toen

het naar het Ministerie van Binnenlandsche Zaken in den

Haag was opgezonden, ook aan den heer Snellen van Vol-

lenhoven; beiden hadden zij het dadelijk voor den Colorado-

kever herkend ?). In eene flesch met aardappelloof geplaatst,

had het weldra op de bladeren eijeren gelegd. Het was door

een der visiteurs gevonden naast eene kist met uijen, die

even te voren was gelost uit een stoomschip, van New-York

gekomen; het is niet onderzocht of zich nog meer exem-

plaren in die kist bevonden, maar deze is op last der

Regering verbrand; zelfs is het mogelijk, dat vóór die

1) Uit eene latere schriftelijke mededeeling van den heer Swierstra blijkt dat

werkelijk na 6 of 7 dagen de jonge larven te voorschijn kwamen; hij plaatste ze

voorzigtig met een penseeltje op eene bij voorbaat onder eene stolp gekweekte aard-

appelplant, en onmiddellijk begonnen zij haar vernielingswerk. Aanvankelijk werden

ronde gaatjes ter grootte van een’ speldeknop in de bladeren geknaagd, maar later

ook het blad ter zijde aangetast. De larven zijn traag in hare bewegingen, maar

wandelen toch rusteloos van den eenen steel naar den anderen, Higenaardig is daarbij

het gebruik van het laatste ligchaams-segment bij wijze van een zevenden poot: als

op een kruk wordt daarop door het diertje gesteund als de werkelijke pooten worden

vooruitgebragt, eenigermate te vergelijken met het gebruik dat de Kanguro’s van

hunnen staart maken. Bij de geboorte waren de larven vleeschkleurig, geenszins

bloedrood en ook later blijft de kleur steeds ver van het bloedroode. De heer

Swierstra heeft met zekerheid drie vervellingen waargenomen, doch meent dat er

nog aan zijne aandacht ontsnapt kunnen zijn, omdat de afgestroopte huidjes, met

uitzondering alleen van het kopschild en de pooten, telkens door de larve worden

opgegeten. Van de zeven larven waren er, op het oogenblik van zijn schrijven

(21 Julij), nog vier in leven, waarvan drie bijna volwassen en ter verpopping gereed.

2) Later ís de heer Snellen van Vollenhoven in het bezit gesteld van het bewuste

voorwerp, dat toen bij hem nog geruimen tijd heeft geleefd en op nieuw eijeren

heeft gelegd. De eijeren en de daaruit voorgekomen larven zijn door hem in onder-

scheidene levensperioden, naar de natuur afgeteekend. Die afbeeldingen zijn onlangs,

met eene beschrijving, in het licht gegeven en stellen de voorwerpen meer herken-

haar voor dan de afbeeldingen welke tot dusver van wege de Regering zijn verspreid,

VERSLAG. XXI

verbranding andere exemplaren gelegenheid hebben gehad

te ontsnappen zonder te worden opgemerkt. Het vermoeden

is niet ongegrond, dat het insect is overgebragt met de

aardappelen, die als victualie aan boord waren, en zich

van daar naar de kist met uijen heeft begeven. In allen

gevalle blijkt uit het vorenstaande, hoe gemakkelijk het

dier zich laat overbrengen en ook hier te lande nakome-

lingschap verwekt; het is dus maar al te zeer te vreezen,

dat het mettertijd ook onze aardappelvelden zal benadeelen,

terwijl niet genoeg kan worden aanbevolen om naauwlettend

toe te zien overal waar de aardappelplant geteeld wordt,

vooral in de nabijheid onzer koopsteden, en mogt de vijand

zich vertoonen, spoedig afdoende maatregelen tot verdel-

ging te nemen.

De heer W. Albarda herinnert, hoe eenige jaren ge-

leden op eene onzer vergaderingen ') sprake is geweest van

verwoestingen van den theeheester, die geheele plantagiën

in onze Oost-Indische bezittingen met ondergang bedreigden

en aan schadelijke insecten werden toegeschreven. Hij had

toen beloofd daaromtrent onderzoekingen te doen en aan-

vankelijk reeds in de Wintervergadering van 6 December

1873 eene brochure over dit onderwerp van den heer C.

Meyboom te Tjoemboeloeit ter tafel gebragt en besproken.

In dit geschrift werden eenige zoo het heet onbekende

insecten als de oorzaak aangeduid van de ziekte, die zich

openbaart door zwarte vlekken op de bladeren, terwijl later

de ontbladerde takken wit worden en sterven. Wijl Spreker

sedert het noodige materiaal had ontvangen, namelijk zieke

en gezonde takken en bladeren, alsmede de insecten die

van de vernieling beschuldigd waren, is hij thans in staat

daarover licht te verspreiden. De insecten had hij dadelijk

herkend als tot de wantsachtigen te behooren; zij werden

door den heer Snellen van Vollenhoven gedetermineerd als

1) Die te Haarlem op 15 Junij 1872; zie Tijdschrift deel XVI. blz. XX en volg.

XXII VERSLAG.

twee varieteiten van Holcopeltis Antonii, doch deze deelde

tevens als zijn gevoelen mede, dat de zwarte vlekken op

de theebladeren niet door deze dieren konden veroorzaakt

zijn, terwijl hij ook geenszins op de witte vlekjes op de

takken eijeren van insecten kon ontdekken, zoo als vroeger

werd beweerd. Spreker had die witte vlekken dadelijk als

Lichenen herkend en hield de zich daarop bevindende zwarte

punten voor geene insecten-eijeren maar voor fungi, en hij

geloofde de zwarte vlekken op de bladeren mede niet aan

insecten maar aan fungi te moeten toeschrijven. Een nader

microscopisch onderzoek der aangetaste bladeren beves-

tigde dit en hoewel de heer Meyboom bij gelijksoortig

onderzoek geen schimmel had kunnen ontdekken, vond

Spreker zeer duidelijk de cellenlagen van het blad opge-

vuld met kleine paddestoelen uit de familie der Phytismae,

waarvan Spreker trots alle moeite de soort niet kon be-

palen. Om hiertoe te geraken, zond hij de zieke bladeren

aan een der grootste Cryptogamisten, Dr. L. Rabenhorst

bij Meissen in Saksen, die bevestigde dat de in de bladeren

voorkomende schimmelplant eene Phytisma was en wel eene

onbeschreven soort van dat geslacht, en dat tevens de

donkere stippen op de witte plaatsen aan de takken wel

degelijk waren fungi, en wel niet alleen van eene nieuwe

species maar ook van een nieuw genus. Spreker heeft nu

de stellige overtuiging dat het kwaad in de theeplantagiën

niet aan de aangeduide of eenige andere insectensoort te

wijten is, zoo als in de brochure van den heer Meyboom

wordt beweerd, maar alleen aan de bovengenoemde schim-

melplant, en dat daartegen zeer goed middelen ter ver-

drijving zouden toe te passen zijn.

‘De heer Brants vestigt de aandacht der vergadering

op eene toevallig ter tafel aanwezige rups van Ocneria

dispar L., die juist vervelde en wier rugwratten aanvan-

kelijk allen roodbruin waren, terwijl die der vijf voorste

segmenten eerst langzamerhand en na geruimen tijd aan

VERSLAG. XXIII

de lucht blootgesteld te zijn geweest, de blaauwgrijze tint

verkregen, waardoor zi) in kleur zoo sterk afsteken bij de

wratten der volgende geledingen, die steeds helder rood-

bruin blijven. Hij maakt hieruit de gevolgtrekking, dat alle

rugwratten van deze rupssoort roodbruin zijn, doch op de

vijf voorste ringen bedekt door eene zwarte opperhuid, die

tengevolge van een witachtig uitzweetsel aan de wratten

een blaauwachtig aanzien geeft.

Verder deelt de heer Brants mede, dat Porthesia chry-

sorrhoea L., in 1876 en vorige jaren zoo uiterst schadelijk

aan de ijpenboomen der singels te Arnhem, thans door het

tijdig uitsnijden der rupsennesten in Maart en April jl.,

op afdoende wijze is uitgeroeid.

Eindelijk laat de heer Brants een doosje ter bezigtiging

rondgaan met onderscheidene insecten, o. a. met mannelijke

en vrouwelijke exemplaren van Hormomyia Fagi Hart., door

hem in dit voorjaar gekweekt.

De heer van der Wulp wijst er op, hoe reeds nu,

terwijl het eerste deel van zijn werk over de Nederlandsche

Diptera naauwelijks verschenen is, nieuwe ontdekkingen

hem ter oore komen, die, als hij er vroeger kennis van

had gedragen, in dat boek hadden moeten zijn opgenomen.

Zoo, bij voorbeeld, is Hormomvia Fagi, waarvan de heer

Brants zoo even eenige exemplaren liet zien, daarin onder

de inlandsche soorten vermeld, enkel omdat de zeer in ’t

oog loopende en fraaije gallen van dit insect menigmaal bij

ons op de beukenbladeren gevonden zijn; het kweeken der

mug was aan Spreker nog nimmer gelukt, tot dat in dit

voorjaar de heer Brants de goedheid had hem een aantal

dezer gallen met daarin nog levende larven en poppen toe

te zenden, en al zeer spoedig, in ’t laatst van Maart en de

eerste dagen van April, de volkomen insecten daaruit te

voorschijn kwamen. Eene andere soort uit de familie der

Cecidomyiden, Cecidomyia Bryoniae Bouché, werd door den

heer Six uit gallen van Bryonia gekweekt en het voorkomen

XXIV VERSLAG.

van deze kleine mug in ons land daarmede geconstateerd.

Voorts werd een exemplaar van Oxycera formosa Meig. door

den heer Maurissen te Nuth in Nederlandsch-Limburg

gevangen. Het blijkt uit deze voorbeelden, dat de lijst der

Diptera tot onze Fauna behoorende nog steeds voor uit-

breiding vatbaar is.

Hiermede de reeks der wetenschappelijke mededeelingen.

afgeloopen zijnde, wordt deze vergadering, met een woord

van dankzegging aan de verschillende Sprekers, door den

Voorzitter gesloten.

Den volgenden dag had eene excursie plaats in de om-

streken van de Bildt, waaraan al de ter vergadering opge-

komen leden deelnamen, met uitzondering van den heer

Heylaerts, die wegens beroepsbezigheden weder naar zijne

woonplaats moest terugkeeren; daarentegen was Dr. T. W.

O. Kallenbach uit Rotterdam, die den vorigen dag eerst

na de vergadering zich naar Utrecht had kunnen begeven,

mede van de partij, die door fraai zomerweder begunstigd

werd. Was de vangst op de heide en in de bosschen van

de Bildtsche streken voor eenigen slechts middelmatig te

noemen, toch werden er door sommigen enkele merkwaardige

soorten van daar medegenomen, waarvan de volgenden wel

der vermelding waard zijn :

Coleoptera.

Stenolophus Teutonus Schr.

Acupalpus consputus Dfts.

Agabus chalconotus Panz.

Hydroporus memnonius Nicol.

» flavipes Ol.

Helophorus nubilus F.

Mycetoporus ruficornis Kr.

Soronia punctatissima Hl.

Cyrtusa minuta Ahr.

Olibrus pygmaeus St.(Fn.n.sp.)

Cercus rufilabris Latr., gemeen

op Juncus.

Hoplia philanthus Sulz.

» praticola Dfts.

Malthodes brevicollis Payk.

Apion confluens Kirb., op

Chrysanthemum.

‘Apion laevigatum Kirb. (Fn.

n. Sp.)

Strophosomus limbatus F.

Scolytus Ratzeburgi Jans., in

berken.

Oberea oculata L.

Psylliodes cucullata IL, zeer

gemeen.

VERSLAG. XXV

Hemiptera. Ortholitha plumbaria F.

Cidaria luteata W. V.

Coreus pilicornis Klug. Crambus alpinellus Hbn.

Lygus unifasciatusF. var. late-| Eudorea frequentella St.

ralis Hahn., 2 exempl. Pempelia subornatella Dup.

Miris (Trigonotylus) ruficor- » plumbella W. V.

nis Fall., 2 exempl. Tortrix piceana L.

Pediaspis fruticola Fall. » cinctana W. V., met

eene varieteit.

Conchylis rutilana Hbn.

Penthina cespitana Hbn.

Gelechia umbrosella Zell.

terrella W. V.

Hymenoptera.

Lyda pratensis F.

Trichomma enecator Rossi. » i :

Microgaster abdominalis N. Oegocomia quadripuncta Haw.

ab. Ks.

Meteorus brunnipes Ruthe. Diptera

Chrysis fulgida L.

Tachytes pectinipes L. Tipula peliostigma Schumm. ,

Odynerus parvulus H. Sch. in verscheidene exemplaren.

Prosopis dilatata Kirb. Anthrax fenestrata Fall.

Chrysopila nigrita F.

Lepidoptera. | Zodion cinereum F

i Physocephala chrysorrhoea

Sphinx Pinastri L. Meig.

Acidalia straminata F. » vittata F.

Bij gelegenheid van deze excursie maakten verscheidene

Leden met belangstelling gebruik van het vriendelijk aan-

bod van den heer van Hasselt, om diens bijenteelt, digt

bij het station de Bildt gelegen, te bezigtigen. Op de meest

voorkomende wijze door den eigenaar rondgeleid, werd

deze uitgebreide inrigting, waarin het stelsel van de Berlepsch

is toegepast, en vooral de winterbewaarplaats der korven

door hen beschouwd. De toelichtingen en de belangrijke

mededeelingen van den heer van Hasselt omtrent de prak-

tische resultaten, door hem verkregen, strekten zeer tot

aanbeveling van het genoemde stelsel, mits het wordt in

praktijk gebragt door iemand, die goed op de hoogte is

van de huishouding der bijen en alles wat daarmede in

verband staat.

594.

595.

098.

599.

LES MACROLEPIDOPTERES DE BREDA ET

DE SES ENVIRONS.

LISTE SUPPLÉMENTAIRE N. 7.

Captures de 1876

PAR

Fi. J.M. HEYLAERTS Fils.

Epichnopteryx reticella Newman. De cette

espèce, trouvée Jusqu'ici seulement en Angleterre,

je pris trois fourreaux, un mâle et deux femelles,

sur des peupliers près «den Emmer». Le mâle fit

son apparition le 4 Juin, les femelles apparurent

le 9 du même mois. Faunae nova species.

Nonagria Sparganii Esp. Quelques mâles, assez

passés, furent pris au «Speelhuis» le 10 Août.

Leucania straminea Tr. Un mâle avec les pré-

cédents.

Erastria argentula Hb. Quelques exemplaires

furent pris par Mr. Snellen dans le « Ulvenhoutsche

bosch» le 10 Juin dernier, quelques autres, le 12,

par moi.

Acidalia herbariata F. Les chenilles en Novembre

sur les fleurs desséchées de Malva sylvestris dans un

magasin de drogueries de notre ville. Les papillons

se montrerent du 20 Juin jusqu’au 10 Juillet. Faunae

nova species.

Eupithecia linariata F. Deux femelles, dont

l’une fût trouvée le 25 Juillet dans le «Loopschans»,

l’autre le 4° Aoüt au «Speelhuis».

Eupithecia virgaureata Dbld. Les chenilles, en

Octobre 1875, sur les fleurs de Solidago virgaurea.

Une seule femelle éclose le 21 Avril. Deux mâles

furent pris le 5 Mai à Ginneken. Faunae nova species.

REMARQUE.

La superbe variété Taras Meig. de Syrichtus Malvae L.

fut pris par moi, le 10 Juin 1876, dans le « Loopschans ».

LIJST: DER LEDEN

VAN DE

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

op SO Junij 1877,

MET OPGAVE VAN HET JAAR HUNNER TOETREDING, ENZ.

BEGUNSTIGERS.

Teyler’s Stichting te Haarlem. 1860.

De heer J. Kneppelhout, Hemelsche Berg te Oosterbeek. 1867.

» » Dr. François P. L. Pollen, te Scheveningen. 1867.

Mevrouw Hartogh Heys van de Lier, geb. Snoeck, te ’s Gravenhage. 1868.

De heer Dr. F. J. L. Schmidt, te Rotterdam. 1869.

„ » Mr. J. Thiebout, te Zwolle. 1869.

so» Jhr. Mr. W. €. M. de Jonge van Ellemeet, te Oost-Capelle

bij Middelburg. 1870.

» » Jhr. F. van den Santheuvel, te Dordrecht. 1870.

EERELEDEN.

De heer Dr. G. F. Westerman, Directeur van het Koninklijk Zoologisch

Genootschap Natura Artis Magistra, te Amsterdam. 1858.

H. T. Stainton, Esq. Mountsfield, Lewisham bij Londen. 1861.

Dr. C. Felder, lid der Kais. L. C. Academie der Naturwis-

senschaften en Burgemeester van Weenen. 1861.

Prof. Dr. H. Löw, te Guben. 1862.

„ » Prof. J. 0. Westwood, F. L. S., Directeur van het Hopean

Museum te Oxford. 1862.

A. E. W. Ludeking, Officier van gezondheid bij het Nederl.

Indische leger. 1862.

Jhr. J. L. C. Pompe van Meerdervoort, te St. Petersburg. 1864.

, » Prof. J. J. P. Hoffmann, te Leiden. 1865.

» » Dr. Gustav L. Mayr, Professor aan de Hoogere Burgerschool

te Weenen. 1867,

XXVIII LIJST DER LEDEN ENZ.

De heer Dr. H. D. J. Wallengrèn, te Farhult, bij Höganäs in Zweden,

1871.

n R. Mac Lachlan, F. L. S., te Londen. 1871.

„ Dr. T. Thorell, Hoogleeraar in de Zoologie aan de Hoogeschool

te Upsala in Zweden. 1872.

» Dr. C. A. Dohrn, President der Entomologische Vereeniging

te Stettin. 1873.

» M. E. Baron de Selys Longehamps, te Luik, 1874.

n Dr. V, Signoret, te Parijs, 1874.

CORRESPONDERENDE LEDEN.

De heer Prof. Arn. Förster, Hoofdleeraar aan de Hoogere Burgerschool

te Aken. 1853.

» Emil vom Bruck, te Crefeld. 1853.

» Dr. C. Stal, Professor aan het Kon. Zoologisch Museum te

Stockholm. 1864.

„ Frederic Moore, Bestuurder van het Museum der voormalige

Oost-Indische Compagnie te Londen. 1864.

» J.W. May, Consul-Generaal der Nederlanden te Londen. 1865.

Z. Exe. Mr. J. W. van Lansberge, Gouverneur-Generaal van Neder-

landsch Indié, te Batavia. 1865.

De heer Prof. P. C. Zeller, Grünhof bij Stettin. 1867.

» W. Mink, Hoofdleeraar aan de Hoogere Burgerschool te Cre-

feld. 1867.

„ Dr. H. Weyenbergh, Hoogleeraar aan de Hoogeschool te Cordova

in de Argentijnsche Republiek. 1872.

» Dr. W. Marshall te Weimar. 1872.

» J. Putzeys, te Brussel. 1874.

» A. Fauvel, te Caen. 1874.

BUITENLANDSCHE LEDEN.

De heer Henri Vicomte de Bonvouloir, Archiviste-adjoint de la Société

entomologique de France, Rue de l Université, 15, te Parijs.

(1867—68). |

» H. Jekel van Westing, lid der K. Acad. der natuuronderzoe-

kers te Moscou en van verscheidene entomol. genootschappen,

Rue Letort, 2, te Parijs. (1868—69).

GEWONE LEDEN.

1845-46.

De heer Dr. J. G. H. Rombouts, te Groesbeek.

» F.M. van der Wulp, Denneweg, 116, te ’s Gravenhage. — Diptera.

» Dr. M. C. Ver Loren van Themaat, huize Schothorst, te

Hoogland bij Amersfoort. — Algemeene Entomologie.

LIJST DER LEDEN ENZ. XXIX

De heer J. W. Lodeesen, Prinsengracht bij de Reestraat, 377, te Amster-

dam. — Lepidoptera indigena.

» n Dr. J. R. E. van Laer, te Utrecht.

» » Mr. H. Ver Loren van Themaat, te Utrecht. — Lepidoptera.

n » Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven, Phil. nat. Dr., Laan

van Meerdervoort, 48, te ’s Gravenhage. — Hymenoptera en

Hemiptera.

» n W.O. Kerkhoven, te Twello.

1551-52.

De heer R. T. Maitland, Directeur van den Kon. Zoologisch-botanischen

Tuin te ’s Gravenhage. — Algemeene Entomologie.

» » P.C. T. Snellen, Leuvenhaven, te Rotterdam. — Lepidoptera.

n n Dr. M. Imans, te Utrecht.

» » Dr. W. A. J. van Geuns, Oude Gracht, te Utrecht.

1852-53.

De heer Mr. H. W. de Graaf, Noordeinde, 123, te ’s Gravenhage. —

Inl. Lepidoptera, bijzonder Microlepidoptera.

» » 6. M. de Graaf, Heerengracht, te Leiden. — Lepidoptera.

n n G.A. Six, De Ruiterstraat, 65, te ’s Gravenhage. — Hymenoptera.

» » Dr. W. Berlin, Hoogleeraar aan het Athenaeum, Plantage

Parklaan n°. 3, te Amsterdam.

1855-56.

De heer A. A. van Bemmelen, Directeur van de Diergaarde te Rot-

terdam. — Algemeene Entomologie.

» » Mr.E.A.de Roo van Westmaas, Huize Daalhuizen, te Velp. —

Lepidoptera.

» » M. Breukelman, te Delfshaven. — Lepidoptera.

1856-57,

De heer Mr. J. Herman Albarda, te Leeuwarden, — Inlandsche Lepi-

doptera (bijzonder Microlepidoptera) en Neuroptera.

» » Mr. W. Albarda, te Ginneken. — Lepidoptera en Neuroptera;

» » Dr. A. W. M. van Hasselt, Amsterdamsche Veerkade, 15, te

’s Gravenhage. — Arachniden.

1857-58,

De heer Dr. J. W. Schubärt, te Utrecht.

s n W.K. Grothe, te Zeist

1858-59.

De heer J. C. J. de Joncheere, Voorstraat, D, 368, te Dordrecht, —

Lepidoptera.

a » J. Backer, te Oosterbeek, — Lepidoptera.

XXX LIJST DER LEDEN ENZ.

1860-61.

De heer J. Kinker, Oudezijds-Achterburgwal bij de Oudemanhuispoort ,

n°, 223, te Amsterdam. — Lepidoptera en Coleoptera indigena.

Dr. E. Piaget, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool, Korte-

naerstraat, 416, te Rotterdam. — Diptera en Parasitica.

1861-62.

Wijlen de heer H. Hartogh Heys van de Lier (het Lidmaatschap

door zijne Weduwe voortgezet).

»n n

1562-63.

De heer H. Baron Lewe van Middelstum, te Beek bij Nijmegen. —

Lepidoptera.

1863 -64.

De heer Mr. R. Th. Bijleveld, Rapenburg te Leiden. — Algemeene

Entomologie.

» » D. J. R. Jordens, Sassenpoorterwal, F, 3471, te Zwolle. —

Lepidoptera.

1864-65.

De heer Mr. A. H. Maurissen, te Maastricht. — Lepidoptera.

H. J. Veth, Phil. nat. Cand., Leeraar aan de Hoogere Bur-

gerschool te Rotterdam. — Algemeene Entomologie.

H. W. Groll, te Haarlem. — Coleoptera.

1365-66.

” n

» »

De heer Dr. H. C. van Medenbach de Rooy, Weerdjesstraat, te

Arnhem. — Lepidoptera.

Mr. A. Brants, Buitensingel te Arnhem. — Lepidoptera.

1366-87.

De heer F. J. M. Heylaerts Jr., St. Jansstraat te Breda. — Lepi-

doptera enz.

Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Hoogleeraar te Utrecht. — Alge-

meene Zoologie.

A. van den Brandt, te Venlo. — Lepidoptera.

n» bij

” »

n ”

1867-68.

De heer C. Ritsema Uz., Conservator bij ’s Rijks Museum van Natuur-

lijke historie, Rapenburg n°. 94 te Leiden. — Algemeene

Entomologie.

» » Mr. H. Hartogh Heys van Zouteveen, Phil. nat, Doctor, te Assen.

1868-69.

De heer Dr. J. G. de Man, Conservator bij ’s Rijks Museum van Natuur-

lijke historie, te Leiden. — Algemeene Entomologie.

n n Dr T. W. O. Kallenbach, te Rotterdam. — Lepidoptera.

LIJST DER LEDEN ENZ. XXXI

De heer A. Cankrien, Boompjes, te Rotterdam. — Lepidoptera.

» » Mr. C. J. Sickesz, Burgemeester van Laren, Huize de Cloese

bij Lochem.

1369-70.

De heer M. Nijhoff, Nobelstraat 18, te ’s Gravenhage. — Bibliographie.

1870-71.

De heer Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, Leeraar aan de Hoogere Burger-

school, Huigensstraat 11, te ’s Gravenhage. — Coleoptera.

» » Mr. M. C. Piepers, Lid der regterlijke magt in Nederlandsch

Indié. — Lepidoptera.

» » Dr. P. J. Veth, Hoogleeraar aan de Rijksinstelling van onder-

wijs in de taal-, land- en volkenkunde van Nederlandsch Indië,

te Leiden.

1871-72.

De heer W. A. Ivangh Schepman, te Rhoon. — Lepidoptera.

» » Dr. J. Ritzema Bos, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool

en de Landbouwschool te Wageningen.

» » J. F. G. W. Erbrink, N. Z. Voorburgwal over de Kolk, n°. 62,

te Amsterdam. — Algemeene Entomologie.

» » J.B. van Stolk, Zeemansstraat, te Rotterdam. — Lepidoptera.

» » Mr. A. F. A. Leesberg, Jan-Hendrikstraat, 9, te ’s Graven-

hage. — Coleoptera.

» » Dr. H. J. van Ankum, Hoogleeraar te Groningen.

» » M. M. Schepman te Rhoon. — Neuroptera.

» » Dr. C. K. Hoffmann, Hoogleeraar te Leiden. — Vergelijkende

ontleedkunde.

1872-73,

De heer Dr. A. J. van Rossum, Kastanjelaan te Arnhem.

1873-74.

De heer A. B. van Medenbach de Rooy, Weerdjesstraat te Arnhem.

» » Dr. J. van Leeuwen Jr., Prinseneiland, n°. 91, te Amster-

dam. — Lepidoptera.

» » Mr. M. ’s Gravesande Guicherit, te Delft.

1874—75.

De heer H. L. Gerth van Wijk, Leeraar aan de Hoogere Burger-

school te Middelburg. — Hymenoptera aculeata.

» » J.van den Honert, Nieuwe Waalseiland bij de Schipperstraat ,

n°. 26, te Amsterdam.

» » R. H. Saltet, Med. Stud., Heerengracht bij de Wolvenstraat,

n°. 264, te Amsterdam.

» » K. N. Swierstra, Koninkl, Zool. Genootschap „Natura Artis

Magistra” te Amsterdam. — Algemeene Entomologie,

XXXII LIJST DER LEDEN ENZ.

1875-76.

De heer H. Uijen, Priemstraat te Nijmegen. — Lepidoptera.

„ J.G. Wurfbain, Huize Heuven, te Worth-Rhede.

„ Dr. F. N. Obbes, te Hilversum.

„ A. J. Weytlandt te Noordwijk.

„ Dr. M. W. Beijerinck, Leeraar aan de Landbouwschool te

Wageningen.

Vine. Mar. Aghina, Sacr. Ord. Praed., te Schiedam.

N. La Fontijn, Officier der Infanterie te Vlissingen.

n n

1876-77.

De heer P. Cool, Emeritus-Predikant te Harlingen.

P. H. J. J. Ras, Jur. Stud. te Leiden (adres: Huize Rijnstein

te Arnhem).

F. L. S. F. Baron van Tuyll van Serooskerken, Student te

Delft (adres: Buitensingel te Arnhem).

L. de Bruyn, Officier der Artillerie te Delft.

W. H. Dreessens te St. Odiliénberg (Ned. Limburg).

A. J. F. Fokker, Jur. Stud. te Leiden. — Algemeene Ento-

mologie.

B. Verbrugge, Leuvenhaven 209, te Rotterdam. — Coleoptera.

Emile Seipgens te Zutphen.

J. H. Vallen, boomkweeker, op ’t Kasteel Hellenraedt onder

Swalmen bij Roermond. — Nuttige en schadelijke insecten.

A. M. J. Bolsius, Geneesheer der Biliton-Maatschappij op

Biliton (Ned. Indie).

n ”

BESTUUR.

President. Mr. W. Albarda.

Vice-President. P. C. T. Snellen.

Secretaris. F. M. van der Wulp.

Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven.

Bibliothecaris en Conservator. C. Ritsema Cz.

Penningmeester.. J. W. Lodeesen.

COMMISSIE VAN REDACTIE VOOR HET TIJDSCHRIFT.

De President van het Bestuur.

Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven.

F. M. van der Wulp.

BIBLIOTHEKEN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

BIJGEKOMEN BOEKEN VAN 1 JuLiJ 1876 TOT

SL JULI. 4877.

BIBLIOTHEEK A,

Natuurlijke Historie in het algemeen.

. Kittredge (Geo. F.), The present condition of the earth’s interior.

Buffalo, 1876. 8vo. (Geschenk van de Buffalo Society of Natural

Sciences).

Algemeene Dierkunde.

. Collett (R.), Bidrag til Kundskaben om Norges Gobier. Christiania,

1874. 8vo. (Met de beide volgende nummers ten geschenke van de

Koninklijke Universiteit van Noorwegen).

. Sars (G. O.), Om , Blaakvalen” (Balaenoptera Sibbaldii Gray)

med Bemaerkningar om nogle andre ved Finmarkens Kyster fore-

kommende Hvaldyr. Christiania, 1874. 8vo.

. —— On some remarkable forms of animal life from the great

deeps off the Norwegian coast. IT. Researches on the structure

and affinity of the genus Brisinga, based on the study of a new

species Brisinga coronata. Christiania, 1875. With 4 copper plates

and 3 autographic plates. 4to.

. Weyenbergh (H.), Coronella Bachmanni n. sp. Cordoba, 1876. 4to.

(Geschenk van den Schrijver). |

Algemeene Entomologie.

. Cederstrém (C.), Entomologiska anteckningar. Stockholm, 1872.

8vo. (Geschenk van de Koninklijke Academie van Wetenschappen te

Stockholm).

XXXIV BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

12.

15.

14.

15.

16.

17.

18.

Graber (Dr. V.), Die Insekten. ister Theil: Der Organismus

der Insekten. München, 1877. Mit 200 Holzschnitten. 8vo. (Ge-

schenk van den Schrijver).

Holmgrèn (A. E.), Insekter fran Nordgrénland, samlade of

Prof. A. E. Nordenskiöld är 1870. Stockholm, 1872. 8vo (Ge-

schenk van de Koninklijke Akademie van Wetenschappen te Stockholm).

. Oliveira (M. P.d’), Mélanges entomologiques sur les Insectes du

Portugal. Coimbre, 1876. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

. Schneider (J. Sparre), De i Sondre Bergenhus Amt hidtil obser-

verede Coleoptera og Lepidoptera. Christiania, 1875. 8vo. (Ge-

schenk van de Koninklijke Universiteit van Noorwegen).

Scudder (S. H.), Entomological Notes. V. Boston, 1876. 8vo.

(Geschenk van den Schrijver).

Siebke (H.), Enumeratio Insectorum Norvegicorum. Fasc. II.

Catalogum Coleopterorum continens. Fasc. III. Catalogum Lepi-

dopterorum continens. Christiania, 1875/76. 8vo. (Geschenk van

de Koninklijke Universiteit van Noorwegen).

Wallengrén (H. D. J.), Insecta Transvaaliensia. — Bidrag till

Transvaalska Republikensi Södra Afrika Insektfauna. Stockholm,

1875. 8vo. (Geschenk van de Koninklijke Academie van Weten-

schappen te Stockholm).

Bijzondere Entomologie.

A. Coleoptera.

Everts j(Dr. E.) Supplement op de Lijst der in Nederland voor-

komende Schildvleugelige Insekten (Coleoptera). ’s Gravenhage,

1877. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Fähraeus (0. I.), Coleoptera Caffraria, annis 1838—1845 a J. A.

Wahlberg collecta. N°. 2—7. Stockholm, 1871—72. 8vo. (Geschenk

van de Koninklijke Academie van Wetenschappen te Stockholm).

B. Lepidoptera.

Grote (A. R.), Check List of the Noctuidae of America, North

of Mexico. Prt. I and II. Buffalo, 1875/76. 8vo. (Geschenk van

de Buffalo Society of Natural Sciences).

Packard (A. S.), A Monograph of the Geometrid Moths or Pha-

laenidae of the United States. Washington, 1876. With 23 plates.

Ato. (Geschenk van den heer S. C. Snellen van Vollenhoven).

Scudder (8. H.), The relationship of the early spring blues.

London Ont., 1876. 8vo. (Met de 3 volgende nommers ten geschenke

van den Schrijver).

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27,

28.

29.

30.

31.

82,

33.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. XXXV

Seudder (8. H.), A brief comparison of the Butterfly faunas of

Europe and Eastern North-America, with hints concerning the

derivation of the latter. Salem, 1876. 8vo.

—— A cosmopolitan Butterfly. Its birthplace and natural history.

Cambridge, 1876. 8vo.

—— Antigeny, or sexual Dimorphism in Butterflies, 1877. 8vo.

Vollenhoven (Dr. S. C. Snellen van), Beschrijvingen en afbeel-

dingen van Nederlandsche Vlinders. (Vervolg op Sepp, Beschou-

wing der Wonderen Gods enz.). ’s Gravenhage, 1876. DI. III,

n°. 43—50. Met gekl. pl. 4to.

Wallengrén (H. D. J.), Bidrag tille Kännedom af Fjärilfaunan

pa St. Barthelemy. Stockholm, 1871. 8vo. (Met de 5 volgende

nommers ten geschenke van de Koninklijke Academie van Weten-

schappen te Stockholm).

Skandinaviens Pyralider och Choreutider. Stockholm, 1871,

8vo.

—— Bidrag till Södra Afrikas Fjärilfauna. Stockholm , 1872. 8vo.

—— Index specierum Noctuarum et Geometrarum in Scandinavia

hucusque detectarum. Stockholm, 1874. 8vo.

—— Tvenne för Skandinaviens Fauna nya Pyralider. Stockholm ,

1873. 8vo.

—— Species Tortricum et Tinearum Scandinaviae. Stockholm ,

1875. 8vo.

Weyenbergh (H.), Sobre el appendice al abdomen de las Hem-

bras del genero Euryades Feld. Cordoba, 1875. 8vo. (Geschenk

van den Schrijver).

C. Hymenoptera.

Holmgren (A. E.), Om de Skandinaviska arterna af Ophionid-

slägtet Campoplex. Stockholm, 1872. 8vo. (Met de 2 volgende

nommers ten geschenke van de Koninklijke Akademie van Weten-

schappen te Stockholm).

—— Oedemopsis Rogenhoferi Tschek, funnen pà Hunneberg i

Westergötland. Stockholm, 1872. 8vo.

—— Dispositio methodica Exochorum Scandinaviae. Stockholm,

1873. 8vo,

Vollenhoven (8. C. Snellen van), Pinacographia. Afbeeldingen

van meer dan 1000 soorten van Noordwest-Europeesche Sluip-

XXXVI BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

34.

35.

36.

87.

38.

39.

40.

41.

42.

43.

44,

45.

47,

48,

wespen. ’s Gravenhage, 1876. Afl. 4 met 5 gekl. pl. 4to. (Ge-

schenk van den Schrijver).

D. Hemiptera.

Reuter (O. M.), Skandinaviens och Finlands Acanthiider. Stock-

holm, 1871. 8vo. (Met de 9 volgende nommers ten geschenke van

de Koninklijke Academie van Wetenschappen te Stockholm).

—— Skandinaviens och Finlands Aradider. Stockholm, 1872. 8vo.

— — Acanthiidae americanae. Stockholm, 1871. 8vo.

—— Skandinaviens och Finlands Reduviider. Stockholm, 1872. 8vo.

—— Skandinaviens och Finlands Nabider. Stockholm, 1872. 8vo.

—— Nabidae novae et minus cognitae. Bidrag till Nabidernas

kännedom. Stockholm, 1872. 8vo.

—— Nya svenska Capsider. Stockholm, 1874. 8vo.

—— Genera Cimicidarum Europae. Stockholm, 1875. 8vo.

—— Capsinae ex America boreali in Museo Holmiensi asservatae.

Stockholm, 1875. 8vo.

Stal (C.), Enumeratio Hemipterorum. Bidrag till en Förteckning

öfver alla hittills kinda Hemiptera, n°.4. Stockholm, 1874. Ato.

E Neuroptera.

Mac Lachlan (R.), A Monographie Revision and Synopsis of the

Trichoptera of the European Fauna. London, 1876/77. Part V

and VI. With 14 pl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Selys Longehamps (E. de), Synopsis des Agrionines. 5me légion:

Agrion (suite). Le genre Agrion. Bruxelles, 1876. 8vo. (Geschenk

van den Schrijver).

F. “Orthop tens.

Scudder (H. 8.), Brief Synopsis of North-American Earwigs ,

with an Appendix on the Fossil Species. Washington, 1876. 8vo.

(Met het volgende nommer ten geschenke van den Schrijver).

— List of the Orthoptera collected by Dr. A. S. Packard in

Colorado and the neighbouring territories during the summer of

1875. Washington, 1876. 8vo. (bij het vorige ingenaaid).

Tullberg (T.), Fürteckning öfver Svenska Podurider. Stockholm,

1871. 8vo. (Met de 2 volgende nommers ten geschenke van de

Koninklijke Academie van Wetenschappen te Stockholm).

50.

51.

52.

D3.

54.

55.

56.

57.

58.

59.

60.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. XXXVII

Tullberg (T.), Sveriges Podurider. Stockholm, 1872. M. 12 tafl. 4to.

6, Diptera.

Trybom (F.), Bidrag till kännedomen om Syrphusflugornas larfver

och pupper. Stockholm, 1875. 8vo.

Wulp (F. M. van der), Diptera Neerlandica. De Tweevleugelige

Insecten van Nederland. 1ste deel met 14 pl. ’s Gravenhage , 1877.

Gr, in 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

H. Arachnoidea en Myriapoda.

Hentz (N. M.), The Spiders of the United States. A Collection

of Arachnological Writings. Edited by E. Burgess, with notes

and descriptions by J. H. Emerton. Boston, 1875. With 21 pl-

8vo. (Geschenk van de Boston Society of Natural History).

Scudder (S. H.), The Tube-constructing Ground’Spider of Nan-

tucket. Cambridge, 1877, 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Thorell (T.), Descrizione di alcune specie di Opilioni dell’Arci-

pelago Malese appartenenti al Museo Civico di Genova. Genova,

1876. 8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke van den Schrijver).

—-- Due ragni esotici. Genova, 1877. 8vo.

Palaeontologie.

Scudder (8. H.), On the carboniferous Myriapods preserved in

the Sigillarian stumps of Nova Scotia. Boston, 1873. 4to. (Met

de 3 volgende nommers ten geschenke van den Schrijver).

—— Fossil Orthoptera from the Rocky Mountain Tertiaries.

Washingten, 1876. 8vo.

Fossil Coleoptera from ‘the Rocky Mountain Tertiaries.

Washington, 1876. 8vo.

The insects of the tertiary beds at Quesnel (British Co-

lombia) 1876. 8vo.

Ontwikkelingsgeschiedenis en Ontleedkunde.

Burger (D.), Ueber das sogenannte Bauchgefäss der Lepidoptera,

nebst einigen Beobachtungen über das sympathische Nervensystem

dieser Insektenordnung. Mitgetheilt aus dem Nachlasse des Ver-

storbenen von C. K. Hoffmann. M. 1 Taf. Leiden, 1876. 8vo.

(Geschenk van den vader des Schrijvers).

XXXVIII BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

61.

62.

63.

64.

65.

66.

67.

68.

69.

70.

[RE

72.

73.

Muhr (Dr. J.), Ueber die Mundtheile der Orthoptera. Ein Beitrag

zur Vergleichenden Anatomie. Prag, 1877. M. 3 lith. Tafln. 8vo.

Plateau (F.), Note sur les phénomènes de la digestion chez la

Blatte américaine (Periplaneta americana Linn.). Bruxelles, 1876.

8vo. (Met de twee volgende nommers ten geschenke van den Schrijver).

—— Note sur les phénomènes de la digestion et sur la structure

de l’appareil digestif chez les Phalangides. Bruxelles, 1876. 8vo.

Recherches sur les phénomènes de la digestion et sur la

structure de {l’appareil digestif chez les Myriapodes de Belgique.

Bruxelles, 1876. 4to.

Sars (G. O.), Om Hummerens postembryonale Udvikling. Chris-

tiania, 1874. M. 2 autogr. Pl. 8vo. (Geschenk van de Koninklijke

Universiteit van Noorwegen).

Weyenbergh (H.), Hypostomus plecostomus Val. Mémoire anato-

mique pour servir à l’histoire naturelle des Loricaires. Cordoba,

1876. Av. 10 pl. 8vo. (Met de 2 volgende nommers ten geschenke

van den Schrijver).

—— Sur les larves du genre Ctenophora. Cordoba, 1876. 8vo.

—— Apuntes anatomicos y biologicos sobre el genero Hermetia

(Latr.) Estudios hechos especialmente en la Hermetia illucens Latr.

Cordoba, 1876. 8vo.

Tijdschriften.

Annali del Museo Civico di Storia naturale di Genova, pubblicati

per cura di G. Doria e R. Gestro. Genova, 1875/76. vol VII,

VIII. M. pl. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr, v. Entom.)

Annuaire de l’Académie Royale des Sciences, des Lettres et des

Beaux-Arts de Belgique. Brux. 1875/76. Ann. 41 et 42. KI. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Annuaire Entomologique pour 1877 par A. Fauvel. Caen et Paris,

1877. Kl. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Archives Neerlandaises des Sciences exactes et naturelles, pu-

bliées par la Société Holl. d. Sc. à Harlem. La Haye, 1876/77.

Tom. XI, livr. 2—5, tom. XII, livr. 1. 8vo. (Geschenk van de

Holl. Maatschappij v. Wetenschappen te Haarlem).

Archives of Science and Transactions of the Orleans County

Society of Natural Sciences. Newport, Orleans Co. Vermont,

1874. vol.I, n°. 7—9. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschrift v. Entom.)

74.

75.

76.

77.

78.

79.

80.

81.

82.

83.

84.

85.

86.

87.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. XXXIX

Archives do Museu Nacional do Rio de Janeiro. Rio de Janeiro,

18/6. Vol.I, trim. 1,2. 4to. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Bienenvater aus Böhmen. Organ des von Sr. Majestät allerhöchst

sanktionirten Vereines zur Hebung der Bienenzucht Böhmens.

Redigirt von R. Mayerhöffer. Prag, 1875/76. Jahrg. I, n°. 9—11,

Jahrg. II. 8vo. (Geschenk van Prof. P. J. Veth).

Boletin de la Academia Nacional de Ciencias exactas. Cordoba,

1875. 76. Tom. II. entr. 1, 2. 8vo. (Geschenk van Prof. H.

Weyenbergh).

Bulletin des Séances de la Société Entomologique de France.

Paris, 1876, n°. 87, 88, 89; 1877, n°. 3—8, 10. 8vo.

Bulletin of the Buffalo Society of Natural Sciences. Buffalo,

1876. vol. III, n°. 2 and 3. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v.

Entom.)

Bulletin of the Essex Institute. Salem, 1876. vol. VII. 8vo. (In

ruil tegen het Tijdschrift v. Entom.)

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Firenze, 1876/77.

An VII, trim. 2-4; An IX trim. 1: 8vo. (In ruil tegen het

Tijdschr. v. Entom.)

Bijdragen tot de Dierkunde, uitgegeven door het Genootschap

Natura Artis Magistra te Amsterdam. Amst. 1848—59. Aflev.

1-38. Met gekl. pl. fol. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Compte-Rendu des Séances de la Société Entomologique de Belgique.

Brux. 1876/77. Ser. II, n°. 26, 29, 31, 33, 34, 37—39. 8vo.

Entomologische Nachrichten. Herausgeg. von Dr. F. Katter.

Quedlinburg, 1876/77. Jahrg. II. Heft 6—12; Jahrg. III. Heft

1-8. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Memoirs of the Boston Society of Natural History. Boston 1875/76.

Vol. II, prt. 4, n°. 2-4. With plates. 4to. (In ruil legen het

Tijdschr. v. Entom.)

Memoirs of the American Association for the Advancement of

Science. I. Salem, 1875. With 3 plates. 4to.

Naturhistorische Hefte nebst deutsch redigirter Revue, herausgeg.

vom Ungarischen National-Museum in Budapest. Redigirt von O.

Herman. Budapest, 1877. Bd. I, Heft 1. 8vo. (In ruil tegen het

Tijdschr. v. Entom.)

Newman (E.), The Entomologist. London, 1876/77. Vol. IX,

n°. 157-163, vol. X, n°. 164—170, 8vo.

88.

89.

90.

91.

92.

93.

94.

96.

97.

98.

99.

BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

Periödieo Zoolögieo. Organo de la Sociedad Zoolégica Argentina,

publicado por la misma. Cordoba, 1875/76. Tom. I entrega 3,

A; tom. II entrega 3. 8vo. (Geschenk van Prof. H. Weyenbergh),

Proceedings of the Boston Society of Natural History. Boston,

1875/76, vol. XVII prt. 3 and 4; vol. XVIII prt. 1 and 2. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Proceedings of the Scientific Meetings of the Zoological Society

of London for the year 1875, prt. 4 and for the year 1876 prt.

1—3. London, 1875/76. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Report (Annual) of the Board of Regents of the Smithsonian

Institution for the year 1875. Washington, 1876. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr, v. Entom.)

Report (Fourth-Annual) of the Board of Directors of the Zoolo-

gical Society of Philadelphia. Philadelphia, 1876. 8vo.

Schriften der Königlichen physikalisch-oekonomischen Gesellschaft

in Königsberg. Königsberg, 1874. 76. 15ter Jahrg. 2te Abth.;

16ter Jahrg. 1ste und 2te Abth. 4to. (In ruil tegen het Tijdschr.

v. Entom.)

Tijdschrift voor Entomologie, uitgegeven door de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging. ’s Gravenhage, 1876/77. Deel 19,

aflev. 3 en 4; deel 20, aflev. 1—3. M. pl. 8vo.

Tijdschrift der Nederlandsche Dierkundige Vereeniging. ’s Grav.

en Rotterd., 1876. 3de jaarg. M. pl. 8vo. (In ruil tegen het

Tijdschr. v. Entom.)

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, gevestigd te

Amsterdam. Amsterdam, 1876/77. dl. II, n°. 2—4. 4to. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Tijdschrift (Nederlandsch) voor de Dierkunde, uitgegeven door

het Koninklijk Zoologisch Genootschap Natura Artis Magistra te

Amsterdam, onder redaktie van P. Bleeker, G. F. Westerman

en H. Schlegel. Amsterdam, 1864—74. Deel I—IV. Met platen

gr. in-8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Verhandlungen der K. K. zoologisch-botanischen Gesellschaft in

Wien. Wien, 1876. Bd. XXV. Mit 16 Tfin. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.)

Verslag van den Landbouw in Nederland over 1874. 1ste ge-

deelte en over 1875. ’s Gravenhage, 1876/77. Ato. (Geschenk

van het Ministerie van Binnenlandsche Zaken).

100.

101.

102.

103.

104.

105.

106.

107.

108.

109.

110.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. XLI

Verslag van de 31ste Zomervergadering en van de 10de Win-

tervergadering der Nederlandsche Entomologische Vereeniging ,

gehouden te Middelburg den 17den Junij en te Leiden den

23sten December 1876. ’s Gravenhage, 1877. 8vo.

Verslagen en Mededeelingen der Koninklijke Academie van

Wetenschappen, afd. Natuurkunde. Amsterdam, 1876/77. 2de

reeks, 10de deel, 2de en 3de stuk; 11de deel, 1ste en 2de stuk.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschrift v. Entom.)

Zeitschrift für die Gesammten Naturwisschenschaften. Redigirt

von Dr. C. G. Giebel. Berlin, 1875. Bd. XLVI. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Zoologie (Die) in den Niederlanden. Die während der Jahre

1875 und 1876 erschienenen Arbeiten. Referent: P. P. C. Hoek.

Leiden und Leipzig, 1877. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Reizen.

Pas (F. de), De Residentie-kaarten van Java en Madoera.

Amsterdam, 1876. 4to. (Geschenk van het Aardrijkskundig Ge-

noolschap). *

Plateau (F.), Les voyages des naturalistes Belges. Bruxelles,

1876. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Schouw Santvoort (J.), Plan van een onderzoekingstocht in

Midden-Sumatra. Amsterdam, 1876. M. 2 kaarten. 4to. (Geschenk

van het Aardrijkskundig a)

Varia.

Argentine Republie written in German by R. Nap, assisted by

Several Fellow-writers for the Central Argentine Commission

on the Centenary Exhibition at Philadelphia. Buenos-Aires ,

1876. 8vo. (Geschenk van Prof. H. Weyenbergh).

Festversammlung am 8. April 1876 zur Feier des Fünfund-

zwanzigjährigen Bestehens der K. K. Zool. Bot. Gesellschaft.

Wien, 1876. 8vo.

Verslag van den toestand der Gemeente Leiden over 1875 en

1876. Leiden, 1876/77. 8vo. (Geschenk van en Wet-

houders van tien)

Weyenbergh (Prof. H.), Revista y enumeracion de ecritos zoolo-

gicos sobre el territorio de Sud-America. Cordoba, 1876. 8vo.

(Met het volgende nommer ten geschenke van den Schrijver).

XLII BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

111. Weyenbergh (Prof. H.), Tercer informe anual del Museo Zooló-

gico en Cordoba. Cordoba, 1876. 8vo.

BIBLLOTIIEER TE,

Natuurlijke Historie in het Algemeen.

Niets bijgekomen.

Algemeene Dierkunde.

Niets bijgekomen.

Algemeene Entomologie.

Fritsch (K.), Jährliche Periode der Insectenfauna von Oesterreich-

Ungarn. II. Die Käfer (Coleoptera). Wien, 1877. 4to.

. Lubbeck (J.), Ursprung und Metamorphose der Insecten, aus dem

Englischen von W. Schlösser. Jena, 1876. M. 6 Tfin. und 63

Holzschn. 8vo.

. Murray (A), Economic Entomology. Aptera. London. 8vo.

. Rendu (V.), Les insectes nuisibles à l’agriculture, aux jardins et

aux forêts de la France. Paris, 1876. Av. 47 fig. 8vo.

Bijzondere Entomologie.

A. Coleoptera.

. Bonvouloir (H. de), Monographie de la famille des Eucnémides.

Paris, 1871—75. Av. 42 pl. 8vo. (Als supplement op het 10de

deel der 4de serie van de Annales de la Société Entomologique

de France, ten geschenke ontvangen van de Société Entomologique

de France). -

Fauvel (A.), Faune Gallo-Rhénane ou Species des Insectes qui

habitent la France, la Belgique, la Hollande, le Luxembourg, la

Prusse-Rhénane, le Nassau et le Valais (Coléoptères). Tom. III,

6me livr. Caen, 1875. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Gemminger (Dr. M.) et B. de Harold, Catalogus Coleopterorum

hucusque descriptorum synonymicus et systematicus. München,

1876. Tom. XII. 8vo.

Wessel (A. W.), Beitrag zur Käferfauna Ostfrieslands. Aurich ,

1877. 8vo.

10.

LL:

12.

13.

14.

15.

EG:

Lis

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. XLIII

B. Lepidoptera.

. Hewitson (W. C.), Exotic Butterflies, being Illustrations of new

species. London, 1876—77. Part 99 and 100. With col. plat. 4to.

Vollenhoven (Dr. S. C. Snellen van), Beschrijvingen en afbeel-

dingen van Nederlandsche Vlinders. ’s Gravenhage, 1876/77. DI.

III, n°. 43—50. Met gekl. pl. 4to. (Vervolg op J. C. Sepp, Be-

schouwing der Wonderen Gods, enz.)

Weismann (Dr. A.), Studien zur Descendenz-Theorie II. Ueber

die letzten Ursachen der Transmutationen. Leipzig, 1876. M. 5

col. Tafln. 8vo.

C. Hymenoptera.

Duncan (J.), The Natural History of Bees. Edinburg, 1840.

W. 30 pl. 8vo.

Thomson (C. G.), Hymenoptera Scandinaviae. Lundae, 1875/76.

Tom, IV fase. 1 et 2 (Pleromalus Swed.). 8vo.

D. Hemiptera.

Douglas (J. W.) and J. Scott, The British Hemiptera. Vol. I.

Hemiptera-Heteroptera. London, 1865. W. 21 pl. 8vo.

E. Neuroptera.

Niets bijgekomen.

F. Orthoptera.

Schoch (Dr. G.), Die Schweizerischen Orthopteren. Analytische

Tafeln zur Bestimmung geradflügliger Insecten. Zürich, 1876. 8vo.

G. Diptera.

Wulp (F. M. van der), Diptera Neerlandica. De Tweevleugelige

Insecten van Nederland. ’s Gravenhage, 1877. iste deel met 14

pl. gr. in 8vo.

H. Arachnoidea en Myriapoda.

Rosicky (F. V.), Die Myriopoden. Bühmens. Prag, 1876. M. 24

Holzschn. gr. in 8vo.

Palaeontologie.

Niets bijgekomen.

XLIV | BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

Ontwikkelingsgeschiedenis en Ontleedkunde,

Stecker (A.), Anatomisches und Histologisches über Gibocellum,

eine neue Arachnide. Berlin, 1876. M. 4 Tafin. 8vo.

Tijdschriften.

Album der Natuur. Tijdschrift ter verspreiding van natuurkennis

onder beschaafde lezers van allerlei stand. Jaarg. 1876, afl. 9—12;

1877, afl, 1—9. Haarlem, 1875/76. 8vo.

Annales de la Société Entomologique de Belgique. Brux., 1876.

Tom. XIX. Av. 1 pl. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Annales de la Société Entomologique de France. Paris, 1872/75.

5me ser. Tom, H—V. Av. pl. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v.

Entom.)

Annales des Sciences naturelles. Zoologie et Palaeontologie. Paris,

1876/77. 6me ser. tom. III, n°. 5 et 6; tom. V, n°. 1—5. Av. pl. 8vo.

Annals and Magazine of Natural History. Conducted by C. C.

Babington, A. Günther, W. S. Dallas and W. Francis. London,

1876/77. Ath. ser. vol. 18, 19 and 20, n°. 1. With pl. 8vo.

Archiv fiir Naturgeschichte. Gegriindet von Wiegman und fort-

gesetzt von Erichson und Troschel. Berlin, 1873/77. Jahrg. 39,

Heft 6; 40, Heft 5; 42, Heft 2 und 3; 43, Heft 1. M. Tafin. 8vo.

Berliner Entomologische Zeitschrift. Herausgegeben von dem En-

tomologischen Vereine in Berlin. Redact. Dr. G. Kraatz. Berlin,

1875/76. 19ter Jahrg. (unt. d. Titel , Deutsche Entomologische

Zeitschrift”) Heft 2; 20ster Jahrg. Heft 1 und 2. Mit Tafln. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr, v. Entom.)

Bulletin de la Société impériale des Naturalistes de Moscou,

publié sous la Direction du Dr. Renard. Moscou, 1875/76. Ann.

1875, n°. 3 et 4; 1876, n°. 1 et 2. Av. pl. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.)

Bulletins de l’Académie Royale des Sciences, des Lettres et des

Beaux-arts de Belgique. Brux. 1874/75. 2me ser. tom. 38—40.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Correspondenz-Blatt des zoolog.-miner. Vereines in Regensburg.

Regensburg, 1876/77. Jahrg. 30; 31, n°. 1 und 2. 8vo.

Entomologische Zeitung. Herausgegeben von dem Entomologischen

Vereine in Stettin. Stettin, 1874/76. Jahrg. 35—37. Mit Tafln.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

30.

31.

32.

33.

34.

35.

36.

317.

38.

89.

40,

A1.

42.

43.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. XLV

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. Conducted by J. W.

Douglas, R. Mac Lachlan, E. C. Rye and H. T. Stainton. London ,

1376/77. Vol. XIII, n°. 2—12; vol. XIV, n°. 1 and 2. 8vo.

Horae Societatis Entomologicae Rossicae. Petropoli, 1875/76.

Tom. XI. Av. 5 pl. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Isis. Maandschrift voor populaire natuurwetenschap , onder redactie

van Dr. H. Hartogh Heys van Zouteveen. Haarlem, 1876/77.

DI. 5, aflev. 9—12; dl. 6, aflev. 1—7. 8vo..

Jaarboekje van het Kon. Zool. Genootschap „Natura Artis Ma-

gistra.” Amsterd. 1875. M. pl. 8vo. (Geschenk van „Natura Artis

Magistra.’’)

Journal (The) of the Linnean Society of London (Zoology).

London, 1874/75. Vol. XII, n°. 60—63, With pl. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Mittheilungen der Schweizerischen entomologischen Gesellschaft.

Redigirt von Dr. G. Stierlin. Schaffhausen, 1876. Vol. IV, Heft

n°. 9. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.)

Nunquam otiosus. Zoologische Mittheilungen van Dr. L. W.

Schaufuss. Dresden, 1876. Bd. II. S. 361—408. 8vo.

Revue et Magasin de Zoologie pure et appliquée. Fondé par

Guérin Méneville. Paris, 1876/77. 3me ser. tom. IV, n°. 3—12;

tom. V, n°. 1 et 2. Av. pl. 8vo.

Transactions of the Entomological Society of London for 1875.

London, 1875. With plates. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v.

Entom.)

Transactions of the Linnean Society of London. London, 1876.

Sec. ser. (Zoology). Vol. I prt. 3. W. pl. 4to.

Tijdschrift voor Entomologie, uitgegeven door de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging. ’s Gravenhage, 1876/77. Deel XIX,

aflev. 3 en 4; dl. XX, aflev. 1—3. Met gekl. pl. 8vo.

Verslag der 31ste Zomervergadering en der 10de Wintervergade-

ring van de Nederlandsche Entomologische Vereeniging , gehouden

te Middelburg den 17den Junij en te Leiden den 23sten Decem-

ber 1876. ’s Gravenhage, 1877. 8vo.

Zoological (The) Record for 1875, being volume XII of the

Record of Zoological Literature, edited by E.-C. Rye. London,

1877. 8vo.

Zoologist (The). A Monthly Journal of Natural History , conducted

by E. Newman and J. E. Harting. London, 1876/77. Sec. ser,

n°, 130—135; Third ser. vol. I, n°. 1—7. 8vo,

XLVI BIBLIOTHEKEN DER NED. ENT. VEREEN.

Reizen.

44. Fedtschenko (A.), Reise in Turkestan auf Veranlassung des

General-Gouverneurs von Turkestan, General von Kaufmann,

herausgegeben von der Gesellschaft der Freunde der Naturwis-

senschaften in Moskau. Moskau, 1874—1876. Zoologie. M. col.

Tafln. 4to.

n°. II. Lepidoptera, von N. Erschoff. M. 6 col. Tafln.

n°. IV. Coleoptera, I, von S. von Solsky.

n°. V. Orthoptera, von H. de Saussure. M. 1 Taf.

n°. VI. Neuroptera, von R. Mac Lachlan. M. 4 Tafln.

n°. VII. Crustacea, von W. N. Uljanin. M. 13 Tafln.

n°. VIII. Hymenoptera, Apidae I, von F. Morawitz.

ny IX, Ri I von F. Morawitz. M. 3 Tafln.

u. © En II, von 8. von Solsky. M. 2 Tafln.

Varia.

Niets bijgekomen.

ENTOMOLOGISCHE INHOUD

VAN

ON DMAEN OGEN: TIJDSCHRIFTEN.

Juli 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 157 (Julij 1876) (a).

Orbituary : Edward Newman. — Descriptions of Oak-galls. Trans-

lated from Dr. G. L. Mayr’s „Die Mittel europäischen Eichengallen ”

by E. A. Fitch. — Entomological Notes, Captures, ete. —

Answers to Correspondents. — Extracts from the Proceedings of

the Entomological Society of London.

Entomologist’s Monthly Magazine n°. 146 (Julij 1876) (0).

Descriptions of some new genera and species of New-Zealand Coleo-

ptera, by D. Sharp (continued). — Natural History of Lycaena

Argiolus, by W. Buckler. — List of Japanese Butterflies, by R.

P. Murray. — Ascalaphus kolyvanensis, var. ponticus (an spec.

distincta ?), by R. Mc. Lachlan. — Entomological Notes, Cap-

tures, ete. — Review: Die Neuropteren Europa’s, von F. Brauer. —

Orbituary : Edward Newman. — Proceedings of the Entomolo-

gical Society of London. — Descriptions .of some new species of

Buprestidae belonging to the genus Lius H. Deyr., bij Edw.

Saunders.

Annals and Magazine of Natural History, 4th series, vol. 18, n°. 103

(Julij 1876) (0).

On the Colydiidae of New-Zealand, by D. Sharp. — Descriptions

of new genera and species of New-Zealand Coleoptera. Part III,

by F. P. Pascoe.

Revue et Magasin de Zoologie, fondé par Guérin Méneville. 3"° ser,

tom. IV (1876) n°. 3—5. (b).

Les Cicadines d'Europe, par Fieber et Rieber,

1) (a) duidt aan dat het werk tot de oorspronkelijke Bibliotheek der Ned. Ent,

Vereeniging, (5) dat het tot de Bibliotheek Hartogh Heys van de Lier behoort,

XLVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Correspondenz-Blatt des zoolog.-miner. Vereines in Regensburg. Jahrg.

30 (1876) n°. 1—3. (b).

Systematische Uebersicht der Käfer, welche in Baiern und der

nächsten Umgebung vorkommen (Fortsetzung), von G. Kittel.

Annali del Museo Civico di Storia Naturale di Genova. Vol. VII. (a).

Muscaria exotica Musei Civici Januensis. Fragmentum III. Species

in Insula Borneo provincia Sarawak, annis 1865—1868, lectae

a March. J. Doria et Doct. O. Beccari, a Prof. C. Rondani. —

Le Formiche Ipogee, con descrizioni di specie nuove o poco note,

per Dott. C. Emery. — Coléoptères de la T'unésie récoltés par

M. Abdul Kerim, décrits par L. Fairmaire. — Catalogo dei

Tenebrioniti della Fauna europea e circummediterranea apparte-

nenti alle collezioni del Museo Civico di Genova, parte 2%, per

F. Baudi. — Descriptions de Carabiques nouveaux ou peu connus,

par J. Putzeys. — Note sopra alcuni-Carabici appartenenti al

Museo Civico di Genova con descrizioni di specie nuove, per

Dott. R. Gestro. — Aggiunta alla Nota sulle formiche ipogee,

per Dott. C. Emery. — Descrizione di un nuovo genere e di

alcune nuove specie di Coleotteri Papuani, per Dott. R. Gestro.

Augustus 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 158 (August 1876) (a)

| Agrotis Tritici and Agrotis aquilina, by John F. Carrington. — Des-

criptions of Oak-galls. Translated from Dr. Mayr’s „Die Mittel-

europäischen Eichengallen,” by E. A. Fitch. — Doings and

Observations among the Aculeate Hymenoptera during 1875, by

J. B. Bridgman. — Entomological Notes, Captures, ete. —

Answers to Correspondents. — Extracts from the Proceedings of

the Entomological Society of London.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 147 (August 1876) (0).

Descriptions of some new species of Buprestidae, belonging to the

genus Lius Deyr., by E. Saunders. — Description of a new

species of Ectemnorrhinus from Kerguelenland, by C. O. Water-

house. — New species of Longicorn Coleoptera from New-Zealand,

by H. W. Bates. — Description of three new species of Papilio

from the collection of Mr. Herbert Druce, by A. G. Butler. —

Entomological Notes, Captures, etc. — Proceedings of the Ento-

mological Society of London. — Descriptions of some new genera

and species of New-Zealand Coleoptera, by D. Sharp.

Annals and Magazine of Natural History. 4th ser. vol. 18 n°. 104

(August 1876) (0).

New Species of Coleoptera from the Island of Rodriguez, collected

by the Naturalists accompanying the Transit- of- Venus Expedition,

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. XLIX

by Ch. O. Waterhouse. — On a small Collection of Lepidoptera

from Cape York and the South-east Coast of New Guinea, by

A. G. Butler.

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Ann 8°. Trim. II. (a).

Le Helicopsyche in Italia. Lettera agli entomologi italiani, di C. de

Siebold. — Diagnosi di tre Vesparii microsomi insetticidi, nota

del Prof. C. Rondani. — Studi e Ricerche d’Araenologia per G.

Cavanna. — Coleotteri Tenebrioniti delle collezioni italiane,

esaminati da F. Baudi (continuazione). — Repertorio degli insetti

parassiti e delle lora vittime, del Prof. C. Rondani. — Saggio

di un Catalogo dei Lepidotteri d’Italia compilato dall’ Ing. A.

Curò. — Rassegna Entomologica.

Tijdschrift voor Entomologie. Deel XIX, aflev. 3 (a en b).

Acht nieuwe Oost-Indische Aylocopa-soorten, beschreven door C.

Ritsema Cz. — Over Oligostigma Guen., een genus der Pyraliden ,

door P. C. T. Snellen. — Iets over Otiorhynchus sulcatus Linn.,

door 8. v. V. — Bijvoegsel tot de nieuwe Naamlijst van Neder-

landsche Vliesvleugelige insecten (Hymenoptera), door 8. C. Snellen

van Vollenhoven.

Annales des Sciences naturelles. Zoologie, 6"° ser. tom. IV, n°. 1—3 (b).

Descriptions des Crustacés rares ou nouveaux des côtes de France

(25% article), par M. Hesse.

September 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 159 (September 1876) (a).

Varieties of Melanagria galathea, by S. Stevens. — Descriptions of

Oak-galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die Mitteleuro-

päischen Eichengallen”, by E. A. Fitch. — Description of the

Larva of Hemerophilla abruptaria, by P.H. Jennings. — Descrip-

tion of the Larva of Hyria auroraria, by G. T. Porritt. —

Entomological Notes, Captures, etc. — Answers to Correspon-

dents. — Extracts from the Proceedings of the Entomological

Society of London.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 148 (September 1876) (b).

Descriptions of some new genera and species of New Zealand

Coleoptera, by D. Sharp. — Description of a new genus of Ani-

sotomidae, by D. Sharp. — Diagnoses of undescribed species of

Phytophaga, by J. S. Baly. — Descriptions of three new species

of European Hemiptera-Homoptera, by J. Scott. — British He-

miptera-Heteroptera ; additional Species, by O. M. Reuter. --.

Entomological Notes, Captures, ete. — Reviews, Proceedings

of Learned Societies, etc,

EL ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Annals and Magazine of Natural History. 4th. ser. vol. 18, n°. 105

(September 1876) (0).

The Development of the Ova of Chthonius in the Body of the

Mother and the Formation of the Blastoderm, by A. Stecker. —

On a Collection of Lepidoptera from Port Moresby, New Guinea,

by A. G. Butler. — On the structure of the Mouth in Sucking

Crustacea, by Prof. J. C. Schiödte.

Album der Natuur. Jaarg. 1876. aflev. 11 (0).

Eenige opmerkingen omtrent het verschil der insecten welke op

onze duinen en heiden voorkomen, door G. A. Six.

Tijdschrift der Nederlandsche Dierkundige Vereeniging. 3° dl. aflev. 1 (a)

De vrijlevende zoetwater-Copepoden der Nederlandsche Fauna, door

Dr. P. P. C. Hoek.

Archiv fiir Naturgeschichte, herausgeg. von Troschel. Jahrg. 42,

Heft 2 (0).

Verzeichniss der von Dr. Gundlach auf der Insel Cuba gesammelten

Rüsselkäfer (Fortzetzung), von Dr. E. Suffrian. — Ueber Dendroptus,

ein neues Milbengeschlecht, von Dr. Kramer.

Mittheilungen der Schweizer. entomologischen Gesellschaft. Bd. IV,

n°. 9 (b).

Beschreibungen eeniger kaukasischer Rüsselkäfer, von Dr. Stierlin. —

Ueber die beste Manier, grössere Schmetterlinge zu tödten, von

Pfarrer Eugster. — Beobachtungen über die Entwicklungsgeschichte

einiger Insekten, von H. J. Erne. — Beobachtungen über die

Naturgeschichte der Phylloxera, von Jules Lichtenstein. — Ueber

Benutzung von Büchern zum Bestimmen und Ordnen von Insek-

tensammlungen. — Urodon concolor Schh., villosus All. und

Allardi Jekel, von J. Jekel.

Oetober 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 160 (October 1876) (a).

Ephyra pendularia var., by F. Bond. — Remarks on Colias Edusa

and Colias Hyale, by J. Jenner Weir. — Descriptions of Oak-

galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „Die Mitteleuropäischen

Eichengallen,” by E. A. Fitch. — The peculiar Relations of

Plants and Insects as exhibited in Islands, by A. R. Wallace. —

Entomological Notes, Captures, ete. — Extracts from the Pro-

ceedings of the Entomological Society of London.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 149 (October 1876) (b).

Descriptions of some new genera and species of New Zealand

Coleoptera, by D. Sharp. — Descriptions of new Hemiptera-

Heteroptera, by E. Saunders. — Description of a new species of

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LI

European Hemiptera, by J. Scott. — Descriptions of three new

species of Hemiptera-Heteroptera from New Zealand, by F. Bu-

chanan White. — Entomological Notes, Captures, ete. — Descrip-

tions of new Cucujidae and Cleridae, by C. O. Waterhouse.

Annals and Magazine of Natural History. 4th. ser. vol. 18, n°. 106

(October 1876) (b).

On the structure of the Mouth in Sucking Crustacea, by Prof. J.

C. Schiödte (continued). — On the Mode in which the Young of

the New Zealand Astacidae attach themselves to the Mother, by

J. Wood Mason. — On a New Genus and Species of Collembola

from Kerguelen Island, by J. Lubbock. — On a New Species

of Mantidae, by Prof. J. Wood Mason. — Description of twenty

new Species of Hesperidae, by W. C. Hewitson. — On the Phe-

nomena of Digestion in the Cockroach (Periplaneta americana L.),

by F. Plateau.

Revue et Magasin de Zoologie, fondé par Guérin-Méneville. 3me ser.

tom. IV (1876) n°. 6 et 7 (b).

Les Cicadines d'Europe, par Fieber et Rieber.

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Ann. 8°. Trim. III (a).

Nota sulla biologia della Fillossera del leceio (Phylloxera Florentina

Targ. Tozz.), a Targioni Tozzetti. — Species italicae ordinis

Dipterorum collectae et observatae, a Prof. C. Rondani. — Co-

leotteri Tenebrioniti delle collezioni italiane, esaminati da F. Baudi.

(contin.) — Studi e ricerche d’Aracnologia , dell Dott. G. Cavanna.—

Poche notizie riguardanti la Fauna entomologica italiana, del

Prof. A. Costa. — Confronto di apparizioni entomologiche negli

1875 e 1876, del A. Villa. — Sopra una Mylabris (Mylabris

fulgorita Reiche) adoperata in Egitto per prevenire l’idrofobia,

del Dott. Sonsina.

Horae Societatis Entomologicae Rossicae. Tom. XI (0).

Matériaux pour l’entomographie de l’Amérique du Sud. Staphylini-

des, recueillis par M.M. C. Jelsky et le Baron de Nolcken,

dans le Pérou et la Nouvelle Grenade. Article III, par S. Solsky. —

Matériaux pour servir à une faune diptérologique de la Russie,

par J. Portchinsky. — Verzeichniss Süd-Russischer Spinnen,

von Dr. T. Thorell. — Enumération des espèces du genre Cy-

nomyia du gouvernement de Mohileu, par J. Portchinsky. —

Krankheiten welche im Mohileu’schen Gouvernement von den

Larven der Sarcophila Wohlfarti entstehen, und deren Biologie,

von J. Portehinsky. — Beiträge zur Kenntniss der Käfer des

europäischen und asiatischen Russlands mit Einschluss der Küsten

des Kaspischen Meeres, von J. Faust. — Matériaux pour l’ento-

mographie des provinces asiatiques de la Russie, par S. Solsky.

Lil ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Annales de la Société Entomologique de Belgique. Tom. XIX. fase. 1 (0).

Note sur une sécrétion propre aux Coléoptéres Dytiscides, par

F. Plateau. — Monographie des Brachynides, par M. le Baron

M. de Chaudoir. — Comptes-Rendus des séances.

Tijdschrift voor Entomologie. Deel XIX, aflev. 4 (a en b).

De inlandsche Bladwespen in hare gedaantewisseling en levenswijze

beschreven door S. C. Snellen van Vollenhoven.

November 1876.

Newman’s Entomologist, n°. 161. (November 1876) (a).

Pachnobia hypoborea, by J. T. Carrington. — Descriptions of Oak-

galls. Translated from Dr. G. L. Mayr’s „die Mitteleuropäischer

Eichengallen” by E. A. Fitch. — Life-Histories of Sawflies.

Translated from the Dutch of Dr. S.C. Snellen van Vollenhoven

by J. W. May. — Are the colours of Lepidoptera influenced by

Electricity? by J. Jenner Weir. — Description of the Larva of

Eurymene dolabraria, by P.H. Jennings. — Entomological Notes,

Captures, etc. — Answers to Correspondents. — Extracts from

the Proceedings of the Entomological Society of London.

Entomologist’s Monthly Magazine, n°. 150 (November 1876) (0).

Descriptions of new Cucujidae and Cleridae, by C. O. Waterhouse.

— Descriptions of hitherto uncharacterized Phytophaga, by J.S.

Baly. — On certain British Hemiptera-Homoptera. Description

of a species of the genus Liburnia, new to Great Britain, by J.

Scott. — On melanism, by E. Birchall. — Description of the

larva and habits of Ebulea stachydalis and sambucalis, by W.

Buchler. — Entomological Notes, Captures, etc.

Annals and Magazine of Natural History. 4th ser. vol. 18, n°. 107

(November 1876) (b). |

Descriptions of two new Species of Cetoniidae, by C. O. Water-

house. — Researches on the Phenomena of Digestion and on

the structure of the Digestive Apparatus in the Belgian Myrio-

pods, by F. Plateau. — On the Femoral Brushes of the Man-

tidae and their Function, by J. Wood Mason. — On the Geo-

graphical Distribution of Schizocephala, a Genus of Mantidae,

by J. Wood Mason.

Verhandlungen der k. k. zool.-bot. Gesellschaft in Wien. Bd. XXV (a).

Neue Pilzmiicken aus der Sandezer Gegend, von Dr. A. Grzegor-

zek. — Ueber neue und einige ungenügend bekannte Cecido-

myiden der Wiener Gegend, von Dr. F. Lüw. — Beschreibung

neuer und ungenügend bekannter Phryganiden und Oestriden,

von Dr. F. Brauer. — Hemiptera Heteroptera Austriaca, mm.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN, LIII

Maji-Augusti 1870 a J. A. Palmén collecta, enumeravit 0. M.

Reuter. — Neue Lepidopteren des südamerikanischen Faunenge-

biets, von Dr. O. Staudinger. — Zweiter Beitrag zur Kenntniss

der Arachniden-familie der Territelariae Thorell, von Dr. A.

Ausserer. — Beiträge zur Kenntniss der Nord-Amerikanischen

Nachtfalter, besonders der Microlepidopteren, von Prof. P. C.

Zeller. — Beitrag zur Dipteren-Fauna Oesterreichs, von Prof. J.

Palm. — Beitrag zur Kenntniss der Land-Isopoden, von C. Vogl.

— Nachtrige zu meinen Arbeiten über Milbengallen, von Dr.

F. Löw. — Die europäischen Encyrtiden, von Dr. G. Mayr. —

Die ersten Stände einiger Lepidopteren, von F. A. Rogenhofer. —

Beobachtungen über die Blattgalle und deren Erzeuger auf Vitis

vinifera L., von Ritter G. von Haimhoffen.

Transactions of the Entomologieal Society of London for the year

1875 (b).

Contributions towards a knowledge of the Rhopalocera of Australia,

by A. G. Butler. — Descriptions of new species of Endomychici,

by the Rev. H. S. Gorham. — Descriptions of new genera and

species of Phytophaga, by J. S. Baly. — Descriptions of new

species of Indian aculeate Hymenoptera, collected by Mr. G. R.

James Rothney, by F. Smith. — Descriptions of new species of

Bees belonging to the genus Nomia of Latreille, by F. Smith. —

On the Lamellicorn Coleoptera of Japan, by C. 0. Waterhouse. —

Synopsis of the British Hemiptera-Heteroptera. Part. I, by E.

Saunders. — Description of a new species of Prosopocoelus (Co-

leoptera, Lucanidae), by Major F. J. Sydney Parry. — Deserip-

tion of the male of Alcimus dilatatus Fairm., by C. O. Water-

house. — Description of a new species of Myriopod from the

borders of Mongolia, by A. G. Butler. — A Sketch of our pre-

sent knowledge of the Neuropterous Fauna of Japan (excluding

Odonata and Trichoptera), by R. Mac Lachlan. — Descriptions

of new Coleoptera from Australia, by C. O. Waterhouse. —

Descriptions of some new species of short-tongued Bees belonging

to the genus Nomia of Latreille, by J. 0. Westwood. — Descrip-

tions of new Heteromerous Coleoptera, by J. 0. Westwood. —

On the species of the Rutelidae inhabiting Eastern Asia and

the Islands of the Malayan Archipelago, by J. O. Westwood. —

Description of a new genus of Clerideous Coleoptera, from the

Malayan Archipelago, by J. O. Westwood. — Description of a

new species of Lucanidae with a note on Lissotes obtusatus, by J. O.

Westwood. — Synopsis of British Hemiptera-Heteroptera, by E.

Saunders. (Part. II). — Descriptions of new species of Endomy-

chini, by the Rev. H. S. Gorham. — A list of the Lepidoptera

referable to the genus Hypsa of Walker’s List, with descriptions

LIV

ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

of new genera and species, by A. G. Butler. — On some new

genera and species of Heteromerous Coleoptera (Helopidae) from

Tierra del Fuego, by C. O. Waterhouse. — Description of a new

genus of Coleoptera belonging to the family Scaritidae, by H.

Burmeister.

Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou. Ann.

1875, n°. 3 et 4 (0).

Genres aberrants du groupe des Cymindides, par le Baron de Chau-

doir. — Een opstel over Hemiptera-Heteroptera in het Russisch.

— Patagonische Lepidopteren beobachtet auf einer Reise im Jahre

1874, von C. Berg.

Deutsche Entomologische Zeitschrift. Jahrg. 1875. 2tes Heft und 1876.

iste Heft (0).

Beiträge zur Kenntniss der Peruanischen Käferfauna auf Dr. Abend-

roth’s Sammlungen basirt, von Th. Kirsch (5tes Stück). —

Ueber zweifelhaften Chernetiden-Arten, welche von A. Menge

beschrieben wurden, von A. Stecker. — Weitere Beiträge zur

Kenntniss der deutschen Sphecodes-Artes, von von Hagens. —

Ueber Sitaris analis Schaum und colletis Mayet, von G. Kraatz.

— Aus der Bienen-fauna Nassau’s, von Prof. A. Schenck. —

Ueber Baëtis aurantiaca und reticulata Burm., von M. Rostock. —

Ueber ein Mittel gegen die Reblaus, von J. Boll. — Anhang

dazu, von G. Kraatz. — Vierter Nachtrag zur Revision der

europ. Otiorhynchus-Arten, von Dr. G. Stierlin. — Neue Käfer-

arten aus Ungarn, beschrieben von Putzeys, Reitter, de Saulcy

und Weise. — Phaedon carniolicus Germ. und seine Varietäten,

von J. Weise. — Drei neue europäische Staphylinen-Arten, von

J. Weise. — Vier neue europäische Molops-Arten nebst einigen

Bemerkungen über früher beschriebene, von Dr. G. Kraatz. —

Beiträge zur Europäischen Käferfauna, von L. von Heyden. —

Beiträge zur Käferfauna Deutschlands, von L. von Heyden. —

Meligethes prioides n. sp. von E. Reitter. — Ueber die Gattung

Philhydrus Sol., von L. von Heyden. — Ueber das Schwimm-

vermögen eines Riisselkiifers, von A. Schultze. — Ueber deutsche

Phytobius-arten, von Th. Kirsch. -- Ueber Centrotoma lueifuga

Heyd., von Th. Kirsch. — Ueber deutsche Staphylinen, von Dr.

Eppelsheim. — Ueber deutsche Rüsselkäfer, von Dr. Eppelsheim.

—- Ueber deutsche Chrysomelinen ete., von Dr. Eppelsheim und

G. Kraatz. — Die deutschen Molops-arten , von G. Kraatz. — Ueber

Haptoderus cognatus Dej., placidus Rsh. und Schmidti Chaud.,

von G. Kraatz. — Drei neue europäische Plerostichus Bon., von

G. Kraatz. — Ueber Anthocomus fenestratus Linder, und Ver-

wandte, von G. Kraatz. — Ueber Brachycerus-arten, von G.

Kraatz. — Bericht über die 48. Versammlung deutscher Natur-

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LV

forscher und Aerzte in Gräz, von Dr. G. Kraatz. — Synonymi-

sche Bemerkungen von G. Kraatz, L. von Heyden, E. Reitter

und G. Haag. — Sammelberichte von G. Kraatz, W. Koltze,

und G. Zwalina,

Europaeae et circummediterraneae Faunae Tenebrionidum specierum ,

quae comes Dejean in suo Catalogo, editio III, consignavit, ex

ejusdem collectione in R. Taurinensi Musaeo asservata, cum

auctorum hodierne recepta denominatione collatio. Auctore Flaminio

Baudi a Selve. Pars altera. — Vorschläge zur praktischen Ein-

richtung wissenschaftlicher Zeit-, namentlich Vereinsschriften ,

von Dr. G. Kraatz. — Ueber sogenannten Ausschnitte aus Zeitschrif-

ten, von G. Kraatz. — Ueber Separata aus v. Harold’s coleopterolo-

gischen Heften, von G. Kraatz. — Beiträge zur Kenntniss der

Peruanischen Käfer-Fauna, auf Dr. Abendroth’s Sammlungen

basirt, von Th. Kirsch. — Ueber Stephanocleonus Saintpierrei

Chevr., von Dr. G. Kraatz. — Ueber Cleonus (Cyphocleonus)

sardoes Chevr., von G. Kraatz. — Ueber andalusische Cleonus-

Arten, von G. Kraatz. — Ueber andalusische Cryptocephalus, von

G. Kraatz. — Entomologische Studiën im Darwinischen Sinne,

von G. Kraatz. — Ueber Carabus Ulrichii var. Rhilenois, C. to-

rosus Friv. und C. brabeus Schauf, von G. Kraatz. — Zusätze

und Berichtigungen zu Hagen’s Bibliotheca Entomologica, von

Prof. Dr. H. M. Schmidt-Goebel. — Die Cryptocephalen um Schmie-

deberg , von Klette. — Rhizotrogus Euphytus Buq., von A. Schultze.

Ueber Limnebius sericans Muls., eine für Deutschland neue Art,

von J. Gerhardt. — Ueber Limnebius picinus Marsh., von Dr. G.

Kraatz. — Eine neue deutsche Limnebius-Art, von J. Gerhardt.

— Ueber Käfer in Block’s Verzeichniss der Insekten des Plaui-

schen Grundes, von Dr. G. Kraatz. — Sammelberichte von Ger-

hardt, Kellner und Kraatz. — Synonymische Bemerkungen, von

Dr. G. Kraatz. — Aeltere Mittheilungen (von F. J. Schmidt)

über Höhlenkäfer. — Deutungen einiger Käferarten aus Grimmer’s

Coleopteren Steiermarks, von J. Weise. — Ueber die Synon. der

Haemonia Zosterae Fabr., von Schioedte. — Ueber Deutsche

Haemonia-Arten, von Dr. G. Kraatz. — Ueber Amara concinna

Thoms., von Dr. G. Kraatz. — Ueber zweifelhafte Hamburger

Käfer, von W. Koltze. — Ueber Bembidium eribrum Duval, von

Dr. G. Kraatz. — Ueber den Phaedon pyritosus des Rossi und

der späteren Autoren, sowie einige verwandte Arten, von Dr. G.

Kraatz. — Ueber deutsche Gonioctena-Arten, von Dr. G. Kraatz.

— Liosomus ovatulus Clairv. und impressus Boh. S., von Th.

Kirsch. — Die Arten der Gattung Anoplus Schh., von von Kie-

senwetter und Kirsch. — Ueber Bostrichus amitinus Eichh., von

Kellner.

LVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

December 1876.

Newman’s Entomologist. N°. 162 and 163 (December 1876) (a).

Danais Archippus in Sussex, by Th. E. Crallan. — Danais Archippus,

by J. Jenner Weir. — Descriptions of Oak-galls. Translated

from Dr. G.L. Mayr’s „die Mitteleuropäischen Eichengallen” by

E. A. Fitch, — Observations upon the Larva of Stauropus Fagi

by H. M. Golding Bird. — Capture of Lepidoptera at Sallow-

Bloom, by J. T. Carrington. — Entomological Notes, Captures, etc.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 151 (December 1876) (b)

On Melanochroism and Leucochroism, by F. Buchanan White. —

Notes on Mr. Atkinson’s Collection of East Indian Lepidoptera,

with Descriptions of new species of Rhopalocera, by W. C. He-

witson. — List of the Butterflies known to inhabit New Zealand,

with deseriptions of a new genus and a new species, in the

collection of J. D. Enys, by A. G. Butler. — Diagnosis of a new

species of Psallus (Hemiptera Heteroptera), by O. M. Reuter. —

Descriptions of nine new species of Buprestidae, by E. Saunders.

— Notes on British Tortrices, by C. G. Barrett. — Metamor-

phoses of Xylophagus cinctus F. and X. ater F., by F. Buchanan

White. — Entomological Notes, Captures etc.

Annals and Magazine of Natural History. 4th. ser. vol. 18, n°. 108

(December 1876) (0). o

Description of a new species of Mantidae with pointed eyes, by

Prof. J. Wood Mason. — On some new and little known Am-

phipodous Crustacea, by the Rev. T. R. R. Stebbing. — Descrip-

tions of twenty-five new species of Hesperidae from his own col-

lection, by W. C. Hewitson. — On a collection of Lepidoptera

recently received from Abyssinia, by A. G. Butler. — Anatomi-

cal and Morphological Researches on the Nervous System of Hy-

menopterous Insects, by E. Brandt. — On some remarkable

species of Mantidae, by Prof. J. Wood Mason.

Correspondenz-Blatt des zool.-miner. Vereines in Regensburg. Jahrg.

30 (1876) n°. 4—8 (b).

Systematische Uebersicht der Käfer, welche in Baiern und der

nächsten Umgebung vorkommen, von G. Kittel (Fortsetzung). —

Ueber die Nematus-gallen an Weidenblättern und ihre Erzeuger,

. von Dr. Kriechbaumer.

Revue et Magasin de Zoologie, fondé par Guérin Méneville. 3me ser.

tom. IV (1876) n°. 8 (b).

Descriptions d’Eumolpides nouveaux ou peu connus, par M. E.

Lefèvre,

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LVII

Archiv für Naturgeschichte, herausgeg. von Troschel. Jahrg. 42.

Heft 3 (b).

Anatomisches und Histiologisches über Gibocellum , eine neue Arach-

nide, von Dr. A. Stecker.

Periodico zoologico. Organo de la Soc. Zool. Argentina. Tom. I. Entr. 4 (a).

Apuntes anatömicos y biolögieos sobre el genero Hermetia Latr.,

por el Prof. Dr. H. Weyenbergh. — Descriptions et notices

d’Arachnides de la République Argentine, par E. L. Holmberg. —

Revista y enumeracion de escristos zoologicos sobre el territorio de

Sud-America. — Sur les larves du genre Ctenophora, par le Dr.

H. Weyenbergh.

Tijdschrift voor Entomologie. Deel XX, aflev. 1 (a en b).

Verslag der 31ste Zomervergadering. — Heterocera op Java verza-

meld door Mr. M. C. Piepers, met Aanteekeningen en Beschrij-

vingen der nieuwe soorten door P, C. T. Snellen.

Zeitschrift für die gesammten Naturwissenschaften. Redigirt von C. G.

Giebel. Jahrg. 1875. Bd. 46 (a).

Uebersicht der Gallenbildung an Tilia, Salix, Populus, Artemisia

nebst Bemerkungen über einige andere Gallen, von Fr. Rudow. —

Durch Psylloden erzeugte Cecidien an Aegopodium und andern

Pflanzen, von Fr. Thomas. — Zur Kenntniss der Gattung Ophion

F., von Prof. E. Taschenberg.

Januarij 1877.

Newman’s Entomologist. N°. 164 (January 1877) (a).

Variety of Saturnia Carpini (with illustration), by F. Bond. —

New and rare British Lepidoptera observed during the years 1874,

1875 and 1876, by J. T. Carrington. — New and rare British

Hemiptera observed during the years 1874, 1875 and 1876, by

F. Buchanan White. — A few days in the Norfolk Fens, by

W. H. Tugwell. — Entomological Notes, Captures, ete. — Ans-

wers to Correspondents.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 152 (January 1877) (0).

On stridulation in the genus Vanessa (with illustration), by A. H.

Swinton. — Notes on British Tenthredinidae and Cynipidae, by

P. Cameron. — Descriptions of two new Butterflies from the

Philippine Islands, by W. C. Hewitson. — Entomological Notes,

Captures, ete. — Proceedings of the Entomologieal Society. —

Deseriptions of a new genus and some new species of New Zea-

land Coleoptera, by D. Sharp.

LVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Annals and Magazine of Natural History. 4th. series, vol. 19, n°. 109

(January 1877) (0).

On some new genera and species of Araneidae, by the Rev. O. P.

Cambridge. — Descriptions of twenty five new species of Hespe-

ridae, by W. C. Hewitson. — On Rhopalocera from Japan and

Shanghai, with Descriptions of new species, by A. G. Butler. —

Descriptions of new species of Blattidae belonging to the genus

Panesthia, by Prof. J. Wood Mason. — On the structure and

organisation of the Polyphemidae, by Dr. C. Claus. — On the

Colydiidae of New Zealand, by D. Sharp.

Proceedings of the Scientific. Meetings of the Zoological Society for

1875. Part. IV (a).

On a collection of Butterflies from the New Hebrides and Loyalty

Islands, with descriptions of new species, by A. G. Butler. —

On a small collection of Butterflies from Fiji, by A. G. Butler. —

Descriptions of several new species of Sphingidae, by A. G. Butler.

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Ann. 8°. trim.IV (a).

Repertorio degli insetti parassiti e delle loro vittime, del Prof. C.

Rondani. — Coleotteri Tenebrioniti delle collezioni italiane, esa-

minati da F. Baudi. — Aggiunte al saggio di un Catalogo dei

Lepidotteri d’Italia, di A. Curo. — Studi e ricerche d’Aracno-

logia, del Dott. G. Cavanna. -- Riassunto di una memoria sui

Picnogonidi, del Dott. G. Cavanna.

Revue et Magasin de Zoologie, fondé par Guérin Méneville. 3me sér.

tom. IV (1876) n°. 9—12 (b).

Descriptions d’Eumolpides nouveaux ou peu connus, par M. E.

Lefèvre. — Catalogue descriptif des Cicindelètes et des Carabiques

recueillis par M. A. Raffray en Abyssinie, par M. le Baron de

Chaudoir, avec la description des espèces nouvelles. — Descrip-

tion d’une chenille fossile, Satirites incertus, par M. H. Daudet.

Annales des Sciences naturelles. Zoologie. 6me ser. tom. IV, n°. 4—6 (b).

Descriptions des Crustacés rares ou nouveaux des côtes de France,

par M. Hesse. — Recherches sur l’appareil respiratoire et le

mode de respiration de certains Crustacés brachyures, par M.

Jobert. — Note sur deux espèces nouvelles de Crustacés prove-

nant de la Nouvelle-Zélande, par M. A. Milne Edwards. — Mé-

moire sur les Métamorphoses des Acariens en général, et en

particulier sur celles des Trombidions, par M. P. Mégnin.

Februarij 1877.

Newman’s Entomologist. N°. 165 (February 1877) (a).

The Occurrence of Melittaea didyma in the South of Scotland (with

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN, LIX

illustration), by J. Jenner Weir. — New and Rare British Gall-

producers observed since the year 1872, by E. A. Fitch. —

New and Rare British Lepidoptera observed during the years

1874, 1875 and 1876, by J. T. Carrington. — Notes on Lycaena

Arion, by G. F. Mathew. — Educational Collections, by 8. J.

Capper. — Entomological Notes, Captures, etc.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 153 (February 1877) (b).

Descriptions of a new genus and some new species of New Zealand

Coleoptera, by D. Sharp. — Notes on British ‘Tenthredinidae

and Cynipidae, by P. Cameron. — Notes on the degree of ten-

dency to variation exhibited by the Lepidoptera of Pembroke

and its neighbourhood, by C. G. Barrett. — Notes on Rhopalo-

cera from Angola, with Description of a new species of Deudoriz

from Zanzibar, by W. C. Hewitson. — Description of a new

species of Argynnis from Arctic America, by A. G. Butler. —

On stridulation in the genus Ageronia, by A. H. Swinton, —

Entomological Notes, Captures, etc.

Annals and Magazine of Natural History. 4th. series, vol. 19, n°. 110

(Februarij 1877) (U).

List of the species of Crustacea collected by the Rev. A. E. Eaton

at Spitzbergen in the summer of 1873, with their localities and

Notes, by E. J. Miers. — Descriptions of new genera and spe-

cies of New Zealand Coleoptera. Part. IV, by F. P. Pascoe. —

On the reproductive apparatus of the Ephemeridae, by M. Joly.

Archiv fiir Naturgeschichte, herausgeg. von Troschel. Jahrg. 43. Heft

1(6).

Estheria californica Packard, von H. Lenz. — Beitrag zur Meta-

morphose der Käfer, von Th. Beling. — Nachträgliche Bemer-

kung über Milben, von Dr. Kramer. — Antennophorus Uhlmanni,

einer neuen Gammaside, von G. Haller. — Ueber das Eierlegen

einiger Locustiden, von Dr. P. H. Bertkau.

Maart 1877.

Newman’s Entomologist. N°. 166 (March 1877) (a).

Henry Doubleday (with Photograph), by J. W. Dunning. — Notes

on new and rare species of Aculeate Hymenoptera, taken during

1874, 1875 and. 1876, by F. Smith. — Descriptions of Oak-

galls. Translated by E. A. Fitch. — Notes on Lycaena Arion ,

by G. F. Mathew. — Entomological Notes, Captures, ete. —

Answers to Correspondents.

Entomologist’s Monthly Magazine, N°. 154 (March 1877) (b).

LX ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

On stridulation in the genus Acherontia, by A. H. Swinton. —

Notes on the Tortrices of Pembrokeshire, by C. G. Barrett. —

Note on Mr. Buxton’s Eastern Butterflies, with deseription of a

new species of Poritia, by W. C. Hewitson. — Deseriptions of

new genera and species of Galerucidae, by J. S. Baly. — Ento-

mological Notes, Captures, etc.

Annals and Magazine of Natural History. 4th. ser. vol. 19, n°. 111 (b).

Descriptions of two new genera and species of Indian Mantidae,

by Prof. J. Wood Mason. — Hermaphroditism among the Para-

Sitic Isipoda, by J. Buller. — Additions to the Coleopterous

Fauna of Tasmania, by Ch. O. Waterhouse..— Notes on the

femoral brushes of the Mantidae, by Prof. J. Wood Mason. —

Development of the antennae in the pectinicorn Mantidae, by

Prof. J. Wood Mason. — On the power possessed by certain

Mites, with or without mouths, of living without food through

entire phases of their existence or even during their whole lives,

by M. Mégnin. —- Note on the phenomena of digestion and on

the structure of the digestive apparatus in the Phalangidae , by

F. Plateau.

Album der Natuur. Jaargang 1877, aflev. 5 (0).

Overzicht der diensten door het Rijks Museum van natuurlijke

historie te Leiden aan de dierkunde bewezen, door G. A. Six.

Tijdschrift voor Entomologie. Deel XX, aflev. 2 (a en b).

Araneae exoticae quas quondam in India Orientali (praesertim in-

sula Amboina) collegit Cel. Dr. C. L., Doleschall, ac, pro Museo

Lugdunensi, determinavit Dr. A. W. M. van Hasselt. — Bijdrage

tot de kennis der gedaantewisseling van Diptera, door S. C.

Snellen van Vollenhoven. — Tryphon praerogator Grav., door 8.

v. V. — Lepidoptera op Sumatra verzameld, voornamelijk in

Atchin, door J. J. Korndörffer, met beschrijving van eenige

nieuwe soorten, door P. C. T. Snellen. — Description du Nirmus

asymmetricus Nitzsch, par M. le Doct. E. Piaget. — Aanteeke-

ning over de Europeesche soorten van het genus Pancalia Steph.,

door P. C. T. Snellen. — De inlandsche Hemiptera beschreven

en meerendeels ook afgebeeld, door S. C. Snellen van Vollenho-

ven (zevende stuk).

Stettiner Entomologische Zeitung. Jahrg. 37 (1876) (0).

Insecten-Beobachtungen in der Libyschen Wiiste, von Max Korb.—

Exotisches, von H. B. Möschler. — Paussus Woerdeni, eine neue

Art aus Congo, beschrieben von C. Ritsema. — Eine neue In-

secten-quelle, von Cornelius. — Nachtrag zur Revision der Eu-

ropäischen Lathridiidae, von E. Reitter. -- Ein neuer Dytiscus,

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. WT

beschrieben von E. Wencke. — Einige neue dalmatinische ,

griechische und kleinasiatische 'Tenthrediniden, von J. P. E. F.

Stein. — Lepidopterologisches, von Keferstein. — Zur Systematik

von Phylloxera, von J. Lichtenstein. — Englische Notizen, von

W. Koltze. — Microlepidopterologische Notizen, von G. Brischke.

— Ueber hypogaeische Ameisen, von Dr. C. Emery. — Be-

schreibung neuer oder minder bekannter unterirdischer Amei-

sen, von Dr. C. Emery. — Exotisches, von Dr. C. A. Dohrn.

— Rhinocles, novum genus Calandridarum, von Dr. C. A. Dohrn.

— Ueber drei im hohen Norden vorkommende Arten der Schmet-

terlingsgattung Cupido, von Dr. J. Spangberg. — Lepidopte-

rologische Mittheilungen aus dem nassauischen Rheinthale ,

von A. Fuchs. — Eine neue Art der Gattung Aspila (Eury-

choridae) von Dr. G. Haag. — Exotisches, von Dr. C. A.

Dohrn. — Zwei Longicornien aus Monrovia, von Dr. C. A. Dohrn.

— Nothgedrungene Ptiliomachie, von Dr. C. A. Dohrn. — Nord-

amerikanische Noctuiden, von Dr. A. Grote, — Beiträge zur

Lepidopteren-Fauna Sicilien’s, von A. von Kalchberg. — Hyme-

nopterologische Mittheilungen, von H. Burmeister. — Ein Ausflug

nach dem Rothensteiner Felsen, von O. Schmiedeknecht. —

Beobachtungen über Entwickelung überwinternder Schmetterlings-

puppen bei der Zimmerzucht, von H. Backhaus. — Neue Dytis-

ciden, beschrieben von E. Wehncke. — Check List of the Noctuidae

of America, North of Mexico, by A. R. Grote, angezeigt von

Dr. A. Speyer. — Ueber Camptodes vittatus Er., von E. Reitter.

— Einige Tineen aus Texas, beschrieben von H. Frey und J.

Boll. — Synonymische Miscellaneen, von Dr. E. Suffrian. —

Weitere Beiträge zur Geschichte der Phylloxera, von J. Lichten-

stein. — Beschreibung einer neuen Enneamera (Chrysomelidae, sect.

Haltieinae), von E. von Harold. — Ueber Cupido Fylgia Spangb.,

von Dr. O. Staudinger. — Sphinx atropos, ein europäischer

Schmetterling, von Keferstein. — Die Argentinischen Arten der

Gattung Trox Fabr., von H. Burmeister. — Naturgeschichte der

Rogenhofera grandis, einer Fliege aus der Familie der Oestriden,

von Prof. C. Berg. — Zusätze und Bemerkungen zu der Ueber-

sicht der europäischen Arten des Genus Ichneumon, von Tisch-

bein. — Exotisches, von H. B. Müschler. — Ueber Bostrichus

amitinus Eichh., von Dr. Doebner. — Neue exotische Nitidulidae,

beschrieben von E. Reitter. — Zur Lebensweise der Paussiden,

von Dr. ©. A. Dohrn. — Zwei Leseblumen, von Dr. C. A. Dohrn. —

Exotisches, von Dr. C. A. Dohrn. — Beiträge zu den Pyralidi-

nen Südamerika’s, von Prof. C. Berg. — Neue Dytisciden , beschrie-

ben von E. Wehncke. — Neue Clavicornien, beschrieben von E.

Reitter. — Die Raupe von Hadena Amica Tr., beschrieben von

Sintenis. — Eine noch nicht beschriebene Aberration der Synto-

LXII ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

mis Phegea (ab. Pfluemeri), von von Wacquant-Geozelles. —

Synonymisches über Tomiciden, von W. Eichhoff. — Weitere

Beobachtungen über Phylloxera, von J. Lichtenstein. — Coleo-

pterologische Kleinigkeiten, von Prof. Schmidt Goebel. — Ueber

die Befruchtung der Nordamerikanischen Yucca-Arten, von J.

Boll. — Anzeichnungen über einige Coleoptera Cordovana (Ar-

gentina), von Dr. C. A. Dohrn. — Neue Staphylinen, beschieben

von Dr. E. Eppelsheim. — Ueber die Zucht von Bombyx Pernyi

Guér., vou M. Lelièvre. — Ist der Kartoffelkäfer giftig, von A. Grote

und A. Kaiser. — Sparostes africanus, beschrieben von J. Putzeys.

Annali del Museo civico di Storia naturale di Genova. Vol. VIII (a).

Monographie des Chléniens, par M. le Baron de Chaudoir. — Ca-

talogo dei Tenebrioniti della Fauna europaea e circummediterranea

appartenenti alle collezioni del Museo Civico di Genova, per F.

Baudi. — Descrizione di una nuova specie di Eupholus, per R. Gestro

e L. M. d’Albertis. — Le prime crociero del , Violante” comandato

dal Capitano-Armatore Enrico d’Albertis. Risultati aracnologici,

del Prof. P. Pavesi. — Sopra alcuni Opilioni (Phalangidea)

d’Europa e dell’ Asia occidentale, con un quadro dei generi europei

di quest’ ordine, pel Dott. T. Thorell. — Diagnosi di alcune

nuove specie di Coleotteri raccolte nella regione Austro-Malese

dai Signori Dott. O. Beccari, L. M. d’Albertis e A. A. Bruyn,

per R. Gestro. ;

Journal of the Linnean Society. Zoology. Vol. XII, n°. 60—63 (0).

Notes on the Lepidoptera of the Family Zygaenidae, with Descrip-

tions of new Genera and Species, by A. G. Butler. — On the

Subfamilies Antichlorinae and Charideinae of the Lepidopterous

Families Zygaenidae and Arctiidae, by A. G. Butler. — Obser-

vations on Ants, Bees, and Wasps. Part III , by Sir John Lubbock.

Bulletin of the Buffalo Society of Natural Sciences. Vol III, n°. 2

and 3 (a).

A List of the North-American Syrphidae, by Ch. R. Osten Sacken.

— An Illustration of North-American Agrotis and Oncocnemis, by

L. F. Harvey. — On Noctuidae from the Pacific Coast of North-

America, by A. R. Grote. — Synonymic List of the Butterflies

of North-America, North of Mexico, by 8. H. Scudder.

Proceedings of the Boston Society of Natural History. Vol. 17, prt.

3 and 4, vol. 18, prt. 1 and 2 (a).

Notes on Orthoptera from Northern Peru, collected by Prof. J.

Orton, by S. H. Scudder. — List of Hemiptera and Neuroptera,

collected by Prof. Orton in Northern Peru, by P. R. Uhler. —

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXIII

Description of a new Agrotis, by Chas. V. Riley. — Description

of some Labradorian Butterflies, by S. H. Scudder. — The

Species of Coleoptera described by T. W. Randall, P. S. Sprague

and E. P. Austin. — A Century of Orthoptera, by S. H. Seudder. —

On Spharagemon, a Genus of Oedipodidae, by S. H. Scudder. —

Revision of two American Genera of Oedipodidae, by S. H. Scudder.

— On some Spiders of Labrador, by T. Thorell. — Structure

of the Palpus of male Spiders, by J. H. Emerton. — Synopsis

of the Odonata of America, by H. A. Hagen. — On Fossil In-

sects from Cape Breton, by S. H. Scudder. — Notes on the

Noctuidae, by H. K. Morrison. — Diptera from the Island Gua-

daloupe, by C. R. Osten Sacken. — On the North-American

Species of Syrphus, by C. R. Osten Sacken. — On the Butter-

flies of Cape Breton, by S. H. Scudder.

Memoirs of the Boston Society of Natural History. Vol. II, prt. IV,

n°. 2-4 (a).

On gynandromorphism in the Lepidoptera, by S. A. Packard. —

The structure and transformations of Eumaeus atala, by S. H.

Scudder. — Prodrome of a Monograph of the Tabanidae of the

United States, by C. R. Osten Sacken.

_ Memoirs of the American Association for the Advancement of Science I (a).

Fossil Butterflies, by S. H. Scudder.

April 1877.

Newman’s Entomologist. N°. 169 (April 1877) (a).

Lepidoptera easily overlooked: n°. 1 Ebulea Stachydalis, by J. T.

Carrington. — Phytoptus of the Birch knots, by E. A. Ormerod.

— Descriptions of Oak-galls. Translated by E. A. Fitch, — New

and Rare Microlepidoptera observed during the years 1874,

1875 and 1876, by W. P. Weston. — On Melanism in Lepi-

doptera, by N. Cooke. — Entomological Notes, Captures, etc.

Entomologist’s Monthly Magazine. NO. 155 (April 1877) (b).

Descriptions of Hymenoptera from Spitzbergen, collected by the

Rev. A. E. Eaton, by the Rev. T. A. Marshall. — Lepidoptera

captured during an excursion to Switzerland and the Italian

Lakes, by W. A. Forbes. — Entomological Notes, Captures, etc.

— Descriptions of some new species and indications of new genera

of Coleoptera from New Zealand, by D. Sharp.

Annals and Magazine of Natural History. 4th series, vol. 19, n°. 112

(April 1877) (b).

The Vates Ashmolianus of Westwood, the Type of a new genus of

LXIV ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

Mantidae, by Prof. J. Wood-Mason. — Hermaphroditism in the

Parasitic Isopoda. Further Remarks on Mr. Bullar’s Papers on

the above subject, by N. H. Moseley. — Descriptions of three

Homopterous Insects in the Collection of the British Museum,

by A. G. Butler.

Correspondenz-Blatt des zool.-miner. Vereines in Regensburg. Jahrg.

30 (1876) n°. 9—12 (b).

Systematische Uebersicht der Käfer, welche in Baiern und der

nächsten Umgebung vorkommen, von G. Kittel. — Ueber Nema-

tusgallen an Weidenblättern und ihre Erzeuger (Nachtrag), von

Dr. Kriechbaumer.

Bullettino della Società Entomologiea Italiana. Ann. 9°, trim. I (a).

Saggio di un Catalogo dei Lepidotteri d’Italia, compilato dall’ Ing.

A. Curo. — Coleotteri Tenebrioniti delle Collezioni Italiane, esa-

‘ minati da F. Baudi. — Repertorio degli insetti parassiti e delle

loro vittime, del Prof. C. Rondani. — Saggio di un ordinamento

naturale dei Mirmicidei e Considerazioni sulla Filogenesi delle

Formiche ,* pel Dott. C. Emery. — Di alcune speciali produzioni

dermiche in certi Crostacei brachiuri, del Dott. A. Batelli.

Deutsche Entomologische Zeitschrift. Jahrg. 1876. 2tes Heft. (0).

Eclimus hirtus und Hapalothrix lugubris, zwei neue europäische

Dipteren, vom Prof. H. Löw. — Sapromyza obsoletoides n. sp.,

von Dr. J. Schnabl. — Verwandlungsgeschichte der Phora rufipes

Meig., von Dr. J. Schabl. — Zehn neue Hydrocanthus-Arten, be-

schrieben von E. Wencke. — Ueber Carabus biseriatus Chaud.,

von Dr. G. Kraatz. — Europaeae et eircummediterraneae Faunae

Tenebrionidum specierum quae Comes Dejean in suo Catalogo

consignavit ex ejusdem colleetione in R. Taurinensi Musaeo as-

servata, cum auctorum hodierne recepta denominatione collatio.

Auctore F. Baudi a Selve. Pars tertia. — Generis Helopis specie-

rum methodicae dispositionis tentamen. Auctore F. Baudi a Selve,

— Bemerkungen über Prosodes-Arten, von Dr. G. Kraatz. —

Bemerkungen über Asida-Arten, von Dr. G. Kraatz. — Ueber

die Bockkäfer-Gattung Phyloecia, von Dr. G. Kraatz. — Neue

Trans-Caucasische Coleopteren, gesammelt von Hans Leder, be-

schrieben von E. Reitter. — Revision der Monotomidae (sensu

le Conte), von E. Reitter. — Revision der Philothermus-Arten,

von E. Reitter. — Rhipidonyx, novum genus Mycetophagidarum,

von E. Reitter. — Neue Peruanische Nitidularier der Kirsch’schen

Sammlung, von E. Reitter. — Neue Nitidularier der Dohrn’schen

Sammlung, von E. Reitter. — Orthoperus punctulatus n. sp. (aus

Ungarn), von E. Reitter. — Uebersicht der Europäischen Cerylon-

Arten, von E. Reitter. — Eine Excursion auf dem Krivan in

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXV

Uagarn, von Dr. K. Branesik. — Die Cortodera- und Grammoptera-

Arten redivirt von Dr. L. v. Heyden. — Die Longicornen-Gat-

tung Vadonia, von Dr. L. v. Heyden, — Ueber Thomsons nägra

anmärkningar öfver arterna af slägtet Carabus vow Dr. G. Kraatz.

— Ueber Carabus leptopus Thoms. (Gougeleti Reiche), von Dr.

G. Kraatz. — Ueber Carabus Fausti Dohrn, von Dr. -G. Kraatz.

— Carabus intricalus var. montenegrinus Kraatz, von Dr. G.

Kraatz. — Berichte über Entomologische Excursionen nach einigen

Comitaten Ungarns, von Max von Hopffgarten. — Zwei neue

Grammoptera-Arten, von Dr. G. Kraatz. — Synomymische Be-

merkungen von Baron v. Chaudoir. — Ueber Pimelia Fairmairei

Kraatz, von Dr. W. Rolph. — Nachträge dazu von Dr. Kraatz

und Dr. Haag. — Ueber Systematik und geographische Verbrei-

tung der Gattung Silpha L. und verwandten Genera, von Dr. G.

Kraatz. — Uebersicht über die Südamerikanischen Arten der

Silphiden-Gattung Hyponecrodes Kraatz, von Dr. G. Kraatz. —

Ueber eine merkwürdige Monstrosität bei Cimber axillaris, von

Dr. G. Kraatz. — Noch einige Beschreibungen von Difformitäten

bei Käfern, von Dr. G. Kraatz. — Ueber einen Heilipus aus

Peru mit fadenförmigen Pilzen, von Dr. G. Kraatz. — Die Zahl

der Deutschen Phytoecia-Arten, von Dr. G. Kraatz. — Anaspis

(Silaria) palpalis n. sp., von J. Gerhardt. — Molorchus discicollis

Heyd., von Dr. L. v. Heyden. — Revision der Cerylon-Arten

aus Europa und den angrenzenden Ländern, von E. Reitter. —

Ueber den Clypeus der Necrophorus-Arten, von Dr. G. Kraatz. —

Ueber das Artrecht des Neerophorus morio Gebl., von Dr. G.

Kraatz. — Ueber Neerophorus sepulchralis Heer, von Dr. G.

Kraatz. — Ueber Donacia sericea der v. Heyden’schen Sammlung,

von Dr. G. Kraatz. — Ueber Amara continua und Philonthus

sericeus, von Dr. G. Kraatz. — Ueber Dorcatoma Zusmachusense,

von E. von Harold. — Bothynoderes duplicarina Chevr., eine

angeblich neue deutsche Art, von Dr. G. Kraatz.

Bulletin de la Société impériale des Naturalistes de Moscou. Ann. 1876,

n°. Let 2 (b).

Ein neuer russischer Flusskrebs, Asfacus colchieus, von Prof. K.

Kessler. — Beitrag zur Kenntniss der Süsswasser-Cladoceren

Russlands, von A. Hudendorff. — Monographie dés Siagonides ,

par le Baron de Chaudoir.

Proceedings of the scient. Meetings of the Zool. Soc. of London for

1876. prt. III (a).

Revision of the Lepidopterous genus Teracolus, with Descriptions

of the new species, by A. G. Butler. — List of the Butterflies

of Peru, with Descriptions of new species, by H. Druce, and

with some notes by E. Barlett. — On a small Collection of But-

LXVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

terflies from the New Hebrides, by A. G. Butler. — On a new

Order and some new Genera of Arachnida from Kerguelen’s Land,

by the Rev. O. P. Cambridge. — Descriptions of Lepidoptera

from the Collection of Lieut. Howland Roberts, by A. G. Butler. —

— Catalogue of a Collection of Spiders made in Egypt, with

Descriptions of new Species and characters of a new Genus, by

the Rev. O. P. Cambridge.

Mei 1877.

Newman’s Entomologist. N°. 168 (May 1877) (a).

Heliothis sculosa, by E. A. Fitch. — On the Formation of a Col-

lection of foreign Lepidoptera, by W. F. Kirby. — A six week’s

Entomological Tour in Switzerland, by the Rev. J. C. W.

Tasker. — Notes on Crambites, observed during the years 1874,

1875 and 1876, by W. P. Weston. — Cidaria fulvata, by F.

Bond. — Descriptions of Oak-galls. Translated by E. A. Fitch. —

Isocolus Scabiosae, a Cynipideous Gallmaker new to Britain, by

E. A. Fiteh. — Melanochroism ete. in Lepidoptera, by F. Bu-

chanan White. — On Melanism and Variation in Lepidoptera,

by W. Prest. — Causes of Melanism in Lepidoptera, by E. K.

Robinson. — Reereations of a Country Doctor, by H. W.Livett.

— Entomological Notes, Captures, ete.

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 156 (May 1877) (0).

Descriptions of some new species, and indications of new genera

of Coleoptera from New Zealand, by D. Sharp. — Diagnoses of

four species of Doryphora from Columbia by J. S. Baly. — On

stridulation in some species of Lepidoptera-Heterocera, by A. H.

Swinton. — Description of a new Marma from West-Africa, by

W. ©. Hewitson. — Description of Eupitheeia albipunctata, var.

angelicata, by C. G. Barrett. — Entomological Notes, Captures, etc.

Annals and Magazine of Natural History. 4th series, vol. 19, n°. 113

(May 1877) (b).

On the Final Stage in the Development of the Organs of Flight in

the Homomorphie Insecta, by Prof. J. Wood-Mason. — Revision

of the Lepidopterous Genus Cleis, with Descriptions of the new

Species, ‘by A. G. Butler. — On the Elateridae of New Zealand,

by D. Sharp. — Descriptions of a new species of Portunidae

from the Bay of Bengal, by Prof. J. Wood-Mason. — New Co-

leopterous Insects from Queensland, by C. O. Waterhouse.

Revue et Magasin de Zoologie, fondé par Guérin Méneville. 3me ser.

tom. 5, n°. 1 et 2 (0).

Les Cicadines d'Europe d’après les originaux et les publications les

plus récentes. Traduit de Allemand par F. Reiber. — Monogra-

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN, LXVII

phie de la tribu des Sareoptides psoriques qui comprend tous les

Acariens de la Gale de l’homme et des animaux, par M. J. P.

Bégnin.

Schriften der Physik.-Oekon. Gesellschaft zu Königsberg. Jahrg. 16

(1875) (a).

Beobachtungen über die Arten der Blatt- und Holzwespen, von C.

G. A. Brischke und Prof. Dr. G. Zaddach. — Vierter Nachtrag

zum neuen Verzeichniss der Preussischen Käfer, von Dr. Lentz.

— Ueber den Colorado-Käfer, von Dr. Schiefferdecker. — Ueber

die Reblaus, von Dr. Benecke. — Ueber Anpassungen zwischen

Pflanzen und Insekten, von Dr. Czwalina.

Juni 1877.

Newman’s Entomologist. N°. 169 (June 1877) (a).

Melitaea Athalia var. Eos Haw., by S. Stevens. — Introductory

Papers on Lepidoptera, by W. F. Kirby. — Melanism in Lepi-

doptera, by N. Cooke. — Andrena ferox, by E. A. Butler. —

On the Spiders of Scotland, with a List of Species, by the Rev.

O. P. Cambridge. — Descriptions of Oak-galls. Translated by E.

A. Fitch. — Entomological Notes, Captures, etc. — Answers to

Correspondents.

Entomologist’s Monthy Magazine. N°. 157 (June 1877) (b).

Natural History of Drepana sicula, by W. Buekler. — Characters

of a new genus and descriptions of new species of Cossonidae

from the Sandwich Islands, by the Rev. T. Blackburn. — De-

scription of a new species of Butterfly from Lake Nyassa, by

W. C. Hewitson. — Antispila Rivillei, the summer brood, by

H. T. Stainton. — Descriptions of new species and indications

of new genera of Coleoptera from New Zealand, by D. Sharp. —

Remarks on some British Hemiptera-Heteroptera, by Dr. 0. M.

Reuter. — Entomological Notes, Captures, ete. — Descriptions

of new Coleoptera from various localities, by C. O. Waterhouse.

Annals and Magazine of Natural History. Ath. ser. vol. 19, n°. 114

(June 1877) (b).

Descriptions of several African and Australian Lepidoptera in the

Collection of the British Museum, by A. G. Butler. — On the

Elateridae of New Zealand, by D. Sharp. — Description of a

new species of Phasmidae from the Malay Peninsula, by Prof.

J. Wood-Mason.

Tijdschrift voor Entomologie. Deel 20, aflev. 3 (a en b.)

Verslag van de 10de Wintervergadering. — De inlandsche Hemi-

LXVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD VAN

pteren beschreven en meerendeels ook afgebeeld door S.C. Snellen

van Vollenhoven.

Julij 1877.

Newman’s Entomologist, N°. 170 (July 1877) (a).

Biographical Notices. James Scott Bowerbank (with Photograph) ,

by J. T. Carrington. — Descriptions of Oak-galls. Translated by

E. A. Fitch. — On the Spiders of Scotland with a List of Spe-

eies, by the Rev. O. P. Cambridge. — An Abstract of a paper

by Dr. Grenacher on the eyes of Arthropods, by B. Thompson

Lowne. — Workings of Hylesinus Fraxini, by E. A. Ormerod. —

On the Abnormal Appearance of Colias Edusa and other Diurnal

Lepidoptera in 1877, by J. T. Carrington. — Entomological

Notes, Captures, ete. .

Entomologist’s Monthly Magazine. N°. 158 (July 1877) (0).

Descriptions of new Coleoptera from various localities, by C. O.

Waterhouse. — On stridulation in the Hemiptera-Heteroptera

(with illustrations), by A. H. Swinton. — Deseription of a new

species of Trioza, by J. Scott. — Remarks on some British He-

miptera-Heteroptera (continued), by O. M. Reuter. — Apterous

males in the Coccidae, by J. Lichtenstein. — Occurrence of two

species of Trichopterygia new to Britain, by the Rev. A. Mat-

thews. — Three new species of Longicorn Coleoptera from Japan,

by H. W. Bates. — Entomological Notes, Captures, etc. — List

of Heterocerous Lepidoptera recently collected by the Rev. T.

Blackburn in the Hawaiian Islands, by A. G. Butler.

Annals and Magazine of Natural History. 4th. series, vol. 20, n°. 115

(July 1877) (b).

Descriptions of Asiatie Diurnal Lepidoptera, by F. Moore. — Report

on the Crustacea collected by the Naturalists of the Arctic Ex-

pediticn in 1875/76, by E. J. Miers. — On a small Collection of

Orthopterous Insects of the Families Phasmidae and Mantidae

from Australia and New-Britain, with Descriptions of four new

Species, by Prof. J. Wood-Mason.

Archiv für Naturgeschichte, herausgeg. von Troschel. Jahrg. 40.

Heft 5 (0).

Bericht über die wissenschaftlichen Leistungen auf dem Gebiete

der Entomologie während der Jahre 1873 und 1874, von Dr.

Ph. Bertkau.

Annales de la Société Entomologique de Belgique. Tom. XIX, fase. 2

et 3 (0).

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXIX

Notes et additions au mémoire de M, Beed sur les Carabiques du

Chili inséré dans les Proceedings of the Zoological Society of London

(January 1874), par le baron M. de Chaudoir. — Etude des

espèces européennes et cireumeuropéennes du genre Cneorhinus

Schönh. de la tribu des Brachydérides, Curculionides adélogna-

thes cyclophthalmes, par M. H. Tournier. — Notes pour servir à

l’histoire des insectes du groupe des Phylloxériens, homoptères

formant la transition des Aphidiens aux Coccidiens, par J. Lich-

tenstein. — Description des métamorphoses de Minturnia dimidiata

Lac., coléoptère du groupe des Mégalostomides, par E. Dugès.—

Comptes Rendus des Séances.

Annales des Sciences Naturelles. Zoologie 6™ sér. tom. V, n°. 3- 5 (b).

Mémoire sur l’appareil musical de la Cigale, par M. G. Carlet.

i "

x Kur tia La È)

ONE

ELE

Fat EAUX Qt ait Ee) +

DeLee bs

Ne} xi | sw 45). Pare yim ag ee siii tits

el AW CBR en Ron nin LE IRIS Ia

i A

bie =

f n -

a 5.

= .

» 7

N Jenn È

ÿ i

i .

i dI j

‘ *

. i

+ 1 ; '

Mik:

} i CERTES ps

‘

N ERS. AG

VAN DE

ELFDE WINTERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE LEIDEN

op Zaturdag 22 December 1877,

des avonds ten 6 ure.

Voorzitter Mr. W. Albarda; voorts tegenwoordig de

heeren: Mr. A. Brants, Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, Generaal

Dry AS WM. van Hasselt, J. Kinker, Mr. A. F A. Lees-

berg, J. W. Lodeesen, R. T. Maitland, Dr. J. G. de Man,

Dr. E. Piaget, C. Ritsema Cz., P. C. T. Snellen, K. N.

Swierstra, H. J. Veth, Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven ,

A. J. Weytlandt en F. M. van der Wulp.

Van de heeren Dr. M. C. VerLoren van Themaat, Dr.

Rombouts en F.J. M. Heylaerts Jr. is berigt ingekomen ,

dat zij verhinderd zijn de vergadering bij te wonen.

De Voorzitter opent de vergadering, heet de tegenwoordig

zijnde leden welkom en wijst er op, dat het Bestuur voor-

nemens is op de aanstaande Zomervergadering eene ver-

andering in de wet voor te stellen, ten einde in ’t vervolg

LXXII VUE RS A MG.

minder beperkt te zijn in de keuze van het tijdstip der

Wintervergaderingen, waardoor zal voorkomen worden dat

de wetenschappelijke mededeelingen op het laatst van den

avond, zoo als vroeger wel eens plaats vond, worden

gestoord door het vertrekken van sommige leden, die

gaarne nog met den laatsten spoortrein wenschen huis-

waarts te keeren. Voor dezen avond verzoekt hij daarom

de aanwezigen bij hunne voordragten eenige beknoptheid

in acht te nemen, voor zooveel dit met den aard der me-

dedeelingen is overeen te brengen, opdat zoo mogelijk de

bijeenkomst tegen den tijd van vertrek der laatste treinen

kan afgeloopen zijn.

De heer van Hasselt opent de rij der mededeelingen

en leidt de zijnen in door te herinneren aan de langdurige

nasporingen omtrent de herkomst van den gesteelden en

fleschvormigen cocon der Agelena (s. Agroeca) brunnea Blackw.,

door hem voor een paar jaren in het Tijdschrift beschreven.

Fenige maanden later ontving hij van ons geacht medelid

Ritsema een ander hem tot hiertoe onbekend coconnetje,

uit Würzburg medegebragt. Het is ook glinsterend wit,

blijkbaar van eene analoge spinnensoort, en mede gesteeld,

even als het vorige. Aan een Krica-takje gesponnen schijnt

het daaraan niet te hangen, maar eene opgerigte houding

te hebben, even als dit met den verschen Brunnea-cocon

dikwijls het geval is. Veel kleiner, bezit het een’ anderen

vorm, dien hij met een plat bekertje vergelijkt, waarop

de zwavelgele ovula, met een doorschijnend laagje spinrag

luchtig bekleed, geplaatst zijn.

Beschrijving of teekening daarvan heeft hij bij geen

der hem ten dienste staande arachnologische schrijvers

kunnen vinden, zoodat hij op nieuw voor de queslie van

een «nidus mysticus Heylaerts» scheen te staan. Spoediger

nogtans dan ten vorigen male, zegt hij, op het spoor van

den vermoedelijken oorsprong daarvan gekomen te zijn.

In den afgeloopen zomer hield hij, onder vele anderen.

VAR SATA UC. LXXIIT

ook enkele pulli in observatie van eene andere Agelena-soort,

t. w. A. celans Blackw., die evenwel niet tot den volwassen

toestand konden worden gebragt en afstierven of nog tijdig

op spiritus werden gezet. In hetzelfde fleschje met mos

en heidekruid, waarin hij deze bewaard had, plaatste hij

en naar het scheen bijna volwassen ¢ van deze species,

die insgelijks spoedig bezweek.

Na eenigen tijd eene andere spinsoort daarin willende

kweeken, bemerkte hij, tot zijne niet geringe verrassing,

dat aan een mos-stengeltje, een nog kleiner, maar overigens

volmaakt gelijkvormig coconnetje als dat van Ritsema,

gehecht was. Daar hij nagenoeg zeker meent te zijn in

dit fleschje dezen zomer geene andere araneolae te hebben

gekweekt, houdt hij het voor hoogst waarschijnlijk, dat

deze «bekervormige» cocon door Agelena celans wordt

vervaardigd.

Paartjes op spiritus, zoo van deze species als van A. brun-

moa, benevens hunne merkwaardige eijernestjes, ter bezig-

tiging latende rondgaan, verzoekt hij de Leden beleefdelijk

aanhouding van dergelijke coconnetjes om tot kweekproef

te dienen.

't Zou niet onaardig zijn met zekerheid uit te maken of

deze beker-maakster werkelijk soortelijke analogie heeft met

onze, nu bekende, /lesschen-fabriekante.

Dezelfde Spreker geeft, in afwachting van er misschien

later in het Tijdschrift uitvoeriger op terug te komen, een

kort verslag van eene in het Spaansch geschreven brochure,

hem door onzen landgenoot en medelid, den Hoogleeraar

te Cordova in de Argentijnsche Republiek, Dr. H. Weven-

bergh vereerd, en welwillend door hem in het Nederduitsch

overgebragt door ons geacht medelid Mr. Leesberg. De

mededeeling loopt over een «caso letal por la mordedura

de una arana (la Segestria perfida Walck.) »

Het geval betrof een gezonden, kleinen jongen van 44

jaren, die des nachts door eene spin in den voorarm gebeten

zijnde, ruim 24 uren daarna, onder locale en algemeene

LXXIV VIER JS BRA U,

vergiftigings-verschijnselen van septischen aard (sterke zwel-

ling van den arm, bloed-dissolutie, cerebro-spinaal aan-

doening, enz.) was bezweken. De heer W. deelt nog een

dergelijk doodelijk geval en andere levensgevaarlijke uit

het land zijner tegenwoordige inwoning mede. Hij heeft

intusschen geen daarvan zelf waargenomen en heeft alles

van hooren zeggen; alleen omtrent het door hem beschreven

sterfgeval zijn hem door de ouders en betrekkingen ver-

scheidene inderdaad der opmerking overwaardige inlichtingen

op zijne categorische vragen verstrekt, doch het kind werd

door geen medicus bezocht en was zelfs voor de aankomst

van een’ geneeskundige reeds begraven.

Spreker gelooft wel, dat wij hier werkelijk met een

lethaal geval door spinnenbeet te doen hebben, hetgeen

reeds van groot belang is, daar, zoo als bekend, de zoo-

logen vrij algemeen de doodelijkheid van het spinnenvergift

voor den mensch ten sterkste betwijfelen, of dit zelfs tot

de fabelen meenen te mogen rekenen. Wat daarentegen

aangaat de bij dit stuk gevoegde diagnose der in casu te

beschuldigen spinsoort, — de Segestria Florentina s. per-

fida, — is hij van oordeel, dat deze minder vertrouwen

verdient, hoezeer het wel schijnt, dat die spin daar te

lande nog al veelvuldig voorkomt en gevreesd wordt.

Hij is in de gelegenheid , een prachtexemplaar dier spin, —

in ons vaderland nog slechts uit ééne vindplaats, Walcheren,

door ons geacht medelid Gerth van „Wijk hem bekend

geworden, — te laten rondgaan en besluit zijne mededee-

lingen met het doen bezigtigen van een paar andere fraaije

voorwerpen der meest als giftig beruchte spinsoorten, te

weten der Tarantel (Tarantula fasciiventris Duf.) en der

Oranje-spin (Lathrodectus Curacaviensis Müll.).

De heer Snellen van Vollenhoven zegt ongeveer

het volgende:

«Het is u allen bekend dat de Regering ten behoeve

van ’s Rijks Museum van natuurlijke historie te Leiden de

WER Shee As Ge LXXV

collectie der Scandivische Ichneumoniden van den heer

Holmgren aangekocht heeft; de heer Ritsema, conservator

aan die beroemde instelling, heeft mij vergund deze collectie

in die van het Museum in te lasschen; het spreekt van

zelf dat deze mij bijzonder aangename taak mij in de

noodzakelijkheid heeft gebragt de zeer verspreide literatuur

dienaangaande na te gaan; tevens heb ik gemeend verpligt

te zijn hetzelfde te doen met opzigt tot de Ichneumonen

onzer kolonien en van geheel het zuidelijke gedeelte van

Azie. Opmerkelijk is het mij daarbij toegeschenen dat

sedert het tijdperk van Linnaeus en Fabricius, dat is sedert

het begin dezer eeuw, in de behandeling der Oost-Indische

Ichneumoniden een stilstand heeft plaats gehad van 40

jaren, want eerst in 1846 vinden wij in de Hyménoptères

des Suites à Buffon van de hand van A. Brullé eenige be-

schrijvingen van Indische sluipwespen.

«Later beschreef de Engelsche schrijver Frederick Smith

de Ichneumoniden, welke Wallace op zijne bekende reis

door onze bezittingen heeft verzameld, en wel in de Pro-

ceedings van de Linnean Society van Londen, deel 2,3,5,

6,7en8. Daarna gaf hij in Deel XI (1873) eene algemeene

naamlijst van alle bekende O. I. Hymenoptera, dus ook

van Ichneumoniden. Die lijst is echter met onachtzaamheid

of slordigheid opgemaakt, want niet alleen dat sommige

soorten van Brullé, gedrukt naast of tusschen anderen die

wel worden vermeld, zijn vergeten, maar ook in de naam-

geving ontdekt men verschillende fouten, waarvan echter

eenigen worden verbeterd. Zoo leest men Pimpla eructator

Br. voor cinctator Br, Zoo beschreef Smith in het 5° deel

der Proc. eene Pimpla flaviceps Sm., ofschoon Brullé dien

naam reeds aan een ander insect had toegekend (in de

lijst wordt de naam in P. fenestrata veranderd). Zoo

vindt men in deel II en weder in deel IIT eene Rhyssa

maculipennis Sm., maar de tweede is eene andere species

als de eerste en de naam werd dus weder verbeterd

met Fasciata,

LXXVI NE RSA.

«In ’s Rijks Museum vond ik nu verscheidene soorten,

niet door Wallace aangetroffen, niet door Smith geboekt.

Buiten de 5 soorten van Rhyssa door Smith opgegeven,

beschreef ik er 3 in ons Tijdschrift in 1873 en vind er nu

nog 4 onbeschreven. Van het geslacht Pimpla komen in

de lijst der Proceedings voor 33 soorten; op 's Rijks Mu-

seum staan nog 9 anderen. Het geslacht Ophion telt bij

Smith tien soorten, op ’s Rijks Museum vindt men eene

halve lade vol Oost-Indische Ophionen; het is dus te ver-

moeden dat daaronder nog een schat van nieuwe soorten

aangetroffen zal worden. De oogst is derhalve groot en

ik maak mij gereed er den sikkel in te slaan.

«Voor's hands heb ik mij tot het geslacht Pimpla bepaald

en vind daaronder eigenlijk drie, zoo niet vier genera.

Een daarvan is reeds door Holmgren afgezonderd voor de

Europeesche P. flavicans, en dat genus heet Theronia ; het

wordt gekenmerkt door de dikke dijen der pooten en door

de geheel gladde segmenten van het abdomen. Een ander

genus wil ik Syene noemen en scheid het af voorna-

melijk op grond van het kenmerk, dat de segmenten van

het achterlijf even voor den achterrand eene doorloo-

pende zeer diepe dwarsgleuf bezitten. Overigens is mij in

het algemeen gebleken dat de genera hier, even als in

andere orden en familien, in elkander loopen en dat men

zich dus alle geslachten eigenlijk moet voorstellen als

hebbende een of meer typische soorten als middenpunt en

verscheidene min of meer afwijkende soorten, die van dit

middenpunt naor andere genera uitstralen.

«Wat de biologie van het geslacht Pimpla in Oost-Indië

betreft, geene enkele aanteekening dienaangaande vind ik

beschreven, doch een der onbeschreven soorten werd door

den heer Overdijk op Java in verscheidene exemplaren uit

Sagra Boisduvallii gekweekt; ik noem die soort dan ook P.

Sagrae.

«Bij deze rhapsodistische mededeeling wil ik nog de vol-

gende min of meer heterogene opgave voegen. Tot de

Ware RS Silas AS: Ges LXXVII

lijst der bekende inlandsche Hymenoptera, die niet verder

loopt dan tot aan de Chrysiden, heb ik sedert 1 Maart 1876

bijgevoegd 86 soorten, zoodat op dit oogenblik van de

daarin behandelde familien bekend zijn:

Naamlijst van 1869 en 1872 . . . 1072 soorten.

Bijvoegsel in het tijdschrift 1876. . 277 »

medert 1>Maarı 16706 ontdekt’. ©.” 86 75

Totaal . . . 1435 soorten.

Men gelieve nu daarbij in het oog te houden dat ik ieder

oogenblik stuit op soorten, die mij toeschijnen onbeschre-

ven te zijn en dat het getal personen, die zich de moeite

geven mij van materiaal te voorzien, betrekkelijk gering

is, en zal zich dan approximatief een denkbeeld kunnen

vormen van den rijkdom onzer Fauna aan Hymenopteren.»

De heer Swierstra deelt het volgende mede:

«In September j. I. vervoegde zich de heer Dirks, amb-

tenaar aan het Technologisch hoofdbureau der Amster-

damsche Kanaalmaatschappij tot mij, van een doosje voorzien,

waarin cen twintigtal levende insecten, met verzoek hem

eenige inlichtingen betreffende de levenswijs dezer diertjes

te geven. Bij inzage bleek ’t mij eene soort van het genus

Silpha te zijn en ik vertelde dus, wat eenvoudig voor de

hand lag, dat deze torren van rottende dierlijke stof leven

en gewoonlijk voor «nuttig» staan aangeschreven. Mij

althans, was niet anders bekend. Zeer ongeloovig stond ik

dus te kijken, toen de heer Dirks mij zeide, dat de onder-

havige dieren de vernietigers waren van het jonge koolzaad

in polder II oost der bovengenoemde Maatschappij 1). Bij

eene zeer matig gestelde opbrengst en produetsprijs was de

te verwachten schade nog al van beteekenis en het wel

der moeite waard de zaak nader te onderzoeken. Alle mij

overhandigde torren bleken de in ons land niet zeldzame

1) Deze polder maakt een deel uit van het voormalige, thans drooggelegde IJ,

ten westen van Amsterdam, ter grootte van 400 hectaren.

LXXVIII VE RS UA

Silpha opaca XL. te zijn; het toevoegsel in de Lijst der

Nederlandsche Coleoptera: vrij gemeen in aas,» alsmede wat

ik bij andere schrijvers betreffende het genus las, versterkte

mij in mijn gevoelen, dat, zoo als meermalen, ook hier de ver=

keerde werd beschuldigd en de verwoesting veeleer aan an-

dere oorzaken moest worden toegeschreven, b.v. Halticiden.

Een onderzoek in loco met den heer Dirks en den opzigter des

polders gedaan, overtuigde mij echter op afdoende wijze,

dat ik gedwaald had. Het eerste koolzaadplantje 't beste

dat ik zag, ter hoogte van ongeveer 10 centim. opgeschoten,

werd zeer smakelijk verorberd door een vijftal S. opaca.

't Was betrekkelijk spoedig verdwenen. Geheele akkers kon

men afzien zonder er een enkel plantje op te ontdekken,

akkers, die volgens de verzekering van den opzigter, nog

voor weinige dagen in weligen groei stonden; letterlijk

alles wat groen was werd verslonden. Zonder moeite kon

ik een paar honderd exemplaren op een uitgespreiden zak-

doek afschudden van een bos forsch groeijende planten van

Rumex aquatica, en als op onze wandeling langs de kale

akkers met bijna iederen tred niet een of meer Opaca’s

werden getroffen, verwonderde mij zulks meer dan de

verbazing der beide andere heeren, wanneer zij de diertjes

zagen knagen aan drooge foecalien, oude stukken leder, enz.

«Ondanks mijne verwondering, kon ik mij toch niet

voorstellen dat een dergelijk feit geheel en al onbekend

zou zijn en ik besloot dus de mij ten dienste staande literatuur

verder na te gaan Daarbij vond ik geconstateerd dat

Silphiden-larven in Frankrijk en Duitschland, hoewel zeld-

zaam, toch enkele malen schadelijk optraden. O. a. vindt

men bij Brehm, Thierleben 14° ed. vermelding en in de 2"

uitgaaf een meer uitvoerig verhaal van het schadelijk op-

treden van Silpha's. Ook Redtenbacher spreekt er met een

paar woorden van in zijne Fauna Austriaca.

«Ik rapporteerde vervolgens aan het Bestuur der A. K.

M. mijne bevinding, tevens in bedenking gevende: «., om

overwijld last te geven tot staking der reeds aangevangen

VAR ERE Siemens CE LXXTX

herzaaijing, omdat iedere opschietende zaadkorrel op nieuw

voedsel zou verstrekken aan de blijkbaar hongerlijdende

massa; b. om in verband hiermede op een geheel vrij stuk

land te zaaijen ten einde in het a. s. voorjaar overal te

kunnen stekken, daar waar ’t zal blijken noodig te zijn en

eindelijk e. om de zeer ruwe midden-oppervlakte der akkers

van den geheelen polder te eggen en vlak te maken, aan-

gezien juist de elfene gedeelten der akkers nog 't minst

aangetast waren en de diertjes, die in volkomen staat

overwinteren, minder gelegenheid zouden vinden om zich

tegen het naderend barre jaargetijde te beschutten. Voor ’t

overige zal men den invloed van het winterweder moeten

afwachten, dat hoogstwaarschijnlijk in dezen de grootste

bondgenoot zal blijken te zijn.

«Waaraan is nu het optreden van een enkelen vorm in

zulke verbazende massa’s toe te schrijven ? Genoemde polder

is, als ik wel heb, in 1875 droog gelegd, waardoor eene

groote hoeveelheid rottende dierlijke stof, zoo als ligt te

denken valt, achterbleef en het ontwikkelen van deze diertjes

in grooten getale zeer in de hand werkte. In het najaar

van 1876 liep de polder op nieuw onder, waardoor een

nieuwe aanvoer van die stoffen plaats vond. De reeds talrijke

individuen ontvlugtten naar de hoogere deelen, terwijl de

aanwezigheid van een stoomgemaal den watersnood van te

korten duur deed zijn om de diertjes veel te schaden. Zoo

vonden ze in het voorjaar van 1877 een welbereiden disch

en hunne numerieke vermeerdering was hiervan een natuur-

lijk gevolg. Vele varkens maakten hier echter niet alleen

de spoeling dun maar totaal op, en zoo zag zich lang-

zamerhand het legio genoodzaakt, brood voor korstjes van

pastijen te gebruiken, wat weer ongetwijfeld een’ verzwak-

kenden invloed op de nakomelingschap zal uitoefenen.

«Gaarne geef ik in dezen mijne meening voor beter, doch

wensch ten slotte de vraag te stellen, of feiten als het

hier bedoelde niet de wenschelijkheid bewijzen dat er ook

hier te lande, zoo als reeds voor lang in ’t buitenland

LXXX VISE JR SSD PAGES

een Staats-entomoloog worde aangesteld, die in dergelijke

veel voorkomende gevallen, met de noodige volmagt en

vooral practische kennis toegerust, handelend kan optreden,

eene zaak door onzen te vroeg verscheiden Wttewaall met

zoo veel warmte voorgestaan en nog onlangs door ons

geacht lid Snellen van Vollenhoven in de Landbouw-courant

n°. 48 op nieuw ter sprake gebragt. »

Naar aanleiding van het gesprokene door den heer

Swierstra, wijst de heer H. J. Veth er op, dat Dr. J.

Ritzema Bos in zijne Landbouw-dierkunde ; nuttige en schade-

lijke dieren van Nederland, uitvoerig de levenswijs der Sil-

phiden en ook hun schadelijk optreden behandelt. De heer

Swierstra zegt, dat de jongste aflevering van het genoemde

werk hem nog onbekend is en als eerst kortelings uitge-

komen, welligt nog niet in de bibliotheek van N. A. M.

is ontvangen. !)

Overigens brengt Dr. Piaget, ten vervolge op de mede-

deelingen van den heer Swierstra, andermaal de wensche-

lijkheid ter sprake, dat er van Staatswege een ijverig en

kundig entomoloog worde aangesteld, om ten behoeve van

land- en tuinbouw, bij het aanrigten van schade door in-

secten, waarnemingen en proeven te doen en zoo mogelijk

de middelen aan te wijzen tot beteugeling van het kwaad en

voorkoming van nadeelen in ’t vervolg. Hij meent dat het op

den weg ligt der Entomologische Vereeniging, om de aandacht

der Hooge Regering op het nut van zoodanige instelling te

1) De heer Swierstra is later in de gelegenheid geweest de bedoelde plaats in het

werk van Dr. Ritzema Bos na te zien. Deze zegt het volgende van S/pha opaca :

„Vrij gemeen in aas. De larve is, volgens Curtis in Engeland, volgens Taschen-

„berg in Frankrijk aan mangelwortelen schadelijk.» En elders (blz. 54): „de larven

„van eenige Silpha-soorten (S. atrata, obscura en opaca) zijn enkele malen op akkers

vaangetrofien, waar jonge suikerbieten of mangelwortels stonden, welke planten ge-

„heel door hen werden kaalgevreten.» De heer Swierstra vestigt er de aandacht op

dat hier alleen sprake is van schade, door de larven te weeg gebragt, maar dat

het schadelijk optreden van eene Si/pha-soort in volkomen toestand in die massa als

door hem is waargenomen en dan nog wel aan het jonge koolzaad, een tot dusver on-

bekend feit schijnt te ziju.

Vasta: Ry See Aue LXXXI

vestigen. De Voorzitter antwoordt dat hij en zeker ook

de overige leden het volkomen eens zijn met de heeren

Swierstra en Piaget omtrent de wenschelijkheid van het

instellen eener dergelijke betrekking, en dat hij gaarne

met de overige Bestuursleden in overweging wil nemen, of

niet aan den wenk van Dr. Piaget, om betreffende dit on-

derwerp een adres aan de Regering in te dienen, gevolg

dient te worden gegeven.

De heer Veth deelt mede, dat hij zich dezen zomer,

gedurende zijn verblijf in het Zoologisch station te Vlissin-

gen, weder heeft kunnen overtuigen van de meermalen

gebleken eigenaardige fauna van het eiland Walcheren.

Onder de 175 soorten van Coleoptera, bijna allen door hem

in de onmiddellijke nabijheid var dit station gevangen,

bevinden zich verscheidene zeldzaamheden. Te meer is

dit merkwaardig omdat dit terrein zich kenmerkt door een

zeer schralen plantengroei. Nieuw voor de fauna waren

een S-tal exemplaren van Phylonomus tigrinus Bohem. Verder

ving hij er Agriotes gallicus Lac. in zeer vele exemplaren,

Apion Malvae F., Anisodactylus pseudoaeneus Dej., Cillenum

laterale Curt., Heterocerus femoralis Kies. enz.

Overigens vermeldt hij de volgende vangsten nieuw voor

onze fauna of nog slechts een enkele maal aangetroffen :

Myrmedonia Haworthit Steph., nieuw voor de fauna, bij

Rotterdam; Deleaster dichrous Grav., in verscheidene ex.

bij Rotterdam, volgens Dr. Everts alleen van Ellecom in

Gelderland bekend; Hister helluo Truqui, nieuw voor de

fauna, in een 20-tal exemplaren van St. Oederode in N.-

Brabant; Geotrupes hypocrita IL, een 6-tal bij elkander in de

buurt van Amersfoort, uit den grond gegraven. Tot nog toe

was deze laatste soort alleen bij Breda en Bergen-op-Zoom

gevangen. Misschien is zij echter zoo zeldzaam niet en zou

men ze op andere plaatsen ook wel vinden, door diep in

den grond onder mest te zoeken.

Ten slotte vertoont Spreker nog een fraai voorbeeld van

LXXXII NAME, Sal AiG:

melanisme , bij een te Rotterdam gevangen Amphidasis be-

tularia. Zoowel deze, als exemplaren van de meesten der

genoemde Coleoptera laat hij ter bezigtiging rondgaan.

De heer Leesberg zegt dat hij door de welwillendheid

van ons medelid Mr. A. Brants in het najaar verscheidene

exemplaren ontving van Thyamis Verbasci Pnz. (tabida F.)

te Arnhem op Verbascum Thapsus aangetroffen en waarvan

sommigen nog levend waren. Deze soort, hoewel in het

buitenland niet zeldzaam, was tot nog toe alleen te Arnhem

door den heer van Medenbach de Rooy in een enkel exemplaar

gevonden. Alle andere voorwerpen, die onder den naam

van Verbasci door Spreker in de collectie der Vereeniging

of in die der leden waren gezien, waren Thyamis Jacobeae

Wat. (tabida Ol). De ontvangen levende exemplaren waren

gelukkig van beiderlei sexe, zoodat Spreker de waarschijn-

lijk bevruchte eitjes ter bezigtiging laat rondgaan, waaruit

hij hoopt in het voorjaar de nog onbekende gedaantewis-

seling dezer soort te kunnen waarnemen.

Wegens het groote verschil in kleur bij den type en de

varieteiten dezer Halticide, wijst Spreker op de moeijelijk-

heid bij het zamenstellen eener analytische tabel. Moet

men hier, op de kleur lettende, dezelfde soort drie of vier

raal herhalen of liever alleen wijzen op het kenmerk ,

waardoor deze soort zich bijzonder onderscheidt, namelijk

de zeer lange doorn der achterscheenen ?

De meeste leden waren van het laatste gevoelen, omdat

het herhalen eener soort veel bezwaren heeft en de kleur

een zeer veranderlijk kenmerk is.

De heer Maitland wenscht eene mededeeling te doen

niet van wetenschappelijken maar meer van technischen aard.

Hij wijst namelijk hen, die zich met het aanleggen van

insecten-verzamelingen bezig houden, op eene gelegenheid

om zieh op weinig kostbare wijze de noodige laadjes daar-

voor aan te schaffen. Die laadjes, lang 0.40, breed 0.38

NEE Riser Ge LXXXIII

en diep van binnen 0.05 M., worden van populierhout ge-

heel gereed, op het in elkander zetten na, geleverd door

de firma Vermaes en de Ronde, sigarenkistenfabriekanten te

Weltiazen kosten dan per: Medistjes.: ijd vr ntfs ea

Komt -bij-1Ovruiten „eerste. kwaliteit. .4. . 1: 212%

Werkloon voor het in elkander lijmen. . . . - 3—

MOE Ge 0 el at done de

10 stuks goed sluitende en net afgewerkte insectenlaadjes

verkrijgt. Wenscht men de voorzijde van fijn cederhout,

dan wordt de prijs met slechts f 0.50 per 10 stuks verhoogd.

Wil men den bodem met opzettelijk daartoe vervaardigde

turfplaten voorzien, dan vereischt zulks nog eene uitgaaf

van ongeveer f 6 voor de 10 laadjes '). De heer Maitland

laat een monster der door hem besprokene kistjes zien.

Dr. Piaget spreekt over Nirmus stenopygus Nitsch, die

in zoo vele opzigten van de andere soorten van dit geslacht

afwijkt, dat hij het noodig acht daarvoor een nieuw genus

op te rigten, waaraan hij den naam van Acidoprectus wenscht

te geven. Met zijne gewone naauwkeurigheid wijst hij de

voornaamste kenmerken van dit geslacht aan, daarin be-

staande dat het voorste gedeelte van den kop in ’t midden

uitgehold is en ter wederzijde in den vorm van eenen tand

uitsteekt; dat het achterlijf een tweeden inwendigen band

heeft en de beide laatste achterlijfs-segmenten kegelvormig

zijn. Hij verduidelijkt zijne opmerkingen door teekeningen

op het bord, alsmede door afbeeldingen, die hij ter bezig-

tiging laat rondgaan, welke laatsten hij zich voorstelt ook

in het Tijdschrift te doen opnemen, tevens met eene meer

uitvoerige beschrijving van het geslacht en van eenige

daaronder te rangschikken nieuwe soorten.

1) Deze turfplaten zijn te verkrijgen bij Brückel, Spuistraat n°. 45 te °s Graven-

hage en kosten f 0.89 per plaat van 0.53 bij 0.43 M. Zij vervangen op doelmatige

wijze de veel kostbaarder kurken bodems.

LXXXIV VEER oS) ITA Cr

De heer Snellen brengt in de eerste plaats aan de aan-

wezigen de groeten over van ons medelid Mr. M. C. Piepers

die, in het begin dezes jaars naar Oost-Indië vertrokken,

thans op Java te Kedirie is gevestigd, waar hij de betrek-

king van President van den Landraad bekleedt.

Onmiddellijk na zijne aankomst op Java, waar hij aanvan-

kelijk verblijf hield te Bodjonegoro, residentie Rembang,

maakte de heer Piepers werk van het verzamelen van in-

secten en kon in den loop van den zomer reeds eene col-

lectie naar Nederland afzenden. Deze collectie uit ruim

300 Lepidoptera en een zeker aantal insecten uit andere

orden bestaande, is niet alleen behouden in ons land aan-

gekomen, maar de vlinders zijn reeds uitgezet en met de

andere insecten voor het grootste gedeelte gedetermineerd.

Dit alles is nog binnen den tijd van een jaar geschied en

geeft wel een doorslaand bewijs van den ijver van ons

werkzaam medelid en van het nut hetwelk de verbeterde

gemeenschap tusschen Nederland en zijne O. J. bezittingen

ook voor de entomologie aanbrengt.

Onder de Lepidoptera, die uitmunten door frischheid,

goede behandeling en conservatie, bevinden zich eenige

nieuwe Heterocera. Bij de Rhopalocera zijn geene onbe-

schreven soorten, maar wel eene varieteit van Thestias

venilia Lucas g met witte in plaats van gele grondkleur.

Deze varieteit was aan Spreker niet bekend. Verder merkte

hij op twee exemplaren van Grapholitha lanceolana Hbn.,

niet verschillende van inlandsche. Dezelfde soort komt ook

voor op Sumatra. In Nederland bewoont zij moerassige

plaatsen en vliegt om Juncus.

Vervolgens deelt Spreker mede dat de heer Greshoff uit

's Gravenhage, geémploijeerde bij de Afrikaansche Handels-

vereeniging te Rotterdam en thans in Zuid-West-Afrika,

eene tweede bezending Afrikaansche insecten heelt over-

sezonden, waarbij een aantal goed behandelde en bewaarde

Lepidoptera. Spreker laat daarvan ter bezigtiging rondgaan

een fraai exemplaar der merkwaardige Pseudopontia para-

MARS RE SNLRAN Gis LXXXV

dora Felder (Calabarica Plötz.), eene zeer afwijkende Pieride.

De heer Snellen legt verder een’ brief over, dien Mr. Piepers

van den heer Korndörffer ontving en waaruit blijkt dat

het vermoeden van Mr. Piepers, dat Cathaemia Belisama en

Pyrameis Cardui niet in Atchin maar elders op Sumatra,

in hoogere streken gevangen waren, zeer gegrond is. (Zie

Tijdschr. v. Ent. deel XX.)

Eindelijk laat Spreker rondgaan een viertal Nederlandsche

Lepidoptera zijnde:

Nephopteryx similella Zinck. Nieuw voor de Fauna en

door ons medelid van den Brandt bij Venlo gevangen.

Lycaena Arion L. Een man, den 22" Julij in Noord-Bra-

bant bij Rijen door Spreker bemagtigd.

Catephia alehymista W. V. Een tweede exemplaar dezer

door Pater Aghina in Gelderland ontdekte nieuwe inland-

sche Noctuine (zie Verslag der Wintervergadering op 19

December 1874) vond de heer van den Brandt bij Venlo

tegen een’ eik den 18" Junij.

Agrotis glareosa Borkh. Van dit zeldzame dier, waarvan

tot dusverre nog slechts één inlandsch exemplaar bekend

was, vond de heer van der Wulp in September een wijfje

in de duinen bij ’s Gravenhage en had de goedheid Sprekers

collectie met dit voorwerp te verrijken.

De Voorzitter, Mr. W. Albarda, herinnert de aanwezige

leden aan hetgeen de Arnhemsche en andere dagbladen in

de maand Augustus laatstleden omtrent de groote scharen

witte vliegen te Arnhem en op andere plaatsen langs onze

groote rivieren hebben medegedeeld, opgeschroefde verhalen

(volgens de Maasbode waren het geen vliegen maar zielen

van afgestorvenen) en welke ieder jaar door de dagbladen

met een zeker mystiek waas worden omkleed.

Gelijktijdig met de verschijning te Arnhem, Dordrecht

en andere plaatsen, kwam ook eene aanzienlijke schare

witte vliegen te Diedenhoven (Thionville) in Lotharingen

en zette zich bij millioenen vast in de versche verw van

LXXXVI VUE RSA

eene aldaar nieuw gebouwde spoorwegbrug. De met den

bruggenbouw belaste Ingenieur zond aan Spreker in eenen

brief een aantal exemplaren van die vliegen, met bijvoeging

dat zij hem veel last hadden berokkend en dat hun getal

„oo verbazend groot was, dat hij den volgenden morgen bij

den gaslantaarn van eene daarbij liggende brug de doode

dieren 9 centimeters hoog vond liggen.

Na onderzoek was het Spreker gebleken dat de te Die-

denhoven, te Dordrecht en te Arnhem verschenen dieren

allen waren Ephemera albipennis Latr. en dat die vlugten

allen in denzelfden avond of den daaraanvolgenden zijn

verschenen, zoodat een trekken dezer diertjes niet waar-

schijnlijk is. Het blijkt dus dat op groote afstanden en

onder verschillende plaatselijke omstandigheden toch de

metamorphose der Ephemeriden, op hetzelfde oogenblik,

dezelfde phase intreedt.

Dezelfde Spreker wijst op hetgeen hij in de laatst te

Utrecht gehouden Zomervergadering omtrent de ziektein de

theeheesters op Java heeft medegedeeld (zie Tijdschr. v. Ent.,

deel XXI, bladz. xx1). Hij meende toen dat over die ziekte

het laatste woord was gezegd, doch ten gevolge van mede-

deelingen, deels door Mr. S. C. Snellen van Vollenhoven,

deels door hemzelven uit Indië ontvangen, is hij thans van

oordeel dat de zaak nog een nader onderzoek vereischt.

Uit die mededeelingen toch is gebleken, dat dezelfde of

eene soortgelijke ziekte in de theeheesters in Engelsch Indië

heeft geheerscht, en dat aldaar even als op Java de oorzaak

der ziekte aan een insect wordt toegeschreven, namelijk aan

den steek van Helopeltis Antonii L. Wel heeft deze bewering

de aanwezigheid van de door Spreker gevonden Fungi, be-

hoorende tot de familie Phytisma Fries. en wel van eene nog

onbeschreven species, niet verklaard en nog minder de onmo-

gelijkheid aangetoond dat dit paddestoeltje alleen de ziekte

is, maar bij het stellige beweren der Indische theeplanters

dat Helopeltis Antonii de schuldige is, dient de zaak nader

onderzocht te worden. Aan Spreker is nieuw materieel

Ve EROS DRAG, LXXXVII

toegezegd; gedeeltelijk heeft hij dat reeds ontvangen en

onderzocht, doch ook deze vernieuwde nasporingen hebben

niets nieuws opgeleverd, maar hij zal verdere bezendingen

afwachten en later op de zaak terugkomen.

De heer Ritsema wijst er op dat de zeldzaamheid van

een of ander insect in de collectién niet altijd is toe te

schrijven aan de zeldzaamheid der soort, maar gewoonlijk

meer aan onze onbekendheid met hare levenswijze, schuil-

hoeken enz. Tot staving daarvan vestigt hij de aandacht

op eene mededeeling, onlangs (3 November) door den heer

H. Donckier de Donceel op eene vergadering der Belgische

Entomologische Vereeniging gedaan, dat namelijk een tot

dusver schaarsch in de insectenverzamelingen voorkomende

en dus ook zeer dure prachtkever, Chrysochroa ocellata van

het vaste land van Indië, voor korten tijd in overgroote

hoeveelheden te Brussel is ingevoerd, en wel als mode-

artikel, waardoor de prijs tot 30 centimes per stuk is ge-

daald. Een twaalftal exemplaren, die hij door vriendelijke

tusschenkomst van den heer Donckier ontvangen heeft,

laat hij ter bezigtiging rondgaan.

De heer Brants vertoont onderscheidene exemplaren

van de vrij zeldzame Cicadelline, Ledra aurita L., waar-

van een met het nymphen-huidje, allen in den nazomer

4877, op beuken rondom Arnhem gevangen, benevens een

voorwerp der overbekende Ephemera albipennis Latr., welk

haft ook weder in den zomer van dit jaar, enkele dagen

achtereen aan den Rijn ook bij Arnhem, in grooten

getale is waargenomen en zoo als reeds zoo even door

den Voorzitter werd opgemerkt, aanleiding heeft gegeven,

dat de dagbladen, in min of meer onjuiste berigten, deze

verschijning ten onregte als eene bijzonderheid hebben

medegedeeld.

Verder deelt Spreker mede, dat zoowel door den heer

Backer te Oosterbeek, als door den heer Ras en door hem

LXXXVIII VERS LAC.

zelven in de omstreken van Arnhem, inden afgeloopen zomer,

de spinsels van Cnethocampa processionea L. in vrij grooten

getale zijn opgemerkt. Beide laatstgenoemden vonden nabij

Warnsborn o. a. eene vereeniging van dergelijke spinsels,

onder aan den stam van een jongen eikenboom, in vorm

en grootte ongeveer gelijk aan een kokosnoot. Bij het uit

elkander werken van dezen hoop spinsels bleek het, dat

de rupsen, die tegen den stam waren ingesponnen en

derhalve het eerst met haar werk waren begonnen, nog

onveranderd waren, terwijl de meer naar buiten geplaatste

cocons, nog geheel versche en de buitenste, alzoo de

laatstgevormde spinsels reeds poppen van verscheidene

dagen oud bevatten.

Spreker acht dit der mededeeling waardig, aangezien

het, hoewel bekend van onderscheidene dieren uit andere

insecten-orden, voor zoover hij weet, omtrent Lepidoptera

— althans wat betreft de verpopping — nog niet werd

opgeteekend, en trouwens slechts bij zeer enkele soorten

kan voorkomen, aangezien gemeenschappelijke verpopping

tot de hooge uitzonderingen onder de vlinders behoort.

Van het vrij groot getal poppen van den Processie-vlinder,

door genoemde heeren medegenomen, stierf een niet on-

aanzienlijk deel; de overigen leverden slechts voor de eene

helft vlinders, terwijl de andere helft bewoond bleek door

enkele exemplaren eener bekende vlieg, Phorocera cilipeda

Rond., doch grootendeels door eene niet minder bekende

sluipwesp, Pimpla instigator F.

Vooral wat de sluipwesp betreft verdient het voorkomen

daarvan in Processie-rupsen de aandacht, daar genoemde

Pimpla zich hierdoor doet kennen als eene gevaarlijke vijandin

van Cn. processionea, en hierdoor tevens het gevoelen van

A. H. Nicolai (Die Wander- oder Prozessionsraupe enz,

Berlin 1833), dat de Processie-rups ook door Ichneumonen

wordt vervolgd, stellig wordt bevestigd, en zulks in tegen-

spraak met de meening van Ratzeburg, die in zijne Forst-

Insecten (deel Il, pag. 125) aan de juistheid van Nicolai’s

Ve Bek SUA LXXXIx

waarneming twijfelt en beweert, dat het in elk geval eene

zeldzaamheid moet zijn, indien de meergenoemde rups door

eene sluipwesp wordt bewoond.

De reeks der mededeelingen hiermede afgeloopen zijnde,

sluit de Voorzitter de vergadering met een woord van

dankzegging aan de verschillende sprekers.

OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

LEPIDOPTERA IN ZUID-WEST CELEBES VERZAMELD,

DOOR

Mr. M. C. PIEPERS,

met Aanmerkingen en Beschrijving der nieuwe soorten

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

EERSTE AFDEELING: RHOPALOCERA.

Al de in deze en de volgende afdeelingen mijner mede-

deelingen vermelde Lepidoptera zijn door mij persoonlijk

gevangen of gekweekt tusschen December 1869 en Juni

1874 in dat gedeelte van het Zuid-westelijk schiereiland

van het groote eiland Celebes, hetwelk de onder rechtstreeks

Nederlandsch bestuur staande landen van het gouvernement

Celebes en onderhoorigheden bevat, alsmede op het tot

hetzelfde gouvernement behoorende eiland Saleyer. Voor

zoover mij bekend is, zijn tot nog toe slechts door den

bekenden Engelschen reiziger Wallace, die echter alleen

de omstreken der hoofdplaats Mangkasar en van het naburige

Maros bezocht, eenige aanteekeningen over de Lepidoptera,

in deze streken levende, bekend gemaakt.

De juiste tijdstippen waarop de voorwerpen gevangen

werden, zijn in den regel niet opgegeven. Ik acht dit voor

de winterlooze, tropische streken als eene zaak zonder

belang en meen naar mijne ondervinding te moeten aan-

| 1

2 OPGAVE VAN. EN AANTEEKENINGEN OVER

nemen dat, tenzij bijzondere omstandigheden dit beletten,

de generatiën der Lepidoptera elkander aldaar gedurende

het gansche jaar onafgebroken opvolgen. De meeste gewone

vlinders heb ik op Java en Celebes steeds het gansche jaar

door gezien; ik meende daarom beter te doen alleen dàn

aanteekening van den vangtijd te houden (zoo als b. v. bij

Papilio Rhesus) wanneer een vlinder slechts op zekere tijden

van het jaar door mij is aangetroffen. Bij het kweeken van

Lepidoptera uit rupsen heb ik steeds bevonden dat de

vlinders na weinige dagen of weken uitkwamen.

Ter verduidelijking der opgegeven plaatsnamen diene het

volgende : 1)

Makassar (beter Mangkasar of Mangkasara). Hoofdplaats aan

zee gelegen in eene lage doch niet moerassige landstreek.

Maros (beter Maroesoe). Hoofdplaats der afdeeling Noorder-

districten; vlak land doch reeds aanmerkelijk hooger dan

Mangkasar.

Bonthain (beter Bantaeng). Hoofdplaats der afdeeling Zuider-

distrieten. Ligt aan zee, aan den voet van het gebergte.

Lokka. Een herstellingsoord in dat gebergte, nabij Ban-

taéng; op plus minus 4000 voet boven de oppervlakte der

zee gelegen, aan den voet van eenen bergtop «de Doodkist »

geheeten, die nog ongeveer 500 voet hooger is.

Bisappoe (Waterval van). Deze prachtige hooge waterval

is op ongeveer 13 uur gaans van Bantaéng (Bonthain) ge-

legen en wordt ook wel naar die plaats genoemd.

Bantimoerong is de inlandsche benaming van eenen mede

zeer schoonen waterval, door Wallace beschreven. Hij is

1) De juiste spelling der plaatsnamen in deze door de Mangkasaren en Boegineezen

bewoonde landstreken is pas voor korten tijd door Dr. B. F. Matthes bekend gemaakt

in een opstel, uitgegeven in het 7de deel der Bijdragen van het Koninklijk Instituut -

voor de taal- land- en volkenkunde van Nederlandsch Indi& (’s Gravenhage 1872)

en den niet te korten titel dragende » Eenige opmerkingen omtrent en naar aanleiding

„van dat gedeelte van Dr. J. J. de Hollander’s Handleiding bij de beoefening der

„land- en volkenkunde van Nederlandsch Oost-Indië, hetwelk handelt over het

» Gouvernement van Celebes en onderhoorigheden. »

Ter voorkoming van verwarring vermeld ik hier van de belangrijkste plaatsen zoo=

wel de gebruikelijke als de wezenlijke spelling.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. : 3

op ruim 24 uur gaans van Maroesoe (Maros) gelegen en

wordt daarom ook veelal «De Waterval van Maros» genoemd.

Amparang (Bergpas van de). De groote weg van de afdeeling

Zuider-distrieten naar de afdeeling Ooster-districten over-

schrijdt het gebergte daar waar de rivier de Amparang zich

eenen weg daar door heen baant. Om deze reden noemt

men dit gedeelte van den grooten weg veelal de bergpas

van de Amparang. |

Lamatti. Is de naam van een heuvelig regentschap in de

afdeeling Ooster-districten.

Takalar (a). Is eene plaats op ongeveer 10 uren gaans van

Mangkasar, zeer nabij de zee, in laag moerassig land gelegen.

Saleyer (beter Silayara). Het vrij groote, ten Zuid-westen

van Celebes gelegen bergachtige eiland. ,

Djeneponto. Plaats aan zee gelegen ongeveer 20 uren gaans

ten zuiden van Mangkasar. Zeer laag land.

Balangnipa. Hoofdplaats der Ooster-districten; zeer laag.

moerassig land nabij de zee gelegen.

RHOPALOCERA

gerangschikt naar Herrich-Schäffer’s Prodromus (Corr. Bl.

des Zool.-Min. Vereins zu Regensburg), de Erycinina, Lycae-

nina en Hesperidina naar den Catalogus van Kirby.

4. Euploea Euctemon Hew. — Amparang; twee mannetjes.

2. Euploea Hyacinthus Butl. (Hewitsonii Feld.). — Bonthain,

3000 voet; een wijfje. Alleen in het gebergte gezien.

3. Euploea Diana Butl. (Horsfieldii Feld.). — Amparang; Maros;

Bonthain ; 3000 voet; verscheidene exemplaren. Als

de voorgaande.

4. Euploea Mniszechii Feld. — Balangnipa; Lamatti; Bonthain;

ten deele op 3000 voet hoogte gevangen. Vele exems

plaren.

4 OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

5. Euploea Viola Butl. (Westwoodii Feld.). — Bantimoerong ;

Bonthain; Amparang; op laatstgenoemde plaats de

meeste exemplaren. sp

Aanmerking. Ken voorwerp is een derde kleiner

dan de andere exemplaren, die de grootte hebben van

het bij Felder afgebeelde mannetje; de teekening

bestaat mede uit veel kleiner vlekken doch is volkomen

gelijk aan die van den type. Sn.

6. Euploea Schlegelii Feld. (Superba Voll.; Badoura Kirb.). —

Amparang; Bonthain.

Aanmerking. Het is vreemd dat Kirby uit de zeer

goede afbeelding door Dr. Snellen van Vollenhoven

de indentiteit met Schlegelü niet herkend heeft en

nog een’ nfeuwen naam voor Superba (die overigens

toch verdoopt moest worden) bedacht. Het wijfje ge-

lijkt zeer op het mannetje, doch mist de beide vaal-

zwarte strepen in cel 1° der voorvleugels. Sn.

7. Euploea Eupator Hew. — Amparang; Lamatti. Verscheidene

exemplaren, waarbij zeer groote wijfjes van 100—

403 mm. vlugt. De groote wijfjes uitsluitend uit het

zware bosch van den bergpas der Amparang. —

8. Euploea Redtenbacheri Feld. — Bantimoerong (twee wijfjes);

Bonthain (een man).

Aanmerking. Ik houd Coracina Hopff. (Stett. Ent. Zeit.

1874 p. 30) voor dezelfde soort.

Het voor zoo ver ik weet nog onbeschreven wijfje

is even groot als de man (ongeveer 95 mm.), op de

bovenzijde omberbruin met vervloeijend roetbruine

wortelhelft, aderbeloop en achterrand, zoodat een

bleekere band van vlekken of liever langsstrepen der

grondkleur overblijft, die met eene tegen de punt

van iederen vleugel iets geslingerde reeks van ronde

witte vlekjes is geteekend. Aan den wortel van cel

3 en tegen het eind van de middencel der voorvleugels

ziet men nog een of twee paar witte vlekjes, voor

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 5

den achterrand in sommige cellen witte stippen.

Franje wit en donkerbruin.

Onderzijde bleeker dan boven; het aderbeloop ver-

vloeijend donkerbruin; de vleugelwortels niet don-

kerder maar daarentegen cel 2 en 3 der voorvleugels

wel en dus op die plaats de lichte band, die veel

helderder is dan boven, afgebroken. Even voorbij het

midden van den vleugel wordt nog eene reeks witte

vlekken gevonden; de stippen voor den achterrand

zijn in alle cellen duidelijk en alle witte vlekjes paars-

' achtig. Eindelijk ziet men bij den binnenrand der

voorvleugels twee paarswitte langsstrepen, eene breede

over ader 1 en eene smalle in cel 1°. Deze vlinder

gelijkt dus op de wijfjes van Midamus en op Eupl.

configurata Feld. Sn.

9. Hestia Blanchardii March. (Tondana Voll.). — Bantimoerong.

Verscheidene exemplaren. Niet zeldzaam in het lage

gebergte. Ook nabij Bonthain.

Aanmerking. De vleugels meer gelijkmatig berookt .

dan op de afbeelding Tondana Voll. Sn.

40. Hestia vitrea Blanch. — Amparang; Bonthain (3000 voet);

Bantimoerong. Niet zeldzaam in het lage gebergte, wat

ook Hopffer aanteekent. Zie Stett. Ent. Zeit. 1874 p. 35.

Aanmerking. Hestia en Ideopsis zijn door Herrich-

Schäffer vereenigd. Ik zie wel bij sommige soorten

verschil in den stand van de dwarsader der achter-

vleugels tusschen ader 4 en 5 (steil bij Blanchard

en Batjanensis Voll. in litt.), schuin bij Vitrea, Chloris),

‘doch andere soorten (vooral Daos Boisd.) vormen den

overgang. Sn.

11. Danais Cleona Crain. — Amparang, Bonthain.

Aanmerking. Alle exemplaren gelijk aan Cramer’s

afbeelding. Crocea Butl. van Java schijnt slechts eene

varieteit te zijn. Sn.

6 OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

42. Danais Juventa Cram. — Vele exemplaren van verschillende

plaatsen; overal uiterst gemeen.

Aanmerking. De vleugels zijn spitser dan bij de

Javanen en het groenwit der wortelhelft beperkter,

doch ander verschil vind ik niet. Een overgang

op Danais sobrina Boisd. wordt zoodoende aange-

duid. Sn.

43. Danais Melissa Cram. — Bonthain (3000 voet); Takalara;

Saleyer.

44. Danais fulgurata Butl. — Takalara; Djeneponto; Saleyer.

Schijnt niet zeldzaam. Alleen in de zeer lage en

moerassige, niet ver van zee gelegene streken. Al-

daar gewoon en de iets hooger op gemeene Dan.

leucoglene Feld. vervangende. _

45. Danais leucoglene Feld.—Bantimoerong (3000 voet); Lamatti.

Zie bij de voorgaande soort.

Aanmerking. Waarschijnlijk Philene var. en met deze

varieteit van Plexippus L.; Fulgurata is ook na ver-

want doch schijnt eene goede soort. Sn.

16. Danais Chrysippus L. — Djeneponto ; Saleyer, Bantimoerong.

Vele exemplaren. Even als bij Batavia (zie Lepidoptera

van Batavia, Tijdschrift deel XIX) zeer gewoon in

de nabij gelegen streken, doch ook alleen daar voor-

komende.

Aanmerking. Kleiner en donkerder dan Afrikaan-

sche exemplaren. Sn.

47. Cyllo Leda L. — Overal uiterst gewoon. Over de rups

zie het stuk over de Lepidoptera van Batavia. Zij

leeft ook bij Mangkasar op Pampa-gras.

Aunmerking. Zeer vele exemplaren, die allen klein

en donker zijn en slechts zelden en dan nog spaar-

zaam met roestkleur om de wit gekernde zwarte

vlekken der .voorvleugels zijn geteekend. SN.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 7

48. Bletogona Erebia Sn. nov. spec. (PI.4 fig. 4). — Bonthain.

Een mannetje van 59 mm. In het lage gebergte nabij

Bonthain.

Aanmerking. Dit genus, dat aan Herrich-Schäffer

onbekend bleef, vindt zijne plaats naast Cyllo. Ader

3 der achtervleugels is van 4 slechts juist half zoo

ver als van 2 (bij Cyllo iets verder), de 3 bovenste

worteladeren der voorvleugels zijn slechts zeer weinig

verdikt en de achtervleugels -ongestaart.. Overigens

zijn de oogen naakt-en de nervuur, palpen en sprie-

ten als bij Cyllo.

Mijne nieuwe soort is op de bovenzijde donker

roetbruin met lichteren , bruingrijzen, niet scherp be-

grensden achterrand der vleugels. Op de onderzijde is

zij bruingrijs met vuilwitte schrapjes, die vooral over-

vloedig zijn im de middencel en verder boven ader

4, langs den voorrand der voorvleugels; cel 2 en 3

dier vleugels hebben er slechts weinige, cel 1° en 1°

vertoonen er slechts sporen van langs den achterrand.

Op de achtervleugels zijn zij meer gelijkmatig, iets

rijkelijker langs den binnenrand en tegen den vleugel-

wortel. Cel 6 heeft even voor de helft een ovaal.

zwart oog met groote paarswitte kern. -

Blet. Mycalesis Feld. is op de bovenzijde grijsbruin,

de voorvleugels hebben eene groote roodgele en witte,

bovenaan zwartgerande vlek, de achtervleugels een’

halven leemgelen dwarsband, waarin drie ovale zwarte,

wit gekernde vlekken. Onderzijde geelwit en, behalve

op het staarthoek-vierde der voorvleugels, met grijs-

bruine schrapjes; in cel 2—4 der voorvleugels en

4°, 2—7 der achtervleugels geel gerande, wit gekernde

zwarte oogen. Erebia foem. ? Sn.

49. Yphthima Hübneri Kirb. (Philomela Hbn., Zutr.). — Lamatti;

Balangnipa; Saleyer; Bonthain (3000 voet). Zeer

gewoon.

8 OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

Aanmerking. Is Lysandra Cram. niet : dezelfde

soort? Sn.

20. Yphthima Loryma Hew. — Gewoon, doch niet in het

lagere land.

Aanmerking. Vele exemplaren van verschillende

plaatsen, die zeer in grootte variéren, namelijk van

do—45 mm. Dit verschil is niet sexueel. Sn.

21. Debis Arete Cram. — Maros en Makassar. Op sommige

plaatsen niet zeldzaam. Deze is de schemering-vlinder, |

waarover in het Verslag der Zomervergadering van

de Ned. Ent. Vereen. op pag. xxı wordt gesproken

onder den naam van Debis Europa F.

Aunmerking. Verscheidene exemplaren, die geen

overgang toonen op Beroe Cram., waarmede Kirby

haar als varieteit vereenigt. ~ Sn.

22. Mycalesis Megamede Hew. — Makassar, Balangnipa, Bon-

thain (3000 voet). Gewoon.

23. Mycalesis Mineus L. (Justina Cram.) — Twee exemplaren,

beiden van Makassar.

. Mycalesis Hesione Cram. var. Doris Cram. — Maros, La-

matti, Bantimoerong. Gewoon.

Aanmerking. Volgens Kirby is Doris Cram. dezelfde

als Medus Fabr. en Hesione Cram. slechts eene varie-

teit. Sn,

25. Mycalesis Jopas Hew. — Lamatti.

26. Mycalesis Dexamenus Hew. — Verscheidene exemplaren,

allen van Bonthain. In het lage gebergte gewoon.

27. Mycalesis Jtys Feld. — Amparang (twee mannen); Bon-

thain 3000 voet (een wijfje). Als de voorgaande.

28. Elymnias Cumaea Feld. (Cuerulescens Voll. in litt.) —

Bonthain, Makassar, Saleyer. Vele exemplaren. Ver-

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 9

moedelijk een schemering-vlinder even als El. Lais,

waarmede hij in wijze van doen veel overeenkomst

heeft. Op sommige plaatsen, vooral op Saleyer, zeer

gewoon en hoofdzakelijk in zoogenaamde Klapper-

en Arengtuinen, aanplantingen van Cocos nucifera L.

en Arenga saccharifera Mart. De vlinder rust even als

Lais onder aan de stammen dezer boomen.

29, Ergolis Ariadne L. — Bonthain, Djeneponto. In de moe-

rassige, nabij de zee gelegene streek van Djeneponto

zeer gewoon, in hoogere streken minder.

30. Ergolis obscura Feld. — Bonthain. Op enkele plekken

in het dichte bosch van den bergpas der Amparang

en nabij den waterval van Bisappoe. Verscheidene

exemplaren van beide sexen.

Aanmerking. Felder maakt alleen het mannetje

bekend; ik geef dus eene beschrijving van de andere

sexe. Bij de: wijfjes zijn de voorvleugels aan den

achterrand minder afgerond dan bij den man, op

ader 2 en 6 zelfs iets hoekig en de geheele achter-

rand is meer gegolfd. Bovenzijde bruingeel gekleurd,

scherper geteekend dan bij den man, aan den wortel

weinig donkerder doch iets grauwer, tusschen de

teekeningen iets warmer geel. De bruine vlekken

voor den achterrand zijn op de achtervleugels in

alle cellen duidelijk en de geheele achterrand achter

eene scherpe zwartbruine lijn donker grauw, in cel

3, 4, 6, 7 der voorvleugels soms grijswit. Het ge-

deelte der achtervleugels dat boven ader 5 ligt, is

dus bij het wijfje niet ongeteekend en vaal grauw-

bruin gelijk bij het mannetje. Aan de onderzijde

herhaalt zich de teekening der bovenzijde vrij scherp

op bruinwitten grond. SIL.

31. Limenitis Lymire Hew. — Bonthain. Niet zeldzaam in

het lagere gebergte.

10 OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN ‘OVER

32. Limenitis Lysanias Hew. — Bonthain. In het lagere ge-

bergte. Slechts een exemplaar.

33. Limenitis Lybnites Hew. — Amparang, Bonthain. Niet

zeldzaam in het lagere gebergte. Slechts enkele

exemplaren. Een paar werd in coitu gevangen.

Aanmerking. Het wijfje mist de twee groote

witte vlekken der voorvleugels die het mannetje

bezit. SI

34. Limenitis Lyncides Hew. — Bonthain, Amparang. Als de

voorgaande, doch niet zeer gewoon en zich kenmer-

kende door eigenaardige zwevende vlucht, zich ook

gaarne, op iets meer dan -manshoogte, tegen boom-

bladeren nederzettende.

Aanmerking. Bij Lybnites en Lyncides is het zeer

moeijelijk uit te maken of de middencel der voor-

vleugels gesloten of open genoemd moet worden. In het

laatste geval behooren zij volgens Herrich-Schäffer’s

Prodromus tot Athyma.

Het is wel te verwonderen dat Kirby in zijn met

zooveel zorg bewerkten Catalogus Herrich-Schäffer’s

systeem niet gevolgd heeft. Er bestaat toch voor de

Rhopalocera geen ander dat in degelijkheid het werk

van den Regensburger Lepidopteroloog in de verte

nabijkomt. Alleen de Lycaenina en Erycinina heeft

Dr. Herrich-Schäffer uit gebrek aan materieel niet

kunnen bewerken en de Hesperidina niet volledig. Sn.

30. Neptis Antara Moore — Bonthain, Balangnipa, Lamatti.

Verscheidene exemplaren. Gewoon in het lagere ge-

bergte.

36. Neptis Neriphus Hew. — Bonthain. Als de voorgaande.

Mede verscheidene voorwerpen.

37. Neptis Aceris Lep. var. Celebensis Hopff. (Stelt. Ent. Zeit.

1874, p. 36.) — Vele exemplaren van alle lokalitei-

39.

40.

AA.

42,

43.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 1441

ten, uitgenomen Bonthain. Uiterst gewoon. De exem-

plaren van Saleyer de donkersten.

Aanmerking. De voorwerpen behooren allen tot

de varieteit Celebensis, doch sommigen vertoonen

overgangen op den type der soort. Het wit der

bovenzijde is min of meer verduisterd en op de

onderzijde der voorvleugels is de witte vlek in cel 1

meestal kleiner dan bij den type. Sn.

. Charaxes Athamas Drury. — Alloe, Bonthain. Zeldzaam ;

in het lage gebergte. Slechts twee exemplaren.

Cyrestis Rahria Moore. —- In het bosch bij den Bantimoe-

rong. Een exemplaar.

Cyrestis Thyoneus Cram. — Alleen in het bosch bij den

Bantimoerong, doch aldaar gewoon.

Cyrestis Acilia God., var. Strigata Feld. (Catena Voll. in

litt.) — Vele exemplaren. In het dichte bosch van

het lage gebergte gewoon, doch nimmer in het

eigenlijke lage land gevonden.

Aanmerking. Stellig geene afzonderlijke soort zoo

als Hopffer (Stett. Ent. Zeit. 1874, p.36) vermeldt. Sn.

Amathusia Phidippus L. — Verscheidene exemplaren. Een

overal zeer gewone schemeringvlinder. Zie de be-

schrijving der rups in de Lepidoptera van Batavia.

Aanmerking. De exemplaren van Gelebes zijn ruim

zoo groot en ook donkerder dan de Javanen. Sn.

Cierome Chitone Hew. (Gelebensis Voll. in litt.) — Bonthain,

Bantimoerong, Amparang. Deze vlinder komt uit-

sluitend voor in dicht, vochtig bosch in het gebergte,

waar hij zich op den vochtigen grond zet. Op die

plaatsen zeer gewoon.

. Diadema Bolina L. — Verscheidene exemplaren van alle

lokaliteiten ; ook Bonthain, 3000 voet. Zeer gewoon.

OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

‘ Aanmerking. De wijfjes behooren meerendeels tot

de var. Iphigenia Cram. Pl. 67. D. E. En.

. Diadema Misippus L. — Slechts drie mannetjes. In het

lage land gewoon.

. Diadema Antilope Cram. — Balangnipa (Lamatti). Zeld-

zaam. Een wijfje met veel blaauwen weerschijn.

. Cethosia Aeole Feld. — Bantimoerong. Vrij zeldzaam en

alleen in het lage gebergte. Slechts drie exemplaren.

. Cethosia Picta Felder. — Lokka, Bonthain, Mangkasar.

Gewoon, ook te Lokka. Vele exemplaren.

Aanmerking. Zou volgens Kirby’s Catalogus eene

varieteit zijn van Biblis Drury. Ik kan dit niet be-

slissen, doch bij vergelijking van Felder’s beschrij-

ving met Biblis, zoo als die bij Cramer is afge-

beeld, vindt men belangrijke verschilpunten. De

exemplaren van Picta die voor mij staan, zijn allen

omtrent gelijk en komen met Felder’s beschrijving

overeen. SIL.

49. Atella Phalanta Drury. — Eenige exemplaren, allen van

Bonthain, waar de soort gewoon is.

50. Atella Alcippe Cram., var. Celebensis Wall. (Spec. div. 9) —

Herhaaldelijk in aantal tegen de kale rotsen bij den

Bantimoerong gevonden, doch nimmer elders.

Aanmerking. Verscheidene exemplaren die geen

overgang op den type vertoonen. Ook de door von

Rosenberg op Noord-Celebes verzamelde voorwerpen,

waarvan op ’s Rijks Museum verscheidenen aanwezig

zijn, bieden geene overgangen aan. Sn.

51. Protogoniomorpha Sabina Cram. — Niet zeldzaam in het

lage gebergte bij Bonthain.

52. Adolias Evelina Stoll. — In het dichte bosch van den

bergpas der Amparang. Slechts eenmaal.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 15

53: Minetra Sylvia Cram. var. Salentia Hopff. (Stett. Ent. Zeit.

1874, p. 35.) — Niet zeldzaam te Mangkasar en bij

den Bantimoerong. Elders niet gevonden.

Aanmerking. Wel niet meer dan eene groote varie-

teit. Een exemplaar van Gorontalo (Noord-Celebes)

nadert reeds meer den type. Sn.

54. Messaras Maeonides Hew. — Zeer menigvuldig bij den

Bantimoerong, doch elders niet gevonden.

55. Cirrochroa Semiramis Feld. — Bantimoerong. Slechts twee

exemplaren.

56. Cynthia Arsinoe: Cram. var. Deione Erichs. (Hopff. Stet.

Ent. Zeit. p. 35). — Gewoon in het lage gebergte.

Aanmerking. Verscheidene exemplaren van verschil-

lende plaatsen, allen behoorende tot Deione zoo als

Hopffer die karakteriseert. Ten opzigte van den vorm

der donkere dwarslijn op de onderzijde der voor-

vleugels neem ik bij sommige exemplaren van den

heer Piepers en bij voorwerpen van Noord-Celebes

(Gorontalo) en Java (Malang) reeds overgangen op

den type waar, zoo als Cramer dien afbeeldt. Om

het verschil in den vorm dier dwarslijn kan ik dus

nog niet aan specifiek verschil gelooven. Sn.

57. Lexias Amanda Hew. — Verscheidene exemplaren, doch

slechts één gaaf paar. Allen van Mangkasar. Een

zeer schoone vlinder. Hij is zeer gewoon te Mang-

kasar, vooral nabij Mangaboomen (Mangifera indica

L.), ook te Maros, doch elders niet gevonden.

58. Lexias Aetes Hew. — Alleen bij den Bantimoerong.

59. Euripus Halitherses L.— Eens in den bergpas der Ampa-

rang. Zeldzaam, doch misschien ook over het hoofd

gezien door de groote gelijkenis die hij vliegende

met Danais Juventa heeft.

ORGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

. Apatura Parisatis Westw. — Bonthain. Twee exemplaren.

. Precis Avesta Feld. — Bonthain. Een exemplaar.

Aanmerking. Het genus Pseudergolis Feld. is met

het volste regt met Precis vereenigd. : SIL.

. Precis Ida Cram., var. intermedia Feld. — Balangnipa ;

Maros; Saleyer. Overal zeer gemeen. Deze is de

vlinder in het bovenvermelde Verslag Precis Iphita

genoemd. De echte Iphita heb ik op Celebes nooit

gevangen.

Aanmerking. De exemplaren staan in het midden

tusschen Ida Cram. en Hedonia L., zoo als die door

Cramer is afgebeeld. Sn.

. Junonia Erigone Cram. — Bonthain. Enkele exemplaren;

iets grooter dan de Javanen.

. Junonia Laomedia L. — Maros. Deze en de beide volgende

soorten behooren tot de meest gewone en omtrent

overal voorkomende soorten.

. Junonia Orithyia L. — Bonthain; Saleyer ; Lokka.

Aanmerking. Een wijfje nadert Vanessa Royeri Voll.

(Tijdschr. voor Ent. IV, pl. 8, f. 1, p. 157). Kirby

eiteert Royeri als varieteit bij Orithyia en wel teregt. Sn.

. Junonia Asterie Linn. — Bonthain.

. Doleschallia Bisaltide Cram. — Bonthain; Saleyer. Niet

zeer gewoon. |

Aanmerking. Alle exemplaren als Polibete Cram.

235 CG, D, doch met één duidelijk roodgeel bandje

aan den voorrand der voorvleugels en niet met drie

stippen zoo als Cramer afbeeldt. Sn.

. Rhinopalpa Polynice Cram. var. Megalonice Feld. — Bonthain.

Een enkel exemplaar in het lage gebergte nabij den

waterval van Bisappoe.

69.

70.

12.

73.

TA.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 15

Abisara Echerius Stoll. — Bonthain. Een wijfje.

Miletus Symethus Cram. — Bonthain; Mangkasar; Saleyer.

Zeer gewoon.

Aanmerking. Bij twee exemplaren is de teekening

der zeer bleeke onderzijde uiterst flaauw, doch over-

eenkomende met den type. Oogen naakt. Nervuur

als bij Cupido. Sn.

Allatinus fallax Feld. — Bonthain. Twee exemplaren.

Allatinus albatus Feld. — Amparang; Bonthain.

Allatinus major Feld. — Amparang; Bantimoerong.

Aanmerking. Nervuur en oogen als bij Miletus,

doch de pooten normaal gevormd. Sn.

Lucia? substrigata Sn. nov. sp. (Pl. 1, fig. 2). — Maros.

Slechts een enkel wijfje.

Aanmerking. Deze soort wijkt van alle genera der

Lycaeniden af en moet zeker een nieuw genus vor-

men, doch daar ik slechts een enkel en nog wel een

vrouwelijk exemplaar voor mij heb, wil ik haar bij

den tegenwoordigen staat van de classificatie der

Lycaenina voorloopig liever in een der verwante

genera huisvesten en wel in Lucia Westw., waar-

mede zij nog de meeste overeenkomst heeft.

Sprieten slechts een derde zoo lang als de voor-

rand der voorvleugels, dik, knodsvormig, zonder

duidelijk knopje. Oogen als het vierde van een bol

gevormd, met afgerond boveneinde, naakt. Palpen

smal, glad, spits, tweemaal zoo lang als de oogen,

het spitse eindlid half zoo lang als lid 2. Thorax

gewelfd, ovaal. Vleugels afgerond zonder staartjes

of hoeken. Voorvleugels met elf aderen, 8 en 9

gesteeld, 7 ontbrekende. Achtervleugels met 8 ade-

ren, zonder praecostaal-ader. Voor- en middenpoo-

ten kort en dik, gewoon gevormd, glad beschubd.

16 OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

Deze soort onderscheidt zich dus van Lucia door

de glad beschubde pooten, van de overige verwante

genera door de sprieten, van Curetis en Brassolis door

den vleugelvorm, van Pentila door de lange palpen.

D’Urbania Trimen schijnt mede na verwant, doch

heeft naar de afbeelding langere sprieten en anders

gevormde vleugels.

Palpen met witte onder- en grauwbruine boven-

helft. Sprieten lichtbruin, de bovenzijde van het

knopje voor de spits zwart. Bovenzijde van lijf en

vleugels donker grauwbruin, de onderzijde parel-

grijs met vele fijne, gegolfde, afgebroken grauwe

lijntjes. Pooten wit met zwart geringde tarsen. Het

exemplaar heeft eene vlugt van 20 mm. Sn.

75. Cupido Hylax F. — In het dichte bosch nabij den Banti-

moerong en de Amparang niet zeldzaam, doch elders

niet gevonden.

Aanmerking. Varieert in grootte (22—29 mm.) , doch

de exemplaren komen met Horsfield’s afbeelding in

teekening en vleugelvorm zeer wel overeen. Oogen

naakt. / Sn.

76. Cupido Piepersii Sn. nov. sp. (Pl. 4, fig. 3). — Bantimoerong;

Amparang. Als de voorgaande en daar niet zeldzaam.

Zet zich op den vochtigen grond.

Aanmerking. Verscheidene exemplaren ; allen oogen-

schijnlijk mannen.

De onderzijde dezer soort, die tot de onder-afdee-

ling Damis Boisd. ‘behoort, komt zoo zeer met die

van Pindus Feld. overeen, dat zij stellig daarnaast

geplaatst moet worden. Op de onderzijde verschilt

zij door het gemis der witte randmanen en doordat

de witte band der voorvleugels niet in den binnen-

randshoek uitloopt.

Vlugt 25—27 mm. Palpen op den rug zwart, van

voren blaauwwit, lid 2 met zwarte haren. Sprieten

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. #7

zwart, onduidelijk wit geringd. Lijf zwart; buik

blaauw wit; staartspits zwart. Bovenzijde paarsblaauw,

vrij dof, met dof koolzwarten buitenrand, die langs

den voorrand der voorvleugels smal is, doch van de

voorvleugelpunt tot den staarthoek der achtervleugels

zich van ruim 1 tot ruim 3! mm. verbreedt. De

verbreeding neemt vooral op de achtervleugels sterk

toe. Ader-einden bij den rand en franje zwart.

Binnenrand der achtervleugels van het eind van den

zwarten rand tot den wortel wit.

Onderzijde eenvoudig wit, doch niet zeer helder

en met een’ roetzwarten buitenrand, die op de

achtervleugels niet veel breeder is dan boven, doch

langs den achterrand en de punthelft van den voor-

rand der voorvleugels bijna 3 mm. breed is. Langs

de wortelhelft van den voorrand der voorvleugels

wordt hij nog iets breeder en zet zich ook op den

wortel der achtervleugels voort. Deze rand heeft

aan den wortel der voorvleugels eene smalle spitse

witte streep, ongeveer een derde zoo lang als de

vleugel en tegen den binnenrandshoek der achter-

vleugels twee fijne gegolfde goudgroene lijntjes. Poo-

ten zwart, wit gespikkeld. Oogen kort behaard. Sn.

77. Cupido Missus Feld. — Bantimoerong. Slechts één voor-

werp.

Aanmerking. Oogen kort behaard. Sn.

78. Cupido Rhode Hopif. (Stett. Ent. Zeit. 1874, p. 27). —

Amparang; Bonthain. Gewoon in het lage gebergte.

Verscheidene exemplaren.

Aanmerking. Het onderscheid dezer soort van Roxus

God., Horsfield , Cat. Lep. East Ind. Comp. b'#0;;n°.5,

pl. 2, fig. 4, 4* is mij nog niet duidelijk. De oogen

zijn kort behaard. Sn.

79. Cupido Rosimon F. — Zeer gewoon in de omstreken van

Bonthain. Verscheidene exemplaren.

18 OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

Aanmerking. Bovenzijde zwarter dan bij de Javanen.

Oogen naakt. Sn.

80. Cupido Plinius F. — Nabij Bonthain niet zeldzaam. Ook

op Saleyer. Eenige exemplaren.

Aanmerking. De plaats dezer soort, waarvan ik

nog geene goede afbeelding ken, is naast Lingeus

Cram. De oogen zijn bij onze exemplaren allen

ingevallen, zoodat ik over het al of niet behaard

zijn niet kan oordeelen. Sn.

81. Cupido Malaya Horsf. — Alleen in de nabijheid van Bon-

thain. Vier exemplaren.

Aanmerking. Omtrent de oogen moet ik hetzelfde

als bij de voorgaande soort aanteekenen. Sn.

82. Cupido Strabo F. — Verscheidene exemplaren van alle

lokaliteiten, behalve Mangkasar. In het lage gebergte.

Ook van Bonthain.

Aanmerking. Ook van deze soort ken ik geene af-

beelding. De oogen zijn behaard. De wijfjes hebben

even als bij de overige mij van Celebes bekende

soorten van Gupido, minder blaauwe bestuiving dan

de Javaansche voorwerpen. Sn.

83. Cupido Kandarpa Horsf. — Mangkasar. Een exemplaar (8).

Aanmerking. Is geene varieteit van Strabo F. zoo

als Kirby wil en zich van de vele exemplaren dier

soort, in mijne collectie en op ’s Rijks Museum, in

de mannelijke sexe duidelijk onderscheidende door de

zilverblaauwe kleur der bovenzijde, welke zoo als

bij Corydon Scop. d is. Bij Strabo is zij zoo als

Argiolus L. 4. Verder is de franjelijn bi) Kandarpa

overal zeer scherp zwart en fijn; bij Strabo is zij op

de bovenzijde der voorvleugels dikker, op hunne

onderzijde zeer flaauw. Oogen behaard. Sn.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 19

84. Cupido Ancyra Feld. — Bantimoerong. Slechts één wijfje.

Aanmerking. De oogen zijn behaard. Sn.

85. Cupido Parrhasius F. — Amparang, Bonthain, Saleyer ;

verscheidene exemplaren.

Aanmerking. Oogen behaard. Sn.

86. Cupido Celeno Cram. (Celerio F.) — Zeer gewoon. Vele

exemplaren uit verschillende lokaliteiten.

Aanmerking. De oogen zijn kort behaard. Sn.

87. Cupido Aratus Cram. — Mede van verschillende lokali-

teiten en zeer gewoon in het lagere gebergte.

Aanmerking. Oogen kort behaard. Sn.

88. Cupido Latimargus Sn. nov. spec. (PI. 1 fig. 4). — Amparang,

Bonthain, Maros, Takalar.

Aanmerking. Verscheidene exemplaren van 25— 838

mm., die dus even als de verwante soorten, tamelijk

in grootte varieeren. Door de teekening van de onder-

zijde der voorvleugels, welke in deze groep van

Cupido de beste kenmerken geeft, verwant aan Kon-

dulana Feld., Alecto Feld., Kankena Feld. en Elpis

God. Van Kankena wordt zij onderscheiden door de

onderzijde, die aldaar bruin is gelijk bij Thecla Ilicis.

Van Kondulana, Alecto en Elpis, die wel slechts eene

species uitmaken, wordt onze nieuwe soort onder-

scheiden 1°. door het smalle oranje boogje boven

het oog in cel 2 van de onderzijde der achtervleugels,

2°. door de paarsblaauwe, breed vaal zwart gerande

bovenzijde van het mannetje, die bij de genoemde

drie licht zilverachtig groenblaauw is gelijk bij

Corydon Scop. en smal zwart gerand. Ook de blaauwe

bestuiving van de wortelhelft der bovenzijde toont

bij de wijfjes hetzelfde verschil in tint.

Lid 4 en 2 der palpen wit, het laatste bovenaan

OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

zwart gelijk 3 geheel. Sprieten zwart, op de onder-

zijde wit gestippeld. Oogen kort behaard; aangezigt

zwart met witte oogranden. Bovenzijde der vleugels

licht paarsblaauw, vrij dof, iets doorschijnend, bij het

wijfje alleen als bestuiving der wortelhelft, bij den

man tot aan den 3-4 mm. breeden vaalzwarten,

gelijkmatigen achterrand, welke op de voorvleugels

vrij scherp is begrensd, op de achtervleugels iets

vervloeit en daar met twee rijen van fijne witte

liinen is versierd, waarvan de binnensten minder

scherp zijn dan de buitensten. Bij het wijfje zijn die

lijntjes helder wit en zoo gebogen dat zij bijna eene

keten van ovalen vormen. Cel 2 is tusschen de witte

lijntjes iets zwarter. Franjelijn der achtervleugels fijn

wit, vooral bij de wijfjes. Franje donker grijs.

Onderzijde donker grijs, op de achtervleugels iets

bruinachtig, tusschen den achterrand en de derde

witte lijn daarvoor iets donkerder. Op de voorvleugels

zijn de 5 eerste witte lijnen (van den wortel af ge-

rekend) aldus: De twee eersten beginnen op de

hoogte van ader 6, loopen tot ader 1, zijn iets ge-

bogen, parallel en vrij zamenhangend. Dan komen

twee kleinere die ongeveer aan den voorrand be-

ginnen, tot ader 3 en 4 gaan en mede iets gebogen

zijn. De kortste (vierde) is op ader 6 gebroken. De

vijfde lijn begint onder den voorrand, is bovenaan

gebogen, verder schuiner dan de achterrand en con-

vergeert op ader 1 met de tweede lijn. Tusschen de

beide nu nog overblijvende, met den achterrand

parallele witte lijnen, zijn de aderen iets lichter dan

de grond. Achtervleugels met tien witte lijnen en

daarvan 4 en 2 zeer flaauw, 3 in cel 1° spits gebroken,

4 aldaar gebogen, 5 evenzoo doch het streepje in

cel 2 wortelwaarts bol, 6 slechts een rudiment in

cel 6 en 7, 7 niet verder dan ader 3 komende, 8

slechts een rudıment in cel 4 en 5, 9 en 10 keten-

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. A

vormig verbonden en van 9 het witte boogje in cel

2 vervangen door het oranje boogje dat eene groote

zwarte vlek kroont. Op ader 1° ziet men nog eene

oranje stip boven een zwart vlekje in cel 4”. Pooten

wit, zwart gevlekt. Sn.

89. Cupido Philatus Sn. nov. spec. (Pl. 1, fig. 5). — Bonthain.

Niet zeldzaam in het lagere gebergte.

Aanmerking. Zes exemplaren van 23—35 mm.

Verwant aan Amphissa Feld. en aan Aratus Cram. en

even als deze beiden, de onderzijde der achtervleugels

tusschen de beide rijen spitse witte kapjes voor den

achterrand bijna koolzwart hebbende.

Amphissa heeft op de onderzijde der achtervleugels

in alle cellen roode teekeningen voor den achterrand

en van de eerste vijf witte lijnen der voorvleugels

zijn 1 en 2 zeer kort, 3—5 parallel en doorloopende.

Aratus verschilt in de mannelijke sexe door de kleur

der bovenzijde, die bij Philatus bleek hemelsblaauw

is en bij Aratus weinig meer dan blaauwwit (even

als bij Geleno Cramer); de wijfjes verschillen door

de bij Philatus zwartgrijze, bij Aratus bruingrijze

onderzijde en vooral door de gedaante van de tweede

en derde witte lijnen voor den achterrand der voor-

vleugels, die bij Aratus parallel en weinig gebogen

zijn, terwijl zij bij Philatus twee reeksen van ronde

of spitse witte kapjes vormen.

Palpen, sprieten, aangezigt en oogen als bij de

voorgaande soort; de bovenzijde van den man op de

achtervleugels bleeker, witachtig en iets doorschijnend,

op de voorvleugels met een smallen vaalzwarten rand,

die tegen den binnenrandshoek zeer fijn wordt, op

de achtervleugels voor den rand op eene witte lijn

met vaalzwarte vlekken in de cellen, welke halfrond

zijn en wortelwaarts witte boogjes hebben, behalve

bij den binnenrandshoek waar de vlek langwerpig

OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

vierkant is en door een wit lijntje doorsneden wordt.

Het wijfje is op de bovenzijde vaalzwart met blaauw-

witte wortelhelft der voorvleugels en blaauwwit be-

stoven wortel der achtervleugels, terwijl de achter-

rand der laatsten dezelfde teekening vertoont als bij

het mannetje, doch helderder en scherper.

Op de onderzijde is ook tusschen de zeer fijne

laatste lijn voor den achterrand en de voorlaatste de

erond donkerder, doch niet beslist zwart, gelijk tus-

schen de tweede en derde lijn, vooral op de achter-

vleugels.

Van de vijf eerste lijnen der voorvleugels loopt de

eerste van ongeveer de hoogte van ader 6 tot ader

4 en is zeer fijn, terwijl het streepje in cel 2 sterk

uitspringt. De tweede loopt van ader 6 tot 4; de derde

begint aan den voorrand en is gelijk aan de eerste

doch dikker; de vierde komt niet verder dan ader

3 en de vijfde wordt als boven vermeld, door eene

reeks ronde witte kapjes gevormd. Van de beide nu nog

volgenden is de eerste eene reeks spitse witte kapjes

(dat in cel 1° is dubbel) en de tweede onafgebroken

en regelmatig.

Op de achtervleugels ziet men negen lijnen, waar-

van de eerste drie zoo fijn en flaauw zijn, dat zij

naauwelijks in aanmerking komen; de vierde is in

cel 1° spits gebroken, de vijfde loopt slechts van ader

6 tot 4, de zesde is in cel 1° gebogen, de zevende

en achtste vormen twee rijen zeer spitse kapjes

(vooral de zevende) en de negende is als de laatste

der voorvleugels.

Bij een paar exemplaren heeft de zwarte vlek in

cel 2 een fijn oranje boogje vóór het binnenste witte

kapje en bij allen ontbreekt het buitenste witte kapje

in die cel, doch bij geen exemplaar is de zwarte

vlek aldaar met groenzilveren schubben versierd.

Pooten als bij de voorgaande. Sn.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 23

90. Cupido Boeticus L. — Alle lokaliteiten , overal zeer gewoon.

92.

93.

96.

Verscheidene mannen.

Cupido Perusia Feld. — Amparang, Bantimoerong, Bonthain.

In het lagere gebergte. Vele exemplaren.

Aanmerking. De oogen zijn vrij lang behaard. Sn.

Cupido Nora Feld. — Bonthain, Mangkasar. Zeer gewoon

nabij Bonthain, vooral in koffietuinen en zich gaarne

op de bladeren van den koffieboom nederzettende.

Vele exemplaren; van Mangkasar slechts een.

Aanmerking. Deze soort varieert in de grondkleur

der onderzijde, die bij sommige mannelijke exem-

plaren leemkleurig is, terwijl zij bij de meesten grijs

moet worden genoemd. Bij de wijfjes gaat die grond-

kleur tot het okergele over. De oogen zijn behaard.

Sn.

Cupido Cagaya Feld. — Een paar malen op den vochtigen

grond in het dichte bosch van den bergpas der

Amparang en ook eens te Lokka.

Aanmerking. Oogen naakt. Sn.

. Cupido Lysizone Sn. (Tijdschr. v. Ent. XIX p. 161. (Sep. 24),

pl. 7 fig. 2 en 2). Alle lokaliteiten. Uiterst gewoon,

overal voorkomende en zeer laag over en. tusschen

het gras vliegende. Vele exemplaren.

. Hypolycaena Erilus God. — Meest alle lokaliteiten. Zeer

gewoon, ook op Saleijer, doch niet in het lage land.

Hypolycaena Sipylus Feld. — Bonthain, Maros. Vier voor-

werpen. In het lage gebergte.

Aanmerking. Oogen bij Erilus en Sipylus behaard;

voorvleugels met 10 aderen; 7 en 9 ontbreken. Sn.

Pseudodipsas Bengalensis Moore. — Een exemplaar. Balang-

nipa. i

OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

98. Pseudodipsas villosa Sn. nov. spec. (Pl. 1, fig. 6). Bonthain.

Aanmerking. Een gaaf paar en een afgevlogen van

27—29 mm.

Van Bengalensis onderscheiden door even sterk als

bij Lycaenoides getande achtervleugels, de man boven-

dien door fijn wollig behaarde bovenzijde, even als

zij bij laatstgenoemde soort is. Van deze en van

Bengalensis onderscheidt haar de onderzijde der voor-

vleugels zeer duidelijk, want deze is bij die twee

soorten met twee korte gebogen witte streepjes aan

beide zijden der dwarsader, met twee geheel parallele

witte lijnen op drie vierden en met twee getande

lijnen voor den achterrand geteekend. Bij Villosa vindt

men wel de beide laatstgenoemde lijnen, maar de

voorlaatsten loopen slechts door tot ader 3 en worden

dan door ééne witte lijn vervangen, terwijl men in

plaats van de witte streepjes naast de dwarsader

hier twee witte lijnen vindt, waarvan de eerste tot

halfweg cel 1> komt en onderaan wortelwaarts is

omgebogen, terwijl de tweede tot ader 1 doorloopt.

Eindelijk heeft de zwarte vlek in cel 2 der achter-

vleugels slechts enkele bruinroode schubben boven

zich. Lycaenina Feld. ken ik alleen uit de beschrijving;

volgens deze is de teekening van de onderzijde der

voorvleugels gelijk bij Lycaenoides en verder de grond-

kleur der onderzijde lichter, het zwarte vlekje der

achtervleugels zeer klein. De overige drie soorten van

het genus verschillen door geheel andere grondkleur

en teekening, gelijk een enkele blik op de af beel-

dingen leert.

Oogen kort en digt behaard, onder en boven spits.

Palpen met spits, doornvormig zwart eindlid, twee

derden der lengte van het breedere, blaauwwitte

middenlid hebbende. Sprieten zwart, wit geringd;

het lange knopje met bruin uiteinde. Kop zwart met

witte oogranden. Achtervleugels met twee fijne witte

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 25

spitsjes aan het eind van ader 4’ en 2, op 3 en 4

iets getand. Bovenzijde bij den man donker, grijs-

achtig dof paarsblaauw , langs de randen iets donkerder

door dat aldaar de fijne grijsachtige beharing onl-

breekt. Het wijfje is grauwbruin met eene fijne

witte lijn langs de zwarte franjelijn, die tegen de

punt verdwijnt, en eenige zwarte vlekjes daarvoor in

cel 4’—4. Onderzijde donkergrijs, de voorvleugels

als boven beschreven, de achtervleugels met drie

onregelmatig ketenachtig verbonden paren witte

dwarslijnen en twee spits getande witte lijnen voor

den achterrand. Pooten en borst blaauwwit, de eersten

zwart gevlekt. Voorvleugels met 11 aderen, 8 en 9

gesteeld. De nervuur, de oogen, palpen en sprieten

zijn ook bij Bengalensis en Lycaenoides eveneens als

bij Villosa. Mijne drie voorwerpen der nieuwe soort

varieeren niet in de teekening der onderzijde 1). Sn.

99. lolaus Mantra Feld. — Bonthain. Een wijfje.

100. lolaus Japyx Hew. — Maros, Bonthain, Amparang,

Mangkasar. Eenige exemplaren.

401. lolaus Cyrillus Hew. — Bonthain. Eenige exemplaren.

Aanmerking. De oogen zijn bij deze en de beide

voorgaande soorten naakt; de voorvleugels hebben

elf aderen en de palpen zijn vrij lang. Sn.

402. Sithon Sugriva Horsf. — Bonthain. In het lage gebergte.

Eenige exemplaren.

403. Sithon Orsolina Hew. — Bonthain, Bantimoerong, Am-

parang. In het lage gebergte.

Aanmerking. S. Westermanni Feld. verschilt wel niet

sperifiek. De bij den man zeer groote oogen zijn in

1) Balliston Hbn. Zutr. f. 229, 230 schijnt mij toe ook tot dit genus te be-

hooren. Komt dit dier inderdaad in Florida voor ?

26 OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

beide soorten behaard, vooral digt behaard bij

Sugriva, de palpen bij de wifjes langer dan bij de

mannen; de voorvleugels hebben elf aderen. Sn.

104. Deudoryx Epijarbas Hew. — Bonthain. Een paar. Deze

en al de volgende Deudoryx-soorten worden in het

lage gebergte aangetroffen.

105. Deudoryx Diovis Hew. — Bonthain. Drie exemplaren.

106. Deudoryx Dioetas Hew. — Bonthain, Tondong. Ver-

scheidene exemplaren.

Aanmerking. De mannen zijn op de bovenzijde met

vurig roodgeel gekleurd. Sn.

107. Deudoryx Phranga Hew. — Bonthain. Verscheidene exem-

plaren.

Aanmerking. De oogen en de nervuur der vier hier

genoemde Deudoryx-soorten zijn als bij Sithon, doch

de palpen korter en bij beide sexen niet zoo sterk

in lengte verschillende. Hewitson’s exemplaren waren

van Batjan. Zijne afbeelding en beschrijving passen

echter zeer goed. Sn.

108. Deudoryx Indrasari Sn. nov. spec. (PI. 1, fig. 7). — Bonthain.

Twee exemplaren van 23—24 mm. vlugt.

Aanmerking. Ik heb in de genera Sithon en Deudoryx

(want tot een van beiden behoort deze soort, indien

men inderdaad hier twee genera aannemen mag)

geene afbeelding of beschrijving gevonden, welke

op deze soort toepasselijk is en moet haar dus voor

nieuw houden. Om het korte staartje op ader 2 en

de sterk afgeronde lob aan den staarthoek der achter-

vleugels, beschouw ik haar voor nader verwant aan

Deudoryx, doch kleur en teekening herinneren meer

aan Sithon Sugriva. De achterrand der achtervleugels

is vooral bij het wijfje op ader 3 en 6 zeer hoekig

en als met de schaar gelijk gesneden. Oogen en palpen

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 27

als bij Sithon en Deudoryx; het bij het wijfje wel

iets breedere doch toch nog smalle aangezigt geheel

wit even als bij den man. Palpen bij den man met

geheel wit middenlid en zwart, aan den wortel wit

eindlid; bij het wijfje lid 2 wit met zwarte punt,

3 geheel zwart en langer. Sprieten zwart, wit ge-

ringd; het knopje zwart met bruin uiteinde.

Bovenzijde van den man bruinzwart, op de voor-

vleugels de wortelhelft donkerblaauw, op de achter-

vleugels de tweede of franjehelft; zijne franje zwart.

Het wijfje is donker grauwbruin en de franje alleen

tegen de voorvleugelpunt bruin, verder blaauwwit :

achtervleugels onder ader 6 met een fijn blaauwwit

lijntje langs de zwarte franjelijn. Lob aan den staart-

hoek bij beide sexen half oranje en groenzilver, zwart

gerand; het staartje zwart met witte spits en voorrand.

Onderzijde lichtgrijs, bij den man met een bosje

zwarte haren aan den binnenrand der voorvleugels;

lange middenvlekken en eene bij den binnenrand der

achtervleugels gebroken dwarsstreep op twee derden

okergeel, zwart gerand. Voor den achterrand der

“voorvleugels twee rijen wit afgezette zwarte drie-

hoekjes; voor dien der achtervleugels van de punt

tot ader 3 eene rij grootere, scherper wit afgezette,

dan een smal vlekje in cel 3 en vervolgens de achter-

rand geheel okergeel, met twee koolzwarte vlekken,

waarvan de kleinere, in cel 4°, sterk groenzilver be-

schubd is. De beschreven zwarte vlekken en het

okergeel zijn wortelwaarts door eene zwartgrijze,

niet scherpe lijn begrensd, die boven den staarthoek

sterk groenzilver is beschubd. Lob aan den staarthoek

koolzwart, de binnenrand daarboven met een oker-

geel streepje. Franjelijn dik zwart. Franje als boven.

Pooten wit, zwart gevlekt. Sn.

109. Curetis Thetys Fabr. — Bantimoerong, Bonthain; in het

lage gebergte.

110

111

114

OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

Aanmerking. Eenige exemplaren en wel de man

Anops Barsine Feld. (Novara), het wijfje Anops Cele-

bensis Feld. 7

Sprieten knodsvormig, zonder duidelijk knopje.

Oogen behaard. Voorvleugels met elf aderen, uit de

spits der middencel eene gevorkte, waarvan de onderste

tak (hier ader 7) in den achterrand uitloopt, terwijl

overal waar bij de voorgaande genera eene gevorkte

ader op die plaats aanwezig is, beide takken (ader

8 en 9) in den voorrand uitloopen. Bij Curetis ont-

breekt dus ader 9; ader 10 en 41 komen uit den

voorrand der middencel. Sn.

. Liphyra Brassolis Westw. — Mangkasar, een wijfje.

Aanmerking. Oogen naakt. Sprieten knodsvormig.

Voorvleugels met 11 aderen, 7 en 8 als bij Curelis,

9 ontbrekende, 10 mede gesteeld en dus uit den

voorrand der middencel slechts ééne ader. Sn.

. Amblypodia Araxes Feld. — Balangnipa, Maros. Drie

exemplaren.

Aanmerking. Volgens den Catalogus van Kirby eene

varieteit van Amantes Hew. Sn.

. Amblypodia Acetes Hew. — Bonthain, Balangnipa. Drie

exemplaren.

. Amblypodia annulata Feld. — In het bosch nabij den Ban-

timoerong. Een mannetje.

Aanmerking. De sprieten zijn bij Amblypodia tegen

het eind zeer weinig verdikt; oogen naakt; palpen

met lang, dun eindlid. Nervuur als bij Cupido. Sn.

. Pontia Dione Wall. — Gewoon in de nabijheid van

Bonthain.

Aanmerking. Verscheidene exemplaren, goed mel,

de beschrijving overeenstemmende. Sn.

415.

LIO:

dI:

aS:

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 29

Pieris Coronea Cr. — Van dezen nabij Batavia z00 ge-

meenen vlinder trof ik slechts eenmaal, in Mei 1870,

eenige exemplaren aan in de zeer nabij de zee ge-

legen tuinen van den Controleur te Saleyer.

Pieris Eperia Boisd. — Mangkasar, Bonthain, Banti-

moerong, Saleyer.

Aanmerking. Het wijfje gelijkt zeer op dat van

Lyneida Cram. en verschilt dus sterk van het mannetje.

Sn.

Pieris Emma Voll. — Bonthain. Twee mannen.

Pieris Paulina F. — Bonthain. Een enkel exemplaar.

Aanmerking. Het voorwerp is een wijfje dat tot de

varieteit Melania Voll. behoort. Sn.

. Pieris Polisma Hew. — Bantimoerong. Een mannetje.

. Pieris Amasene Cram.— Bonthain. Een mannetje.

. Pieris Albina Boisd. - Een mannetje.

. Pieris Panda God. var. Nathalia Feld. — Bantimoerong ;

een mannetje.

Aanmerking. Het exemplaar behoort tot de stellig

niet specifiek verschillende varieteit Nathalia Feld.

Wall. Sn.

. Pieris Lyncida Cram. var. Lycaste Feld. — In het lage

gebergte. Verscheidene exemplaren van verschillende

vindplaatsen. Schijnt niet zeldzaam.

Aanmerking. Ik kan ook hier geene reden vinden om

meer dan eene lokale varieteit aan te nemen. Exem-

plaren uit Noord-Celebes in mijne collectie komen reeds

meer met Javaansche voorwerpen overeen. Sn.

124, Pieris Albata Hopff. (Stett. Ent. Zeit. 1874 p. 22 en

Jacquinotii Voll. Monogr des Pier. p. 45 n°. 57 (non

Lucas). — Bonthain. Twee mannetjes.

30 ORGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

Aanmerking. Pieris Jacquinotii Lucas wordt in den

Catalogus van Kirby als varieteit bij Pieris Albina

Boisd. geciteerd. Dat de Jacquinotii van Dr. Snellen

van Vollenhoven niet tot Albina kan behooren, ver-

moedde Kirby reeds blijkens het ? dat hij bij het

citaat uit de Mon. des Pier. plaatste en leerde mij

een enkele blik op den vleugelvorm mijner voor-

werpen, die met de op ’s Rijks Museum aanwezige

exemplaren overeenkomen. Ik erken in deze de door

Hopffer beschrevene nieuwe soort. Sn.

425. Pieris Fatime Voll. — In het lage gebergte nabij Bonthain

gevangen.

Aanmerking. Twee exemplaren, beiden wijfjes, waar-

van het eene in kleur en teekening juist met de af-

beelding overeenkomt. Bij het tweede, iets grootere,

zijn de lichte teekeningen der boven- en onderzijde

wel eveneens gevormd doch oranjegeel in plaats van

onzuiver wit. Sn.

426. Pieris affinis Voll. — Bantimoerong.

Aanmerking. Drie exemplaren die ik voor mannen

houd. Sn.

427. Pieris Ithome Feld. — Bonthain. In het lage gebergte

gewoon. Verscheidene exemplaren van beide sexen.

428. Pieris Zarinda Boisd. en var. — Niet in het lage,

alluviale land, doch in het lagere gebergte overal.

Steeds zeer gemeen op eene zandplaat boven den

Bantimoerong en de beide varieteiten door elkander

op het vochtige zand zittende. Zie bovenvermeld

Verslag der zomervergadering van 1875. Het wijfje

is mij onbekend.

Aanmerking. Verscheidene mannelijke exemplaren,

die ten deele zeer gaaf zijn en tot den oranjegelen

type behooren, of tamelijk afgevlogen en tot de

donker bloedroode varieteit behoorende. Overgangen

zijn niet bepaald aangeduid. Sn.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 31

429. Cathaemia Rosenbergii Voll. (Lorquinii Feld.) 1). — Ver-

scheidene exemplaren van Mangkasar, Bonthain,

Lokka, Bantimoerong. De vlinder is overal gewoon;

ik vond hem zelfs op eene hoogte van 4000 voet in

het gebergte van Bonthain menigvuldig. De rups vond

ik in menigte gezellig in mijnen tuin te Mangkasar

op eene in het Mangkasaarsch—Maleisch daunpoelie ,

in het Javaansch Kematéan genoemde plant, die

parasitisch op de blimbing (Averhoa L.) groeide. Zij

is hel goudgeel van kleur met zwarten kop en achterste

en heeft aan elke zijde van den rug eene rij lange

gele schuin opwaarts gerichte haren, zoodanig dat

op elke geleding twee dier haren zijn ingeplant.

Eenige kortere haren bevinden zich aan de beide

zijden. De pop gelijkt op die van de Nederlandsche

Pieriden, doch is goudgeel met uitwassen of doorntjes,

van welke eenigen zwart van kleur zijn. Op den

14% dag kwam de vlinder uit.

430. Cathaemia Hombronii Luc. — Mangkasar. Twee exemplaren.

431. Hebomoia Glaucippe L. — Bonthain, Amparang. Zeer

groote exemplaren. In het lagere gebergte niet zeld-

zaam.

432. Thestias Piepersii Sn. nov. spec. (Pl. 2, fig. 1 (8) en 2 (9).

Bonthain. Verscheidene exemplaren, ten deele in coitu

gevangen. Deze vlinder is zeer gewoon aan den voet

van het gebergte in de omgeving van Bonthain,

waar hij op zonnige plaatsen tusschen kreupelhout

laag langs den grond vliegt. Elders is hij nooit door

mij aangetroffen.

Aanmerking. Deze opmerkelijke onbeschreven soort

is alleen aan Reinwardtit Voll. nader verwant en kan

met geen der andere species van het genus vergeleken

1) Het komt mij voor dat de naam van Felder de jongere is. Sn.

32 OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

worden. Naar de teekening der voorvleugels laten

de bekende soorten zich in twee groepen verdeelen,

die op de volgende wijze kunnen worden gekarak-

teriseerd :

I. Zwarte dwarsstreep voor de achterrandshelft

der voorvleugels bij beide sexen bijna loodregt, aan

den voorrand beginnende, onafgebroken over de

dwarsader loopende en ader 2 snijdende.

Spec. 1. Pyrene Cram.

. Ludekingi Voll.

. 2 Undata Butl.

. 2 Latifasciatus Butl.

. Marianne Cram.

. Aenippe Gram. (Volgens Kirby dezelfde als

Pyrene L. Er.)

. Pyrenassa Wall. (Volgens Kirby varieteit van

Pyrene L. Cr.)

» 8. Verna Druce. — Mede wel niet specifiek van

Pyrene verschillende.

» 9. Annae Wallengr. — (huj. gen. ®)

OUT En OO DO

II. Zwarte dwarsstreep voor de achterrandshelft

der voorvleugels met een horizontaal gedeelte aan

den vleugelwortel beginnende, de middencel op de

helft snijdende of aldaar afgebroken, verder het ge-

heele beloop van ader 2 volgende 1).

Deze tweede groep verder verdeeld in twee kleinere

groepen:

A. De geheele vleugelpunt voorbij de zwarte

dwarsstreep bij beide sexen oranje, met (afd. 1) of

zonder (afd. 2) gele vlekken tegen de spits.

Spec. 10. Venilia God.

» 41. Vollenhovi Wall. (Balice Voll. Monogr.)

1) De wijfjes van Reinwardtii en Piepersü wijken in teekening van de wijfjes van

al de andere soorten en van hunne mannetjes af door donkere, licht gevlekte bovenzijde.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 33

Spec. 12. Balice Boisd.

» 13. Venatrix Wall.

B. Bij de mannen slechts eene vlek in het midden

der voorvleugels oranje, het overige der vleugelpunt

citroengeel of wit met zwart aderbeloop en eene zwarte

dwarsstreep; bij de wijfjes de bovenzijde zwartbruin

of zwart met eene breede, onregelmatige lichte

boogstreep.

Spec. 14. Piepersii Sn.

» 15. Remwardtii Voll.

Van Piepersi en Reinwardti, waarvan Wallace het

wijfje beschrijft, verschillen dus de beide sexen zeer.

Mijne nieuwe soort heeft eene vlugt van 58—64

mm., zijnde de mannen iets kleiner dan de wijfjes.

Bij beiden zijn de palpen citroengeel met zwart eind-

lid, de kop zwart en geel behaard, de sprieten op

de bovenzijde donkerbruin met aan de punt bruingeel

knopje, op de onderzijde aan den wortel donkerbruin

met lichte stippen, verder lichtbruin, in bruingeel

overgaande. De thorax en de wortelhelft van het op den

rug zwarte achterlijf zijn olijfgroen behaard. Vleugels

bij den man aan den wortel olijfgroen, op de voor-

vleugels in eene afgeronde vlek die tot 2 der midden-

cel komt, doch zich in cel 12 als eene spitse streep

tot voorbij de helft der middencel uitstrekt, op de

achtervleugels slechts als eene bestuiving in de rigting

van den staarthoek. Overigens is de grondkleur citroen-

geel gelijk bij Venilia, Vollenhovii en Balice, op het

midden der voorvleugels met de bovenbeschreven

oranje vlek, die tegen den wortel door eene dunne

zwarte streep wordt begrensd en zich slechts weinig

voorbij de dwarsader uitstrekt. Het geheele aderbe-

loop is voorbij de tamelijk horizontale, tegen den

achterrand verbreede zwarte streep die den vleugel

in twee deelen scheidt, vervloeijend zwart, de voor-

OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

rand evenzeer zwart, aan den wortel haarfijn, verder

breeder; de achterrand is meer zwartbruin en vrij

breed, zoodat het geel achter de gebogen zwarte

afgebroken streep, die van den voorrand tot ader 2

loopt, zich als eene reeks bijna spadevormige vlekken

vertoont. Ader 1 is ook zwart beschubd, doch fijn.

Achtervleugels met wortelwaarts regt afgesneden ,

iets vervloeijenden , een klein derde der vleugelbreedte

innemenden zwartbruinen achterrand.

Onderzijde meer goudgeel, al het olijfgroen en

zwart der bovenzijde groenachtig aangeduid; cel 4°

en 1° der voorvleugels geelwit met eene driekante

zwartbruine vlek boven den staarthoek en de voorrand

der voorvleugels tot over de helft fijn zwart. Verder

ziet men nog een zwarl vlekje op 2 van cel 2 der voor-

vleugels en fijne zwarte stippen langs den geheelen ach-

terrand tusschen de aderen en eene stip op de dwars-

ader der achtervleugels. Borst, buik en pooten geel.

Het wijfje is op de bovenzijde vaal donkerbruin;

de zwavelgele dwarsband is op de voorvleugels ge-

bogen, in cel 2 afgebroken, aan den binnenrand

zeer breed, op de achtervleugels de kleinere wortel-

helft geheel beslaande en fijn stralig een gedeelte

van de aderen der tweede helft kleurende. Onder-

zijde botergeel, tegen den wortel der voorvleugels

groengeel, cel 1 der laatsten wit met breed vaalzwart

achterrandsderde. Verder is de grond vooral tegen

den achterrand grof zwart gesprenkeld met eene rij

vaalbruine vlekken op drie vierden en donkerbruine

vlekjes op de dwarsaders. |

Reinwardlii mas, waarvan ik het origineel voor

mij heb, onderscheidt zich door witte, aan den

wortel licht blaauwgrijze bovenzijde met smallen

zwarten achterrand der achtervleugels en door zwa-

velgele, bruin gevlekte en gesprenkelde onderzijde.

Verder is de vlugt slechts 40 mm.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 39

Het wijfje van Remwardtii schijnt volgens Wallace

niet alleen met wit — maar ook met geel gekleurde

bovenzijde voor te komen. Het gelijkt naar de be-

schrijving vooral in de gele varieteit en op de on-

derzijde zeer op het wijfje van Piepersü. De wit

gekleurde type is gemakkelijk van deze soort te

onderscheiden, doch de gele varieteit moeijelijker.

Intusschen moet ik doen opmerken dat Wallace spreekt

van een donkeren band die zich bij Reinwardtii 2 op

de onderzijde der voorvleugels bevindt, terwijl men

bij Piepersii aldaar slechts losse vlekken aantreft. Sn.

133. Callidryas Scylla L. — Maros, Mangkasar, Takalar ; overal

zeer gewoon.

Aanmerking. Niet alle mannetjes van Gelebes heb-

ben eene groote zwarte stip op de bovenzijde van

de dwarsader der voorvleugels; er zijn er ook die

hierin niet van Javaansche verschillen. Daarentegen

zijn zij allen grooter, terwijl de wijfjes door zeer

sterk zwart bestoven vleugelwortels van Javaansche

voorwerpen derzelfde sexe verschillen. Sn.

434. Callidryas Crocale Cram. (Alemeone Voll... — Als de

voorgaande.

Aanmerking. De mannen zijn zeer groot, bijna ge-

heel geel, slechts tegen den achterrand der voor-

vleugels zonder scherpe begrenzing witachtig. Twee

wijfjes zijn zoo donker als het exemplaar waarvan

Dr. Snellen van Vollenhoven in zijne Monographie

spreekt. Sn.

435. Callidryas Pomona F. (Hilaria Voll). — Maros, Saleyer,

Mangkasar; gewoon. Slechts vier wijfjes.

136. Terias Celebensis Wall. — Bonthain, in het dichte bosch

van het lagere gebergte.

437. Terias Alitha Feld. — Mangkasar, Bonthain, Saleyer;

138.

439.

140.

141.

142.

143.

OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

zeer gewoon. Verscheidene exemplaren die nog al in

grootte verschillen (30—50 mm.).

Terias Tominia Voll. (Tondana Feld.) — Bonthain , Saleyer.

Twee exemplaren.

Terias Latimargo Hopff. (Stett. Ent. Z. 4874, p. 25). —

Bonthain, Bantimoerong. Drie exemplaren.

Terias Blanda Boisd. — Een exemplaar. Vindplaats niet

met zekerheid op te geven.

Terias Hecabe Linn. - Alle lokaliteiten ; zeer gewoon.

Aanmerking. Vele exemplaren die geen overgangen

vertoonen op de verwanten. Niettemin geloof ik dat

velen daarvan wel als varieteiten met Hecabe zullen

moeten worden vereenigd en stip daarvan alleen aan

Blanda Boisd., Floricola Boisd. en Brenda Doubd. Sn

Terias Harina Horsf. — Bantimoerong, Mangkasar. Drie

exemplaren.

Aanmerking. Deze soort onderscheidt zich in vleugel-

vorm van al de bovengenoemden zeer sterk. Aan

Amerikaansche stoomfabrikanten van Lepidopteren-

genera wordt zij als zeer geschikte grondstof voor

een nieuw genus aanbevolen. Sn.

Eronia Tritaea Feld. — Bonthain, Mangkasar ; overal zeer

gewoon. Vele exemplaren.

. Leptocircus Curius F. var. Ennius Feld. — Bonthain.

Drie exemplaren. De soort is niet zeldzaam in het

lagere gebergte; zij gelijkt zittende zeer op eene

Libellula.

. Papilio Hippolytus Cram. (Remus auct.) — Saleyer, Ban-

timoerong, Bonthain. Niet zeldzaam in het lagere

gebergte.

Aanmerking. Drie exemplaren; waarbij één zeer

kleine man. Sn.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 37

146. Papilio Pompeus Cram. var. Hephaestus Feld. — Saleyer

Bonthain, Bantimoerong. Overal, zoowel in het lage,

alluviale land als in het gebergte, waar ik hem zelfs

in het dichte bosch op den top van de « Doodkist »

nabij Lokka aantrof. Uiterst gewoon is hij in het

Z. O. gedeelte van het door mij bereisd schiereiland

in de kuststreek tegenover het eiland Saleyer, waar

ik hem ook dikwijls over de zee zag vliegen.

147. Papilio Haliphron Boisd. — Zeer gewoon op het eiland

Saleyer. Buitendien slechts één exemplaar bij de

Bantimoerong.

Aanmerking. De grondkleur van de bovenzijde der

voorvleugels is bij al de wijfjes vaalbruin, bij de

mannen zwart. Sn.

148. Papilio Androcles Boisd. — Amparang, Bonthain. Drie

exemplaren. Deze vlinder wordt niet in het lage,

alluviale land, doch des te meer in de lagere berg-

streken gevonden, alwaar hij geenszins zeldzaam is,

zoo als Wallace beweert, doch zelfs overal zeer ge-

woon. Hij is niet gemakkelijk onbeschadigd te vangen.

149. Papilio Rhesus Boisd. — Bantimoerong, Bonthain. Slechts

drie exemplaren.

Hoewel deze vlinder in Noord-Celebes gemeen

schijnt te zijn, mocht het mij gedurende de drie

eerste jaren van mijn verblijf in Z. W. Celebes slechts

gelukken één zeer beschadigd exemplaar nabij de

Bantimoerong machtig te worden. Eerst in October

1872 trof ik hem vrij menigvuldig aan in het dichte

bosch een weinig beneden den waterval van Bisappoe,

eene plaats, welke reeds meermalen op verschillende

tijden van het jaar door mij bezocht was, zonder er

hem dan ooit gezien te hebben. In April, Mei en

Juni 1873 bezocht ik dezelfde plek verscheidene malen

’s weeks, doch trof den vlinder daar nooit aan; maar

OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

in October 1873, in dezelfde maand dus als ten

vorigen jare, was hij daar weder niet zeldzaam.

Elders trof ik behalve het beschadigde exemplaar

bij de Bantimoerong dezen vlinder nooit aan. Wallace

echter zegt hem ook nog op de een tijd lang door

hem bewoonde plaats, niet ver van Maros, te hebben

gevonden. Het schijnt dus dat Papilio Rhesus in Z.

W. Celebes tot bepaalde plekken beperkt is en daar

-vermoedelijk ook slechts op bepaalde tijden voor-

komt, iets dat in Europa gewoon is, doch in de

altijd groene tropenlanden zeer zelden schijnt voor

te komen en de gissing wettigt dat de rups op de

bladeren van eene dier weinige planten leeft, welke

(gelijk b. v. Tectonia grandis L.) een groot deel des

jaars bladerloos zijn.

450. Papilio Sarpedon L. var. Milon Feld. — Bantimoerong.

Gewoon in het lagere gebergte vooral nabij stroomend

water.

Aanmerking. Eenige exemplaren, die wel is waar

tamelijk constant zijn, wat de verschilpunten met

den type betreft, doch m.i. heeft Kirby teregt Milon

als varieteit met Sarpedon vereenigd. "Sn.

A51. Papilio Eurypilus L. var. Pamphylus Feld. — Bantimoerong

en Mangkasar. Met Sarpedon; op dezelfde plaatsen.

Eenige exemplaren.

Aanmerking. Meyeri Hopff. houd ik ook slechts voor

eene varieteit van Eurypilus. Sn.

152. Papilio Agamemnon L. — Mangkasar, Bantimoerong,

Bonthain. Zeer gewoon, vooral in tuinen, waar de

rups, even als te Batavia, voornamelijk op den uit

West-Indië ingevoerden zuurzak (Anona muricata L.)

leeft. Zie hare beschrijving in de Lepidoptera van

Batavia.

Aanmerking. Kenmerkend voor deze en andere

exemplaren van Celebes zijn de kleinere, verder ge-

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 39

scheidene vlekken van den middenband der ook iets

spitsere voorvleugels, doch duidt dit m. i. volstrekt

geen specifiek verschil aan. SIL.

153. Papilio Codrus Cram. var. Celebensis Wall. — Slechts

“ eenmaal in mijn’ tuin te Mangkasar.

154. Papilio Encelades Boisd. — Twee exemplaren, in het

lagere gebergte nabij Bonthain gevangen.

Aanmerking. Deze zeldzame en merkwaardige soort

ziet er volkomen uit als eene Danais. Sn.

155. Papilio Gigon Feld. — Bantimoerong, Bonthain, Mang-

kasar. Niet zeldzaam; vliegt zeer snel en laag bij

den grond even als de Javaansche Papilio Demolion.

Aanmerking. Is eigenlijk slechts eene reusachtige

varieteit van Demolion Cram. Sn.

156. Papilio Alphenor Cram. — Overal zeer gemeen en ook

volgens mij slechts eene varieteit van Papilio Polytes.

Vlucht enz. zijn volkomen dezelfde en de rupsen

vertoonen mede geen verschil. Zij leven te Mang-

kasar even als te Batavia voornamelijk, zoo niet

uitsluitend op dezelfde plant, de Djeroek Kingkit

(Triphosia aurantiola Lour. (Trifoliata de C.).

Aanmerking. Vele exemplaren. De wijfjes allen

gestaart, de mannen ongestaart. Is wel niet meer

dan een reusachtig ras van Polytes L. Nicanor Feld. is

ook slechts eene varieteit dier soort. Een Celebaansch

exemplaar (3) van Alphenor is niet grooter dan een

gewoon Javaansch mannetje van Polytes. Sn.

157. Papilio Helenus L. var. Sataspes Feld. — Mangkasar ,

Amparang, Bantimoerong. In het lagere gebergte

niet zeldzaam. Vier exemplaren.

158. Papilio Adamanthius Feld. — Bonthain, Mangkasar, Alloe,

Bantimoerong. Komt ook in het lage land voor,

40) OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

doch is in het lagere gebergte gewoon. Vele exem-

plaren.

Aanmerking. Ts weinig meer dan eene groote

varieteit van Peranthus F. Sn.

159. Papilio Polyphontes Boisd. — Saleyer, Bonthain ‘(3000

voet), Balangnipa, Bantimoerong. In het lagere ge-

bergte niet zeldzaam.

Aanmerking. Vele exemplaren waarbij eene varie-

teit met gele in plaats van roode vlekken der onder-

zijde. Polyphontes is wel niet anders dan eene groote,

spitsvleugelige varieteit van Polydorus L. SIL.

460. Papilio Ascalaphus Boisd. — Mangkasar, Maros. Overal

zeer gewoon, doch vooral in het lage land. Vele

exemplaren.

Een wijfje legde in gevangenschap 7 licht-oranje-

gele eijeren, van de grootte welke die der groote

Nederlandsche: Sphinxen hebben. 1)

161. Casyapa Thrax L.— Saleyer, Mangkasar. Overal uiterst

gemeen. Zie de beschrijving der rups in de Lepi-

doptera van Batavia. Drie exemplaren.

162. Ismene Exclamationis F. — Bonthain. Verscheidene exem-

plaren.

163. Ismene subcaudata Feld. — Amparang. Een mannetje.

Aanmerking. Felder’s afbeelding is, gelijk hij trou-

wens zelf opmerkt, naar een oud, verbleekt voor-

werp gemaakt. Het voor mij staande versche is

zwartbruin, tegen de vleugelwortels staalgroen glanzig

en met oranjegelen, zwart gevlekten staarthoek der

achter vleugels. Sn.

164. Ismene Ilusca Haw. — Balangnipa, Bonthain. Een paar.

165. Ismene excellens Hopff. (Sfett. Ent. Zeit. 1874, p. 39). —

1) Dit is in de »Lepidoptera van Batavia» (Tijdschrift dl. XIX, blz. 157) ten

onrechte van Papilio Memuon vermeld.

166.

167.

168.

169.

170.

1717,

178.

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. A

Bonthain. In het, lagere gebergte gevangen. Twee

mannen.

Ismene Malayana Feld. — Maros. Een mannetje.

Ismene Badra Moore. — Bonthain, Maros. Een paar.

Ismene Sena Moore. — Bonthain. Drie exemplaren.

Aanmerking. Deze en de voorgaande soort zijn tot

dusverre alleen uit Bengale bekend. sn.

Pamphila Julianus F. — Saleyer, Mangkasar. Overal zeer

gemeen.

Aanmerking. Een mannetje heeft zeer kleine glas-

vlekken. . Sn.

Pamphila Acalle Hopff. (Stett. Ent. Zeit. 187%, p. 41). —

Saleyer.

. Pamphila Maro F. — Mangkasar, Balangnipa. Eenige

exemplaren.

. Pamphila Augiades Feld. — Saleyer. Twee mannen.

3. Pamphila Augias L. — Lamatti, Maros. Kenige exemplaren.

. Pamphila Marnas Feld.(?) — Bonthain. Twee slechte

mannen.

Aanmerking. Mijne determinatie is niet geheel zeker.

Sn.

. Pamphila Beturia Hew. — Bonthain. Een mannetje.

Aanmerking. Behoort tot het genus Plastingia, ten

minste naar de sprieten. Sn.

Plastingia tessellata Hew. — Mangkasar, in een Aren-

tuin (Arenga saccharifera M.). Een paar in coitu. Beide

sexen verschillen niet noemenswaard.

Plesioneura Feisthamelii Boisd. — Bonthain, Maros. Vijf

exemplaren.

Plesioneura Dan K.— Bonthain, Bantimoerong. Een paar.

179.

180.

181.

182.

183.

OPGAVE VAN EN AANTEEKENINGEN OVER

Plesioneura Dhanada Moore. — Mangkasar, Bonthain

(3000 voet).

Aanmerking. Vier exemplaren die zeer wel met

Moore’s beschrijving overeenkomen. Sn.

Taractrocera Maevius F. — Overal zeer gewoon, ook op

Saleyer.

Tagiades Japetus Cram. — Saleyer, Maros, Mangkasar

Bonthain.

Aanmerking. Zes exemplaren die slechts weinig wit

hebben aan den achterrand der achtervleugels. Sn.

Tagiades Celebica Feld. — Bonthain, Maros. Gewoon in

het lagere gebergte. Negen exemplaren.

Tagiades? Fuscula Sn. nov. sp. (Pl. 2 fig. 3). — Bonthain,

Bantimoerong, Mangkasar. Acht exemplaren.

Aanmerking. In vleugelvorm komt deze soort meer

overeen met sommige soorten van Achlyodes dan met

Tagiades. Intusschen vinden wij wat den bouw der

sprieten en palpen aangaat, weder vrij wat meer

overeenkomst met het laatstgenoemde genus. Van

beiden onderscheidt de vlinder zich door den oor-

sprong van ader 2 der voorvleugels, die voorbij het

midden (op 2) van den binnenrand der middencel ont-

spruit; hiernaar en ook overigens zou ik volgens

Herrich-Schäffer’s tabel van de genera der Hesperidina

(zie Corr. Bl. des Zool. Min. Vereins zu Regensburg 1869

p. 138) den vlinder tot H. Schaffer’s genus Thracides

moeten brengen.

Palpen breed, dik behaard, ii korte spitse eind-

lid bijna in de ect van lid 2 verborgen. Sprieten

dun, spits, het knopje weinig dikker dan de schaft,

als een afgeronde hoek gebogen. Oogen groot. Aan

de basis der sprieten een duidelijk haarbosje. Lijf

slank. Pooten dun, de achterscheenen met vier sporen

LEPIDOPTERA VAN Z. W. CELEBES. 43

zonder haarbosje. Voorscheenen met een aanhangsel.

Voorrand der voorvleugels bij den man zonder omslag.

Oorsprong van ader 2 der achtervleugels als die der

voorvleugels; 3 en 4 bijna uit één punt.

De geheele ongeteekende bovenzijde van den vhnder

is bij het mannetje donker roetbruin, iets paars-

achtig, bij het wijfje iets lichter en valer. De onder-

zijde is donkerder, meer met paars gemengd, de

voorvleugelpunt en staarthoek der achtervleugels

benevens cel 1? en 1% der voorvleugels zijn niet meer

dan grauwbruin. De vlinder varieert niet. . Sn.

In bovenstaande lijst zijn in het geheel 183 soorten ver-

meld. Bovendien zijn door den heer Piepers nog 6 wel

meestal nieuwe Lycaeninen en Hesperidinen gevangen , doch

slechts in enkele, niet voor beschrijving vatbare, meest

slechte vrouwelijke exemplaren. Wij achten het beiden beter

de publicatie van niet wel op eene voldoende wijze te

karakteriseren nieuwe soorten achterwege te laten. Misschien

behooren zij wel als variërende exemplaren tot reeds bekende

soorten en buitendien zijn onze catalogi reeds al te rijk

aan vlugtig en onvolkomen beschreven soorten, ten deele ook

wel ontstaan door de zucht van vele schrijvers om hunnen

naam door het publiceeren van nieuwe soorten te ver-

eeuwigen (2). Wij achten het dus beter om geene nieuwe

struikelblokken voor na ons komende Entomologen te schep-

pen, ten minste niet met opzet.

ACROLEPIA. VALERIELLA ZELLER nov. sp.

BESCHREVEN DOOR

P. C. T. SNELLEN.

(Plaat 2, fig. a, b, c.)

In het jaar 1868 ontvingen Mr. H. W. de Graaf en ik

van den heer van Medenbach de Rooy te Arnhem een

vlindertje ter determinatie, waarin wij eene Acrolepia her-

kenden, doch tevens bevonden dat het tot geene der ons

bekende soorten van dat geslacht kon worden gebragt.

Wij zonden het dus aan Professor Zeller, wiens bekende

welwillendheid ons ook in dit geval de noodige inlichting

verschafte. ZHooggel. teekende aan: «N°. 157. Eine Acrolepia

«aber beschädigt so dass ich nicht erkennen kann ob sie

«zu einer kleinen, noch unbenannten Art gehòrt die auf

«feuchten Wiesen in der Nähe von Inula Brittannica fliegt

«oder ob sie auch von dieser verschieden ist.» Later had

Prof. Zeller de vriendelijkheid mij van die nog onbenoemde

soort twee exemplaren voor mijne collectie te zenden onder

den naam Valeriella Zell. in litt., onder opgave dat die

naam gekozen was omdat de voorwerpen tusschen Valeriana

dioica waren gevangen. Onmiddellijk vermoedde ik dat deze

soort en de Acrolepia van den heer de Rooy dezelfde waren

en in dit gevoelen ben ik door herhaalde bezigtiging van

zijn voorwerp steeds versterkt. Verwachtende dat deze

soort, hetzij door Prof. Zeller zelf of in von Heinemann’s

Kleinschmetterlinge, wel zou beschreven worden, liet ik de

ACROLEPIA VALERIELLA ZELL. 45

bekendmaking achterwege, doch het eene zoo min als het

andere geschiedende, wenschte ik de soort beschreven en

afgebeeld te zien voor ik het tweede deel mijner Vlinders

van Nederland uitgeef. Professor Zeller gaf mij hiertoe ver-

lof en daarvan maak ik gebruik.

Wat de generieke kenteekenen aangaat zoo is het diertje

eene typische Acrolepia Curtis, v. Hein. (Roeslerstammia

Herr.-Sch.). Ik verwijs dus te dien opzigte vooral naar

Herrich-Schäffer en von Heinemann, alleen aanteekenende

dat de bijpalpen bij de nieuwe soort vrij duidelijk zijn.

Onder de reeds beschreven soorten blijven Vesperella en

Fumociliella buiten aanmerking om de (volgens de auteurs)

spitse, iets uitstekende punt en den bogtigen achterrand

der voorvleugels. Verder onderscheiden Assectella, Grani-

tella en Pygmaeana en ook, volgens de auteurs, Tauricella,

Perlepidella, Eglanteriella, Solidaginis en Betulella zich door

de donkere grondkleur der voorvleugels, welke bij Valeriella

wit kan genoemd worden even als bij Arnicella en Cariosella.

Het is dus in deze groep, waartoe ook, naar de beschrij-

vingen, Adjectella v. Heyd. en Exsuccella Erschoff behooren,

dat Valeriella nader gekarakteriseerd dient te worden. Naar

de ruwe afbeelding zou ik zeggen dat Æxsuccella niet

tot Acrolepia behoort, terwijl zij in de beschrijving met

Granitella — waarschijnlijk als naast verwante soort, —

wordt vergeleken. Wij kunnen haar dus laten rusten.

Acrolepia adjectella von Heyden zal ik lager bespreken.

Valeriella onderscheidt zich van Cariosella en Arnicella

duidelijk door twee kenteekenen; ten eerste door de kleur

van de teekening der voorvleugels -— bij Valeriella donker-

grijs en bij de anderen lichtbruin; ten tweede door den

vorm van den donkeren middenband dier vleugels, welke

bij Vateriella geheel ongebogen en schuin van het midden

van den voorrand naar drie vijfden van den binnenrand

verloopt, terwijl hij bij Cariosella gebroken, bij Arnicella

gebogen is (zie fig. 2 en 3). Buitendien, doch als minder

sprekend kenmerk niet zoo gewigtig, is de franjelijn aan

46 ACROLEPIA VALERIELLA ZELL.

begin en einde naauw merkbaar omgebogen, maar bij de

andere soorten zeer duidelijk en over het geheel, vooral

bij Arnicella ook in het midden meer gebogen. De buiten-

helft van de achterrandsfranje is donker, doch verdeelt zich

eerst geheel onderaan in tweeën, even als bij Cariosella,

maar nog onduidelijker, terwijl bij Arnicella die verdeeling

reeds onder de vleugelpunt plaats vindt.

Overgaande tot eene nadere beschrijving, naar het goed

geconserveerde paartje van Prof. Zeller, vermeld ik dat de

vlugt van den man is 101 mm., die van het wijfje 114 mm.

De, vooral bij den man, tegen de punt iets gekartelde,

overigens draadvormige sprieten zijn zeer kort behaard,

grijswit, donkergrijs geringd. Palpen, kop, thorax en

voorvleugels zijn grijswit, bij den man iets helderder dan

bij het wijfje. De voorvleugels zijn gelijkmatig met kleine

donkergrijze dwarsschrapjes besprenkeld en bovendien op

de voorrandshelft en langs den achterrand donkergrijs ge-

wolkt. Verder is bij het wijfje de voorrandswortel don-

kergrijs en bij beide sexen de volgende donkergrijze tee-

keningen aanwezig: een halve dwarsband op een vierde

van den binnenrand, die iets schuin staat, namelijk een

weinig in de rigting der vleugelpunt; hij is bovenaan niet

scherp begrensd en komt ongeveer tot aan de middencel.

De nu volgende geheele dwarsband is in het midden flaauwer

dan aan de randen en de driekante plek aan den binnen-

rand tusschen hem en den halven dwarsband helderder

wit dan het overige van den vleugel. Tusschen den geheelen

dwarsband en de vleugelpunt vindt men langs den voor-

rand twee paren donkere vlekjes, die door eene duidelijke

tusschenruimte gescheiden zijn. Zij zijn bij den man zeer

flaauw. Het vierde vlekje is in den vorm eener streep

verlengd, die langs den achterrand loopt, doch den binnen-

rand niet ten volle bereikt en vooral in het midden zeer

flaauw is. De franjelijn is scherp en donkergrijs. Franje

grijswit, geteekend als boven beschreven.

Achtervleugels en achterlijf lichtgrijs — onder en boven.

ACROLEPIA VALERIELLA ZELL. 47

De eersten hebben grijswitte franje met donkergrijze wor-

. telhelft; het laatste eene witte staartpluim. Onderzijde der

voorvleugels donkergrijs, ongeteekend. Pooten grijswit,

donker gevlekt.

De beide exemplaren van Prof. Zeller zijn den 3"

Junij 1872 bij Stettin op moerassig weiland tusschen Vale-

riana dioica en Inula Brittannica gevangen en het dier vliegt

ook bij Meseritz. Het voorwerp van den heer de Rooy is

den 30” Mei 1868 bij Arnhem gevonden.

Acr. Valeriella is ook voor Adjectella von Heyden aange-

zien, doch deze moet zoo na aan Cariosella verwant zijn,

dat Prof. Frey niet eens het specifiek verschil kan aanne-

men (zie Mittheil. Schweiz. Ent. Gesellsch. 1868, p. 186),

terwijl hij het onderscheid tusschen Cariosella en Vateriella

stellig wel bemerkt zou hebben.

De rups is nog onbekend. Evenzoo weet ik niet of deze

soort ook eene tweede generatie heeft en mede in andere

landen dan Nederland en Duitschland is gevonden.

UN EPHINXETESC DET ANY

EPHIALTES MELANOMERUS pre HAAN.

Je ne me rappelle pas avoir vu décrit quelquepart un Ephi-

altes des Indes Orientales, région où les Rhyssa, les Theronia

et les Pimpla semblent pulluler. Cependant depuis un

demi-siècle un Ephialtes, originaire de Java selon léti-

quette attachée à l'individu unique, se trouve dans un des

tiroirs de la galerie des Insectes au Musée royal d'histoire

naturelle des Pays-bas à Leide. Il date du voyage de M.

le professeur Reinwardt, aucun des envois faits depuis ce

temps-là ne contenant un second exemplaire de cette espèce,

ni même une autre espèce du même genre. Il parait donc

que notre Melanomerus est bien rare dans Vile de Java, et

les Ephialtes aux Indes.

Ephialtes niger, palpis pallidis; pedibus rufis, posticorum

coxis, trochanteribus nec non femoribus nigris; ventre brun-

neo-rufo. 2

Long. corp. 25 mm. terebrae 37.

Cette espèce exotique ressemble tellement à notre Ephi-

altes Manifestator L. (Rex Kriechb.) qu'il suffira de noter

les différences. Les ailes ont bien la même nuance jau-

nâtre, mais le stigma et les nervures sont noirs ; la nervure

transverse anale des inférieures a son angle bien au dessus

du milieu. L’abdomen est plus grêle par rapport à la

longueur; son premier article offre en dessus deux faibles

carènes longitudinales parallèles, ne s’etendant pas jusqu’au

bord. La tarière est bien plus longue que chez le Rex.

Les quatre pattes antérieures sont uniformément rouges,

excepté le bout du dernier article des tarses, qui est brun,

mais les postérieures diffèrent fortement par leur coloration ;

les hanches sont noires, les trochanters sont de la même

couleur avec deux petites taches rouges, les cuisses sont

noires avec l'extrême base et le bout rouges, les jambes

sont rouges avec l'extrémité brune, enfin les tarses sont

brunâtres ; ceux-ci un peu plus courts que les jambes. Le

ventre est d’une couleur rouge foncée.

Sar Ve

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN,

BESCHREVEN EN MEERENDEELS 00K AFGEBEELD

DOOR

S. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN,

Achtste stuk met twee platen.

Bijvoegsels en verbeteringen tot de afdeeling der Heteroptera. !)

AEN OD: ON EAN SEN.

| EERSTE FAMILIE. — Schildwantsen.

Tetyra maura L. — Bij Bergen op Zoom in Junij, Everts.

Bij Breda in Maart (Heylaerts), in Junij (v. Voll.),

in September (Leesberg). Bij Brummen in Mei

(v. Voll.).

Tetyra hottentotta F. — Bruine var. bij den Haag, v. Hasselt;

zwarte var. op Walcheren, La Fontijn.

Podops inunctus F. — In vrij groot aantal bij Breda in Maart,

Heyl. Een klein ex. bij Arnhem, v. Medenbach de Rooy.

Phimodera galgulina H. Sch. — In Junij bij Scheveningen,

Leesb.

Odontoscelis fuliginosa L. — Lichtgekleurde voorwerpen, een

in Junij -bij Scheveningen, van der Wulp; een bij

Noordwijk mede in Junij, Everts. De var. Dorsalis F.

in Junij bij Domburg, Six.

Coreomelas scarabaeoides L. — Bij den Haag in April, Leesb.

Bij Velp in Aug., Ritsema.

1) Eerste stuk, Deel XI 1868. Tweede stuk, Deel XII 1869. Derde stuk,

Deel XIII 1870. Vierde stuk, Deel XVI 1873. Vijfde stuk, Deel XVIII 1875.

Zesde stuk, Deel XIX 1876. Zevende Stuk, Deel XX 1877.

50 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Asopus coeruleus L. — Bi Breda, Leesb. By Arnhem, v.

Med. de Rooy.

Asopus punctalus L. — Bij Scheveningen, Leesb. Op Wal-

cheren, La Fontijn.

Asopus dumosus L. — Op Walcheren, La Font.

Asopus luridus F. — Herhaalde malen in het Haagsche bosch;

bij Loosduinen, v. Hasselt; bij Breda, Leesb.

Asopus cuslos F. Me het een. in Ang gevonden daor

Mr. W. Albarda, door mij in Aug. op Sterkenburg en

door mijn’ zoon te Naaldwijk.

Asopus bidens L. — Op Walcheren, La Fontijn. Bi) Arnhem

den 17" Maart, v. Medenb. i Rooy.

Cydnus bicolor L. — In Nov. en December bij den Haag, de

Graaf; bij Utrecht, v. Hass.; bij Arnhem in Juni, v

Med. de Rooy.

Cydnus morio L. — Bij Loosduinen en Utrecht, v. Hass. ; bij

den Haag in Junij, Leesb. |

Cydnus biguttatus L. — Nog een paar exemplaren bij Breda in

Maart en Junij, Heyl. Bij Arnhem in Julij, v. Med.

de Rooy. Den 8* April op den St. Pietersberg bij

Maastricht, Maurissen.

Cydnus flavicornis F. — Den 20” April bij Arnhem een voor-

werp, dat veel grooter is dan die van de duinen ge-

woonlijk zijn, v. Med. de Rooy. Op 15 Mei in menigte

op een’ kalen duin bij Scheveningen, Six.

Sciocoris umbrinus Wolff. — Bij Breda in Maart, Heyl.

Aelia Klugii Hahn (niet Linnaeus). — Aan de Bildt in Julij,

Everts; op den zandweg naar Wassenaar in Julij, v

Voll.

2—3. Aelia pallida Küst.

Plaat 3, fig. 1 en la.

Küster, Stett. Ent. Zeit. XIII (1852), p. 394, Taf. II,

fig. 4.

-Lengte 8 mm. — Kenmerkend voor deze soort zijn de

beide vlekjes aan de onderzijde der dijen en de afwezig-

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. yi

heid van eene zwarte langsstreep op het corium, welke

laatste bij Klugii Hahn steeds aänwezig is. Het geheele

dier is ledergeel met donkerbruine gestippelde versieringen.

Het lijf is naar gelang der lengte breeder dan bij Alugit

en minder glanzig. De kop is minder sterk gebogen. Op

de bovenzijde is de teekening van kop en borststuk nage-

noeg dezelfde; de sprieten schijnen mij toe iets langer te

zijn. Het schildje is breeder en heeft ter wederzijde van

de lichte middelstreep 4 langsstrepen, uit bruine putjes

bestaande, waarvan de uiterste geheel tegen den zijrand

aansluit en even als de daarop volgende zeer kort is, ter-

wijl de beide anderen, spoedig ineengevloeid, tot aan de

spits doorloopen. Het corium is grof gestippeld doch zon-

der teekening. Aan de onderzijde zijn de pooten met

bruine stippen bespikkeld en de dijen vertoonen elk twee

bruine vlekjes, uit grove stippels bestaande, en schuin

naast elkander geplaatst (zie fig. da). .

Deze soort werd door den heer van Medenbach de Rooy

den 16” Sept. bij Arnhem aangetroffen en door mij 15

Junij bij Velzen.

Aelia inflexa Wolff. — Bij den Haag, Six.

Cimea lituratus Klug: — Bij Utrecht, -v. Hasselt; in April op

Ulex europaeus op de Meerdervoortsche duinen bij den

Haag, de Graaf; op Walcheren, La Fontijn.

SA. Cimex pinicola Muls.

Plaat 3, fig. 2 en 2a.

Flor, Rhynch. Livl. I. 133 var. Longirostris en II, p.

578. — Mulsant, Ann. Soc. Linn, 1852, p. 89. 1)

Lengte 11 mm. — Breeder dan de meeste naverwante

soorten, bronskleurig, dadelijk herkenbaar aan de bijzondere

1) De beschrijving van Mulsant is mij onbekend; ik neem op verzekering van

Flor aan dat deze soort zijne Pinicola is. Het is jammer dat Mulsant niet gewacht

heeft met beschrijving, want Flor’s benaming is wel zoo goed.

52 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

lengte van den zuiger, die tot aan den derden ring van

het abdomen reikt. De middellob van den kop is bijna

even lang als de zijlobben. De sprieten zijn zwart, alleen

het eerste lid heeft op de bovenzijde eene onduidelijke

sele vlek. De zijranden van den thorax zijn tot aan de

schouders geel en de spits van het schildje is van dezelfde

kleur. Het corium der dekschilden is taankleurig bruin, de

membraan berookt met eene donkerder vlek aan den binnen-

hoek; de vleugels zijn zeer licht grijs met zwarte aderen

en de bovenzijde van het abdomen is zwart. De buiten-

rand van het connexivum is met langwerpige gele vlekjes

versierd. De pooten zijn vuil olijfgroen met donkerder tarsen.

Van deze merkwaardige soort ving de heer van Meden-

bach de Rooy bij Arnhem een vrouwelijk exemplaar. Volgens

Flor leeft de soort op Juniperus.

4-5. Cimex nigricornis F.

Plaat 3, fig. 3.

Fabr. S. Rh. 157, 8. — Wolff, Ic. Cim. p. 138, tab.

Ah, f. 132. — Fall. Hem. Suec. I, p. 27, 9. — Hahn,

W. Ins. U, p. 59, PL 48, n°. 447 — Panz. Dl dns

113, 9. — Flor, Rh.) Lol. 1,:p. 18,0. 6.et 140,

n°, 7. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 78.

Lengte 15 mm. — Lederkleurig geel met bruine stip-

peltjes bezet. De kop vrij lang. uitgerekt met bijna regte

zijden, welke vrij breed zwart gestippeld zijn; twee fijnere

streepjes van bruine puntjes loopen van de spits over de

naden der lobben naar den achterrand strijkelings langs

de ocellen. Het borststuk is aan den voorrand hoekig diep

ingesneden en op de zijden tot vleugelvormige zwarte

punten uitgebreid; de achterrand loopt regt, met een klein

indeukje in het midden. De zwarte strepen van den kop

worden op den thorax een eindje voortgezet. Het eerste

lid der sprieten is geel, de overigen zijn dof zwart; het

3° is bijna de helft korter dan het 2°. De zuiger is kort,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. dI

met eene zwarte streep over de bovenzijde. Het schildje

is lang uitgerekt en heeft eene lichtgele punt. De dek-

schilden, van de algemeene ligchaamskleur, hebben een

zwart vlekje aan de basis onder den thorax; hunne mem-

braan is bruinachtig geel met een zwart vlekje aan den

binnenhoek en een bruin veegje aan de spits. Onderzijde

en pooten bleekgeel; de achterdijen vertoonen aan den

onderkant een zwart langsstreepje.

De heer C. Ritsema Cz. ving een enkel voorwerp op:

Beekhuizen den 18” Augustus.

Acanthosoma haemorrhoidale L. — Deze soort overwintert; zij

wordt, even als de volgende op het eerste groen van

opslag van eschdoornen in het Haagsche bosch aan-

getroffen.

Acanthosoma haematogaster Schrank. — Aldaar in April.

Acanthosoma ferrugator F. — Bij Breda, Leesb. en Heylaerts;

bij Arnhem in October, v. Med. de Rooy; aan de

Rhedersteeg 30 Aug., v. Voll.

TWEEDE FAMILIE — Coreoden.

Syromastes marginatus L. — Bij Rhede in Julij , Rits. Bij Breda

in Sept. Heyl.

Syromastes quadratus F. — Deze soort blijkt nu geenszins

zoo zeldzaam te zijn als ik vermoedde; zij werd ver-

scheidene malen door Dr. van Hasselt, den heer

G. A. Six en door mij aangetroffen in het duin bij den

Haag en Scheveningen; voorts ving eerstgemelde haar

ook bij Utrecht en de heer Leesberg bij Middelburg.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

3. Syromastes Scapha F.

Plaat 3, fig. 4:

Fabr S. Rh. 193, 9. — Burm. Handb. II. p. 315 n°. 3. —

Wolff, Ic. Cim. p. 69, tab. 7. fig. 66. — Panz. Fauna

Germ. 447. 9. — Hahn, W. Ins. II. p. 103, tab. 61,

fig. 186. — Curtis, Brit. Ent. IV. 174. — Flor, Rhynch.

Livl. I, p. 474. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 112,

pl. 4, fig 4.

Lengte 11 mm. — Nootbruin, aan de onderzijde iets

lichter, met donkerbruine vlekjes. Kop vierhoekig, plat

van boven, korrelig met eenige rimpels op den schedel;

de zijden en de nek licht gekleurd; een doorntje tusschen

de sprietbases en twee anderen op zijde. Het eerste lid der

sprieten korrelig met een fijn doorntje aan zijn’ voet, boven

bruin, onder rood; het 2° anderhalf maal langer, rolrond,

geheel bloedrood, het 3° iets korter, aan de punt wat ver-

breed met een doorntje, tot op de helft rood, dan bruin,

het 4° nog korter, spoelvormig, zwart. De zuiger reikt tot

even voorbij de middenheupen. Het borststuk, aan den

voorrand ingebogen, met puntige voorhoeken, loopt naar

achteren vrij hoog op en is op het breedste punt tweemaal

breeder dan aan den hals; de zijden zijn dus zeer bogtig.

De zijrand is aan het lage gedeelte gekerfd. Het midden

van den rug is iets lichter gekleurd. De dekschilden zijn

sterk gestippeld en hebben op het corium vier witachtige

onbestippelde vlekjes; hunne membraan heeft een bronzen

sloed en tusschen de aderen verhevenheden als hierogly-

phisch snijwerk. Het abdomen, dat op zijde buiten de

dekschilden uitsteekt, is aldaar sepia-bruin met vuilwitte

vierkante vlekjes. De pooten vertoonen geen -doorntjes,

maar zijn sterk met bruine vlekjes getijgerd. *)

Van deze voor onze Fauna nieuwe soort werden twee

1) De na verwante Ænoplops Bos A. Dohrn is eene goede zelfstandige soort, maar

Cornutus Dohrn schijnt mij toe met Scapha iu een te loopen.

sica ande

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 55

exemplaren door den heer Heylaerts bij Breda gevangen

in Maart en April; het eene is zeer gaaf, het andere heeft

vergroeide, abnormale sprieten,

—

Coreus pilicornis Burm. — Ook deze soort blijkt niet zoo zeld-

zaam als zij wel scheen. Dr. Everts ving 3 exx. bij

Noordwijk in Junij, de heer Heylaerts een in Mei bij

Bergen op Zoom, de heer La Fontijn een op Wal-

cheren en ik een bij Domburg op Walcheren 18 Junij,

en een aan de Bildt, 1 Julij.

Coreus difficilis Voll. — De ware naam van dit insect is Gerd-

leptus squalidus Costa, in 1858 nogmaals door Stein in

de Berliner Entomologische Zeitung beschreven onder

de benaming van Lividus. De soort komt ook bij

Berlijn en in Engeland voor. Ik bezit nu vier exx.,

waarvan 3 bij Breda in het voorjaar gevangen door

den heer Heylaeris en het vierde door den heer La

Fontijn op Walcheren. Bij twee daarvan zijn de

uiteinden der dijen aan de bovenzijde bruin. — Ook

eenmaal gevangen op de Scheveningsche duinen en

een voorwerp bij Domburg door den heer Six.

Stenocephalus nugax F.

Plaat 3, fig. 5.

Fabr. S. Rh. 200, 42. — Wolff, Ic. Cim. p. 30. tab. 3,

fig. 30 — Schill. Beitr. 48, 11, tab. 5, fig. 2. — Burm.

Handb. II p. 328. — Hahn, W. Ins. I. p. 22. tab. 3.

fig. 13. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p.141 ‚tab. v. fig. 6.

Het geslacht Stenocephalus is nieuw voor onze Fauna en

onderscheidt zich hoofdzakelijk van de overige Coreoden

doordien 1° het laatste lid der sprieten het langste van

allen is en 14 maal langer dan het 3°; 2° de achterpooten

zeer lang en slank zijn zonder eenige doornen of stekels

aan de dijen.

56 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Lengte 15 mm. — Slank, grauwbruin, donkerder ge-

stippeld. Kop tweemaal langer dan breed, van de basis

der sprieten af kegelvormig verlengd en in twee puntjes

uitloopend; oogen bol, donkerbruin, ocellen lichter en wat

roodachtig. Zuiger slank, licht gekleurd met eene donkere

bovenstreep, reikende tot de middenheupen. Sprieten langer

dan het halve lijf, slank, behaard; het 1° lid dikker, naar

buiten krom gebogen, zwart; het 2° lang en smal, zwart

met 2 geelwitte bandjes; het 3° veel korter, zwart met

geelwitte basis; het 4° veel langer, overal slank, gekleurd

als 3. Thorax weinig langer dan de kop, op den rug trape-

zium-vormig, met omgebogen achterrand. Schildje vrij

groot, driehoekig met ivoorwit spitsje. Dekschilden zonder

teekening ; membraan bruin met iets donkerder aderen en

daartusschen eene menigte bruine vlekjes; de grondader

groot en ongevlekt. Rug van het abdomen bloedrood met

de basis en-de spits bruin; zijranden opstaand, bruin met

vierkante witte vlekjes geblokt. Onderzijde bronskleurig

bruin, de buik iets lichter dan de borst. Pooten lang en

slank; heupen en basis der dijen ivoorwit ; scheenen behaard,

geelachtig met de beide uiteinden zwart; tarsen zwart.

Van deze merkwaardige soort ving de Generaal Dr. van

Hasselt een mannelijk individu, 23 Nov. op een’ wijngaard

in zijn’ tuin binnen ’s Gravenhage, en had de goedheid er

mijne verzameling mede te verrijken.

Pseudophloeus Fallenit Schill. — Sedert heeft nog Mr. Leesberg

een exemplaar bij den Haag gevonden, in Junij.

Pseudophloeus Walilii H. Sch.

Plaat 3, fig. 7.

Herr. Sch. in Panzer, Faun. Germ. 127, 6. — Id.,

Wanz. Ins. VI. p. 4. tab. 182 fig. D.

Lengte ongeveer 7 mm. — Van de vorige soort sterk ver-

schillend in grootte, in kleur en sterker doornen. Zwart,

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 57

aan de onderzijde roodbruin gevlekt. Kop met 2 sterke

doornen voor de oogen en 2 kleine stekeltjes aan de spits.

Alle leden der sprieten doornachtig, het 3° aan het eind

bestekeld knodsvormig. De zijranden van den prothorax

dragen sterke doornen en zijn voorbij het midden sterker

uitgebogen dan bij de andere soort; voor den achterrand

loopt eene sterke plooi. Het schildje heeft de zijden aan de

basis verdikt en een knobbeltje op de spits. De dekschilden

zijn sterk gestippeld op den clavus en tusschen de aderen ;

de membraan is zeer donker, de uitstekende rand van het

abdomen met vuilwitte streepjes voorzien. De pooten zijn

donkerbruin, de dijen sterk gekorreld, de scheenen met

vuilwitte bandjes geteekend; ook het eerste lid der tarsen

is licht gekleurd.

Ziedaar dan weder eene zuidelijke soort in ons vaderland

aangetroflen en wel in Zeeland. Kan dit anders verklaard

worden, dan door den invloed van den golfstroom? De

soort werd op Walcheren ontdekt door den heer La Fontijn,

aan wiens ijver wij de kennis van meer zeldzaamheden

verschuldigd zijn.

Atractus Dalmannii Schill.

Plaat 3, fig. 6.

Schilling, Beir. I. 41. PL 1, f. 4. — Hahn, W. Ins. I.

p. 112, Tab. 64, f. 193. — Burm. Handb. II p. 308, n°. 2.

— Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 122, tab. 4 f. 8.

Het geslacht Atractus verschilt van Pseudophloeus voor-

namelijk, in de relative lengte der sprietleden, zijnde lid 8

hier slechts tweemaal langer dan 2.

Lengte 6—7 mm. — Lichter of donkerder nootbruin,

aan de buikzijde iets lichter. De breede kop loopt in 3

even groote punten uit, in wier tusschenruimten de sprieten

ingeplant zijn; van dezen is het eerste lid ovaal, van boven

| plat, ietwat korrelig, het 2° slank, rolrond, iets korter,

geelachtig; het 3° tweemaal langer, geelachtig, rolrond,

58 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

doch uitloopende in een verbreeden zwarten knop, het

4° korter dan 1, dik, peervormig. De oogen puilen weinig

uit. De zuiger reikt slechts tot de middenheupen. Het

borststuk is trapezium-vormig, iets breeder dan lang, met

puntige voor- en ietwat stomper achterhoeken; de achter-

rand is aan beide zijden van het schildje lappig uitgebogen ;

de voorste helft van den zijrand is breed wit geboord.

Het schildje is donker, met eene geelachtige versiering in

de gedaante van een vliegenden vogel, niet altijd duidelijk.

Het corium der dekschilden is vrij kort, hunne membraan

lang en zeer donker. De opgewipte zijrand van het abdomen

is vrij breed, met lichtere vlekken op de ringen. De pooten

zijn gevlekt met donkere bandjes om dijen en scheenen.

De heer van der Wulp schonk mij een inlandsch voor-

werp uit de collectie door Perin bijeengebragt; later ont-

ving ik nog twee voorwerpen, door de-heeren Everts en

Leesberg in Junij bij Noordwijk aangetroffen.

m >.

Alydus calcaratus L. — Door den heer Ritsema en mij in

Augustus gevangen aan de Rhedersteeg, door den

heer Leesberg bij Breda in September.

Berytus tipularius L. — Deze soort is nu ook in de omstreken

van Breda aangetroffen en wel door den heer Hey-

laerts, 4 April.

Berytus elegans Curt. — Meermalen op de duinen aangetroffen

door den heer Six en mij zelven.

Berytus minor H. Sch. — Werd door den heer Six bij den

Haag gevangen, indien ten minste mijne bestemming

juist is.

3—4. Berytus crassipes A. Sch.

Plaat 3, fig. 8.

Herr. Sch. Nomencl. p. 43. — Fieb. Wien. Ent. Monatschr.

HI, 206. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 156.

Lengte 6 mm. — Honiggeel met 3 witte strepen op den

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 59

prothorax, sterk gelijkend op Clavipes, doch verschillend

doordien de lamel tusschen de sprieten stomper en korter

is, en op zijde gezien ronder; bovendien is de knods aan

het eind van het 2° lid der sprieten plotselinger aanvan-

gend. Deze knods, de spits van lid 3 en lid 4 zijn zwart.

De aderen op het corium zijn lichter gekleurd dan de

ruimte daartusschen; aan de spits van ‘het corium ziet

men een zeer flaauw bruin stipje; de membraan is met

“breeder dan het corium. Het achterlijf is in het midden veel

breeder dan de thorax. De dijen zijn knodsvormig, die van

het voorste paar honiggeel, die van het tweede paar bruiner ,

die van het derde bepaald bruin. (Het zou mij niet ver-

wonderen indien deze soort slechts eene verscheidenheid

bleek te zijn van Ber. minor H. Sch.).

Een voorwerp bij Breda in Maart gevangen door den

heer Heylaerts; een ander door den heer Six bij Scheveningen.

3—4. Berytus cognatus Fieb.

Fieber, Wien. Ent. Monatschr. UI (1859), p. 205. —

Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 153, n°. 3.

Lengte 12 mm. — Bruinachtig geel of licht nootbruin

met de langslijstjes van den thorax minder duidelijk, ken-

haar aan het smalle corium en de breede membraan. De

vooruitstekende spits van den kop ietwat stomp en op

zijde gezien opgewipt. Sprieten zeer slank en lang; de

spits van het 4° lid niet plotseling verdikt, bruin, het 2°

bijzonder kort, het 3° met een zwart stipje aan de spits,

het 4° zwart. Thorax in het midden naar beneden gebogen,

middenlijstje op den rug duidelijk, maar die aan de zijden

minder scherp afgescheiden en van dezelfde kleur als de

thorax. Dekschilden met smal corium, dat aan den binnen-

zoom en tegen den clavus aan bruin is; een zwart vlekje aan

de spits; membraan breeder met twee bruine strepen,

waarvan de langste naar de spits verbreed. Pooten lang,

gekleurd als het ligchaam met de dijen aan het eind wel

dikker, maar niet eigenlijk knodsvormig.

60: DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Van deze buitengemeene soort ving de heer Heylaerts

‘in April ‘in de omstreken van Breda twee voorwerpen,

waarvan het een wat sterker gekleurd is als het andere.

Het ware zeer te wenschen, dat alle tot nu toe beschreven

soorten uit de groep der Berytiden eens bij elkander kon-

den gebragt worden in authentieke exemplaren, ten einde

daarvan eene vergelijkende revisie te houden; want het is

vrij waarschijnlijk dat er verschillende zullen moeten zamen-

smelten of zullen blijken niets dan verscheidenheden van

vroeger beschrevenen te zijn.

Corizus capitatus F. — Ook in het duin tusschen Scheveningen

en den Haag aangetroffen door Dr. van Hasselt en mjj.

Corizus -Hyoscyami L. — Bij Beekhuizen den 18” Aug. gevan-

gen door den heer Ritsema.

DERDE FAMILIE. — Pyrrhocoriden.

Pyrrhocoris apterus L. — Ook bij Arnhem, v. Med. de Rooy.

| VIERDE FAMILIE. — Lygaeoden.

Het geslacht Pachymerus, gelijk ik het tot nog toe aan-

genomen heb (zie Deel XIII, 1870) bestaat uit te vreemd-

soortige bestanddeelen om het geheel te laten zoo als het

is; hoever moet men echter gaan met de verdeeling? toch

niet zoo ver als Fieber, die bijna voor iedere soort een

genus aanneemt, noch zelfs als Douglas en Scott, die zelfs

door hun’ landgenoot Saunders op dit punt berispt zijn. In

de algemeene revisie van den text, waarmede, zoo ik hoop,

deze beschrijving der inlandsche Hemiptera Heteroptera

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 61

spoedig afzonderlijk staat te verschijnen, zal ik het resultaat

mijner overwegingen dienaangaande in ’t licht geven en voor

'shands alhier mij bepalen tot het beschrijven van nieuwe

soorten en de opgave der bijgekomen vindplaatsen van reeds

bekenden.

Pachymerus ferrugineus L. — Een voorwerp uit de verza-

meling van den heer Perin.

Pach. rusticus Fall. — Te Delft op het eind van September,

Dr. Everts; op het Scheveningsche duin 30 Julij, Six;

te Noordwijk in Julij, Rits.; bij Breda in Maart, Hey-

laerts; door mij gevangen te Kampen in Julij en aan

de Rhedersteeg 30 Augustus in copula.

Pach. nubilus Fall. — Bij Breda, Heyl.

Pach. hemipterus Schill. — Bij Breda door den heer Heylaerts

en op Walcheren door den heer La Fontijn aangetroffen.

Pach. sabulosus Schill. — Bij den Haag, Leesb.; bij Noord-

wijk, Weytlandt; bij Heemstede, v. Voll.; bij Arnhem,

v. M. de Rooy; op Walcheren, Gerth v. W.; bij Breda,

Heyl.; aan de Rhedersteeg en te Oisterwijk, v. Voll.

Pach. marginepunctatus Wolff. — Bij Utrecht, v. Hass.; bij

_ Wassenaar in April, de Graaf; bij Scheveningen en

Waalsdorp, soms gemeen onder Galium, v. Voll.

Pach. chiragra F. — (In mijne afbeelding zijn de 3 vlekjes

op den thorax wat te sterk uitgedrukt, doch de mem-

braan moest meer gevlekt zijn). Bij Arnhem 42 Mei,

v. Medenb. de Rooy.

Pach. varius Wolff, — In overgroote menigte ‘aan de wor-

tels van Jasone montana bij Scheveningen, v. Voll.

Pach. decurtatus H. Sch. — Op Walcheren, La Fontijn.

(Deze soort moet bepaaldelijk uit het geslacht Pachy-

merus uitgescheiden en tot Micropus Spin. gebragt

worden).

Pach. pietus Schill. — De gemeenste soort, die men des

winters met het uitzeven van bladeren en afval ver-

62 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

krijgt. Vier verschillende varieteiten worden door de

Engelschen als afzonderlijke soorten opgegeven.

Pach. quadratus F. — In Juli} bij den. Haag, Six.

Pach. Lynceus F. — In het duin bij Work Six; bij

den Haag en Loosduinen in October, v. Hass.; bij

Scheveningen 22 Julij, v. Voll.; aan het Ginneken bij

Breda 3 April, Heyl.

Pach. Pini L. — Nog eenige malen door verschillende

_ heeren bij Arnhem en Velp gevangen; voorts te Delft,

Leesberg en bij Hilversum 25 Mei, v. Voll.

Pach. agrestis Fall. — Meermalen in het duin; voorts bij

Utrecht, v. Hass. en bij Breda, Heylaerts.

_ Pach. praetextatus H. Sch. — Bij a Haag, v. Hasselt; bij

Scheveningen 15 Mei, Six; bi) Arnhem 13 Mei, v. Med.

de Rooy; bij Aus 94 Julij, v. Voll.

Pach. contractus H. Sch. — Bij in Maart, Heyl.; op

Walcheren, Gerth v. Wijk.

Pach. sylvaticus F. — Onder dezen naam heb ik twee na-

verwante soorten bijeengevoegd, zie verder bij de be-

schrijving van P. dilatatus H. Sch.

Pach. plebejus Fall. — By Breda 3 Maart, Heyl. en bij

Arnhem 29 Maart, v. Med. de Rooy.

Pach. pusillus Schill. — De naam dient veranderd te worden

in dien van Brevipennis Latr. Bij Driebergen en bij

Scheveningen (in Junij), Six; bij Breda in September,

Heylaerts.

Pach. luniger Schill. — 3 Oct. in eene oranjerie binnen

Middelburg, Gerth v. Wijk; bij Breda in April, Heylaerts.

Nu volgen de soorten, nieuw voor onze Fauna.

24. Pachymerus Rolandri L.

Plaat 3, fig. 9.

Linn. S. N. 12 Ed. II, 729, 98. — Fabr. S. Rh. 230,

127. — Fall. Hem. Suec. 60, n°. 20. — Wolff, Ic. Cim.

199, tab. 19, f. 193. — Panz. Fauna Germ, 118, f. 3.—

Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 172.

DE: INLANDSCHE HEMIPTEREN. 63

Lengte 7 mm. — Van gedaante als Pint en Lynceus.

Boven en onder zwart, uiterst fijn gestippeld en dien ten

‘ gevolge mat, doch de kop wat glanziger. Dekschilden op

corium en. clavus zwart met een bruinen gloed, de naad

daartusschen geelachtig; de membraan aan de binnenzijde

en op het midden bedekt met eene taankleurig gele, naar

buiten getande vlek, de breede zoom sepia-bruin. Sprieten ,

zuiger en pooten zwart.

Slechts één voorwerp is mij bekend; het werd 4 Mei

in de omstreken van Arnhem gevangen door den heer

van Medenbach de Rooy.

25. Pachymerus brunneus Sahlb.

Plaat 3, fig. 10.

Sahlberg, Geocor. Fenn. 57, 6. — Douglas and Scott,

Brit. Hem. p. 198, Pl. 7, fig. 4.

Lengte 4—5 mm. — Zwart met de achterhelft van het

borststuk, de dekschilden en pooten roodbruin. Kop drie-

hoekig en vrij spits, zwart, weinig glanzig. Sprieten bruin-

zwart, met de helft van het laatste lid geel. Prothorax

kort, breed met ronde voorhoeken, de achterrand breeder

dan het voorste gedeelte; dit met eene dwarsrij van stip-

peltjes van-de bruinroode, sterk gestippelde achterhelft af-

gescheiden. Schildje vrij breed, sterk gestippeld, zwart.

Dekschilden grof gestippeld, roodbruin met de basis van

den zijrand en een halfrond vlekje op het corium tegen

den naad van den clavus lichter; membraan donker met

een paar witte veegjes. Pooten bruinrood, soms met

donkerbruine dijen, de spits der scheenen en de tarsen

lichter.

De soort werd tot nog toe slechts in duinstreken waar-

genomen; bij Wassenaar in het najaar (Perin), bij Sche-

veningen in April en Loosduinen in Sept. (Dr. v. Hasselt),

by den Haag in April, (Dr. Everts) en in Nov. (Mr.

Leesberg).

64 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN,

26. Pachymerus notatus Fieb.

Plaat 3, fig. 11.

Fieber, Europ. Hemipt. p. 179, n°. 3.

Lengte iets meer dan 4 mm. — Geheel van gedaante

als de voorgaande, doch roodachtig geel van kleur en

kleiner. Aan den met fijne witte haartjes bezetten kop

puilen de bruine oogen vrij sterk uit. Het eerste lid der

sprieten is bijna zoo lang als de kop, slank, geelachtig

rood met bruine spits; het 2° is bijna de helft langer, aan

de basis slanker, eveneens gekleurd; het 3° korter dan 2

en iets dikker, is behaard, zwart met geele basis;. het

4° even lang, maar spoelvormig is halfweg eerst zwart,

dan geel. De zuiger is doorschijnend geel en reikt tot het

2° paar der heupen. Het borststuk is sterk gestippeld, doch

glanzig. De dekschilden zijn veel minder rood van kleur,

ledergeel met bruine stipjes en een bruin, tamelijk breed

streepje op den naad van clavus en corium; de membraan

is donkerbruin met 2 witte in zigzag loopende streepjes.

De pooten zijn geheel ledergeel; alleen het laatste lid der

tarsen is bruinachtig en de klaauwtjes zijn bruin.

De heer Ritsema ving 26 Junij 1876 een enkel exem-

plaar dezer zeldzame soort bij Warmond.

27. Pachymerus dilatatus H. Sch.

Plaat 3, fig. 12.

Herr. Schaeff. W. Ins. VI, p: 33, Pl. 192, f. 59. 1) —

Douglas and Scott, Brit. Hemipt. p. 204.

Lengte 7 mm. — Zwart, sterk gestippeld en toch min

of meer glanzig, geheel met een uiterst fijn bruinachtig

zeer kort vilt bekleed, dat evenwel spoedig schijnt los te

laten. Kop tamelijk kort; oogen uitpuilend zwart; zuiger

en sprieten zwart, doch rossig in de geledingen; de laat-

sten met eenige zwarte haren bezet. Borststuk tamelijk

bol en breed, naar achteren verbreed en aldaar grof ge-

1) Bij deze figuur zitten de voorpooten al zeer zonderling op zijde van den pro- |

thorax aangehaakt.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 65

stippeld. Schildje lang gerekt en grof gestippeld. Membraan

donkerbruin met lichte wolkjes aan de basis der aderen

en een ander aan de vleugelspits. Pooten geheel zwart,

„alleen iets roodbruin aan de tarsen; voorste dijen bijzon-

der dik met een zeer sterken doorn onder digt bij de knie.

Ik had deze soort verward met Sylvaticus F. Twee voor-

werpen ontving ik van den heer Heylaerts, door hem bij

Breda in Maart gevangen; twee anderen werden 19 April

door den heer van Medenbach de Rooy bij Arnhem aan-

getroffen.

28. Pachymerus erraticus F.

Plaat 4, fig. 1.

Fabr. S. Rh. 232, 189. — Fallen, Hem. Suec. I p. 60

n°. 19. — Panz. Fn. Germ. 121 f. 3. — Schill. Beitr. I

p. 74, 15. — Flor, Rhynch. Livl. I p. 279, n°. 27. —

Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 177, tab. 6, fig. 7. 1)

Lengte 5—6 mm. — Langwerpig, van boven plat, bont

gekleurd, zeer kenbaar aan een half cirkelrond wit vlekje

op de membraan. Kop driehoekig, schier niet gestippeld , dof

zwart, oogen niet sterk uitpuilend, zwart. Sprieten slank,

onbehaard, zwart, het 4° lid wel eens rood aan de basis,

de drie laatsten van gelijke lengte. Zuiger roodbruin met

het 4° lid donker. Borststuk iets breeder dan lang met regt

doorloopende zijranden; voorbij de helft is eene dwarsgroef;

het daarvoor liggende gedeelte is ietwat bol en zwart, het

daarachter liggende plat, gestippeld, bruingeel; naast den

naad zijn de zijden wit, de achterhoeken zwart. Schildje

vrij lang, weinig gestippeld, iets meer aan de basis. Dek-

schilden aan de basis troebel licht geel, verder op geel-

achtig bruin, met een paar bruine veegjes naar het eind

van het corium; membraan bruinzwart, aan den binnen-

hoek eene in aderen uitloopende gele vlek en eene helder-

witte half cirkelronde vlek hangende aan de spits van het

1) De laatste schrijvers citeeren bij deze soort ook Herrich-Schaeffer’s Pachymerus

— fenestratus (W. Ins. IV f. 437); mijns inziens is dit evenwel eene andere soort ; zelfs

zou ik twijfelen of de Engelsche Zrralicus wel volkomen dezelfde is als de onze.

66 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

corium. Onderzijde zwart. Poolen geheel rood, de dikke

voordijen met bruine knieën, een grooten tand en eenige

zeer kleine in eene rij aan de onderzijde.

Van deze fraaije soort werden voorwerpen gevonden te

Utrecht (v. Hass.), bij Breda in Julij (Heyl.), bij Arnhem

in Sept. (v. Med. de Rooy) en op Walcheren (La Font.).

29. Pachymerus luscus F.

Plaat 4, fig. 2.

Fabr. S. Rh: 231, 133. — Schill. Beitr. I p. 67. PI. 6,

f. 4. — Wolff, Ic. Cim. 145, tab. 14. fig. 139. — Panz

Fn. Germ. 92, f. 11. — Hahn, W. Ins. I p. 48, tab. 8,

fig. 30. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 480, pl. 6

fig. 8.

Lengte bijna 7 mm. — Slank, aan de bovenzijde grauw-

geel met zwart geteekend, aan de onderzijde zwart met

zijdeachtig kort haar bekleed. Kop vrij kort, zwart met

sroote bruine oogen. Sprieten lang en slank; lid 1 tamelijk

dik, zwart met beide uiteinden geel, lid 2 zeer slank, rood-

seel, lid 3 iets dikker en korter, roodgeel met de spits

bruin, 4 even lang doch iets dikker, zwart met gele basis.

Halsschild geel, de vourhelft ingenomen door eeue groote

vierhoekige zwarte vlek, de achterhelft bruingestippeld en

met twee scheeve driehoekige zwarte vlekken in de achter-

hoeken. Schildje groot, dof zwart, met 2 gele streepjes op

het midden en de spits geel. Dekschilden grauwgeel, de

clavus met rijen zwarte putjes, het corium met dergelijke

rijen aan de basis, voorbij het midden zwart met eene

klokvormige figuur van grauwgele kleur rustende op den

buitenrand. Membraan gemarmerd met bruin, wit en geel.

Pooten grauwgeel met de achterste helft der dijen en de

uiterste spits der scheenen zwart; de voordijen niet bij-

zonder dik, hebben aan de onderzijde eene gleuf, weder-

zijds bezet met fijne tandjes.

Gevonden door Perin, waarschijnlijk bij Katwijk; voorts

door den heer Ritsema bij Scheveningen in Julij en bij

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 67

Rozendaal in Aug., alsmede door den heer Six te Scheve-

ningen den 27" October.

30, Pachymerus fracticollis Schill.

Plaat 4, fig. 3.

Schill., Beitr. 1 p. 82, tab. 7, fig. 6. — Hahn, W. Ins.

I p. 66, tab. 10, fig. 40. — Flor, Rhynch. Livl. T p. 229,

n°. 2. — Douglas and Scott, Brit. Hem. p.170.Pl.6,f.5.

Lengte 5—6 mm. — Kenbaar aan de sterke insnoering

van het borststuk en de 2 bruingele vlekjes daarachter.

Kop ietwat uitgerekt, zwart met fijn grijs vilt bedekt;

oogen groot met grof netwerk. Sprieten langer dan de helft

van het lijf, harig; 1° en 4° lid tamelijk dik, zwart; 2° en

5° slank, bruin. Zuiger geel, reikende tot bij de midden-

heupen. Borststuk door eene insnoering in 2 bijna even

lange helften verdeeld; de eerste klokvormig zwart, de

andere aan den achterrand veel breeder dan aan den voor-

rand, zwart met gelen achterzoom en twee bruingele vlek-

ken in het midden. Schildje zwart met wilte spits. Dek-

schilden geel met donkerbruine marmering, die de basis

en den buitenrand vrijlaat en het donkerst is aan den

binnenhoek van het corium, alwaar op dien donkeren grond

een driehoekig geel vlekje uitkomt. Membraan rookkleurig

met lichter gekleurde golvende aderen. Onderzijde zwart

met den buik wat gebronsd. Pooten geelrood met de uit-

einden der 4 achterste dijen bruin.

Mij zijn vier voorwerpen dezer soort bekend, twee ge-

vangen bij Breda in het begin van Mei door den heer

Heylaerts en een mede in Mei gevonden door den heer van

Medenbach de Rooy in de omstreken van Arnhem. Het

vierde vond de heer Leesberg in Oct. bij den Haag.

51. Pachymerus nebulosus Fall.

Plaat 4, fig. 4.

Fallen, Hem. Suec. I, 54, n°. 11. — Panz. D. Ins.

121, 7. — Hahn W. Ins. I, p. 46 Pl. 7 f. 29 (onken-

68 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

baar). — Schill. Beitr I, p. 69, 8. tab. 6. f. 5. — Flor,

Rh. Livl. 1, p. 268.

Lengte 5 mm. — Zwart met een dun grijsachtig vilt

bedekt. Kop met de zeer groote oogen breeder dan lang,

oogen bruin. Sprieten langer dan de helft van het lijf,

zwart; lid 4 kort, slechts even voor den kop uitstekend,

lid 2 tweemaal zoo lang, 3 iets korter en 4 iets dikker en

langer dan 2. Zuiger lichtbruin, reikend tot de midden-

heupen. Borststuk aan den achterrand bijna 2 maal breeder

dan lang, met toegeronde voorhoeken en schier niet ge-

golfde zijranden, die zeer eng gezoomd zijn; op dit

zoompje even over het midden een wit vlekje. Voorste ge-

deelte van den thorax zwart, achterste geelgrauw met

een zwart streepje in het midden. Schildje vrij lang, zwart

met twee gele vlekjes voorbij het midden en de spits geel.

Dekschilden lichtgeel met fijne zwarte aderen en rijen van

zwarte puntjes, de uitsterste spits van het corium zwart,

alsmede eene langwerpige vlek aan den binnenhoek, in

welke weder een ‘ovaal geel vlekje met zwart oogpunt;

membraan zwartachtig, aan de basis en langs de aderen

wit. Buik met geelachtig vilt bekleed, Heupen en dijen

zwart, de voordijen met 2 tandjes, die vrij ver van elkander

afstaan, knieën en voorscheenen geel; overige scheenen en

tarsen met gele bandjes.

Van deze zeldzame soort werden 3 voorwerpen in April

bij Scheveningen bemagtigd door Dr. van Hasselt en mij.

32. Pachymerus griseus Wolff.

Plaat 4, fig. 5.

Wolff, Ic. Cim. p. 113. Pl. XI, f. 107. — Panz. Faun.

Germ. 118, 7. — Fallen, Hem. Suec. 52, 8 (Pilifrons). —

Fieber, Eur. Hem. p. 197, n°. 1 et 2 (Emblethis).

Lengte 7 mm. — Langwerpig ovaal, vrij plat, boven

lederkleurig bruingeel; onder zwart, gemakkelijk te verwis-

selen met Marginepunctatus Wolff. De punten van verschil

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. . 69

tusschen beiden zijn echter tamelijk talrijk. Griseus is

grooter, geler, heeft stijve borsteltjes op de spits van den

kop, een’ anderen omtrek van het borststuk en fijner maar

donkerder bestippeling op den zijrand. Ik heb vroeger

beiden voor eene soort gehouden.

Kop driehoekig met de zijranden een weinig naar binnen

gegolfd, de spits toegerond en bezet met korte stijve bor-

steltjes; twee donkere vlekken op den schedel. Oogen

bol, rond, donkerbruin; voor ieder oog een borsteltje.

Sprieten iets korter dan het halve lijf, nootgeel, sterk be-

borsteld, aan beide uiteinden iets donkerder. Zuiger rei-

kende tot aan het tweede heupenpaar, aan de basis geel,

verder op zwart. Borststuk aan den voorrand sterk naar

binnen gebogen, aan de gebogen zijranden plat verbreed,

aan den achterrand flaauwelijk naar binnen gebogen, in

het midden zeer weinig bol; de voorhelft niet zoo digt

gestippeld als de achterhelft; de zijranden met donkerbruine

vlekjes bezaaid. Schildje groot, in de hoeken met een

donker vlekje en daarvoor een lichter. Dekschilden aan

den zijrand met driehoekige donkere vlekjes; hunne mem-

braan bruinachtig met witte druppeltjes bezaaid. Rand

van het abdomen met vrij groote bruine vlekken gelijgerd.

Pooten geel met rijen van donkere stippels; voordijen dik

met 6 stekeltjes van onder; scheenen met rijen van 6 of

7 borsteltjes, tarsen aan de spits donkerder. Onderzijde

zwart, met geel aan de naden van het borststuk en gele

vlekken om de heuppannen; buik met rooden gloed.

Twee voorwerpen van deze nieuwe soort werden 12 Aug.

op Walcheren bemagtigd door den. heer La Fontijn, die

er mij met zijne gewone welwillendheid een van ten ge-

schenke gaf.

Of deze soort de Cimex arenarius is van Linnaeus’ Fauna

Suecica, zoo als Fieber wil, kan ik niet bepalen. Wolff’s

afbeelding is zeer ongelukkig, zijne beschrijving dragelijk.

Hield ik vroeger Griseus en Marginepunctatus voor een,

het komt mij nu nog voor dat Fieber’s Platychilus in al te

70 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

minutieuse punten verschilt om er iets anders dan eene

zuidelijke verscheidenheid in te erkennen.

NB. Ik bezit nog een voorwerp tot het geslacht

Pachymerus maar tot geen der bovengenoemde soorten

behoorende, dat door den heer Six tot Nebulosus

Fall. gebragt wordt op grond van eenige overeen-

komst met de niet gelijkende fig. 29 van Hahn. Ik

vind deze soort in geen der mij toegankelijke boeken

beschreven en durf haar evenwel niet als nova species

te hoek stellen, omdat het eenige exemplaar niet frisch.

genoeg is in de kleur en er olieachtig: uitziet. Het

werd door den heer Six bij den Haag gevangen.

Heterogaster Urticae F. — Op ter Schelling, Everts; bij Breda,

Heyl.; op Walcheren, Gerth. v. W.

Cymus Resedae Panz. — Op Walcheren, La Fontijn.

Cymus Ericae Schill. — Bij Velp in Julij, de Gr.

Cymus glandicolor Hahn. — Bij Voorschoten in Julij en in

het duin in Junij, v. Voll.; bij Breda in April, Heyl.

Ophthalmicus grylloides L. — Bij Utrecht, v. Hasselt.

3. Ophthalmicus pallidipennis Costa.

Costa, Monogr. degl. Ophth. 1843. — Fieber, Ent. Mon.

p. 118, PI. 10, f. 1 (Angularis). — Id. Eur. Hem. p.176,9.

Lengte 4 mm. — Meer op de eerste dan op de tweede

gelijkend, glanzig zwart met de basis der dekschilden vuil

wit. Kop ongestippeld glad met den schedel zwart, het

aangezigt en de keel licht zalmkleurig rood. Oogen glanzig ,

donker kastanjebruin. Sprieten zwart met een uiterst fijn

wit streepje in de lengte over het derde lid. Zuiger zwart

met de spits van het tweede lid geelachtig wit. Borststuk

grof gestippeld met een ongestippeld dwarsrigcheltje op

een derde der lengte; ook de achterrand is glad; deze is

tamelijk breed, ivoorwit en ook de voorrand vertoont in het

midden die kleur. Het schildje is grof gestippeld en voorbij

de helft naar de spits toe wat ezelsrugachtig. De dek-

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 71

schilden goed ontwikkeld met membraan, glad, glanzig met

3 rijen stippeltjes of ingedrukte putjes, geelachtig wit,

naar den binnenhoek bruin; de membraan glasachtig. Aan

de onderzijde de voorrand van den thorax en de heuppan-

nen wit; de pooten bruinachtig rood.

Deze voor onze Fauna nieuwe soort werd in twee exem-

plaren door den heer La Fontijn op Walcheren (bij Vlis-

singen) gevangen.

Zosmenus capitatus Wolff. — Bij Noordwijk in Junij, Everts;

bij Arnhem in April, v. Med. de Rooy.

Zosmenus Laportii Fieb. —- Bij Breda in April, Heyl.; bij

den Haag in November onder afgevallen loof, Everts

en Leesberg.

3. Zosmenus quadratus Fieber.

Plaat 4, fig. 6.

Fieber, Ent. Monogr. p. 31, tab 2, f. 7, 9, 11.

Lengte 3,6 mm. — Herkenbaar aan de drie langsrigcheltjes

vooraan op den thorax. Zeer licht grauwgeel, ook de sprieten

en pooten. Kop kort en breed met roodbruine oogen,

voor welke een naar voren gerigt stekeltje; de middelloh

van het voorhoofd is vrij lang ') en de zijlobben krommen

zich als platte hoorntjes voor dezen heen en raken elkander

weder aan. Het eerste lid der sprieten is dikker dan bij de

andere soorten. Het borststuk heeft 3 langsrigcheltjes op den

hals en de zijranden zijn niet ingebogen. Het schildje is

veer kort, donkerbruin met een ovaal wit knobbeltje op

de spits. De dekschilden hebben een’ zeer breeden clavus,

zijn vrij grof gekorreld en vertoonen aan iederen zijrand

7 of 8 bruine vlekjes; de membraan heeft de basis net-

achtig vliezig, daaruit ontspringen vier witte regte aderen.

De pooten hebben niets bijzonders.

1) In figuur 7 op Plaat IT van Fieber is dit onjuist voorgesteld, beter doch

nog niet volkomen juist, in fig. 9.

72 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Fieber beschrijft het corium en den clavus als gevlekt

en beeldi ze ook zoo af; ik zie dit niet op mijn exemplaar

behalve de randvlekjes; echter houd ik de determinatie

voor juist.

Een enkel voorwerp van deze. zuidelijke soort werd door

den heer N. La Fontijn op Walcheren gevangen.

VIJFDE FAMILIE — Capsinen.

Monalocoris Filicis L. — Door Dr. Everts op ter Schelling

aangetroffen.

Pithanus Maerkelii H. Sch. — Voorwerpen met onontwik-

kelde dekschilden in de duinen, v. Hass. , Six, v.*Voll.;

een te Domburg 18 Junij, v. Voll.

Lopus tunicatus F. — Im Nov. in het Haagsche bosch,

v. Voll.

Heterotoma erinicornis Klug. — Een zuiver en zeer kenbaar

exemplaar dezer soort is door den heer Six bij Drie-

bergen gevangen en door hem aan de verzameling der

Ned. Ent. Vereeniging geschonken.

Heterotoma Malı Mey. D.

Meyer, Stelt. Ent. Zeit. 1841. p. 87. — Id. Verzeichn.

Cups ip Odi, | 30 Tal 2 03 |

Lengte bijna 4 mm. — Zwart, met de dekschilden rood-

bruinachtig zwart, geheel met grijze of goudglanzige haartjes

dik bezet. Om de groote overeenkomst met Magnicornis Fall.

zal het wel voldoende zijn op het onderscheid tusschen

beide soorten te wijzen. Mali is grooter, de thorax is boller,

de membraan is donkerder; het 4° lid der sprieten is naar

evenredigheid dikker; de knieën en scheenen zijn licht

roodbruin en de stekeltjes der achterpooten ontspringen

niet uit zwarte puntjes.

De heer G. A. Six ving twee voorwerpen bij Driebergen,

ik een bij Levden en een gepaard paar op Staalduin in Aug.

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. is

Heterotoma unicolor Hahn.

Plaat 4, fig. 7.

Hahn, Wis. Tip. Oe Pt 5971179. Kirsch,

Capsinen 84, 441. — Dougl. and Scott, Brit. Hem. p. 432.

Lengte 4 mm. — Geheel zwart, het mannetje volgens

de genoemde Engelsche auteurs slanker en zonder merke-

lijke verdikking van het 2° lid der sprieten. Bij ons werden

alleen voorwerpen gevangen, ovaal van gedaante met knods-

achtig en behaard 2° lid der sprieten; dezen zouden volgens

Hahn 4 zijn, volgens Douglas 9. De kop is vrij breed, het

borststuk kort, de dekschilden aan den buitenrand voor

den cuneus ingekeept, de membraan donker doch iriseerend.

De pooten zijn matig dik, de scheenen met 2 rijen stekeltjes

bezet.

Deze soort werd reeds als inlandsch opgegeven in mijne

naamlijst in de Bouwstoffen, in het 5° stuk heb ik haar

echter overgeslagen. Zij is volgens den heer Six gemeen

op heigrond bij Driebergen en de Bildt in Junij. Bij Brummen

werd zij gevonden door den heer van Walchren en door

mij in Aug. in de omstreken van Roozendaal in Gelderland.

Haltieus luridus Fall. — Ook bij Velzen in Junij gevangen

door Jhr. Dr. Everts.

Camaronotus cinnamopterus Kirschb. — Bij Loosduinen, Dr.

van Hasselt. — Op Walcheren een zeer donker ex.

La Fontijn.

Phytocoris divergens Mey. — Voorlaatste regel staat: Ulmi,

lees: Divergens.

Lygus unifasciatus F. — Bij de Bildt in Julij, v. Voll.

Lygus Gyllenhalit Fall. — Bij Loosduinen, v. Hass.

Lygus mutabilis Fall. — Een wijfje aan de Bildt in Julij,

Sverts; een bij Woensdrecht in Juni, v. Voll.

Lygus aurantiacus Voll. — Het is mogelijk dat deze soort

reeds door Fieber vermeld werd onder den-naam van

74 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Phylus palliceps. Zijn voorwerp was echter veel bleeker

(bleich weisslich; ockergelblich) en stamde uit Spanje.

42-43. Lygus angustus H. Sch.

Herrich-Schaeff. Nomencl. p. 49. — Meyer, Rh. d. Schweiz,

p. 56, n°. 49, tab. II, fig. 3. — Fieb. Eur. Hem. p. 288.

Lengte bijna .4 mm. — Geheel geel met donkerbruine

oogen. Kop breed driehoekig, glanzig, aan de spits rood-

achtig. Oogen bol, uitpuilend. Zuiger fijn, geel, reikend

tot de middenheupen. Sprieten lang en zeer dun, het 2° lid

meer dan viermaal langer dan het eerste, een weinig bruin

aan de spits. Borststuk met witte microscopische haartjes

bedekt. Dekschilden bijna doorschijnend, zeer licht geel;

hunne membraan groot, glashelder en sterk iriseerend ;

spits van het corium en aderen der membraan flaauwelijk

groenachtig. Achterlijf geel met groene tint. Pooten van

de kleur van het ligchaam, behalve het laatste tarsenlid,

dat bruin is. Klaauwtjes donkerbruin.

Door den heer Six in Junij bij den Haag gevangen.

Lygus viridulus Fall. — In Junij en Julij niet zeldzaam op

de Scheveningsche duinen, Six; bij Gennep, v. Voll.

Lygus pulicarius Fall. — Nog eenige exemplaren bij den

Haag in Junij, Six.

ZESDE FAMILIE. — Anthocoriden.

Temnostelhus pusillus H. Sch. — Bij Breda, Heylaerts; bij

Arnhem, v. Voll.

Anthocoris limbatus Fieb. — Bij Arnhem 22 April, v. Med.

de Rooy; op Walcheren, La Fontijn.

Anthocoris vittatus Kieb. — Bij Velp in Julij, Rits.

Lyclocoris domestica Schill. — Op Walcheren niet ongemeen ,

Gerth v. W. en La Font,

Microphysa coleoplrata Fall. — Beide sexen bij den Haag in

Julij, Six.

De man is zwart met harige sprieten, waarvan de 3

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 75

laatste leedjes even lang zijn. Het borststuk is glanzig

en vertoont eene diepe dwarsgroef. De dekschilden zijn

donkergrijs met een’ clavus, een’ cuneus en eene be-

rookte iriseerende, groote membraan; de cuneus is

roodachtig en heeft aan de basis een smal wit streepje.

De rug van het abdomen is geelbruin. De pooten zijn

zwart.

Microphysa pselaphoides Westw. — Een ¢ bij den Haag.

De tweede vorm van het wijfje, in stuk 4 op bladz. 16

beschreven en bij fig. 11 afgebeeld, behoort niet tot

Pselaphoides, maar tot Microphysa elegantula Bär. (zie

Bärensprung, Berl. Ent. Zeit. I, 191, tab. 2, f.3 en

Douglas and Scott, Brit. Hem. p. 488. Pl. 16, f. 2).

Het mannetje, dat volgens den heer Mink te Crefeld

op bepaalde tijden tegen boomstammen gemeen is,

werd, voor zoo verre mij bekend is, in ons vaderland

nog niet ontdekt.

Acanthia lectularia L.— Ik zie nu het verschil tusschen de

4 soorten van Acanthia duidelijk uiteengezet door E.

Saunders in zijn Synopsis of British Hemiptera-Hetero-

plera in de «Transactions of the Ent. Soc. of London »

1876, p. 621. Desniettemin moet ik verklaren dat ik

geen soortelijk verschil zie tusschen onze weegluizen

uit duiventorens en uit kazernen.

Aradus Leptopterus Germ. — Bij Breda in Dec., Heylaerts;

bij den Haag in Aug. v. Voll.

Aneurus laevis F. — Bij Breda, Hevl.

ACHTSTE FAMILIE, — Netwantsen.

2. Dictyonota strichnocera Fieb.

Plaat 4, fig. 8.

Fieber, Entom. Monogr. p. 95, n°. 3. Taf. 8, f. 4—7.

Lengte 3,5 mm. — Ik meen te kunnen volstaan met de

punten van onderscheid op te geven tusschen deze soort

76 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

en D. crassicornis Fall. De voor ons nieuwe soort heeft de

sprieten met korter haren bezet, die naauwer aansluiten ; ook

zijn de beide eerste leedjes op dezelfde wijze behaard als het

3° en even dik, zoodat zij daarmede een geheel schijnen

uit te maken. De zijranden van het borststuk loopen ronder

toe, zonder hoeken en hun netwerk bestaat slechts uit 2

rijen mazen, niet uit 3 of 4. Het borststuk is op den rug

iets bultiger. De dekschilden zijn wel even lang maar hun

corium is korter en dus de vorm der membraan anders;

hun netwerk is grover en de zijrand is naar achteren

breeder.

Een enkel voorwerp is mij bekend, door den heer A.

van den Brandt te Venlo gevangen.

Monanthia Cardui L. — In Junij bij Huyssen, v. Med. de

Rooy; op Walcheren, Gerth v. Wijk.

Monanthia Humuli F. — Door den heer Groll bij Haarlem

aangetroffen op Myosotis.

Monanthia Wolffii Fieb. — Door den heer Groll bij Haar-

lem in menigte aangetroffen op Echium; desgelijks

door den heer Six bij Wassenaar.

5-4. Monanthia vesiculifera Fieb.

Plaat 4, fig. 9.

Fieber, Entom. Monogr. p. 87, n°. 31, pl. 7, £ 25, 26. —

Herr.-Schaeff, W. Ins. IV. ‘p.. 15.. Tab. 114, 11502

(M. costata).

Lengte 3 mm. — Kenbaar aan de 4 blaasachtige ver-

hevenheden op de dekschilden. Geelachtig wit en zwart

gemengd, breed ovaal, naar voren een weinig uitgerekt.

Kop zwart, ruw, met 2 kleine stekeltjes op het voorhoofd ;

voor de ronde, roodbruine oogen een wit streepje. Sprieten

zeer dun en tamelijk lang; lid 4 en 2 licht zalmrood, 3

geel, 4 zwart, van onder halfweg geel. Borststuk midden

op zwart, aan de zijkanten gemarmerd, de 3 langsrigchels

wit. Dekschilden zeer breed met tamelijk fijn netwerk , dal

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 77

echter aan den buitenrand grover mazen heeft. De buitenste

.der beide kielen vertoont twee zwarte blazen; de mazen

in het midden van den zijrand en aan den achterrand zijn

zwart, de overigen geelachtig wit. De onderzijde is zwart

met opstaande witte randen van de borstgleuf, waarin de

zuiger ligt. De pooten zijn zeer licht geel.

Deze soort werd voor het eerst bij ons waargenomen

door den heer Snellen, die imagines en larven bij elkander

aantrof in de omstreken van Rotterdam. Later vond de

heer Heylaerts haar ook bij Breda, en Dr. Everts bij

's Gravenhage.

3-—4. Monanthia costata F.

Plaat 4, fig 10.

Kabr. S, Rh. 452402 — Fall. Hem. Suee. 143; da ==

Herr=Sch. W. Ins IV; p»55; pl. 123. fig. 390. — Flor,

Rh. Livl. I, p. 347.

Lengte 3—4 mm. — Langwerpig ovaal, voor en achter vri)

spits, het borststuk bijna zonder bladachtigen zoom, geel-

achtig grauw. Kop klein met 2 naar elkander gebogen

doorntjes tusschen de sprieten. Oogen donkerbruin. Sprieten

kort en vrij dik, bruinachtig rood met het eindlid zwart.

Halsschild urnvormig, van achteren in een’ langen processus

puntig toeloopend; de nek bedekt met eene gele, naar

achter toegeronde kap, waarachter de kleur zeer donker

is, ja bijna zwart; de drie langskielen zijn grof en loopen

evenwijdig; de opstaande zoom van netwerk is bijzonder

smal. De zoom der dekschilden daarentegen is zeer breed

en bestaat -uit drie vrij regelmatige rijen mazen. Onderzijde

bruin. Pooten tamelijk kort en dik, roodachtig geel met

het laatste tarsenlid zwart. |

Bij Arnhem in April, v. Med. de Rooy; bij Middelburg

in Juni}, Leesb.; bij Breda in Mei en Junij, Heylaerts en

Leesberg. |

Monanthia quadrimaculata Wolff. — In Julij bij Arnhem,

van Medenbach de Rooy. Voor ongeveer een jaar heb

78 DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

ik netwantsen uit Walcheren, die ik van den heer

Gerth van Wijk ter bestemming ontvangen had, Mo-

nanthia Dumetorum H. Sch. genoemd; een voorwerp

daarvan is nog in mijn bezit, doch ik moet heden

verklaren dat ik, behalve de geringe grootte geen ver-

schil erkennen kan, groot genoeg om daarop de regten

van eene afzonderlijke soort te gronden. Ook na de

lezing van Fieber’s beschrijving en het vergelijken

zijner afbeeldingen blijf ik bij de. meening dat M. Du-

melorum geene soort is. |

Monanthia obscura H. Sch. — Bi) den Haag, Six en v. Voll.;

_ in Juni) bi) Velzen, v. Voll.; in April bij Breda, Heyl.

Derephysia foliacea Fall. — Niet zeldzaam in den nazomer

op het binnenduin van Waalsdorp, Six en v. Voll

Gen. AGRAMMA West w.

Dit geslacht, door Laporte Piesma genoemd, verschilt

van al de overigen in de familie der Netwantsen doordien

het borststuk aan den voorrand de doorzigtige met net-

werk bedekte blaasvormige kap mist en zijne zijranden

ook niet bladachtig verbreed en met netwerk bedekt zijn

In alle overige opzigten past dit genus volkomen in de

familie.

Agramma laetum Fall.

Plaat 4, fig. 11.

Fallen, Hem. Suec. 1, 151, 15. — Burm. Handb. II, p.

957 1. — Germar, Faun. Ins. Eur. 10, 14. — H. Sch.

W. Ins. IV, p. 49, Pl. 122, f. 388. — Flor. Rh. Livi. I,

p. 324. — Douglas and Scott, Hem. Brit. p. 242, PI. 9, f. 1.

Lengte 2 mm. — Zwart, met den voorrand van het

halsschild wit, den processus en de dekschilden zeer licht

grauw. Kop rond, zeer weinig gestippeld; oogen groot,

doch vrij plat, zwart. Sprieten zwart, niet veel langer dan

1! maal de lengte van den kop, tamelijk dik en naar

buiten gekromd. Borststuk zwart, grof gestippeld, met

DE INLANDSCHE HEMIPTEREN. 79

den voorrand op den rug naar achteren ingebogen, de

zijranden met eene zeer geringe golving voor het midden,

de achterhoeken afgerond en de breedte aldaar slechts

anderhalf maal die van den voorrand. Een wit zoompje

langs den voorrand, kort daarachter eene dwarsgroef; de

processus iets neergedrukt, licht geelachtig grauw. Dek-

schilden langer dan het achterlijf, van kleur als de pro-

cessus, uit eene soort van netwerk bestaande, even als

hun zoom, die zeer smal is; de membraan is van het

corium door geen zoom of rigchel afgescheiden. Pooten

kort en vrij dik, rood met zwarte klaauwtjes.

Deze soort is, waar zij voorkomt, in grooten getale ver-

eenigd aan te treffen. Zij werd gevonden bij den Haag

door den heer Six, in het midden van April door den

heer Heylaerts bij Breda en in Junij bij Noordwijk door

Dr. Everts.

Bij het eerst onlangs verschenen zevende stuk heb ik

nog geene bijvoegels of verbeteringen aan te brengen,

zoodat mijne taak hiermede voleindigd is.

Voor de Homoptera heb ik reeds vele bouwstoffen bijeen-

gebragt, doch mijns inziens niet voldoende om de beschrij-

ving der soorten nu reeds aan te vangen; ik blijf mij dus

ten dringendste aanbevolen houden voor toezending van

insecten tot deze afdeeling behoorende en wel meer bij-

zonder van de volgende geslachten:

Delphax ,

Aphrophora ,

Euacanthus,

Paropia,

Pediopsis ,

Deltocephalus ,

Athysanus ,

Jassus en

Psylla.

SO DE INLANDSCHE HEMIPTEREN.

Ook wil ik mij gaarne met de determinatie van inlandsche

soorten van de afdeeling der Homoptera, met uitzondering

der Aphides of bladluizen belasten.

Verklaring der Afbeeldingen.

Plaat 3.

Fig. en 1° Aelia pallida Küster.

» en 2° Cimex pinicola Muls.

» Cimex nigricornis F.

» Syromastes Scapha F.

» 5 Stenocephalus nugax F.

6 Atractus Dalmanni Schill.

» Pseudophloeus Waltlir H. Sch.

» Berytus crassipes H. Sch.

» Pachymerus Rolandri L.

E O i red brunneus Sahlb.

» M » notatus Fieb.

» +42 » dilatatus H. Sch.

Plaat 4.

Fig. 1 Pachymerus erraticus F.

» 2 » luscus F.

Da td » fracticollis Schill.

» 4 » nebulosus Fall.

» griseus Wolff.

» 6 Zosmenus quadratus Fieb.

7 Heterotoma unicolor Hahn.

8 Dictyonota strichnocera Fieb.

» 9 Monanthia vesiculifera Fieb.

palo » costata F.

» 1 Agramma laetum Fall.

ACENTROPUS NIVEUS Ov.

IN ZIJNE LEVENSWIJZE EN VERSCHILLENDE TOESTANDEN

BESCHREVEN DOOR

C. RITSEMA Cz. :)

(Hierbij Plaat 5 en 6).

GESCHIEDENIS VAN MIJN ONDERZOEK.

Toen de heer H. W. de Graaf in de vergadering der

Nederlandsche Entomologische Vereeniging van den 19"

December 1868, een paar mannelijke voorwerpen van

Acentropus niveus Oliv. ter bezigtiging rondgaf en, behoudens

eenige bijzonderheden die aangaande de levenswijze bekend

waren, mededeelde dat deze voor onze fauna nieuwe Py-

ralide door hem den 10°" Augustus van datzelfde jaar op

het buitengoed «Klein Leeuwenhorst» onder Noordwijker-

hout gevangen was, ?) herinnerde de heer H. Weyenbergh Jr.

zich, dit insect reeds voor verscheidene jaren aan het zoo-

genaamde Kolkje, een vijver niet ver van het dorp Overveen

bij Haarlem aan den voet der duinen gelegen, aangetroffen,

en daarvan eenige exemplaren met eene kleine collectie

Phryganiden aan de insectenverzameling der N. E. V. ge-

schonken te hebben.

1) Voor hen die zich op de hoogte willen stellen van de uitgebreide literatuur

over het geslacht Acentropus, verwijs ik naar hetgeen daarover geschreven is, zoowel

door mijzelven (Tijdschr. v. Entom., 2de ser. dl. VI (1871) blz. 157—172; id., 2de

ser. dl. VIII (1873) blz. 16—25 en id., dl. XIX (1876) blz. 1—22) als door den

heer Dunning (Trans. Ent. Soc. of London. 1872. p. 121—156 and p. 281, 282).

2) Zie: H. W. de Graaf en P. C. T. Snellen, Microlepidoptera nieuw voor de

fauna van Nederland, in Zijdschr. v. Entom. 2de ser. dl. IV (1869) blz. 208.

82 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

Des morgens na de Vergadering werden dan ook die

voorwerpen (eveneens mannelijke) bij het bezoek dat door

de leden aan genoemde verzameling gebragt werd, daarin

aangetroffen. Zij waren, zoo als de heer Snellen van Vollen-

hoven onder het bezigtigen mededeelde, niet lang geleden

met inlandsche Phryganiden aan den bekenden Engelschen

Neuropteroloog R. Me. Lachlan ter determinatie toegezonden,

en van dezen terug ontvangen met de opmerking, dat zi)

niet tot de Phryganiden maar tot de Lepidoptera behoorden.

Door een en ander was mijne belangstelling voor dit

insect opgewekt, en uitgelokt door zijne aanwezigheid in

de omstreken van mijne geboortestad, besloot ik zoo spoedig

mogelijk pogingen in het werk te stellen om de nog weinig

bekende rups meester te worden, en er het vlindertje uit

op te kweeken, om zoo doende in de gelegenheid te zijn

de gedaantewisseling en levenswijze volledig na te gaan en

te beschrijven.

Daar evenwel mijn aquarium, dat ik voor deze kweeking

noodig had, als terrarium in beslag werd gehouden door

de larven van Knoicyla pusilla Burm. (de bekende land-

phryganide) met wier levensgeschiedenis ik mij toen bezig

hield, moest ik tot het volgend jaar geduld hebben. In-

middels stelde ik mij op de hoogte van de literatuur over

dit onderwerp, en maakte daarbij aanteekeningen, die de

stof geleverd hebben voor mijn «Geschiedkundig Overzigt»,

dat door twee « Aanvulsels» tot op dezen tijd is bijgehou-

den, en waarnaar in de eerste noot op de voorgaande

bladzijde verwezen wordt.

Den 44° Junij 1870 volbragt ik mijn’ eersten ontdekkings-

togt naar het Kolkje, en had reeds dadelijk het geluk een

twaalftal , echter zonder uitzondering mannelijke imagines

meester te worden. Des avonds merkte ik op dat er door

spinnen jagt op hen werd gemaakt. Mijn zoeken naar de

rupsen was echter te vergeefs.

Ongeveer veertien dagen later vond ik aan een Potamo-

gelon crispus L., welke plantensoort een voornaam deel van

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 83

den plantengroei in bedoelden vijver uitmaakte, in den

oksel der bladeren tegen den stengel eenige witte zijde-

achtige spinseltjes, die het huidje van een vlinderpopje

bevatten. De drie paren kegelvormig uitpuilende stigmata

die ik hieraan opmerkte, verschaften mij, met het oog op

eene mededeeling van Brown (Zoologist, 1864, p. 8918) de

zekerheid, dat ik het spinsel met het pophuidje van Acen-

tropus voor mij had. Den 414° Julij daaraanvolgende vond

ik in drie dergelijke spinseltjes het nog niet uitgekomen

popje, en in een verhard spinseltje een popje dat met een

cocon gevuld was, waarin ik de reeds gekleurde nimf van

eene sluipwesp aantrof. Voorts kreeg ik dienzelfden dag

eene volwassen rups in mijn bezit, die bezig was zich ter

verpopping in te spinnen.

Nu was ik op het juiste spoor, en het viel mij dan ook

in de volgende maand niet moeijelijk een tiental rupsen,

die echter aanmerkelijk in leeftijd verschilden, te verza-

melen. Deze werden met de planten waarop ik ze aantrof

(zonder uitzondering exemplaren van Potamogeton erispus L.)

in het aquarium geplaatst, en bragten daar den winter

door.

Reeds in de laatste dagen van April ') begonnen som-

mige rupsen zieh in te spinnen , terwijl anderen haren

halven wasdom nog niet bereikt hadden.

Ongelukkig moest ik omstreeks half Mei voor eenigen

tijd van huis, en wat ik vreesde gebeurde: bij mijne te-

rugkomst vond ik de planten rottende en geen enkele rups

of pop meer in leven. Nieuwe bezigheden deden mij be-

sluiten den draad van mijn onderzoek niet voor het volgend

jaar weder op te vatten. ?)

Den 42° Mei 1872 ging ik dan ook het Kolkje weder

1) In het laatst van Maart en in April waren weder een aantal rupsen door mij

verzameld, en bij de anderen in het aquarium gevoegd.

2, Eene volwassen rups, die ik in de eerste helft van Mei aan den heer Brants

had afgestaan, leverde, volgeus eene mondelinge mededeeling van den heer B, in

de tweede helft van Junij cen vrouwelijk vlindertje op, dat slechts van vleugel-

rudimenten voorzien was.

84 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

bezoeken met het doel om rupsen en poppen te verzamelen

en was verrast er reeds verscheidene mannelijke imagines

aan te treffen. Ook rupsen en poppen bragt ik in een

bevredigend aantal mede naar huis, zoodat ik met grond

kon hopen, dien zomer mijn onderzoek te zullen voltooijen.

Reeds waren er verscheidene mannelijke vlindertjes in

mijn aquarium geboren, en zag ik reikhalzend naar het

verschijnen van wijfjes uit, toen mij onverwachts door den

heer W. Roelofs van Brussel het voorstel gedaan werd,

een entomologisch uitstapje naar onze Noordzee-eilanden

te maken; als datum waarop wij in Amsterdam bij elkander

zouden komen, was 27 Mei vastgesteld. Daar deze gelegen-

heid om aan een reeds lang door mij gekoesterd verlangen

te voldoen te uitlokkend was om ze ongebruikt te laten

voorbijgaan, besloot ik de bevolking van mijn aquarium

nogmaals op te offeren. En ziet! toen ik op den avond

voor mijn vertrek mijn aquarium voor de laatste maal

onderzocht, ontdekte ik het eerste wijfje, terwijl het zich

onder water bedaard over de planten voortbewoog. Het

was van vier rudimentaire vleugels voorzien. Voorzigtig

nam ik het uit het water, stak het aan eene speld en zette

het te droogen, om het bij mijne terugkomst in de collectie

der N. E. V. te plaatsen, waarin het zich thans nog be-

vindt.

Na eene afwezigheid van acht dagen kwam ik den 3°"

Junij weder te huis. Wij hadden de eilanden Tessel, Vlie-

land en ter Schelling bezocht, en den 29“ Mei aan eene

uitgestrekte plas (het Alloo) bij het dorp de Koog op het

eerstgenoemde eiland , tot onze groote verrassing ons

vlindertje aangetroffen. Ik verzamelde er een negental

mannetjes (wijfjes vond ik niet) benevens rupsen en poppen

op Potamogeton erispus L. Overtuigd van de onmogelijkheid

deze laatsten in het leven te behouden, nam ik ze in

spiritus mede. Te huis vond ik, zoo als ik verwacht had,

mijn aquarium in denzelfden betreurenswaardigen toestand

als het vorig jaar bij mijne terugkomst: de planten rottende,

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 85

het water bedorven en de rupsen en poppen dood. Boven-

dien echter trof ik nu verscheidene doode mannetjes aan,

en ook een reeds eenigszins in ontbinding verkeerend wijfje ,

dat even als het in het vorig jaar door den heer Brants

gekweekte en dat van den 26%" Mei slechts rudimentaire

vleugels bezat.

De voortzetting van mijn onderzoek niet weder een jaar

willende verschuiven, ging ik het Kolkje in het begin van

Julij daaraanvolgende op nieuw bezoeken, maar bemerkte

toen tot mijne niet geringe teleurstelling, dat de vijver uit-

gebaggerd en van zijne planten beroofd was. Aan voort-

zetting van mijn onderzoek in dat jaar viel dus niet te

denken, en zelfs in 1873 kon ik slechts eene enkele rups

vinden, zoodat ik hoewel met tegenzin besloot, deze zaak

een paar jaren te laten rusten, ten einde den plantengroei

en als daarmede zamenhangende ook den Acentropus gelegen-

heid te geven, zich behoorlijk te herstellen. Er werd toch

een eenigszins ruime voorraad van rupsen vereischt om de

bestaande onzekerheid aangaande het al of niet voorkomen

van twee vormen van wijfjes bij dit vlindertje uit den weg

te ruimen. Hagen (Stell. Ent. Zeitung, 1859, S. 203) wijst

er op, dat er bij de vrouwelijke sexe twee vormen schijnen

voor te komen, en wel een met korte, de andere met lange

vleugels. Dunning (Trans. Ent. Soc. of London, 1872, p.151)

houdt dit voor zeker, daar hij de rudimentair gevleugelde

voorwerpen !) en die welke van goed ontwikkelde vleugels

voorzien zijn (Zancle Hansoni Steph. en Acentropus latipennis

Moeschl. 2, volgens Dunning, 1. c. p. 149, met elkander

identisch) als wijfjes van eene enkele soort (Niveus) be-

schouwt. Ook ik had reeds getoond deze meening omtrent

het bestaan van twee vrouwelijke vormen bij deze soort

toegedaan te zijn, daar ik (Pet. Nouv. Entom. 1872, N°. 50

1) Volgens Dunning (l. c. p. 136) heeft Brown te Burton-on-Trent zelfs een

wijfje gekweekt dat volkomen vleugelZoos («absolutely apterous, without a vestige of

wing «) was.

86 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

p. 200, en Tijdschr. v. Entom. 2° ser. dl. VIII, blz. 23) bij

de poging om het bewijs te leveren dat er slechts fwee

soorten (Niveus Oliv. en Latipennis Moeschl.) van het ge-

slacht Acentropus bekend waren, den rudimentair- zoowel

als den Engelschen normaal gevleugelden vrouwelijken vorm

(Zancle Hansoni Steph.) aan den Niveus had toegekend.

Het lezen van Dunning’s verklaring dat A. latipenms

Moeschl. volkomen identisch is met den Engelschen normaal

gevleugelden vrouwelijken vorm (Zancle Hansoni Steph.) deed

echter het vermoeden bij mij opkomen, dat elk der vrou-

welijke vormen tot eene der door mij aangenomen soorten

zou behooren, en wel de rudimentair gevleugelde vorm

tot Niveus, de normaal gevleugelde tot Latipennis.

Het scheen mij toe dat dit vraagstuk kon worden opgelost

door een tamelijk groot aantal rupsen van dezelfde vindplaats

op te kweeken, maar ten einde die uit het Kolkje te kunnen

bekomen, moest ik om bovengenoemde reden geduld hebben.

Gedurende den zomer van 1874 vertoefde ik eenige weken

te Velp bij Arnhem, en bezocht natuurlijk meermalen het

landgoed Beekhuizen. Mij aldaar op een’ morgen in de

tweede helft van Augustus aan den vijver bevindende,

kwam de gedachte bij mij op, te onderzoeken of Acentropus

zich ook hier ophield, en al spoedig bleek mij dat dit in-

derdaad het geval was. Ik verzamelde een dertigtal man-

nelijke vlindertjes (wijfjes vond ik ook hier niet) en trof,

alweder op Potamogeton crispus L., de rupsen en poppen

aan.

Toen ik eenige dagen later mijne bevinding aan den heer

A. B. van Medenbach de Rooy te Arnhem mededeelde,

vernam ik van hem dat er kort te voren in het Dominicaner

klooster te Huissen, door Pater Max. Vine. Aghina, een

van normaal ontwikkelde vleugels voorzien Acentropus-wijfje

gevangen was, terwijl het des avonds op het licht eener

lamp afgekomen, zeer wild over de tafel rondvloog.

Reeds den volgenden dag begaf ik mij naar Huissen,

om inspectie in loco te houden, en tevens te trachten

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 87

meer van deze wijfjes als ook mannetjes magtig te wor-

den, doch ook bij een tweede bezoek bleef mijn zoeken

langs het water in de nabijheid van het klooster vruchteloos.

Het door Pater Aghina gevangen wijfje was aanmerkelijk

grooter dan de op verschillende plaatsen van ons land ver-

zamelde mannetjes, hoewel deze onderling ook nog al

eenig verschil in grootte aanbieden; voorts was bij dit wijfje

de voorrand der voorvleugels vrij sterk uitgebogen, terwijl

hij bij de mannetjes regt, voorbij het midden zelfs iets

ingebogen is; verder waren de voorvleugels vrij eenkleurig

blaauwgrijs (de franje echter helder wit), voorbij het midden

langs den voorrand slechts flaauw verdonkerd, met een

donker streepje op de dwarsader, terwijl de mannetjes

geene, of slechts eene zeer flaauwe teekening op de dwars-

ader vertoonen , kenmerken waardoor volgens Moeschler

A. latipennis zich van A. niveus moet onderscheiden. Volgens

Dunning (Le. p. 136) houdt Brown het echter voor zeker,

dat het door Moeschler met zijn Latipennis-wijtje vergeleken

Niveus-exemplaar geen wijfje maar een mannetje geweest

is, zoodat de opgesomde verschillen niet op de soort maar

slechts op de sexe betrekking zouden hebben.

Neemt men evenwel in aanmerking, dat ik op de plaatsen

waar ik tallooze mannetjes van den Niveus verzamelde,

nog geen enkel dergelijk normaal gevleugeld wijfje had

aangetroffen, en uit rupsen van eene dier plaatsen afkomstig

slechts rudimentair gevleugelde wijfjes verkregen had, dan

zal men moeten erkennen, dat dit geval wel geschikt was

om mij te versterken in mijne meening, dat de twee vor-

men van wijfjes niet tot eene enkele soort behoorden, en

mij aan te sporen in het volgend jaar de kweeking van

rupsen uit het Kolkje op nieuw te beproeven, ten einde te

trachten het bewijs voor mijne meening te leveren.

Den 20°" April 1875 begaf ik mij dan ook naar het Kolkje,

en keerde met een tiental rupsen van verschillenden leeftijd

terug. Zij werden door mij in het vooraf voor hare ont-

vangst in gereedheid gebragte aquarium geplaatst.

88 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

Den 4" Mei daaraanvolgende ging ik het Kolkje nogmaals

bezoeken, waardoor het getal mijner rupsen tot ongeveer

vijf en twintig klom. Bij den buit van dezen dag bevonden

zich ook eenige reeds ingesponnen rupsen.

Bij een’ derden togt, den 20** Mei ') ondernomen, trof

ik slechts twee rupsen aan; zij waren volwassen en be-

gonnen aanstalten te maken om zich in te spinnen. Overigens

bemagtigde ik dien dag een vijftiental spinseltjes, en behalve

een dood mannelijk vlindertje ook twee doode wijfjes, de

eersten die ik in de vrije natuur aantrof, beiden even als

de drie vroeger gekweekte voorwerpen van rudimentaire

vleugels voorzien.

Des avonds van dit uitstapje te huis komende, werd ik

verrast door in de stopflesch waarin de gevonden rupsen

en spinseltjes werden overgebragt, een vrouwelijk vlindertje

aan te treffen; ook dit voorwerp, dat gedurende de reis

uit de pop te voorschijn gekomen moet zijn, was slechts

van vleugelrudimenten voorzien. Toen het met den inhoud

der flesch in het aquarium was overgestort, zwom het met

behulp der van lange franje voorziene middel- en achter-

pooten in een’ bijna loodregten stand, met den kop naar

boven, hortend en stootend rond, totdat het zich ten slotte

met de voorpooten en door ombuiging van het achterlijf

onder water aan den stengel van een der planten vast-

klemde en tot rust kwam. Later in den avond het aquarium

met licht naderende, zag ik dit wijfje, de spits van het

achterlijf opgerigt houdende, over de oppervlakte van het

water rondzwemmen, terwijl het spoedig op het licht van

den lantaarn afkwam.

Tot den 29" Mei kwamen vervolgens zeven wijfjes, allen

met rudimentaire vleugels, en drie mannetjes tot ontwik-

keling, doch ongelukkig zoo, dat slechts eene der sexen

1) Den 12den Mei had ik in de Lee, een water dat langs het dorp Warmond

stroomt, zoowel aan exemplaren van Potamogeton crispus L als van P. perfoiiatus L.

enkele Acentropus-rupsen en spinseltjes gevonden, die mij tot in de tweede helft van

Junij vijf Niveus-mannetjes en twee rudimentair gevleugelde wijfjes hebben opgeleverd.

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 89

op hetzelfde tijdstip vertegenwoordigd was, hetgeen het

plaats hebben en dus ook het waarnemen der copulatie

onmogelijk maakte. Steeds kropen de vlindertjes des avonds

uit de pop, en had ik gelegenheid waar te nemen dat de

wijfjes zoowel op als in het water rondzwommen en niet

minder dan de mannetjes door licht werden aangetrokken.

Eindelijk was evenwel het geluk mij gunstig, ten minste

in zooverre, dat er in den avond van den eersten Junij

twee mannetjes en twee wijfjes, de laatsten van rudimen-

taire vleugels voorzien, tot ontwikkeling kwamen; doch het

woei dien avond zoo hevig, dat ik vreezen moest de co-

pulatie, wanneer zij plaats zou grijpen, niet te zullen kunnen

waarnemen. Het bleek dan ook onmogelijk te zijn den lan-

taarn, waarmede ik het aquarium dat in den tuin stond

des avonds bezocht, langer dan eenige oogenblikken aan

te houden, die echter juist voldoende waren om te zien,

dat de mannetjes zeer vlug om de op de oppervlakte van het

water drijvende wijfjes rondfladderden. Daar de storm

steeds in hevigheid toenam, bezocht ik het aquarium dien

avond niet meer. Hetgeen ik gezien had deed echter het

vermoeden bij mij opkomen, dat de copulatie niet ın (zoo

als Reutte volgens von Heinemann aan dezen schrij ver heeft

medegedeeld) !) maar op het water plaats grijpt, en dat

het wijfje na afloop hiervan onderduikt om hare eijeren op

de voedingsplant af te zetten.

Den volgenden morgen zaten de mannetjes als naar ge-

woonte boven de oppervlakte van het water tegen planten-

stengels, de wijfjes echter onder water op Potamogeton-

bladeren; zij hielden zich met de voorpooten vast en hadden

het achterlijf om het blad omgebogen. Tot mijne niet

geringe vreugde bespeurde ik op deze bladeren talrijke

langwerpig ronde groenachtig geel gekleurde eitjes, in

regelmatige rijen naast elkander geplaatst. Naar alle waar-

1) Welligt was het paartje dat door Reutte bespied werd , door het een of ander

verschrikt, en had het wijfje het raadzaam gevonden onder te duiken, voor dat het

mannetje zich aan haar bezit verzadigd had.

90 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

schijnlijkheid had dus de copulatie plaats gehad, en was ik

in het bezit van bevruchte eijeren. Dit bleek inderdaad

het geval te zijn, daar den 16" Junij (dus vijftien dagen

nadat de eitjes gelegd waren) de eerste rupsjes te voorschijn

kwamen. Nadat dit ongeveer eene week had voortgeduurd ,

ontwikkelde zich op de nog niet uitgekomen eijeren (+ de

helft van de gelegde hoeveelheid) eene schimmelplant ,

waarschijnlijk Saprolegnia monoica, zoodat deze voor mij

verloren gingen. De schaal der verlaten eijeren was door-

zigtig als glas en kleurloos, en werd door de jonge rupsen

onaangeroerd gelaten.

Dikwijls bespeurde ik op den rug van jonge rupsen een

klein rood spinnetje (Hydrachna ?), dat zich aldaar had vast-

gehecht en zich zonder twijfel met het bloed der rupsjes

voedde.

Den 5'* Junij waren in mijn aquarium nog twee, en den

11° daaraanvolgende nog één rudimentair gevleugeld wijfje

uit de pop te voorschijn gekomen, waardoor het getal der

aan mij bekende vrouwelijke vlindertjes uit het Kolkje tot

achttien klom, waaronder zich geen enkel voorwerp met

normaal ontwikkelde vleugels bevond, hoewel er in den

graad van ontwikkeling dezer organen wel eenig verschil

was waar te nemen. Toen zich daarna geen vlindertjes

meer vertoonden, kwam ik tot de overtuiging dat de voor-

raad poppen in het aquarium uitgeput moest zijn, hetgeen

bij een den 30°" Junij ingesteld onderzoek dan ook wer-

kelijk het geval bleek te wezen, daar ik behalve eene nog

niet volwassene en eene volwassene rups, die als model

voor afbeeldingen hebben gediend, niets dan spinseltjes met

ledige pophuidjes aantrof. Dat het getal der verkregen

imagines (18, waarvan 13 gg en 5 dd) niet in overeen-

stemming was met dat der door mij in het aquarium

geplaatste rupsen en poppen (+ 40), liet zich zeer goed

verklaren door de omstandigheid, dat ik van tijd tot tijd

rupsen en poppen waarop zich de hierboven genoemde

schimmelplant vertoonde, uit het aquarium verwijderd had.

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 94

Daar ik de sluipwesp die de rups van Acentropus tot zijn

slagtoffer kiest gaarne wilde kennen, begaf ik mij den

3% Julij naar het Kolkje, om te trachten verharde spin-

seltjes, zoo als ik den 14°" Julij 1870 er een had aangetroffen,

meester te worden. De waterpest (Hlodea Canadensis, ook

wel Anacharis alsinastrum genoemd) had echter zoozeer de

overhand over den plantengroei verkregen, dat ik slechts

enkele Potamogeton-planten kon ontdekken, die mij wel eenige

zeer jonge rupsjes doch niet de gewenschte spinseltjes op-

leverden. Groot was intusschen mijne verrassing, toen ik

een normaal gevleugeld Acentropus-wijfje dood op het water

zag drijven en er binnen korten tijd nog een viertal in den-

zelfden toestand aantrof. Bij naauwkeurige beschouwing bleek

dat deze wijfjes geheel met het te Huissen gevangen voor-

werp overeenkwamen, alleen was de kleur der voorvleugels

minder blaauwgrijs en het streepje op de dwarsader, hoewel

duidelijk aanwezig, niet zoo donker van kleur. Behalve drie

©?

van deze wijfjes, waaronder een met geheel grijswitte

voorvleugels, nam ik een zes en twintigtal mannetjes mede.

Voorts ving ik dien dag eene oeverwants (Limnobates Stagno-

rum L.), terwijl zij bezig was een levend Acentropus-mannetje

uit te zuigen.

Den 8 Julij daaraanvolgende herhaalde ik mijn bezoek

aan het Kolkje, doch het mogt mij ook toen niet gelukken

de zoozeer gewenschte met sluipwespcocons bezette spin-

seltjes aan te treffen. Wel vond ik weder eenige jonge

rupsjes, als ook twee mannelijke en tien normaal gevleugelde

vrouwelijke imagines, onder welke laatsten zich een levend

voorwerp bevond; behalve dit nam ik nog een drietal doode

wijfjes mede. Daar een arbeider, die bezig was met het

afsteken van de kanten des vij vers, mij mededeelde, dat men

den volgenden dag weder met het uitbaggeren beginnen

zou, besloot ik het Kolkje, ten minste in 1875, niet meer

ter wille van de Acentropus-quaestie te bezoeken. Behalve

ten opzigte van de in Acentropus-rupsen parasiteerende sluip-

wesp, had mijn onderzoek toch ook bevredigende resultaten

92 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

opgeleverd. Het aan het Kolkje vinden van normaal ge-

vleugelde wijfjes die met Acentropus latipennis Moeschl.

overeenstemmen, had mijn geloof aan het bestaan van twee

soorten die ieder een eigen vorm van wijfje zouden bezitten

aan het wankelen gebragt, en mij tot Dunning’s meening

(het bestaan van eene soort met twee vormen van wijfjes)

doen overhellen, eene meening die na een grondig onderzoek

van al de door mij verzamelde voorwerpen (zoowel man-

nelijke als vrouwelijke), ook door onzen microlepidopteroloog

P. C. T. Snellen gedeeld wordt.

Het was mij echter nog niet gebleken of elk der beide

vrouwelijke vormen aan eene bepaalde generatie eigen was.

Voor de oplossing van deze vraag had ik mijne hoop gevestigd

op de rupsjes die bij mij in het midden van Junij geboren

waren uit eijeren den 1“" Junij door rudimentair gevleu-

gelde, uit overwinterde rupsen ontwikkelde wijfjes gelegd.

Deze rupsjes groeiden eerst bijzonder langzaam, later

sneller doch zeer ongelijk, zoodat zij langzamerhand aan-

merkelijk in grootte begonnen te verschillen. Tegen Augustus

waren eenige hunner volwassen en begonnen aanstalten te

maken om zich in te spinnen. Zij hadden dus ongeveer

zes weken noodig gehad om hunnen vollen wasdom te be-

reiken. Hoeveel malen de rups vervelt voor zij volwassen

is heb ik niet kunnen nagaan.

Den 23" Augustus verscheen de eerste imago en wel

een mannelijke, en werd den daaropvolgenden dag door

een tweede voorwerp van dezelfde sexe gevolgd. Dit zijn

tot dusver de eenige imagines die ik van mijn broed rupsen

verkregen heb. De nog overgebleven rupsen betrokken

sedert hare winterkwartieren.

De jonge rupsjes, den 8%” Julij door mij uit het Kolkje

meegenomen , leverden mij van 17 Augustus tot 15 September

één rudimentair gevleugeld wijfje en drie mannetjes op.

Ongelukkig echter bezweek dit wijfje zonder gepaard te

zijn en eijeren gelegd te hebben. Waarschijnlijk zou door

hare kinderen het raadsel zijn opgelost omtrent het verband

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 93

dat er bestaat tusschen de beide vormen van wijfjes en de

verschillende generaties. Nu echter kan ik slechts gissen

dat zich uit hen omstreeks het midden van den volgenden

zomer eene generatie onlwikkeld zou hebben, waartoe de

normaal gevleugelde wijfjes behooren *).

Wel had ik ook hier liever waarnemingen dan gissingen

medegedeeld, doch het scheen mij beter toe de reeds gedane

waarnemingen en vooral ook de beschrijvingen der ver-

schillende toestanden bekend te maken, dan te wachten tot

het onzekere in deze zaak zal zijn opgehelderd , waarvoor

stellig, het lastige der kweeking in aanmerking nemende,

nog verscheidene jaren vereischt zullen worden.

Door mijne, gedurende de jaren 1870—75 gedane waar-

nemingen, komen wij tot de kennis der volgende

LEVENSWIJZE.

Nadat de rupsen op verschillenden leeftijd in of aan de

voedingsplant (soorten van fonteinkruid, Polamogelon ?), en

wel de jongeren in den stengel, de ouderen tusschen aan-

eengesponnen bladeren, den winter hebben doorgebragt,

heginnen zij zich in het laatst van Maart weder over de

planten te verspreiden. Spoedig daarop spinnen zij twee

Potamogeton-bladeren meestal aan het topeind aaneen, en

houden zich vervolgens daartusschen op, terwijl zij zich

met het niet aaneengesponnen gedeelte dier bladeren voeden.

Hierdoor gebeurt het somtijds dat het gedeelte, waartusschen

zij huizen, van de plant losraakt, waarna dit echter door

de rups tot voedsel gebruikt of verlaten wordt. Dikwijls

ook, zoowel bij dag als bij nacht, waarschijnlijk wanneer

het voedsel in hare nabijheid verbruikt is, verlaat de rups

1) Zie voor den ontwikkelings-eyelus zoo als ik mij dien voorstel het Verslag der

gde Wintervergadering der N. B. V. (Tüjdschr. v. Entom. dl. XIX (1876) blz. XCIX),

en The Entomologist’s Monthly Magazine, vol. XII p. 257.

2) Ik zelf trof de rupsen aan op P. crispus en perfoliatus, Brown behalve op

laatstgenoemde soort ook op P. pectinatus, terwijl Millière ook van P. Zucens melding

maakt

94 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

hare woning en laat zij zich aan eenen draad op andere

bladeren neder, of begint langzaam over de planten rond

te kruipen, waarschijnlijk ter opsporing van eene geschikte

plaats om zich eene nieuwe woning te vervaardigen. Vrij-

willig schijnt de rups het water niet te verlaten.

Tegen het einde van April beginnen sommige rupsen zich

in te spinnen, terwijl anderen haren halven wasdom nog

niet bereikt hebben. Het spinsel wordt onder de oppervlakte

van het water tegen of gedeeltelijk in den stengel der

planten meestal in den oksel der bladeren, enkele malen

echter ook aan de onderzijde van een blad vervaardigd;

het is stevig, helder wit van kleur, en van buiten met

bladstukjes of met het blad in welks oksel het voorkomt,

bekleed.

Omstreeks het midden van Mei beginnen de imagines

der eerste of voorjaars-generatie zich te vertoonen; naar het

schijnt kruipen zij tegen den avond uit de pop. Bij dag

zit de mannelijke vlinder slaperig even boven de oppervlakte

van het water tegen stengels van waterplanten, en komt,

opgejaagd zijnde weder spoedig tot rust. In dezen toestand

zijn de sprieten naar achteren teruggeslagen en gedeeltelijk

onder de vleugels verborgen, terwijl de palpen schuin vooruit

naar beneden afhangen; de vleugels hebben ongeveer den

horizontaal driehoekigen stand van het geslacht Hydrocampa.

Als het donker wordt begint hij echter zeer vlug in wijde

cirkelbogen over den waterspiegel rond te vliegen , terwijl

hij zich slechts zelden op het water of op drijvende planten

nederzet. ') De bij deze generatie slechts van vleugelru-

dimenten voorziene wijfjes zijn in staat zoowel in ?) als

1) Dat hij zich evenwel somtijds verder van het water verwijdert, bewijzen de

voorwerpen door de Graaf, Dunning, Cowly en Walker des avonds binnenshuis om

eene lamp vliegende gevangen Ook zagen Knaggs en Me. Lachlan enkele malen

een mannelijk vlindertje van den waterspiegel loodregt omhoog stijgen, hetgeen

evenwel volgens laatstgenoemden waarnemer door eene windvlaag veroorzaakt werd,

terwijl Corbin twee voorwerpen ving die tamelijk vlug ongeveer 3 of 4 voet boven

de oppervlakte van het water vlogen. |

2) Brown zegt (Newman’s Zoologist for 1864, p. 8918) te hebben waargenomen,

dat een mannetje vrijwillig onderdook, eu na langs een’ Potamogeton-stengel geloopen

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 95

op het water rond te zwemmen, en worden even als de

mannetjes door licht aangetrokken.

De paring schijnt spoedig na het uitkomen der vlindertjes

op de oppervlakte van het water plaats te grijpen !); ik

nam ten minste eens op een’ avond waar, hoe een paar

mannetjes zeer levendig rondfladderden om een paar wijfjes

die, de spits van het achterlijf opgerigt houdende, op de

oppervlakte van het water dreven. Na de paring duikt het

wijfje onder, en zet hare talrijke langwerpig ronde, geel-

achtig groene eitjes in aaneengesloten rijen op de bladeren

der voedingsplant af. Zij zijn dan tamelijk sterk ingezonken

en helder van inhoud; na eenige dagen wordt de kern

troebel, welke troebeling zich langzamerhand over den ge-

heelen inhoud uitbreidt; later wordt in ieder eitje een min

of meer niervormig zwart vlekje (een der beide oogen-

groepjes van het embryo) zigtbaar, terwijl ten slotte de

jonge rups in al hare deelen door de eischaal heen duidelijk

is waar te nemen.

Ongeveer veertien dagen nadat de eitjes gelegd zijn komen

de eerste rupsjes door eene in de schaal gebeten opening

te voorschijn en begeven zich tusschen de vliezen die den

stengel der Polamogeton-planten omgeven, of verspreiden

zich over de bladeren met welker bladmoes zij zich weldra

beginnen te voeden. Na verloop van eenige dagen boren

sommige rupsjes zich in den stengel of in de middelnerf

der bladeren en knagen daarin gangen. Op welken leeftijd

zij deze gangen verlaten kan ik niet met juistheid zeggen;

wel heb ik opgemerkt dat men ze slechts in vrij jeugdigen

toestand daarin aantreft. De meeste rupsjes echter blijven

zich op de bladeren ophouden, buigen het topeind daarvan

te hebben, weder boven kwam zonder dat zijne vleugels nat waren. — Kolenati zegt

(Wiener Entomologische Monatschrift Bd. II (1858) S. 382) dit onderduiken van

een wijfje te hebben waargenomen zonder evenwel te vermelden of dit wijfje rudimentair

dan wel normaal gevleugeld was.

1) Volgens Reutte echter zwemt het wijfje bij de paring onder water en trekt

zelfs het mannetje met zich onder.

96 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

om of bijten een min of meer half cirkelvormig stukje uit

den rand, spinnen dit op de bladschijf vast en houden zich

in de op deze wijze vervaardigde woning op, zich voedende

met het bladmoes dat onder hun bereik valt. Op lateren

leeftijd vervaardigt de rups zich eene woning door twee

bladeren meestal aan het topeind langs de randen aaneen

te spinnen.

Op jeugdigen leeftijd groeijen de rupsjes bijzonder lang-

zaam, later sneller doch zeer ongelijk, zoodat zij langza-

merhand aanmerkelijk in grootte beginnen te verschillen.

Na ongeveer zes weken heeft een gedeelte der rupsen zijn’

vollen wasdom bereikt, spint zich op boven beschreven

wijze in, en levert na ongeveer drie weken de imagines op

(ook van deze tweede generatie schijnen de wijfjes rudi-

mentair gevleugeld te zijn), terwijl de overige rupsen slechts

langzaam voortgroeijen en den winter overblijven, om in

het volgende jaar weder de imagines der eerste of voor-

jaars-generatie op te leveren. De wijfjes der tweede of

najaars-generatie leggen na bevrucht te zijn eijeren, waaruit

nog hetzelfde jaar de rupsjes zullen te voorschijn komen,

die in vereeniging met de in haren groei achterlijk gebleven

rupsen der vorige generatie overwinteren. Terwijl uit de

laatstgenoemden imagines der voorjaars-generatie zullen

ontstaan, zullen de eersten, daar zij op jeugdiger leeftijd

overwinteren, later in den zomer eene generatie (zomer-

generatie) opleveren , waartoe waarschijnlijk de normaal

gevleugelde wijfjes behooren. De van deze wijfjes stam-

mende rupsen zullen vermoedelijk allen overwinteren, !)

en de daaruit ontwikkelde imagines in het volgende jaar

een deel der voorjaars-generatie uitmaken. Hieruit zou dan

volgen dat onder de overwinterende rupsen afstammelingen

gevonden worden van de voorjaars-, zomer- en najaars-

generatie.

1) Het is ook zeer denkbaar dat sommigen dezer rupsen sneller, en anderen der

in het najaar geborenen langzaam zullen groeijen, zoodat juist uiet alle in het laatst

van Junij uitkomende vlinders noodzakelijk van dezelfde teelt afkomstig moeten zijn.

(Snellen)

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. . 97

Van de normaal gevleugelde wijfjes kan ik slechts mede-

deelen dat zij even als de mannetjes en de rudimentair

gevleugelde wijfjes door licht worden aangetrokken. Stainton

en Aghina toch vingen ieder een voorwerp dat op het licht

eener lamp wasafgekomen, en dat, even als de onder de-

zelfde omstandigheden gevangen mannetjes, over de tafel

waarop de lamp stond, zeer wild rondvloog.

Als vijanden der rups heb ik leeren kennen eene kleine

roode waterspin (Hydrachna?) en eene Ichneumonide,

welker larf zich in het popje des vlinders inspint; als

die der imagines eene op de oppervlakte van het water

levende spinsoort, eene oeverwants (Limnobates Stagno-

rum L.) en visschen, waarbij waarschijnlijk nog de meer-

vledermuis (Vespertilio dasycneme Boie) gevoegd zal moeten

worden. Of de vroeger reeds genoemde schimmelplant

(Saprolegnia monoica) de oorzaak of een gevolg is van den

dood der embryonen, rupsen en poppen, waag ik niet

te beslissen. 1)

Volge nu de

BESCHRIJVING DER VERSCHILLENDE TOESTANDEN.

ki. — Dit is groenachtig geel van kleur en langwerpig

rond van vorm met zeer stompe uiteinden. De schaal is

van uiterst fijne langsgroeven voorzien, waardoor zij zich

bij vergrooting overlangs gestreept voordoet.

Rups. — Pas uit het ei gekomen is zij ongeveer een

millimeter lang. De kop en het nekschild zijn alsdan

merkbaar breeder dan de volgende segmenten , die op hunne

beurt weder naar achteren trapsgewijsin breedte afnemen. De

kop, het aan den achterrand boogvormig afgeronde, nog

niet in tweeën gedeelde nekschild, de borstpooten en een

vlekje op de staartklep zijn donker bruinachtig grijs; de

mond is helder bruin; de oogjes staan in een min of meer

1) Dat waterspinnen jagt op de imagines maken is ook door Mc. Lachlan en

Corbin waargenomen; de laatste schrijver noemt voorts nog als vijanden van Acen-

tropus een kleine roodachtige loopkever (naar hij meent Calathus mollis of C. me-

lanocephalus) en een klein bloedzuigerachtig diertje.

98 È AGENTROPUS NIVEUS OLIV.

niervormig zwart vlekje bijeen; de randen der wangen en

de hakenkransjes of zooltjes der vier paren buikpooten en

der naschuivers zijn bruinachtig zwart. Het overige gedeelte

van het ligchaam is kleurloos en doorschijnend, zoodat de

ligchaamsinhoud duidelijk zigtbaar is.

Na de eerste vervelling wordt de grijze kleur van de

verschillende deelen lichter, terwijl het vlekje op de staart-

klep bijna geheel verdwijnt. Het nekschild heeft een’

gegolfden achterrand verkregen en vertoont over het midden

een spoor van het deellijntje.

Op lateren leeftijd (het is mij niet mogelijk geweest de

overige vervellingen na te gaan) is de kleur van het rupsje

groenachtig geel. Het nekschild is door een kleurloos bandje

volkomen in tweeën gedeeld, en zijn flaauw gegolfde ach-

terrand is donker vuilbruin. De grijze kleur van den kop,

het nekschild en de borstpooten is nog lichter geworden,

terwijl het vlekje op de staartklep geheel verdwenen is.

Aan iedere zijde van den kop zijn nu twee oogjes van de

overigen afgezonderd; deze zijn zwart, die welke in een

groepje vereenigd zijn gebleven, bruin van kleur. Het

nageltje der borstpooten en de haakjes der buikpooten en

naschuivers zijn helder bruin.

In volwassen toestand is de rups 10 à 12 mm. lang, in

het midden dikker dan aan de einden, dus spoelvormig,

hetgeen in den regel bij de rupsen der Pyraliden het geval is,

overigens rond. De kleur is geel met eene eenigszins groene

tint; daar de huid doorschijnend is, schemert het gebruikte

voedsel door, terwijl de luchtbuizen als zilverglanzige draden

zigtbaar zijn; bij aanwending van eene sterke vergrooting

blijkt de huid met digt opeenstaande kleine tepelvormige

wratjes bedekt te zijn. De kop en het nekschild zijn hoorn-

achtig en bleeker van kleur dan het overige ligchaam ; ook

hebben deze deelen eene bruinachtige tint; de grenslijnen

der wangen blijven echter donker en het deellijntje van

het nekschild kleurloos. De bovenkaken zijn helder roest-

bruin en met drie groote en twee kleine tanden gewapend.

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 99

De beide op zich zelf staande oogjes zijn zwart, die welke

tot een groepje vereenigd zijn, bruin. De kleur der borst-

pooten komt met die van het ligchaam overeen , terwijl de

nageltjes helder bruin zijn. Ook de haakjes der vier paren

buikpooten, die een’ aan de binnenzijde afgebroken krans

vormen, en die der naschuivers hebben deze kleur. Be-

halve de kop en het nekschild zijn alle segmenten van

dwarse huidplooïjen voorzien. Als naar gewoonte zijn er

negen paar stigmata aanwezig, die op de gewone plaats,

d. i. op den eersten en op den vierden tot en met den

elfden ring, voorkomen; zij zijn cirkelrond van vorm en

bruin van kleur; die van de middelste ringen zijn de

grootsten, die van den elfden ring uiterst klein. Het getal

der wratjes of stippen op de ringen (onderscheiden in

vierhoekstippen, zijstippen en buikstippen !) wijkt door

het ontbreken van een der zijstippen van het normaal getal

af. De stippen zijn bruin en dragen ieder een meer of

minder lang, slechts aan. de basis gekleurd borstelhaar.

De vierhoekstippen loopen op den tweeden, derden en

laatsten ring in ééne lijn, en sluiten zich aan de zijstippen

aan; op den vierden tot en met den elfden ring zijn zij

in den vorm van een vierhoek geplaatst; de beide voorste

stippen zijn echter uiterst klein en vallen daardoor weinig

in het oog. Van de zijstippen schijnt die, welke achter

het stigma op de stigmataalstreep moest voorkomen, te

ontbreken. De buikstippen bevinden zich op de gewone

plaats. Op den kop en het nekschild komen nog enkele haren

voor, terwijl men er op het midden van de staartklep twee,

en langs den achterrand daarvan zes waarneemt.

Pop. — Deze is helder bruin van kleur, op de rugzijde

donkerder dan op de buikzijde; naar achteren loopt zij

tamelijk puntig toe, terwijl de segmenten van het achterlijf

flaauw ingesnoerd zijn. Het opmerkelijkst aan haar zijn

drie paar kegelvormig uitpuilende stigmata, en wel een

1) Zie de noot op blz. 12 van het eerste deel der tweede serie van Sepp’s » Ne-

derlandsche Insecten naar hunne aanmerkelijke huishouding n enz.

400 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

paar op het tweede, derde en vierde achterlijfsegment ;

vooralook door hun’ donkerbruinen rand loopen deze organen

dadelijk in het oog; de overige stigmata (een paar op den

prothorax en op het vijfde, zesde, zevende en achtste

achterlijfsegment) zijn lijnvormig. Op den kop neemt men

drie paar doorntjes waar, als: een paar op het voorhoofd,

op den schedel en op het achterhoofd. Op het voorhoofd

en op het achterhoofd staan deze doorntjes digter bijeen

dan op den schedel, terwijl de afstand tusschen het voorste

en middelste paar grooter is dan die tusschen het middelste

en het achterste. Op de segmenten van het achterlijf komen

enkele fijne haartjes voor, op het voorlaatste segment zijn

zij echter sterker ontwikkeld. Het laatste segment is van

negen paar !) tamelijk lange, aan het eind haakvormig

omgebogen borstels voorzien, welker rangschikking men

beter door de afbeelding dan door eene omschrijving zal

leeren kennen. Zonderling is het, dat de vrouwelijke pop,

die behalve door den breederen bouw ook door een klein

verschil in de knobbels op de buikzijde van het anaalseg-

ment van de mannelijke pop te onderscheiden is, voor de

beide vormen van wijfjes normaal ontwikkelde vleugel-

scheeden bezit; bij die poppen welke een rudimentair ge-

vleugeld wijfje. zullen opleveren , wordt echter slechts een

klein gedeelte der vleugelscheeden door de vleugels in beslag

genomen, hetgeen vooral in het oog loopt bij poppen waaruit

de imago spoedig te voorschijn zal komen, daar de vleugels

dan door hunne donkere kleur gemakkelijk te onderschei-

den zijn.

Imago. ?) — «Daar de beide sexen tamelijk verschillen, zoo

zal ik eerst den man beschrijven. Ik heb van dezen 58 door den

heer Ritsema gevangen en gekweekte voorwerpen voor mij.

De kleinste gevangen exemplaren hebben 11 mm. vlugt ;

1) Bij eene enkele vrouwelijke pop nam ik tien paren van deze haakjes waar.

2) Op mijn verzoek heeft de heer P. C. T. Snellen het beschrijven van het

volkomen insect op zich genomen; de door hem geleverde beschrijvingen neem ik

woordelijk over. 3

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 101

het grootste, bij Arnhem gevangen, 16 mm. ,- terwijl de

meesten zich tusschen 123—133 mm. bewegen. Bij de

Arnhemsche exemplaren komen de grootsten voor; de Tesse-

laars zijn niet kleiner dan die van den duinkant. De kop

is klein met afgeronden , vrij vlakken schedel en aangezigt;

dit laatste is ongeveer zoo breed als de zwarte, naakte

oogen, en de geheele kop met korte, digte, glad afgescho-

ren grijsgele of lichtgrijze beharing bedekt. De zuiger-

rudimenten zijn zeer moejjelijk te zien; beter de stompe

onderkaaksvoelers of bijpalpen. De lipvoelers zijn ruim

anderhalfmaal zoo lang als de kop, dik, drieledig, geel

gekleurd, doch even als de bijpalpen, ijl met korte, stijve

zwarte haren bezet. Het wortellid is het kleinste, het

langwerpig-ovale derde het grootste. Sprieten ter lengte

van twee derden der voorvleugels, donkergrijs, met vrij

groot, plat, vierkant grondstuk. De leden van de schaft

zijn tot een derde ongeveer vierkant; verderop worden zij

smaller en hoe langer hoe duidelijker ovaal, zoodat de spriet

tegen de punt op een snoer van eijerdoppen gelijkt. Hij is

zeer kort en gelijkmatig behaard. Halskraag zeer klein,

met eenige lichtgrijze haren bezet, die achter den kop op-

rijzen. Thorax groot, ovaal, sterk gewelfd, glad donker-

grijs beschubd. Schouderdeksels smal, doeh zoo lang als

de thorax en lichtgrijs. Vleugels lang en smal, de voor-

vleugels met vlakken, op twee derden zelfs iets ingedrukten

voorrand , zeer spitse punt en schuinen, gelijkmatig afge-

ronden achterrand, die zonder afscheiding in den binnen-

rand overgaat. De verhouding van lengte en breedte staat

als ongeveer 6 tot 2, voor de eerste de voorrand gemeten

zijnde en voor de tweede eene loodregte lijn van den voor-

rand naar het einde der binnenrandsader. Ik merk hierbij

op, dat de kleinste exemplaren duidelijk scherper gepunte

voorvleugels hebben dan de grooteren. Dit gaat echter zeer

ongevoelig toe. De achtervleugels hebben den vorm van

het vierde eener ellips met afgeronde punt en staarthoek.

De beschubbing is fijn en zit zeer vast ; de schubben schijnen

102 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

den gewonen vorm te bezitten, namelijk breed en kort.

De kleur der voorvleugels variëert , ook bij gave, gekweekte

voorwerpen, van zeer licht grijswit tot lichtgrijs; steeds

echter is de vleugelwortel min of meer grijswit. Teekening

in den vorm van dwarslijnen of dien der gewone vlekken

is niet aanwezig; alleen is de dwarsader iets dikker en

soms donkerder beschubd, zoodat daardoor een flaauw ,

halvemaanvormig middenteeken wordt gevormd; verder zijn

Ge franjelijn en adereinden donkerder, bruinachtig. Einde-

lijk bevindt zich aan den voorrand, bij een derde begin-

nende, dan tot twee derden iets verbreed en den voorrands-

hoek der middencel bereikende, om dan verder tot de

_vleugelpunt weder te versmallen, eene donkerder streep ,

die donkergrijs, soms bruingrijs of iets okerkleurig is

en uit grovere en digtere beschubbing bestaat. Deze don-

kere streep loopt vooral bij de grijswitte exemplaren in het

oog. De achtervleugels en de geheele franje zijn zuiver

wit, de franjelijn en adereinden ook op de achtervleugels

iets bruinachtig.

«Op de onderzijde zijn de voorvleugels bij de donker ge-

kleurde exemplaren bleekgrijs en de achtervleugels wit;

bij de witgrijzen is de geheele onderzijde wit; bij allen de

voorrand der voorvleugels fijn donker okergeel; diezelfde

tint vertoont zich, doch in mindere mate, langs den

achterrand der voor- en om de punt der achtervleugels.

« Tot de vleugeladeren overgaande, merkt men op dat de

middencel der voorvleugels aan haren wortel zeer smal is

en naar achteren iets verbreed met afgeronden achterrand;

zij heeft niet ten volle twee derden der vleugellengte. Uit

haar ontspruit ader 2 bij, doch duidelijk vóór haren bin-

nenrandshoek en loopt vrij steil naar beneden; 3 ontspruit

uit den binnenrandshoek , tweemaal zoo ver van 2 als van

4; deze en 5 komen bijna uit één punt en 3—5 divergeeren

eenigszins tegen den achterrand. Niet zoo ver van de

takken der middenader als gewoonlijk bij de Pyraliden,

doch altijd nog door eene duidelijke tusschenruimte van

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 103

ader 5 gescheiden, ontspringen verder ader 6 en 7 uit de

bovenhelft der dwarsader en loopen in den achterrand uit;

8 en 9 gesteeld in den voorrand ; 10 en 11 parallel met 8

en 9, doch niet*zeer schuin, ontspruiten uit den voorrand

der middencel en loopen vrij in den voorrand, terwijl de

aan het eind iets gezwaaide costaalader een weinig langer

dan de halve vleugel is. Aan het eind der vleugelvouw

bevindt zich tegen den achterrand het niet ongewone begin

eener tweede binnenrandsader , die echter spoedig ophoudt,

en onder den wortel van ader 1a het bij de Pyraliden en

Equitinen voorkomende adersprankje.

«In de achtervleugels is de middencel iets breeder ; ader

2-5 staan iets verder uiteen, doch zijn ongeveer eveneens

als in de voorvleugels ; 2 is echter meer horizontaal. Na

ader 5 wendt de dwarsader zich wortelwaarts en gaat on-

gevoelig in het vleugelvlies te loor; eerst boven de helft

der middencel komt zij weder te voorschijn, aanvankelijk

als eene plooi en dan duidelijker bij de plaats waar ader

6 ontspringt. Deze begint vrij ver van ader 7, in plaats

van zoo als bij Botys en Hydrocampa uit één punt met die

ader te ontspruiten. Ader 7 ontspringt uit den voorrands-

hoek der middencel, doch vereenigt zich dadelijk met de

zeer digt langs den fijnen voorrand der middencel loopende

ader 8. Die vereeniging is zeer volkomen; beide aderen

versmelten tot eenen stam, die zich eerst digt bij de vleu-

gelpunt weder in tweeën splitst, waarbij men opmerkt dat

de bovenste tak (ader 8) soms naauwelijks zigtbaar is en

men dus, even als Herrich-Schäffer bij het door hem be-

schreven wijfje van Latipennis, in de achtervleugels slechts

7 aderen vindt; de binnenrandsaderen als gewoonlijk voor

ééne gerekend. Het vleugelhaakje is duidelijk en aan de

voorvleugels op de gewone wijze bevestigd.

«De pooten zijn niet bijzonder lang of dun; daarin ver-

schilt A. niveus van de vlinders der mede waterlievende

genera Hydrocampa , Cataclysta en Parapoynx. Zij zijn glad

beschubd en normaal gevormd en op de bekende plaatsen

104 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

met de gewone doch zeer korte sporen gewapend, die

bovendien na den dood van het dier meest digt tegen den

poot liggen. Aan de voorpooten ziet men den bij de Lepi-

doptera voorkomenden, hier goed ontwikkelden scheendoorn.

Verder dragen de midden- en achterscheenen bi] gave voor-

werpen lange fijne witte haren, die echter spoedig verloren

gaan. De kleur der pooten is geelachtig, aan de buiten-

zijde der heupstukken, dijen en scheenen zwartgrijs.

« Het achterlijf is tweemaal zoo lang als de achtervleugels,

plat, vrij breed, de rug aan den wortel grijswit, verder

donkergrijs met fijn witgrijzen achterrand der ringen,

terwijl de drie vrij lange kleppen , die de genitaliën bescher-

men ,-geelachtig zijn, even als de buik. De borst is grijswit.

« Van het wijfje heb ik 7 exemplaren met geheel ontwik-

kelde vleugels voor mij, allen door den heer R. op 3 en

8 Julij bij Overveen gevonden, en 15 exemplaren met

vleugelrudimenten , waarvan 2 op 20 Mei bij Overveen zijn

gevangen , 12 tusschen 20 Mei en 11 Junij uit Warmond-

sche en Overveensche rupsen zijn gekweekt en een den

24" Junij uit eene Warmondsche rups.

« Van de volkomen gevleugelde wijfjes is slechts een exem-

plaar levend gevangen en voor uitzetting vatbaar ; de ande-

ren dreven dood op het water en zijn, met ééne uitzondering,

zonder nut voor de beschrijving der vleugels.

«De wijfjes zijn allen veel grooter en dikker van lijf dan

de mannen, en de volkomen gevleugelde overtreffen hen

ook in de vlugt, daar deze 173—18 mm. bedraagt. Bij alle

wijfjes zijn de palpen slechts zeer korte stompjes, niet

langer dan een vierde der oogen, en de sprieten ook veel

korter en dunner dan bij de mannen. De voorvleugels

hebben in plaats van een’ vlakken, een’ zeer sterk naar

buiten gebogen voorrand, en de donkere plek langs diens

tweede helft is, hoewel aanwezig, veel dunner beschubd en

lichter. De kleur is geheel gelijkmatig lichtgrijs met donkerder

franjelijn en de dwarsader bij geen der beide exemplaren

donkerder. De nervuur is dezelfde als bij het mannetje,

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 105

doch de aderen zijn minder opeengedrongen. De pooten zijn

iets dunner en de sporen naauwelijks zigtbaar. Het achterlijf

is op de bovenzijde alleen in de zijden van den eersten

ring grijswit; overigens donkergrijs met grijswitten buik,

stomp, met meer of min uitstekenden eijerlegger. Van

deze twee voorwerpen wijkt een volkomen gevleugeld exem-

plaar door den heer Aghina bij Huissen gevangen, slechts

door een duidelijker middenteeken der voorvleugels af.

«Wat de voorwerpen met vleugelrudimenten aangaat, deze

komen, behalve in de vleugels, ten opzigte van den bouw

der ligchaamsdeelen met de volkomen wijfjes overeen ; de

vleugelstompjes variéeren van naauwelijks een vierde der

lengte van het lijf tot bijna de helft, en zijn zeer smal en

spits. Sommige exemplaren zijn wel de helft langer en

dikker van lijf dan de beide volkomen gevleugelden; ik ver-

onderstel dus dat ook bij dezen exemplaren van nog belangrijk

grooter vlugt voorkomen !). |

«Naar de beschrijving van de kleur bij Olivier moeten de

grijswitte exemplaren als type worden beschouwd, en de

grijzen als varieteit. Of ook wijfjes met grijswitte voor-

vleugels voorkomen is mij onbekend; een der dood gevonden

wijfjes heeft wel die kleur, doch de vleugels zijn zeer van

schubben ontbloot , zoodat de lichtere tint wel alleen door

verbleeking kan zijn ontstaan. »

Het volgende schreef de heer Snellen neder betreffende de

PLAATSING IN HET SYSTEEM EN SYNONYMIE.

«Kan het ons niet bevreemden, dat de ontdekker van dit

insect het in 1791 voor eene Phryganide hield, zoo is het

toch verwonderlijk dat er later, nadat de geleerde West-

wood zoo duidelijk had aangetoond dat Olivier’s Phryganea

nivea een Lepidopteron was, nog pogingen werden aange-

1) Zeer opmerkelijk is ook hetgeen ik aan een levend rudimentair gevleugeld

wijfje bij den heer R. waarnam, namelijk het uitsteken van de drie eerste paren der

stigmata des achterlijfs; deze vertoonen zich tepelsgewijs. De overige vier paren zijn

als gewoonlijk (zie pl. 6 f. 13).

106 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

wend om deze m. 1. volkomen uitgemaakte zaak op nieuw

in twijfel te doen trekken. Onklare begrippen omtrent de

kenmerken van de orden der insecten en misschien zucht

tot tegenspraak, zullen waarschijnlijk wel de hoofdoorzaken

geweest zijn van het handhaven der stelling, dat het dier

tot de Phryganiden (Trichoptera) behoorde. Hoe naauw- —

keuriger men toch het volmaakt insect beschouwt, des te

vaster wortelt de overtuiging, dat men met een’ tamelijk

normaal gevormden vlinder te doen heeft, die ongelijk

veel minder overeenkomst met eene Phryganide heeft dan

sommige andere Lepidoptera, b. v. de Micropterygina.

Hoewel van den zuiger slechts rudimenten te zien zijn,

zoo wijst de bouw der lip- en onderkaaksvoelers duidelijk

op eene verwantschap met de Pyraliden-genera Chilo, Scir-

pophaga en Schoenobius ; de vleugelvorm vooral heeft over-

eenkomst met die van de vlinders der berde laatstgenoemde

genera, de bekleeding is volkomen schubvormig, en onder-

zoekt men eindelijk de nervuur, dan blijkt het ten duide-

lijkste dat deze geheel en zeer ondubbelzinnig die der Py-

raliden is. Men vindt namelijk in de achtervleugels drie

binnenrands-aderen en de eigenaardige verbinding van ader

7 en 8, die, behalve bij de Pyralidina, alleen bij de Gy-

matophorina, Lasiocampina, Drepanulina en Siculina voor-

komt. Bij deze vier familién hebben de achtervleugels

echter ten hoogste twee binnenrandsaderen. Zeer duidelijk

is ook het adersprankje onder de binnenrandsader der voor-

vleugels, dat mede, behalve bij de Pyralidina, alleen bij

de Rhopaloceren-familie der Equitina voorkomt.

« Wat nu de betrekking van Acentropus niveus tot de ove-

rige Pyraliden aangaat, zoo is zelfs nog door grondige

onderzoekers van den laatsten tijd, zoo als von Heinemann

en Dr. A Speijer, het ontbreken der sporen aan de mid-

den- en achterpooten als eene zeer belangrijke afwijking

van den Pyraliden-type beschouwd, en, indien dit ont-

breken inderdaad plaats vond, met regt. Onderzoekt men

echter de, — het zij in het voorbijgaan herinnerd ,— geheel als

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 107

bij de gewone Lepidoptera gevormde pooten met een sterk

vergrootglas, dan ziet men, althans bij de mannetjes, zeer

duidelijk dat de gewone sporen wel is waar klein en niet

altijd even lang, maar toch bij gave voorwerpen steeds

aanwezig zijn. Bij de wijfjes zijn de sporen echter zeer

rudimentair en moeijelijk te ontdekken. Ook het naar be-

neden omgekrulde der lipvoelers, waarop Speijer als iets

bijzonders wijst, vindt men niet bij alle doode exemplaren ;

bij velen hangen zij regtuit naar beneden.

«In de pooten of palpen ligt dus, dunkt mij, geene ge-

noegzame reden om voor Acentropus eene subfamilie bin-

nen den kring der Pyraliden te vormen, daargelaten dat

subfamiliën in de Pyraliden toch moeijelijk behoorlijk kunnen

worden afgebakend. Dat de generieke naam Acentropus

door het vinden der sporen geheel ongepast wordt, is reeds

door anderen opgemerkt, doch ik ben te zeer voor het

handhaven der prioriteits-regten in de nomenclatuur , om

daarom eene verandering noodzakelijk te keuren.

«De nervuur, waarop als het belangrijkste bij de classifi-

catie der Lepidoptera Heterocera steeds het eerst moet

gelet worden, verwijst Acentropus tot de Pyralididae van

Lederer „en wel meer bijzonder tot die van zijne genera

23487, omdat ader 6 en 7 der voorvleugels beiden uit

de dwarsader ontspringen. Een belangrijk verschilpunt met

die genera wordt echter in de aderen der achtervleugels

gevonden. Men merkt aldaar op, dat ader-6, in plaats

van bijna uit één punt met de met ader 8 verbondene ader

7 te ontspringen , namelijk geheel boven aan de middencel,

tamelijk ver van den voorrandshoek dier cel, op twee derden

van haren achterrand ontspruit. Deze plaatsing van ader

6 komt bij de Pyralidina zeer zeldzaam voor en is het

hoofdkenmerk , waardoor het genus Acentropus zich van de

genoemde 165 genera onderscheidt. Hierbij komen, als

verdere eigendommelijkheden, de rudimentaire zuiger en

korte sporen en, ofschoon van minder belang, ook het ont-

breken der ocellen. Buitendien bezit het genus Acentropus

108 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

nog eene andere eigendommelijkheid , die, voor zoover ik

weet, bij geen ander Pyraliden-genus voorkomt. De wijf-

jes van de, misschien wel eenige, Europesche soort, zijn

ten opzigte van de ontwikkeling der vleugels niet constant.

Naast voorwerpen, waarbij die organen volkomen ontwik-

keld zijn, komen exemplaren voor, bij welke de vleugels

zeer rudimentair zijn. Zulk eene variatie in de ontwikke-

ling der vleugels is bij de Lepidoptera zoo niet eenig, dan

toch hoogst zeldzaam. Soorten waarbij de wijfjes slechts

rudimenten van vleugels bezitten, zijn er in aantal, en bij

sommige voorwerpen (b. v. van Hibernia progemmaria Hübn. 2)

varieert de lengte dier rudimenten vrij wat, doch nooit

zoozeer dat de vleugels ook maar tot de volkomen ontwik-

keling naderen.

«Met de hierboven zoo getrouw mogelijk beschrevene tot

heden bekend geworden inlandsche voorwerpen, die bijna

allen door mijne handen zijn gegaan, komen in grootte en

bouw 2 Engelsche en 5 Russische voorwerpen overeen, die

ik van baron von Noleken ontving. In kleur vertoonen de

Russen geen verschil met de Nederlanders; de Engelsche

exemplaren zijn zeer oud en beschadigd en blijven dus

buiten aanmerking. Ik kan echter tot geene andere gevolg-

trekking komen, dan dat allen tot ééne species behooren ,

die ik voor Olivier’s Phryganea nivea houd.

«Baron von Nolcken heeft in de Stett. Ent. Zeit. 1869, pag.

275, het vermoeden geuit, dat behalve Niveus nog zes andere

Europesche soorten van Acentropus zouden bekend zijn en

getracht deze te karakteriseeren, hierbij uitgaande van de

veronderstelling , dat de door hem en anderen aangeduide

punten van verschil werkelijk en steeds aanwezig zijn.

Wat vooreerst de Phryganea nivea van Olivier aangaat,

wiens korte beschrijving door hem geheel wordt aangehaald ,

zoo betwijfel ik zeer dat men het hier met de beschrijving

der vleugels: «blanches sans taches», zoo naauw moet

nemen. De grondkleur der voorvleugels varieert en er zijn

grijswitte voorwerpen, welker vleugels men bijna wit mag

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 109

noemen. Alle redeneeringen op wijfjes met volkomen vleu-

gels en op die met vleugelrudimenten gebaseerd, vervallen

dunkt mij door de waarnemingen van den heer Ritsema ;

het ontbreken van eene fijne witte beharing der achter-

scheenen is alleen een gevolg van het afvliegen. Bijoogen

kan ik bij de Russische exemplaren, die op de vliegplaats

van Kolenati’s Acentropus Newae gevangen zijn, zoo min

ontdekken als bij mijne andere voorwerpen, en wat de

sporen aangaat, zoo heb ik boven aangemerkt dat zij ook

bij de mannen in lengte varieeren, over het geheel klein

zijn en digt tegen de scheenen liggen, zoodat men hen

wel over het hoofd kan zien. Acentropus Hansoni Steph. ,

Garnonsii Curt., Badensis en Germanicus von Nolcken en

Newae Kol. zullen dus allen als synonymen met Nivea

Olivier moeten worden vereenigd.

« Buitendien heeft Möschler (Wien. Ent. Monatschr. IV ,

p- 95) nog eene zevende soort beschreven, te weten Acen-

tropus latipennis van Sarepta, die ook door Herrich-Schäffer

in zijne Neue Schmetterlinge, p. 31, fig. 155, is beschreven

en afgebeeld. Hetgeen beide schrijvers van deze soort zeg-

gen te zamen vattende, vindt men dat zij van Niveus moet

verschillen : 10. door breedere voorvleugels met gebogen

voorrand ; 2°. geheel bruingrijs achterlijf; 3°. kleinere pal-

pen; 40. behaarde midden- en achterscheenen ; 5'. behaarde

middentarsen ; 60. kortere, dunnere, naauwelijks behaarde

sprieten. Punt 1, 3 en 6 zijn juist die, waardoor ook de

beide sexen van Niveus zich van elkander onderscheiden.

Het komt mij dus als vrij zeker voor, dat hier niet dezelfde

sexen, maar een man van Niveus en een wijfje der nieuwe

soort met elkander zijn vergeleken. Deze drie punten kun-

nen dus buiten beschouwing blijven, te meer, omdat een

Sareptaner man van Latipennis, dien ik van Dr. Staudinger

ontving, ten opzigte van hen cigenlijk in geenen deele van

mijnen Niveus mas verschilt. Wel is het iets breed- en

stompvleugeliger dan de kleinste mannen, doch met het

grootste vergeleken, dat door de zachtste overgangen met

110 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

de anderen is verbonden, vind ik zelfs dit laatste nog

stompvleugeliger dan Latipennis. Beharing der scheenen

wordt ook bij Niveus gevonden, wanneer de exemplaren

gaaf zijn. Eene beharing der tarsen kan ik echter zoo min

bij mijn zeer gaaf mannetje van Latipennis als bij een der

voor mij staande Niveus mares vinden ; zi) was echter zeer

duidelijk te zien bij het levende wijfje, waarvan ik boven

sprak, en bevondt zich aan de midden- en achtertarsen.

Zonder twijfel helpt zij, even als de beharing der schee-

. nen, het wijfje in het zwemmen. Er blijft dus alleen

de kleur van het achterlijf over. Dit is op de bovenzijde

bij al mijne exemplaren van Niveus als boven beschreven

en gelijk Olivier opgeeft, terwijl het bij mijn Latipennis

aan wortel en punt grijswit en verder grijsachtig okergeel

is. Hoewel nu in dit opzigt duidelijk van Miveus verschil-

lende, merk ik toch ook weder eene afwijking van Möschler’s

woorden op, die het achterlijf bruingrijs noemt , maar ik zou,

wel verre van daarin grond voor het specifiek verschil te

vinden, eer geneigd zijn om aan te nemen dat de Sarep-

taner exemplaren in de kleur van het achterlijf eenigszins

veranderlijk zijn en welligt aldaar ook duidelijke overgan-

gen naar onze West-Europesche voorwerpen voorkomen.

«Mijn exemplaar van Latipennis heeft een zeer duidelijk

middenpunt op de voorvleugels, terwijl dit bij Niveus mas

geheel ontbreekt of slechts flaauw is; het door den heer -

Aghina gevangen wijfje bezit het echter zeer duidelijk , en

dit belet mij aan het sterk uitgedrukte middenpunt van

het Sareptaner voorwerp veel gewigt te hechten.

«Mijns inziens staan dus ook de soortsregten van Latipennis

op vrij losse schroeven, en is het-gevoelen, dat al de tot

dusverre beschreven Acentropi slechts eene soort uitmaken,

niet ongegrond.”

Tot dusver de heer Snellen. Ik voeg hier nog bij dat

door Dunning (Trans. Ent. Soc. of London 1872, pag. 152)

de synonymie op de volgende wijze was vastgesteld :

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 4

LEPIDOPTERA PYRALIDINA,

Fam. ACENTROPODIDAE.

ACENTROPODIDAE, Wocke, Catalog der Lepidopteren des

europäischen Faunengebiets. 1871, p. 216 (ACENTROPIDAE,

Stephens, Illustr. of Brit. Entom. Mand. vol. VI (1836/37)

pag. 150; ACENTRIDAE, Speyer, Stelt. Ent. Zeitung. 1869,

p. 405).

Gen. Acentropus.

Acentropus, Curtis, Brit. Ent. vol. XI (1834) n°. 497.

(Acentria, Stephens, Syst. Cat. of Brit. Ins. Mand. (1829)

p. 316; Zancle, Stephens, Nomenel. of Brit. Ins. sec. ed.

(1833) col. 118).

Sp. 4. Acentropus niveus.

Phryganea nivea, Olivier, Encycl. Method. Ins. tom. VI.

pag. 536, 549. n°. 42 (1791) 2.

Acentria nivosa, Stephens, Syst. Cat. of Brit. Ins. Mand.

p. 316 (1829). 3, sine descrip.

Zancle Hansoni, Stephens, Nomencl. of Brit. Ins. sec. ed.

col. 118 (1833). 9 alis amplis, sine descrip.

Acentropus Garnonsii, Curtis, Brit. Ent. vol. XI n°. 497

(4834). 8; Proceed. Ent. Soc. of London. 1854, p. 24, g alis

abortivis.

A. niveus, Stephens, Illustr. of Brit. Ent. Mand. vol. VI

p. 150 (1836). &, ¢ alis amplis.

Acentria nivea, Newman, Zoologist for 1857. p. 5629.

Acentropus Nevae, Kolenati, Wien. Entom. Monatschrift.

Bd. II S. 381 (1858) 8.

A. latipennis, Moeschler, Wien. Entom. Monatschrift. Bd. IV

S. 55 (1860). g alis amplis.

A. badensis, Nolcken, Stettin. Entom. Zeitung. Bd. XXX

S. 283 (1869). &, e alis abortivis.

A. germanicus, Nolcken, Stettin. Entom. Zeitung. Bd. XXX

S. 283 (1869). à.

A. obscurus (var.), Tengström, Notis. Faun. Fenn. Förh.

Bd. X p. 324 (1869). 4.

112 ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

Dat deze Pyralide, die op de plaatsen waar zij voorkomt

niet tot de zeldzaamheden behoort, over het grootste ge-

deelte van Europa verspreid is, moge blijken uit de hier-

onder opgenoemde

VINDPLAATSEN.

Frankrijk (Parijs, door Olivier).

Belgié (Linthoutsche bosch, door Andries; Brussel, door

Fologne).

Nederland (Overveen, door Weyenbergh en Ritsema;

Noordwijkerhout, door de Graaf; Tessel, Beekhuizen en

Warmond, door Ritsema; Huissen, door Aghina).

Engeland (Greenwich, door Stephens; Reading, door

Hanson ; Colchester, door Garnons; Glanville’s Wootton ,

door Curtis en Dale ; Burton-on-Trent, door Brown en Mc

Lachlan; Hampstead, door Knaggs, Me Lachlan, Wormald

en Piffard ; Lewisham , door Stainton; Horning Fen, door

King; Wicken Fen, door Bond; Haslemere , door Barrett;

Ringwood, door Corbin; Oatlands, door Stevens; Cheshunt,

door Boyd; Londen, door Dunning; Sheernes, door Wal-

ker en Barrett '); Peckham, door Cowley; Sheppy, door

Hodgson).

Schotland (door Leach; Loch Leven, Kinross, Loch Gelly

en Fife, door Syme).

Zweden (lfösjön, Ringsjön, Wombsjön en Farhult, door

Wallengren).

Rusland (St. Petersburg, door Kolenati en von Nolcken;

Helsingfors , door Palmen; Pargas, door Reuter; Abo en

Nyland, door Tengström ; Sarepta, door Moeschler).

Duitschland (Frankfort a/d Oder en Greifswald, door

Zeller; Stralsund, door Hering; Oost-Pruissen, door Lenz;

Bodensee, door Reutte).

De noordelijkste dezer vindplaatsen (Abo in Finland) ligt

op 61°, de zuidelijkste (Ueberlingen aan de Bodensee in

Baden) op 47° 45 N. breedte, de oostelijkste (Sarepta aan

1) Newman’s Entomologist, November 1875, p. 283.

ACENTROPUS NIVEUS OLIV. 413

de Wolga) op 62°, de westelijkste (Kinross in Schotland)

op 44° 20’ O. lengte van Ferro, zoodat de streek waar

Acentropus niveus Oliv. voorkomt (ten minste voor zoover

wij tegenwoordig weten) zich uitstrekt van #70 45° tot 61°

N. breedte en van 14° 20’ tot 62° O. lengte.

Leiden, December 1875.

Verklaring der figuren.

Fig. A. Groepje eijeren op Potamogeton crispus L. (natuur-

lijke grootte).

» 2. Een eitje vergroot.

» 3. Woning van eene jonge rups.

» 4. Haltwassen rups.

» 5. Volwassen rups.

» 6. Dezelfde vergroot.

» 7. De vrouwelijke pop vergroot.

» 8. Een der uitpuilende stigmata van de pop sterker ver-

groot.

» 9. Kopeinde van de pop sterker vergroot.

» 10. Staarteinde van de pop sterker vergroot.

a. van terzijde.

b. rugzijde. _

ce. buikzijde van eene vrouwelijke pop (het met

een * aangeduide hakenpaar zag ik slechts bij

één vrouwelijk popje).

d. buikzijde van eene mannelijke pop.

» 41. Een mannelijk vlindertje vergroot.

» 12. Normaal gevleugeld vrouwelijk vlindertje vergroot.

» 13. Rudimentair gevleugeld vrouwelijk vlindertje ver-

groot.

ig. 14.

15.

16a.

46h.

17:

18.

ACENTROPUS NIVEUS OLIV.

Kop van een mannelijk vlindertje sterker vergroot.

Spriet van het mannetje sterker vergroot.

Voorvleugel van het mannetje (ontschubd).

Achtervleugel van het mannetje (idem).

De schouderdeksels of patagia.

Schubben van verschillende ligchaamsdeelen des

mannelijken vlinders.

a. van de rugzijde van den thorax.

b. van het vlak der voorvleugels.

c. van de franje der voorvleugels.

AANTEEKENING

OVER

PHALAENA STRATONICE Cramer,

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

In Februarij des vorigen jaars eenige vlinders beschou-

wende, die door den insectenhandelaar Heine uit Londen

waren medegebragt, en volgens hem afkomstig van Japan

of het Amour-gebied, werd mijne aandacht getrokken door

een paar voorwerpen die mij herinnerden aan Vithora in-

drasana Moore, Proc. of the Zool. Soc. of London, 1865,

p. 795, pl. 42, f. 5. Een exemplaar koopende en dit te

huis met de vermelde afbeelding vergelijkende, zag ik, dat

ik inderdaad eene soort van hetzelfde genus voor mij had.

De generieke kenmerken stemden met Moore’s beschrijving

volmaakt overeen en ook met de afbeelding. Tegelijk echter

kwam mij eene afbeelding op eene der laatste platen van

Cramer’s vierde deel zijner Uitlandsche kapellen in de ge-

dachten en deze opzoekende, zag ik dat ik eenen vlinder

voor mij had, die in vorm van lijf en vleugels, in kleur en

in teekening zoo juist met Cramer’s figuur overeenstemde

als men dit bij de voor kleinere vlinders wel wat lompe

en grove afbeeldingen van onzen beroemden landgenoot

kon verwachten. Alleen de sprieten stemden niet overeen.

Cramer beeldt die op zijne gewone wijze (de baarden van

den schaftwortel af naar boven een weinig in lengte ver-

minderende, doch nog aan de spits vrij lang) gebaard af en

116 PHALAENA STRATONICE CRAMER.

daarbij korter dan de halve voorrand der voorvleugels,

terwijl zi) bij mijn voorwerp langer, ongebaard en knods-

vormig waren. Ik zou dus aan eene andere soort moeten

gelooven, die hoewel in vleugelvorm, kleur en teekening

zeer op Cramer’s afbeelding gelijkende, daarvan in een

punt van belang — den vorm der sprieten — verschilde.

Intusschen was het mij maar al te wel bekend dat bezitters

van insectenverzamelingen er vooral vroeger volstrekt geen

bezwaar in vonden om, wanneer hunne voorwerpen be-

schadigd waren, en sprieten, pooten, kop of achterlif

misten, die van een exemplaar eener geheel andere soort

te nemen en aan te plakken, wanneer grootte en kleur

dier ligchaamsdeelen slechts ongeveer bijkwamen of zelfs

ook niet indien het geschonden voorwerp maar een ont-

brekend ligchaamsdeel terug bekwam. Bij Coleoptera toch

werden het ligchaam en bij Lepidoptera de vleugels als het

essentiëele van het dier beschouwd, en de rest als bijzaak.

Zelfs werden, vooral bij exotische vlinders, de vleugels,

indien zij beschadigde randen hadden, met de schaar bij-

gerond !

Ik vermoedde dus eene dergelijke vervalsching, doch

alvorens tot cen besluit te komen, verzocht ik den altijd

hulpvaardigen Conservator van het inseetenkabinet aan

’s Rijks Museum te Leiden, den heer €. Ritsema Cz., om

eens te willen nazien of Phal. Stratonice Cramer op ’s Rijks

Museum aanwezig was en hoedanige sprieten de dieren

hadden.

Onmiddellijk ontving ik het volgende antwoord: «Van

Ph. Stratonice Cramer bezit het Museum twee exemplaren,

die beiden slechts den linkerspriet bezitten, terwijl bij

een ook het achterlijf ontbreekt. Het andere exemplaar

schijnt mij toe, of liever, ik ben er zeker van, een wijfje

te zijn !). De sprieten van beide voorwerpen zijn aan

elkander gelijk; onderaan dun, tegen het eind langzamer-

1) Waarschijnlijk om de dikte van het achterlijf.

PHALAENA STRATONICE CRAMER. TAZ

hand dikker wordende, en naar het mij toeschijnt, aan het

eind der geledingen van eenige fijne haartjes voorzien !).

Cramer schijnt, te oordeelen naar de sterk gekamde sprieten ,

een mannetje afgebeeld te hebben.»

Mijn voorwerp nader onderzoekende zag ik, niet alleen

aan het slanke achterlijf maar ook aan den ongespleten,

in een oogje aan de subcostaalader der voorvleugels be-

vestigden vleugelhaak, dat ook mijn voorwerp een man was,

beide sexen dus gelijke, knodsvormige, vrij dunne sprieten

hebben en de sprieten van Cramer’s origineel allerwaar-

schijnlijkst valsch waren.

Wat nu de plaats van Stratonice in het systeem aangaat,

zoo ben ik het verder volstrekt niet eens met Moore, dat

Indrasana en dus ook hare verwante Sfralonice tot de Aga-

ristina behooren. Zij zijn beiden, niettegenstaande de

eenigszins afwijkende sprieten, waarvan echter meer voor-

beelden op te noemen zijn (o. a. de genera Rhopalodes en

Remodes Guenée) ware Geometrina, en wel dieren die tot

Guenée’s Zerenidae behooren. Vleugeladeren, kop, palpen,

pooten en oogen zijn bij Stratonice zoo als bij de genera

Abraxas, Pantherodes en Rhyparia, terwijl de bijoogen ont-

breken. Bij de Agaristinen-genera ÆEusemia, Alypia en

Aegocera is dit alles geheel anders en o. a. de nervuur bij

hen ongeveer als bij Arctia en Callimorpha. Dat Phal. Stra-

tonice Cramer eene Geometrine is, werd trouwens reeds

door Felder in het VI° deel van het Wiener Entom. Monat-

schrift vermeld, waar hij echter niets van de sprieten zegt,

en alleen hoogst oppervlakkige beschouwers kunnen aan

eene verwantschap met de Agaristina denken.

Ten gevolge van eene manie waarmede thans vele natuur-

onderzoekers behebt zijn en die hen doet aannemen, dat

de eene helft der bestaande diersoorten als hoofddoel van

haar bestaan beschouwt, de andere helft na te apen,

heeft een ander Engelsch entomoloog, de heer Butler,

1) Dus eveneens als bij Vithora indrasana Moore.

118 PHALAENA STRATONICE CRAMER.

Phalaena Stratonice Cramer met hare echte sprieten op nieuw

beschreven als Vithora Agrionides (Ann. and Mag. of Nat.

History, Ser. IV, vol. XV (1875) p. 137), terwijl hij ons

verhaalt, dat zij «mimics Phalaena Stratonice Cramer » !

zonder ons echter te verhalen of hij deze redeneering grondt

op voorwerpen zoo als Cramer die afbeeldt of alleen op de

figuur.

«Le savant» Mr. Walker heeft Phal. Palmyra Stoll en

Phal. Catilina Cramer in een genus vereenigd met Stratonice

Cram. (waarvoor Hübner het genus Cistidia vormde (Verz.

p.174)), hoewel Hübner deze drie heterogene bestanddeelen

vrij wat beter generiek had geclassificeerd door Palmyra

met hare verwante Militaris Linn. in zijn genus Euschema

te plaatsen en Catilina met Tiresias Cram. 85 B. en Hypo

zantha Hübn. Zutr. fig. 191, 192 in zijn genus Dysschema

te vereenigen.

De beide hier besproken vlinders Stratonice en Indrasana

moeten dus bij de Geometrina, familie Zerenidae Guenée

worden geplaatst in een genus, welks naam is Cistidia Hübner.

CECIDIPTA EXCOKCARIAE Bre.

DOOR

Prof. H. WEYENBERGH

te Cordova (Argentijnsche republiek).

Allengs begint zich ook in de Argentijnsche republiek

meer wetenschappelijk leven te openbaren; langzaam maar

zeker. Hoewel de eenige Argentijnsche nationale universiteit

te Cordova de oudste der geheele Nieuwe wereld kan ge-

noemd worden (1622) '), zoo is haar leven lang een planten-

leven geweest; afzonderlijke faculteiten bestonden niet en

wat bij voorb. aan zoologie werd gedaan, mocht geen

naam hebben. De eer dat zij de beroemdste staatslieden

van Zuid-Amerika heeft geleverd, is de grootste die men

haar kan toekennen.

Toen ik hier in 1872 kwam, waren Prof. Burmeister en

ik de eenige zoologen. Prof. Burmeister was voor toen elf

jaren den bekenden Franschen natuuronderzoeker Bravard

opgevolgd, als directeur van het provinciaal museum te

Buenos-Aires. Prof. Bravard was de opvolger van Ferrari,

den stichter van dit museum, een Italiaan (1826). Bravard

kwam op eene wetenschappelijke reis om bij de aardbeving

die Mendoza in 1861 teisterde.

Deze drie directeuren van het museum te Buenos-Aires

kan men de eenige vertegenwoordigers der zoologie in

1) Die van Lima is wel tien jaar ouder, maar bestaat nog slechts in naam en

de oudste universiteit van Noord-Amerika (Cambridge-Boston) is tien jaar jonger dan

die van Cordova.

120 CECIDIPTA EXCOECARIAE BRG.

Argentina noemen, tot voor korten tijd, Strobel, d’Orbigny

en andere reizigers die dit land bezochten, als zoodanig

niet meerekenend.

De professoren die aan de Cordova-universiteit natuur-

lijke historie onderwezen bleven als zoologen onbekend.

In 1875 vernam ik dat in Buenos-Aires eenige kooplieden

zich met het aanleggen van verzamelingen bezig hielden,

en ook onder de leeraren aan de staats «colegios» (gym-

nasiën) in de hoofdsteden der provinciën, eenigen zich met

zoologie bezig hielden, waarop ik besloot eene poging te

wagen tol oprichting eener Argentijnsche Zoologische Ver-

eeniging.

Thans telt die vereeniging 60 leden en geeft, hoewel

niet zonder met groote finantieele bezwaren te moeten

worstelen, haar eigen tijdschrift uit.

Intusschen besloot de provinciale regeering van Buenos-

Aires de ondersteuning aan de zoogenoemde universiteit

te Buenos-Aires te verhoogen en er ook zoologie te doen

onderwijzen. Deze universiteit is eigenlijk eene hoogere

burgerschool op zeer: grooten voet aangelegd, en voert

daarom sinds 1830 den wijdschen titel van universiteit en

hare leeraren dien van professor !).

Door een en ander is inderdaad de lust tot zoologische

studien zeer toegenomen, en onder de leden der zoologische

vereeniging zijn de antropoloog Moreno, de arachnoloog

Holmberg e. a. reeds buiten ’s lands bekend, om niet te

spreken van hen die in de wetenschap als maatschappelijke

betrekking werkzaam zijn.

Onder de laatsten behoort ook de heer C. Berg, die in

1873 als assistent van Prof. Burmeister door de provinciale

regeering werd aangesteld, in het volgend jaar tevens door

de nationale regeering tot leeraar aan het gymnasium te

Buenos-Aires en in 1875 daarenboven tot leeraar in de

1) » Profesor» is hier de titel van elk die iets, wat ook, openlijk of privaat,

onderwijst, terwijl » Catedratico » de vertaling is van ons » professor, in den zin van

universiteits-hoogleeraar.

CECIDIPTA EXCOECARIAE BRG. 101

zoologie aan hare universiteit door de provinciale regeering

werd aangesteld. De heer Berg houdt zich hoofdzakelijk

met de studie der Lepidoptera bezig en, Rus van nationa-

liteit, publiceert hij zijne studien hoofdzakelijk in Russische,

Duitsche en Argentijnsche tijdschriften, waardoor zij wel-

licht den lezers van dit Tijdschrift minder onder de oogen

komen. Vroegere meer of min gelukkig geslaagde opstellen

voorbijgaand, wil ik van het laatste hier kortelijk een

overzicht geven, daar het een nieuw vlindergeslacht geldt,

dat door de eigenaardige levenswijze der rups, inderdaad

zeer belangrijk mag heeten.

Het oorspronkelijk opstel is verschenen in « Anales cien-

lificos de Buenos-Aires» en vau een (voor Buenos-Aires

fabrikaat) vrij goede, gekleurde plaat voorzien. Deze «anales

cientificos» zijn het tijdschrift van een gezelschap ter be-

oefening der natuurwetenschappen te Buenos-Aires en zijn

gewis in Europa niet voor elk ter zicht te bekomen. Reeds

twee jaargangen bestaan er van, maar de inhoud is over het

algemeen de reis naar Europa per post niet waard; over

brugwerken, arsenalen, chemische fabrieken , bouwplannen,

enz. bevat het een tal van compilaties en uittreksels.

Daarom te meer kan het zijn nut hebben het daaronder

verscholen en begraven belangrijk opstel van den heer

Berg hier kortelijk te vertolken.

Ik laat de diagnosen van het geslacht en van de soort

vooraf gaan.

Gen. GECIDIPTA. Capilli breves, confertim inserti. Ocelli

distincti. Antennae maris bipectinatae; apicem versus serratae :

feminae breviter bipectinatae , apice crenato-serrato. Palpi labiales

thorace breviores, maris adscendentes, squamis dense vestiti,

apice acuminali; feminae porrecti, hirsuti-squamosi, subcom-

pressi, articulo terminali leniter nutante. Palpi maxillares lon-

qiusculi, sat squamosi, labialibus partim incumbentes.

Alae anteriores mediocriter latae, limbo sub-circulari; venis

undecim, ramulis III, IV et V separatis, VIII et IX e ramo

communi. oriundis.

129 CECIDIPTA EXCOECARIAE BRG.

Alae posteriores venis octo, ramulis IV et Ver eadem origine

sine petiolo.

Spec. C. EXCOECARIAE: d et 2; robusti, cinereo-rufescentes ;

ulis anticis cinereo-rufescentibus viridi, fusco, nigro rubroque

miatis, striga postmediana nigra, interrupta, fascia mediana

et exteriore dilute cinereis fusco-marginatis, strigula discali

aterrima squamis rufis adscendentibus circum-vallata, punctis

marginalibus atris ; alis posticis fere albis, valde opalizantibus. —

Exp. alar. ant. maris 30—32 mm.; feminae 36-42 mm.

Deze beide diagnosen mogen voldoende zijn, en de uit-

voerige beschrijvingen van het geslacht en de soort meen

ik daarom met stilzwijgen te kunnen voorbijgaan, te meer

daar zij meer dan zes bladzijden beslaan zeuden.

Alleen zij hier nog opgemerkt dat in het systeem het

geslacht Cecidipla moet geplaatst worden naast Zophodia Hbn.

in de familie Phycidae.

De soort is door eenige heeren verzamelaars ontdekt in

de provincie Buenos-Aires en door den heer Berg in de

provincie Corrientes.

De plant waarop de rups leeft is eene Kuphorbiacee

(Kacoecaria biglandulosa Müll.).

De rups is bladgroen of geelachtig, soms vrij licht, met

vele zwarte puntjes en stipjes, op den rug meer stroogeel

en op de zijden meer safraangeel. De kop is zwart met

stijve grijze haren; de kaken zijn zwart en krachtig. Het

eerste segment is grauwachtig zwart; het schildje vertoont

eene zwarte langslijn en is ook aan de randen van dezelfde

kleur.

Op de zijden ziet men een weinig verheven zwart puntje

met korte haren, dat op elken ring op de grens van het

heldere middenveld des rugs geplaatst is.

Onder de stigmata, die bruin-rood zijn met zwarten rand,

staan ook eenige zwarte stippen, elk van een grijs haar

voorzien. Op den rug staat op de grens van elk segment

een langwerpig vlekje.

GECIDIPTA EXCOECARIAE BRG. 193

De borstpooten zijn kastanjebruin, de buikpooten blad-

groen met rooden rand en enkele witachtige haartjes.

Doch reeds genoeg over de beschrijvingen van het dier,

om tot het belangwekkende van zijne levenswijs over te

kunnen gaan.

Op den genoemden boom brengt eene soort van Chermes

gallen voort op de dunne takken, en als die gallen reeds

vrij groot zijn legt onze vlinder van buiten zijne eieren er

op, daartoe de grootste gallen uitzoekend. Eene uitzondering

of toeval is het als hij twee eieren op ééne gal legt.

Zoodra de eieren uitkomen, doorboort de jonge rups

den wand en begeeft zich in de holte der gal. Gaande-

weg verteert zij de geheele gal, slechts een uiterst dun

huidje overlatend, juist zooveel als voldoende is om de

sal haren vorm te doen behouden. Terwijl de rups zoo de

woning opeet, spaart zij de bewoonsters ook niet, maar

verslindt die evenzeer, zich alzoo te gelijkertijd met plant-

aardig en dierlijk voedsel voedend.

Is nu de gal zeer groot, dan gaat alles goed; de rups

vindt dan voor haar geheele leven eene voldoende woning

en voedsel-voorraad, maar is de gal niet zeer groot, dan

moet zij raad schaffen in dien dubbelen nood. Zij doet dit

op verschillende wijzen, al naar de omstandigheden het

meebrengen.

De gewone wijze schijnt te zijn dat zij een gat in het

galhulsel maakt en dan aan de randen der opening eene buis

van zijde spint, waardoor aldus de inwendige ruimte ver-

groot wordt; zulk eene buis kan twee centimeters lang

worden en blijft aan het vrije einde open.

Vindt de rups echter, voor zelf aan 't werk te gaan, in

hare nabijheid een oud en leeg spinsel van eene of andere

Bombyx of spin, groot genoeg voor haar lichaam, dan

maakt zij het zich gemakkelijk, verlaat de gal en neemt

haren intrek in de verlaten woning. Gelukt haar noch het

een noch het ander, dan helpen haar hare sterke kaken:

124 CECIDIPTA EXCOECARIAE BRG.

zij zoekt een’ vrij dikken tak van den boom waarop zij leeft

en boort in het vrij weeke hout een gat, kruipt er in en.

holt er zich eene woning in uit. Als laatste redmiddel blijft

haar ook nog over eenige bladen door draden aan elkander

te spinnen en daarin te leven op de wijze der Hesperiden-

rupsen. Eene dergelijke woning schijnt haar echter het

minst van allen te bevallen; althans zij gaat tot hare ver-

vaardiging alleen in hoogen nood over.

Heeft zij nu eene nieuwe woning, op welke wijze dan

ook verkregen, dan heeft zij nog geen voedsel. Sinds de

bladluizen op zijn, is het met het dierlijk voedsel uit en

zij moet zich dus met de bladen des booms vergenoegen.

Hare licht- of wereld-schuwheid belet haar echter vrijmoedig

haar eten te zoeken en openlijk te gebruiken. Daarom gaat

zij des nachts uit, verzamelt zich snel eenige bladen of een

jong uitspruitsel uit de nabijheid der woning en gaat daar-

mede ijlings naar huis. Is de verzamelde voorraad wat

groot van omvang, dan kan zij er de opening niet mede

in, en spint haar dan voor de opening vast, terwijl zij zelf

binnenshuis zittend dan allengs blaadjen voor blaadjen

naar binnen trekt en opeet. Al zijn na eenige dagen de

laatste blaadjens reeds droog en hard geworden, zij waagt

zich niet naar buiten in de wijde wereld, om versche te

zoeken, voor de voorraad op is. Liever slecht voedsel met

rust, dan goed met onrust en gevaar, schijnt hare leus te

zijn. Is eindelijk de nood aan den man, dan gaat zij, maar

niet voor midden in den nacht, buiten hare woning. Zoo

verzekert de heer Berg, die eenigen op zijne kamer heeft

opgevoed. Nooit ziet men de rups over dag en zij doet ook

’s nachts geen stap verder dan noodig is om het meest

nabijzijnde scheutje af te plukken.

Zij schijnt zich intusschen bij deze voorzorgsmaatregelen

wel te bevinden, althans haar leven is voor eene rups zeer

lang; een zomer en een winter achtereen. Eerst in het

voorjaar sluit zij hare woning en verpopt, waarna binnen

4 weken de vlinder verschijnt.

CECIDIPTA EXCOECARIAE BRG. 195

De pop heeft een eigenaardigen vorm; de afbeelding doet

denken (van de rugzijde gezien) aan de larve van bokkevers,

hoewel de kleur kastanjebruin is.

_ Het talent van deze rups en de vaardigheid waarmede

zij zich naar de omstandigheden weet te schikken en hare

bouwplannen te wijzigen, is, naar ik meen, bijna eenig in

de orde der Schubvleugeligen,

OOP R O°, PEINIG,

De asschenpoetster onder de orden onzer inlandsche

insecten is zeker die der Regtvleugeligen (Orthoptera). Als

men nagaat hoe de overige orden worden bestudeerd, hoe-

lang reeds die der Vlinders zich verheugen mag in een

aanzienlijk getal beoefenaars, hoe onze Torren door Everts

en Leesberg worden gecatalogiseerd, hoe onze Diptera door

van der Wulp in 3 deelen worden beschreven, als men

overweegt dat eene beschrijving onzer Wantsen en eene

naamlijst onzer Neuroptera staan uitgegeven te worden en

dat de kennis onzer Hymenoptera jaarlijks door eenige

publicatién vermeerdert, dat eindelijk ook onze Parasitica

in een prachtwerk het licht zullen zien, dan smart het ons

te bespeuren dat over onze Orthoptera nog niets te lezen

valt dan de zes bladzijden druks daarover door mij in het

tweede deel der Bouwstoffen voor eene Fauna van Nederland

voor ongeveer 20 jaren of meer uitgegeven.

Het feit moge zonderling schijnen, maar het is het zeker

niet voor hem die bedenkt dat Orthoptera in het algemeen

met geene fraaije of schitterende kleuren pronkende , weinig

aandacht trekken, dat bovendien hunne kleuren zoo wel

in spiritus als door het droogen van opgezette voorwerpen

veranderen en meest in grauw en bruin overgaan en dat

eindelijk de studie der soorten in verschillende geslachten

bijzonder moeijelijk en tijdroovend is.

Het verheugde mij nu zeer voor een paar weken in eene

doos met Hemiptera, mij ter bestemming toegezonden door

Mr. A. H. Maurissen, lid onzer Vereeniging, ook (ter aan-

vulling en uit horror vacui) bijgevoegd te vinden een zeker

aantal Orthoptera. God zij dank! «dacht ik», daar is ten

minste iemand die zich deze verstootelingen aantrekt.

Ongelukkig waren de vindplaatsen bij vele soorten niet

ÖPROEPING. 427

aangegeven en zoo bleef het mij een mysterie of ik regt

had om zekere Thamnotrizon, die ik zelfs met behulp van

Fischer’s Orthoptera Europaea niet determineeren kon, in de

Naamlijst der Nederlanders op te nemen. Hoezeer mij dit

voor de statistiek in het algemeen en meer bijzonder voor

de satisfactie van mijn’ vriend Maurissen speet, het feit

dat er een Thamnotrizon met nog een twintigtal andere

Regtvleugeligen ter doopvont opkwamen, deed mij zoo veel

genoegen dat het mij de volgende gedachten in de pen gaf.

De ware methode om met betrekking tot de namen, de

levenswijze en het oponthoud der Orthoptera binnen onze

grenzen tot volledige kennis te komen zou voorzeker deze

zijn dat in ieder onzer provincien ten minste een entomoloog

zich belastte met het vangen, naar het levend individu

beschrijven of afbeelden der Orthoptera zijner omgeving

en dat al deze documenten met de insecten zelf als bewijs-

stukken opgezonden werden aan een entomoloog, die zich

wel met de inordebrenging van dit faunistisch onderdeel

wilde belasten. Maar . .

eer vergeet mijn regterhand zich zelf,

Ker stijgt het visschenheer naar ’s hemels blaauw gewelf,

Eer zingt de kikvorsch mêe in ’s hemels englenchoren ,

Eer dees gelukstaat ons, mijn vrienden, wordt beschoren.

Wij moeten onze begeerten in toom houden, onze phan-

tasie de voetboeijen aanleggen. Het zal al wel zijn indien

hier of daar een enkel vriend van onze asschepoetster

aangetroffen zal worden, welwillend genoeg om een twintigtal

Orthoptera op te steken en aan een bepaald adres op te

zenden.

Verondersteld nu dat dit mogelijk is en dat een viertal

welwillenden zich daartoe bereid verklaart, natuurlijk met

het heilige voornemen om niet alleen eeuwig bereid te

blijven, maar ook werkelijk zij het ook slechts gedurende

den loop van een paar jaren te handelen, dan stel ik mij

disponibel ter ontvangst, bestemming, beschrijving — en

terugzending, indien deze verlangd wordt. Alleen zal het

128 OPROEPING.

noodzakelijk zijn, indien het werk eenig wetenschappelijk

resultaat zal opleveren, dat men zich houde aan de vol-

sende instructien.

De oorwormen en kakkerlakken (Forfieula en Blatta)

kunnen onuitgezet gelaten worden; bezit men echter tal-

rijke individuen, dan is het zeker wenschelijk dat van iedere

soort een voorwerp worde uitgezet.

Onder de krekels (Gryllodea) wordt voornamelijk gewenscht

Myrmecophila Acervorum Panz., een diertje van 13 lijn lengte,

dat in den voorzomer in mierennesten voor moet komen.

Wat de overige krekels betreft, zal het mij aangenaam

wezen, indien men van een d en een g van elke soort de

vleugels wil uitzetten.

Van de bontgekleurde sprinkhanen dient men bij het

insect eene korte opgaaf der kleuren te voegen en van de

geslachten Meconema af tot Tettiw toe wordt men verzocht

zoo mogelijk uitgezette exemplaren in te zenden. Tot narigt

diene daarbij dat de soorten van het geslacht Stenobothrus,

bevattende onze meest gewone wei-, heide- en duin-sprink-

haantjes, zonder het uitzetten der vleugels (ten minste aan

eene zijde) niet te determineeren zijn. Alleen bij de soorten

van het geslacht Tella kan men de moeite van uitzetten

besparen.

Voorts dient in aanmerking genomen te worden dat

eenige soorten van sabelsprinkhanen, alsmede eene soort

van Chrysochraon (Acrydide) korte dekschilden en vleugels

bezitten en dat men dus niet alle sprinkhanen zonder

lange vleugels als onvolwassen moet beschouwen.

Wij kennen nog slechts 36 soorten van inlandsche Ortho-

ptera; moge door den voorgestelden maatregel het getal

der op de lijst te brengen species binnen het jaar ten

minste tot 50 stijgen.

SNELLEN VAN VOLLENHOVEN.

Febr. 1878.

NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN

VAN

‘SRUKS MUSEUM VAN NATUURLIJKE HISTORIE TE LEIDEN,

BESCHREVEN DOOR

P. C. T. SNELLEN

EN AFGEBEELD DOOR

Mr. A. BRANTS.

(Hierbij Plaat 7 en 8).

Hoewel het getal der reeds gepubliceerde Tineinen uit

andere Faunae dan de Europeesche juist niet onbeteekenend

mag genoemd worden en zelfs wanneer men de pseudo-

beschrijvingen van eenen Walker uitzondert, nog bijna 650

soorten bedraagt, zoo komen toch insecten van die vlinder-

familie, vooral uit de keerkringslanden, nog altijd zoo

zeldzaam tot ons, dat zij steeds de belangstelling der Le-

pidopterologen in hooge mate opwekken. Het kwam mij

dus niet ongepast voor om eenige weinige onbeschreven

exotische Tineinen, op ’s Rijks Museum te Leiden bewaard,

na bekomen vergunning van den heer Ritsema, Conser-

vator van het Entomologisch Kabinet, in het Tijdschrift

voor Entomologie te publiceeren. Vooral wenschte ik dit

te doen nu mij het voorregt te beurt valt op nieuw de

hulp te mogen ondervinden van Mr. A. Brants, wiens talent

wat het afbeelden van Lepidoptera aangaat te zeer bekend

is om op nieuw mijnen lof te behoeven.

Dat van de meeste soorten slechts één exemplaar voor-

130 NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN.

handen is, kan, dunkt mij, geene reden zijn om de be-

kendmaking achterwege te laten. Wanneer toch zullen wij

op nieuw van deze soorten voorwerpen bekomen en wie

zal beslissen of er dan een voldoend aantal, alle varieteiten

vertegenwoordigende, aanwezig is? Ook komt mij het pu-

bliceeren van nieuwe soorten van Lepidoptera naar één

voorwerp nooit onraadzaam voor, wanneer de dieren slechts

gaaf zijn en de afbeeldingen (die niet gemist kunnen worden)

benevens de beschrijvingen, met de noodige zorg zijn

vervaardigd. Van de juistheid der afbeeldingen ben ik zeker

en voor de beschrijvingen heb ik mijn best gedaan, terwijl

de voorwerpen in voldoenden staat verkeeren.

4. Famea pronubella m. nov. sp.

(PL 7 fig. 1—6).

Door het ontbreken van palpen, zuiger en bijoogen

hebben wij tot opname van deze Tineine slechts de keus

tusschen de genera Fumea, Epichnopteryx en Solenobia. Het

laatste genus wordt uitgesloten door de gepluimde sprieten,

die alleen aan de mannen der beide eerste genera eigen

zijn en Epichnopterye door dat ten minste de bekleeding

der voorvleugels uit langwerpige, platte ronde schubben

bestaat en zoodoende blijft Fumea alleen over.

Volkomen homogeen met de mij in natura bekende

soorten van dit genus (Sepium, Betulina, Nana en Reticu-

latella) is Pronubella echter niet, want de achtervleugels

hebben 8 vrije aderen en in de voorvleugels omvatten de

gesteelde aderen 7 en 8 de vleugelpunt, terwijl bij de ge-

noemde vier soorten in de achtervleugels 7 aderen worden

gevonden en 7 en 8 der voorvleugels ongesteeld zijn. In-

tusschen zie ik alleen in dit verschil, geene gebiedende

reden om het reeds zoo groote getal der insecten-genera

op nieuw met een te vermeerderen.

Schedel en aangezigt zijn okergeel, de eerste tusschen

de sprietwortels met gele, over het aangezigt hangende

haren bekleed. De sprietwortels zijn vrij dik. Van de

NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN. 151

sprieten zijn alleen van den regter eenige leden overig,

die echter voldoende zijn om te kunnen zien dat de schaft

even als bij de mannen der andere soorten met vrij lange

baarden is bezet. Thorax grijsbruin, de schouderdeksels

vrij langharig.

De vleugels zijn, bij de andere soorten vergeleken, zeer

lang en smal, nog veel meer dan bij Sepium en zoodoende

heeft dit vlindertje ondanks zijn korte lijf eene vlugt van

444 mm. Voorrand der voorvleugels gelijkmatig gebogen.

Flaauwer en vooral in het midden vlakker, zijn ook de .

achterrand en binnenrand gebogen, terwijl zij beiden een

derde korter zijn dan de voorrand en de vleugelpunten afge-

rond zijn. De kleur der geheel ongeteekende voorvleugels

is een iets grauwachtig donkerbruin dat eenen goudglans

heeft. De achtervleugels zijn veel kleiner dan de voor-

vleugels; hun voorrand is even lang als de binnenrand der

voorvleugels, de punt afgerond, de achterrand sterk ge-

bogen en gaat met eenen vrij duidelijken staarthoek in den

korten binnenrand over, die ruim de helft korter is dan

de voorrand. Hunne kleur is een zeer bleek, iets glanzig

vuil okergeel met eenen achterrand van hetzelfde bruin

dat de grondkleur der voorvleugels uitmaakt; deze rand

is aan de vleugelpunt het breedst en schijnt nog breeder

door dat een smal donker streepje op de dwarsader er zeer

nabij staat. Naar onderen is hij binnenwaarts iets uitge-

sneden, juist voor den binnenrandshoek waar hij afgerond

eindigt, weder een weinig breeder. Hij vervloeit in den

gelen grond der vleugels.

De geheele achterrandsfranje is iets donkerder bruin

dan de voorvleugels en eenkleurig; die van den binnen-

rand der achtervleugels bleekgeel.

Achterlijf weinig langer dan de achtervleugels, dun, tame-

lijk afgewreven, evenwel zie ik op zijde en tegen de punt vrij

lange, bruingrijze beharing.

Onder zijn de vleugels als boven doch bleeker.

De pooten zijn kort, dun, bruingrijs met okergele tweede

132 NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN.

helft en hebben lange gele haarpluimeu aan het eind der

scheenen, zoodat ik van de sporen der middenpooten niets

zien kan. De middensporen der achterscheenen zie ik mede

niet, doch de eindsporen onderscheid ik. De vlinder wijkt

dus ook door deze lange beharing der pooten af van de

bovengenoemde soorten, waar die deelen glad beschubd

en ook langer zijn.

In de achtervleugels komt ader 2 even voorbij de helft

uit den binnenrand der middencel, 3—6 ongeveer op ge-

lijken afstand uit de dwarsader die naar binnen wijkt, 8

uit den wortel. De nervuur der voorvleugels is, met het

opgegeven verschil, als bij Sepium ; zij hebben dus 11 aderen;

ader 9 en 10 of, zoo men 9 als ontbrekende beschouwt,

10 en 11 zijn echter meer opeengedrongen en staan schuin.

Of de middencellen overlangs gedeeld zijn kan ik niet

onderscheiden. De binnenrandsader is ongevorkt doch op

twee derden geknakt.

Bij het voorwerp is een 14 mm. lange, naar het schijnt

rolronde zak (in het midden is hij platgedrukt) die aan

de basis (toevallig?) twee kleine, vinvormige aanhangels

heeft. Het weefsel schijnt dun en slap en is met vuil

donkergrijze en vuil witte afknaagsels (waarschijnlijk van

mos) bekleed, zoodat de rups eene dergelijke leefwijze

schijnt te hebben als die van Sepium en Betulina. De pop

is bruingeel en heeft een stomp staarteinde 1).

Een mannetje: Java, Ardjoeno, door den heer Heck-

meijer verzameld. Het wijfje is nog onbekend.

1) De heer Brants merkt omtrent de pop op: » De ledige pophuls heeft niets van

die eener fumea of Epichnopteryx, doch is zoowel door de beide haken aan de

buikzijde en alle afwezigheid van doornen, haken of kromme haren op segment 11

aan de rugzijde, als door den bultigen, breeden thorax en de vleugelscheeden, zonder

twijfel die van eene Psychide. Indien dus de vlinder niet tot die familie kan worden

gebragt, moet welligt aan eene vergissing van den verzamelaar worden gedacht en

de pop niet tot deze soort gebragt worden.» De kwestie der vergissing kan ik niet

beslissen, maar ik moet opmerken dat /wmea en hare verwanten zoo na aan de Psychiden

grenzen dat ik aan het aangeteekende omtrent de pop niet zooveel gewigt mag

hechten.

NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN. 435

2. Prays? hilarella M. nov. sp.

(Pl. 7 fig. 7—11).

Hoewel in enkele opzigten niet onbelangrijk van het

genus Prays afwijkende, levert deze vlinder toch genoeg

punten van overeenkomst daarmede op om hem er, al-

thans voorloopig, in te kunnen huisvesten. Buitendien is

alleen het wijfje bekend en komt het mij dus raadzaam

voor ook hier de vorming van een nieuw genus nog te

verschuiven. Intusschen zouden, al bezat het mannetje

ook nog zoo vele bijzondere kenteekenen die bij het wijfje

ontbreken, de karakters van het nieuwe genus toch zoo

moeten worden gesteld dat ook de wijfjes onmiddellijk ge-

neriek konden worden gedetermineerd zonder de kennis

der mannen.

Het eenige zeer gave exemplaar dezer nieuwe soort dat

mij bekend is, heeft eene vlugt van 26 mm. De zuiger is

lang en opgerold; bijpalpen ontbreken; de lipvoelers zijn

regtuitstekende, nog iets korter dan de stompe, hoornige

kegel waarmede het aangezigt tusschen de oogen vooruit-

steekt. Lid 1 is kort, lid 2 even breed als lang, 3 korter

dan 2, stomp en iets voorover hangende. De bekleeding

is zwart met eene witte vlek op lid 2. Ook de kegel op

het aangezigt, die van voren eene horizontale gleuf heeft,

is zwart met eene witte vlek op den onderkant. De oogen

zijn groot, breeder dan het aangezigt; bijoogen ontbreken.

Schedel smal, wit behaard. Sprieten kort, zeer weinig

langer dan de helft der voorvleugels en draadvormig. Hals-

kraag en rug zwart, de eerste met twee, de laatste met

vijf witte vlekjes, de schouderdeksels steenrood met witte

punt en alles glad beschubd.

Voorvleugels lang, smal, de voor- en binnenrand bijna

vlak, de achterrand half zoo lang als de voorrand, de punt

duidelijk doch stomp, de staarthoek tamelijk afgerond. De

grondkleur kan als glanzig rood koperkleurig worden aan-

genomen, doch wordt zoo zeer verdrongen door de meest

uit dof geelachtig witte, scherp en dik zwart gerande vlekken

134 NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN.

bestaande teekening, dat zij slechts aan den wortel, als

twee dwarsstrepen en op de helft van het middenveld

bovenkomt. Aan den vleugelwortel staat eene witte stip,

dan volgen drie liggende drupvormige witte vlekken wier

spits naar den wortel is gerigt. In het middenveld merkt

men vooreerst twee liggende ovale witte vlekken op, die

overlangs, een weinig boven het midden zijn geplaatst. De

tweede, grootste dezer vlekken is voorbij de helft door een

zwart streepje overdwars gedeeld en de eerste heeft eene

witte stip boven zich. Verder merkt men op het midden

van den voorrand een kort en op het midden van den

binnenrand een langer doch smaller wit streepje op; op

het laatste rusten een klein vierkant wit vlekje en een

grooter, mede vierkant doch langwerpig. Al deze teeke-

ningen zijn dik, groen- of blaauwglanzig zwart gerand, be-

halve de beide horizontale streepjes op voor- en binnen-

rand, die alleen aan de binnenzijde een zwarten rand hebben.

De koperroode grondkleur is juist in den vorm der beide

gewone dwarslijnen uitgespaard; in het midden des midden-

velds vertoont zij zich tusschen de ovale vlekken bijna

als eene I. De achterrand en het laatste vierde van den

voorrand worden geheel beslagen door eenen witten band,

die door de korter of langer zwart beschubde adereinden

gestreept is en van de korte, geelwitte, op 4 en # zwart

gevlekte franje door eene dikke zwarte franjelijn is gescheiden.

Achtervleugels kwart-elliptisch met duidelijke doch stompe

hoeken en effenen, op ader 5 iets ingetrokken achterrand.

De binnenrand is iets langer dan de helft van den voor-

rand. Grondkleur zuiver wit met eenen zwartgrijzen rand,

die alleen aan den voorrand, waar hij tevens het breedste

is (14 mm.) scherp door den voorrand der middencel is be-

grensd; langs den achterrand vervloeit hij ook op de einden

der grootendeels fijn zwart beschubde aderen. De franje is

kort, langs den binnenrand zwartgrijs, overigens wit.

Het achterlijf flaauw gewelfd, glad beschubd, groenzwart,

de laatste ring stomp, okergeel.

NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN. 135

Op de onderzijde zijn de voorvleugels zwartgrijs met

twee witte vlekken aan den wortel der middencel en op de

dwarsader en met eene ongelijke, door de zwart beschubde

adereinden verdeelde streep langs vleugelpunt en achterrand.

Franjelijn en franje als boven. Achtervleugels als boven,

doch de zwarte achterrand weinig dikker dan de franjelijn

der voorvleugels en nergens verdikt, zoodat aan de vleugel-

punt, in cel 6 en 7 twee witte vlekjes boven komen die

op de bovenzijde ontbreken. Buik zwart, met 4 in lengte

toenemende witte dwarsstrepen voor den ook hier oker-

gelen laatsten ring.

Pooten stevig, middelmatig lang, gewoon gevormd en

gespoord, glad geschubd.

Wat de nervuur aangaat, zoo hebben de voorvleugels

42 aderen. Ader 4 schijnt aan den wortel gevorkt; van

ader 1b ziet men geen spoor, zelfs niet aan den achter-

rand aan het eind der vleugelvouw; ader 2 komt uit de

helft van den binnenrand der middencel; 3 en # uit een

punt uit haren binnenrandshoek, 5 iets daarboven. De

dwarsader is op de helft wortelwaarts gebroken en dunner;

6 en de lange steel van ader 7—9 komen uit de spits der

middencel; 40 en 11 uit haren voorrand; 12 loopt vrij in

den voorrand uit; alles gelijk op bijgaande teekening,

waarnaar ik kortheidshalve verwijs, is voorgesteld. In de

achtervleugels zijn de 3 binnenrandsaderen dun en geheel

regt; verder ontspringt ader 2 een weinig meer naar

achteren dan in de voorvleugels; 3 en 4 zijn gesteeld, 5

ontspruit uit het midden der hier vrij steile dwarsader, 6

en 7 zijn iets langer gesteeld dan 3 en 4, 8 is aan den

wortel met den voorrand der middencel vergroeid en loopt

iets onder de vleugelpunt, vrij in den achterrand uit.

Het voornaamste waardoor deze vlinder zich van Prays

-onderscheidt, ligt wel in de meer ontwikkelde achtervleugels ,

wier franje korter en wier aderbeloop ook geheel anders

is, benevens in de korte palpen en het uitpuilende voor-

hoofd. Intusschen wijkt de nervuur der achtervleugels

136 NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN.

van Atychia, waaraan de vleugelvorm ook zeer herinnert,

nog meer af, want aldaar ontspringt ader 2 met 3 uit één

punt uit den binnenrandshoek der middencel en 4—7 op

gelijke afstanden ongesteeld uit den terugwijkenden achter-

rand dier cel. Oeta heeft 12 ongesteelde aderen der voorvleu-

gels met eene aanhangcel, en een kop als Prays.

Het nieuwe genus dat voor deze soort zal moeten worden

gevormd, dient in de voorhoede der Tineinen te worden

geplaatst, want door de wijde tusschenruimte die tusschen

ader 5 en 6 der voorvleugels wordt gevonden, wijkt deze

vlinder zeer van de mij bekende Tineinen-genera af.

Het eenige mij bekende exemplaar is in Suriname ge-

vangen door den Vice-admiraal Tengbergen, die zijne col-

lectie, waarin zich vele exotische Lepidoptera van waarde

bevonden, aan ’s Rijks Museum schonk.

3. Cryptophasa transversella m. nov. Sp.

(Pl. 7, fig. 12—16).

Het verschil tusschen dezen vlinder en het genus Crypto-

phasa zoo als dit door Prof. Zeller (vrij kort) in de Linnaea

Entomologica 1X p. 350 wordt beschreven, komt mij niet

belangrijk genoeg voor, om voor hem een nieuw genus te

vormen. Na is ook wel de verwantschap met Ortho-

taelia; toch leveren de bij dat genus aan den staarthoek

sterk afgeronde achtervleugels, het langere achterlijf, de

langere pooten, de dunnere palpen met langer eindlid, de

iets ruige kopbekleeding en de in voor- en achtervleugels

geheel ongesteelde, ten deele ook op andere plaatsen ont-

springende aderen te belangrijke verschilpunten op om aan

eene, zij het dan ook slechts voorloopige, indeeling bij

Orthotaelia te kunnen denken.

De beide exemplaren die ik van mijne nieuwe soort

voor mij heb en die ik, ondanks hun verschil in teekening,

toch slechts voor varieteiten van ééne soort houd, hebben

in hunnen bouw veel dat aan het Lithosinen-genus Karias

NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN. 12

doet denken, doch de 3 duidelijke binnenrandsaderen der

achtervleugels en de ongeveer op gelijken afstand van

elkander ontspringende takken van de ondervoorrands- en

middenader der voorvleugels (bovenste en onderste mediaan-

ader), waarbij de aderen 9—11 zeer lang en toch weinig

schuin zijn, doen dadelijk zien dat wij met eene ontwijfel-

bare Tineine te doen hebben en wel, uit hoofde van de

spitse, sikkelvormige palpen, met eene soort van de groote

familie der Gelechidae. |

Kop bolvormig, op den schedel met eenigszins opstaande,

platte, schubvormige haren bedekt, het vlakke aangezigt

glad beschubd, en iets smaller dan de groote oogen. Geene

bijoogen. Zuiger kort, gerold. Geene bijpalpen. Lipvoelers

slechts weinig langer dan de kop, sikkelvormig; lid | kort,

iets ruw beschubd; 2 weinig breeder dan een derde der

oogen, glad beschubd, plat, aan de voorzijde afgerond; 3

priemvormig doch niet zeer spits, smaller dan 2, iets korter

dan de helft van diens lengte en glad beschubd. Sprieten

kort, weinig langer dan de helft der voorvleugels, dun,

draadvormig, kort behaard; het wortellid vierkant, vrij

duidelijk. Thoraxbekleeding uit glad gestreken haren en

schubben bestaande, de rug weinig gewelfd. Voorvleugels

driekant, met bijna ongebogen voor- en binnenrand, de

laatste slechts ruim 4 korter, de achterrand iets langer

dan de helft van den voorrand, steil, flaauw gebogen, de

vleugelhoeken duidelijk. Achtervleugels bijna kwart-cirkel-

vormig met duidelijke, doch stompe hoeken, de achterrand

op ader 5 zeer flaauw ingetrokken, daaronder iets sterker

gebogen; franje kort. Voorvleugels met 12 aderen; ader

Aa schijnt tegen den wortel gevorkt; in de vleugelvouw

ziet men een vrij lang rudiment van ader 1b dat wortel-

waarts verdwijnt. Ader 2—5 zijn even lang en ontspringen

digt bij elkander om en uit den binnenrandshoek der

discoidaal- of middencel; ader 6 ontspringt boven aan de

dwarsader; 7 en 8 zijn gesteeld, komen uit den iets alge-

ronden voorrandshoek der middencel en loopen onder de

198; NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN.

vleugelpunt in den achterrand uit; 9—11 komen met ge-

ljke tusschenruimten uit de ongedeelde middencel, 12 is

vrij en loopt op twee derden van den voorrand uit.

In de achtervleugels ontspringen ader 2—4 op omtrent

gelijken afstand om den staarthoek der middencel, 5 boven

de helft der iets terugwijkende dwarsader; 6 en 7 zijn

gesteeld, 8 komt uit den vleugelwortel doch loopt aanvan-

kelijk vrij digt langs den voorrand der middencel.

Pooten stevig, kort, de voor- en middenpooten gewoon

gevormd en de laatsten met een paar sporen van ongelijke

lengte. De achterscheenen zijn met eene dikke beharing

voorzien waarin de vier gewone sporen bijna verborgen zijn.

Achterlijf dun, niet langer dan de achtervleugels, kegel-

vormig, gewelfd, met korte bijeengestreken staartpluim.

De grondkleur van schedel, rug en voorvleugels is bij

het eene exemplaar een helder, zuiver okergeel. De sprie-

ten, het aangezigt en de palpen op zijde zijn iets bleeker,

van voren worden de laatsten bijna wit. Op de voorvleugels

is de binnenrandswortel donkergrijs; verder ziet men onder

den voorrandswortel, vervolgens in cel 1b, op een vierde

en in cel 5, na bij den achterrand, telkens een bruingrijs

vlekje, terwijl de franjelijn aan de vleugelpunt verdikt en

donker bruin is en eindelijk, dwars over den vleugel, van

3 des voorrands naar + van den binnenrand, eene iets

blinkende, potloodkleurige lijn, die aan den voorrand een

weinig breeder en op de middenader afgebroken is. Franje

als de vleugel.

Bij het andere exemplaar is de gele kleur van kop en

thorax bleeker en grauwer, het gedeelte van de voor-

vleugels wortelwaarts van de potloodstreep bijna geheel

reekleurig bruin en alleen eene haarfijne lijn langs den

voorrand en een vlekje voor de bovenhelft der potloodstreep

zuiver geel. Achter deze wordt de vleugel grootendeels be-

slagen door eene driekante, licht omberbruine vlek die met

de basis op de potloodlijn rust, terwijl de iets stompe spits

naar het midden van den achterrand is gekeerd Het ge-

NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN. 139

deelte van den driehoek dat den voorrand aanraakt, is

veel donkerder en het overige van den vleugel met de

franje is okergeel als bij het andere voorwerp en met

hetzelfde donkerbruine streepje aan de vleugelpunt.

Achtervleugels bij beide exemplaren donker grijsbruin,

tegen den wortel iets bleeker en ınet okergele, aan den

staarthoek grauwe franje. Onderzijde bruingrijs met bleek-

gele, stralige langsvegen uit den wortel over de beide

vleugels bij het eerstbeschreven exemplaar, bij het andere

alleen op de achtervleugels, terwijl de voorvleugels slechts

aan den wortel wat bleeker zijn en aan het eind der mid-

dencel op de middenader een geel vlekje rust.

Pooten en lijf op de onderzijde bleek grijsachtig oker-

geel, de franje als boven doch wat grauwer. De boven-

zijde van het achterlijf donkergrijs.

Het eerstbeschrevene, minstgeteekende exemplaar be-

schouw ik als type; het is op Java in Malang door den heer

Hillebrand gevangen, het andere, als var. « aan te merken,

op den Ardjoeno door den heer Heckmeyer.

4. Cryptolechia? effractella m. nov. sp.

(Pl. 7, fig. 17—25).

Voor deze soort die ik voorloopig in het genus Gryptolechia

huisvest, zal later wel eens een nieuw genus moeten worden

sevormd, daar de vorm van vleugels en palpen al te zeer

afwijkt van die der mij bekende vlinders van dat genus.

Ik heb van Effractella alleen de vrouwelijke sexe voor mij.

Vlugt 27 en 30 mm. Sprieten dun, draadvormig, in het

geheel ongeveer 8 mm. lang en daarvan het rolronde,

bovenaan iets verdikte wortellid 1 mm. Kop met de vrij

kleine oogen halfbolvormig, de schedel en het aangezigt

iets plat, het laatste 13 maal zoo breed als de oogen en

met korte, smalle, iets ruig uitstaande schubben bekleed.

Geene bijoogen. Zuiger dun, kort, op de bovenzijde be-

schubd. Geene bijpalpen. Lipvoelers langer dan kop en

thorax, het eerste lid klein, korter dan de kop, het tweede

140 NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN.

bijna zoo lang als kop en thorax, eerst bijna regtuitstekende,

en dan iets omgebogen, ongeveer sabelvormig, op de rug-

zijde door eene kam van opstaande haren verbreed en van

onderen, vooral aan de tweede helft en van voren, door

eene lange, platte, aan de voorzijde afgeronde beharing.

Uit het tweede lid rijst het lange, spitse, iets gebogen

priemvormige eindlid omhoog, dat tot aan de helft versierd

is door eene naar boven verbreedende beschubbing, waar

op een krans van uitgespreide aan het eind schubvormig

verbreede haren volgt, uit welks midden zich de dunne,

spitse tweede helft van het eindlid verheft.

Thorax dik, breed, iets plat met korten halskraag en

schouderdeksels en glad beschubd. Vleugels ongeveer als

bij Depressaria gevormd, doch de voorrand der voorvleugels

met eene uitsnijding die, even als bij het Tortricinen-genus

Rhacodia, door de aan beide zijden der uitsnijding aan-

wezige, uitstekende beschubbing nog meer in het oog loopt.

Aan de wortelzijde is deze beschubbing bovendien naar

boven omgebogen. Op een derde van den binnenrand staat

een klein bosje opgerigte schubben en op het midden van

den vleugel nog vijf anderen, waarvan de drie grootsten

zich ongeveer op dezelfde plaats bevinden waar bij de Gele-

chiden de drie typische stippen staan. Voor den achterrand

staat nog eene dwarsrij kleine opstaande schubben en de

franje is kort, tegen den binnenrandshoek iets verlengd.

Wat de kleur der tot hiertoe beschreven ligchaamsdeelen

aangaat, zoo is de kop licht okergeel, de sprieten evenzoo,

met vele zwarte schubben, de palpen geelwit met enkele

bruine schubben, thorax en voorvleugels dof okergeel,

een klein weinig grijsachtig. Op de laatsten ziet men aan

het tweede zevende van den voorrand eene breede, schuine

iets gebogene, tot de helft van den vleugel reikende donkere

streep, die op de helft der middencel eindigt en uit staal-

blaauwe, zwarte en bruine schubben bestaat. Verder is de

grond om de vleugelpunt roestbruin beschubd met een

staalblaauw vlekje, de insnijding in het midden en de

NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN. 144

franjelijn beiden fijn roestbruin, terwijl de rij kleine opstaande

schubben voor den achterrand, drie stippen die onder de

insnjding, aan den voorrandswortel en juist onder het

eerste vierde der vleugelvouw gevonden worden, zwart

zijn. Franje donker paarsgrijs, iets glanzig, de langere

haren aan den binnenrandshoek okergeel. ')

Achtervleugels kwart-elliptisch maar met sterk afgeronde

punt en staarthoek en flaauw gebogen achterrand. Zij zijn

iets intensiver en frisscher geel dan de voorvleugels en,

behalve een klein roestbruin vlekje aan de vleugelpunt,

ongeteekend.

Franje aan den binnenrandshoek half zoo lang als de vleugel,

naar boven gaandeweg korter wordende, in kleur gelijk aan

die van den vleugel, behalve aan de vleugelpunt waar zij

juist vóór het roestbruine vlekje, paarsgrijs is.

Onderzijde geel, met bruine schubben tegen den wortel

der voor- en langs den voorrand der achtervleugels; in de

vleugelpunten ziet men een klein grijsbruin vlekje. Franje

geel, op de achtervleugels aan de vleugelpunt, op de voor-

vleugels langs den geheelen achterrand met paarsgrijze

spits.

Ik moet nog aanmerken dat het schijnt als of op de

onderzijde de voorrand der voorvleugels aan den wortel is

omgeslagen; dezen omslag echter met de punt eener naald

zoekende op te ligten, bemerkt men dat de vleugel op die

plaats slechts iets dikker en daarbij glad is beschubd.

Wat de nervuur aangaat, zoo is de middencel der voor-

vleugels ongeveer drie vijfden van den vleugel lang en een

derde zoo breed, gemeten op de helft der uitsnijding,

hare lengteas ligt iets boven het midden van den vleugel,

zij is naar achteren weinig verbreed en aan het einde regt-

hoekig met vrij steile, onder ader 6, geknakte dwarsader.

1) Fig. 18 vertoont een voorvleugel eenigszins van boven tegen den voorrand aan gezien ,

ten einde de onderlinge verhouding in grootte en plaatsing der onderscheidene hoopjes

schubben beter te doen uitkomen. —

142 NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN.

Ader 2 ontspringt uit Z van haren binnenrand en loopt

iets gebogen en vrij schuin; 3 komt even voor haren

staarthoek en is iets geslingerd; 4 en 5 ontspringen uit

een punt een weinig boven dien hoek; 6 uit het midden

der dwarsader en loopt, als 5, een weinig opwaarts; 7

en 8 (gesteeld) loopen voor de vleugelpunt in den voor-

rand uit, 9—11 mede daarin, vóór de uitsnijding, 12 is

vrij en de middencel heeft naar achteren eene fijne plooi

als begin eener onvolkomen overlangsche verdeeling. Van

ader 1b zie ik geen spoor; la is wortelwaarts gevorkt.

In de achtervleugels is de middencel korter en smaller

dan in de voorvleugels, de dwarsader loopt schuin naar

onderen, ader 2 komt uit 2 van den binnenrand der cel,

3 en 4 uit een punt uit haren staarthoek, 5 ontspringt een

weinig daarboven en is aan den wortel gebogen, 6 komt

uit 2 der dwarsader, 7 uit den top en beiden loopen

parallel, 8 ontspruit uit den wortel en loopt even vóór de

vleugelpunt in den voorrand uit.

De pooten zijn kort en dik, overigens gewoon gevormd

en gespoord, de achterscheenen vrij lang en dik behaard.

Achterlijf ruim de helft langer dan de achtervleugels,

dik, breed en plat, kort gespitst met uitstekenden, korten

eijerlegger.

Beide exemplaren komen uit Australié en wel uit Nieuw-

Holland.

5. Stomylia (nov. gen.) erosella m. nov. sp.

(PI. 8 fig. 1—6).

Voor de nu te beschrijven vlindersoort ben ik genood-

zaakt een nieuw genus te vormen, daar de afwijking van

al de verwante genera te groot is om haar voegzaam in

een der bestaanden te kunnen opnemen. Leeren de sikkel-

vormige palpen en de vorm der achtervleugels ons dat de

verwanten onder de genera Psecadia, Trichostibas, Exaeretia ,

Depressaria en Symmoca te zoeken zijn, zoo verbieden,

NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN. 143

m. i. bovenal de gesteelde aderen 6 en 7 der achtervleugels,

en dan de vorm der palpen en voorvleugels dadelijk de

opname in een der vier eerstgenoemde genera, terwijl de

wijze waarop de beide laatstgenoemde ligchaamsdeelen zijn

gevormd een beletsel uitmaakt voor de vereeniging met

Symmoca, al zijn ook ader 6 en 7 der achtervleugels zoo

als zij daar zijn.

Sprieten dun, draadvormig, ter lengte van drie vijfden

der voorvleugels; het wortellid breeder dan de schaft, plat

en vrij lang. Kop half bolvormig doch wat langer dan bij

de voorgaande soort, de schedel plat, zoo mede het aange-

zigt en beiden met vrij groote platte schubben bekleed, die

op zijde van den schedel een iets uitstekenden rand boven

de oogen vormen. De laatsten zijn een weinig smaller dan

het aangezigt. Bijoogen zie ik niet en van de bijpalpen

slechts korte rudimenten over den wortel van den vrij

langen, op de bovenzijde beschubden spiraalzuiger. Lip-

voelers sterk ontwikkeld en gebogen, lid 1 en het veel

langere lid 2 te zamen wel tweemaal zoo lang als de kop.

Lid 2 is ongeveer zoo gevormd als bij Hermogenes alife-

rella Zeller (zie Stett. Ent. Zeit. 1867 Taf. II fig. 6b) doch

bovenaan nog iets sterker verdikt en aldaar aan de onder-

zijde met eene spits door schubben gevormd. Lid 3 weinig

korter dan 2, priemvormig, gebogen en spits, is dun doch

heeft aan de achterzijde twee verdikkingen door schubben-

dotjes gevormd.

Thorax afgerond vierkant, iets plat, glad beschubd, met

korten halskraag en schouderdeksels. Achterlijf ontbreekt

zoomede al de pooten op een achterpoot na, die kloek

gebouwd, iets plat, gewoon gevormd en gespoord is. De

scheen is op den rug kort behaard, overigens de poot

glad beschubd.

Vleugels langwerpig, aan die der Depressariën herinne-

rend doch nog wat smaller, de voorrand der voorvleugels

in het midden uitgesneden even als bij Crypl.? effractella ;

hier is echter de vleugel juist voorbij de uitsnijding iets

144 NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN.

breeder en bij Effractella er voor. 1) Voorbij de uitsnij-

ding loopt de voorrand schuin naar de spitse vleugel-

punt, de korte achterrand is naar onderen zeer schuin,

de staarthoek zeer vlak. De achtervleugels naderen in vorm

vrij sterk naar die van de genera Carcina, Lecithocera en

Rhinosia, daar zij niet, gelijk bij Depressaria, aan den

binnenrandshoek lobbig verbreed zijn. De franje der voor-

vleugels is kort, die der achtervleugels is aan den binnen-

randshoek bijna half zoo lang als de breedste plaats van

den vleugel, dat is ongeveer bij ader 2.

Wat de nervuur aangaat, zoo is de middencel der voor-

vleugels ongeveer een derde zoo breed als de vleugel en

twee derden zoo lang; zij is naar achteren verbreed en heeft

eene regthoekige dwarsader. Ader 2 komt uit $ van haren

binnenrand en loopt schuin om in den binnenrandshoek

te eindigen, 3 en 4 zijn gesteeld op dezelfde wijze als 2

en 3 bij vele Depressariën, 5 komt uit den binnenrands-

hoek dr middencel, 6 uit de dwarsader even onder den

voorrandshoek dier cel, 7 en 8 zijn gesteeld en loopen in

den voorrand uit even voor de vleugelpunt, 9—11 ont-

springen even ver van elkander en loopen voorbij de uit-

snijding in den rand, 12 er voor. Eene deeling der midden-

cel zie ik niet, wel twee korte plooijen tegen den achterrand.

Ader L loopt zeer nabij den binnenrand en is wortel-

waarts gevorkt. In de achtervleugels is de middencel breeder

doch korter, haar voorrand naar buiten, de dwarsader iets

naar binnen gebogen en in de cel zie ik twee lange plooïjen.

Ader 2 ontspringt als in de voorvleugels, 3—5 uit één punt,

6 en 7 zijn gesteeld, 8 loopt digt langs de middencel en

bij de vleugelpunt in den voorrand uit.

Aangezigt donkergrijs. Schedel, thorax en sprieten lichter,

met flaauwe donkerder stippen, het wortellid der sprieten

geelachtig, de palpen tot aan de verbreeding van lid 2

lichtbruin, dan lichtgrijs, ook het eindlid, de schubben-

1) De uitsnijding van den voorrand is vrij gering wanneer men de schubben, die

aan haar begin en einde over den- rand heensteken, buiten rekening laat.

NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN. 145

pakjes aan zijne achterzijde binnenwaarts lichtgrijs, buiten-

waarts zwart. De eenige poot is lichtbruin, aan den wortel,

zoomede de sporen en de lichtgrijs gerande sporen zwart-

bruin.

De voorvleugelbekleeding is door eenige dwarsrijen kort

opstaande schubben iets ruw, dof lichtgrijs, naar achteren

iets geelachtig en overal fijn donker gewolkt, de uitsnijding

halvemaanvormig breed, roodbruin afgezet. Verder ziet

men aan den wortel drie donker blaauwgrijze stippen, aan

den voorrand voor en achter de uitsnijding en in het midden

van den vleugel eenige bruinachtige, op twee derden van

den vleugel een blaauwgrijs vlekje met drie donkerder stippen

en onder de vleugelpunt een groot en een klein zwart vlekje.

Achter deze ziet men een lijntje van grijswitte schubben

om de vleugelpunt als begin der overigens niet aangeduide

franjelijn. De franje is okerbruin met okergele buitenhelft.

Achtervleugels glanzig grijs, iets roodachtig, ongeteekend,

tegen den achterrand smal donkergrijs, de fran bruin-

achtig. Onderzijde der voorvleugels donkergrijs, langs de

voorranden met bruine schubben, overigens ongeteekend ;

de franje bruinachtig grijs. Achtervleugels als boven.

Het eenige exemplaar — een wijfje — is op Java door

den heer Heckmeijer gevangen en wel op den Ardjoeno.

6. Dasycera? Bernsteiniella m. nov. sp.

(PL 8 fig. 7—10).

Het is weder alleen om de vorming van een nieuw genus

te vermijden, dat ik den nu te beschrijven vlinder tot

Dasycera breng, want hoewel de geheel als bij Dasycera

gevormde, slechts wat langere palpen duidelijk doen zien

dat de vlinder tot de Oecophoriden moet worden gerekend

en de sprieten ook ruig behaard zijn, zoo zijn die sprieten

veel langer, anders gevormd en verschilt de nervuur zeer.

Kop glad beschubd, donkerbruin met staalblaauwen glans.

De rudimentaire bijpalpen en de korte zuiger donker oker-

geel Palpen in het geheel 4 malen langer dan de kop, glad

146 NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN.

beschubd, het sterk gebogen platte middenlid donkergeel ,

het dunne, fijne, naaldvormige, doch nog iets gebogen

eindlid slechts een weinig korter dan lid 2 en donkerbruin.

Sprieten zoo lang als de voorvleugels, uit eene vrij dikke

platte schaft bestaande, die met lange platte schubben

eenzijdig is gevederd; deze schubben zijn aan wortel en

spits van de schaft het kortst, in het midden het breedst.

De spriet is dus geheel anders dan bij de beide sexen der

twee in mijn bezit zijnde soorten van Dasycera (Oliviella

en Sulphurella), waar de schaft tot twee derden aan alle

zijden door ongeveer platliggende schubben is verdikt en

hoogstens tot twee derden van den voorrand der voorvleu-

gels komt. De kleur van den spriet is bij Bernsteiniella

donkerpaars met kopergloed. Thorax ontschubd. Vleugels

smal en spits, nog smaller en spitser dan bij Sulphurella

dach op dezelfde wijze gevormd, zoodat Bernsteiniella zich

ten minste in dit opzigt ongedwongen bij de genoemde

soort aansluit. De bovenzijde is glanzig, fraai donker-

bruin met eenen breeden goudgelen dwarsband, die even

onder het midden van den voorrand der voorvleugels be-

gint, een weinig steiler dan de achterrand der vleugels

loopt en in den staarthoek der achtervleugels eindigt. Deze

band is op de voorvleugels ongeveer 1,5 mm. breed, wortel-

waarts tegen den voorrand bijgerond en van onderen tegen

den binnenrand mede, doch flaauwer, verbreedt zich aan

den voorrand der achtervleugels tot ongeveer het dubbele,

om weder, geleidelijk versmallende, met eene breedte van

1,5 mm. te eindigen. Franje over het geheel kort, tegen

den staarthoek der achtervleugels iets verlengd, doch daar

nog slechts 4 zoo breed als de vleugel, gekleurd als de

vleugels behalve aan het eind van den dwarsband waar zij

goudgeel is. Onderzijde iets lichter en glanziger bruin dan

boven, eveneens geteekend doch wortelwaarts van den

dwarsband met goudgele schubben bestrooid.

Wat de nervuur aangaat, zoo zijn de middencellen beiden

open, en ontbreekt ader 5 op voor- en achtervleugels,

NIEUWE EXOTISCHE TINEINEN. 447

bovendien ontbreekt ader 10 der voorvleugels en zijn ader

2 en 3 der voor. en 3 en 4 benevens 6 en 7 der achter-

vleugels gesteeld. Bij de beide genoemde Europeesche soorten

ziin de middencellen gesloten, hebben de voorvleugels 12

en de achtervleugels 8 aderen, alleen 7 en 8 der voor-

vleugels zijn gesteeld (trouwens bij Bersteiniella ook) en

ader 7 en 8 der achtervleugels ontspringen verwijderd van

elkander.

Pooten vrij stevig, gewoon gevormd en gespoord,

vrij glad beschubd, goudgeel, de beide voorste paren met

goudgele, bruin gevlekte tarsen, de achterpooten met donker-

bruine, geel gerande tarsenleden en alle scheenen met een

bruin vlekje aan de punt.

Achterlijf geelbruin, slank, de helft langer dan de achter-

vleugels.

Het eenige exemplaar, een mannetje, is door Bernstein

op het eiland Salawatti in Nederlandsch Oost-Indië ge-

vangen.

TWEE NIEUWE ZUID-AMERIKAANSCHE GEOMETRINEN,

BESCHREVEN DOOR

P. C. T. SNELLEN

EN AFGEBEELD DOOR

Mr: «AG BRANTS.

(Zie plaat 8 fig. 11—16.)

Genus Heterusia Hbn. Zutr. (AP. 1825) ')

(Scordylia Guenée).

Dividata m. nov. sp. Pl. 8 fig. 11—15.

Twee mannen van 26 en 27 mm.

Deze soort behoort tot afdeeling I van Guenée en mij,

en is zeer na verwant aan Partitata Guenée en Caesarea

Feld. en Rog. Van laatstgenoemde soort, die op mijne Hippo-

menata Tijds. v. Ent. 17 p. 80 pl. 6, f. 3 volgt ?), onder-

scheidt Dividata zich door meerdere grootte doch voorname-

lijk door eenkleurig roetzwarte, niet geel- en zwartbonte

franje der voorvleugels, vervolgens door dat de voorrand

van de wortelhelft der voorvleugels leemkleurig is met

eenige bruine schrapjes, maar niet licht goudgeel met twee

1) Zterusia Hope is van 1840 of 1841. Het schijnt mij echter niet volstrekt

noodzakelijk toe om den naam te veranderen, hoewel een Zeeuw in dit geval ver-

warring zou kunnen aanrigten.

2) Het. dichroata Rog. en Felder Nov. II. 2 pl. 130 f. 3 is synoniem met Hippo-

menata, maar mijn naam is ouder, hetgeen blijkt door dat de genoemde auteurs by

pl. 128 en 131 mijne beschrijvingen en afbeeldingen uit het 17e deel van het Tijd-

schrift eiteeren.

NIEUWE ZUID-AMERIKAANSCHE GEOMETRINEN. 149

scherpe zwarte vlekjes en eindelijk door dat de franjelijn

van de goudgele wortelhelft der achtervleugels niet zwart

is, maar slechts bruin bestoven.

Nog nader is Dividata verwant aan de kleinere Partitata

(20—21 mm.), doch deze heeft ook bonte franje, de wortel-

helft der vleugels is bleekgeel (bijna kopergeel), Guenée

noemt het oneigenlijk «jaune fauve »); het zwarte gedeelte

der achtervleugels is op ader 5 ingesneden (bij Dividata bolrond)

en op de onderzijde der voorvleugels is bij Partitata alleen

de bovenhelft van cel 1b aan den wortel goudgeel, terwijl

de onderhelft wit is even als de geheele wortelhelft van cel

Aa (bij Dividata is de wortelhelft van cel 1b geheel goud-

geel). Eindelijk is de roodbruine punt der achtervleugels

bij Partitata sterk wit gesprenkeld en bij Dividata (even als

bij Caesarea) niet.

Sprieten draadvormig, bijna naakt, bruin. Palpen en kop

roodachtig leemgeel, de eersten op zijde met bruine langs-

streepjes, het aangezigt met eene bruine stip. Thorax en

achterlijf leemkleurig grijs, de schouderdeksels roodachtig

en ieder met een bruin streepje. Wortelhelft der vleugels

goudgeel; daarin cel 12 der voorvleugels roodachtig grijs

met bruine dwarsschrapjes (6 of 7) en daarvan het vijfde

dikker; aderwortels zwart bestoven. Bij den binnenrands-

hoek der achtervleugels ziet men bij het eene exemplaar

eene zwarte stip, en bij beiden eenige roodbruine schubben.

De achterrandshelft der vleugels (op de voorvleugels de

grootere, op de achtervleugels de kleinere) is zwart, op de

voorvleugels met een zweem van tandjes tegen den wortel

(welke bij Gaesarea en Partitata in het geheel niet worden

gevonden), op de achtervleugels als boven gezegd tegen

den wortel rondgebogen. Aan den voorrand der voorvleugels

staat een bleekgeel vlekje.

Spits van de franje der voorvleugels witachtig. Franje

der achtervleugels van de vleugelpunt tot ader 3 zwart

met onduidelijke grijswitte vlekjes, overigens geelwit.

Op de onderzijde is de wortelhelft van cel la der voor-.

150 NIEUWE ZUID-AMERIKAANSCHE GEOMETRINEN.

vleugels onzuiver wit, het overige der wortelhelft goud-

geel, cel 12 als boven doch bleeker; de tweede helft is

zwart, langs den voorrand en om de punt roodbruin, grijs-

geel bestoven met het lichte (hier grootere) vlekje der

bovenzijde.

De achtervleugels zijn tot twee derden bleek grijsgeel

met roodbruine sprenkels. Het puntderde (van den wortel

van ader 7 tot aan ader 4) is roodbruin, eerst donkergrijs,

dan grijsgeel gesprenkeld doch steeds flaauw.

Borst, buik en pooten grijsgeel ; de tarsen bruin gestippeld.

Beide exemplaren ontving ik van Dr. Staudinger ten ge-

schenke. Zij zijn uit Zuid-Amerika, waarschijnlijk uit Peru.

Genus Erateina E. Doubleday

(Trans. Ent. Soc. of London V p. 110 (1848).

Staudingeri m. nov. sp. PI. 8 fig. 14—16.

Een zeer gaaf exemplaar van 30 mm. vlugt (mas ?).

Deze soort behoort tot afdeeling I van Doubleday en her-

innert sterk aan de vlinders van het Rhopaloceren-genus

Diorhina.

De achtervleugels zijn bijna juist zoo gevormd als bij

Papilio Podalirius en Ajax.

Het vleugelhaakje ontbreekt en dus durf ik niet beslissen

of mijn exemplaar inderdaad een mannetje is. Ik zou echter

geneigd zijn dit aan te nemen om de beharing der sprieten.

Sprieten draadvormig, vrij dik, zwart, gelijkmatig kort

doch duidelijk grijswit behaard. Palpen en aangezigt zwart,

zwavelgeel gerand. Zeer kleine halskraag zwavelgeel. Thorax

olijfgroen, vrij lang en fijn behaard. Achterlijfsrug mede

olijfgroen, de ringen fijn zwavelgeel gerand. Voorvleugels

roetzwart met donker olijfgroen bestoven wortelderde.

De vleugel wordt doorsneden door een iets doorschijnenden

zwavelgelen dwarsband, die van even voor de helft van den

voorrand naar den binnenrandshoek loopt doch dien niet be-

reikt. Deze band is wortelwaarts regt, franjewaarts afgerond ,

NIEUWE ZUID-AMERIKAANSCHE GEOMETRINEN. 151

en naar onderen puntig. Franje roetzwart met onzuiver

witte spits.

Wortelderde der aan den achterrand getande, op ader 4

lang gestaarte achtervleugels op zwarten grond olijfgroen

bestoven tot aan eene smalle, bleek zwavelgele streep, die

ongeveer aan het midden van den voorrand begint en uit-

loopt in het vurig oranjebruin dat het staarthoek-derde der

vleugels kleurt, terwijl het puntderde zuiver roetzwart is.

Het oranjebruin heeft boven en aan den staarthoek , alsmede

aan het eind van ader 3 en 5 groote zwarte vlekken aan den

vleugelrand. De lange staart op ader 4 is aan de wortel-

helft geheel vurig oranjebruin, de tweede helft tegen den

binnenrand zwart, aan de spits en aan den voorrand bleek

zwavelgeel, in het midden oranjebruin. Franje binnen de

insnijdingen oranjebruin met bleek zwavelgele spits, overi-

gens als de aangrenzende vleugel gekleurd, in cel 6 geheel

bleek zwavelgeel.

Onderzijde der voorvleugels zeer schoon purperkleurig,

cel la echter geheel, 1b grootendeels eerst vuilwit, dan

donkergrauw, even als de franje en eene smalle streep

langs den voorrand vooral tegen de punt. Uit den vleugel-

wortel komen zeven korte’ zwavelgele langsstralen; de

onderste is echter flaauw en komt op den grijzen grond

weinig uit. De lichte dwarsband der bovenzijde is ook hier

aanwezig, doch loopt met eene gekromde punt # den staart-

hoek uit. Hij is alleen aan begin en einde zwavelgeel, overi-

gens meer bleek oliegeel en heeft eenen satijnglans. Een

onzuiver (geelachtig) witte, naar onderen dunnere en niet

scherp begrensde band loopt van vier vijfden des voorrands

naar den staarthoek, doch bereikt dien niet.

Wortelderde en puntderde der achtervleugels purper;

het eerste met vijf iets gebogen bleek zwavelgele langs-

strepen uit den wortel en daarvan de tweede (van onderen

af) met twee zijtakken; deze langsstralen worden gevormd

door de licht bestoven aderen; het puntderde vertoont

eenige roodgrijze schubben, eenigszins in den vorm van

152 NIEUWE ZUID-AMERIKAANSCHE GEOMETRINEN.

een half maantje bij den voorrandshoek; beiden zijn ove-

rigens even als boven door eene zwavelgele dwarsstreep

gescheiden, die echter breeder en langer is. Het overige

derde is als boven gekleurd en geteekend, doch de franje

is in de cellen geheel geelwit, alleen op de adereinden

zwart.

Pooten zwavelgeel met grauwachtige tarsen. Borst

zwavelgeel; de buik grauw met zwavelgeel gerande ringen ;

het laatste lid met twee witte en twee zwavelgele langs-

streepjes.

Van deze soort, die ik naar Dr. Staudinger benoem, ont-

ving ik het afgebeelde exemplaar ten geschenke. Zij is uit

Zuid-Amerika, waarschijnlijk uit Peru.

ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

D’ HYMENOPTERES TEREBRANTS,

DECRITES PAR

8. C. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN.

(Avec 3 planches.)

J'aurais dû, depuis la dernière révision de ma Liste d’Hy- -

menoptères néerlandais, donner la description de 9 espèces

nouvelles mentionnées dans cette liste sans diagnose ni

description; mais étant toujours occupé à remanier et à

amplifier la nomenclature elle-même, j'ai ajourne de ré-

pondre à ce que mes collègues en Hymenoptérologie avaient

bien certainement le droit d'attendre de moi. Maintenant

je viens réparer cet oubli en offrant au public non seule-

ment la description de ces espèces toujours inédites, mais

en outre celle de quelques autres, dont j’ai fait la connais-

sance dans les deux ou trois dernières années. Pour celui

qui s'occupe de l’étude des minimes espèces d’Hymeno-

ptères, la moisson est tellement riche qu’on n’a presque

qu’à etendre la main pour trouver des espèces inconnues

par dizaines; mais la grande difficulté qui se présente à

chaque pas est le doute si l’espece en question n’est point

décrite dans quelque mémoire peu connu, publié dans l’un

des cent et un recueils zoologiques, qu'on ne saurait con-

154 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

naître tous en détail, même quand la bibliothèque d'un

particulier serait assez riche pour les contenir tous, sans

exception. Ce qu'il nous faut en premier lieu c’est une

révision magistrale du catalogue de Kirchner.

1. Amasis sanguinea Voll.

Planche 9, fig. 1 et la.

Am. colore sanguineo, antennis, oculis, maculis verticis,

mesothoracis et abdominis nigris. Long. 6 mm. Hab.

Marocco.

D'un rouge purpurin foncé, tout le corps couvert d’une

ponctuation dense, cette espèce se rapproche de /’Amasis

obscura F. La tête et le thorax offrent une villosité soyeuse

de couleur grise. Les yeux, une grande tache transversale

sur le vertex, ainsi que les antennes sont noirs; entre ces

dernières et les yeux on voit une fossette longitudinale

assez profonde. Les mandibules et les palpes sont noirätres.

De chaque côté du mésothorax on voit une tache longitu-

dinale noire. Les ailes sont hyalines transparentes avec

les nervures roussätres; la seconde nervure récurrente est

interstitiale avec celle qui sépare la première cellule cubi-

tale de la seconde. Le premier segment de l’abdomen est

noir excepté sur les côtés; le second offre une tache noire

sur la partie dorsale; le troisième une raie transversale

noirätre. Le sternum et le ventre sont noirs. Les pattes

sont dun rouge clair, à Vexception des hanches, des

trochanters, de l'extrême base des cuisses et des deux

derniers articles des tarses, dont la couleur est noire.

Je dois cet insecte à l’obligeance de M. Schepman, in-

tendant de la seigneurie de Rhoon et Pendrecht et possesseur

d’une fort belle collection conchyliologique. Il avait reçu

des coquilles du Maroc, parmi lesquelles il se trouvait une

Hélice, dans l’ombilic de laquelle avait été construit un

D HYMENOPTERES TEREBRANTS. 155

cocon qui après un laps de temps très-considérable , s’ouvrit

pour donner passage à notre Cimbicide.

2. Macrophya histrionica Voll. !)

Maer. nigra flavovariegata, alarum costa et stigmate nec

non tibiis et tarsis posticis ochraceis. Long 1 centim. g.

Cette jolie espèce est d'un noir mat sur la tête et le

thorax, d’un noir assez luisant sur l’abdomen. Les antennes

sont noires, quelque peu renflées en massue vers le bout.

Sur la face se voient deux sillons peu profonds, partant

des ocelles pour aboutir à côté de la base des antennes.

Le clypéus et la lèvre supérieure sont d’un jaune serin

ainsi que la base des palpes. De la méme couleur sont les

épaulettes du prothorax, les écailles alaires, l’écusson et

le post-écusson avec une tache ovale de chaque côté de la

poitrine. Les ailes ont une couleur jaune-brunàtre, plus

foncée aux antérieures dont la côte et le carpe sont

ochracés; les nervures sont noirätres, à l’exception de celles

de la cellule lancéolée qui sont jaunes; la nervation est con-

forme à celle de la Crassula. L’abdomen offre au premier

segment une bande échancrée d’un jaune serin, aux 3"*

Am et 7% segments des taches latérales d’un jaune verdàtre,

aux 5” et 6” deux bandes interrompues de même couleur ;

tandisque le bord supérieur du 8" est jaune-safran. Les

quatre pattes antérieures sont jaune-citron avec la base

des hanches noires et le bout des tarses roussätres. Les

pattes postérieures ont les hanches noires, avec l'extrémité

jaune-citron, les trochanters et la moitié des cuisses du

même jaune, le reste des cuisses noir avec le genou ochracé,

les jambes et les tarses aussi de couleur d’ocre.

La femelle que je décris, a été prise aux environs de

Baireuth par M. Zeller.

1) Il m'est impossible de retrouver l’insecte désigné par le numéro 179, une

femelle d’une nouvelle espèce de Macrophya, capturée à Rotterdam par M. Fransen.

156 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

3. Tenthredo Colon Klug.

M. P. Cameron de Glasgow a eu la bonté de me donner

une remarquable variété de cette espéce, différente par la

couleur de l’abdomen qui est tout-à-fait noire. Les quatre

premiers articles des antennes sont noirs, le cinquiéme est

noiratre en dessus et d’un brun trés-pàle en dessous, les

suivants sont d'un blanc brunatre; l'extrémité du 9" est

un peu foncée. Les cuisses sont noires en dessus.

L’individu en question, une femelle, a été capturé en Ecosse.

4. Exephanes Occupator Grav.

La justesse du coup d'œil de Wesmael quant à la

distribution des femelles par rapport aux mâles des Ich-

neumons sans indication de provenance, réclame bien des

fois toute notre admiration; il semble n’avoir pas besoin

de les élever pour en faire des couples bien assortis; car

l'élève des deux sexes démontre presque toujours a pos-

teriori combien était juste et vraie sa supposition. Dans

son «Tentamen dispositionis methodicae» il a accouplé

UIchneumon occupator Gray. avec l’Exrtensorius var. 5 2 sous

le nom d’Ewephanes occupator ; eh bien! M. le Prof. Holm-

gren en Suede nous a annoncé quelques années plus tard

qu'il avait élevé les deux sexes de cet Exephanes des chry-

salides de la Nonagria Typhae; du moins c'est ee qui me

parait ressortir des paroles mêmes de M. Holmgren. Pour

qu'il ne reste aucun doute sur la légitimité de l’union, je

constate ici que M. Swierstra, conservateur du cabinet

d'insectes au jardin zoologique d'Amsterdam, à élevé plu-

sieurs exemplaires des deux sexes des chrysalides de la

Nonagria Sparganii. Les mâles, provenant de ces chenilles

ont sur la face deux larges taches triangulaires d’un jaune

de cire et une petite tache de même couleur sur le premier

article des antennes en dessous; l'extrémité de abdomen est

entièrement noire. Les femelles ont le quatrième segment

D'HYMENOPTÈRES TEREBRANTS. 457

de l'abdomen de la même couleur rouge que le second et

le troisième.

5. Platylabus pictus Voll,

Planche 9, fig. 2.

Plat. rufus, albo-nigroque variegatus, antennis ac tarsis

posticis albo annulatis, ano albo 3. Long. 9 mill.

Assez voisin du Plat. rufus Wesm., mais différant par la

base grêle du pétiole sans renflements latéraux et par la

distribution des couleurs. La tête est aussi large que le

thorax, noire, assez luisante, avec la face, la bouche,

les joues et presque tout le pourtour des orbites blancs.

Les antennes sont assez épaisses, presque aussi longues

que le corps, subserrulées; le premier article est blanc en

dessous, noir en dessus, les 15 suivants sont noirs en

dessus, ferrugineux en dessous, les 16—20 d’un blanc

jaunätre et les suivants bruns. Le thorax est rouge avec

la poitrine et la plupart des sutures noires, 5 à 6 petites

taches jaunes de chaque côté et une raie noire sur le milieu

du dos. L’écusson est rouge et son extrémité jaunätre. Les

ailes sont enfumées avec les nervures noires et le carpe

brun. L’abdomen a le premier segment noir, le 2°, le 3°

et la base du 4 rouges; l'extrémité de celui-ci, le 5° et

la base du 6° noirs, le reste blanc.‘ Les quatre pattes an-

terieures sont blanches et les cuisses rougeàtres, les hanches

et les trochanters marqués de noir; les pattes postérieures

sont noires ainsi que l'extrémité des hanches et des tro-

chanters, les épines à l’extrémité des jambes et les articles

3 et 4 des tarses blancs; la base des jambes est rougeàtre.

Le male d'après lequel cette description a été faite, fut

capturé aux environs de Montpeiller par M. le professeur

Lichtenstein.

158 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

6. Crypturus niger Voll.

Planche 9, fig. 3 et 3a.

Crypt. niger, facie albomarginata, pedibus albo-rufoque

variegatis, Long. 8 mm.

Les catalogues d’Hymenopteres européens ne font mention

que d’une seule espèce de Cryplurus, PArgiolus Rossi,

décrite au long par Gravenhorst dans son «Ichneumono-

logia”. M. Gribodo de Turin m’a envoyé une seconde espèce

de ce genre, qui ne me semble pas pouvoir être comptee

pour une variété de l’Argiolus, attendu que la tête a une

forme bien différente. Celle de l’Argiolus est fortement ré-

trécie en arrière des yeux, de sorte que vue d’en haut

elle semble cordiforme, tandisque la tête du Niger est presque

aussi large en arrière des yeux, qu’un peu plus en avant

mesurée avec les yeux, et garde la même largeur jusqu'aux

angles postérieurs qui sont très-arrondis. Ce qui m'a

particulièrement frappé dans la description que donne Graven-

horst, c'est qu’il n’y est pas fait mention de l’excessive

longueur des pattes postérieures, fait qui frappe les yeux

à la première inspection. Gravenhorst dit bien des pattes

en général: «pedes elongati, graciles», mais il ne dit rien

de spécial sur les postérieures dont la longueur par rapport

aux quatre autres est disproportionnée et rappelle celle du

Linoceras macrobatus Grav. parmi les Cryptides. Notre Cryp-

turus niger a les jambes postérieures tout aussi longues.

La tête est noire avec la partie faciale des orbites blan-

chatres; la bouche est noire, avec les palpes d’un blanc

grisàtre; les antennes sont noires. Tout le thorax est noir,

couvert d'une ponctuation fine et serrée, et d’une pubes-

cence grisätre. L’abdomen est noir, glabre, presque luisant,

pointillé; la courbure du premier segment ne me semble

pas être celle d’un Ichneumonide, mais plutôt celle d’un

D’HYMENOPTERES TÉRÉBRANTS. 159

Tryphonide 1). Les ailes sont hyalines à nervures noires

et base pâle. Les 4 pattes antérieures ont les hanches

noires, les trochanters blancs, les cuisses d’un rouge pâle,

les jambes d’un blanc rougeätre et les tarses blancs à

extrémité noire; les postérieures ont la hanche, le trochanter

antérieur et la jambe noirs, ainsi que la base du premier

article des tarses; le trochanter postérieur et la cuisse sont

rouges, les tarses sont blancs à l’exception des deux ex-

trémités noires.

L'insecte qui me semble un mâle, a été pris dans un

des départements méridionaux de la France.

7. Euceros unifasciatus Voll.

Dans ma dernière révision des Hyménoptères néerlandais

jai donné ce nom à deux femelles que je regardais alors

comme appartenant indubitablement à une espèce inconnue

d’Euceros (Eumesius Westw.), mais au sujet desquelles mon

opinion n'est plus aussi arrêtée qu’alors. Elle a été quel-

que peu ébranlée par le fait que j'ai trouvé dans la collec-

tion de M. Holmgren sous le nom de E. crassicornis Grav.

(Morionellus Hlmgr.) une femelle ne différant que trés-peu

des miennes. Quoiqu'il en soit, voici la description de

mon Unifasciatus.

Long. 8 à 10 mm. — Noir, peu luisant, couvert d’une

dense pubescence très-courte, grise. Lèvre et palpes pales ;

une tache longitudinale, sub-triangulaire au bord antérieur

de chaque ceil, ainsi qu'une tache allongée derrière l'œil,

de couleur jaune trés-pale. Deux points blanchätres sur le

bord antérieur du mésothorax, deux autres à la base de

l’écusson, le bord postérieur de celui-là avec une raie sur

le post-écusson jaunätres. Point de cellule supéromédiane

sur le métathorax. Base des ailes avec la côte jaunatre , carpe

1) Chez Z’Argiolus la forme du premier segment est identique.

160 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

d'un brun pale. Abdomen plus large que le thorax, noir

à l'exception d’une bande interrompue d’un blanc laiteux

au bord du premier segment, et du ventre qui est d'un

jaune d’ocre antérieurement. Pattes de la première paire

d'un jaune brunätre à hanches et trochanters noirs; pattes

intermédiaires de même, sauf que la base des cuisses est

noire, les pattes postérieures noires à genoux brunätres.

Tel est le signalement des femelles capturées par M.

van der Wulp près de la Haye et par M. Ritsema à Leide;

mais je possède encore une femelle, prise par M. Ritsema

(au bois d’Ulvenhout près Breda), qui diffère des deux

autres par la coloration des pattes postérieures. Celles-ci

ont le dessous des hanches d’une couleur feuille-morte, les

trochanters noirs, les cuisses d’un jaune brunätre et le

reste des pattes noir.

TRICHOMASTIX !).

Nouveau genre de Tryphonide.

Il est toujours difficile et souvent dangereux de fonder

un genre sur une espèce dont on ne possède qu’un seul

individu; cependant souvent la science profite de la publi-

cation et lorsque une fois la glace est rompue, on remarque

avec satisfaction que d’autres rapports sur l'espèce jusqu’-

alors inconnue et par cela même reléguée parmi les points

d'interrogation surgissent de toutes parts. C’est ce qui me

décide à publier comme appartenant à un genre nouveau

un insecte de la sous-famille des Tryphonides; mais comme

je ne me soucie pas de mutiler le seul exemplaire que je

possède, je ne saurais, il faut bien l'avouer, lui assigner avec

certitude la place qui lui convient.

M. Kriechbaumer de Munich, à qui j'avais envoyé une

description accompagnée d’un croquis de mon insecte,

croit qu'il faut le placer entre les Bassus ou bien tout à

1) De ÛgeË, poil et wasted, fouet.

D’HYMENOPTERES TEREBRANTS. 161

cöte de ce genre. Il me semble que le genre nouveau,

quoique appartenant aux Tryphonides schizodonti par la

seissure des dents aux mandibules, ne saurait former tout

simplement une division dans le genre Bassus, la confor-

mation de ses antennes et la compression excessive de

l'abdomen s’y opposant. Voici les caractères du genre,

Caput transversum. Clypeus discretus et valde depressus.

Mandibulae apicem versus attenuatæ, dente supe-

riore bifido. Antenna filiformes, pilosæ, 19 articu-

lorum, quorum tertius basi pergracili. Thorax brevis

gibbulus. Abdomen sessile, inde a segmento tertio

valde compressum, terebra exserta brevi. Alarum

areola deficiente.

8. Trichomastix polita Voll.

Planche 9, Fig. 4 et 4 a,b, c.

Trich. nigra, nitida, ore et thorace albomaculatis, pedibus

fulvis, tibiis fuscescentibus, basi alba. Long. 8 mm.

D'un noir luisant. La face offre une dépression remar-

quable sous les ocelles et à l’entour de la base des antennes,

au dessous de laquelle se voit une petite bosse, peu éle-

vée. Le clypéus est fortement déprimé et comme les parties

de la bouche d’un blanc sale; cependant les mandibules,

dont la couleur est un peu plus jaunâtre, sont bordées de

noir, particulièrement aux dents. Les palpes maxillaires

ont cinq articles et les labiaux quatre. Les veux sont ovales,

bruns. Les antennes sont filiformes, aussi longues que la

moitié du corps, de 19 articles, noires; les deux premiers

sont lisses et luisants, les suivants de couleur mate et

poilus ; le 3”° est aussi long que les 4”° et 5"° réunis, le dernier

est un peu plus long que l’avant-dernier, l'extrémité en

est obuse (Fig. 4°). Le thorax est très luisant, bombé sur le

dos, plus haut que large, court par rapport à l'abdomen ;

les flancs offrent de chaque côté une dépression assez no-

162 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

table, le métathorax est rugueux et (à ce qui me parait)

sans carinules. Un trait blanc se voit de chaque côté en

avant de l'insertion des ailes, dont la squamule est blanche,

ainsi qu'un point calleux au dessous. L’écusson offre deux

points allongés blancs, partant de la base. Les ailes sont

enfumées à nervures noirätres; la côte en est blanchätre

à la base, le carpe brun à base blanche. L’abdomen est

deux fois plus long que le thorax et fortement comprimé

depuis la base du 3" segment; il est entièrement noir à

l'exception de la base du ventre qui est blanchätre. Le

premier segment est distinctement aciculé et offre en outre

deux carinules divergentes sur le bord latéral; la base du

second est aciculée de même entre les gastrocoeles. Le

troisième segment est très-long et le bord postérieur en

est échancré sur le dos. Les pattes sont de longueur or-

dinaire, les cuisses et jambes postérieures renflées; la couleur

des hanches, des trochanters et des cuisses est fauve, les

quatre jambes antérieures sont fauves à base blanchàtre,

les postérieures sont d’un brun clair à base blanche; les

tarses de devant sont fauves, les quatre autres sont d’un

brun pâle à base blanche.

Je dois mon unique exemplaire à la complaisance de

M. le Général van Hasselt, qui le trouva dans les dunes

de Scheveningue. M. Kriechbaumer m’annonce qu'il possède

un exemplaire presque identique, provenant de la Silésie.

9. Bassus cinctus Grav. 9

Chez Gravenhorst et Holmgren on ne trouvera que la

description du mäle. La femelle semble être demeurée in-

connue jusqu’ä-present. J'ai trouvé dans une collection

d'Hyménoptères de M. le Prof. Lichtenstein une femelle de

Bassus qui me paraît être celle du cinctus, vu qu'elle offre

les mêmes particularités de structure et de coloration que

le male, par exemple l’aréole supramédiane du métathorax

distincte, le premier segment de l'abdomen plus long que

D'HYMENOPTÈRES TÉRÉBRANTS. 163

large, la nervure transverso-anale des ailes postérieures

anguleuse en dessous de son point médian et les bords des

segments intermédiaires de Vabdomen colorés en jaune

orangé.

Elle diffère du mâle en ceci: à la face les orbites,

ainsi qu'une tache ronde au dessus du clypeus sont jaunes ;

non seulement le bord postérieur des segments 2 et 3 de

l'abdomen est largement bordé de jaune orangé, mais

aussi la base du 3” est finement bordée de jaune; le 4"°

a le bord jaunâtre peu défini et les suivants ont la bordure

plutôt grise que jaune. Les pattes sont colorées comme

chez le mâle, mais l’extreme base des cuisses et des jambes

aux 4 postérieures est noire.

Cette femelle a été prise aux environs de Montpellier.

10. Phytodictus exareolatus Voll.

Planche 9, fig. 5.

Phyt. niger thorace flavomaculato, abdominis nitiduli

segmento primo albo-marginalo, pedibus fulvis nigroma-

culatis, tibiis et tarsis posticis nigris, alis sine areola,

Long. 7 mm. ¢

Cette espéce nouvelle a le plus de rapport avec l’Obscurus

de Desvignes, cependant elle en diffère à plusieurs égards.

La tête, plus large que le thorax, a les parties de la

bouche brunes et deux petits traits jaunes entre les yeux

et les ocelles. Les antennes presque aussi longues que le

corps, ont le premier article entièrement noir et les suivants

d'un brun pale, plus foncé en dessus. Le thorax est d'une

couleur noire, un peu plombée et offre quelques traits et

taches jaunes, savoir: deux traits huméraux fort minces,

Yécaille alaire et une petite tache en avant, deux points

à la base et une bande à l'extrémité de l’écusson, le post-

écusson, enfin deux taches sinuées sur la partie déclive

du métathorax. L’abdomen est d'un noir luisant; les seg-

164 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

ments antérieurs sont séparés l’un et l’autre par des

étranglements ; le premier est bordé de blanc et le second

a les angles latéraux jaunes; l’extr&me bord des derniers

est blanchâtre. La tarière est un peu plus longue que la

moitié de abdomen, finement velue, et a l'extrémité blanche.

Les ailes sont transparentes à nervures päles; la côte et

le carpe sont jaunes; l’aréole n'est qu'indiquée car la

nervure extérieure manque. Les 4 hanches antérieures sont

noires à extrémité jaune, leurs trochanters sont jaunes à

base maculée de noir, les cuisses sont fauves, les jambes

de la première paire jaunes ainsi que les tarses, celles de

la seconde jaunes et tres-päles aux deux extrémités, les

tarses d’un brun pale, plus obscur vers l'extrémité. Les

hanches de la troisième paire sont fauves avec un point

noir au bout; les trochanters noirs en avant, puis jaunes,

les cuisses fauves à deux anneaux bruns, l’un à la base

l'autre avant le genou qui est jaune, les jambes et les

tarses des pattes postérieures sont noirs.

Une femelle de cette espèce provint à Voorst en Gueldre

d'un cocon elliptique de soie jaune grisätre pâle, trouvé

par M. le docteur Wttewaall.

PH rp wars:

Nouveau genre de Pimplides.

Genre voisin d’Arenetra et comme celui-là appartenant

aux Pimplides aberrants. Il a la tête transverse, renflée,

presque cubique, le bord du vertex tranchant; les yeux

proéminents; les antennes filiformes, assez longues; le

mésothorax divisé en trois lobes distincts, le métathorax

long, peu incliné dans sa partie postérieure avec une

aréole supéromédiane distincte et allongée. L’abdomen est

subpétiolé, s’élargissant jusqu'au bord du quatrième seg-

ment et terminé en massue. La tariere est peu allongée,

Les ailes antérieures sont assez larges, arrondies à l’apex,

D'HYMENOPTÈRES TEREBRANTS. 165

à aréole obliquement triangulaire subpétiolée. Les pattes

sont assez longues et grèles, à crochets fort petits.

41. Phidias aciculatus Voll.

Planche 10, fig. 2 et 2a,

Phid. niger, nitidulus, pedibus pallide brunneis, abdomi-

nis segmentis eburneo marginatis. Long. 8 mm.

Noir, fort luisant sur la tête et le mésothorax. Veux

gros, saillants, bruns. Antennes plus longues que les deux

tiers du corps, dun gris noirätre; les trois premiers ar-

ticles brun foncé. Thorax à villosité microscopique et soyeuse ;

écusson assez grand et bombe; metathorax de couleur

mate. Ailes transparentes et irisées à carpe et nervures

d'un brun tres-päle. Premier segment de l'abdomen aciculé,

ainsi que la base du second, les autres lisses, les derniers

couverts d'une villosité soyeuse; la couleur en est d'un

noir brunatre; le second segment a une bordure assez

large de couleur d'ivoire, les suivants des bordures plus

minces et dont la couleur passe successivement de l’éborine

au blanc crayeux. La tarière ne dépasse pas le tiers de

la longueur de l'abdomen. Les quatre pattes antérieures

sont brun clair, les hanches et les trochanters blanchätres;

les postérieures sont de couleur plus foncée, mais l’extré-

mité des hanches, les trochanters, la base des cuisses, les

genoux et la base des jambes sont d’un blanc sale.

L’exemplaire femelle que jai décrit, m'a été envoyé

d'Angleterre par le reverend Dr. T. A. Marshall.

12. Acoenites nigripennis Grav.

Planche 10, fig. 3.

Grav. Ichn. Eur. Ill. p. 815, n°. 6.

Comme cette espéce parait être trés-rare et qu'elle n'a

jamais été figurée, je donne le dessin d’après nature d’une

166 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

femelle, capturée dans les Pyrenées par le révérend Mars-

hall, qui a eu la bonté de mettre son exemplaire unique

durant quelque temps à ma disposition.

L'insecte en question n’est pas entièrement conforme à

la description donnée par Gravenhorst. Il a les pattes co-

lorées comme celles du mâle et abdomen est tout-à-fait

de couleur marron, excepté la base qui est noire. Le mé-

sothorax est couvert dans le milieu du dos de plusieurs

séries longitudinales de points enfoncés, et un peu déprimé;

le métathorax est fortement rugueux. Le dernier article

des tarses est presque aussi long que le premier, tandis que

le 2°et le 3°, et bien plus particulièrement le 4° sont courts,

43. Scolobates Marshalli Voll.

Planche 10, fig. 1 et la.

Scol. miyer, thorace punctulato pubescente, abdominae ni-

lente medio rufo, pedibus anterioribus dilute rufis,

posticis nigris. Long. fere 12 mm. ¢

Cette espèce est assez voisine de l’Aurculalus F. (Cras-

sitarsus Grav.), mais elle en diffère par la tête et les pieds

postérieurs entièrement noirs, ainsi que par plusieurs autres

détails importants.

Tête et thorax noirs, pointillés et pubescents; tete trans-

verse et large, quelque peu émarginée à l’occiput, dilatée

en arrière des yeux. Ceux-ci ovales, d’un brun tres-päle;

ocelles grands, blancs. Palpes gris. Antennes filiformes,

aussi longues que le corps, noires; le troisième article plus

long que le premier; je n’ai pas réussi à compter les ar-

ticles; le dernier finit en pointe. Thorax un peu plus large

que la tête, à mésothorax bombé. Squamules alaires noires.

Ailes hyalines, un peu enfumées vers le bout; la nervure

costale et le carpe brun clair; les autres nervures plus

foncées, excepté à la base des ailes, Toutes les hanches

D'HYMENOPTÈRES TÉRÉBRANTS. 167

et les trochanters sont noirs; les cuisses antérieures noires

à la base, ensuite d’un jaune brunätre, les jambes et les

tarses jaune sale, les crochets grands et bruns; les pattes

intermédiaires assez conformes, mais un peu plus foncées

en couleur, principalement aux tarses. Pattes postérieures

tres-longues et très-fortes, entièrement noires; hanches et

cuisses très-luisantes, jambes mates et pubescentes ; dernier

article des tarses aussi long que le second, 3° et 4 plus

courts.

L’abdomen, mince à sa base, acquiert sa plus grande

largeur au quatrieme segment et est un peu comprime

après le 3"; le premier est une fois et demie plus long

que le second et noir jusque pres du bord postérieur; ce

bord avec les segments 2 à 4 sont d’un rouge orangé,

luisant comme de la porcelaine; les suivants sont noirs à

fine bordure blanche.

L’individu mâle que je décris, a été pris dans les Py-

renées par le révérend docteur Marshall.

1%. Ophion unicallosus Voll.

Planche 10, fig. 4 et 4a.

Ophion brunnescenti-flavus, facie angustissima, antennis

fulvis, metathorace rugoso. Long. 26 mm.

M. Holmgren a décrit sous le nom de Ophion repentinus

une espèce distincte de toutes celles connues antérieurement

par le fait que la première cellule cubitale n'offre qu'un

seul point calleux. En voici maintenant une autre qui

outre cette particularité, en offre deux autres bien remar-

quables, l’amincissement de la face et la rugosité du

metathorax.

La couleur generale du corps est un jaune sale ou bru-

nätre; le méso- et le metathorax sont plus obscurs sur le

dos et abdomen offre une raie brune sur le dos des seg-

ments 3—7, La face est trés-étroite et les yeux qui sont

168 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

d'un brun presque noir, touchent presque aux ocelles.

Les antennes qui n’ont pas la longueur du corps, sont

fauves, à troisième article noiràtre. L’écusson est assez

élevé et plus jaune que les parties environnantes. Le mé-

tathorax est couvert de rides obliques qui semblent re-

tomber de chaque côté comme les branches d’un saule

pleureur, en laissant au milieu un espace libre longitu-

dinal, simulant le tronc. Les ailes antérieures n’olfrent

dans la première cellule cubitale qu'un seul point calleux,

et la première moitié du radius est comme noueuse vers

ce point-là. I’abdomen et les pattes n’offrent rien de re-

marquable; la tarière est très-courte.

M. le professeur Lichtenstein, de l’université de Mont-

pellier, prit en Espagne une femelle de cette espèce

remarquable,

45. Anomalon melanocneme Voll.

Planche 10, fig. 5_et 5a.

An. nigrum, ore, clypeo, facie el apice genarum flavis ;

antennis rufofuscis corpore brevioribus ; abdomine rufo,

basi et apice, nec non dorso segmenti secundi nigris ;

libiis posticis nigris, basi alba. Long. 1 cm.

Quoique celte espèce ait le bord du chaperon plutôt ar-

rondi que pointu, elle appartient bien certainement par

sa neuration au genre (ou sous-genre) Anomalon de Wes-

mael. La tête et le thorax sont noirs, pointillés, peu lui-

sants, couverts d'une villosité grisätre, courte et serrée.

La face plus large en haut qu'en bas, est jaune ainsi que

la bouche, le chaperon, le bas des joues et les palpes; le

bord orbital externe est taché de brun-rougeatre. Les

antennes sont aussi longues que la moitié du corps, noires

en dessus, brunes en dessous. Les ailes sont hyalines à

carpe d'un jaune brunatre; la seconde nervule récurrente

D'HYMENOPTÈRES TEREBRANTS. 169

est interstitiale, la première est brisée au dessus du mi-

lieu; la nervure anale des inférieures est brisée au dessous

du milieu. L’abdomen est rouge sur la seconde moitié du

premier segment, sur le second à l'exception d'un trait

dorsal, sur le troisième et quatrième et les flancs du

cinquième; les valvules de la tariére sont en massue, assez

allongées, noires. Les pattes antérieures sont jaunes à

hanches et trochanters noirs; les intermédiaires ont les

hanches, les trochanters et la base des cuisses noirs, les

cuisses et les jambes fauves, les tarses brunàtres à bases

des articles jaunes; les postérieures sont noires et l’extreme

base des cuisses rouge, celle des jambes blanche et les

deux premiers articles des tarses d’un rouge sombre.

C'est encore à M. Lichtenstein que je dois la connais-

sance de cette espèce, dont il captura un exemplaire

femelle près de Montpellier.

16. Cremastus balteatus Voll. !).

Planche 10, fig. 6.

Crem. niger, orbitis albis, abdomine medio, femoribus et

libiis rufis. Long. 9 mm.

Voisine du Crem. pungens Grav. La tete est noire avec

les orbites tant externes qu’internes blanches, le chaperon

blane à disque brunätre et les mandibules blanches; en

dessus du chaperon se voit en outre une tache triangu-

laire blanche. Yeux grands, d’un gris brunätre. Antennes

noires, quelque peu fauves en dessous. Thorax entière-

ment noir à métathorax peu proéminent. Ailes faiblement

enfumées à base et à écaille blanches, à carpe et à ner-

vures noires. Abdomen comprimé à partir de la base du

troisième segment, noir avec des bandes rouges, savoir:

1) 1 faut rayer de la liste des espèces le Cremaslus cabalisticus n°. 739% qui

nest pas une espèce nouvelle, et u’appartieut pas même au genre.

170 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

l'extrémité du second segment, le 3, le 4° excepté la

base, l’extrémité du 5°, ainsi que du 6°; la moitié anté-

rieure du second est aciculée. Le pli ventral est jaune.

Les hanches et les trochanters sont noirs ou tachetés de

jaune et de noir, les cuisses et les jambes sont fauves;

les tarses sont jaunätres, ceux de la paire postérieure ont

l'extrémité des articles brunatre.

M. F. J. M. Heylaerts fils a bien voulu m’olfrir un male

de cette espèce, capturé par lui aux environs de Breda.

17. Cremastus sabulosus Voll.

Planche 10, fig. 7 et 7a.

Crem. niger, capite thoraceque albo pictis, apice metathoracis

distincte ultra medias coras posticas producto; pedibus

anticis testaceis, posterioribus fusco testaceoque varie-

gatis. 3 Long. 5 mm.

Cette espèce semble intermédiaire entre le Crem. signatus

Holmgr. et albipennis Zett. et pourrait peut-être passer pour

le mâle jusqu’a-present inconnu de la premiere. Elle se

rapproche de celle-ci par le dessin du thorax, de celle-là

par la couleur des ailes.

La tête est transversale et assez large, noire, peu lui-

sante; les orbites, les joues, le chaperon, les mandibules

et les autres parties de la bouche sont d’un blanc jaunätre.

Le thorax est long, beaucoup plus large en avant qu'en

arrière, à mésothorax trilobé et à métathorax dépassant

la moitié des hanches postérieures; il est noir, avec deux

traits en hameçon sur le dos du prothorax jaunâtres. Bords

latéraux de l’écusson et écailles alaires de même couleur.

Les ailes sont d'un blanc laiteux à carpe brunatre; les

nervures sont blanches à l'exception du radius, de la ner-

vure transverso-cubitale et d’un point noir sur la nervure

médiane. L’abdomen est noir à ventre jaunätre. Les pattes

de la première paire sont ochracées, à trochanters bruns;

D'HYMENOPTÈRES TEREBRANTS. va

les intermédiaires et les postérieures sont bigarrées de

brun et d’ochracé; les jambes postérieures sont noires à

trait blanc longitudinal.

M. van der Wulp trouva deux mâles de cette espèce au

mois d'Aoùt dans les dunes de Scheveningue. La femelle

m'est inconnue.

18. Atractodes spiniger Voll.

Planche 10, fig. 8.

Atr. niger, antennis tricoloribus, metathorace spinoso, pe-

dibus et abdominis medio rufo. Long. 8 mm.

Si le second segment abdominal était transversal et

non plus long que large, cette espèce pourrait se placer

à côté du Varicornis Holmgr. auquel elle ressemble. La

tête est noire; le chaperon est hérissé de poils; les man-

dibules sont brunes et les palpes blanchätres à base plus

foncée. Les antennes sont assez épaisses, plus longues que

la moitié du corps; le premier article est fort, noir avec

le dessous d’un brun rouge, le second qui est petit, est

entierement de cette couleur; les trois suivants, assez

allongés, de couleur ochracée, le 8° au 12% blancs, tous

les autres noirs. Le thorax est noir; le métathorax offre

au bord latéral de la partie déclive deux dents très-saillantes

et au dessous deux autres plus petites. L’abdomen est

fusiforme et assez grele, les trois articles antérieurs sont

rouges à l’exception de la base noire, les suivants sont

noirätres, trés-luisants à bords jaunätres. Les ailes sont

hyalines à base pâle, à carpe et à nervures brun-clair.

Les pattes sont rouges, les tarses des intermédiaires

brun-clair, l'extrémité des jambes postérieures et les tarses

dun brun plus foncé.

Je possède un individu male de cette espèce, capturé

aux environs de Leyde.

472 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

19. Laccophrys Villae novae Voll,

Planche 11, fig. 1, 1a et 159

Lace. fulvus, antennis, oculis, ocellis et terebra atris.

- Long. 4 s. 5 mm.

Quoique je ne remarque point de nervule transversale

dans la cellule humérale postérieure, comme M. Reinhardt

la mentionne et la figure dans la Berliner Zeitung IX. p. 266,

décrire, n’appartienne au genre Laccophrys.

Tout le corps d’un fauve luisant, plus rougeätre chez

la femelle, plus jaunatre chez le male. La face offre trois

carinules longitudinales peu élevées; au-dessus du chaperon

se voit une rangée de poils. Les yeux sont en ovale et

noirs, les ocelles très-rapprochés les uns des autres, de

même couleur. Les antennes sont sétiformes, aussi longues

que le corps, composées d’un grand nombre d'articles noirs,

le scape étant fauve. Le thorax et l’écusson n’offrent rien

de remarquable. Les ailes sont grandes, hyalines à reflets

irisés, le carpe et la nervure costale étant d'un brun foncé,

les autres nervures brun-clair. L’abdomen est court, sub-

sessile, ovalaire, son premier segment pourvu de carinules

latérales. La tariére est droite, aussi longue que l'abdomen,

noire. Les pieds sont moyens, de la couleur du corps, à

l'exception du dernier article des tarses qui est brun.

J'avais vu quelques-uns de ces insectes volliger autour

d'une plante de Bryonia europaea dans les dunes de Waals-

dorp et j'ai capturé le 5 Juillet des males sur les fleurs

de la même plante dans le jardin d’une villa à Naaldwijk.

Chaque fois que je vis ces Hyménoptères, ils se trouvaient

meles à une troupe de Trypeta Wiedemanni, jouant amou-

reusement sur les feuilles et les fleurs, ce qui me fait

supposer qu'ils y vivent en parasites. Plus tard je reçus de

la Zélande une femelle, prise par M. Gerth van Wijk.

D'HYMENOPTERES TEREBRANTS, 173

20. Laccophrys Medenbachii Voll.

Planche 11, fig. 2.

Lacc. castaneus, capite, pedibus ac segmento secundo ab-

dominis rufis, alis obscuris. Long. 4 mm.

Cette nouvelle espèce ressemble le plus à la Rubriceps

Ratz. mais en diffère par la couleur moins foncée du corps

et celle plus obscure des ailes, ainsi que par la couleur

rouge des pattes. — Tête très-large, fauve, à palpes bruns,

yeux et ocelles noirs. Antennes de 30 articles, assez

épaisses à la base, microscopiquement velues, noires, à

scape lisse et luisant. Thorax allongé, moins large que la

tête, d’un brun marron, passant au noir sur le métathorax

qui est fortement rugueux. Ailes très-obscures à raie blan-

châtre au dessous du carpe; celui-ci tres-grand; nervure

récurrente interstitiale. Abdomen plus court que le thorax, à

premier article noir, aciculé; le second lisse et rouge, les

suivants très-luisants chätains avec une tache noire sur

le dos; la tariere plus courte que l’abdomen, faiblement

recourbée en haut, noire. Pattes assez fortes d’un rouge

fauve à tarses postérieurs brunätres.

Je dédie cet insecte à la mémoire de M. A. B. van Me-

denbach de Rooij, zélé entomologiste, décédé dans la force

de l’âge et qui donnait les plus belles espérances; c'est à

lui que je dois la femelle décrite plus haut, prise dans

les environs d’Arnhem le 21 Juillet.

21. Microdus compeditus Voll.

Cette espèce dont il est fait mention sous le numéro 825°

dans la dernière révision (Tijdschr. v. Ent. Tome 19", pag. 243)

doit être portée sur la liste comme Microdus rugulosus Nees

ab Es. Elle a été suffisamment décrite dans le premier

tome des «Hymenopterorum Ichneumonibus affinium Monogra-

phiae” pag. 148; il n'est donc pas nécessaire d’y revenir.

174 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

22. Alysia Theodori Voll.

Planche 11, fig. 3 et 3a.

Al. nigra nitida, abdominis medio fulvo, pedibus piceis,

antennarum articulo quarto longiore quam tertio, radio

ab alarum apice remoto. Long. 54 mm.

Cette espèce nouvelle a les plus grands rapports avec

la 30° de M. Haliday (Entom. Magaz. V. p. 232), dont il a

figuré les ailes sous les n° 15 et 29 de la 17° Planche;

cependant elle en diffère par la couleur et qui plus est,

par ce que la cellule anale des ailes postérieures est plus

longue.

La tête et le thorax sont noirs, luisants, les mandibules

sont couleur de poix, les palpes blanchâtres. Les antennes

dépassent le corps en longueur et sont noires avec la base

couleur de poix en dessous; le 4° article est plus long que

le troisième. Les écailles alaires sont brunes, les ailes un

peu enfumées; le carpe est épais et le radius atteint la

côte avant l'extrémité de l’aile; la nervure récurrente est

presque interstitiale. L’abdomen dont le bout est trés-obtus,

est un peu plus long que le thorax et moins large; il est

luisant sur le premier segment qui me semble raboteux

ou aciculé; celui-ci est noir en dessus, fauve en dessous;

les deux suivants sont entièrement jaunes, le quatrième

est noir à bordure fauve, les derniers noirs. Les quatre

pattes antérieures sont d’un jaune brunätre, les deux pos-

térieures couleur de poix a articulations jaunatres.

Je dois l'individu (9) que je décris à l’obligeance de M.

Théodore van Hasselt, qui le captura dans les dunes de

Loosduinen et auquel je me fais un vrai plaisir de le

dédier.

D'HYMENOPTÈRES TÉRÉBRANTS. 475

23. Mesora analis Voll.

Planehe 11, fig. 4.

Mes. nigra nitida, mandibulis et antennis brunneis, pedibus

et segmentis ultimis abdominalibus rufis. Long. 4 mm.

Je ne connais le genre Mesora que par les tables analy-

tiques des Braconides de M. le Prof. Förster (Verhandlun-

gen des Nat. Vereins pr. Rheinl. u. Westphal. XIX) et par la

description du type Gilvipes qu'a donnée M. Haliday dans

sa brochure « Hymenoptera britannica, Alysia»; mais je ne

doute nullement que mon espèce nouvelle n’appartienne à

ce genre.

Elle a les machoires hiantes des Braconides exodontes,

deux cellules cubitales (Dacnusoidae), la neuration de l’espece

typique sus-nommée, le postécusson mutique, les yeux

glabres et quatre articles aux palpes labiaux. Elle diffère

de la Gilvipes seulement par le nombre des articles aux

antennes, qui au lieu d’être de 25—29 (Haliday), sont de

33. Jajouterai que si le genre Mesora n'est point adopté

par les Hymenopterologues, notre espèce doit rentrer dans

le genre Dacnusa de Haliday.

Corps court et trapu d’un noir luisant. Tête courte et

très-large, avec deux petites élévations obliquement au

dessous de la base des antennes. Parties buccales brunes,

la machoire de droite à deux dents, celle de gauche à trois;

palpes päles. Yeux arrondis, glabres, noirs. Antennes séta-

cées, plus longues que le corps, brunes; le scape allongé,

noir, les derniers articles presque granuleux. Thorax presque

aussi haut que long; les sutures des lobes du mésothorax

crénelées et sur le lobe médian avant l’écusson le commen-

cement d’une autre ligne enfoncée dont les bords semblent

dentelés. Deux fossettes à la base de l’écusson ; le métathorax

rugueux. L’abdomen est aussi long que la tête et le thorax

réunis, en ovale arrondi à l’extremite, d’un noir de poix,

couvert d’une pubescence blanche; le bord des 2" et 3"

176 ESPÈCES NOUVELLES OU PEU CONNUES

segments et toute l’extrémité sont rouges. Les ailes sont

enfumées; le carpe et les nervures d’un brun de poix. Les

pattes sont fauves, à l'exception de la base des hanches et

des tarses postérieurs.

Le mâle que je décris, a été pris par M. Gerth van Wijk

le 30 Juillet à Biggekerke en Zélande.

24. Hetroxys Gribodii Voll.

Planche 11, fig. 5.

Cyaneo-viridi-metallicus, abdomine obscuriore, anlennarum

scapo, pedibus praeter coxas et ventris basi fulvis, alis

fusco-bimaculatis. Long. 7 mm.

La téte est large et courte, bombée sur le vertex et

derrière les yeux, trés-finement pointillée, d’un beau bleu

métallique un peu verdätre; la face est un peu déprimée

sur le devant comme pour y loger le scape des antennes

qui est fauve, tandis que tous les articles suivants sont

noirs. Les yeux sont arrondis, peu proéminents, bruns. Le

prothorax qui forme une sorte de col boursoufflé, est d'un

bleu foncé verdätre, le mésothorax, l’écusson et le court méta-

thorax sont d’un vert métallique et ponctués plus grossière-

ment que la tête; les flancs sont d’un bleu foncé. Les squamules

alaires sont lisses et brunes; les ailes transparentes, à ner-

vure noire et à deux grandes taches brunes, dont la seconde

semble pendre au rameau radial; chaque tache a au dessous

une petite nébulosité brune. L’abdomen très-grêle et allongé

est d’un brun obscur métallique à reflets verts; la base du

dos est verte et celle du ventre rouge. Les hanches sont

d'un beau violet et le reste des pattes est fauve à l’excep-

tion des crochets qui sont noirs.

Monsieur J. Gribodo, entomologiste zèlé de Turin, a pris

deux exemplaires femelles de cette espèce dans le nord de

l'Italie et ayant eu la bonté de m'en offrir un, je me fais un

devoir de lui prouver ma reconnaissance en lui dédiant cette

belle espèce.

D’HYMENOPTERES TÉRÉBRANTS. 477

25. Goniozus tibialis Voll.

Planche 11, fig. 6.

Gon. niger nitidus, antennarum parte media, libus tarsisque

fulvis, alis hyalinis abdomine brevioribus, ramo radiali

elongato. Long. 3 mm.

On connait quatre espèces de Goniozus; deux d’entre

elles (Claripennis et Fuscipennis) ont les jambes médianes et

postérieures noires; les deux autres (Mobilis Först. et

Distigmus Thoms.) les ont de couleur fauve. Je dois faire

remarquer ici que je connais la dernière espèce de visu,

ayant reçu de l’auteur un exemplaire mâle typique. En Hol-

lande se trouve une cinquième espèce, plus grande que le

Distigmus, qui offre plusieurs caractères du Claripennis.

Le corps est noir, coriace, assez luisant, la tête aussi

large que le prothorax à l'insertion des ailes. Les mandi-

bules sont fauves. Les antennes ont l'extrémité du premier

article et les suivants jusqu'au sixième de même couleur.

Entre les antennes se voit une carinule longitudinale peu

allongée. Les yeux sont ovales et assez grands, mais non

bombés, noirs. Les ailes sont plus courtes que l'abdomen,

blanches, transparentes, mais d’une consistance assez solide;

la neuration est la même que celle du Gonioz. claripennis

(voir: Verhandl. des Vereins für Rheinl. und Westphalen 1851,

tab.1,f.3), done trés-différente du Mobilis, particulièrement

par la longueur de la nervure radiale. L’abdomen est au

milieu plus large que le thorax et me semble être plus lisse

que celui-ci; la base du ventre est couleur de poix. Les

pattes sont assez fortes, principalement celles de la première

paire; toutes les jambes, ainsi que les tarses, sont fauves.

Je possède deux individus de cette espèce; le premier .

qui est du sexe feminin a été pris aux environs de la Haye

en Août, par M. Six, l’autre dont le sexe est pour moi

incertain, a été pris dans la même localité en Octobre par

l'avocat Leesberg.

A CDD PROCESS

PAR

M. E PIAGET.

C'est un nouveau genre de Philopterides que je voudrais

ajouter à ceux que Nitzsch a établis. En découvrant le Nir-

mus stenopyqus cet auteur l'avait placé provisoirement parmi

les Lipeuri, le séparant ainsi avec sa sagacité habituelle des

Nirmi ; il comptait d’ailleurs en faire un sous-genre à part.

Burmeister dans son Manuel d’entomologie (II, 428) le replaca

dans le genre Nirmus et Giebel a suivi son exemple. Main-

tenant qu’à l'espèce unique décrite par Giebel, sont venues

se Joindre 3 ou probablement 4 espèces nouvelles du méme

type, je n'hèsite plus à établir pour les grouper le genre

Acidoproctus dont les caractères distinctifs sont la crénelure

de l’avant-téte, l'existence à l’abdomen d’une seconde bande

interne, et la forme conique des deux derniers segments

de l'abdomen.

L’avant-téte conserve une grande largeur et offre une

profonde crénelure au lieu de la signature des Docophori ;

le clypéus n'est pas distinct; le sinus antennal peu profond

et reporté en avant, n'a pas de trabécule, langle antérieur

est au plus saillant, dans 2 espèces complètement arrondi ;

l'antenne est à peu près uniforme dans les deux sexes,

courte et forte, les articles vont en diminuant de grosseur

à partir du premier; l'oeil est saillant sans soie; la tempe

longue, arrondie en arrière sans soie, mais avec quelques

épines ; l’occiput rentrant; les bandes occipitales distinctes

ACIDOPROCTUS. 179

au moins à la base, parallèles entr’elles; l’antennale trans-

parente fait le tour de l’avant-tête, portant un nombre

variable de fins poils, avec une tache assez foncée qui

s'étend de langle antennal à la racine des mandibules.

Le prothorax subquadrangulaire, un peu rétréci en avant;

le métathorax habituellement plus large que la téte à la partie

antérieure, sauf chez le Marginatus, acuminé sur l’abdomen,

avec une bande transparente qui en fait le tour, et quelques

soies au bord postérieur. Les pattes ne différent de celles

des Nirmi que par une plus grande longueur, surtout au tibia.

L’abdomen ovale allongé ou un peu obové, nu sauf aux

angles, avec de larges sillons transverses entre chaque segment

et un sillon médian qui partage les taches abdominales. En

dedans de la bande latérale qui ne dépasse pas la suture,

il existe une seconde bande transparente, a peu près parallèle

au bord, dont la forme varie selon les espèces. Les 7 premiers

segments chez le mâle sont de longueur inégale, chez la

femelle à peu près égaux; les deux derniers brusquement

séparés du 7°, forment un petit cone un peu tronqué ou

arrondi (9) aigu ou arrondi (+). L'appareil génital rappelle

dans les deux sexes celui des Mrmi.

Les individus se rencontrent asez rarement, et jusqu'ici

exclusivement sur des Palmipèdes, sauf le Bifasciatus qui

s’est peut-être égaré sur une Dromas ardeola. |

Acidoproctus marginatus n. sp.

Pl. 12, fig. C.

La tête est un peu conique, plus longue que large, pro-

fondément crénelée en avant, comme si la dépression avec

sa signature était tombée; trois fins poils incolores à l’avant-

tête; les antennes avec leur sinus sont reportées en avant,

assez fortes et de longueur moyenne; le 5° art. n’est guères

plus long que le précedent; les yeux peu saillants, les tempes

arrondies, nues; l’occiput rentrant avec une tache triangu-

laire très peu colorée ; les bandes occipitales transparentes ;

les antennales plus colorées sont distinctement reliées aux

180 ACIDOPROCTUS.

mandibules et aux autres bandes; en avant elles longent le

sinus, forment la petite excroissance qui remplace la tra-

bécule, contournent la corne du clypéus et s’arrétent à une

plaque foncée de chitine en avant des trabécules. En arrière

de l'oeil commence une bande marginale qui borde la tempe

et l'occiput. Le prothorax nu, arrondi sur les côtés; le

métathorax presque aussi large que la tête, à peine coloré,

acuminé sur l’abdomen, avec une bande transparente qui en

fait le tour et deux soies de chaque côté vers les angles posté-

rieurs. Les pattes presque nues, incolores sauf les ardillons;

les tarses très courts; le tibia a la soie dorsale ordinaire.

L’abdomen ovale allongé, nu sauf quelques rares soies aux

angles des derniers segments, se compose en apparence

de 40 anneaux, le Je s'étant comme dédoublé; les trois

derniers plus courts et plus étroits que les autres. Les huit

premiers segments portent une bande latérale recourbée à

angle droit vers les deux sutures. En dedans de cette bande

une tache interrompue par un sillon longitudinal où se

trouve le stigmate à peine visible, en dedans du sillon la

tache peu colorée recouvre un renflement limité par une

petite bande sémi-circulaire. Les anneaux par fois étranglés

au milieu, sont séparés sur les côtés par des échancrures ;

le dernier avec deux épines terminales. À la face ventrale,

la valvule large et presque bilobée ; une tache génitale mal

limitée et en arrière de celle-ci deux bandes en forme de

pinus dont les branches sont très aiguës (fig. D).

La teinte est blanchätre, les bandes antennales, les laté-

rales de l'abdomen, les mandibules et les tarses fauves.

Dimensions 20—21 3.

lonqueur largeur

téte 0.53 » 043

thorax 0.38 » 041

abdomen 1.15 pr Obs

antenne 0.2

Je fémur 0.21

se tibia 0.21

ACIDOPROCTUS. 181

Sur un Larus spinicauda. Je regrette de n'avoir pas encore

pu découvrir de male; mais la femelle comme espèce est

très distincte du Stenopygus, ne füt-ce que par les dimen-

sions et par les taches de l'abdomen.

Acidoproctus bifasciatus n. sp.

PI. 12, fig. G.

La tête rappelle celle du Marginatus ; 6 poils de chaque

côté de l’avant-tête dont un dans la erénelure même, et

trois en avant; langle antérieur du sinus fait saillie et forme

un angle aigu; l’antenne rappelle celle des Ornithobir ; les

articles vont en diminuant jusqu'au 4e qui est plus court

que le 5e; l'oeil gros et saillant avec une tache en dedans;

les tempes arrondies avec 6 épines; l’occiput très rentrant

avec une courte signature; les bandes occipitales légèrement

convergentes et peu colorées, les temporales foncées, les

antennales s'arrêtent au fond de la crénelure, avec une

large tache qui va des angles antennaux aux mandibules ;

la crénelure forme en avant un angle aigu et s’élargit de

là jusqu'au fond; en arrière de la crénelure deux petits

triangles de chitine.

Le prothorax à côtés parallèles, un peu rétréci en avant,

avec deux bandes latérales et deux taches; le métathorax

plus large que la tête, élargi vers l’angle antérieur qui est

arrondi, acuminé sur l'abdomen, avec deux taches noires

en avant, deux courtes soies à langle et deux plus longues

latérales.Les pattes robustes et peu poileuses, le tibia plus

long que le fémur, avec un poil dorsal et deux petites

épines au côté interne.

L’abdomen allongé, plutôt obové qu’ovale, nu sauf aux

angles; les segments sont à peu près de même longueur; le

8e subitement rétréci et le Je conique forment la pointe de

abdomen ; les bandes latérales étroites; une seconde bande,

comme dans les Ornithobii, court parallèlement au bord

jusqu'au 8e segment, s’élargit à chaque suture, communique

avec la bande laterale et envoie un appendice oblique à l’in-

182 ACIDOPROCTUS.

térieur; les taches sont quadrangulaires, séparées par un

étroit sillon médian et un large sillon transverse, plus fon-

cées aux bords. A la face ventrale une petite valvule étroite

et convexe, avec deux petites bandes latérales, une ligne

noirätre parallèle au bord sur les 7 premiers anneaux,

visible à la face dorsale au milieu de la bande interne; des

taches quadrangulaires peu colorées (fig. B).

La teinte générale est fauve-clair, les taches fauves, ou

par places plus foncées, les bandes en partie transparentes.

Dimensions: 33 2.

longueur largeur

tete 0.7 » 05

thorax 0.5 » 05

abdomen 2.1 DAME

antenne 0.25

se femur 0.25

3 tibia 0.34

Sur une Dromas ardeola du Jardin zoologique de Rotterdam.

Le male m'est encore inconnu.

Il est possible que, si je connaissais le male, il faudrait éta-

blir une nouvelle espèce pour un Acidoproctus provenant d'une

Anas radjah de Halmaheira (Muséum de Leide). Les dimen-

sions sont en général plus courtes; la tête est moins longue

quoique tout aussi large; les bandes antennales plus larges,

l'angle du sinus antennal brusquement saillant, de sorte

que la tête parait comme étranglée en avant de cet angle

(fig. A); le dernier segment de l’abdomen moins aigu à la

pointe; la valvule plus étroite, un peu concave au milieu

(fig. B); les taches sont beaucoup moins foncées, le méta-

thorax moins large que la tete.

Dimensions 299.

lonqueur largeur

tete 065° > 2053

thorax 0.48 » 042

abdomen 1.8 DAAGS)

antenne 0.25

3e fémur 0.25

ge tibia 0.34

ACIDOPROCTUS. 183

C'est une espèce ou une variété voisine du A. stenopygus

N. (Giebel Epiz. p. 179, tab. VIII, f. 6 et 7) provenant d’une

Anas rufina. Le dessin n'est probablement pas très exact:

les deux coins noirätres sont la base des bandes occipitales ;

les points noirs de la tête et de l'abdomen me paraissent

fantastiques; les antennes et les fémurs trop greles, les

tibias trop courts. — C'est probablement à cette espèce ou

a la précédente que se rapportent deux figures d’Albin,

pl. XLVIIT.

Acidoproctus maximus n. Sp.

Pl. 12, fig. E en F.

La tête rappelle à beaucoup d’egards celle du Bifasciatus ;

à l'antenne le 24 article est plus long que les autres; la

tempe avec 3 soies au lieu de 6 épines; les bandes occi-

pitales plus larges et plus distinctes; chez le mâle la tete

est plus forte que chez la femelle, les antennes plus longues

et plus robustes, le 4e article le plus gros égale le 3e, le

24 le plus long, le Se légèrement renflé et un peu angulaire

à l'extrémité (fig. F).

. Le thorax et les pattes sont encore celles du Bifasciatus,

seulement le tibia chez la femelle porte à l'extrémité un

anneau peu coloré mais tres-distinct.

A l'abdomen g les appendices obliques de la bande interne

sont beaucoup plus courts; le 8e segment est plus court

avec deux soles et une épine, le % très aigu, avec une

tache marginale de chaque côté. L’abdomen du mâle est plus

court; les angles des segments saillants jusqu’à donner au

bord une apparence scalariforme, avec deux fines soies au

premier, 3 aux suivants, 4 au 7e; les 3 premiers segments

les plus longs, égaux entr’eux, les 4 suivants plus étroits,

le & plus large que chez la femelle, le 9e arrondi avec deux

soies. Il est à remarquer que chez les mâles non encore

développés le Je segment est ouvert, profondément échan-

eré; la bande interne se renfle considérablement sur les

184 ACIDOPROCTUS.

2 premiers anneaux, et sur les 4 suivants pousse à l’inté-

rieur deux appendices transverses qui se rejoignent à l’ex-

trémité; les taches quadrangulaires, comme chez la femelle

sont plus foncées au bord.

Dimensions: 331 g, 283 d.

longueur 2 8 largeur 9 d

tête 0.7 —0.7 » 0.58—0.58

thorax 0.55—0.55 » 0.54—0.55

abdomen 2.1 —1.6 » 0.71—0.64

antenne 024—0.31

3e femur 0.22—0.28

ge tibia 0.3 —0.34

Sur un Dendrocygnus arboreus du Jardin zoologique de

Rotterdam et sur un D. vagans et guttatus du Muséum de

Leide; seulement sur ce dernier labdomen de la femelle

était plus développé surtout en largeur (0.85); — aussi une

temelle sur un Plotus de Costarica. |

EEN NIEUW GESLACHT DER PHORIDEN,

DOOR

Meer dan eens vond ik in de Scheveningsche boschjes

bij den Haag, tusschen bladen en kort gras onder hooge

boomen, een uiterst klein vliegje, dat volgens de vleugel-

aderen en de sprieten kennelijk tot de Phoriden behoort,

maar overigens in velerlei opzigten zoo zeer van alle daarin

seplaatste soorten afwijkt, dat naar mijn inzien noodwendig

daarvoor een nieuw genus moet worden gevormd, waaraan

ik den naam van Leplophora wensch te geven.

Ik maakte daarvan eene korte beschrijving en eene schets-

teekening, die ik, met het diertje zelf, aan den heer van

der Wulp mededeelde. Deze achtte, even als ik, het op-

rigten van dit nieuwe geslacht volkomen gegrond en was

zoo goed aan de beschrijving eenige uitbreiding te geven en

de afbeeldingen te vergrooten. Zie hier nu de beschrijving:

LEPTOPHORA n. g.

Door den langen smallen vorm, den naar evenredigheid

grooten kop en den weinig gewelfden thorax van alle andere

Phoriden zeer in habitus afwijkende. Kop van boven gezien

lang en plat, op den schedel met enkele zwakke borstels.

Sprieten eivormig, met langen, fijn behaarden, subapicaal

geplaatsten borstel; palpen eenigszins knodsvormig, aan

het eind borstelig behaard. Thorax buitengewoon smal en

plat, aan het vooreinde smaller dan de kop; schildje klein;

186 EEN NIEUW GESLACHT DER PHORIDEN.

achterlijf elliptisch, in ’t midden breeder dan de thorax.

Pooten naakt; heupen en dijen sterk verdikt; ook de scheenen

der voorste pooten een weinig verdikt; aan de voorpooten

valt die verdikking het meest in ’t oog, zoodat deze den

vorm van een paar grijppooten aannemen. Vleugels groot,

aan 'teinde breed en stomp; de voorrandsaderen stevig en

donker gekleurd ; cubitaal-ader ongevorkt, ongeveer de halve

lengte der vleugels bereikende; de voorrand tot daar met

niet zeer lange, maar fijne wimpers bezet; verder op de

vleugelvlakte drie teedere en flaauwe langsaderen ; de eerste

dezer aderen aan haren wortel afgebroken; de tweede kort

vóór het eind der cubitaal-ader uit deze ontspruitende, ver-

volgens boogvormig naar beneden loopende en daarop bijna

regt in de vleugelspits geeindigd; de derde uit of digt bij

den vleugelwortel ontspruitende, voorbij het midden plot-

seling naar beneden gebogen en iets voorbij de halve

vleugellengte in den achterrand uitloopende; de beide laatst-

genoemde aderen alzoo in ’t midden tot elkander genaderd,

doch vervolgens weder sterk van elkander verwijderd.

Leptophora perpusilla n. sp.

Lengte 1 mm. — Zwarl, weinig glanzig; kop en thorax

met fijne platliggende beharing. Sprieten, palpen en pooten

(ook de heupen) licht bruinachtig geel; de sprietborstel

witachtig. Vleugels glasachtig met bijna onmerkbare bruin-

achtige tint; de voorste aderen donkerbruin, de overigen

ongekleurd.

Vliegtijd Juni} en September.

De afbeeldingen stellen voor:

Plaat 12, fig. 1a het vliegje van ter zijde,

Wh aU aap » » boven gezien.

» de spriet.

» 1d palp.

IETS OVER BIBIO ANGLICUS LOEW

DOOR

F. M. VAN DER WULP.

In cene kleine verzameling inlandsche Diptera, door den

heer J. W. B. Gunning te ’s Gravenhage bijeengebragt,

vond ik een voorwerp, waarin ik bij den eersten aanblik

den gewonen Bibio hortulanus F. g meende te herkennen,

Eene nadere beschouwing evenwel deed mij zien, dat het

in sommige wezenlijke kenmerken verschilde en het dus:

eene andere soort moest zijn. Toen ik daarop de bestaande

beschrijvingen nalas, bemerkte ik al spoedig dat ik een

wijfje voor mij had van Bibio anglicus Loew (Syst. Deschreib.

der bekannten Europ. Zweift. Insecten I p. 22, n°. 22); de

voor een deel geelroode borstzijden, de kleur en teekening

der. vleugels enz. lieten daaromtrent geen twijfel.

De heer Gunning heeft mij verzekerd, dat hij dit voor-

werp den vorigen zomer te Doorn heeft gevangen. Het

voorkomen van B. anglicus in ons land kan op zijne getui-

genis gerust worden aangenomen, en er valt dus bij de

Bibio-soorten, in mijne Diptera Neerlandica als inlandsch

opgegeven, reeds dadelijk weder eene soort te voegen. Het

vinden van deze soort ten onzent is des te meer van be-

lang, omdat zij tot dusver, zooveel ik kan nagaan, nog

niet op het vaste land van Europa was aangetroffen; Loew

toch had zijne exemplaren uit Engeland van den heer Verall

188 IETS OVER BIBIO ANGLICUS LOEW.

ontvangen en buiten hem heeft niemand de soort vermeld.

Intusschen, hoe uitvoerig ook door Loew ter aangehaalde

plaatse beide sexen beschreven en onder anderen met

B. hortulanus vergeleken zijn, ontbreekt daaraan de vermel-

ding van een in ’t oog vallend onderscheidingskenmerk,

aan de vleugels en hun aderbeloop ontleend. Bij B. anglicus

namelijk zijn de vleugels smaller en schijnen zij dienten-

gevolge aan de spits stomper en meer afgerond; voorts is

het wortelstuk der cubitaal-ader van gelijke lengte als de

middeldwarsader en is deze laatste schuin geplaatst, zoodat

zij met het genoemde wortelstuk een’ hoek van ongeveer

45 graden vormt. Bij B. hortulanus daarentegen, waar de

vleugels breeder zijn, is het wortelstuk der cubitaal-ader

veel langer dan de middeldwarsader en deze zeer kort en

tevens regtstandig.

Het is welligt niet ondienstig deze verschillen door eene

vleugelaf beelding van de beide soorten te verduidelijken ;

op plaat 12 wordt in fig. 2 de vleugel van B. anglicus, in

fig. 3 die van B. hortulanus voorgesteld.

Het aangegeven onderscheid in het aderbeloop mag vooral

daarom niet worden uit het oog verloren, omdat het in

beide sexen aanwezig is en alzoo een kenmerk bevat van

bijzondere waarde in een geslacht als Bibio, waar nog al

uiteenloopende sexuële verschillen voorkomen. Schiner heeft

in zijne Diptera austriaca daarop eene hoofdverdeeling van

het geslacht gegrond, die zeer proefhoudend is. Gelijk boven

is aangetoond, behooren dus de beide hier besproken soor-

ten niet eens tot dezelfde hoofdafdeeling van het geslacht,

en ondanks hare onderlinge overeenkomst in kleur en tee-

kening, wordt daardoor alle gedachte aan eene zeer naauwe

verwantschap tusschen de beide soorten afgesneden.

AANTEEKENINGEN

OMTRENT

DIPLOCAMPTA PARADOXA JAENN.

EN VERWANTE SOORTEN,

DOOR

F. M. VAN DER WULP.

Op de vergadering der Entomologische Vereeniging van

29 Augustus 1874 te Arnhem maakte ik melding van eene

bezending Diptera uit de Argentijnsche republiek, die ik

aan mijn’ geachten vriend, Professor Weyenbergh te Cor-

dova te danken had. De vrees, welke destijds bestond, dat

zijne eerste bezending van daar tevens de laatste zou zijn,

heeft zich gelukkig niet bewaarheid, want sedert ben ik

in het bezit gekomen van eene tweede collectie Argentijnsche

Diptera, nog uitgebreider dan de eerste, en ik mag zelfs

de hoop voeden, dat de heer Weyenbergh, die het voor-

_ nemen heeft dit jaar zijne familie en vrienden in het vader-

land te bezoeken, bij die gelegenheid zelf nog een en ander

zal medebrengen.

Blijkens het verslag van de genoemde vergadering sprak

ik toen ond. and. van eene Anthracide, die in een enkel

gebrekkig exemplaar voorhanden was, maar niettemin zich

liet herkennen als Anthrax paradoxa Jaenn. *) en die volgens

het aderbeloop der vleugels en andere kenmerken m. i.

1) F. Jaennicke, Neue exotische Dipteren aus den Museen zu Frankfurt a M,

und Darmstadt, p. 31, Taf. 2 fig. 16.

190 AANTEEKENINGEN OMTRENT DIPLOCAMPTA

ongetwijfeld in het geslacht Diplocampta Schiner ') thuis hoort.

Bij de tweede bezending van den heer Weyenbergh bevond

zich nogmaals een voorwerp van deze soort en wel een

dat volkomen gaaf is gebleven. Ik ben daardoor in staat

aan de beschrijving van Jaennicke nog het volgende toe te

voegen.

Het aangezigt steekt puntig vooruit, zoodat de kop van

ter zijde gezien een’ driehoek vormt, aan welks punt de

zuiger een weinig uitsteekt. Ter wederzijde van den thorax

bevindt zich, even achter den dwarsnaad, een vrij lange,

naar achteren gerigte, donkere borstel. De pooten zijn eer

vuil roodgeel dan wel bruinachtig te noemen; onder aan

de achterdijen zijn enkele fijne stijve borsteltjes; aan de

achterste scheenen bevinden zich dergelijke borsteltjes in

grooter aantal. De kolfjes zijn beenwit. De sterke S-vormige

buiging der radiaal-ader is bij het eerst overgezonden exem-

plaar even hoekig en met kleine ader-rudimenten als door

Jaennicke is afgebeeld, maar in het tweede exemplaar is

die buiging meer afgerond en ook van de ader-rudimenten

op de hoeken is daar niets te zien. Nog moet ik hierbij

opmerken, dat bij mijne beide exemplaren het bruine vlekje

ontbreekt in 't midden van de eerste achtercel, waarvan

Jaennicke spreekt en dat ook in zijne afbeelding te zien

is. Het zal wel niemand bevreemden, dat ik ondanks dit

geringe verschil toch niet aarzel mijne voorwerpen als

Jaennicke’s soort te determineren. Ik geef hierbij (Plaat 12,

fig. 4) eene afbeelding van den vleugel van mijn eerste

exemplaar.

Als ik nu de afbeelding vergelijk, door Schiner (Novara-

Reise, Taf. II fig. 9) gegeven van Diplocampta singularis,

dan vind ik ook daar de buigingen der radiaal-ader meer

afserond, doch dan doet zich tevens een belangrijk verschil

voor tusschen de beide soorten (D. singularis Schin. en

paradoxa Jaenn.), daarin bestaande, dat bij eerstgenoemde

1) Novara-Reise (Diptera) p. 119,

PARADOXA JAENN. EN VERWANTE SOORTEN. 191

drie, bij de laatste slechts twee cubitaal-cellen aanwezig

zijn; bij D. singularis namelijk ontspruit uit de hoekige

ombuiging aan het begin van den bovenarm der cubitaal-

ader, eene terugloopende dwarsader, die de radiaal-ader

volkomen bereikt en de bovenste cubitaal-cel in tweeën

deelt. Indien men hier aan dit verschil hetzelfde gewigt

moest hechten als bij de geslachten Anthrax (in beperkten

zin) en Exoprosopa, dan zou A. paradoxa niet in het genus

Diplocampta kunnen worden opgenomen. Voor Anthrax en

Exoprosopa laat zich zulk eene generieke verdeeling zeer

goed verdedigen, omdat zich onder beiden een groot aan-

tal soorten laten begrijpen; maar voor Diplocampta is zulk

eene afscheiding geheel onnoodig, omdat het daar slechts

een paar soorten geldt en het hoofdkenmerk in den sterk

gebogen loop der radiaal-ader ligt. Bovendien schijnt er

ook bij D. paradora met hare twee cubitaal-cellen, eene

neiging te bestaan om de derde cubitaal-cel te vormen,

hetgeen zoowel bij de vleugelafbeelding van Jaennicke als

bij een van mijne beide voorwerpen (zie mijne fig. 4) wordt

aangeduid door een klein ader-rudiment aan de buiging van

den bovenarm der cubitaal-ader, juist op het punt, waar

bij D. singularis de aanhechting plaats heeft van de ader,

welke de bovenste cubitaal-cel in tweeën deelt.

Even als vroeger, ben ik dan ook van meening dat Anthrax

paradoxa Jaenn. niet anders dan in het geslacht Diplocampta

moet worden gerangschikt. Om haar daarin te kunnen op-

nemen, zouden evenwel de generieke kenmerken, door

Schiner aangegeven, eene geringe wijziging moeten onder-

gaan. Zoo noemt hij b. v. het aangezigt kort, een weinig

vooruitstekend : die woorden «een weinig» dienen weg te

vallen, omdat bij D. paradoxa het aangezigt sterker en

puntiger vooruitkomt. Even zoo zou de aanduiding, dat de

zuiger niet uitsteekt, moeten vervallen, wijl deze bij de

genoemde soort een klein eind uit den mondrand te voor-

schijn treedt. Eindelijk zou de vermelding van de dwars-

ader, welke de radiaal-ader met den bovenarm der cubitaal-

192 AANTEEKENINGEN OMTRENT DIPLOCAMPTA

ader verbindt, niet als een algemeen kenmerk van het

genus kunnen gelden, maar als eene bijzonderheid, welke

aan een der beide soorten eigen is en waarvan zich bij de

andere naauwelijks eenig spoor vertoont.

Dat beide soorten, bij alle punten van overeenkomst,

nogtans, behalve in het getal der cubitaal-cellen, in vele

opzigten van elkander afwijken, is uit de beschrijvingen

duidelijk te zien. D. paradoxa is grooter en door de vaalgele

viltige beharing nagenoeg geheel eenkleurig; hare sprieten

zijn geelachtig, hoogstens het eindlid donkerder; de pooten

zijn geheel vuil roodgeel en de vleugels hebben door den

donkeren zoom aan al de dwarsaderen en aan sommige

gedeelten der radiaal-ader een vlekkig aanzien. Bij D. sin-

gularis daarentegen is de kop bruin, het voorste gedeelte

van het voorhoofd wit ten gevolge eener digte beharing;

de sprieten zijn geheel zwartbruin en de dijen donkerder

dan de scheenen en tarsen; aan de vleugels heeft alleen

de radiaal-ader, doch deze over hare geheele lengte, eene

bruinachtige bezooming, doch overigens vertoonen zij geene

vlekkige teekening.

Door den Baron Osten Sacken !) wordt onder den naam van

Dipalta serpentina nog eene Anthracide uit Californie beschre-

ven, die met de beide hierboven vermelde soorten eene naauwe

verwantschap moet hebben, daar ook bij haar de cubitaal-

ader S-vormig gebogen is. Zij komt met Diplocampta singu-

laris Schin. overeen door het bezit van drie volkomen cubitaal-

cellen; er is dus eene dwarsader, die de radiaal-ader met

den bovenarm der cubitaal-ader verbindt, maar de plaats

van aanhechting dezer dwarsader schijnt te verschillen

(the erossvein in Dipalla serpentina is inserted in the middle

of the sinus and not at its base. O. S.)

Nog eene andere soort en wel van Georgie, die door Osten

Sacken |. c. ter loops vermeld, doch niet beschreven of

genoemd wordt, zou volgens hem mede hier behooren en

1) Western Diptera p. 236 en 287.

PARADOXA JAENN. EN VERWANTE SOORTEN. 193

in de plaatsing der dwarsader geheel met Jaennicke’s figuur

overeenkomen. Zeer duidelijk is dit niet, want in de vleugel-

afbeelding, die Jaennicke van zijne Anthrax paradoxa geeft,

is in t geheel geene dwarsader aanwezig; alleen schijnen de

kleine adertipjes aan de buigingen aan te duiden, dat bij

die soort eene neiging bestaat om eene dwarsader te vormen.

Intusschen, wat hier ook van zij, geloof ik dat men het

meest moet blijven hechten aan de sterke buiging der

radiaal-ader en volgens dit kenmerk al de bovengenoemde

soorten tot een geslacht moet brengen, dat den naam van

Diplocampta Schin. behoort te dragen en tot dusver alleen

in Amerika gevonden is.

TWEE NIEUWE TIPULIDEN VAN SUMATRA,

DOOR

F. M. VAN DER WULP.

De beide Tipuliden, die ik hieronder wensch te beschrij-

ven, zijn te Lahat op Sumatra gevangen en werden door

den heer Giesbers, Officier van gezondheid, van daar over-

gezonden aan het genootschap Natura Artis Magistra te

Amsterdam, in welks verzameling zij zijn geplaatst.

1. Libnotes notata n. sp.

Testacea; fronte argenteo-maculato; articulis antennarum

duobis primis fuscis; abdomine utrinque linea laterali

nigra; pedibus luteis; alis hyalinis, venis flavis, costa

punctis duobus obscuris. d long. 12 mm.

Kop bruinachtig; het voorhoofd smal, boven de sprieten

zilverachtig. Sprieten geel, een weinig langer dan de kop,

veertienledig; de beide wortelleden zwartbruin; zuiger en

palpen bruin. Thorax bruingeel, van boven vöör den dwars-

naad vlekkig bruinachtig aschgrauw ; langs den hals, boven

de voor- en middenheupen, alsmede ter wederzijde van den

achterrug bruine langsstreepjes. Achterlijf bruingeel, met

zwartbruine zijstreep, die naar het einde smaller wordt,

en van boven met eene zwartbruine langwerpige vlek op

elken ring, of zoo men wil, met eene afgebroken rugstreep ;

mannelijke genilalién geel; de tangarmen dik en stomp,

TWEE NIEUWE TIPULIDEN VAN SUMATRA. 195

met borstelige beharing. Pooten geel, de tarsen naauwelijks

iets verdonkerd ; scheenen zonder eindsporen. Kolfjes bruin-

achtig met gelen steel. Vleugels zeer lang en smal, glas-

achtig, aan den voorrand een weinig geelachlig, aan de

spits en langs den achterrand iets verdonkerd; tegen den

voorrand met een paar donkere stippen, door eene vlek-

achtige schaduw aan de uitmonding der hulpader en der

subcostaal-ader veroorzaakt; de aderen geel, alleen ter

plaatse der beide genoemde vlekjes, aan den wortel der

radiaal-ader en meerendeels ook aan de dwarsaderen zwart;

de langsaderen hebben aan haar einde eene microscopische

beharing; voor het aderbeloop verwijs ik naar Plaat 12, fig. 5.

Toen ik het hierboven beschreven voorwerp onder de

oogen kreeg, was ik dadelijk overtuigd dat het in geen

der bestaande genera eene plaats kon vinden en ik besloot

daarom het bij gelegenheid onder een’ nieuwen generieken

naam te beschrijven. Die gelegenheid deed zich niet aan-

stonds voor, en inmiddels kreeg ik de Transactions of the

Entom. Society of London over 1876 in handen, waarin Pro-

fessor Westwood onder den naam van Libnoles een nieuw

geslacht beschrijft, op eene soort van Ceylon gegrond, die

hij naar den vinder D. Twaites Libnotes Twailesiana noemt.

Zijne beschrijving en vooral de vleugelafbeelding, die hij

er aan toevoegt, herinnerden mij dadelijk aan het boven

bedoelde insect en bij nadere vergelijking bleek het mi,

dat ik hier inderdaad met hetzelfde geslacht, maar met

eene andere soort er van te doen had. Aan Westwood

stond, even als aan mij, alleen het 4 ten dienste, de

vrouwelijke sexe van het geslacht Libnotes is alzoo nog

niet bekend.

Naar Westwood’s vrij korte beschrijving schijnt het

onderscheid tusschen de beide soorten voornamelijk hierin

te bestaan, dat bij L. Twaitesiana de geheele sprieten, als-

mede de voordijen aan de basis en de achterste dijen aan

de spits donker zijn; voorts dat de vleugels ongeteekend

en de vleugeladeren zwartachtig zijn. Bij L. notata daaren-

196 TWEE NIEUWE TIPULIDEN VAN SUMATRA.

tegen zijn de sprieten, met uitzondering der wortelleden

en ook de geheele pooten geel; de vleugels zijn aan de

uitmonding der beide voorste aderen met een schaduwachtig

vlekje geteekend, en de vleugeladeren zijn, behalve enkele

zwartachtige plekken, geel; voorts schijnt de zilverachtige

plek op het voorhoofd van mijne soort bij die van West-

wood te ontbreken.

Westwood heeft zich onthouden om de plaats aan te

geven, die het geslacht Libnotes in het systeem behoort in

te nemen, en bepaalt zich tot de aanmerking dat het

moeijelijk is om de juiste verwantschap van een zoo vreemd

insect aan te geven. Inderdaad moet ik erkennen, dat het

aderbeloop door de langgerekte en aan het eind gebogen

cellen van dat van alle andere Tipuliden afwijkt. Het komt

mij evenwel voor, dat de gevorkte radiaal-ader, de micro-

scopische beharing aan het eind der langsaderen en het

gemis der eindsporen aan de scheenen vrij beslissend aan-

duiden, dat de plaats van dit geslacht bij de Eriopterina

moet worden gesteld, alwaar het, als afwijkende van al de

andere genera, aan het hoofd of aan het eind zou kunnen

worden geplaatst.

2. Epiphragma insignis n. sp.

Thorace fusco-cinereo ; abdomine fusco, incisuris pallidis ;

pedibus testaceis immaculatis; alis maculis annulisque cin-

namomeis. d Long. 11 mm.

Bruingeel. Voorhoofd in ’t midden verdonkerd; de beide

wortelleden der sprieten donkerbruin, de schaftleden geel.

Palpen bruinachtig. Thorax van boven bruinachtig asch-

grauw, eenigszins vlekkig; borstzijden en heupen ten deele

met geelachtigen satijnglans en bruine vlekken. Achterlijf

van boven bruinachtig met lichtere insnijdingen; de ringen

in ’t midden met een dwarsgroefje; mannelijke genitaliën

bruingeel, de tangarmen dik, een weinig behaard. Pooten

vuilgeel; de tarsen naauwelijks iets verdonkerd; de eind-

TWEE NIEUWE TIPULIDEN VAN SUMATRA. 197

sporen der scheenen klein. Kolfjes bruinachtig met gelen

steel. Vleugels bijna glasachtig met kaneelbruine teekening,

deels in ringvormige vlekken bestaande; drie dezer ringen

liggen op de discoidaal-ader, de derde er van treedt nog

even in de schijfcel; een halve ring, met het open gedeelte

tegen den vleugelrand, bevindt zich aan de vleugelspits en

wordt door den bovenarm der aldaar aanwezige vorkcel

doorsneden; twee halve ringen, donkerder van kleur, liggen

met de geslotene zijde tegen den voorrand, de tweede boven

den oorsprong der radiaal-ader ; aan het uiteinde der hulp-

ader, der subcostaal-ader en van beide armen der radiaal-

ader bevinden zich donkerbruine stippen. (Zie de afbeelding

van den vleugel Plaat 12, fig. 6.)

In het aderbeloop komt deze soort met onze Europesche

Epiphragma picta nagenoeg overeen; alleen is de vork der

raliaal-ader korter, en de achterdwarsader staat niet vóór

maar merkelijk voorbij het midden der schijfcel; het voor

het geslacht Epiphragma kenmerkende dwarsadertje tusschen

den voorrand en de hulpader is hier bijzonder dik en

donker gekleurd. Overigens is E. insignis veel kleiner en

zwakker gebouwd, en mist zij de bruine ringen aan de dijen.

Het is de eerste Aziatische soort van het geslacht Epi-

phragma. De weinige soorten van dit geslacht (er zijn er

nu 9 of 6 vermeld) zijn zeer verspreid over den aardbol:

E. picta L. bewoont Europa, E. fuscipennis Say en Solatrix

O. Sack. worden in Noord-Amerika gevonden, E. Histrio

Schin. in Columbie en E. insignis in den Oost-Indischen

archipel. Behalve deze maakt de Baron Osten-Sacken nog

melding van eene onbeschreven Zuid-Amerikaansche soort

(zie Monographs of the North-American Diptera, Part IV, p. 194).

DATA AD FAUNAM HYMENOPTEROLOGICAM SIBIRIAE,

AUCTORE ALEXANDRO MOCSARY,

MUSAEI NATIONALIS HUNGARICI ASSISSENTE,

Fauna Hymenopterologica Sibiriae hodieque non satis

cognita, incitavit me, species in Musaeo nationali Hunga-

rico asservatas et olim ab Alberto Kindermann in variis

Sibiriae partibus lectas hoc loco enumerare; additis descri-

ptionibus specierum novarum.

Hae vero species sunt sequentes: Cimbex Betulae Zadd.

var. nigra Zadd., Trichiosoma Vitellinae L., Clavellaria Ame-

rinae L., Abia fasciata L., Hylotoma coeruleipennis Retz. Thoms.

(enodis Kl. Htg.), ciliaris L. Fall. (coerwea Kl.), ustulata L.,

pagana Pz., melanochroa Gml. (femoralis Kl.), Lophyrus Pini L.,

Dolerus vulneratus n. sp., Athalia Spinarum F., Allantus Schaef-

ferì KI., tricinctus F., Macrophya haematopus Pz., Tenthredo

mesomela L. (viridis KI.) histrio KI., livida L., bicincta L., spec-

tabilis n. sp., albicornis F., flavicornis F., Cephus Faunus New.

Thoms., Arundinis Gir., Tremex Magus F., Sirex gigas L.,

spectrum L., Ichneumon leucocerus Gr., grossorius F., seæcinc-

tus W., Amblyteles fossorius Müll., Sibiricus n. sp., fusorius L.,

Trogus lutorius F., Alomya ovator Gr., Metopius dentatus F.,

Pimpla instigator Pz., Omalus auratus Dhlb., Chrysis ignita L.,

Scolia unifasciata Gyrill. var., Pompilus viaticus Latr., cocci-

neus F. var. socius mihi (etiam pronoto antice coccineo), Ammo-

phila striata n. sp., Miscus campestris Latr., Pelopacus viola-

ceus F., destillatorius Latr., Bembex rostrata Latr., Gorytes mysta-

ceus L., Vespa Sawonica F., Polistes Gallicus L. var. Geoffroyi

DATA AD FAUNAM HYMENOPTEROLOGICAM SIBIRIAE. 199

Lep. et Serv., Eumenes Amadei Lep., pomiformis F., Odynerus

Herrichü Sauss., Pterochilus Pallasii Kl., Bombus fragrans

Pall. Ev. nec K., melanurus Lep. (Altaicus Ev.), vorticosus

Gerst., Muscorum F., Halictus quadristrigatus Latr., Colletes

succinctus L., Anthidium laterale Latr. (auripes Ev.), Melecta

luctuosa Scop., Paidia abdominalis Ev.

DESCRIPTIONES SPECIERUM NOVARUM.

1. Dolerus vulneratus. — Niger; lobo medio et lateralibus

mesonoti tegulisque sanguineis; abdomine nitido, segmento

primo dorsali subrugoso-punctato, reliquis subtiliter coria-

ceis; alis hyalinis, nervis stigmateque piceis. g — Long.

10 mm.

Dolero thoracico KI. colore proximus.

2. Tenthredo spectabilis. — Nigra; capite fortius, thorace

subtilius confertim subrugoso-punctatis, subopacis et fusco-

pubescentibus; scutello alte elevato et mucrone instructo;

abdominis segmentis dorsalibus duobus primis glabris dis-

perseque punctatis, reliquis subnitidis, subtiliter coriaceo-

rugosis et breviter fusco-pubescentibus, primo et quinto

margine apicali late flavo-fasciatis; clypeo et mandibulis

rufo-piceis; palpis antennarumque articulis tribus prioribus

rufescentibus; collari in medio interrupto, tegulis externe

maculaque metasterni flavis; femoribus nigris, anterioribus

pro parte ochraceis, genibus, tibiis ac tarsis ochraceis,

tibiis externe, tarsis vero apice infuscatis; alis superioribus

obscure-hyalinis, parte antica (praeter cellulam humeralem

anteriorem H.S. hyalinam) fere usque ad dimidium saturate

fumatis violaceoque micantibus, costa stigmateque fulvis. —

39. Long. 14-15 mm.

Species haec Spectabilis colore Allanto tricincto F. Kl. non

insimilis est.

3. Amblyteles Sibiricus. — Niger; subopacus et cinereo-

pubescens; clypeo disperse punctato, apice truncato; palpis ,

900 DATA AD FAUNAM HYMENOPTEROLOGICAM SIBIRIAE.

mandibulis, labro, clypei maxima parte vel punctis tantum

duobus , orbitis oculorum internis, antennarum scapo subtus,

saepe etiam collari lineolaque ante alas et tegulis pallide

luteis; scutello convexo, flavo; mesonoto confertim fortius

subrugoso-punctato; metanoto rude rugoso, areis superio-

ribus tribus: superomedia quadrangulari, posteromedia

tripartita; abdomine dense punctato, gastrocaelis profundis,

intervallo convexo, segmentis ventralibus 2—3 plica media

elevata instructis, dorsalibus primo nigro, secundo basi fulvo,

apice late nigro, tertio toto fulvo, quarto basi et lateribus,

saepe etiam quinti lateribus segmentisque ventralibus 2 —4

vel 2-5 fulvis, reliquis supra et subtus nigris; trochante-

ribus vel totis vel tantum apice fulvis; femoribus nigris,

basi et apice fulvis; tibiis ac tarsis fulvis, illis posticis

apice late nigris; alis silaceo-hyalinis, costa dilute ferru-

sinea, stigmate fulvo. — ¢ Long. 21 mm.

Ambl. palliatorio Grav. colore haud insimilis, sed fere

dimidio maior ac robustior.

Animadversio. Donec femina detecta erit, egregia haec

species, interim inter Amblyteles macrostictos Crioceris inse-

renda est.

4. Ammophila striata. — Nigra; capite et pedibus fusco-,

thorace griseo-pilosis; pro- et mesonoto transverse, scutello

longitudinaliter, spatio metanoti cordiformi vero oblique

striatis; callis humeralibus, metanoti lateribus coxisque

posticis supra argenteo-tomentosis; abdominis segmentis

2—.. \secundi basi quartique parte postica nigris exceptis)

fis, reliquis atrocoeruleis. — g Long. 23 mm.

v;i. sabulosae L. similis, sed sculptura diversa maculaque

pectoris argenteo-tomentosa deficiente distincta.

A. grypho Sm., speciei Americae septemtrionalis, scul-

ptura proxima.