Din

ul ti Di

VARA

Mm I vi M

Ku BE Rn Ri.

| ay i

Mf vil LAZIO TRI :

M Nur m NA dur

I ah i (110 ira) | | Li My

EAN EAU il \ A Nh ur um AA i; AIM

i DT MALI ip i i ays À mM 40

Pail BONA AMR | (ON) es. cle Ny | vi iq

ern, ey Haya anh PN ith La ALT TI Ly EUR UN Ì Alar N

I ets NE a th (OS IRRE N ui

N PAUL UM SE Wt u:

yy ene ni i I

RON TN

AN)

AR ite

ie My An,

Luni AIR

a MN WA i an ) si

thy

VI fi A I Di A Mean

Beg hy FA | que UN

A vu Ken i

MENT" Va | | it i

À AU Da my (NT ì VALI L Ù

fi a) ì HAE 7 AA RL MU ARIANE Tu f

N VT LA I ie Ni vant

EN \

hi,

RA Cd

1 NR

Ku pi we Nit

Min

me AMATI

KEIN

Ku | ‚a RL RU N | I D SAN, ‘ i A i

ne) PAL DIT VS ut PAER,

VALI

os iN We it

N un, © i HN

Dir iy i iyi) aM A È iy qe HEN, In"

li 14

Ka Ja AL lh CAD Mis

LR ‘it un

An Va |

i | mi ni IN Ni M fi

| n om \ NPT

OLE

i) a

anh wy n ALU ia |

a a

AMER Mas AL

THDSCHRIFT VOOR ENTOMOLOGIE

UITGEGEVEN DOOR

DE NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

ONDER REDACTIE VAN

Pe Cs Tae NEEEEN

F. M. VAN DER WULP

tire DR, En: JG EVERTS

WEER-EN-DERTIGSTE REEL

JAARGANG 1890— 01

'S GRAVENHAGE

MARTINUS NIJHOFF

1501

GEDRUKT BIJ GEBR. GIUNTA D'ALBANI.

INHOUD

VAN HET

VIER-EN-DERTIGSTE DEEL.

Verslag van de 45% Zomervergadering der Nederlandsche

Entomologische Vereeniging, gehouden te Nijmegen op

AOL LSO ia ARA a PO o het ica

Lijst van de Leden der Nederl. A E Vereeniging.

Bibliotheken der Nederl. Entomologische Vereeniging. —

Bijgekomen boeken van 1 December 1839 tot 31 Au-

eustus 1890 ee ese Safe te

Entomologische inhoud van RAT tijdschriften. es

C. Rirsema Oz., Alphabetische Naamlijst der beschreven

soorten van het Melolonthiden-genus Apogonia Kirby .

Jhr. Dr. Ep. Everts, Tweede Supplement op de nieuwe

Naamlijst van Nederlandsche Schildvleugelige insecten .

Verslag van de 24° Wintervergadering der Nederlandsche

Entomologische Vereeniging, gehouden te Leiden op 25

L'E RCO SRE AAT A ER TES

CAMILLO Scuavruss, Beitrag zur Käferfauna Madagascars

MEI Ee SANS RTE UN RES PTE

P. C. T. SneLLEN, Beschrijving eener varieteit van Danais

Chrysippus L. (Pl. 1, onderaan) . . —=

E. Wasmann, 8. J., Verzeichniss der Ameisen und Ameisen-

gäste von Holländisch Eimburg mas

Herman ALBARDA, Révision des Rhaphidides (PI. 2-11).

EC. ee Boekaankondiging: Lepidoptera ge-

sammelt auf einer Reise durch Columbia, Ecuador, Peru,

Brasilien, Argentinien und Bolivia in den Jahren 1868

— 1877 von A. Stiibel. Bearbeitet von G. Weymer und

- P. Maassen

Bladz.

XCIII

XCVIII

F. M. van DER Worp, Eenige uitlandsche Diptera (Pl. 12).

J. R. H. NEERvoORT VAN DE Port, On new or little

known Australian Longicornia. I (Pl. 13)... . .

P. C. T. SNELLEN, Aanteekeningen over eene verzameling

Lepidoptera, in October 1889 van het eiland Flores

ontvangen. (Pl. 147en PL 5 die. en 2) 2 3 ee Er

Dezelfde, Deudoryx verriculata n. sp. (Pl. 15, fig. 3). .

J. Röber, Beitrag zur Kenntniss der Indo-australischen

Lepidopterenfauna . . . biel ER

Het wijfje van Thestias laos Gr. Bn ‚ afgebeeld door

K. N. SwIERSTRA, met een ka door PC. Ee

SNELLEN. (PILOT nenn bd

Pieris Rapae var., afgebeeld door K. N. SS, (PL. 17;

Ho el ON 22) AK, US UN MENT NE RSS

Een hermaphrodriet van Aspilates strigillaria Hbn., afge-

beeld door K. N. Swierstra (Pl. 17, fig. 3) . «

P. C. T. SwneLLEN, Euploea Perdita Butl. var. Swierstrae

(BUT DER D Pre eu be ARMED i

Dezelfde, Aanteekeningen over Lepidoptera schadelijk voor

het jsuikerriet (Pl.@lssen 9) B. denke) 222.22 Nas

Mr. A. J. F. Foxxrer, Catalogus der in lina voor-

komende Hemiptera, iste gedeelte, Heteroptera (n°. 5) .

2de 2 Homopierass ones

AREPISUCD, te on cie We omnes

Bladz.

193

219

229

257

lau Jee el:

VAN DE

VIJF-EN-VEERTIGSTE ZOMERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE NIJMEGEN

op Zaterdag 26 Juli 1890,

des morgens ten 11 ure.

Voorzitter Mr. A. Brants.

Met den Voorzitter tegenwoordig de heeren M. E. d'Ailly, Jhr. Dr.

Ed. J. G. Everts, Mr. A. J. F. Fokker, H. W. Groll, Dirk ter Haar ,

Dr. A. W. M. van Hasselt, F. J. M. Heylaerts, D. van der Hoop,

DRR Jordens, Mr. AMF A. Leesberg. Dr.-T. Lyeklama'è

Nyeholt, J. G. H. de Meijere, J. R. H. Neervoort van de Poll,

G. Ritsema Cz., W. Roelofs, Dr. A. J. van Rossum, K. N.

Swierstra, P. C. T. Snellen, K. Bisschop van Tuinen Hz., H.

Uijen, Dr. H. J. Veth, J. de Vries en F. M. van der Wulp.

Van de heeren Mr. W. Albarda, A. van den Brandt, G. de

Vries van Doesburgh, L. W. Havelaar, J. Jaspers Jr., J. W.

Lodeesen, Mr. A. H. Maurissen, M. Merens, H. A. de Vos tot

Nederveen Cappel en E. Wasmann is bericht ingekomen dat zij

verhinderd zijn.

De Voorzitter opent de vergadering met de volgende toespraak:

{

« Mijne Heeren,

«Uw vereerend vertrouwen droeg mij in de jongste zomerbij-

eenkomst de leiding op van deze vergadering. Ik gevoel behoefte

U deswege mijn bijzonderen dank te betuigen.

II VERSLAG.

«Niet zonder schroom heb ik die opdracht aanvaard, maar ik

heb dat gedaan, omdat ik mij verzekerd mocht houden van Uwe

welwillendheid en niet minder van den steun van onzen altijd

bereidvaardigen Secretaris en de verdere. zoo gewaardeerde Leden

van het Bestuur.

«Uw aller toegevendheid en medewerking inroepende, heet ik

U hartelijk welkom aan deze plaats. De talrijke opkomst bewijst,

dunkt mij, genoegzaam, dat de keus van Nijmegen tot vergader-

plaats eene goede keus is geweest. Ik hoop, dat ons samenzijn

moge strekken tot versterking der banden, welke Nederland’s

Entomologen vereenigd houden, en dienstig zijn aan ons aller doel:

«bevordering van den bloei der Vereeniging en ontwikkeling der

door haar beoefende en gesteunde wetenschap».

« Meer in het bijzonder heet ik hier welkom de heeren Dr. Lycklama

à Nyeholt en d'Ailly, die heden voor ’t eerst als Leden eene

bijeenkomst der Nederl. Entomol. Vereeniging bijwonen. Moge

nadere kennismaking met den geest, die van ouds in ons genoot-

schap voorzit, ten volle beantwoorden aan hetgeen gi U daarvan

hebt voorgesteld, en houdt U overtuigd, dat Uwe tegenwoordigheid

door ons op hoogen prijs wordt gesteld.

«In de verwachting, dat dit ons samenzijn kostbare vruchten

voor de wetenschap zal afwerpen, verklaar ik de 45ste Zomerverga-

dering der Nederlandsche Entomologische Vereeniging voor geopend»,

De Voorzitter vraagt, of iemand der aanwezigen ook aanmer-

kingen heeft op de notulen der beide voorgaande vergaderingen,

te Bergen-op-zoom op 13 Juli 1889 en te Leiden op 26 Januari

1890, zooals die notulen in de gedrukte verslagen aan de Leden

zijn rondgezonden. Daar niemand deswege het woord verlangt,

worden zij geacht te zijn goedgekeurd,

Ter voldoening aan art. 17 der wet, brengt de President van

het Bestuur, de heer P.C. T. Snellen, het volgende jaarverslag uit:

«Toen op de voorgaande Zomervergadering te Bergen-op-Zoom

de stad Nijmegen als plaats van bijeenkomst voor onze tegen woordige ,

VERSLAG. TII

45ste Zomervergadering werd aangewezen en de meerderheid der

aanwezigen den wensch te kennen gaf, dat Mr. A. Brants als

Kerevoorzitter hare leiding op zich zou nemen, rees zeker bij velen

de vraag, of de ambtsbezigheden van onzen toenmaals afwezigen,

hooggeachten Collega hem wel zouden veroorloven die opdracht aan

te nemen. Tot ons groot genoegen werd de onzekerheid deswege

reeds kort daarna op eene bevredigende wijze opgeheven, en nu

geloof ik, dat dit jaarlijksch verslag niet beter kan worden ingeleid

dan door aan Mr. Brants onzen dank voor zijne welwillendheid te

betuigen, terwijl ik persoonlijk de vergadering geluk er mede

wensch, dat hij aan ons verlangen heeft gelieven te voldoen.

« Dit jaarlijksch verslag, mijne heeren, is het eerste dat door mij

in mijne qualiteit als Voorzitter van uw bestuur wordt uitgebracht.

Levendig gevoel ik de eer, die daarin voor mij is gelegen, maar

toch mag ik niet ontveinzen dat ik wel zou hebben gewenscht,

dat zij voor mij nog een aantal jaren ware bespaard. Mijn

optreden immers is een gevolg van den op de voorgaande Zomer-

vergadering uitgedrukten wensch van onzen Generaal van Hasselt,

om van de zorgen van het presidentschap ontheven te worden.

Wel mochten wi opmerken, dat die zorgen niet zeer zwaar

konden drukken, omdat stellig nooit een aanvoerder gewil-

liger volgelingen heeft gehad dan een President van onze Vereeni-

ging, en vooral ook, dat wij zoo verbazend veel zouden verliezen

door het gemis der bezielende leiding van den Generaal, maar

het grootste bewijs van hoogachting, dat wij in dit geval onzen

zoo zeer gewaardeerden Voorzitter konden geven, bestond toch

wel daarin dat wij, zij het dan ook noode, eerbiedig in zijne

besluiten berustten. Wat ons echter weder grooten troost schenkt

is, dat Generaal van Hasselt niet het voorbeeld volgt van een ander

beroemd landgenoot die, toen hij kroon en scepter neerlei, zich

niel meer om zijne landen en volken bekommerde en uit liefhebberij

horlogemaker werd. Gaarne zou ik de vele verdiensten van den

afgetreden President jegens de Nederl. Entomol. Vereeniging hier

breed uitmeten, maar zijne bescheidenheid verbiedt mij zulks. Toch

zal die bescheidenheid mij niet weerhouden om op luiden toon hem

IV VERSLAG.

ons aller hartelijken dank te betuigen voor alles wat hij in het

belang der Vereeniging heeft gedaan, tevens den wensch uitende,

dat hij nog eene reeks van jaren ons genootschap tot sieraad en

eer strekken en het, als een nieuwe Nestor, met raad en daad

steunen moge,

«Tot mijn leedwezen kan ik, na deze inleiding, niet met dank-

baarheid vermelden, dat de groote maaier onze gelederen onaan-

geroerd heeft gelaten. Integendeel, wij hebben een belangrijk verlies

geleden door het afsterven, op 9 Mei 1890, van ons onvergetelijk

Eerelid, Dr. G. F. Westerman, den stichter en talentvollen Directeur

van het Koninkl. Zoologisch Genootschap Natura Artis Magistra,

die sedert 1858 aan onze Vereeniging verbonden was. Beter ge-

smede pennen dan de mijne zullen zijne groote verdiensten als

oprichter en bestuurder der genoemde luisterrijke inrichting be-

schrijven, en wat hij steeds voor onze Vereeniging is geweest,

behoeft niet te worden herinnerd; het staat U allen levendig voor

den geest. Voor mij in het bijzonder zal hij altijd blijven een beeld

van den echten Nederlander, de uitvoering van een eenmaal na

kalm beraad gevormd voornemen nastrevende, alle bezwaren — zij

zijn niet gering geweest! — door zijne volharding te boven wetende

te komen en hand aan het werk houdende, degelijk en zonder

vertoon , tevens een warm vriend des Vaderlands, dat hij ook te

velde heeft gediend.

«Een zalige troost zal voor Dr. Westerman het besef geweest

zijn, op hoe hoogen trap van bloei hij zijne stichting achterliet

en dat de schare van bekwame mannen die hem omringde, onder

een verlicht Bestuur, ook na zijn verscheiden, de belangen van het

beroemde instituut uitstekend ter harte neemt. Met vertrouwen

zien wij dan ook de toekomst van Natura Artis Magistra onder

de leiding van den nieuwen Directeur — een onzer, ik zeg het

met trots — te gemoet en wenschen dat het aan Dr. Kerbert moge

gegeven zijn, het genootschap tot nog hooger wetenschappelijken

bloei dan onder zijnen voorganger op te voeren.

« Brieven van rouwbeklag zijn door uw Bestuur gericht, zoowel

aan dat van Natura Artis Magistra als tot de familie,

VERSLAG. Vv

«Ook Dr. C. Sepp, begunstiger onzer Vereeniging sedert 1882,

ontviel ons. Hoewel geen entomoloog, behoorde hij tot die, ik mag

het niet ontveinzen, in ons land nog altijd kleine keurbende van

ontwikkelde geesten onder de meer gegoeden, welke meent dat het

haar zedelijke plicht is om ook — behalve philanthropie en theologie —

de beoefening der wetenschappen in hun vaderland te steunen,

overtuigd dat daardoor de moreele macht der natie wordt bevorderd,

eene macht krachtiger dan de materieele, dan drommen van kozakken,

Hooge achting gevoelen wij voor zulke mannen, en daarom za! de

nagedachtenis van Dr. Sepp bij ons steeds in eere blijven.

«Behalve Dr. Sepp verloren wij als begunstigster Teyler’s stich-

ting te Haarlem, welke zonder opgaaf van redenen, ons de tot dus-

ver dankbaar genoten ondersteuning van onzen wetenschappelijken

arbeid onttrok, eene ondersteuning die wij toch zoo noode ont-

beren kunnen.

« Van onze gewone leden bedankten Professor W. Berlin te

Amsterdam en Ds. H. Bruna te Purmerend. Daarentegen hadden

wij het voorrecht twee nieuwe gewone leden aan te winnen, de

heeren J. Z. Kannegieter, adsistent van den heer J. R. H. Neer-

voort van de Poll te Amsterdam, en M. E. d Ailly te Hengelo.

Wij begroeten hunne toetreding met ingenomenheid. Wat den

heer Kannegieter aangaat, die op dit oogenblik voor den heer van

de Poll in Indië verzamelt, behoeven wij ten zijnen opzichte niet

meer van verwachtingen te spreken. Zijne vlijt in het opsporen

van zeldzame insecten en de goede behandeling van het verzamelde

hebben hem reeds als een degelijk entomoloog doen kennen. Ook

den heer d'Ailly, kleinzoon van wijlen den heer A. J. d'Ailly,

een der oprichters van onze Vereeniging en Lepidopteroloog van

naam, zien wij met voldoening in ons midden en vertrouwen dat

hij in de voetstappen van zijnen grootvader zal treden.

«Wij bezitten nu 13 Begunstigers, 10 Fereleden, 9 Corres-

pondeerende leden, 3 Buitenlandsche leden en 99 Gewone leden,

cBehelzen deze berichten over de «personalia» reeds al het

een en ander, dat minder opwekkend mag heeten bij vergelijking

met voorgaande verslagen, toch zou ik mij kunnen troosten in het

IVA VERSLAG,

bewustzijn dat regen en zonneschijn steeds afwisselen; maar Lot

mijn leedwezen moet ik dit gedeelte van mijn verslag besluiten

met eene zeer treurige mededeeling. Ik heb die verschoven zoolang

ik kon, maar moet haar eindelijk te berde brengen. Ons geacht

medelid , een van de oprichters der Vereeniging, de trouwe , ijverige

en nauwgezette medewerker aan onze vlinder-fauna en die daaren-

boven als Penningmeester sedert eene reeks van jaren onschatbare

diensten aan de Vereeniging heeft bewezen, ons aller vriend J. W.

Lodeesen, heeft om redenen van gezondheid te kennen gegeven , uit

het Bestuur te treden! Hoe ons dit treft daarover behoef ik niet

uit te weiden. Ken zorgvuldig en regelmatig beheer der geld-

middelen toch is van overgroote waarde voor iedere vereeniging

als de onze, en wij vleiden ons dit beheer nog vele jaren aan de

uitnemende zorgen van Lodeesen toevertrouwd te zien. Doch het heeft

zoo niet mogen wezen; wij zien hem tot ons groot leedwezen zijnen

post nederleggen en betuigen onzen innigen dank aan onzen waar-

digen Penningmeester voor al wat hij voor ons heeft gedaan , ter wijl

wij hopen dat de Vereeniging nog lang het voorrecht moge ge-

nieten om hem, die zoo met hart en ziel aan haar verknocht is,

onder hare leden te tellen. Gaarne had ik aan den heer Lodeesen

hier persoonlijk dien dank overgebracht, doch de bovenvermelde

ongunstige gezondheidstoestand van onzen waardigen vriend belet

hem in ons midden tegenwoordig te zijn en de verschillende kassen

onder zijn beheer over te dragen. Hij heeft dit dan ook door

tusschenkomst van zijnen schoonzoon, den heer D. van Leeuwen te

Amsterdam, aan het Bestuur gedaan. Behoef ik het nog te zeggen ?

€

Alles is in uitstekende orde bevonden en wij kunnen den nieuwen

Penningmeester — tot aanvulling van het Bestuur zal U straks

gelegenheid worden gegeven — niet anders dan gelukwenschen

met de overneming van zulk een financie-wezen.

«Dit mag overigens niet alleen als wel geregeld, maar ook als

gunstig worden beschouwd. De algemeene kas sluit met een batig

saldo van f 918.174

gaande jaar. Het fonds voor de uitgave van het Tijdschrift wijst

, ongeveer even groot als dat van het voor-

een batig saldo aan van /{ 559.24, tegen f 248.88 bij het einde

VERSLAG. vil

van het vorige vereenigingsjaar, waarbij echter in aanmerking moet

worden genomen, dat in de nu af te leggen rekening, behalve de

vier kwartalen van het Rijks subsidie ad f500 ’s jaars, ook nog

in ontvang voorkomt het in Juli 1890 ontvangen tweede kwartaal

1890 ad f125 (een gevolg daarvan dat de zomervergadering nu

eene maand later wordt gehouden dan in 1889), terwijl aan den

anderen kant eenige rekeningen wegens het graveeren en het

kleuren van platen nog niet zijn ingekomen. Het saldo in kas voor

de bibliotheek Hartogh Heys van de Lier, dat ten vorigen jare

f 587.44 bedroeg, is thans tot op f 346.76 gedaald. Dit is ver-

oorzaakt door de aanschaffing van eenige belangrijke boekwerken.

«Ten aanzien der bibliotheken kan ik vermelden, dat voort-

durend door de Leden een ruim gebruik daarvan wordt gemaakt,

waarbij de bereidwilligheid en hulpvaardigheid van onzen Biblio-

thecaris, den heer Ritsema, niet genoeg kunnen worden geroemd;

en wijders dat met het inbinden der vervolgwerken, voor zoover

de middelen dit toelieten, geregeld wordt voortgegaan. Geschenken

werden ontvangen van de heeren Dr. C. Berg, A. Preudhomme de

Borre, Jhr. Dr. Ed. Everts, Dr. A. W.M. van Hasselt, G. D. Hulst,

Dr. J. G. de Man, Dr. A. B. Meijer, Dr. J. T. Oudemans, Dr.

E: Piaget, Prof. F. Plateau, ©. Ritsema Cz., J. M. Rusk:, S. H.

Scudder, Baron E. de Selys Longchamps, Prof. T. Thorell, H. Tryon,

Mr. A. Ver Huell, E. Wasmann en F. M. van der Wulp; en voorts

van de Britsche Regeering, van de Trustees van het Indian Museum

te Calcutta, van het Zool. Anthropol. Museum te Dresden, van

het U. S. Department of Agriculture te Washington, van de

Koninkl, Universiteit te Christiania, van het Geographisch genoot-

schap in Argentina, van het Zeeuwsch Genootschap der Weten-

schappen te Middelburg en van de Rijkslandbouwschool te

Wageningen.

« Aan het eind van dit bericht over den toestand onzer bibliotheken

moet ik nog een oogenblik stilstaan bij eene hoogst belangrijke

aanwinst voor de bibliotheek Hartogh Heys. Dank zij de nooit

volprezen mildheid van onze geachte Begunstigster, Mevrouw de

weduwe Hartogh Heys van de Lier, hebben wi die boekverzameling

VIII VERSLAG.

daarmede kunnen verrijken. Die aanwinst bestaat in het entomolo-

gische gedeelte van het groote werk getiteld Biologia Centrali Ameri-

cana. Bekend is het, dat dit omvangrijke werk reeds sedert eenige

jaren door de heeren F. Ducane Godman en O. Salvin op onbe-

krompen wijze wordt uitgegeven en dat aan onzen Sccretaris F.

M. van der Wulp de eer is te beurt gevallen, om voor een gedeelte

der Diptera als medewerker op te treden. Sedert lang hadden wij

den wensch gekoesterd, eene onzer boekerijen met dat onmisbaar

werk te verrijken, maar wijl de uitgevers zich tegenover de intee-

kenaren verbonden hadden, het Zoologische of het Botanische

gedeelte niet anders dan in hun geheel af te leveren, was het

Entomologische gedeelte niet afzonderlijk verkrijgbaar en moest op

de geheele Zoologische afdeeling worden ingeteekend. Zoo iets, ik

behoef het niet te zeggen, ging onze financieele krachten ver te

boven en reeds begonnen wij de zoo vurig begeerde aanwinst als

een onbereikbaar ideaal te beschouwen, toen de heeren Godman en

Salvin den heer van der Wulp, uit erkentelijkheid voor zijne hun

bewezen diensten, die zich nog verder uitstrekten dan de bewer-

king van zijn speciaal gedeelte, in het najaar van 1889 verrasten

met het geschenk van een exemplaar van alles wat tot dusver over

de Entomologie in de Biologia het licht had gezien. Deze, het

werk aan de Entomologische Vereeniging wenschende over te dragen,

verzocht en verkreeg daartoe niet alleen de vrijheid, maar ook de

toezegging, dat alles wat nog verder over Entomologie daarin zal

worden opgenomen, kosteloos zou worden toegezonden. Erkentelijk

voor deze edelmoedige, reeds in vervulling overgegane toezegging

van de heeren Godman en Salvin, zijn wij echter nog veel meer

dank verschuldigd aan den heer van der Wulp, want hoewel de

handelsprijs van het door hem ontvangen gedeelte meer dan / 700

bedroeg, heeft hij uit eigen beweging den prijs voor de Ned.

Entomol. Vereeniging op ‚ 350 bepaald en wil hij de vervolgen

verder gratis afstaan, zijnde dan ook reeds verscheidene na den herfst

van 1889 verschenen afleveringen bij onzen Bibiiothecaris ingekomen.

« Wat de uitgave van het Tijdschrift aangaat, zoo kan worden

medegedeeld dat de derde aflevering van deel XXXII zoo goed

VERSLAG. IX

als gereed ligt. Zij zal bevatten: Verslag der Wintergadering op

26 Januari 1890; van Hasselt, Catalogus Aranearum hucusque in

Hollandia inventarum, Suppl. II; Snellen, Lijst van Lepidoptera

op Sumatra verzameld door den heer H. B. van Rhijn, en Piaget,

Quelques Pédiculines nouvelles (met 3 platen). Voor de vierde af-

levering zijn eenige stukken ter perse en anderen gereed; de

daarbij behoorende platen zijn in bewerking.

«Deze jaargang zal niet minder dan 15 platen bevatten; waren

zij allen gekleurd, dan zouden de kosten boven de begrooting

stijgen en de uitgaven de inkomsten overtreffen; verscheidene

platen zijn echter ongekleurd, zooals die behoorende tot het stuk

van Dr. L. W. Schaufuss over de Pselaphidae en dat van onzen

Collega, Dr. E. Piaget, over de Pediculinen.

«Ook voor het volgende, 34ste deel is reeds uitzicht op eenige

belangrijke bijdragen.

«De herdruk van deel VII, met inbegrip der platen, is thans

afgeloopen en dit deel aan de inteekenaars toegezonden. Er zijn

van dezen herdruk tot dusver nog slechts 9 exemplaren met ge-

kleurde en 2 exemplaren met ongekleurde platen verkocht. Ik maak

daarom van deze gelegenheid gebruik, om nog eens de aandacht

te vestigen op dat 7e deel en hun, die het nog niet bezitten, aan

te raden om hunne seriën volledig te maken, aangezien de oplage

niet groot is en een tweede herdruk wel niet meer zal plaats hebben.

«Nieuwe ruil van het Tijdschrift tegen de werken van buiten-

landsche genootschappen is in het afgeloopen jaar niet aangegaan.

« Afzonderlijke werken over Entomologie zijn sedert het voorgaande

jaarverslag niet verschenen. Het werk van Sepp wordt voortgezet,

evenals de « Notes» van het Leidsche Museum, die steeds zooveel

belangrijks, vooral over Coleoptera, bevatten. De heer van der

Wulp ging voort met de bewerking der Musciden voor de «Biologia»,

waarvan op dit oogenblik reeds 176 bladzijden en de eerste 4

platen zijn verschenen. Deze omvangrijke arbeid mag wel als de

reden worden beschouwd, waarom door hem in de laatste jaren

zoo weinig bijdragen voor het Tijdschrift zijn geleverd.

«Als een belangrijk feit, dat wel niet onze Entomologische,

x VERSLAG.

maar toch eene zustervereeniging, de Nederlandsche Dierkundige ,

betreft en van groot gewicht is voor de beoefening der Zoologie

in Nederland, wil ik de vestiging van een vast station dier Ver-

eeniging aan den Helder vermelden. Eene uitnoodiging aan ons

Bestuur, om de inwijding bij te wonen, werd door eene toevallige

omstandigheid z66 laat ontvangen, dat het daarvan tot zijn leed-

wezen geen gebruik kon maken. Toch heeft het niet nagelaten de

Nederl. Dierkundige Vereeniging met deze heugelijke gebeurtenis

van harte geluk te wenschen.

«Gaf ik U hierbij eene schets van den toestand onzer Vereeni-

ging over het afgeloopen jaar, waarop wij met tevredenheid kunnen

nederzien, na een verslag van hetgeen verricht is, mag ik wel

eens een woord zeggen over hetgeen voor ons ligt. De toekomst

kunnen wij met vertrouwen te gemoet zien: ons licht brandt met

helderen gloed. Toch moet ik opmerken, dat wij de vlam steeds

moeten voeden. De toetreding van nieuwe begunstigers, de aan-

werving van nog meer leden zij ons doel, en mogen onder de

laatsten steeds meer werkende optreden. Onafzienbaar toch is het

veld dat nog bebouwd moet worden. Zonder te spreken over de

exotische fauna onzer overzeesche bezittingen, leveren ook onze in-

landsche gelede dieren, — ik wijs slechts over de hoogst belang-

rijkste studien van den heer Wasmann over de mieren en die

over de spinnen, van Generaal van Hasselt, — nog ruimschoots

stof tot boeiende mededeelingen. Vinden ook de Hemiptera een

waardigen patroon in onzen Fokker, toch is er nog eene groote

afdeeling dier orde, — de blad- en schildluizen, — welker lot

zich wel eens een buiten wonend Entomoloog mocht aantrekken.

De zoo interessante orde der Hymenoptera wordt bijna geheel ver-

waarloosd. Men meene verder ook niet, dat de Neuroptera geen

stof tot belangrijke waarnemingen meer kunnen opleveren. Integen-

deel, Mr. Herman Albarda heeft mij uitdrukkelijk verzekerd dat

hij, ook na de uitgave zijner Lijst, zich met die orde blijft bezig

houden en gaarne verdere toezendingen zal ontvangen. Zelfs wat

de inlandsche Lepidoptera aangaat, zou ik u nog op ontelbare

duistere punten en gapingen in onze kennis kunnen wijzen, die

VERSLAG. xI

alleen door nauwkeurige waarnemingen en ijverige studie kunnen

worden opgehelderd en aangevuld.

«Ook aan onze bibliotheek ontbreekt nog veel. Zij behoorde eigenlijk

alle geschriften van eenige waarde over Entomologie te bevatten.

Hare gedurige uitbreiding zij ook een der doeleinden waarnaar wij

moeten streven.

«Zoo eindig ik dan dit reeds al te lange verslag met eene krach-

tige aansporing tot gestadigen, voortvarenden ijver in de behartiging

der belangen van onze Vereeniging en der Entomologie, beiden ons

even dierbaar!»

Op de vraag des Voorzitters, of iemand ook eenige bedenking

heeft in ’t midden te brengen of inlichting te vragen omtrent feiten,

in het jaarverslag van den President van het Bestuur vermeld,

wordt door niemand het woord verlangd. De Voorzitter brengt

daarop aan den heer Snellen den dank der vergadering.

De Secretaris, de heer van der Wulp, doet mededeeling , dat

de Penningmeester, de heer Lodeesen, — dien wij. tot ons aller

leedwezen, wegens den ongunstigen staat zijner gezondheid niet in

ons midden zien, — hem de rekening en verantwoording over het

jaar 1889-90 heeft doen ter hand stellen; de rekening wordt,

met al de daartoe behoorende bewijsstukken, thans hier ter tafel

gebracht; zij is bovendien vergezeld van een overzicht voor elk der

drie kassen, waarin de ontvangsten en uitgaven over het afgeloopen

jaar worden uiteengezet en waarvan de uitkomsten reeds in het

jaarverslag van den President van het Bestuur zijn vermeld. Dit

overzicht, alsmede eene schets van begrooting voor het volgende

vereenigingsjaar, in hoofdzaak aantoonende dat de te doene uitgaven

door de inkomsten zullen worden gedekt, wordt aan de aanwezige

Leden ter inzage rondgegeven.

De Voorzitter verzoekt de heeren Everts en Veth, de rekening

te willen nazien; deze verklaren zich hiertoe bereid en houden zich

staande de vergadering daarmede bezig.

Aan de orde is de verkiezing van twee leden in het Bestuur.

XII VERSLAG.

Dit jaar zijn aan de beurt van aftreding de heeren Dr. A. W. M.

van Hasselt en J. W. Lodeesen, waarvan laatstgenoemde, om reeds

hierboven gemelde reden, heeft verzocht niet meer in aanmerking

te komen. De heer van Hasselt wordt met overgroote meerderheid

herbenoemd, terwijl, ter vervanging van den heer Lodeesen, even-

zeer met overgroote meerderheid wordt gekozen de heer H. W. Groll.

De heer van Hasselt verklaart, onder dankbetuiging voor het

in hem gesteld vertrouwen, verder te willen blijven voortgaan met

in het Bestuur de belangen der Vereeniging te behartigen, wat

hem, ondanks zijn zeer gevorderden leeftijd, minder bezwaarlijk

zal vallen, nu hij van de zorgen en verantwoordelijkheid van het

voorzitterschap ontheven is.

De heer Groll zegt, dat hij zich zeer vereerd gevoelt, nu de

vergadering met zooveel eenstemmigheid hem eene plaats waardig

keurt in het Bestuur van deze Vereeniging, welke steeds in hooge

mate zijne sympathie heeft gehad; hij ontveinst zich geenszins,

dat aan de hem opgedragen taak moeielijkheden zijn verbonden,

maar zal zich daardoor niet laten terughouden de benoeming aan

te nemen.

De vergadering verneemt met ingenomenheid het besluit der

beide heeren en geeft dit door luide bijvalsbetuigingen te kennen.

Inmiddels zijn de heeren Everts en Veth gereed gekomen

met het nazien der rekening en brengen deswege rapport uit. De

rekening is door hen in de volmaakste orde bevonden , en zij kunnen

niet genoeg roemen de nauwkeurigheid, duidelijkheid en netheid,

waarmede de geachte Penningmeester de geldelijke aangelegenheden

over het afgeloopen jaar daarin heeft uiteengezet.

De Voorzitter zegt der Commissie dank voor hare bemoeiingen ;

hij had zoo gaarne ook den heer Lodeesen hier persoonlijk hulde

betoond, niet alleen voor de nu afgelegde rekening, maar voor de

uitmuntende wijze, waarop hij de financien der Vereeniging, ge-

durende eene reeks van 20 jaren, heett beheerd, en hem het

leedwezen der Vergadering te kennen gegeven, dat hij zich genood-

zaakt ziet dien veelomvattenden werkkring aan een ander over te laten.

De heer van Hasselt zegt, dat voorzeker de geheele vergade-

VERSLAG. XIII

ring instemt met de woorden, door den Voorzitter gesproken, en

stelt voor, om aan den heer Lodeesen een schrijven te richten,

waarin het leedwezen der Vereeniging wordt uitgedrukt, dat zij

in hem een zoo uitmuntend Penningmeester verliest, en tevens

hare erkentelijkheid voor al de zorgen en moeiten, die hij zich in

zijn omvangrijk beheer gedurende zoo vele jaren heeft getroost.

Met eenparigheid wordt hiertoe besloten.

Wordt alsnu overgegaan tot de keuze der plaats, waar in het

volgende jaar de Zomervergadering zal worden gehouden. De heer

Leesberg stelt voor, om andermaal te Bergen-op-Zoom bijeen te

komen, omdat ten vorigen jare de excursie in de omstreken aldaar

door het ongunstige weder is mislukt, doch de terreinen door allen

als veelbelovend werden beschouwd. De heer Jordens daarentegen

beveelt Paterswolde aan, de heer Snellen Enschedé of Oldenzaal,

de heer Fokker Venlo. In stemming gebracht, verklaart de meer-

derheid der vergadering zich voor een der Twentsche steden , met

dien verstande dat aan het Bestuur wordt overgelaten, om hetzij

Enschedé of Oldenzaal daarvoor aan te wijzen, nadat uit een nader

in te stellen onderzoek zal zijn gebleken, welke der beide steden de

meeste geschiktheid aanbiedt om te vergaderen en excursie te houden.

Tot Voorzitter der volgende Zomervergadering wordt bij meer-

derheid van stemmen benoemd de heer W. Roelofs te ’s Gravenhage,

die zich deze benoeming laat welgevallen.

Na eene pauze wordt overgegaan tot de wetenschappelijke voor-

drachten en mededeelingen.

De heer Snellen begint met eene mededeeling van Mr. M. C.

Piepers. Toen deze in de wintervergadering van 13 Januari

1889 ') eenige beschouwingen voordroeg over den zoogenaamden

hoorn der Sphingiden-rupsen, was hem het werk van Prof. A.

Weismann, Studien zur Descendenztheorie, onbekend. De lezing

daarvan heeft hem later nog een en ander betrekkelijk het door

hem behandelde onderwerp geleerd. In dat werk wordt van vele

1) Tijdschr. v. Entom, XXXII blz. Coxx,

XIV VERSLAG.

Sphingiden-rupsen de ontwikkeling nagegaan en door afbeeldingen

toegelicht. Ongelukkig is daarbij schier uitsluitend op de ontwik-

keling van kleur en teekening het oog gevestigd en op die van

den hoorn weinig gelet. Zelden wordt van dit orgaan melding ge-

maakt en de afbeeldingen der hoorns zijn ook niet nauwkeurig.

Zoo treft men er twee sterk vergroote afbeeldingen aan, iets in

teekening varieerende, van het vijfde stadium van ontwikkeling der

rups van Deilephila Buphorbiae L.; bij de eene is de hoorn gegra-

nuleerd, bij de andere niet. Dit kan niet juist wezen. Toch schijnt

het volgende belangrijk en vertrouwbaar.

Bij Chaeroeampa Elpenor L., zegt de schrijver, is de hoorn in

de jongere toestanden sterker ontwikkeld dan later; in het vijfde

stadium wordt hij merkelijk korter. Dit komt dus overeen met

hetgeen door Mr Piepers bij vele soorten is geconstateerd. C4. por-

cellus L., zegt de schrijver verder, heeft in het eerste stadium nog

een kleinen hoorn, die echter steeds even klein blijft en daardoor

bij de volwassen rups zeer weinig in het oog valt. Dit komt

overeen met de destijds aangehaalde waarneming van den heer

Goossens en met hetgeen Prof. van Leeuwen te dezen opzichte ter

vergadering uit zijne herinnering mededeelde. Het doet dus ook de

ontwikkeling van laatstgenoemde soort, zooals toen reeds werd

vermoed, geheel aan de theorie van den heer Piepers aansluiten.

Verder bevat het bovengenoemde werk eene afbeelding der rups

van Deilephila Vespertilio \abr. uit het tweede tijdperk, zonder

eenig spoor van hoorn (het eerste tijdperk kon echter niet worden

waargenomen), en die van het eerste stadium der rupsen van

Deilephila Euphorbiae L. en Sphinx Pinastri L., beiden sterk ver-

groot. Uit de punt van den hoorn van Huphorbiae steken twee

lange stijve haren en de hoorn van Pinastri heet in twee spitsen

uit te loopen, welke na de tweede vervelling verdwijnen. Ook

deze spitsen zouden wel stijve haren kunnen wezen. Een en ander

kan in elk geval ter versterking dienen van het vermoeden, door

Mr. Piepers uitgesproken, dat die hoornen vroeger met haren of

stekels zijn bezet geweest, waarvan de segrijneering nog het over-

blijfsel is, gelijk dit uit de studie der Papilioniden-rupsen is gebleken,

VERSLAG. XV

De heer Snellen voegt hierbij de opmerking, dat wat Prof.

Weismann over Sphinx Pinastri zegt, juist is, althans ten deele.

Wanneer namelijk, — volgens de door fraaie afbeeldingen opge-

luisterde waarnemingen van Sepp (Nederl. Ins, I, 3de stuk, blz.

24), — de rups uit het ei komt, is de hoorn met de spits naar

den kop gekromd en die spits kort gevorkt. De vorking wordt

duidelijker na de eerste vervelling, doch verdwijnt eerst met de

vierde (niet reeds na de tweede) vervelling. De richting der

kromming verandert echter reeds bij de eerste vervelling.

De heer Brants bevestigt uit zijne ervaring, wat hierboven is

gezegd omtrent den hoorn der rupsen van Chaerocampa Elpenor ,

namelijk dat die in de jeugd sterker is ontwikkeld dan later. Op

de excursie na de zomervergadering in 1886 te Winterswijk ver-

zamelde hij in het Wooldsche veen, van de bladeren van Water-

klaver (Menyauthes trifoliata), een twintigtal nog jeugdige , meeren-

deels nog niet vervelde rupsjes der genoemde Sphingiden-soort. Het

bleek hem weldra, dat de hoorn op de elfde geleding in zoover be-

wegelijk is, dat hij door de rustende diertjes steeds nagenoeg

horizontaal naar achteren wordt gedragen , maar overigens voort-

durend is opgericht, ongeveer onder gelijken hoek als bij de vol-

wassen rupsen. Na elke vervelling werd de hoorn, in betrekking

tot de lengte van het lichaam , wel eenigszins kleiner, maar hij

bleef niettemin zeer lang in verhouding tot dien der volgroeide

voorwerpen en steeds zeer dun en gelijkmatig in dikte. Eerst bij

de laatste vervelling verloor hij ongeveer de helft zijner lengte en

werd hij gedrongen en toegespitst in stede van lang en gelijkmatig

dun. Trouwens het voorkomen der rupsen onderging toen eene

aanmerkelijke wijziging, daar de zoo opvallende oogvlekken en de

opzwelling van het vierde lid, — die tot dat tijdstip weinig merk-

baar waren, -— op eens sterk op den voorgrond traden en de

dieren in staat stelden, zich voortaan te verdedigen door middel

der «slangen-mimiery», gelijk de heer Piepers het noemt. De be-

hoefte aan den hoorn als verdedigingsmiddel scheen daarmede als

van zelf op den achtergrond te zijn geraakt, en wellicht is juist

XVI VERSLAG.

hierin grond te vinden voor de stelling, dat de jeugdige rups zich

wel degelijk met den hoorn heeft te beschermen.

De heer Snellen laat voorts ter bezichtiging rondgaan een fraai

exemplaar van de zwarte varieteit van Amphidasys betularia L.,

dat hij aan de goedheid van Mr. Brants te danken heeft en dat,

volgens dezen, waarschijnlijk te Loosduinen gevangen is. Die zwarte

varieteit, waarvan wijlen Dr. Snellen van Vollenhoven eene der eerste

afbeeldingen heeft geleverd, — zie Tijdschr. v. Entom. XMI, blz. 155,

pl. 6, fig. 3 (1870), — is niet alleen merkwaardig door de sterke af-

wijking van den type, maar ook omdat zij hoogst waarschijnlijk eerst

in den nieuweren tijd is ontstaan en wel, niet door tusschenkomst

van menschelijke experimenten, maar door natuurlijke inwerking.

Amphidasys betularia toch is eene der gemeenste en langst bekende

soorten van Geometrina. Reeds in het werk van Merian over de

Europeesche insecten, dat in 1678 te Amsterdam werd uitgegeven,

is zij afgebeeld en tot op de uitgave van het zesde deel van

Treitschke’s Schmetterlinge von Europa (A827) zijn niet minder

dan 39 beschrijvingen en afbeeldingen van dezen vlinder te vinden.

Daarna zijn er tot op de verschijning van Guenée’s Uranides et

Phalénites (A857) nog 6 bijgekomen. Maar zoo min Treitschke als

Guenée, welke laatste toch zeer nauwkeurig in het beschrijven

van varieteiten was, vermelden van delularia eenige noemens-

waardige afwijking; Borkhausen’s Geometra ulmaria, waarvan

Treitschke spreekt, is meer eene varieteit van de rups, niet van

den vlinder. Spoedig echter na het verschijnen van Guenée’s werk

wordt van de zwarte varieteit gewag gemaakt. Zij is beschreven door

Edleston in deel IT van The Entomologist, p. 150 (1864— 65), met het

bericht dat zij vroeger bijna onbekend was. Staudinger vermeldt

haar in zijnen Catalogus van 1871 alleen uit Engeland. Zij was

echter reeds in 1867 door ons medelid Heylaerts bij Breda ontdekt

(zie verslag der 23ste Zomervergadering , Tijdschr. v. Entom. dl. XII,

blz. 23) en diens vermelding is de eerste aangaande haar voorkomen

op het vasteland. Sedert schijnt de zwarte varieteit voortdurend ge-

meener te zijn geworden en is zij ook in Nederland op een aantal

VERSLAG. xvii

plaatsen gevonden; personen, die zich eerst in de laatste jaren

meer bijzonder met Lepidopterologie zijn gaan bezig houden, geven

zelfs als hunne meening te kennen, dat die varieteit, althans bij

Rotterdam en Oudenbosch, gemeener is dan de type. Mede uit

Engeland komen van tijd tot tijd opgaven omtrent het gaande weg

talrijker worden der zwarte varieteit (Doubledayaria), welke opgaven

van belang moeten worden geacht, met het oog op het groot aantal

personen, die zich daar te lande met het verzamelen en nauwkeurig

waarnemen van inlandsche vlinders bezig houden. Ook uit andere

omliggende landen, Duitschland en Belgie bij voorbeeld, meent

Spreker opgaven omtrent het voorkomen der zwarte varieteit te

hebben gevonden; hij heeft dienaangaande echter geene aanteeke-

ningen gemaakt. Intusschen kan men, naar hij meent, uit het

vorenstaande veilig aannemen, dat deze vóór 30 jaren nog geheel

onbekende varieteit meer en meer de overhand verkrijgt. Welke

de oorzaken daarvan zijn, laat zich niet eens gissen. In een Engelsch

tijdschrift wordt als eene mogelijke oorzaak vermeld de groote

hoeveelheid steenkolenrook, die in de nabijheid van fabrieksteden in

de lucht zweeft, maar deze reden kan toch b. v. voor Arnhem,

Breda en Oudenbosch niet gelden.

Spreker wil hier niet onvermeld laten, dat hij ook betreffende

eene Tineine, Chumabacche fagella W. V., een bericht in een

Engelsch tijdschrift heeft gelezen over het meer en meer talrijk

worden der zwart bestoven varieteit Dormoyella Duponchel; doch

ten opzichte van deze soort kan een dergelijk feit als bij Amphedasys

betularıa niet met zooveel zekerheid worden geconstateerd,

Spreker beveelt aan zijne medeleden aan, het zijns inziens zeer

belangrijke punt van toenemend melanisme bij sommige vlinder-

soorten verder na te gaan, en vertoont ten slotte nog een exemplaar

van eene aan betwlaria verwante soort, Amphidasys cognataria

Guenée. Van de door Guenée opgegeven verschilpunten vindt hij

bij de drie exemplaren zijner collectie, behalve de grijzere grond-

kleur, alleen constant de tegen eene middenschaduw staande, ovale,

in het midden lichte middenvlek der voorvleugels en de rechte,

niet gebroken middenschaduw der achtervleugels. De zwarte dwars-

Tijdschr, v. Entom. XXXIV (1891), 2

XVIII VERSLAG.

lijnen zijn buitendien ook veel sterker uitgedrukt dan bij zijne

Nederlandsche voorwerpen van betularia.

De heer Heylaerts herinnert, naar aanleiding van hetgeen

door den heer Snellen is gezegd, aan de vele voorbeelden van

melanisme, welke bij Breda voorkomen, zoodat de omstreken dier

stad daarvoor reeds eene zekere bekendheid hebben verkregen.

Volgens zijne waarnemingen treft men dergelijke voorbeelden het

meest aan in regenachtige jaren met weinig zonneschijn Deze

verklaring van het verschijnsel is vrij wat aannemelijker dan de

Engelsche.

De heer ter Haar meent, dat, wat Chimabacche fagella aan-

gaat, de zwart bestoven varieteit Dormoyella niet zeldzamer is dan

de type, maar door hare donkere kleur eer wordt over het hoofd

gezien. Deze bewering wordt echter door den heer Snellen, gesteund

op diens langdurige ondervinding, stellig tegengesproken; volgens

hem valt de donkere varieteit op de lichtgrijze stammen der beuken

nog meer in het oog dan de type.

De heer Ritsema biedt eene door hem vervaardigde lijst

aan van al de beschreven soorten van het Melolonthiden-geslacht

Apogonia Kirby t); het blijkt daaruit, dat er reeds niet minder dan

70 soorten van dit genus zijn bekend gemaakt. Hij stelt zich voor

in de eerstvolgende wintergadering eenige opmerkingen mede te

deelen over de soorten, waarvan hij de typen heeft onderzocht.

Voorts vermeldt de heer Ritsema, dat op den zolder van het

huis, door Dr. Horst te Leiden bewoond, uit een’ balk honderden

pophulsels van een motje staken, terwijl de vlindertjes, die Tinea

granella L. bleken te zijn, dood op en onder dien balk gevonden

werden. De aanwezigheid van dit vlindertje aldaar is te verklaren

uit de omstandigheid, dat in het vorig jaar op dien zolder maïs

werd bewaard. Ter verdelging van het insect, waarvan de rups,

1) De lijst wordt als bijlage achter dit Verslag gedrukt.

VERSLAG. XIX

volgens den heer Snellen, ook in molmend hout leeft, werd sterk

insmeren met creosoot of het verwen van den balk aanbevolen.

De heer van de Poll laat ter bezichtiging rondgaan eenige

fraaie, door den heer Migneaux te Parijs vervaardigde teekeningen van

nieuwe of weinig bekende Lucaniden, en voegt daaraan enkele

voorloopige opmerkingen toe, die hij voornemens is later meer uit-

voerig in het Tijdschrift te behandelen.

Voorts wordt door hem nog medegedeeld, dat ons nieuw lid, de

heer Kannegieter, na eerst eenige maanden in Bedagei (Deli) ver-

zameld te hebben, nu zijne eerste reis dwars door Sumatra vol-

bracht had. Van Palembang ging de reis over Moeara Enim, Batoe

Radja en Moeara Doea naar het Ranau-meer, waar geruimen tijd

verzameld werd, om ten slotte van daaruit Kroé aan de westkust

te bereiken. Het voornemen, om de reis voort te zetten van het

Ranau-meer door het gebergte over Bandar en Kepahiang naar

Benkoelen, moest door eene plotseling opgekomen ongesteldheid

worden opgegeven en een snelle terugtocht naar Palembang was

noodzakelijk. Reeds vrij wel hersteld, maakt hij zich nu gereed,

om over Lahat naar Benkoelen te komen !). Van zijne vangsten

roemt hij vooral den aanzienlijken buit aan Lucaniden.

De heer Swierstra vertoont in de eerste plaats een herma-

phroditisch exemplaar van Selidosema (Aspilates) strigillaria Hbn. ,

dat in het laatst van Juni door een nog zeer jeugdig entomoloog te

Driebergen werd gevangen. Zooals meestal, is ook by dit individu

de linkerzijde vrouwelijk en de rechterzijde mannelijk. Behalve iets

lichtere kleur en teekening en mindere grootte der linkervleugels,

komt het tweeslachtig karakter het sterkst aan den dag bij de

sprieten, welke links draadvormig, rechts daarentegen kamvormig zijn.

Ten anderen laat de heer Swierstra een hoogst merkwaardig

voorbeeld zien van melanisme bij een mannelijk exemplaar van

Pieris Rapae L., in het begin van Mei gevangen nabij het spoor-

1) Volgens sedert ontvangen berichten, heeft hij, over Lahat, Bandar bg-

teikt en zal van daar uit trachten de Dempo te beklimmen,

XX VERSLAG.

weg -station te Naarden. Het voorwerp was pas uit de pop en had

blijkbaar te weinig tijd gehad voor het drogen en spannen zijner

vleugels, aan welke nog de vereischte vastheid ontbrak.

Eindelijk vertoont hij twee exemplaren van Oruithoptera Hippo-

lytus Cr. d, kort geleden aangetroffen onder ecne groote bezending

van Ambon aan het Genootschap Natura Artis Magistra; hij vestigt

daarbij de aandacht op een verschil in den vleugelvorm bij deze

voorwerpen; de achterrand namelijk van de voorvleugels is bij het

eene bijna rechtlijnig, bij het andere sterk S-vormig gebogen; een

bewijs alweder, dat op daaraan ontleende kenmerken niet altijd

vast te bouwen is.

Vooral de bovenvermelde exemplaren van Pieris Rapue en Seli-

dosoma strigillaria trekken zeer de aandacht der aanwezige Lepi-

dopterologen; zij achten die zoo merkwaardig, dat eene nadere

beschrijving en afbeelding daarvan in het Tijdschrift hun gewenscht

voorkomt.

De heer d'Ailly laat eenige meer of min zeldzame Lepidoptera

zien, welke in den loop dezes jaars door hem in de omstreken van

Hengelo zijn gevangen, en wel: Vanessa Levana L. (12 Juni),

Melanagria Galathea L. (6 Juli), Carterocephalus Paniseus Sulz.

(daar ter plaatse in Mei zeer algemeen in de bosschen), Brephos

Parthenias L. (14 Maart) en Zonosoma orbieularia Hbn., laatstge-

melde uit de larve gekweekt en op 11 Mei 1890 uitgekomen. 4

De heer Everts geeft een kort verslag omtrent den stand der

Nederlandsche Coleoptera-fauna. Sedert het supplement op zijne

«Nieuwe Naamlijst», in de Zomervergadering te Apeldoorn gegeven i

zijn wederom een vijftigtal soorten bekend geworden, welke, met

een aantal interessante varieteiten, materiaal leveren voor een

tweede supplement *). Het aantal als inlandsch bekende Coleoptera-

soorten bedraagt thans 2900, zoodat het te voorzien is, dat binnen

een niet al te lang tijdsbestek het getal 3000 behaald zal zijn.

1) Tijdschr. v. Entom. XXXII, blz. xxxtu.

2) Dit tweede Supplement wordt als bijlage achter dit Verslag gedrukt,

VERSLAG. XXI

Onder de soorten, in de beide supplementen vermeld, waren er

90, die reeds als nabij de grenzen voorkomende waren opgegeven.

In de laatste Naamlijst van Mr. Snellen van Vollenhoven, in

1870 verschenen, was het aantal bekende soorten 1704, zoodat

in 20 jaren niet minder dan 1200 soorten nader ontdekt zijn; een

bewijs, dat er goed gezocht is en ons land buitengewoon rijk is

aan zeldzame Coleoptera. Geheele provincien, vooral de noordelijk

gelegene, zijn intusschen zoo goed als niet doorzocht, en uit enkele

oorden, waarvan vroeger menige zeldzame bijdrage werd ontvangen ,

wordt thans niets meer vernomen, b. v. uit Zeeland (behalve wat

Mr. Fokker te Zierikzee aantreft) en uit Noordbrabant. Het leeuwen-

aandeel in de bijdragen blijft altijd voor de provincien Holland en

Limburg, waar vooral ijverig gezocht wordt, in Holland door de

heeren Leesberg. Veth, van der Hoop, Groll, van de Poll,

Swierstra en anderen, in Limburg door de heeren Maurissen en

Wasmann. Uit Gelderland werd alleen door toedoen van Dr. Veth

en den heer ter Haar nog menige aanwinst verkregen, terwil de

jaarlijksche gemeenschappelijke excursien gelegenheid geven, om op

verschillende plaatsen enkele merkwaardige zaken te ontdekken.

Spreker geeft hierbij eene lijst ter inzage, waarop voor de verschil-

lende Coleoptera-familien het getal der in Nederland voorkomende

soorten is opgegeven.

Ten slotte vestigt de heer Everts de aandacht op een prospectus,

waarin de uitgave wordt aangekondigd van een nieuwen Catalogus

Coleopterorum Europae, Caucasi et Armeniae Rossicae van de

heeren von Heyden, Reitter en Weise, met medewerking van

Eppelsheim en Ganglbauer. Van die lijst ie veel goeds te verwachten,

vooral na de uitvoerige kritiek, waaraan de in 1883 verschenen

Catalogus is blootgesteld geweest. Spreker heeft zich gehaast, om aan

de Schrijvers eene opgave te zenden van de merkwaardigste Coleo-

ptera hier te lande, dewijl er anders groote kans bestaat, dat van

het kleine Nederland eenvoudig geen notitie genomen wordt.

De heer ter Haar laat ter bezichtiging rondgaan eene doos

met een aantal inlandsche vlinders, waaronder vier nieuwe soorten

XXII VERSLAG

voor de fauna, terwijl de overigen om hunne vindplaats merk-

waardig zijn. Zij bevat:

Sesia empiformis Esp. — Middelaar (Limburg). Deze soort komt

dus ook in het stroomgebied van de Maas voor.

Ocneria dispar L. var. disparina Müll. — Cuyk.

Bryophila Algae F. — Deze zeldzame soort werd door Spreker

bij Elst in den spoortrein gevangen.

Neuronia Cespitis W.V. — Cuyk.

Mamestra Persicariae L. var. unicolor Staud. — Deze hoogst

merkwaardige varieteit zonder wit in de niervlek

werd te Cuyk gevangen.

Hadena porphyrea Esp. Fn. n. sp. — Cuyk

Coenobia rufa Haw. — Van deze zeldzame soort werden op 26

Juli 4887 verscheidene exemplaren onder aan den

St. Jansberg (Limburg) gevangen door de heeren Snellen

en ter Haar.

Dyschorista suspecta Hbn. — Cuyk.

Cucullia Scrophulariae W.V. — Arnhem, eene varieteit met

bijna onzichtbare stippen op de plaats der vlekken.

Helia calvaria W.V. Fn. n. sp. !) — Bij Cuyk op smeer ge-

vangen.

Ortholitha plumbaria F. var. luridaria Bkh. — Cuyk.

Lithostege griseata Schill. — Twee exemplaren in de voormalige

vestingwerken te Nijmegen; na het slechten der

vestingwerken is de soort niet meer aangetroffen.

idaria vitalbata W.V. — Middelaar (Limburg).

Eupithecia indigata Abn. — Cuyk.

Threnodes pollinalis W.V. — Te Nijmegen door den heer

Uijen gevangen.

Botys silacealis Hbn. — Cuyk; van deze soort werden vele

rupsen overwinterende in Artemisia-stengels gevonden.

In Noordbrabant was zij nog niet waargenomen.

Crambus contaminellus Hbn. — Cuyk. Was tot nu toe alleen

uit Holland bekend,

1) Reeds opgegeven Tijdschr. v. Entom. XXX, blz. 219.

VERSLAG. XXIII

Nephopteryx formosa Haw. — Cuyk. Met de beide volgende

soorten voor de eerste maal in Noordbrabant

waargenomen.

Myelois suavella Zinck. — Cuyk, op smeer.

Pempelia ornatella W.V. — Cuyk.

Tortrix decretana Tr. en

» Lafauryana Ragon. werden door de heeren Snellen en

ter Haar den 26 Juli 1887 onder aan den St. Jansberg

uit Myrica gale opgejaagd.

Conchylis hybridella Hbn. — Cuyk. Was tot dusver alleen in

de duinen gevangen.

Grapholitha deerepitana H. S. — Valkenburg (Limburg).

» achatana W.V. — Van deze soort werden door

den heer ter Haar verscheidene exemplaren ge-

kweekt uit op Haagdoorn ingesponnen rupsen.

» foenella L. — Verscheidene exemplaren door hem

gekweekt te Cuyk uit rupsen in den wortel van

Artemisia gevonden; twee dezer exemplaren be-

hooren tot eene nog onbeschreven varieteit, bij

welke de witte teekening op den binnenrand der

voorvleugels donker bestoven is.

» roselicolana Zell. — Verscheidene rupsen van deze

soort gevonden bij Middelaar (Limburg).

» cosmophorana Tr. — Vele exemplaren gekweekt uit

onder Sambeek (Noordbrabant) gevonden hars-

builen; de woning dezer soort is nauwelijks te

onderscheiden van die van Metinda resinella L.

Incurvaria morosa Tell, — Cuyk.

Argyresthia albistria Haw. — Cuyk.

Acrolepia granitella Tr. Fn. n. sp. !) — Op de excursie te

Valkenburg (Limburg) den 24 Juli 1887 werden

de rupsen gevonden in gangen van spinsel langs de

stengels van Pulicaria dysenterica ; door kweeking

werden een vijftal vlinders daaruit verkregen.

1) Reeds opgegeven Tijdschr. v. Entom. XXXII, blz. 57.

XXIV VERSLAG.

Semioscopis avellanella Hbn. — Van deze soort, die zeer plaat-

selijk, maar dan ook overvloedig bij Nijmegen voor-

komt, is het eindelijk aan de heeren Brants en ter

Haar gelukt, den vlinder uit het ei te kweeken.

Depressaria Pimpinellae Zell. — Escharen bij Grave (Noordbrabant).

Gelechia similis Staint. — Van deze zeldzame soort vond de

heer ter Haar eene rups te Boxmeer (Noordbrabant)

in groen mos op eenen muur en kweekte daaruit

den vlinder; de rups is slank , lichtbruin met zwarten

kop; zij leeft in zeer nauwe gangen van wit spinsel.

Gelechia vulgella Hbn. — Te Cuyk niet bijzonder zeldzaam.

Ornix torquillella Zell, — Te Cuyk als rups op Pyrus malus

gevonden.

Batrachedra pinicolella Dup. — Rijen en Cuyk; schijnt dus wel

in geheel Noordbrabant voor te komen,

Tischeria angusticolella Dup. Fn. n. sp. !) — De heer ter Haar

vond de rups op 18 Juli 1886 bij Winterswijk in

een rozenblaadje mineerende en verkreeg op 4 Augus-

tus den vlinder daaruit.

Nepticula prunetorum Staint. — Cuyk.

Op verzoek van den heer Uijen, laat de heer ter Haar nog

een doosje rondgaan met eenige door eerstgenoemden bij Nijmegen

gevangen vlinders, en wel:

Colias Edusa F. var. Helice Hbn.

Deiopeia pulchella L.

Amphidasys betularia L., drie exemplaren van de var.

Doubledayaria Mill.

De heer Snellen vermeldt nog, ten opzichte van Hadena

porphyrea Esp, in de doos van den heer ter Haar, dat hij van

die soort een exemplaar heeft gezien, door den heer de Vos tot

Nederveen Cappel te Apeldoorn gevangen.

1) Reeds opgegeven Züdsehr, v. Entom. XXXII, bla, 70,

VERSLAG. XXV

De heer Fokker deelt in de eerste plaats mede, dat van den

vroeger onbekenden, macropteren vorm van Geocoris grylloïdes L.,

door hem voor het eerst beschreven (Tijdschr. v. Entom. XXX, bl. 1),

nu ook een exemplaar in Hongarije is gevonden. Dr. von Horvath bericht

namelijk in de Revue d’ Entomologie, dl. VIII p. 328, dat Dr. Chyzer te

Kecskemét aldaar in Juli 1889 eveneens van genoemde soort een ma-

cropter wijfje gevangen heeft; hij schrijft deswege: «il répond exac-

tement à la description que M. Fokker a faite du premier exemplaire

macroptere». Dit is dus het tweede bekende macroptere exemplaar.

Verder zegt de heer Fokker, dat zijn opstel «Een nieuwe

vijand onzer zeeweringen » (Trjdsehr. v. Entom. XXXII blz. 401 enz.)

hem in briefwisseling heeft gebracht met verschillende Ingenieurs ,

die onderzoek deden naar het voorkomen van Nacerdes en Codiosoma.

Door den Ingenieur van Nes van Meerkerk werd te Moerdijk van

Nacerdes geen spoor gevonden, maar te Willemstad trof hij ze

in vrij groote hoeveelheid aan in niet gecreosoteerd dennenhout

van + 0.50 M + H. W. tot ongeveer H. W.; wat daarbij zeer

opmerkelijk was, in groote palen, welker kop ver boven H. W.

staat, werd geen enkele gevonden, maar wel in de veel lagere en

dunnere, perkoenen. — Aan het waterschap Walcheren werd een

uitgebreid onderzoek ingesteld, waarvan het rapport bij het jaar-

verslag over 1889 is afgedrukt. Dit onderzoek leidde tot hetzelfde

resultaat als dat in Schouwen, wat betreft de hoogte waarop de

larven voorkomen, doch tevens blijkt daaruit, dat Codiosoma er

veel talrijker en Nacerdes daarentegen minder dan in Schouwen

voorkomt; de schade wordt daarom van niet verontrustenden aard

genoemd, zeer terecht, want alleen van Nacerdes, die er weinig

aangetroffen werd, is schade te wachten. Ook bleek uit het

onderzoek in Walcheren, dat eiken palen beter bestand zijn tegen

Nacerdes, behalve op zandgrond, wat volkomen overeenstemt met

hetgeen door Spreker in zijn opstel op blz. 413 (sep. blz. 13)

gezegd werd. Curieus zijn overigens eenige observaties in dat ver-

slag, b. v. dat het weinig voorkomen der Nacerdes-larven zijne

oorzaak daarin vindt, dat het bovenstrand uit schelpgruis bestaat,

wat waarschijnlijk te scherp is om de ademhalingswerktuigen buiten

XXVI VERSLAG.

de palen te kunnen brengen, hetgeen volgens genoemde

brochure noodig voor haar is(?!), en op eene andere

plaats, dat er groote gaten van 4 à 5 mm. diameter in sommige

palen zijn, vermoedelijk afkomstig van de dennenrups!

Nog ontving Spreker van den Hoofdingenieur in Noordbrabant ,

Baron van Ittersum, een paal getrokken uit eene glooiing langs

den binnendijk van ’s Hertogenbosch naar de Maas bij Crèvecoeur;

daarin waren zeer groote boktorlarven, allen doodgegaan,

De heer Heylaerts zegt ongeveer het volgende:

1°. Aangezien door vele schrijvers wordt aangenomen, dat de

rups van Diplodoma marginepunctella Steph. zich voedt met de

overblijfselen van doode insecten en hij, in tegenstelling daarmede,

nooit de larven dezer, bij Breda niet ongemeene, soort zulk voedsel

zag gebruiken , heeft hij de moeite genomen haar a b o vo te kweeken.

De kleine ronde geelachtige eieren kwamen reeds na 10 dagen uit

en de rupsjes vervaardigden zich dadelijk zakjes, die bij opvolgende

vervellingen vergroot werden. De cyclus vitalis duurt twee

jaren en gedurende al dien tijd raakten de diertjes geen

der hun voorgezette doode vliegjes, vlindertjes enz. aan, doch voed-

den zich uitsluitend met groen stofmos. Enkele exemplaren , welke

alleen met doode insecten in afzonderlijke glazen gezet werden, ver-

hongerden zonder het hun geboden voedsel aan te raken, terwijl

van de anderen van 11—19 Juni 1890 24 imagines werden ver-

kregen. Het rupsje is vuil geelachtig wit, met iets vleeschkleurige

tint; het kopje is glanzig bruingeel met iets donkerder vlekjes; de

ocellen en de monddeelen zijn pekbruin, terwijl de sprieten veel

lichter zijn. De drie eerste segmenten zijn op de rugzijde van

glanzig bruingele schilden voorzien, het eerste breed en ongeteekend,

het tweede en derde smaller en met een ingedrukten driehoek op

het midden; op den laatsten ring bevindt zich een eveneens ge-

kleurd en glanzig anaal-klepje; de andere segmenten zijn week;

de gewone punten bruinachtig, even als de stigmaten. De hoorn-

pooten zijn bruingeel, iets donkerder op de geledingen en sterk

gebouwd; de naschuivers zijn klein en als het lichaam getint.

VERSLAG. XXVII

2°, Niet altijd is het even gemakkelijk, dadelijk de sexe uit te

maken van een Lepidopteron in geprepareerden vorm. Daar, waar

geen verschillende spriet- of abdominaal-vorm of bijzondere uitmon-

steringen bestaan, is zulks vrij moeielijk. Er is dan ook heel wat

over geschreven. Men denke b. v. aan de uitstekende opstellen over

reukschubben van mannelijke Lepidoptera, door Prof. Aurivilius,

Prof. Bertkau, Fritz Müller en anderen geleverd. Men leze de

voortreffelijke verhandelingen over dit onderwerp door Dr. Erich

Haase in het tijdschrift /sis, 1884—88. Toch zijn zij, die minder

met het gebruik van het microscoop vertrouwd zijn, dikwijls in

twijfel. Het is dus niet overbodig, te wijzen op een belangrijk

opstel van Jackson over dit onderwerp in den Zoologischen Anzeiger

n°. 322. Volgens dezen schrijver zou het d aan de onderzijde van

het negende abdominaal-segment eene korte fijne lijn of een overlang-

schen indruk vertoonen, die de uitwendige opening van den ductus

ejaculatorius vormt. Deze lijnvormige opening heeft twee

kleine ovale lippen, eene rechts en de andere links, en ligt op eene

kleine verhevenheid, zooals bij Pieris en Pontia, of, omgekeerd,

in eene kleine, met gegolfde randen omgeven verdieping, zooals

bij Vanessa. — Het g daarentegen heeft typisch twee fijne lijn-

vormige indrukken, de eene op het achtste, de andere op het

negende segment: de eerste vormt de opening der bursa cop u-

latrix, de tweede die van den oviduct. Bij vele Heterocera,

b. v. Sphingiden, Hepaliden, Arctiiden en Noctuiden, vond Jack-

son slechts ééne opening op den top eener driehoekige plaat van

het negende segment, die zich in den achtsten ring inschuift. Deze

enkelvoudige opening schijnt eene samensmelting van beide boven-

genoemde aperturae te wezen. Zoo was het bij alle exem-

plaren van Sphinx Ligustri L., die hij onderzocht. Bij Zeuzera

Aesculi L. (Pyrina L.) en Cossus ligniperda F. waren nu eens ééne,

dan weder twee openingen aanwezig. De opening der bursa

copulatrix zou, volgens Jackson, het homologon zijn van de

enkelvoudige geslachtsopening der overige insecten, terwijl die van

den oviduct eene secundaire erfenis zou wezen. — Bij de ontwik-

kelingsgeschiedenis der Lepidoptera laten zich drie tijdperken onder-

XXVIII VERSLAG.

scheiden. In het eerste monden gepaarde eierleiders uit aan den

achterrand van den zevenden ring (zulks blijft bij de Epheme-

riden aldus). Zijn er aanhangsel-klieren aanwezig, dan loopen deze

met hare uitloozingsbuizen vrij in de twee volgende segmenten

uit. In het tweede stadium ontstaat eene korte scheede (2) of een

enkelvoudige oviduct, die door instulping der epidermis van het

achtste segment ontstaat; de bursa copulatrix en hetreceptacu-

lum seminis monden dan onmiddellijk daarin of er achter uit, terwijl

de lijmklieren eene eigene opening hebben (zoo bestaat dit bij vele

Orthoptera in den staat van imago). In het derde stadium monden

de lijmklieren in de scheede, doch deze heeft dan hare eigen opening

naar buiten (Lepidoptera als imagines).

3°. In Juni Il. met de heeren Snellen en Kallenbach eene excursie

makende in het Mastbosch bij Breda, vond hij op den stam van

een Pinus sylvestris eene Tulaeporia, die hem en ook aan de andere

Collegae onbekend was. Het dier onderscheidt zich van 7. pseudo-

bombycella Hbn. dadelijk door de zwartgrijze beharing van den kop

en de meer gestrekte, bijna ongeteekende vleugels. Een zak, bijna

als die van Solenobia triquetrella F. v. R. gebouwd, doch veel

grooter, was op de schors aangesponnen dicht bij het specimen in

questie. De kleur der driekantige huls was bruinzwart, in het

midden vrij breed witgrijs. Later bleek het, dat de soort nieuw is

voor de Nederlandsche fauna en reeds door Zeller als Tal. Guenei

is benoemd naar een voorwerp, door Guenée in Zuid-Frankrijk

gevonden. Het dier schijnt uiterst zeldzaam te wezen (zie Zeller,

Sieben neue Tineaceén-Gattungen, in Zinnaea Entomologica, VII,

p. 342).

4%. Steeds wordt aangenomen, dat de var. Achates Gr. van

Papilio Memnon L. een vrouwelijke vorm is. Dat er ook mannelijke

Achates Cr. bestaan, zag hij in twee exemplaren van Java (Salatiga)

in zijne collectie. Het achterlijf van een hunner opgeweekt hebbende,

vond hij de mannelijke geslachtsdeelen, zoodat geen redelijke twijfel

hieromtrent meer kan bestaan.

5°. Laat de heer Heylaerts de zakken rondgaan van eene nieuwe,

door hem beschreven Psychide van Natal, ÆZwmeta Junodi Heyl.,

VERSLAG. XXIX

en wijst er op, dat de rupsen vöör de eind-metamorphose in den

zak een afzonderlijken cocon spinnen, waarin zij verpoppen, juist

als de rupsen der Hyponomeutidae zulks in het algemeene nest doen.

6°, Sitrotroga cerealella Ol. werd eerst onlangs als inlandsch

opgegeven (zie Verslag der Wintervergadering van 26 Januari 1890 ,

Tijdschr. v. Ent. XXXI. blz. cix), doch reeds op 12 September 1883

vond hij de soort in aantal op den zolder van een’ boer te ’s Prin-

senhage, die zeker wel nooit vreemd graan in huis had. Van dat

feit heeft hij toen ter bekwamer tijd melding gemaakt,

70, Vermeldt de heer Heylaerts, dat Plusia moneta F. nog

steeds te Breda in aantal voorkomt en ook de rupsen van Agrotis

umbrosa Hbn. daar zijn gevonden, evenals eene fraaie varieteit van

Melitaea Dictynna Esp., die geheel koolzwart is met zuiver witte

teekeningen.

80. Toen hij, in Juni 1889, met den heer Snellen te Londen

de beroemde collectie der heeren Godman en Salvin zag, viel het

hem, bij het nagaan der Papilioniden, op, dat Papilio Evan Dbld.

zooveel overeenkomst had met P. Payeni Boisd, (Species Général,

I., p. 235 n°. 58), die voortreffelijk is afgebeeld in het Tijdschrift

voor nat. geschiedenis, V., pl. 8 fig. 1 (1838) !). In het bezit

geraakt van een origineel exemplaar van P. Payeni, door Dr. van

Riemsdijk op Sumatra gevangen, en tevens van een exemplaar van

P. Evan van de Khasia Hills (Assam), was hij in de gelegenheid,

beiden nauwkeurig te vergelijken. Afgezien van de meerdere grootte

van den laatsten, vindt hij de volgende onbeduidende verschillen :

P. Payeni. P. Evan.

Tint okergeel . . . . . . ‘Tint lichter okergeel.

Basis en voorrand donker be- Basis en voorrand zeer weinig

STONER en donker bestoven.

Aderen dikker bruinzwart getint. Aderen dunner bruinzwart getint.

Randvlekken der voorvleugels Randvl. der voorvl, lichter oker-

donker okerbruin . . . . bruin.

1) De gekleurde plaat is onverbeterlijk; niet allen schijnen te weten, dat

er van bovengenoemd Tijdschrift ook exemplaren met gekleurde platen bestaan,

XXX VERSLAG.

Donkere dwarsband der achter- Donkere dwarsb. der achtervl. in

vleugels meer een geheel vor- zware halve manen opgelost.

mend

De voorlaatste vlekkenrij op de De voorl. vlekkenrij op de ach-

achtervleugels uit 5 verschillend tervl. uit 4 verschillend ge-

gevormde vlekken bestaande . vormde vlekken bestaande.

Overigens is alles hetzelfde, zoodat hij tot de conclusie komt,

dat P. Evan Dbld. slechts een locaal-vorm is van P. Payeni Boisd.

9°. Ook in het bezit gekomen van de zeldzame Papilio Buddha

Westw., vond de heer Heylaerts, dat die soort aan de onderzijde

geheel gelijkt op P. Brama Guér., door de Haan als P. Palinurus

afgebeeld (zie Verh. nat. geschiedenis der Nederl. overz. bezittingen,

p. 28, pl. 7, fig. 3, 1840), terwijl de bovenzijde zeer veel ge-

lijkenis heeft met die van P. Daedalus Feld. (Reise der Novara,

Lepid. I, p. 123, pl. 180). Hij vraagt zich dus af: zouden ook

hier niet locaal-vormen en geen specifiek verschillende soorten in

het spel zijn? — Zonderling mag het heeten, dat Prof. Westwood

den naam van Buddha nogmaals voor deze soort gebruikte (1872),

ofschoon er reeds lang te voren eene Calinaga Buddha Moore

(1857) bestond.

Naar aanleiding van hetgeen door den heer Heylaerts onder 1°.

omtrent Diplodoma marginepunctella werd medegedeeld, ontspon zich

eene discussie tusschen hem en de heeren Snellen, Brants en

ter Haar, die allen meenden, dat gemelde soort zich wel met

doode insecten voedt.

De heer de Meijere vertoont een aantal merk waardige Diptera,

door hem in den laatsten tijd gevangen en wel:

Bibio ferruginatus L., een paartje, in Mei dezes jaars in een’ tuin

te Amsterdam.

Chironomus marmoratus v. d. W. Bodegraven, Juli, 2 wijfjes.

» nubilus Meig., Bodegraven, Juli en Augustus, beide sexen.

VERSTLAG. XXXI

Ctenophora flaveolata F., in Mei dezes jaars gedurende eenige dagen

in aantal bij een tot op de stammen afgekapte ijpen-

haag te Bodegraven.

Odontomyia angulata Panz., Bodegraven, Juni en Augustus (een 4

en een 2); Bloemendaal, Augustus (een 4).

Tabanus rusticus L., vrij algemeen in weilanden achter de Wiericker-

schans te Bodegraven.

Ardoptera irrorata Fall., eenige exemplaren te Amsterdam in Mei.

Pachymeria femorata F., een paartje te Bodegraven in Mei.

Leptogaster cylindricus de G., vrij algemeen bij Amsterdam, vooral

in de Rietlanden en in het Willemspark; ook ver-

scheidene exemplaren te Bodegraven.

» guttiventris Zett., Lisse, Augustus.

Hypophyllus discipes Ahr., in Juni ll. gedurende eenige dagen,

telkens des namiddags, in verscheidene exemplaren

te vinden op eene bepaalde elzenstruik te Bodegraven.

Medeterus plumbellus Meig., Bergen-op-Zoom , Juli.

Exorista excisa Fall., Ossendrecht, Juli.

Cordylura ciliata Meig., in het bosch te Linschoten, Juli.

Heteroneura albimana Meig., Bodegraven, Augustus.

Ceroxys omissa Meig., niet zeldzaam te Zeeburg bij Amsterdam.

Lauxania cylindricornis F., Hilversum, Mei.

Scatella quadrata Fall., Bodegraven , Januari.

Asteia amoena Meig., Bodegraven, October.

Bovendien laat de heer de Meijere een exemplaar zien van Sesia

culiciformis L., door hem in Juni te Hilversum aangetroffen.

De heer van Hasselt laat een paar specimina eener zelfde

spinsoort, — het eerste uit zijne eigen collectie, het tweede (voor

het Leidsch Museum bestemd) van den Hoogleeraar Max Weber

te Amsterdam, — ter bezichtiging rondgaan en draagt daarover

de volgende toelichting voor:

«Wellicht, Mijne Heeren, zult gij u herinneren, het eerste dezer

voorwerpen, — dat zonder abdomen, — reeds vroeger gezien te

hebben, Werkelijk bracht ik het, bereids in 1884, in onze Ver-

XXXII VERSLAG

eeniging ter sprake, en zag over hetzelve sedert, in deel XXVIII

van ons Tijdschrift, eene mededeeling, met eene fraaie plaat van

ons medelid Dr. Everts, het licht, onder het opschrift: « Pelecodon

of Calommata?»

«Ik wensch op die vraag thans terug te komen, dewijl ik in

de gelegenheid werd gesteld, U, in het exemplaar van Prof. Weber,

een compleet en volwasssen individu uit het bedoelde, twijfelachtige ,

even zeldzame als merkwaardige Araneiden-geslacht te doen aan-

schouwen.

«Wat de zeldzaamheid van deze Territelaria betreft,

zoo is mij, voor het tegenwoordige, — behalve van den verloren

gesanen type van Doleschall !) en van de beide bovengenoemde

voorwerpen, — nog slechts het bestaan bekend van een vierde

exemplaar, uit het Museum te Genua door den Hoogleeraar Thorell

beschreven ?), en van een vijfde, mede in dit jaar in het bezit

geraakt van ons medelid Neervoort van de Poll.

« Gezamenlijk behooren zij tot het vrouwelijk geslacht, zijnde

tot hiertoe nog geen mas van dit genus opgespoord, terwijl al de

genoemden werden gevangen te Buitenzorg op Java. Naar mijn

vermoeden intusschen, — hoezeer Thorell zulks betwijfelt, —

komt deze spin ook op Sumatra voor, van waar het mij blijft

toeschijnen, dat Ausserer, onder den naam van Calommata Suma-

trana er eene beschrijving en afbeelding van heeft gegeven *%).

In dat geval zou dan nog een zesde exemplaar er van in het

Zoologisch Hof kabinet te Weenen worden gevonden.

«Wat verder aanbelangt de merk waardigheid dezer spin,

1) Tweede Bijdrage tot de kennis der Arachniden van den Indischen Archipel

(1857), blz. 5.

2) Studi s. Ragni Malesi e Papuani, Parte IV, Vol. I (1889—90) p. 416.

3) Beiträge zurKenntniss der Arachniden- Familie der Territelariae (Thorell) (1871)

I, S. 129. — De aldaar tevens door Ausserer aangehaalde, in elk geval hoogst

analoge Calommata fulvipes van Lucas, reeds aan Walckenaer bekend, die ik

vroeger, niet zonder grond, — in vergelijking aan de bronnen, — vermoed had,

insgelijks met de onze identisch te kunnen zijn, wordt echter, door hem en

Thorell, vooral wegens hare afkomst uit Zuid-Amerika, als eene eigene species

beschouwd. (Raadpleeg echter mijne reeds geciteérde, eerste verhandeling in

Tijdschr, v. Ent. dl. XXVIII, bla. 89 enz,

VERSLAG. XXXIII

moet ik u wel doen opmerken, dat zij sinds Doleschall, gedurende

meer dan het vierde eener eeuw, onder den generieken naam

Pelecodon, algemeen en ook door den geleerden specialist op het

gebied der Territelarien, Ausserer, werd beschouwd als nevens de

overige, allen acht-oogige Theraphosoiden, een buitengewoon en

eenig, zes-oogig geslacht daar te stellen.

« Voor zes jaren nu (1884) was ik gelukkig genoeg, bij eenige

Javaansche Araneiden van minder beteekenis, van ons medelid Dr.

H. Bos, een exemplaar ten geschenke te ontvangen, dat mij,

hoezeer incompleet bij gemis van het achterlijf, reeds op den eersten

aanblik toescheen, den abnormalen Pe/ecodon Sundaicus van Dole-

schall te vertegenwoordigen en waarlijk het gezegde afwijkende

oogental te vertoonen.

«De eigenaardige oogenstand in drie verwijderde groepen is hier

dan ook zeer bedriegelijk en het is geenszins te bevreemden, dat

de twee zeer kleine ocelli, die met de zijdelingsche paren ten

nauwste verbonden zijn, door den oorspronkelijken teekenaar, —

naar wiens afbeelding Doleschall zijne beschrijving schijnt te hebben

gemaakt, — over het hoofd zijn gezien.

«Zulks was dan ook met mij, in het begin, het geval, doch

bij nader zorgvuldig onderzoek, zoo met de loupe als met het bloote

oog, vooral onder zijdelingsche bezichtiging, bleek mij ten duide-

lijkste het voorhanden zijn van de, voor deze familie gewone, acht

oogen.

«Nadat ik toen van mijn voorwerp eene gezette vergelijkende

studie voor de overige hoogst essentieele kenmerken gemaakt had,

meende ik het er voor te mogen houden, dat het klassieke genus

Pelecodon, als zoodanig, niet bestond, maar tot het veel vroeger

(reeds in 1837) door Lucas ontdekte, acht-oogige geslacht Calom-

mata moest worden teruggebracht.

«Na mededeeling van dit vermoeden, onder toezending van mijn

opstel, aan mijn beroemden, hooggeleerden vriend Thorell, schreef

deze mij, reeds vroeger of ongeveer gelijktijdig de ontdekking te

hebben gedaan, dat men hier inderdaad met eene lang miskende

Calommata te doen heeft, gelijk hij zulks, wegens bijzondere om-

Tijdschr. v. Entomol, XXXIV (1891). 3

XXXIV VERSLAG.

standigheden, niet reeds toen, maar eerst zeer onlangs in het vierde

deel zijner klassische « Studi», ter hiervoren vermelde plaatse, nu

ook door den druk heeft kunnen bekend maken.

c Alleen verschilt Thorell met mij in den soorts-naam, aan

welken ik voor’shands slechts eene ondergeschikte beteekenis had

gehecht. Hij beslist, dat de oorspronkelijke bijnaam van Doleschall

moet worden behouden, zoodat de vroegere Pelecodon nu voortaan

als Calommata Sundaica Dol. zal worden beteekend.

« Voor nadere bijzonderheden meen ik te moeten verwijzen naar

mijn Cataloog der «Araneae ex Archipelago Malayano», een klein

deel uitmakende der belangwekkende Zoologische Ergebnisse emer

Reise in Niederländisch Ost-Indien, herausgegeben von Dr. Max

Weber, Professor der Zoologie in Amsterdam (Leiden, 1890, Verl.

v..E.. J. Brill), 2tes Heft 1):

«Alleen zij ook hier nog vermeld, dat aldaar enkele opmer-

kingen zijn toegevoegd over de oogen, het sternum, de palpen,

de tanden der mandibulae, de pooten , de vulva en de kleur van

onze Calommata. De vorm der trouwens uiterst eenvoudige vulva

was, bij gemis van andere volwassen exemplaren, tot hiertoe on-

beschreven. »

De heer van Hasselt wijst verder nog met een enkel woord op

zijn onlangs gereed gekomen tweede Supplement tot zijnen Catalogus

Aranearum Hollandiae. Onder anderen blijkt hieruit, dat het

vroeger vermelde getal van 346 als inlandsch bekende soorten

bereids tot 391 is gestegen. Aan het slot van dezen arbeid gaf

hij een algemeen overzicht van het weinige, wat hem tot heden

omtrent de dusgenaamde myrmecophile spinnen bekend is

geworden, voornamelijk uit de nasporingen op dit gebied, door onze

geachte medeleden Everts, Neervoort van de Poll en Wasmann

1) Behalve verscheidene meer of minder zeldzame soorten, komen hierin,

onder de 36 gevangen species, drie nieuwe voor, t. w. Anomalomma lycosinum,

Phlogius insignis en Sarotes inaequipes, welke een beroemd Arachnoloog, de heer

Eugene Simon te Parijs, de goedheid heeft gehad, als zoodanig voor mij te

willen determineeren,

VERSLAG. XXXV

voor hem welwillend in het werk gesteld. Met laatstgenoemden is

hij van oordeel, dat niet alle spinnen, die bij voorkeur in, op of

bij mierennesten worden aangetroffen, die benaming te recht dragen ,

doch dat er ook onder haar sommige, — veeltijds de grootere —

soorten voorkomen, die veeleer den naam van myrmecophagen

verdienen.

Sedert de verzending van eenige separata van zijn Supplement,

mocht hij op dit punt twee belangrijke mededeelingen ontvangen.

Zoo schreef Prof. Bertkau hem, dat ZEd. insgelijks meermalen

verscheidene juniores, en één volwassen vrouwelijk exemplaar eener

Cicurina- (of Oryphoeca?) soort in de nesten van Formica rufa L.

had ontmoet, maar die toen voor C. cicurea Panz, had gehouden;

hij zou nu trachten insgelijks den mas op te sporen.

Wijders maakte de heer Eugène Simon te Parijs hem bijzonder

opmerkzaam op het door ZEd. waargenomen feit, dat onder de

« mierenspinnen» in Frankrijk inzonderheid dikwijls soorten der

Enyoidae worden gevonden. Hieromtrent ontleent Spreker de vol:

gende hoogst belangrijke beschrijving aan dezen beroemden Ara=

neoloog : «Les Znyo que j'ai observées, vivent aux dépens des

fourmis et s’etablissent dans leur voisinage. Elles ne construisent

ni filet ni toile pour arrêter leur proie, qui est toujours plus forte

et plus grosse qu’elles mêmes; mais, aux heures de chasse, elles

rôdent autour des fourmilières et se mélent aux longues files des

fourmis, allant de l’une et l’autre, et saisissant, à l’improviste,

les individus faibles, blessés ou génés par un trop lourd fardeau,

Quand I’ Hxyo a saisi sa proie, elle l’entraine à l'écart, près de sa

demeure, qui est toujours entourée de débris, qui ne laissent pas

de doute sur son genre de nourriture. Ces observations ont été

faites sur les #. elegans et nigriceps, Je n’ai pas la preuve,

que toutes les espèces du genre soient ainsi parasites des

fourmis » 1). .

Op verzoek van Spreker had onlangs de geéerde Schrijver

de groote goedheid, hem verscheidene zeldzame exemplaren te

1) Les Arachnides de France, T. I, p. 242,

XXXVI VERSLAG.

schenken der Enyo elegans E. S. uit Zuid-Europa en der Hnyo

gallica E. S. uit de omstreken van Parijs. Hij schreef daarbij :

«Le dernier est le seul, que vous ayez chance de rencontrer

en Hollande ».

Met het oog op dezen wenk vertoont Spreker beide species aan

de vergadering, onder vriendelijke aanbeveling aan de aanwezige

Leden, om bij hunne insecten-jachten op of in de onmiddellijke

nabijheid van mierennesten, ook hunne aandacht op deze spin-

soort te willen vestigen.

Ten slotte laat de heer van Hasselt ter bezichtiging en bewon-

dering rondgaan een paar exemplaren van eene fraaie Zwodes-soort,

uit Congo, die zich bevonden in eene collectie Arachnoidea , voor

den Hoogleeraar Hubrecht door den heer Greshoff verzameld.

Deze voorwerpen trekken door den prachtigen groenen en purperen,

met gouden en zilveren kleuren afwisselenden glans van het rug-

schild, de algemeene aandacht.

De heer Ritsema maakt de opmerking, dat deze Zwodes langs

de geheele westkust van Afrika schijnt voor te komen; ook door

den heer Büttikofer werd zij uit Liberia medegebracht ; zij was

daar op eene huid van Bos brachyceros aangetroffen.

De heer Brants stelt ter bezichtiging een vrouwelijken vlinder

van Ændromis versicolora L., door Jhr. L. Storm van ’s Gravesande

in April dezes jaars gevonden aan een der singels van Arnhem.

Toen dit schoone en groote voorwerp aan Spreker werd terhand-

gesteld, bleek het hem door eenig toeval verwond te zijn, althans

het achterlijf was geheel verpletterd, zoodat de eieren voor het

meerendeel naar buiten waren gedrongen en slechts een tweetal

door de legboor waren ontlast. Des ondanks gaf het dier nog

duidelijk teekenen van leven. Spreker zuiverde en bewaarde de

eieren zorgvuldig en bemerkte al spoedig, dat de kleur onveran-

derd bleekgeel bleef van allen, met uitzondering van de beide langs

den natuurlijken weg uitgestoten eitjes. Deze werden gaandeweg

VERSLAG, XXXVII

rooder en donkerder van tint en ten slotte paarsachtig zwart. In-

derdaad zijn daaruit dan ook rupsjes geboren, waarvan één ongeveer

acht dagen in leven is gebleven, doch toen, even als het andere

reeds kort na de geboorte, stierf. Hiermede schijnt een nieuw

bewijs te zijn geleverd voor de stelling, dat de vruchtbaarheid van

het vlinderei slechts volkomen wordt, wanneer dit het lichaam

van den moedervlinder langs den natuurlijken weg verlaat, dat is

wanneer het wordt gelegd.

Voorts vertoont de heer Brants een vrouwelijken vlinder van

Chloeophora bicolorana Fuessl. (quercana Hbn.), door hem ontvangen

van den heer V. G. A. Bosch te Middelrode, nevens een groot

aantal eieren door dat dier in de doos gelegd. Hij vestigt de aan-

dacht op het merkwaardige glanzige, kleurtooze vlies, waarmede

de ronde, vuilgroene eitjes als door een schild overdekt zijn. Voor

zoover hem bekend is, werd door geen der schrijvers daarvan

melding gemaakt. Deze wijze van beschermen der eieren is te

opmerkelijker, niet alleen omdat de rupsjes blijkbaar binnen enkele

dagen reeds de eitjes zullen verlaten en dan slechts een paar

weken daarin hebben gerust, maar vooral ook, omdat zij geheel

overeenstemt met de bescherming, welke de Tortricina-vlinders

aan hunne eieren in den regel verschaffen, en hierin dus een

nieuw punt van overeenkomst is gelegen tusschen de subfamilie

der Haliadea van de Chelonariae met de zoogenaamde « Bladrollers »,

waarmede eerstgenoemde groep ontegenzeggelijk groote verwant-

schap heeft en waartoe zij door de oudere schrijvers dan ook zonder

aarzelen is gebracht.

De heer van Rossum deelt mede, dat hij sedert lang, zelfs

reeds bij het leven van Dr. Snellen van Vollenhoven en op diens

verzoek , gezocht heeft naar Cimbex-larven op beuken, in de hoop

van die van Cimbex Fagi Ladd. te zullen vinden. Hij brengt in

herinnering wat Snellen van Vollenhoven deswege in 1870 schreef

(Tijdschr. v. Entom. XIII, blz. 64 en 65), namelijk dat het toen

niet uitgemaakt was, dat C. Yagi inlandsch is niet alleen, maar

dat zij wellicht niet specifiek onderscheiden zou zijn van C. syl-

XXXVIII VERSLAG.

varum Fabr.; dit laatste wordt aldaar afhankelijk gesteld van

mogelijke verschillen in de kenmerken der larve en van de om-

standigheid dat deze zich uitsluitend met beukenbladeren zou

voeden. — Spreker heeft eindelijk, in September 1887, een paar

Cimbex-larven ontvangen, die onder beuken gevonden waren en

grooter en zwaarder waren dan die van sylvarum; zij hadden

echter door gebrek aan voedsel te veel geleden en zijn bezweken

zonder een’ cocon te vormen. — In Augustus 1889 vond hij aan

den Hommelschen weg weder eene Cimbex-larve op beuken,

waarvan door hem de volgende beschrijving werd gemaakt:

«Kop vuilgroen (de exemplaren van 1887 hadden een geel-

groenen kop); oogen donkerbruin; huidkleur naast de ruglijn iets

lichter geelgroen dan in de zijden, waar eene meer vuilgroene tint

is; achter den kop zuiver geel; de ruglijn is blauwzwart, fijn,

niet overal even breed, en loopt niet duidelijk door van den kop

tot den anus. De rug niet bezet met doorntjes en evenmin de

kop; vele witte pukkels onder aan het lichaam, aan het voorste

gedeelte nog meer dan aan het achtergedeelte, het minst in het

midden. Haartjes aan de pooten bijna wit. Luchtgaten meer ovaal

dan hertenhoefachtig, blinkend zwart. Pooten en onderlijf bleek

blauwgroen , het voorste gedeelte iets donkerder. Klauwtjes

bruin.»

Tot nader onderzoek zond Dr. van Rossum de bovenbedoelde

beukenlarve aan den heer Ritsema, doch zij is spoedig na aankomst

te Leiden gestorven. Twee andere dergelijke larven sponnen zich in

donkerbruine cocons in; uit een dezer cocons ontwikkelde zich

eene sluipwesp en de andere leverde tot dusver niets op. Laatst-

gemelde cocon, alsmede eene nog levende, onvolwassen larve, den

dag vóór de vergadering (25 Juli 1890) op den Apeldoornschen

weg gevonden, gaan ter bezichtiging rond. Spreker hoopt later

verdere resultaten van zijne nasporingen te verkrijgen en aan zijne

medeleden kenbaar te maken.

De wetenschappelijke mededeelingen hiermede afgeloopen zijnde,

brengt de heer Snellen een woord van dank aan den Voorzitter,

VERSLAG, XXXIX

voor de uitnemende wijze waarop deze de bijeenkomst heeft geleid ;

waarna de vergadering door den Voorzitter wordt gesloten,

Den volgenden dag werd eene excursie naar den kant van

Groesbeek ondernomen, waaraan bijna al de ter vergadering op-

gekomen Leden deelnamen, en die door uitstekend fraai weder

werd begunstigd. Dit laatste was te meer op prijs te stellen,

omdat de zomer van 1890 zich tot dusver en ook later opnieuw

door zeer ongestadig weder kenmerkte.

Als de meest belangrijke vangsten van Coleoptera werden vermeld:

Carabus monilis F. Cephennium thoracicum Müll.

Atemeles emarginatus Grav. Amphicyllis globus F., type en var.

Ocalea badia Er. Agathidium seminulum L.

Habrocerus capillaricornis Grav. » laevigatum Er.

Tachyporus transversalis Grav. Monotoma longicollis Gyll.

Mycetoporus nanus Er. Curimus murinus F.

Quedius lateralis Grav. Caenopsis fissirostris Walton.

>» fumatus Steph. » Waltoni Bach.

Medon piceus Kr. Barypithes tener Boh.

» brunneus Er. Balaninus nucum L.

Pupleetus sanguineus Denny. Oryptocephalus biguttatus Scop.

» signatus Reichb.

Van Hemiptera werd, luidens mededeeling van den heer Fokker,

geene enkele meldenswaardige soort aangetroffen.

Wat Lepidoptera betreft, verdienen de volgende vangsten aan-

geteekend te worden :

Lycaena Alcon W. N.

Xylina Lamda F. De rups op Myrica Gale.

Llarus ochroleuca W. V,

Tortrix decretana Tr.

» Lafauryana Rag. Een aantal gave en frissche exemplaren

dezer zeldzame soort op Myrica gale.

» viburnana F. Vele exemplaren, mede op die plant.

Conchylis Hartmanniana Clerck.

Ten aanzien van Hymenoptera verdient alleen vermelding, dat

XL VERSLAG.

Dr. van Rossum op Meidoorn eene larve vond van de zeldzame

Cimbex axillaris Panz. en de heer Heylaerts op Seabiosa eene

andere Cimbiciden-larve, waaruit zich later een mannelijk exem-

plaar van Abia sericea L. ontwikkelde, Van laatstbedoelde larve

gaf de heer van Rossum de volgende beschrijving: «Kop zwart;

rug en bovenlijf grijsbruin met paarsachtige tint, de zijden, het

onderlijf, de pooten en de klauwtjes lichtgrijs; ter weerszijden

van den rug naar de pooten loopen gele strepen, die door zwarte

vlekken begrensd zijn; deze strepen loopen niet door over den

rug, die effen grijsbruin is».

Onder de merkwaardigste Diptera, door den heer de Meijere

gevangen, behooren

Tanypus monilis L. Chrysotoxum ‚festivum L.

Pachyrhina lunulicornis Schumm. Hydrophorus nebulosus Fall.

Limnophila phaeostigma Schumm. Dinera cristata Meig.

Cylindrotoma glabrata Meig. Drymeia hamata Fall.

Bombylius fugax Wied, en Tephritis ruralis Löw.

Ten opzichte der Spinnen, schrijft Dr. van Hasselt het volgende:

«Ofschoon de meesten onzer tochtgenooten mij in meerdere of

mindere mate bijstand verleenden, — waarvoor hun opnieuw mijn

dank hier wordt verzekerd, — was mijne vangst van weinig be-

teekenis, als slechts bekende soorten opgeleverd hebbende. Alleen

ving Mr. Fokker, op het laatst van den dag, voor mij eene merk-

waardige springspin, eene Marpissa, in vijf exemplaren , waaronder

ééne volwassene ? en één d junior, dien ik zal trachten tot vol-

komen ontwikkeling op te kweeken. Hoezeer nauw verwant aan

eene reeds in mijne collectie zijnde soort, M. pomatia Walck. , die

bij ons uiterst zelden voorkomt, veronderstel ik, dat wij hier eene

aanwinst voor onze fauna, nl. 3, radiata Grb. (= strigipes Wstr.)

hebben verkregen, zooals nog nader, door onderzoek van het 4,

zal moeten blijken; anders betreft het eene zeer fraaie varieteit

der gezegde pomatia.

«Voorts teeken ik aan, dat, ter verbetering van mijne verza-

meling, exemplaren werden aangewonnen van

VERSLAG. XLI

Epeira ceropegia Walck. 2 | (Everts)

Neon reticulatus Blw. 9

beiden hoogst zeldzaam.

Poecilochroa conspieua L. K. 2

co (Leesberg).

Epeira angulata Clk., juniores.

beiden zeer fraai geteekend.

Prosthesima petrensis C. K. 2, een buitengewoon groot exem-

plaar (Groll).

Theridion formosum Clk. g (Ritsema).

(Het Psychiden-achtig nest van deze soort ontbrak mij tot

nu toe).

Singa hamata Clk. (mihi) in een bijzonder fraai geteekend

exemplaar.

«Overigens kreeg ik van de heeren Leesberg en Everts nog

enkele Micryphantiden, die, als op ééne uitzondering na, feminae

zijnde, nader moeten worden bestudeerd »,

LIJST VAN DE LEDEN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

op 26 Juli 1890,

MET OPGAVE VAN HET JAAR HUNNER TOETREDING, ENZ.

Sea Me

BEGUNSTIGERS.

“Mevrouw de Wed. Hartogh Heys van de Lier, geb. Snoeck, Alexander-

straat 23, te ’s Gravenhage. 1868.

Dr. F. J. L. Schmidt, te Rotterdam. 1869.

Mr. J. Thiebout, te Zwolle. 1869.

Het Koninklijk Zoologisch Genootschap Natura Artis Magistra te

Amsterdam. 1879.

Mr. J, W. van Lansberge, oud Gouverneur-Generaal van Ned. Indie,

Huize Duno te Oosterbeek. 1882.

C. L. Roos Vlasman, Burgemeester van Abcoude en Baambrugge,

te Abcoude. 1882.

Mr. H. Hartogh Heys van Zouteveen, Phil. nat. Dr., te Assen. 1882.

Mr. J. Jochems, Korte Vijverberg 4, te ’s Gravenhage. 1883.

De Hoilandsche Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem. 1884.

Dr. J. G. M. Mastboom, Westeinde 140, te ’s Gravenhage. 1887.

Mevrouw de Wed. Mr. J. Kneppelhout, geb. van Braam, Hemelsche

Berg, te Oosterbeek. 1887.

Mevrouw M. Neervoort van de Poll, geb. Zubli, Heerengracht 476,

te Amsterdam. 1887.

J. P. Goedkoop, Plantage Muidergracht 5, te Amsterdam. 1887.

EERELEDEN.

H. T. Stainton, F.R. S. ete., Mountsfield, Lewisham, S. E., te Londen.

1861.

Dr. C. Felder, lid der Kais. L. C. Academie der Naturwissen-

schaften en Burgemeester van Weenen , Operngasse 8, te Weenen. 1861,

LIJST DER LEDEN ENZ. XLIII

Prof. J. O. Westwood, M. A., F. L. S., Directeur van het Hopean

Museum, te Oxford. 1862.

Jhr. Dr. J. L. C. Pompe van Meerdervoort, te Bergen-op-Zoom. 1861.

Dr. Gustav L. Mayr, Professor aan de Hoogere Burgerschool te Weenen,

III Hauptstrasse 75, te Weenen 1867.

Dr. H. D. J. Wallengren, te Farhult, bij Hôganäs in Zweden. 1871.

R. Mac-Lachlan, F. R. S., Westview, Clarendon Road, Lewisham,

S. E., te Londen. 1871.

Dr. T. Thorell, voormalig Hoogleeraar in de Zoologie aan de Hoogeschool

te Upsala in Zweden, thans wonende te Sori, Liguria (Italie). 1872.

Dr. C. A. Dohrn, President der Entomologische Vereeniging te

Stettin. 1873.

E. Baron de Selys Longchamps, Boulevard de la Sauveniére 34, te

Luik. 1874.

CORRESPONDEERENDE LEDEN.

Frederic Moore, Claremont House, Avenue Road, Penge (Surrey). 1864.

Jhr. J. W. May, Consul-Generaal der Nederlanden, Arundal House,

Percy Cross, Fulham Road, S. W., te Londen. 1865.

Dr. W. Marshall, Professor aan de Universiteit te Leipzig. 1872.

A. Fauvel, Rue d’Auge 16, te Caen. 1874.

Dr. O. Taschenberg, te Halle a. S. 1883.

A. W. Putman Cramer, Douglass Street 51, te Brooklyn, Staat

New-York, in Noord-Amerika. 1883.

Dr. F. Plateau, Professor der Zoologie aan de Hoogeschool te Gend. 1887.

A. Preudhomme de Borre, Rue Seutin 11, Schaerbeek, bij Brussel. 1887.

S. H. Scudder, te Cambridge (Mass.) in Noord-Amerika. 1887.

BUITENLANDSCHE LEDEN

Comte Henri de Bonvouloir, Avenue de [Alma 10, te Parijs.

(1867—68). — Coleoptera.

H. Jekel van Westing, lid der K. Acad. van natuuronderzoekers te Moscou

en van verscheidene entomol. genootschappen, Rue de Dunkerque 62,

te Parijs. (1868—69). — Coleoptera, meer bijzonder Curculioniden.

„René Oberthür, Faubourg de Paris 44, te Rennes (Ille-et-Vilaine)

Frankrük. (1882—83). — Coleoptera, vooral Carabiciden.

GEWONE LEDEN.

184.5—446.

F. M. van der Wulp, Trompstraat 154, te ’s Gravenhage. —. Diptera.

Dr. M. C. VerLoren van Themaat, Huize Schothorst, te Hoogland

bij Amersfoort. — Algemeene Entomologie.

XLIV LIJST DER LEDEN ENZ.

J. W. Lodeesen, Tulpstraat 6, te Amsterdam. — Lepidoptera indigena.

W. O. Kerkhoven, te Lochem.

1851-52.

R. T. Maitland, Commelinstraat 17, te Amsterdam. — Algemeene

Entomologie.

P. C. T. Snellen, Wijnhaven (Noordzijde) 45, te Rotterdam. —

Lepidoptera.

Dr. M. Imans, te Utrecht.

Dr. W. A. J. van Geuns, Koninginnegracht 15, te ’s Gravenhage.

1852-53

Mr. H. W. de Graaf, Noordeinde 123, te ’s Gravenhage. — Inl. Lepi-

doptera, bijzonder Microlepidoptera.

G. M. de Graaf, Heerengracht 55, te Leiden. — Lepidoptera.

G. A. Six, De Ruiterstraat 65, te ’s Gravenhage. — Hymenoptera.

1855-56.

A. A. van Bemmelen, Directeur van de Diergaarde te Rotterdam. —

Algemeene Entomologie.

Mr. E. A. de Roo van Westmaas, Huize Daalhuizen, te Velp. —

Lepidoptera.

USED

Mr. J. Herman Albarda, te Leeuwarden. — Neuroptera.

Mr. W. Albarda, te Ginneken. — Lepidoptera en Neuroptera.

Dr. A. W. M. van Hasselt, Amsterdamsche Veerkade 15, te ’s Graven-

hage. — Araneïden.

1857-58.

Dr. J. W. Schubärt, te Utrecht.

W. K. Grothe, te Zeist.

1358-59.

J.C. J. de Joncheere, Voorstraat, D 368, te Dordrecht. — Lepidoptera.

1360-61.

J. Kinker, Keizersgracht CC 580, te Amsterdam. — Lepidoptera en -

Coleoptera indigena,

Dr. E. Piaget, aux Bayards, Neuchatel (Zwitserland). — Diptera en

Parasitica.

1863-64.

Mr. R. Th. Bijleveld, Voorhout 88, te ’s Gravenhage. — Algemeene

Entomologie.

D. J. R. Jordens, Sassenpoorterwal, F 3471, te Zwolle. — Lepidoptera.

LIJST DER LEDEN ENZ. XLV

1364—65.

Mr. A. H. Maurissen, te Maastricht. — Europeesche insecten.

Dr. H. J. Veth, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool, Boezemsingel 118,

te Rotterdam. — Algemeene Entomologie, vooral Coleoptera.

H. W. Groll, te Haarlem. — Coleoptera.

1365-66.

Mr. A. Brants, Eusebius-Buitensingel, te Arnhem. — Lepidoptera.

1366-67.

F. J. M. Heylaerts, St.-Jansstraat, A 503, te Breda. — Lepidoptera enz.

Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Hoogleeraar aan ’sRijks Universiteit

te Utrecht. — Algemeene Zoologie.

A. van den Brandt, te Venlo. — Lepidoptera.

1867—68.

C. Ritsema Cz., Conservator bij ’s Rijks Museum van natuurlijke

historie, Rapenburg 94, te Leiden. — Algemeene Entomologie.

1363-69.

Dr. J. G. de Man, te Middelburg. — Diptera en Crustacea.

Dr. F. W. O. Kallenbach, te Rotterdam. — Lepidoptera.

A. Cankrien, te Kralingen. — Lepidoptera.

Mr. C. J. Sickesz, Huize de Cloese, bij Lochem.

1869-70.

M. Nijhoff, Nobelstraat 18, te ’s Gravenhage. — Bibliographie.

1870-71.

Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, Leeraar aan de Hoogere Burgerschoul,

Stationsweg 79, te ’s Gravenhage. — Europeesche Coleoptera.

Mr. M. C. Piepers, Lid der rechterlijke macht in Nederlandsch Indie,

te Batavia. — Lepidoptera.

Dr. P. J. Veth, Oud-Hoogleeraar, Villa Maria, Utrechtsche weg 22,

te Arnhem.

1871—72.

Dr. J. Ritzema Bos, Leeraar aan ’s Rijks Landbouwschool te Wage-

ningen. — Oeconomische Entomologie.

J. B. van Stolk, Schie 23, te Rotterdam. — Lepidoptera.

Mr. A. F. A. Leesberg, Jan Hendrikstraat 9, te ’s Gravenhage. —

Coleoptera.

Dr. H. J. van Ankum, Hoogleeraar aan ’s Rijks Universiteit te

Groningen. — Algemeene Zoologie.

M. M. Schepman, te Rhoon. — Neuroptera.

XLVI LIJST DER LEDEN ENZ.

Dr. €. K. Hoffmann, Hoogleeraar aan ’s Rijks Universiteit, Morsch-

singel, te Leiden. — Vergelijkende ontleedkunde en Embryologie.

1872-73.

Dr. A. J. van Rossum, Eusebius-plein 25, te Arnhem.

1873-74.

Dr. J. van Leeuwen Jr., Hoogleeraar aan ’s Rijks Universiteit, Pieters-

kerkgracht 11, te Leiden. — Lepidoptera.

Mr. M. ’s Gravesande Guicherit, te Delft. — Coleoptera.

1874—75.

H. L. Gerth van Wijk, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool te

Middelburg. — Hymenoptera aculeata.

J. van den Honert, Plantage Muidergracht 32, te Amsterdam. —

Lepidoptera.

K. N. Swierstra, Conservator bij het Koninkl. Zool. Genootschap

Natura Artis Magistra te Amsterdam. — Algemeene Entomologie.

1575-76.

H. Uijen, Priemstraat, te Nijmegen. — Lepidoptera.

A. J. Weytlandt, te Westzaan. — Coleoptera.

Dr. M. W. Beijerinck, te Delft. — Gallenmakende Insecten.

Vine. Mar. Aghina, Saer. Ord. Praed., te Schiedam. — Lepidoptera.

1576-77.

Dr. P. H. J. J. Ras, Velper weg 56a, te Arnhem.

W. H. Dreessens, Oudebrugsteeg 5, te Amsterdam.

Mr. A. J. F. Fokker, te Zierikzee. — Hemiptera.

Emile Seipgens, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool, Zoeterwoudsche

singel, te Leiden, — Coleoptera.

A. M. J. Bolsius, Practizeerend Geneesheer te Soemanap (Madura).

1877-78.

Dr. ©. Kerbert, Directeur van het Koninkl. Zoologisch Genootschap .

Natura Artis Magistra, Plantage Middenlaan, hoek Badlaan 70,

te Amsterdam.

Dr. G. A. F. Molengraaff, Privaatdocent aan de Universiteit, Plantage

Middenlaan 88, te Amsterdam. — Lepidoptera.

1378-79.

Dr. A. C. Oudemans Jsz., Directeur van den Zoologisch-Botanischen

tuin, te ’s Gravenhage. — Acarina.

Dr. Henri W. de Graaf, Heerenstraat 74a, bij Leiden. — Anatomie en

Physiologie der Insecten.

LIJST DER LEDEN ENZ. XLVII

P. T. Sijthoff, Administrateur op de kina-plantage Tjilaki , nabij

Bandong, Preanger regentschappen, Java. — Coleoptera.

Dr. F. A. Jentink, Directeur van ’s Rijks Museum van natuurlijke

historie, Rembrandt-straat, te Leiden.

1379-80.

Dirk ter Haar, te Warga. — Lepidoptera en Orthoptera.

K. Bisschop van Tuinen Hz., Leeraar aan de Hoogere Burgerschool

en het Gymnasium te Zwolle. — Lepidoptera.

1880-81. |

Dr. J. T. Oudemans, Privaatdocent aan de Universiteit, Assistent

aan het Zoologisch laboratorium, Plantage Middenlaan 78, te Amster -

dam. — Macrolepidoptera, Hymenoptera, Thysanura en Collembola.

J. Jaspers Jr., te Schoorldam bij Alkmaar. — Inlandsche Insecten.

1881-82.

Dr. H. Bos, Leeraar aan ’s Rijks Landbouwschool te Wageningen. —

Formiciden.

1882-83.

Dr. R. H. Saltet, Binnen-Amstel bij de Keizersgracht 244, te Amsterdam.

D. van der Hoop, Zuidblaak 64, te Rotterdam. — Coleoptera.

Dr. J. Bosscha Jz., tijdelijk op Borneo, — Coleoptera.

Dr. R. Horst, Conservator bij ’s Rijks Museum van natuurlijke

historie, Nieuwsteeg, te Leiden.

1883-84.

Johan P. Vink (adres: in firma H. Duys) te Nijmegen. — Lepidoptera.

J. KR. H. Neervoort van de Poll, Heerengracht 476, te Amsterdam. —

Coleoptera.

Mr. Th. F. Lucassen, Kemanglen (Tagal) Java. — Coleoptera.

Mr. W. J. ©. Putman Cramer, te Velp. — Lepidoptera.

Otto Netscher, te Batavia. — Coleoptera.

J. Büttikofer, Conservator bij ’sRijks Museum van natuurlijke

historie, Breestraat, te Leiden.

Dr. Th. W. van Lidth de Jeude, Conservator bij ’s Rijks Museum van

natuurlijke historie, Boommarkt, te Leiden. — Anatomie der Insecten.

1884-85.

Joh. de Vries, P. C. Hooftstraat 82, te Amsterdam. — Lepidoptera.

1886-87.

Dr. Max C. W. Weber, Hoogleeraar aan de Universiteit, Sarphati-

kade 3, te Amsterdam,

XLVIII LIJST DER LEDEN ENZ.

Dr. J. C. ©. Loman, Leeraar aan het Gymnasium, Leidsche Kade 96,

te Amsterdam.

Dr. J. van der Hoeven, Eendrachtsweg, te Rotterdam. — Coleoptera.

N. A. de Joncheere, te Dordrecht. — Lepidoptera.

Erich Wasmann, S. J., te Exaelen bij Roermond. — Coleoptera en

Formiciden.

1887-88.

H. F. Hartogh Heys, te Assen (tijdelijk bij Prof. E. Gens te Verviers

(Belgie).

W. Roelofs, Rijnstraat 20, te ’s Gravenhage. — Curculioniden.

L. W. Havelaar, te Namen (Belgie). — Lepidoptera.

1388-39.

H. A. de Vos tot Nederveen Cappel, te Apeldoorn. — Lepidoptera.

Dr. T. Lycklama à Nyeholt, Westersingel 83, te Rotterdam. —

Lepidoptera.

M. Merens, Prins Hendrikkade 144, te Amsterdam. — Coleoptera.

J. C. H. de Meijere, Phil. Nat. Cand., Spinhuissteeg 5, te Amsterdam. —

Diptera.

J. L. C. van Essen, Marktstraat 3, te Arnhem. — Coleoptera.

G. de Vries van Doesburgh, te Kralingen. — Lepidoptera.

1889-90.

J. Z. Kannegieter, Assistent bij den heer Neervoort van de Poll,

tijdelijk op een’ onderzoekingstocht in Nederl. Oostindie.

M. E. d’Ailly, te Hengelo (Overijssel). — Coleoptera en Lepidoptera.

Dr. C. L. Reuvens, Conservator bij ’s Rijks Museum van natuurlijke

historie te Leiden.

BESTUUR.

President. P. C. T. Snellen.

Vice-President. Dr. A. W. M. van Hasselt.

Secretaris. F. M. van der Wulp.

Bibliothecaris. C. Ritsema Cz.

Penningmeester. H. W. Groll.

COMMISSIE VAN REDACTIE VOOR HET TIJDSCHRIFT.

P. €. T. Snellen.

F. M. van der Wulp.

Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts.

BIELIOT TIEREN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING.

BIJGEKOMEN BOEKEN VAN 1 DECEMBER 1889

TOT 31 AUGUSTUS 1890.

BIBLIOTHEEK A.

Natuurlijke Historie in het Algemeen.

. Hjelt (Hj.), Notae conspectus florae Fennicae. Helsingforsiae, 1888.

8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke van de Vereeniging

voor de fauna en flora van Finland).

Saelan (Th.), A. O. Kihlman et Hj. Hjelt, Herbarium Musei

Fennici. Editia secunda. I. Plantae vasculares. Helsingforsiae ,

1889. 8vo.

. Schübeler (Dr. F. C.), Norges Vaextrige. Et Bidrag til Nord-Eu-

ropas Natur- og Culturhistorie. 3die Bind. Med Illustrationer.

Christiania, 1889. 4to. (Geschenk van de Koninkl. Academie te

Christiania).

Algemeene Dierkunde.

. Brown (N. C.), A Catalogue of the Birds known to occur in the

vicinity of Portland, ME., briefly annotated. Portland, ME., 1882. 8vo.

. Congrès international de Zoologie. Compte-Rendu des Séances, 1889.

Paris, 1889. 8vo. (Geschenk van Dr. A. W. M. van Hasselt).

Man (Dr. J. G. de), Carcinological Studies in the Leyden Museum.

n°. 4. With 4 plates. Leyden, 1890. 8vo. (Geschenk van den

Schrijver).

Neal (J. C.), The root-knot disease of the Peach, Orange, and

other plants in Florida, due to the work of Anguillula. Washington,

1889. 8vo. (Geschenk van den heer J. M. Rusk).

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 4

10.

15e

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

Algemeene Entomologie.

Atkinson (E. T.), Catalogue of the Insecta in the Indian Museum.

n°. 2. Order Rhynchota. Calcutta, 1890. 8vo. (Geschenk van de

Trustees van het Indian Museum).

Henshaw (S.), Bibliography of the more important contributions

to American Economic Entomology. Parts I, II and II. Washing-

ton, 1890. 8vo. (Met de beide volgende nommers ten geschenke van

den heer J. M. Rush).

Koebele (A.), Report of a trip to Australia made under direction

of the Entomologist to investigate the Natural Enemies of the

Fluted Scale. Washington, 1890. 8vo.

Reports of Observations and Experiments in the practical of the

division , made under the direction of the Entomologist. Washington,

1890. 8vo.

Tryon (H.), Report on Insect and Fungus Pests. n°. 1. Brisbane,

1889. Svo. (Geschenk van den Schrijver).

Wasmann (E.), Fortschritte und Aufgaben der Entomologie.

1889. 8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke van den Schrijver).

—— Vergleichende Studien über Ameisengäste und Termiten-

gäste. Haag, 1890. 8vo.

Bijzondere Entomologie.

A. Coleoptera.

Borre (A. Preudhomme de), Materiaux pour la faune entomolo-

gique de la province du Brabant. Coléoptéres. 5me centurie.

Bruxelles, 1890. 8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke van

den Schrijver).

— — Matériaux pour la faune entomologique de la province de

Limbourg. Coléoptères. 3me centurie. Hasselt, 1890. 8vo.

Everts (Dr. Ed.), Tabellarisch Overzicht der ‘in Nederland waar-

genomen Bembidioni. ’s Gravenhage, 1890. 8vo. (Geschenk van

den Schrijver).

Ritsema Cz. (C.), On Aegus capitatus Westw. Leyden, 1889.

8vo. (Met de 9 volgende nommers ten geschenke van den Schrijver).

—— The species of Lucanoid Coleoptera hitherto known as

inhabiting the island of Sumatra. Leyden, 1889. 8vo.

—— On the specific distinctness of Rhomborrhina resplendens

Swartz and gigantea Kraatz. Leyden, 1890. 8vo.

—--- A new African Myodites-species (Myodites Büttikoferi Rits.)

Leyden, 1890. 8vo.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30,

31.

32.

33.

34.

35.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LI

Ritsema Cz.(C.), On Lucanus elaphus Herbst. Leyden, 1890. 8vo.

—— Contributions towards the knowledge of the Coleopterous

fauna of West Sumatra. Leyden, 1890. 8vo.

—— Description of three new species of Malayan Longicornia.

Leyden, 1890. 8vo.

—— On Zonopterus flavitarsis Hope. Leyden, 1890. 8vo.

—— Supplementary List of the described species of the Lon-

gicorn genera Zonopterus, Pachyteria and Aphrodisium. Leyden,

1890. 8vo.

—— On Cyriocrales zonator Thoms. Leyden, 1890. 8vo.

B. Lepidoptera.

Hulst (Geo. D.), The Phycitidae of North-America. Brooklyn,

N. Y. 8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke van den

Schrijver).

—-- The Epipaschiinae of North-America. Brooklyn, N. Y.

1889. 8vo.

Grote (A. R.), Revised Check List of the North-American Noc-

tuidae. Part I, Thyatirinae — Noctuinae. Bremen, 1890. 8vo.

Moore (F.), The Lepidoptera of Ceylon. Supplementary Part

XIII. London, 1887. 4to. (Geschenk van de Engelsche Regeering).

Scudder (S. H.), Classified List of Food Plants of American

Butterflies. 1889, Svo. (freschenk van den Schrijver).

Vollenhoven (S. C. Snellen van), Sepp’s Nederlandsche Insecten.

2de serie, 4de deel, n°. 39 en 40. Met 2 gekl. plat. ’s Graven-

hage, 1890. 4to.

C. Hymenoptera.

André (Ed.), Species des Hyménoptères d’Europe et d’Algérie.

fase. 35 et 36. Av. pl. Beaune, 1889/90. 8vo. (In ruil tegen het

Tijdschr. v. Entom.).

Berg (Dr. C.), Enumeracion sistematica y sinonimica de los

Formicidos Argentinos, Chilenos y Uruguayos. Buenos Aires,

1890. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

E. Neuropter a.

. Sélys Longchamps (E. de), Odonates de Sumatra comprenant

les espèces recueillies à Pulo Nias par M. le Dr. E. Modigliani.

Genova. 1889. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Lit BIBLIOÏHEREN DER NEDERLANDSCHE

F. Orthoptera:

37. Piaget (Dr. E.), Quelques Pédiculines nouvelles. La Haye, 1890.

8vo. (Geschenk van den Schrijver’).

Fb. Thysanura en Collembola.

38. Oudemans (Dr. J. T.), Apterygota des Indischen Archipels.

Leyden, 1890. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

6. Diptera.

39. Wulp (F. M. van der), De Diptera van , Biologia Centrali Ame-

ricana” tot blz. 200 en pl. 4. (Geschenk van den Schrijver).

H. Arachnoidea en Myriapoda.

40. Hasselt (Dr. A. W. M. van), Catalogus Aranearum hucusque in

Hollandiâ inventarum. Suppl. IJ. Hagis Comit., 1890. 8vo. (Ge-

schenk van den Schrijver).

41. Thorell (Prof. T.), Primo Saggio sui Ragni Birmani. Genova,

1887. 8vo. (Geschenk van den Schrijver).

Palaeontologie.

42. Seudder (S. H.), The work of a decade upon Fossil Insects,

1880-1889. 1890, 8vo. (Met het volgende nommer ten geschenke

van den Schrijver).

43. —— The Fossil Butterflies of Florissant. Washington, 1889. 8vo.

Ontwikkelingsgesehiedenis en Ontleedkunde.

44. Plateau (Dr. F.), Les Myriopodes marins et la resistance des

Arthropodes à respiration aérienne à la submersion. Paris, 1890.

8vo. (Met de beide volgende nommers ten geschenke van den Schrijver).

45. —-— Rapport sur une note sur l'existence d’un gésier et sur sa

structure dans la famille des Scolopendrides, par Vietor Willem.

Bruxelles, 1889. 8vo.

46. —— Résumé d’un mémoire sur les „ Dufteinrichtungen Indischer

Schmetterlinge” von Dr. E. Haase. Bruxelles, 1889. 8vo.

Tijdschriften.

47. Acta Societatis pro Fauna et Flora Fennica. Vol. V, pars 1.

Helsingforsiae, 1888. Svo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

48. Anales de la Sociedad Cientifiea Argentina. Tom. XXVIII, entr.

3—6; tom. XXIX. Buenos Aires, 1889/90. 8vo. (In ruil legen

het Tijdschr. v. Entom.).

49.

50.

dl.

52.

53.

54.

55.

56.

57.

59.

60.

61.

62.

63.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LIII

Annali del Museo eivico di Storia Naturale di Genova. Ser. 2a,

vol. III—VI. Genova, 1886—1888. 8vo. (In ruil tegen het Tijd-

schr. v. Entom.).

Boletin de la Academia Nacional de Ciencias en Cordoba (Repu-

blica Argentina). Tom. X, entr. 3. Buenos Aires, 1889. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Boletin del Instituto Geografico Argentino. Tom. X, euad. 10—12;

tom. XI, cuad. 1—3. Buenos Aires, 1889—90. 8vo. (Geschenk

van het Argentijnsch Geogr. Genootsch.).

Bulletin de la Société Linnéenne de Normandie. 4me ser. vol. 3.

Caen, 1890. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bulletin of the Essex Institute. Vol. XX; vol. XXI, n°. 1—6.

Salem, 1888/89. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bulletin of the U. S. National Museum. n°. 33—37. Washington,

1889. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Anno XXI. Firenze,

1889. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Comptes-Rendus des séances de la Société Entomologique de

Belgique. Ser. HI, n°. 118—120; Ser. IV, n°. 1—9. Bruxelles,

1889—90. 8vo. (In ruil tegen de Verslagen der Nederl. Entom.

Vereeniging).

Entomologica Americana. A monthly Journal devoted to Ento-

mology. Vol. V, n°. 10—12; vol. VI, n°. 1—8. Brooklyn, 1889/90.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom,).

Entomologisk Tidskrift, utgifven af J. Spangberg. Arg. X, Häft

2-4. Stockholm, 1889. Svo. (In ruil tegen het Tijdschr. v.

Entom.).

Entomologist (The). An Illustrated Journal of General Entomology.

Edited by J. T. Carrington. Vol. XXII, n°. 319; vol. XXIII,

n°. 320—327. London, 1889/90. 8vo.

Feuille des jeunes naturalistes. Ann. XIX, n. 226- 228; Ann.

XX, n°. 229—237. Paris, 1889/90. 8vo.

Insect Life. Devoted to the Economy and Life-Habits of Insects,

especially in their Relations to Agriculture. Edited by C. V.

Riley and L. O. Howard. Vol. I, n°. 2—12; vol. H, n°. 1—12.

Washington, 1888—1890. 8vo.

Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society. Vol. VI, Part

2. Raleigh, 1890. 8vo.

Meddelanden af Societas pro Fauna et Flora Fennica. Hiift 15.

Helsingfors, 1888/89. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr, v. Entom.),

LIV

64.

65.

66.

67.

68.

11.

72.

73.

74.

76.

BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

Monatliche Mittheilungen aus dem Gesammtgebiete der Natur-

wissenschaften. Bd. VII, n°. 3--12; Bd. VIII, n°. 1—3. Berlin,

1889/90. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Naturhistorische Hefte, nebst Deutsch redigirter Revue, heraus-

gegeben vom Ungarischen National Museum in Budapest. Vol.

XII, Heft 2—4; Vol. XIII, Heft 1. Budapest, 1889/90. 8vo.

(In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Natuurkundig Tijdschrift voor Ned. Indie. Uitgegeven door de

Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch Indie.

DI. XLIX. Batavia en ’s Gravenhage, 1890. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.).

Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia

for the year 1889, Part 2 and 3. Philadelphia, 1889/90. 8vo.

Proceedings of the Boston Society of Natural History. Vol. XXIV,

Part 1 and 2. Boston, 1889. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v.

Entom.).

Proceedings of the U. S. National Museum. Vol. X and XI.

Washington, 1887/88. 8vo.

. Proceedings and Transactions of the Natural History Society of

Glasgow. New ser. vol. II, prt. 2, and vol. III, prt. 1. Glasgow,

1889/90. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Revue d’Entomologie, publiée par la Société frangaise d’Ento-

mologie. Redact. A. Fauvel. Tome VII et VIII. Caen, 1888/89.

8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Schriften der Physikalisch-Oekonomischen Gesellschaft zu Königs-

berg i. Pr. Jahrg. 29 und 30. Königsberg, 1889/90. 4to. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Schriften des naturwissensch. Vereins des Harzes in Wernigerode.

Bd. IV. Wernigerode, 1889. 8vo.

Schriften des Vereines zur Verbreitung naturwissensch. Kenntnisse

in Wien. Bd. 29. Wien, 1889. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr.

v. Entom.).

. Societatum Litterae. Herausgegeben von Dr. E. Huth. Jahrg. III,

n°. 4—12; Jahrg. IV, n°. 1—3. Berlin, 1889/90. Svo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap te Amsterdam.

2de ser. DI. VI. Afdeel. Meer uitgebreide artikelen : n°. 2; DI. VII,

n°. 1—3. Leiden, 1889/90, 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v.

Entom.).

77.

78.

79.

80.

81.

82.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING, LV

Tijdschrift voor Entomologie, uitgegeven door de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging. DI. XXXIII, aflev. 1—3. ’s Graven-

hage, 1890. 8vo.

Verhandlungen der k. k. zool. bot. Gesellschaft in Wien. Jahrg.

1889, 3. und 4. Quartal, Jahrg. 1890, 1. und 2. Quartal. Wien,

1889/90. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Verhandlungen des naturforschendenVereines in Brünn. Bd. XX VII.

Brünn, 1889. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Hierbij gevoegd : Siebenter Bericht der meteorologischen Com-

mission des naturforschenden Vereines in Brünn.

Verslag van den toestand der gemeente Leiden over het jaar

1889. Leiden, 1890. 8vo. (Geschenk van Burgemeester en Wethou-

ders van Leiden).

Verslag van de 44ste Zomervergadering en van de 23ste Win-

tervergadering der Nederlandsche Entomologische Vereeniging,

gehouden te Bergen-op-Zoom op 13 Juli 1889 en te Leiden op

26 Januari 1890. ’s Gravenhage, 1890. 8vo.

Verslagen en Mededeelingen der Koninklijke Akademie van We-

tenschappen. Afd. Natuurkunde. 3de Reeks, DI. VI, 3de stuk;

DI. VII, iste en 2de stuk. Amsterdam, 1889/90. 8vo. (In ruil

tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Reizen.

Niets bijgekomen.

83.

84.

85.

86.

87.

88.

Varia.

Bemesting van weiden, gras- en hooilanden door middel van

Thomas Phosphaatmeel en Kainit.

Boekwerken ter tafel gebraeht in de Vergaderingen van de Di-

rectie der Koninkl. Natuurk. Vereeniging te Batavia, gedurende

het jaar 1889. 8vo.

Catalogue of the Chinese Imperial Maritime Customs Collection,

at the U. S. International Exhibition, Philadelphia, 1876.

Shanghai, 1876. 4to.

Japikse (Dr. H.), Het aandeel van Zacharias Janse in de uit-

vinding der verrekijkers. Middelburg, 1890. 8vo. (Geschenk van

het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen).

Meyer (Dr. A. B.), Nekrolog auf Theodor Kirsch (mit Porträt).

Berlin, 1889. 4to. (Geschenk van den Schrijver).

Nagtglas (F.), Levensberichten van Zeeuwen. 2de afl. Middelburg,

1889.8vo.(Geschenk van het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen).

LVI BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

89. Programma van het Onderwijs aan de Rijkslandbouwschool te

Wageningen, leerjaar 1889—90. (Geschenk van den Directeur).

90. Schilde (J.), Schach dem Darwinismus! Studien eines Lepido-

pterologen. Berlin, 1890. 8vo. (Geschenk van de Berliner Entomo-

logische Verein).

91. Statuts et Reglement de la Société Zoologique de France. 4me

éd. Paris, 1890. 8vo. (Geschenk van Dr. A. W. M. van Hasselt).

BIBLIOTHEEK B.

Natuurlijke Historie in het Algemeen.

Niets bijgekomen.

Algemeene Dierkunde.

Niets bijgekomen.

Algemeene Entomologie.

1. Biologia Centrali Americana. Het entomologisch gedeelte zoo ver

het verschenen is.

Bijzondere Entomologie.

A. Coleoptera.

Niets bijgekomen.

B. Lepidoptera.

2. Bramson (K. L.), Die Tagfalter (Rhopalocera) Europas und des

Caucasus. Analytisch bearbeitet. Berlin, 1890. 8vo.

3. Nicéville (L. de), The Butterflies of India, Burmah and Ceylon.

Vol. IIL Calcutta, 1890. 8vo.

4. Smith (H. Grose) and W.F. Kirby, Rhopalocera exotica, being

Illustrations of New, Rare, or Unfigured Species of Butterflies.

Part 11—13. London, 1890. 4to.

5. Vollenhoven (S. C. Snellen van), Sepp’s Nederlandsche Insecten.

2de ser. 4de deel, n°. 39 en 40. Met 2 platen. ’s Gravenhage,

1890. 4to.

C. Hymenoptera.

Niets bijgekomen.

D Hemiptera.

6. Buckton (G. B.), Monograph of the British Cicadae or Tettigiidae,

illustrated by more than four hundred coloured drawings. Part

1—3. London, 1890. 8vo.

ENTOMOLOGISCHE VERBENIGING. LVII

E. Neuroptera.

Niets bijgekomen.

F. Orthoptera.

Niets bijgekomen.

G. Diptera.

Niets bijgekomen.

H. Arachnoidea en Myriapoda.

Niets bijgekomen.

Palaeontologie,

Niets bijgekomen.

Ontwikkelingsgeschiedenis en Ontleedkunde.

Niets bijgekomen.

Tijdsehriften.

7. Abbeille (|), Mémoires d’Entomologie, par S. A. de Marseul.

n°. 344—348. Paris, 1889. 8vo.

8. Album der Natuur. Jaarg. 1890, afl. 3—10. Haarlem, 1889/90. 8vo.

9. Annales de la Société Entomologique de France. 6me ser. tome

VII et IX. Paris, 1888/89. Svo. (In ruil tegen het Tijdschr. v.

Entom.).

10. Annales des Sciences Naturelles. Zoologie et Paléontologie. 7me

ser. tome VIII, n°. 2—6; tome IX. Paris, 1889/90. 8vo.

11. Annals and Magazine of Natural History. Conducted by Giinther,

Dallas, Carruthers and Francis. 6th ser. vol. IV, n°. 6; vol. V;

vol. VI n°. 1 and 2. London, 1889/90. 8vo.

12. Archiv für Naturgeschichte. Gegründet von Wiegmann und fort-

13.

14.

gesetzt von Erichson, Troschel, von Martens und Hilgendorf.

Jahrg. 53, Bd. 2, Heft 3; Jahrg. 54, Bd.2, Heft1; Jahrg. 56,

Bd. 1, Heft 1 und 2, Bd. 2, Heft 2. Berlin, 1887—90. 8vo.

Archives (Nouvelles) du Muséum d’histoire naturelle de Paris.

3me ser. tom. I; tom. II, fase. 1. Paris, 1889/90. 4to.

Berliner Entomologische Zeitschrift. Herausgegeben von dem En-

tomologischen Verein in Berlin. Jahrg. XXXII, 2tes Heft. Mit

Tafin. Berlin, 1890. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr, v. Entom.).

LVIII BIBLIOTHEKEN DER NEDERLANDSCHE

15.

18.

19.

20.

21.

23.

24.

Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou,

publié sous la Rédaction du Prof. Dr. M. Menzbier. Année 1889,

n°. 2 et 3. Moscou, 1889/90. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr.

v. Entom.).

. Deutsche Entomologische Zeitschrift. Herausgegeben von der

Deutschen Entomologischen Gesellschaft. Rédacteur Dr. G. Kraatz.

Jahrg. XXXIII, Heft 2; Jahrg. XXXIV, Heft 1. Mit Tafin.

Berlin, 1889/90. 8vo (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Entomologische Zeitung. Herausgegeben von dem Entomologischen

Vereine zu Stettin. Jahrg. 50. Stettin, 1889. 8vo. (In ruil tegen

het Tijdschr. v. Entom.).

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. Conducted by Barrett,

Douglas, Fowler a. o. Vol. XXV, n°.19; sec. ser. vol. I, n°. 1- -8.

London, 1889/90. 8vo.

Horae Societatis Entomologicae Rossicae. Tom. XXIII. Petropolis,

1889. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Journal (The) of the Linnean Society of London. Zoology. Vol. XX,

n°. 122 and 123; vol. XXI, n°. 133—135; vol. XXIII, n°. 141—144.

London, 1889. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

Mittheilungen der Schweizerischen Entomologischen Gesellschaft.

Redigirt von Dr. G. Stierlin. Vol. VIII, n°. 4. Schaffhausen,

1890. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v. Entom.).

. Notes from the Leyden Museum. Founded by the late Prof. H.

Schlegel, continued by Dr. F. A. Jentink, Director of the Museum.

Vol. XII, Prt 1—3. With 8 Plates. Leyden, 1890. 8vo.

Transactions of the Entomological Society of London, for the

years 1888 and 1889. London, 1888/89. 8vo. (In ruil tegen het

Tijdschr. v. Entom.).

Tijdschrift voor Entomologie, uitgegeven door de Nederlandsche

Entomologische Vereeniging. DI. XXXII, aflev. 1—3. Met plat.

’s Gravenhage, 1890. 8vo.

. Verhandlungen des naturhistorischen Vereines der preuss. Rhein-

lande, Westfalens und des Reg.-Bezirks Osnabrück. Heraus-

gegeben von Dr. Ph. Bertkau. Jahrg. 46, 2te Hälfte ; Jahrg. 47,

iste Hälfte. Bonn, 1889/90. 8vo. (In ruil tegen het Tijdschr. v.

Entom.).

. Verslag van de 44ste Zomervergadering en van de 23ste Win-

tervergadering der Nederlandsche Entomologische Vereeniging ,

gehouden te Bergen-op-Zoom op 13 Juli 1889 en te Leiden op

26 Januari 1890. ’s Gravenhage, 1890, 8vo,

27.

28.

29.

30.

ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING. LIX

Wiener Entomologische Zeitung. Herausgegeben und redigirt von

J. Mik, E.Reitter und F. A. Wachtl. Jahrg. VIII, Heft 9 und 10;

Jahrg. IX, Heft 1—5. Mit Tafln. Wien, 1889/90. 8vo.

Zoological Record for 1888. London, 1890. 8vo.

Zoologist (The), a Monthly Journal of Natural History. Edited

by J. E. Harting. 8rd ser. Vol. XIII, n°. 156; vol. XIV,

n°. 157—164. London, 1889/90. 8vo.

Reizen.

Büttikofer (J.), Reisebilder aus Liberia. Resultate geographischer,

naturwissenschaftlicher und ethnographischer Untersuchungen

während der Jahre 1879—1882 und 1886-1887. Mit Karten,

Tafeln und Textillustrationen. Bd. I. Reise- und Charakterbilder.

Leiden, 1890. 8vo.

Varia.

Niets bijgekomen.

ENTOMOLOGISCHE INHOUD

DER

ONTVANGEN TIDSCHRIFTEN.

December 1889.

Entomologist (The). An illustrated Journal of general Entomology.

Edited by J. T. Carrington. Vol XXII, n°. 319 (December

1889) (a). 1)

Pararge megaera (with Illustration), by S. Webb. — Notes on

Parasites of Atherix ibis Fabr., by W. H. Ashmead and F. W.

Frohawk. — Notes from the North-west Counties, by J. Arkle. —

Entomology of Iceland: Notes upon a visit in 1889, by Rev.

Dr. Walker. — Contributions towards a list of the Varieties of

Noctuae occurring in the British Islands, by J. W. Tutt. —

Entomological Notes, Captures, etc. — Societies. — Reviews.

Entomologist’s (The) Monthly Magazine Vol, XXV, n°. 307 (De-

cember 1889) (b).

Trifurcula pallidella in the isle of Purbeck, by E. R. Bankes. —

Remarks on Mr. Jas Edwards’ List of Norfolk Hemiptera, by

E. Saunders. — Second Supplement to Annotated List of British

Anthomyidae (concluded), by R. H. Meade. — Synopsis of the

British Orthoptera (continued), by E. Shaw. — Entomological

Notes, Captures, ete. — Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 6th ser. Vol. IV, n°. 24

(December 1889) (b).

1) (a) duidt aan dat het werk tot de oorspronkelijke Bibliotheek der Ned. Ent.

Vereeniging, (5) dat het tot de Bibliotheek Hartogh Heys van de Lier behoort.

ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXI

Report of a Deep-sea Trawling Cruise off the S. W. Coast of Ireland,

under the Direction of Rev. W. Spotswood Green: Crustacea,

by R. S. Pocock. — Notes made during the summer of 1887

on the effect of offering various Insects, Larvae and Pupae to

Birds, by A. G. Butler. — A new species of Rhax, by RS.

Pocock. — A new species of Glomeris from Borneo, by R. 8. Pocock.

-- On the phosphorescent infection of the Talitri and other

Crustaceans, by M. A. Giard. — On the parasitic castration of

the Typhlocybae by a Hymenopterous Larva (Aphelopus melaleueus

Dalm.) and by a Dipterous Larva (Aleleneura spuria Meig.), by

M. A. Giard.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VIII, Heft 9( November 1889) (b).

Zwei neue Coleopteren-Gattungen aus Transkaukasien, von Edm.

Reitter. — Eine neue, interessante Itybaxis aus Valdivia, von

Edm. Reitter. — Note, par J. M. F. Bigot. — Synonymische

Notiz, von Dr. L. von Heyden. -- Zwei neue Diptera, von Dr.

E. Bergroth. — Die bekannten Cryptophagiden Japans, mit Be-

schreibungen neuer, in den Jahren 1880 und 1881 von George

Lewis gesammelten Arten, von Edm. Reitter. — Eine neue Alexia

aus Algier, von Edm. Reitter.

Comptes-Rendus de la Société Entom. de Belgique. Ser. III, n’. 118

(Novembre 1889) (a).

Pronevra, nouveau genre d’Agrionines de la Légion des Protonevras ,

par Edm. de Selys Longehamps. — Sur quelques Coléoptéres

monstrueux (2me note), par E. Rousseau. — Notes pour servir

à Vétude de la coloration des téguments chez les insectes, par

A. Bergé.

Bullettino della Società Entomologiea Italiana. Anno XXI, trim. 1 e 2 (a).

Tavola analitica dei Tisanuri Italiani da noi finora riscontrati. Nota

del Prof. B. Grassi e del Dott. G. Rovelli. — Artropodi di Val-

tellina (Rincoti, Ortotteri, Aracnidi) pel Dott. A. de Carlini. —

Notizie preventive sulle Zanzare italiane. Ia e Ila, pel E. Ficalbi.

— Lotte ed amori dell’ Aplydia transversa. Nota di A. Senna. —

Contribuzioni allo studio dei Brentidi, di A. Senna. — Noterelle

entomologiche, del Dott. S. Calloni. — Letteratura entomologica

italiana.

Deutsche Entomologische Zeitschrift. Red. Dr. G. Kraatz. Jahrg. 1889,

Heft 2 (0).

Ueber Otiorhynchus bicostatus und verwandte Arten, von Dr. Stierlin.

— Beitrag zur Kenntnis der Lucaniden-Fauna von Sumatra, von

G. Albers. — Bestimmungstabelle der flachen, kaukasischen Ca-

rabus- oder Tribax-Arten, von Edm. Reitter. — Berichte über

EXIT

ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

die von E. von Oertzen im Jahre 1887 in Griechenland und

Klein-Asien gesammelten Coleopteren. IX. Neue Arten aus ver-

schiedenen Familien, beschrieben von Edm. Reitter. — Bemer-

kungen zu europäischen Elater-Arten , von Edm. Reitter. — Weitere

Mittheilungen über die Coleopteren-Gattungen : Sympiezocnemis

Solzky und Urielina Reitt., von Edm. Reitter. — Ueber den

Gattungsnamen Scydmaenus und Eumicrus, von Edm. Reitter. —

Uebersicht der palaearctischen Chrysanthia-Arten, von E. Reitter.

— Uebersicht der bekannten Scraplia-Arten der palaearctischen

Fauna, von Edm. Reitter. — Pseudolibrus nov. gen. Phalacri-

darum, von Dr. K. Flach. — Bemerkungen über Phalacrus- und

Olibrus-Arten, von Dr. K. Flach. — Japanische Phalacriden,

beschrieben von Dr. K. Flach. — Neue Coleopteren aus Europa,

den angrenzenden Ländern und Sibirien, mit Bemerkungen über

bekannte Arten, von Edm. Reitter. — Bemerkungen und Be-

richtigungen zu den Clavicornen in der Fauna Baltica, 2 Aufl.

und Fauna Transsylvanica von Dr. G. Seidlitz, von Edm. Reitter.

— Lucanus gracilis, eine neue Art von Sikkim, von G. Albers. —

Zur Kenntniss der Plecles- oder Tribax-Arten, von L. Ganglbauer.

— Ueber Coptolabrus longipennis Chaud. von Nord China, Branickii

Taczanowski von Korea etc., von Dr. G. Kraatz. — Descriptiones

Coleopterorum novorum Regionis Palaearcticae, auctore L. von

Heyden. — Ueber Nigrino-Varietiiten von Carabicinen vom Pic

de Nére in den Hautes Pyrénées, von Dr. L. von Heyden. —

Prosodes costifera Kraatz und fallax Kraatz, von Dr. L. von

Heyden. — Nachträge und Berichtigungen zum Catalogus Co-

leopterorum von Gemminger und Harold betreffend die Gattung

Meloé, von K. Escherich. — Coptocephala punclata n. sp., von

J. Weise. — Berichtigungen und Ergänzungen zum Verzeichniss

der deutschen Käfer, von J. Schilsky. — Synonymische und

andere Bemerkungen zu Dr. Carl W. von Dalla Torre’s „Synopsis

der Insecten Oberösterreichs” und „Die Käferfauna von Ober-

österreich”, von J. Schilsky. — Weitere Mittheilung über Nigrino-

Varietiiten vom Pic de Nére in den Hautes Pyrénées, von Dr.

L. von Heyden. — Lathrobium (in sp.) Pandellei n. sp. und

L. crassipes Rey, von G. Czwalina. -- Varietäten des Goliathus

giganteus Lam., von Dr. G. Kraatz. — Cetonia brevitarsis Lewis

var. nov. Fairmairei, von Dr. G. Kraatz. — Ueber Coelioxys

echinata Förster, von Fr. W. Konow. — Bemerkungen über

einige deutsche Käferarten, von Dr. G. Kraatz. — Die Varietäten

des Trichius fasciatus L. und abdominalis Ménétr., von Dr. L.

von Heyden. — Ueber entomologische Zuchthäuser, von J. Ha-

berfelner. — Pseudolimnaeum Eichhoffi Krtz. = inustum Duv.

(Bemb.), von Dr. G. Kraatz. — Bemerkungen über Homalota-

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXIII

Arten, von Dr. G. Kraatz. — Sammelbericht pro 1888, von

J. Gerhardt. — Sind Goliathus giganteus Lam. und regius Klug

als Localvarietäten einer Art zu betrachten?, von Dr. G. Kraatz.

— Kurzer Bericht über den ersten Congrés international de

Zoologie in Paris im August 1889, von Dr. G. Kraatz. — Ueber

einen fossielen Maikäfer (Anomalites fugitivus Fr.) aus dem ter-

tiären Süsswasserquarz von Nogent le Rotron in Frankreich,

von Prof. Dr. A. Frick. — Teinodactyla senecionis Motsch., von

J. Weise. — Schreiben des Herrn Fruhstorffer aus Penang. —

Nachträgliche Bemerkungen zu Ecitochara und Ecitomorpha Wasm.,

von E. Wasmann. — Apthona metallica, von J. Weise. — Sy-

nonymische Bemerkungen, von J. Weise. — Forcipes verschiedener

Arten von Clytrinen-Gattungen, von J. Weise. — Forcipes ver-

schiedener Arten von Donaciinen, von J. Weise. — Ceulorrhynchus

consputus Germ., von J. Weise. — Synonymische Bemerkungen

über Chrysomelini, von J. Weise.-— Synonymische Bemerkungen

etc. über Cetoniden, von Dr. G. Kraatz. — Ueber die Varietäten

von Plectes protensus Schaum, von Carl Rost. — Eine neue

Nebria aus der Alpaeus-Gruppe, von Cl. Müller.

Nouvelles Archives du Muséum d’hist. nat. 3me Ser. tom. I, fasc. 1 (b).

Recherches sur les insectes de Patagonie, par M.M. Ed. Lebrun,

L. Fairmaire et P. Mabille.

Januari 1890.

Entomologist (The). Edited by Richard South. Vol. XXIII, n°. 320

(January 1890) (a).

Valedictory, by T. P. Newman and J. T. Carrington. — Hes-

peria lineola Ochs., an addition to the list of British Butterflies

(with illustration), by F. W. Hawes. — Notes on Agrotis ash-

worthit, by W. Gardner. — An entomological tour on the Table-

land of Mount Arthur, by G. V. Hudson. — Contributions

towards a list of the varieties of Noctuae occurring in the

British Islands, by J. W. Tutt. — A summer’s Mothing on

Dartmoor, by Major J. N. Still. — Entomological Notes, Cap-

tures, etc. — Societies. — Reviews.

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. 2nd ser. Vol. I, n°. 308

(January 1890) (b)

Micropterya-Larvae, by J. H. Wood. — Scoparia atomalis, by

E. R. Bankes. — Scoparia angustea, by J. H. Wood. — Opo-

stega salaciella, by J. H. Wood. — Coleoptera at Cobham Park,

Kent, by J. J. Walker. — Descriptions of two new genera,

and of some uncharacterized species of Galerucinae, by J. S.

Baly. — Notes on the Lepidoptera of Mooltan, by N. Manders,

LXIV ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

— Scerya purchasi, and its inseet-enemies in new Zealand, by

W. M. Maskell. — Entomological Notes, Captures, ete. —

Review. — Obituary: Dr. Franz Löw, J. B. Géhin, Prof. Wil-

liam Ramsay Me Nab. — Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 6th ser. Vol. V, n°. 25

(January 1890) (0).

Descriptions of twelve new species of Lycaenidae from West

Africa and one from the Solomon Islands, in the Collection of

Herbert Druce, by H. H. Druce. - - Descriptions of new Pec-

tinicorn Coleoptera, by Ch. O. Waterhouse. — Descriptions of

new species of Longicornia from India and Ceylon, by Ch. J.

Gahan. — Report upon the Crustacea collected by P. W.

Bassett-Smith Esq., during the Survey of the Macclesfield and

Tizard Banks in the China Sea by H. M. S. „Rambler, , by R.

S. Pocock. — How does the Ugimyia-Larva imbed itself in the

Silkworm, by Dr. Fr. Meinert. — Description of a new species

of Dragonfty, by W. F. Kirby. — Societies.

Comptes-Rendus des Séances de la Soc. Ent. de Belgique. Ser. III,

n°. 119 (Décembre 1889) (a).

Notes sur quelques Aradides appartenant au Musée Royal d’hist.

nat. de Bruxelles, par E. Bergroth. — Copie de la description

de la Stigmodera alternata Lumh., par M. Kerremans.

Archiv für Naturgeschichte. Jahrg. 56, Bd. I, Heft 1 (December

1889) (b).

Ein neues Hydrachniden-Genus (Teulonia), von F. Koenike.

Entomologiea Americana. Vol. V, n’. 10-12 (October to December

1889) (a).

A generic Synopsis of the Aphididae, by W. H. Ashmead. —

Description of the larva of Sphinx lusciliosa Clem., by H. G.

Dyar. — Descriptions of new species of Mexican Heterocera, by

W. Schaus Jr. — Descriptions of new Scydmaenidae and Pse-

laphidae, by E. Brendel. — Note on Haematobia serrata R.

Desv., by S. W. Williston. — Synonymical Notes, by G. H.

Horn. — Preparatory stages of Callosamia angulifera Walk.,

by W. Beutenmueller. — Proceedings of the Entomological

Club of the A. A. A. S. — Synonymical Notes, by G. H. Horn.

— The Association of Official Economic Entomologists. — On

the date of publication of Walker’s and Zellers’s Crambidae ,

by Prof. C. H. Fernald. — Notes and News. — Notes on the

habits of Buprestidae, by F. H. Chittenden. — Cryptocephalini

found on Ceanothus americanus, by F. H. C. — A stridulating

Carabid, by F. H.C. — A vulnerable „New Species”, by E.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXV

M. Aaron. — Food-plants of Lepidoptera, n°. 12 (Samia Cynthia

Dr.), by W. Beutenmüller. — Society News. — Index.

Nouvelles Archives du Muséum d’hist. nat. 3me sér. Tom. I,

fase. 2 (b).

Recherches sur les insectes de Patagonie, par MM. Ed. Lebrun,

L. Fairmaire et P. Mabille (Fin).

Entomologica Americana. Vol. VI, n°. 1 (January 1890) (a).

Annual Address of James Fletcher, President of the Entomological

Club of the A. A. A. S. 1889. — Larvae of Seirarctia echo,

by A. T. Slosson. -- Synopses of Cerambycidae, by Ch. W,

Leng. — A new Orthopter from Tennessee, by Dr. F. W.

Goding. — Preparatory Stages of Plusia catifornica, by H. G.

Dyar. — Food-plants of Lepidoptera n°. 13 (Halisidota Caryae

Harr.), by W. Beutenmüller. — Notes and News. --- New

species of Mexican Lepidoptera, by W. Schaus Jr.

Februari 1890.

Entomologist (The). Edited by R. South. Vol. XXIII, n°. 821

(February 1890) (a).

Editorial Notice. — New species of Lepidoptera from China, by

J. H. Leech. — Coleoptera at Camber during 1889, by W. H.

Bennett. — An Entomological Tour on the Table-land of Mount

Arthur, by G. V. Hudson (concluded). — On the occurrence of

Hesperia lineola in Essex, by A J. Spiller. — Rhopalocera in

Switzerland, by R. S. Standen. — On the variation of Helio-

phobus hispidus at Portland, by N. M. Richardson. — Gas-lamp

Entomology, by J. Arkle. — Entomological Notes, Captures,

ete. — Societies.

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. 2nd ser. Vol. I, n°. 309

(February 1890) (b).

Description of a Gelechia (Portlandicella) new to science from

Portland, by N. M. Richardson. — Description of a Nepticula

(auromarginella) new to science from near Weymouth, by N. M.

Richardson. — Description of the Microplerya of the Hazel (M.

Kaltenbachii), by H. T. Stainton. — Further Notes on Dr.

Jordan’s observations on Norwegian Lepidoptera, by W. M.

Schöyen.— The Coleoptera found in a small mossy bank at

Knowle, Warwickshire, by W. G. Blatch. — Notes on the Me.

tamorphoses of two species of the genus Tinodes, by K. J.

Morton. — Observations on Coccidae (n° 6), by A. C. F. Morgan.

— Descriptions of some new species of South American Halti-

cidae, of the group Oedipodes, by M. Jacoby, — Entomological

Tijdschr, v. Entom. XXXIV (1891). 5

LXVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Notes, Captures, ete. — Review. — Obituary: Prof. Frey;

Lucien Buquet. — Societies. — Synopsis of the British Ortho-

ptera, by E. Shaw (continued).

Annals and Magazine of Natural History. 6th. ser. Vol. V, n°. 26

(February 1890) (b).

Description of a new genus of oriental Cicadidae, by W. L.

Distant. — Descriptions of two new Species of Acraea from

Mombasa, by H. Grose Smith. — Observations on some Coleo-

ptera from the Bonin Islands, by Chas. O. Waterhouse and C. J.

Gahan. — Descriptions of three new species of Butterflies from

New Ireland, captured by the Rev. R. H. Rickard, in the col-

lection of H. Grose Smith, by H. Grose Smith. — Synoptical

Revision of the Family Halacaridae, by Dr. E. L. Trouessart.

-- The right generic names of some Amphipoda, by the Rev.

Th. R. R. Stebbing. — On seasonal dimorphism in Japanese

Butterflies, by Dr. A. Fritze.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. VIII, Heft 10 (December

1889) (b).

Zur Kenntniss der Dolichopodiden, von J. Mik. — Zur Biologie

von Hormomyia capreae Winn., von J. Mik. — Ueber einige

Arten der Gattungen Sphenaria Mén. und Asphena Sem., von

A. von Semenow. — Coleoptera nova Imperii Rossici, von A.

Starck. — Verzeichniss der Cucujiden Japans mit Beschrei-

bungen neuer Arten, von Edm. Reitter. — Literatur. — Notiz.

Meddelanden af Societas pro Fauna et Flora Fennica. 15de Häft (a).

En ny Ceratocombus fran Finland, beskrifven af O.M. Reutter. —

Om Finlands Ptychopteridae och Dixidae, af E. Bergroth. -—

Catalogus praecursorius Hymenopterorum Anthophilorum Fenniae ,

auctore J. Sahlberg.

Anales de la Sociedad Cientifica Argentina. Tomo 28, entr. 3 y 4 (a).

Los Dipteros, por F. Lynch Arribalzaga.

Entomologica Americana. Vol. VI, n°. 2. (February 1890) (a).

New Cynipidae, by C. P. Gillette. — A new species of Feralia,

by J. B. Smith. — Platypsyllus — Egg and ultimate Larva —

Dr. Horn’s Reclamation, by C. V. Riley. — A new species of

Oncocnemis, by J. B. Smith. — Notes on Zeuzera pyrina Fabr.,

by C. P. Machesney. — A Waspish Love-Struggle, by L. O.

H. — Notes and News. — New California Homoptera, by

E. P. Vanduzee. — Description of Elerusia urania n. sp., by

W. Schaus Jr. — Society News.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXVII

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. IX, Heft 1 (Januar 1890) (6).

Ueber die Gattungen Adoretus Cast. und Pseudadoretus m., von

A. von Semenow. — Notiz über einige von mir veröffentlichte

Arten aus Nordafrika, von Dr. L. von Heyden. — Neue

paläarktische Blattwespen, von Fr. W. Konow. — Coleoptero-

logische Notizen, von Edm. Reitter. — Ueber Bythinus Bau-

dueri, latebrosus und blandus, von Edm. Reitter. -— Secundiire

Geschlechtscheharaktere bei skandinavischen Acridioden, von

B. Haij. — Uebersicht der Arten der Coleopterengattung Poly-

phylla Harr. aus der paläarktischen Region, von Edm. Reitter.

— Meloiden-Studien, von K. Escherich. — Beschreibung einer

an Sanguisorba officinalis aufgefundenen Mückengalie und der

aus dieser Galle gezogenen Miicken, von Ew. H. Riibsaamen.

— Die Gallmiicken des Hornklees, von J. J. Kieffer. — Einige

Bemerkungen zu Herrn J. M. F. Bigot’s Classificirung der Em-

piden, von Th. Becker. — Berichtigung betreffs Hydrotaea eximia

Stein, von P. Stein. — Dichotrachelus Kimakowiczi, eine neue

Art aus Siebenbürgen, von K. Flach. — Literatur. — Notizen.

— Corrigendum.

Stettiner Entomologische Zeitung. Jahrg. 50 (#).

Lepidopterologische Mittheilungen aus Ostpreussen, von A. Riesen.

— Ueber Macrolepidopteren-Fang bei der Lampe, von A.

Riesen. — Centralasiatische Lepidopteren, von Dr. O. Stau-

dinger. — Beitrag zur Käferfauna zweier Inseln, von J. Faust. —

Butalis bifissella n. sp. und Lypusa fulvipennella M., von Med.

Dr. Hoffmann. — Ein neuer Ceroglossus, von A. von Kraatz-

Koschlau. — Bericht über die von Herrn Dr. R. Büttner im

Gebiete des unteren Quango und Kongo gesammelten Coleopteren,

von H. J. Kolbe. — Necrolog: H. B. Möschler, von Dr. O.

Staudinger. — Zur Kenntniss der Elmiden, von Dr. Flach. — _

Siebenjährige Lebensdauer einer Bombyx lanestris, von Dr. A.

Speyer. — Lepidopterologische Mittheilungen aus der Schweiz,

von R. Püngeler. — Welsche Plaudereien, VIII-IX, von C. A.

Dohrn. — Carabus auronitens Fabr. Ein Beitrag zur Kenntniss

vom Lebensalter der Insecten, von Dr. Nickerl. — Ueber die

früheren Zustände der Libellen nebst Andeutung über Bildung

des Thorax, von Dr. H. Hagen. — Ein Gigant aus Camerun,

von C. A. Dohrn. — Literatur. — Licet meminisse 11—27,

von ©. A. Dohrn. — Beitrag zur Käferfauna Japans, von J.

Faust. — Ein neuer Hypoglyptus aus Kleinasien, von J. Faust.

— Notizen über Rüsselkäfer, von J. Faust. — Licet meminisse,

Errata, 28—40, von C. A. Dohrn. — Mémoires sur les Lépi-

doptères, rédigés par N. M. Romanoff, Tome III, von E.

EXVIIL ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Hering. — Coleophora tritici Lindem. Vorläufige Mittheilung ,

von Dr. Hoffmann. — Drei Wochen im Oetzthal, Sammelbe-

richt von C. v. Gumppenberg. — Geomelra vernaria Hb. und

ihre Mimiery, von O. Wackerzapp. — Zeller’s Sammlung in

London, von A. Hoffmann. — Beiträge zur mitteleuropäischen

Microlepidopterenfauna, von Major E. Hering. — Ein Ge-

denkblatt, von ©. A. Dohrn. — Die Schmetterlingswelt des

Monte Corcovado, von Dr. Seitz. — Zur Kenntniss der Pso-

cidenfauna Pommerns, von H. Loens. — Lepidopterologische

Mittheilungen aus Ostpreussen (Fortsetzung), von A. Riesen. —

Bemerkungen über die Lebensdauer eines befrüchteten Hydro-

philus piceus L., von A. Weis. — Abart oder Varietät in Bezug

auf Agrolis ab. obscura und var. sagitta Hb., von A. Riesen. —

Lepidopterologische Beiträge, von O. Habich. — Die Schmetter-

linge des Monte Corcovado (Fortsetzung), von Dr. Seitz. —

Wanderungen in der S. Nevada, von C. Voigt. — Einige neue

Cymothoé-Arten, von Dr. O. Staudinger.

Comptes-Rendus de la Soc. Ent. de Belgique. Sér. IV, n°. 2 (Février

1890) (a).

Un parasite de la Myrmecia forficata Fabr., par A. Forel. —

Trois nouvelles espèces de Psychides des Indes Anglaises, par

F. J. M. Heylaerts. — Une Psychide nouvelle d’Assam, Kophene

Snelleni m., par F. J. M. Heylaerts. — Quatre espèces nou-

velles de Glaucopidae du Brésil, par F. J. M. Heylaerts. —

Descriptions de quelques Hétérocéres inédits des Indes orientales

Néerlandaises, par F. J. M. Heylaerts. — Sur une variété

nouvelle du Sternocera chrysis Fabr., par M. Kerremans. —

Liste des Chrysomélides, Erotylides, Endomychides et Cocci-

nellides capturés par M. Platteeuw à l’île de Bornéo, par A.

Duvivier.

Maart 1890.

Entomologist (The). Edited by Richard South. Vol. XXIII, n°. 322

(March 1890) (a).

The Evolution of Insect-Galls, by T. D. A. Cockerell. — Notes

on the Economy of felinia resinella Linn., by R. Adkin. —

Rhopalocera at Digne, by Mrs. Nicholl. —- On the Phylogenetic

Significance of the Wing-markings in certain genera of the

Nymphalidae, by F. A. Dixey. — New Species of Lepidoptera

from China, by J. H. Leech. — Descriptions of new species

of Phytophagous Coleoptera received by Mr. J. H. Leech from

Chang-Yang, China, by M. Jacoby. — Description of Chinese

Species of the Homopterous Family Cicadidae, by W. L. Dis-

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXIX

tant. — Notes on Hybocampa Milhauseri, by T. A. Chapman. —

Faroe Islands, by the Rev. Dr. Walker. — Entomological Notes,

Captures, ete. — Societies. — Obituary: Arthur Bliss.

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. Sec. ser. Vol. I, n°. 310

(March 1890) (b).

: Synopsis of the British Orthoptera (continued), by E. Shaw. —

Coleoptera in Norfolk, by J. Edwards. — Descriptions of some

new species of South American Haltieidae of the group Oedi-

podes (concluded), by Martin Jacoby. — Descriptions of four

new species of Castnia from South America, by H. Druce. —

Notes on British Tortriees. (continued), by ©. G. Barrett. —

Notes on the Coleoptera and Lepidoptera (Rhopalocera) of Nor-

way, by G. C. Champion, with List of Norwegian Butterflies

by W. M. Schöyen. — Notes on some British and Exotic Coc-

cidae (n°. 15), by J. W. Douglas. — Entomological Notes,

Captures, ete. -- Reviews. -— Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 6 ser. Vol. V, n°. 27

(March 1889) (b).

On abdominal appendages in Hexapoda, by E. Haase. — Des-

criptions of new species of Lepidoptera from Central America,

by H. Druce. — Descriptions of two new Central-American

Buprestidae, by Ch. O. Waterhouse. --- Description of a new

Papilio from the West Coast of Africa, by H. G. Smith. —

On the constitution of the body in the Blattidae, by E. Haase.

— Description of a new genus of the Homopterous family

Cicadidae, by W. L. Distant. — Report upon a small collection

of Scorpions and Centipedes sent from Madras by Mr. E. Thur-

ston, by R. J. Pocock. — Description of a new genus and

species of Scorpion belonging to the group Jurini, by R. J.

Pocock. — Bibliographical Notices: A. Monograph of Oriental

Cicadidae, by W. L. Distant, Part I, and A Catalogue of the

Mantodea ete., by J. Wood Mason. — The Amphipoda of the

Boulonnais. I. Unciola crenatipalmata Spence Bate, by M. J.

Bonnier.

Entomologica Americana. Vol. VI, n°. 3 (March 1890) (a).

Proposed Corrections of specific names to harmonize Mr. Hens-

haw’s Catalogue of the North American Coleoptera with the

generally accepted European Nomenclature, by J. Hamilton. —

New species of Mexican Lepidoptera, by W. Schaus. — A con-

tribution to Hymenopterological Literature. — New California

Homoptera, by E. P. Vanduzee. — Regarding Slenopodius fla-

vidus, by H. F. Wickham. — Notes on some Scolytids, by J.

LXX ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

B. Smith. — The vultimata larva» of Platypsyllus, by Geo.

H. Horn. — Description of the larva of Thymalus fulgidus Er.,

by Wm. Beutenmüller. -- A hint to collectors. — Cressonia

Hyperbola n. var., bij A. T. Slosson. — Society News.

Tijdschrift voor Entomologie. Deel XXXIII, aflev. 1 (a en b).

Verslag der 44ste Zomervergadering, gehouden te Bergen-op-Zoom

op 13 Juni 1889. — Les Macrolépidoptères de Bréda et de ses

environs. Liste supplém. n°. 9, par F. J. M. Heylaerts. —

Tabellarisch overzicht der in Nederland waargenomen Bembi-

dioni, door Jhr. Dr. Ed. Everts. —- Papilio van de Polli nov.

spec., beschreven door P. C. T. Snellen. — Vergleichende

Studien über Ameisengäste und Termitengäste, von E. Was-

mann, 8. J.

Comptes-Rendus des Séances de la Soc. Ent. de Belgique. Série 4,

n°. 3 et 4 (a).

Heterocera exotica, nouveau genre et espèces des Indes orientales

Néerlandaises (suite), par F. J. M. Heylaerts. — Lampyrides

rapportés de Bornéo par M. Platteeuw, par E. Olivier. — Hy-

ménoptéres de Bornéo et de Sumatra rapportés par M. Platteeuw,

par M. Tosquinet. — Lépidoptères rapportés de Bornéo par M.

Platteeuw, par M. Robbe. — Liste des Col&opteres Phytophages

recueillis par M. le Dr. Platteeuw dans l’île de Sumatra, par

A. Duvivier. — Notes, par A. Duvivier. — Description de

quelques espèces nouvelles de la tribu des Hispides, par A.

Duvivier. — Espèces inédites du genre Stigmodera Eschsch. ,

par Ch. Kerremans.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. IX, Heft 2 (März 1890) (b).

Med. Dr. Franz Löw. Ein Nachruf, von Prof. J. Mik (mit Porträt).

— Zur Synonymie des Ocypus olens Müll., von A. Otto. —

Altes und Nenes aus Tirol und Salzburg. Ein dipterologischer

Beitrag, von Th. Becker. — Coleoptera nova Imperii Rossici. III,

von A. Stark. — Coleopterorum species novae, von A. F. Non-

fried. — Literatur.

Berliner Entomologische Zeitschrift. Redact. Dr. F. Karsch. Bd. 33.

Heft 2 (März 1890) (b).

Sitzungsberichte für das Jahr 1889. — Die Hymenopteren Gat-

tungen Stenophasmus Smith, Monomachus Westw., Pelecinus Latr.

und Megalyra Westw. monographisch bearbeitet von A. Schlet-

terer. — Beiträge zur Kenntniss der Lepidopteren-Fauna des

Amurlandes, von L. Graeser. -— Beitrag zur Kenntniss der

Ascalaphiden Madagascar's, von Dr. F. Karsch. — Das In-

sektensammlen im nördlichen Indien, Vortrag von P. Möwis. —

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXI

Ueber eine neue, der Idionyx luctifera Selys verwandte ostafri-

kanische Libelluliden-Gattung, von Dr. F. Karsch. — Histeriden

aus Tripolitanien und Tunesien, von J. Schmidt. — Biologisches

aus dem indischen Fannengebiet, von E. Hätert. -- Hymeno-

pterologisches, von A. Schletterer. — Noch einmal über die

Athmung der Larven von Donacia crassipes, von Dr. E. Schmidts

-- Zonosoma albiocellaria Hb. , von A. Streckfuss. — Catocala

lupina H. S., von A. Streckfuss. — Tripolitanische Staphylinen

aufgezählt von M. Quedenfeldt, nebst zwei Neubeschreibungen

von E. Eppelsheim. — Neue Histeriden aus Paraguay, be-

schrieben von J. Schmidt. — Melolonthiden aus Marocco, Algier,

Tunis und Tripolis, gesammelt von M. Quedenfeldt, beschrieben

von E. Brenske. — Neue Dipteren aus Dalmatien, von Th.

Becker. — Beiträge zur Kenntniss der Arten und Gattungen der

Libellulinen, von Dr. F. Karsch. -- Ein neuer Danaid, Amauris

Steckeri, von Napoleon M. Keil. — Drei neue Tenebrioniden aus

Tripolitanien, von G. Quedenfeldt. — Ein neuer, dem Weinbau

schädlicher Käfer in Tunesien, mitgetheilt von M. Quedenfeldt.

— Neue Rhopalocera, von E. G. Honrath. — Wenig bekannte

Tagfalter, von E. G. Honrath. — Neue Literatur.

Monatliche Mittheilungen aus dem Gesammtgebiete der Naturwiss.

Nov. 1889 (a).

Das Sehvermögen der Insecten, von Dr. O. Zacharias.

Feuille des jeunes Naturalistes. n°. 226- 233 (Août 1889—1 Mars

1890) (a).

Les Agrionidées frangaises (fin), par R. Martin. — Aberrations de

Lépidoptéres, par M. Bleuse. — Considérations sur la chasse

aux insectes, par H. du Buysson. — Tableau dichotomique des

Guépes frangaises, par C. Marchal. — Note sur les chenilles

urticantes, par le Dr. Chobaut. —- Cas de parasitisme chez les

Crustacés et les Mollusques, par J. Touchet. — Note sur la

faune des eaux douces de la Sicile, par R. Moniez. --- Paussides ,

Clavigérides, Psélaphides et Scydmaenides, recueillis dans le

bassin du Rhône et dans la vallée de la Têt, par M. Xambeu. —

Pratique entomologique, par H. du Buysson. — Chenille parasite

du Dipsacus sylvestris, par E. Pissot. —

Schriften des Vereines zur Verbreitung naturw. Kenntnisse in Wien.

1889) (a).

Pflanzen und Ameisen, von Dr. R. R. v. Wettstein.

Naturhistorische Hefte. Vol. XII, Heft 2 und 3 (September 1889) (a).

Catalogus Chrysididarum Europae et confinium, auctore A Moc-

sary. — Difformitates et monstrositates Coleopterorum in collectione

LXXII ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Musaei nationalis Hungarici, auctore J. Frivaldsky. Data ad

cognitionem Pseudoscorpionum Paeninsulae Balkanicae, auctore

Dr. Daday. — Myriapoda faunae Transsylvanicae , auctore Dr.

Daday.

Verhandlungen der k.k. zool. bot. Gesellschaft in Wien. Jahrg. 1889.

* Quart. 3 und 4 (a).

Ueber einen neuen Tagfalter der Nymphaliden-Gruppe aus Ostafrika ,

von A. Rogenhofer. — Beiträge zur Kenntniss der Chilopoden,

von B. Schaufler. — Arachnidae transcaspicae, von E. Simon. —

Bestimmungstabelle der Trichopterygidae des europäischen Fau-

nengebietes, von Carl Flach. — Beitrag zur Kenntniss des Ge-

spinnstes von Hilara sartrie Becker, von Dr. A. Handlirsch. —

Ueber die Lebensweise von Dolichurus corniculatus Spin., von

Dr. A. Handlirsch. — Die in den taschenförmigen Gallen der

Prunus-Blattev lebenden Gallmücken und die Cecidomyia foliorum

H. Löw, von Dr. F. Löw. - - Beschreibung einiger neuer Käfer,

von A. F. Nonfried. — Beitrag zur Dipterenfauna Tirols, von

E. Pokorny. — Ueber den Character der Lepidopterenfauna von

Madagascar, von A. Rogenhofer.

Entomologisk Tidskrift. Utgifven af J. Spängberg. Arg. 10, Häft

2—4 (a).

Skandinaviens Vecklarefjärilar, beskrifna af H. D. J. Wallengren.

— Nya bidrag till Skandinaviska Halföns Myriopodologi, af C.

O. von Porat. — Entomologiska Föreningens i Stockholm sam-

mankomst den 23 Febr. 1889. — Nye Bidrag till skandinaviska

halföns Myriopodologi, af C. O. von Porat. — Orycles nasicornis

L., af C. Grill. — Förvaring af larver och pupper till smäfjä-

rilar och andra mindre insekter, af C. Grill. — Entomologiska

Föreningens i Stockholm sammankomst den 27 april 1889. —

Nekrolog öfver H. J. Ekeberg, af O. Th. Sandahl. — Nekrolog

öfver A. E. Holmgren, af J. Spängberg. — Smä drag ur insek-

ternas lif, af O. T. Sandahl. — Nekrolog öfver G. F. Möller,

af C. H. Neren. — En ny Art af Slägtet Charaxes Ochs., af

Chr. Aurivillius. — Entomologiske Udflugter i Tromsö Omegn,

af J. Sparre Schneider. — Om ollonborrarne, af Sv. Lampa. —

Om Acaridväfnad pà träd, af C. W. 8. Aurivillius.

Annales de la Société Entomologique de France. Année 1888 (b).

Synopsis du genre Henicopus Steph., par J. Bourgeois. — Etudes

sur les Lampyrides, III et IV, par E. Olivier. — Notes Lépido-

ptérologiques, ire partie, par ©. Jourdheuille. — Nouvelles obser-

vations sur les moeurs de l’Argyronéte, par G. A. Poujade. —

Diptéres nouveaux ou peu connus (33e partie), par J. M. F.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXIII

Bigot. — Note sur le parasitisme du Myobia pumila, Diptere de

la tribu des Tachinaires, par H. Lucas. — Notes Hyménopté-

rologiques, 5e partie, par le Prof. C. G. Thomson. — Synopsis

de la tribu des Sagiens, Orthoptères de la famille des Locustides,

et de quelques Orthopteres Pamphagiens du genre Aiphocera,

par H. de Saussure. — Descriptions de Lépidoptères nouveaux

ou peu connus, par A. Constant. — Enumération des Coléo-

ptères recueillis par M. le Dr. Hans Schinz dans le Sud de

l'Afrique et descriptions de nouvelles espèces et de nouveaux

genres, par L. Fairmaire. — Etudes Arachnologiques, 21e

mémoire, par E. Simon. — Diptères nouveaux ou peu connus

(34e partie), par J. M. F. Bigot. — Descriptions de genres nou-

veaux et espèces nouvelles de Lépidoptères, par MM. L. de

Joannis et E. L. Ragonot. — Recherches sur les Coléoptères du

nord de lAfrique, par L. Bedel. — Voyage de M. Gounelle

au Brésil, Eumolpides, par Ed. Lefèvre. — Synopsis des Galé-

rucines à corselet sillonné transversalement, 1e partie, par E.

Allard. — Coléoptères de l’Indo Chine, par L. Fairmaire. —

Voyage au Venezuela (décembre 1887—avril 1888). Préface géné-

rale. Coléoptéres, par E. Simon. — Dytiscidae et Gyrinidae du

Venezuela (Voyage de M. E. Simon), par M. Régimbart. —

Description de Dytiscides nouveaux de l’Amérique du Nord, par

M. Regimbart. — Description de nouvelles espèces d’Elmides,

par A. Grouvelle. — Description de Temnochilides nouveaux, par

A. Léveillé. — Catalogue des Temnochilides. Préface, par A.

Léveillé. — Catalogus Temnochilidum (seu Trogositidum) inter

annos 1758—1889 editorum, auctore A. Léveillé. — Notice

nécrologique sur Eugène Bellier de la Chavignerie, par M. Ré-

gimbart. — Bulletin des Séances.

April 1890.

Entomologist (The). Edited by Richard South. Vol XXIII, n°. 323

(April 1890) (a).

On an additional aid to the determination of certain British Gyri-

nidae, by J. Edwards. — New species of Lepidoptera from

China, by J. H. Leech. — Descriptions of new species of Phy-

tophagous Coleoptera received by Mr. J. H. Leech from Chang-

Yang, China, by Martin Jacoby. — Two species of Miero-Lepi-

doptera new to the British List, by J. C. Hodgkinson. — Notes

on silk-producing and other Bombyces, by A. Wailly. — Notes

on Diptera in 1889, by E Brunetti. — Sugaring, by W. H.

Blaber. — Contributions to the Chemistry of Insect colours, by

F. H. Perry Coste. — Entomological Notes, Captures, etc. —

Societies.

LXXIV ENTOMOTOGISCHE INHOUD DER

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. Sec. ser. Vol. I, n°. 311

(April 1890) (b).

A new species of Neuraphes, by W. G. Blatch. — Synopsis of

the British Orthoptera (continued), by E. Shaw. — The genus

Scoparia, by E. R. Bankes. — A new British bee, Prosopis

genalis Thoms., by M. Saunders. — The larva of Swammer-

damia lutarea, by J. H. Wood. — Cardiophorus equiseti Herbst,

a species new to Britain, by W. F. H. Blanford. — On Histeridae

collected in Cochin China by M. Delaunay, by G. Lewis. —

Note on Monoplius pinguis Lewis, by G. H. Lewis. — On a

new species belonging to the genus Languria, by the Rev.

Canon Fowler. — Notes on the British Platypezidae, by C. W.

Dale. — Entomological Notes, Captures, etc. — Obituary: Prof.

H. Frey and E. Desmarest. — Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 6th. ser. Vol. V, n°. 28

(April 1890) (0).

Descriptions of new species of East-African Butterflies, by Emily

Mary Sharpe.

Zoologist (The). Edited by J. E. Harting. 3rd ser. Vol. XIV, n°. 160

(April 1890) (0).

Crustacea. Rare Crabs in Cornwall, by T. Cornish. — Societies.

Notes from the Leyden Museum. Vol. XII, n°. 1 and 2 (January

and April 1890) (0).

Descriptions of two new Paussidae from the Malay-Islands, by J.

R. H. Neervoort van de Poll. — On new or little-known Bato-

ceridae, by J. R. H. Neervoort van de Poll. — On a new Lon-

gicorn from Madagascar, by J. R. H. Neervoort van de Poll. —

On the specific distinetness of Rhomborrhina resplendens Swartz

and gigantea Kraatz, by C. Ritsema Cz. — A new African

Myodites species, described by C. Ritsema Cz. — Beitrag zur

Kenntniss der Histeriden, von Joh. Schmidt. — Description

d’un Nitidulide nouveau de Sumatra, par A Grouvelle. — On

Lucanus elaphus Herbst, by C. Ritsema Cz. — Contributions

towards the knowledge of the Coleopterous fauna of West Su-

matra, by C. Ritsema Cz. — A new species of the Erotylid

genus Episcapha, described by the Rev. H S. Gorham. — Car-

cinological studies in the Leyden Museum, by Dr. J. G. de Man

(Plate 3—6). — Descriptions of two new species of Asiatic Ce-

toniidae, by Oliver E. Janson. — On unrecorded varieties of

Coptengis Sheppardi Croteh and of Coptengis Pascoii Crotch, by

the Rev. H. S. Gorham. — Description of a new Goliathid from

the Cameroons, by J. R. H. Neervoort van de Poll. — Descrip-

tion of three new species of Malayan Longicornia, by C. Rit-

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXV

sema Cz. — Final remark on Dolichoprosopus maculatus Rits. ,

by J. R. H. Neervoort van de Poll. — Additional remarks on

Cladopalpus Hageni Lansb., by J. R. H. Neervoort van de Poll. —

Two new species of the Longicorn genus Aphrodisium Thoms.,

described by J. R. H. Neervoort van de Poll. — On the forma

priodonta of Odontolabis Lowei Parry and on the forma teledonta

of Odontolabis Sommeri Parıy, by J. R. H. Neervoort van de

Poll. — A new species of the Longicorn genus Pachyteria Serv.,

described by C. J. Gahan, M. A. — On some species of the

genus Pachyteria from the old collection of Thomson, by C.

Ritsema Cz. — On Zonoplerus flavilarsis Hope, by C. Ritsema

Cz. — Supplementary list of the described species of the Lon-

gicorn genera Zonopterus, Pachyteria and Aphrodisium, by C.

Ritsema Cz.

Annales de la Sociedad Cientifica Argentina. Tom. XXIX, entr. 1 (a).

Enumeracion sistematica y sinonimica de los Formicidos Argen-

tinos, par el Dr. C. Berg.

Entomologica Americana. Vol. VI, n°. 4 (April 1890) (a).

New Beauties from near and far, by B. Neumögen. — Synopses of

Cerambycidae, by Ch. W. Leng. — A melanie Arqynnis bellona,

by P. J. Schmitt. — Description of a new Cychrus, by J. J. Rivers,

and of another by G. H. Horn. — Notes and news, by B.

Neumögen. — Preparatory Stages of Arachnis picta Packard, by

H. G. Dyar. -- Descriptions of the preparatory stages of Edema

albifrons A. and S., by W. Beutenmüller. — A new species of

Agrotis, by J. B. Smith. — New Californian Homoptera, by

E. P. Vanduzee.

Tijdschrift van het Nederl. Aardrijksk. Genootsch. 2de ser. DI. VII,

Thee BACO

Die Planzen- und Thierwelt von Deli auf der Ostküste Sumatra’s ,

von Dr. B. Hagen (N.B. met lijst der Lepidoptera en Coleoptera).

Proceedings and Transactions of the Nat. Hist. Soc. of Glasgow. 2nd

ser. Vol. II, prt. 2 (a).

On Parthenogenesis in the Hymenoptera, by P. Cameron. — On

the occurrence on Ben Lawers of Arenetra pilosella Gr., a genus of

Ichneumonidae new to the British fauna, by P. Cameron. —

A contribution towards a Neuropterous fauna of Ireland, by J.

J. F. X. King. — Several Notes on Insects in Proceedings.

Idem. Vol. III, prt. 1 (a).

Several Notes on Insects in Proceedings.

Mittheilungen der schweiz. entom. Gesellschaft. Vol. VIII, Heft 4 (b).

Bericht über die 32. Versamml. — Hymenoptera Chrysididae. Kor-

LXXVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

rekturen II, von E. Frey-Gessner. — Bemerkungen über Curcu-

lioniden, von Dr. Stierlin. — Bestimmungstabelle der schweiz.

Arten der Grabwespengattung Cerceris Latr., von Th. Steck. —

Biicherschau. — Coleoptera Helvetiae, von Dr. Stierlin.

Annali del Museo civico di Storia naturale di Genova. Ser. 2a Vol.

IV (a).

Descriptions of new genera and species of Phytophagous Coleoptera

from the Indo-Malayan and Austro-Malayan subregions, contained

in the Genoa civie Museum, by M. Jacoby. — Descriptions of

some undescribed species of Phytophagous Coleoptera from Abys-

sinia, contained in the Genova civic Museum, by M. Jacoby. —

Catalogo delle Formiche esistenti nelle collezioni del Museo civico

di Genova. Parte III, pel Dr. C. Emery. — Note sulle Collem-

bole e sui Tisanuri, pel Prof. ©. Parona. — Dytiscidae et Gyri-

nidae collectés dans le royaume de Scioa (Abyssinie), par Mr.

le Dr. Ragazzi en 1885.

Idem, Vol. V (a).

Viaggio di L. Fea in Birmania e regioni vicine. II. Primo saggio

sui Ragni Birmani, del Prof. T. Thorell. — Catalogo delle For-

miche esistenti nelle Collezioni del Museo civico di Genova. Parte

III (fine e supplemento), pel Dr. ©. Emery. — Gli Anophthalmus

trovati finora in Liguria, pel Dr. R. Gestro. — Descrizioni di un

nuovo genere di Lamellicorni, pel Dr. R. Gestro.

Idem, Vol. VI (a).

Psillide raccolte in Liguria, pel P. M. Ferrari. — Note sulle Col-

lembole e sui Tisanuri, III e IV, pel Prof. C. Parona. — Viaggio

di L. Fea in Birmania e regioni vicine. Nuove specie di Coleotteri.

Decade I e II, pel Dr. R. Gestro. — Collembole e Tisanuri

finora riscontrate in Liguria, pel Prof. C. Parona. — Perichetidi,

pel D. Rosa. — Nuove specie di Coleotteri. Decade III, pel Dr.

R. Gestro. — Pedipalpi e Scorpioni dell’ Arcipelago Malese

conservati nel Museo civico di Storia Naturale di Genova, pel

Dr. T. Thorell. — Nouvelle espèce de Lampyride récoltée

par M. L. Fea, par E. Olivier. — Dermaptères du voyage de

M. Fea en Birmanie, par A. de Bormans. — Enumeration of

the Cicadidae collected by Mr. L. Fea in Burma and Tenasse-

rim, by W. L. Distant. — Liste des Hémiptères recueillis &

Sumatra et dans l’île de Nias par Mr. E. Modigliani, par

M. L. Lethierry. — Descriptions of new species of eastern

Cicadidae in the collection of the Musco civico of Genoa,

by W. L. Distant. — Elenco dei Rincoti Sardi che si trovano

nella collezione del Museo civico di Genova, pel P. M. Ferrari.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXVII

— Trogositidae du voyage de M. L. Fea, par M. A. Leveillé. —

Dytiscidae et Gyrinidae du voyage de M. L. Fea, par M. Régim-

bart. —- Cucujides du voyage de M. L. Fea, par A. Grou-

velle. — Histeridae du voyage de M. L. Fea, par G. Lewis.

— List of the Hispidae collected in Burmah and Tenasserim by

Mr. L. Fea, together with descriptions of some of the new

species, by J. S. Baly. — Elatérides recueillis en Birmanie et

au Tenasserim par Mr. L. Fea pendant les années 1885- 1887,

par E. Candéze. — Alcune formiche della Republica Argentina

raccolte dal Dr. C. Spegazzini, pel Dr. C. Emery.

Bulletin de la Société Impér. des Naturalistes de Moscou. Année

1889, n°. 2 (6).

Notice sur le genre Bombus, par le General 0. Radoszkowski.

Horae Societatis Entomologicae Rossicae. Tom. XXIII (0).

Revision des armures copulatrices des mäles de la tribu des Chry-

sides, par le Général Radoszkowski. — Sur l’anatomie des

Sésies apiforme et tipuliforme, par E. Brandt (in het Russisch).

— Hemiptera heteroptera Irkutensia nova, en Hemiptera hete-

roptera Sibirica (beide in het Russisch). — Insecta, a cl. G. N.

Potanin in China et in Mongolia novissime leeta. III. Genus

Sphenoptera Solsky. Auctore B. Jakowlew. — Beitrag zur In-

sectenfauna der östlichen Kirghisen-Steppe, mitgetheilt von

Major z. D. Dr. von Heyden. — Insecta, a. cl. G. N. Potanin

in China et in Mongolia novissime lecta IV. Hymenoptera acu-

leata, von Dr. F. Morawitz. — Insecta, a cl. G. N. Potanin in

China et in Mongolia novissime lecta. V. Neue Staphylinen , von

Dr. Eppelsheim. — Insecta, a. cl. G. N. Potanin in China et in

Mongolia novissime lecta. VI. Genre Plerostichus, par T. Tshit-

scherine. — Aphanipterologische Studien. I. Anatomie der Ver-

mipsylla Alacurt Schimk., von J. Wagner. --- Ueber die Gänge

der Borkenkäfer, von N. Cholodkowsky. — Neue Cerambyciden

aus Russland, beschrieben von L. Ganglbauer. — Insecta in

itinere cl. N. Przewalski in Asia centrali novissime lecta. XIV.

Chrysomelidae et Coccinellidae, von G. Rybakow. — Chlaenius

lepidus et Oodes integer, espèces nouvelles de l’Asie russe, par

A. Semenow. — Note sur le Chlaenius gracilicollis Jak., par A.

Sémenow. — Vorläufige Diagnosen von sechs Lepidopteren des

paläarktischen Faunengebietes, von H. Christoph. — Neue

Coleopteren aus Russland, von E. Koenig. — Faune Hyméno-

ptérologique Transcaspienne (Suite), par le Général O. Radosz-

kowsky. — Contributions à la faune diptérologique, par J.

Schnabl. — Diagnoses coleopterorum novorum ex Asia centrali

et orientale. 1. Conscripsit A. Sémenow. — Revue des espèces

LXXVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

européennes du genre Phronia Winnertz, avec la description de

deux genres nouveaux, par H. Dziedzicki. — Insecta in itinere

cl. N. Przewalski in Asia centrali novissime lecta. XV. Elate-

ridae, von E. Koenig. — Hymenopterologische Mittheilungen,

von Dr. F. Morawitz. — Insecta, a. el. G. N. Potanin in China

et in Mongolia novissime lecta. VIII. Clavicornia, Hydrophilidae ,

Bruchidae, bearbeitet von E. Reitter. — Insecta, a. cl. G. N.

Potanin in China et in Mongolia novissime lecta. XII. Scara-

baeidae, Cantharidae, Cleridae, Lagriidae, Melandryidae, Pedi-

lidae, Anthicidae. Von Dr. L. von Heyden. — Insecta, a cl.

G. N. Potanin in China et in Mongolia novissime lecta. IX.

Chrysomelidae et Coccinellidae. Von J. Weise. — Insecta, a cl.

G. N. Potanin in China et in Mongolia novissime lecta. XIII.

Tenebrionidae, bearbeitet von E. Reitter.

Proceedings of the Academy of Nat. Sc. of Philadelphia. Part I,

1889 (a).

Notes on a small collection of Myriapods from the Bermuda

Islands, by Ch. H. Bollman (conclusion). — Description of new

species of fossil Crustacea from the Lower Silurian of Ten-

nessee, with remarks on others not well known, by J. M. Saf-

ford and A. W. Vogdes. — Note on the true systematic position

of the Ray Spider, by Henry C. Me. Cook.

Proceedings of the Boston Society of Natural History. Vol. XXIV.

Part I (a).

Coleopterous larvae, and their relations to adults, by Mr. H. W.

Conn. — An interesting Paleozoie Cockroach Fauna at Rich-

mond, Ohio, by Mr. S. H. Scudder.

Bulletin of the U. S. National Museum. n°. 35 (a).

Bibliographical Catalogue of the described transformations of North

American Lepidoptera, by H. Edwards.

Revue d’Entomologie. Rédacteur A.Fauvel. Tom. VII. (a).

Descriptions de Chrysidides nouvelles (suite), par R. du Buysson.

— Note sur les larves d’Elatérides, par H. du Buysson. —

Bibliographie, par le Dr. A. Puton. — Réponse aux critiques de

M. le Dr. Bergroth et apergu sur la classification des Hémi-

pteres de Schiodte, par le Dr. A. Tuton. — Description d’un

Longicorn nouveau, par le Dr. A. Puton. — Los Estafilinos de

Buenos Aires. Notes sur l’ouvrage de M. F. Lynch Arribalzaga

(suite), par A. Fauvel. — Les Lépidoptéres du département de

l'Indre, par R. Martin. — Rhyacophila munda M.L. en France,

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXIX

par R. Me. Lachlan. — Notes additionnelles sur les Hémiptéres

hétéroptéres des environs de Gorice (Illyrie), par le Dr. O. M.

Reutter. — Description d’une nouvelle espèce du genre Dicyphus,

et note sur quelques Capsides de la Dobroudja, par le Dr. O.

M. Reutter. — Hemiptera sinensia enumeravit ac novas species

descripsit O. M. Reutter. — Sur les caractères sexuels des Throscus ,

par A. Fauvel. — Deux mots d’explication, par le Dr. E. Berg-

roth. — Note sur le Pedius siculus Levrat, par M. J. Belon. —

Un genre nouveau d’Hémiptéres du Brésil, par le Dr. G. Hor-

vath. — Bibliographie, par A. Fauvel. — Tableau synoptique

des Bruchides et Urodonides frangais d’aprés M. Fl. Baudi de

Selve, par E. Abeille de Perrin. — Notes sur quelques Hémi-

ptéres et descriptions d’espéces nouvelles ou peu connues, par

Cl. Rey. — Hémiptéres nouveaux ou peu connus et notes diverses,

par le Dr. A. Puton. — Liste d’Hémiptéres de Pékin, par J.

Fallou. — Notes sur les Coléoptéres des environs de Pékin,

par L. Fairmaire (2e partie). — Faune Gallo-Rhenane. Coléo-

ptéres. Malacodermes (suite), par J. Bourgeois. — Révision du

genre Tropiphorus, par A. Fanvel. — Matériaux pour servir &

l’etude des Hémiptéres de la faune paléarctique, par le Dr. G.

Horvath. — Notes sur quelques Hémiptères-Hétéroptères et de-

scriptions d’espéces nouvelles ou peu connues, par Cl. Rey. —

Hemiptera amurensia enumerant E. Autran et O. M. Reutter. —

Notes pour servir à l’étude des Psélaphieus, par F. Guillebeau. —

Catalogue des Coléoptéres gallo-rhénanes, par A. Fauvel. — De-

scription de Carabiques nouveaux de France, par A. Fauvel. —

Heteroptera nova, in Graecia a Do E. von Oertzen lecta, de-

scripsit O. M. Reutter. — Rectifications au » Catalogus Coleo-

pterorum Europae et Caucasiv, par A Fauvel. — Description de

quatre Homopteres nouveaux d’Irkoutsk, par L. Lethierry. —

Un genre nouveau d’Hémiptéres et notes diverses, par le Dr.

A. Puton. —- Etudes sur les Museides de France, par L. Pan-

dellé. — Descriptions de six espèces nouvelles d’Hémiptères, par

le Dr. A. Puton. — Description d’une espéce nouvelle d’Ambly-

rhina et tableau synoptique des espéces de ce genre de Psyllides,

par le Dr. F. Loew. — Description d’un Lygéide nouveau de

la Loire-inférieure , par l'Abbé G. d’Antessanty. — Les Dermes-

tides d’Europe et circa, par E. Reitter. —

Mei 1890.

Entomologist (The). Edited by Richard South. Vol. XXIII, n°. 324

(May 1890) (a).

Variation of Agrotis tritici and A. cursoria from Lancashire (with

illustrations), by R. South. — The use and abuse of-the trino-

LXXX ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

‘minal system, by R. South. — Critical notes on Diptera, by G.

H. Verrall. — Contributions to the Chemistry of Insect colours,

by F. H. Perry Coste. — Descriptions of some new species of

Chinese Rhynchota, by W. L. Distant. — Descriptions of new

species of Phytophagous Coleoptera received by Mr. J. H. Leech

from Chang-Yang, China, by M. Jacoby. — Entomological

Notes, Captures, ete. — Societies. — Reviews. — Obituary:

J. S. Baly.

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. Sec. Ser. Vol I, n°. 312

(May 1890) (b).

On the true affinities of the Heteromerous genus Lagrioida F. et

G., by G. C. Champion. — Rhopalobrachium clavipes Boh. at

Gray Harbour, Straits of Magellan, by G. C. Champion. —

Cryptohypnus algidus Sahlb. in the Dovrefjeld, by G. C. Cham-

pion. — Berosus (Enoplurus) spinosus Stev. and B. quitalis Rey,

by G. C. Champion. — The genus Scoparia, by C. A. Briggs.

— Description of the larva of Catocala fraxini, by G. T. Porritt.

— Notes on the metamorphoses of British Leptoceridae (n°. 1),

by K. J. Morton. — Notes on the genus Caridophthalmus, by

E. Bergroth. — Notes on Gracillaria populetorum, elongella, and

falconipennella, by J. H. Wood. — Entomological Notes, Cap-

tures, etc. — Obituary: J. S. Baly. — Societies.

Annals and Magazine of Natural History. 6th ser. Vol. V, n°. 29

(May 1890) (b).

New species of Indian Butterflies, by Colonel €. Swinhoe. —

New Scarabaeidae in the British Museum, by Chas. O. Water-

house. — Further descriptions of new Coleoptera of the family

Scarabaeidae in the British Museum, by Chas. O. Waterhouse.

Zoologist (The). Edited by J. E. Harting. 3rd ser. Vol. XIV, n°. 161

(May 1890) (0).

Do Humble Bees swarm?, by G. W. Blythe.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. IX, Heft 3 (April 1890) (0).

Die Arten der Gattung Triodonta Muls. (Melolonthidarum Genus),

von E. Brenske. — Revision der behaarten Meloé-Arten der

alten Welt, von K. Escherich. — Note de J. Bigot. — Hyme-

nopterologische Notizen, von Prof. Dr. K. W. von Dalla Torre. —

Ueber Epirauta bicolor Fischer, armeniaca Fald. und dichroa

Leconte, von Dr. L. von Heyden. — Coleopterologische Notizen,

von Edm. Reitter. — Eine neue Agromyzine, Phytomyza ursula

n. sp., von F. Sintenis. — Literatur. Rhynchota, Coleoptera. —

Notiz.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXXI

Album der Natuur. Jaarg. 1890, aflev. 7 (b).

De verhouding der mieren tot de plantenwereld, door Dr. H. Bos.

Annales des Sciences naturelles. Zoologie. {7e ser. Tom. IX, n°. 1 (b).

Mémoire sur le venin et l’aiguillon de l’abeille, par le Dr. G,

Carlet. — Monographie zoologique et anatomique du genre Pro-

sopistoma Latr., par M. A. Vayssiére.

Comptes-Rendus de la Soc. Ent. de Belgique. Ser. IV, n°. 5 et 6 (a).

Ethiopian Rhynchota in the collection of the Brussels Museum, by

W. L. Distant. — Fourmis de Tunisie et de l’Algerie orientale

récoltés et décrits par A Forel. — Description d’un Alaus nouveau

de Bornéo, par le Dr. E. Candéze. — Annotations aux listes de

Coléoptères carnassiers indigènes, par A. Preudhomme de Borre.

— ‘Troisième Note sur les Galérucides, par M. E. Allard. —

Contributions à la faune entomologique de l’Afrique centrale,

par M. J. R. H. Neervoort van de Poll. — Description d’une

nouvelle espèce du genre Platynectes Régb., par G. Severin. —

Liste des Coléoptéres aquatiques recueillis par M. le Dr. Plat-

teeuw aux îles de Sumatra et de Bornéo, par G. Severin. —

Liste des Lucanides et Passalides rapportés par M. le Dr. Plat-

teeuw des iles de Sumatra et de Bornéo, par A. Duvivier.

Entomologica Americana. Vol. VI, n°. 5 (May 1890) (a).

On the probable pollenization of Greenhouse Chrysanthemums by

Eristalis tenax, by J. Hamilton. — Remarks on some Western

Tenebrionidae, by H. F. Wickham. — A new species of Botis,

by J. B. Smith. — New California Homoptera, by E. P. Van-

duzee (continued). — Synopses of Cerambycidae, by Ch. W.

Leng (continued). — On the habits of Phloeophagus and Steno-

scelis, by F. H. Chittenden. — Society News.

Deutsche Entomologische Zeitschrift. Redact. Dr. G. Kraatz. Jahrg.

1890, Heft 1 (b).

Necrolog: K. Letzner. — Ueber einige Chrysomelinen aus Sieben-

bürgen, von J. Weise. — Drei neue Lomapteridae, von Dr. G.

Kraatz. — Neue analytische Uebersicht der bekannten Arten

der Coleopteren-Gattung Omophlus, von Edm. Reitter. — Ana-

lytische Revision der Coleopteren-Gattung Amphicoma, von Edm.

Reitter. — Aufzählung von Käfer-Arten aus Tunis und Tripolis aus

Loosen von M. Quedenfeldt, von Dr. L. von Heyden. — Die Varie-

täten der Diaperis boleti L., von Dr. L. von Heyden. — Purpuricenus

Wachanrui Levrat und seine Varietäten, von Dr. L. von Hey-

den. — Ueber Kretes helvolus Klug und succinctus Klug aus

Egypten, von E. Leprieur, — Neun neue Saprinus aus der

uruppe des metallescens und rufipes, von Joh. Schmidt. — Ueber

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 6

LAS ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Lucanus Elaphus Herbst, von G. Albers. — Einige neue Lamel-

licornier aus Kashmir und China, von A. F. Nonfried. — Ueber

chinesische Cetoniden, von Dr. G. Kraatz. — Ueber Dichrosoma

Lansbergei Kraatz und Stethodesma, von Dr. G. Kraatz, —

Uebersicht der bekannten Meleus-Arten aus Europa, von Edm.

Reitter. — Einige neue Passaliden, von A. Kuwert. — Ueber

zwei fossile Silphiden (Coleoptera) aus den Phosphoriten von

Caylux, von Dr. K. Flach. — Cicindela stigmatophora Fisch.

var. nov. Seidlitzii, von Dr. G. Kraatz. — Sechs neue Nebrien

aus den Alpen, von K. und J. Daniel. — Beiträge zur Lebens-

geschichte des Gnorimus variabilis, von G. Beckers. — Neue

Coleopteren aus Europa, den angrenzenden Ländern und Sibi-

rien, mit Bemerkungen über bekannte Arten, von Edm. Reitter.

— Beiträge zur deutschen Käferfauna, von J. Schilsky. —

Sammelbericht pro 1889, von J. Gerhardt. — Ueber Homalota

truncata Epp., von Dr. E. Eppelsheim. — Nachträge zum

„Verzeichniss der Käfer Deutschlands” aus der kärntnerischen

Fauna, von E Liegel. — Tachycellus creophilus, eine der mon-

tanen Region angehörende, neue, deutsche Art, von K. und

J. Daniel. — Nebria castanea im Schwarzwald und Otiorhynchus-

Arten aus der Eiszeit am Mittel-Rhein, von Dr. L. von Heyden.

— Bemerkungen über Tenebrioniden, von Dr. L. von Heyden. —

Ueber die Varietäten der Eudicella Morgani Westw. und Coelo-

rhina Hornimanni Westw., von Dr. G. Kraatz. — Neuere

Literatur.

Juni 1890.

Entomologist (The). Edited by R. South. Vol. XXIII, n°. 325

(June 1890) (a).

On the occasional abundance of certain species of Lepidoptera in

the British Islands, by R. Adkin. — Chalcophora in the serubs

of Central Queensland, by G. Barnard. — Contributions to the

Chemistry of Insect colours, by F. H. Perry Coste. — New

species of Rhopalocera from China, by J. H. Leech. — Descrip-

tions of new species of Phytophagous Coleoptera received by

Mr. J. H. Leech from Chang-Yang, China, by M. Jacoby. —

The late J. S. Baly. — Entomological Notes, Captures, ete. —

Societies. — Obituary: W. B. Farr.

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. Sec. ser. Vol. I, n’. 313

(June 1890) (b).

Notes on the genus Smicronye Schön. with a description of a

species new to Britain, by C. Fowler. — A further chapter in

the life-history of Micropterya, by J. H. Wood. — Descriptions

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXXITÎ

of seven new species of Thecla, bij H. H. Druce. — Notes on

some British and exotic Coccidae (n°. 16), by J. W. Douglas. —

Entomological Notes, Captures, ete. — Reviews. — Obituary:

L. Reiche and S. A. de Marseul. — Societies. — Synopsis of

the British Orthoptera (continued), by E. Shaw.

Annals and Magazine of Natural History. 6th. ser. Vol. V, n°. 80

(June 1890) (b). i

Description of a new genus and species of Mantodea from the

Oriental Region, by J. Wood-Mason. — Description of Triae-

nocorypha Dohertii, the type of a new genus and species of

Mantodea, by J. Wood-Mason. — Further descriptions of Butter-

flies and Moths collected by Mr. F. J. Jackson in Eastern

Africa, by E. M. Sharpe. — Descriptions of three new species

of Lycaenidae, by Colonel C. Swinhoe.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. IX, Heft 4 (Mai 1890) (0).

Uebersicht der Arten der Coleopteren-Gattung Anoxia Lap. aus

Europa und den angrenzenden Ländern, von Edm. Reitter. —

Zwei neue Dipteren, von P. Stein. — Bekannte und neue Hal-

ticiden, von J. Weise. — Carabus (Limnocarabus) stygius n. sp.,

von L. Ganglbauer. — Coleopterologische Notizen, von E.

Reitter. — Literatur. — Correspondenz. — Corrigenda.

Album der Natuur. Jaarg. 1890. Afl. 8 (b).

De verhouding der mieren tot de plantenwereld (vervolg), door

Dr. H. Bos.

Comptes-Rendus de la Soc. Ent. de Belgique. Ser. IV, n°. 7 (a).

Aenictus- Typhlatta découverte de M. Wroughton. Nouveaux genres

de Formicides, par A. Forel.

Entomologica Americana. Vol. VI, n°. 6 (June 1890) (a).

The black peach Aphis, a new species of the genus Aphis, by

E. F. Smith. — Synopses of Cerambyeidae, by C. W. Leng. —

Three new species of Coleoptera, by J. J. Rivers. — A bit of

history, by Prof. C. H. Fernald. — Some -apparently new Noc-

tuidae in the collection of the British Museum, by H. Edwards.

— Notes and News. — Preparatory stages of Arctia docta Walk.,

by H. G. Dyar. — Society News.

Tijdschrift voor Entomologie, uitgegev. door de Ned. Ent. Vereen.

DI. XXXII, afl. 2 (a en J).

Vergleichende Studien über Ameisengäste und Termitengäste, von

E. Wasmann. — Euploea Gelderi nov. spec., beschreven door

P. C. T. Snellen. — System-Schema der Pselaphiden; ein Blick

LXXXIV ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

in die Vorzeit, in die Gegenwart und in die Zukunft, von Dr.

Phil. L. W. Schaufuss, R. — Aanteekening over de beide in-

landsche en over drie Javaansche soorten van het genus

Hypenodes Guen., door P. C. T. Snellen.

Annales des Sciences naturelles. Zoologie. 7e ser. Tom. IX, n°. 2

et 3 (b).

Monographie zoologique et anatomique du genre Prosopistoma Latr.,

par M. Vayssiére.

Verhandlungen der k. k. zool.-bot. Gesellschaft in Wien. Jahrg. 1890

ler Quart. (a).

Monographie der Proscopiden, von Dr. C. Brunner von Wattenwyl.

— Una nuova specie di Tentredinidi, per il Dr. R. Cobelli. —

Bestimmungstabelle der Parniden Europas der Mittelmeerfauna ,

sowie der angrenzenden Gebiete, von A. Kuwert. — Gli Apidi

pronubi della Brassica oleracea L., per il Dr. R. Cobelli. — Dr.

Franz Loew; ein Nachruf von A. F. Rogenhofer.

Feuille des jeunes Naturalistes. Année 1890, n°. 234-236 (a).

Etude sur les Scolytus et Hylesinus, par M. Décaux.

Naturhistorische Hefte. Vol. XII, Heft 4 (a).

Myriopoda extranea Musaei Nationalis Hungarici, a E. Daday. —

Coleoptera, in expeditione D. Comitis Belae Széchenyi in China,

praecipue boreali, a D. G. Kreitner et L. Loczy Anno 1879

collecta, a J. Frivaldszky.

Juli 1890.

Entomologist (The). Edited by R. South. Vol. XXIII, n°. 326 (July

1890) (a).

Coleoptera collected by Mr. Pratt on the Upper Yang-Tsze and

on the borders of Tibet, by H. W. Bates. — Descriptions of

new species of Phytophagous Coleoptera received by Mr. J. H.

Leech from Chang-Yang, China, by M. Jacoby. -- Contribu-

tions to the Chemistry of Insect Colours, by F. H. Perry

Coste. — Two days’ collecting in Normandy, by J. H. Leech. —

Contributions to the Entomology of the Portsmouth District, by

W. T. Pearce. — A successful Moth-trap, by W. M. Christy. —

Entomological Notes, Captures etc. — Societies. — Obituary:

Dr. R. C. R. Jordan.

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. 2nd ser. Vol. I, n°. 314

(July 1890) (6).

Synopsis of the British Orthoptera (concluded), by E. Shaw. —

Neuroptera from the Island of Unst, by J. J. F. X. King. —

ONTVANGEN TIJDSCHRIETEN, LXXXV

Notes on the metamorphoses of British Leptoceridae (n°. 2), by

K. J. Morton. — On the British Macro-Lepidoptera which hiber-

nate in the perfect state, by the late R. C. R. Jordan. —

Entomological Notes, Captures, ete. — Review. — Obituary:

W. 8. Dallas; R. C. R. Jordan. - - Societies. — Insects and

Arachnida captured in Iceland in 1889, by P. B. Mason.

Annals and Magazine of Natural History. 6th. ser. Vol. VI, n°. 31

(July 1890) (b).

Notes on some West-Indian Longicorn Coleoptera, with descrip-

tions of new genera and species, by C. J. Gahan. -— Notes on

the genus Dyschorista Led., a small Group of Moths allied to

Orthosia, by A. G. Butler. — Descriptions of two new species

of Scorpions brought by Emin Pasha from the inland parts of

East Africa, by R. S. Pocock. — On Kbalia nua Milne Edw.,

by R. S. Pocock. — On some new species of African Lycae-

nidae in the collection of Ph. Crowley, by E. M. Sharpe. —

On some Eastern Equatorial African Coleoptera collected by

Emin Pasha, with Descriptions of two new Longicornia, by

Chas. O. Waterhouse. — Preliminary account of a new Au-

stralian Peripatus, by A. Dendy. — On the compound eyes of

Arthropods.

Wiener Entomologische Zeitung. Jahrg. IX, Heft V (Juni 1890) (b).

Ein echter Dipterenzwitter, von P. Stein. — Europäisch-nord-

amerikanische Coleopteren-Synonyma, von Dr. L. von Heyden. —

Die Gallmücken des Besenginsters, von J. J. Kiefer. — Notizen

über Melolonthiden, von E. Brenske. — Hymenopterologische

Notizen, von Prof. von Dalla Torre. — Coleopterologische No-

tizen, von E. Reitter. — Zur Orthographie und Synonymie in

der populärwissenschaftlichen Ameisenliteratur, von E. Was-

mann. — Ueber Cicindela decipiens und elegans Fisch., von Dr.

G. Seidlitz. — Vier neue europäische Coleopteren-Arten aus der

Familie der Corylophidae, von A. Matthews. — Eine neue be-

haarte Meloë-Art aus Turkestan, von E. Reitter. — Diptero-

logische Miscellen, von Prof. Mik. — Notizen.

Entomologica Americana. Vol. VI, n°. 7 (July 1890) (a).

New species of Taeniocampini, by J. B. Smith. — Eristalis

tenax in England, by A. G. Butler. — The genus Datana

Walk., by H. G. Dyar. — Descriptions of two Jassids from the

Cransberry bogs of New Jersey, by E. P. Vanduzee. —

Varina ornata Neum., by A. Trumbull Slosson. — Notes on

Elaphidion, by J. B. Smith. — Notes and News. — A new

LXXXVI ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Pamphila, by H. Skinner. — A new species of Plagiomimicus ,

by J. B. Smith. — Society News.

Comptes-Rendus de la Soc. Ent. de Belgique. Ser. IV, n°. 8 (a).

Causeries Odonatologiques, par E. de Selys Longchamps. — Type

nouveau de Prionide souterrain, par A. Lameere.

Bullettino della Società Entomologica Italiana. Anno XXI, trim. 3

e 4 (a).

Ad. Targioni Tozzetti e F. Franceschini: La nuova Cocciniglia

dei Gelsi. — Alcune considerazioni sulla fauna Mirmecologica

dell’Africa. Nota di C. Emery. — Antonio Cura: Aggiunte alla

parte prima del saggio di un Catalogo dei Lepidotteri d’Italia. —

Eug. Teicalbi: Notizie preventive sulle Zanzare italiane. —

Contribuzioni allo studio dei Brentidi, di A. Senna. — Conside-

razioni sull’annata entomologica 1889 secondo le osservazioni

della R. Stazione di Entomologia agraria di Firenze, per Ad.

Targioni Tozzetti. — Description d’une nouvelle espèce de

Stelidae de l’Afrique occidentale, par F. Meunier. — E. Verson :

Del grado di sviluppo che sogliono raggiungere le uova non

fecondate del filugelllo. — Esperienze tentate per distruggere

Cocciniglie e altri insetti sulle parti aeree delle piante, etc.

Nota del Prof. Ad. Targioni Tozzetti. — T. Vitale: Studii

sull’entomologia Messinese. Nota 1a: Gli Apion. — Contribuzione

alla fauna Trentina dei Coleotteri, del Dott. S. Bertolini.

Prof. Antonio Berlese: Materiali per un Catalogo dei Tentre-

dinei italiani. — Letteratura Entomologica Italiana. — Rassegna

e Bibliografia Entomologica. — Pubblicazioni italiane di Ento-

mologia applicata.

Verhandlungen des naturforschenden Vereins in Brünn. Bd. XXVII (a).

Die Lepidopteren des Achal-Tekke-Gebietes, von H. Th. Christoph.

— Bestimmungstabellen der europäischen Coleopteren-Familie

Phalacridae, von Carl Flach. — Ein entomologischer Ausflug

von Brünn an die Grenze von Siebenbürgen, von Dr. A. Flei-

scher. — Coleopterologische Ergebnisse der im Jahre 1886 und

1887 in Transcaspien von Dr. G. Radde, Dr. A. Walter und A.

Konchin ausgeführten Expedition, von Edm. Reitter.

Proceedings of the Academy of Nat. Sc. of Philadelphia. 1889,

Part 3 (a).

The antennae of Coleoptera, by G. H. Horn. — On a new species

of Spider of the genus Dinopis from the Southern United States,

by G. Marx.

Journal of the Elisha Mitchell Scientific Society. 1889, Part 2 (a).

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXXVII

A tube-building Spider. Notes on the Architeetural and Feeding

Habits of Alypus niger Hentz?, by W. L. Poteat.

Transactions of the Entomological Society of London for the year

1888 (b).

Notes on the life-history of various species of the Neuropterous

genus Ascalaphus, by Prof. J. O. Westwood. — A Synopsis of

British Homoptera-Cicadina. Part II, by J. Edwards. — Notes

on the species of the Lepidopterous genus Euchromia, with

descriptions of new species in the collection of the British

Museum, by A. G. Butler. — Descriptions of some new species

of Lepidoptera from Algeria, by G. T. Baker. — Report of

Progress in Pedigree Moth-breeding to Dec. 7th, 1887, with

observations on some incidental points, by F. Merrifield. —

Life-histories of Rhopalocera from the Australian Region, by

G. F. Mathew. — Descriptions of new or little-known species

of Phytophagous Coleoptera from Africa and Madagascar, by

M. Jacoby. — Additional observations on the Tea-bugs

Helopeltis of Java, by Chas. O. Waterhouse. --- On the Py-

ralidina of the Hawaiian Islands, by E. Meyrick. — Expe-

riments upon the colour-relation between the pupae of Pieris

rapae and their immediate surroundings, by G. ©. Grif-

fiths, described and summarised by W. White. — A catalogue

of the Lepidoptera of Sikkim by H. J. Elwes, with additions,

corrections and notes on seasonal and local distribution, by O.

Möller. — A list of the Diurnal Lepidoptera collected in Nor-

thern Celebes by Dr. Sidney Hickson, by Prof. J. O. Westwood. —

An enumeration of the Rhynchota received from Baron von

Miiller and collected by Mr. Sayer in New Guinea during Mr.

Cuthbertson’s Expedition, by W. L. Distant. — On some new

Longicorn Coleoptera, by F. P. Pascoe. — Notes in 1887 upon

Lepidopterous larvae ete. including a complete account of the life-

history of the larvae of Sphinx convolvuli and Aglia tau, by E.

B. Poulton.

Idem, for the year 1889 (b).

Monograph of the genera connecting Tinaegeria Walk. with Erel-

mocera, by Lord Walsingham. — The Rhynchophorous Coleoptera

of Japan, by D. Sharp. — Description of a variety of Ornitho-

ptera Brookeana (female), by F. A. Walker. — Incidental obser-

vations in Pedigree Moth-breeding, by F. Merrifield. — On a

collection of Lepidoptera from Kiukiang, by J. H. Leech. — A

monograph of British Braconidae, Prt. 3, by T. A. Marshall. —

Descriptions of new or little-known species of Glenea in the col-

lection of the British Museum, by C. J. Gahan, — On the Pyra-

LXXXVIII ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER .

lidina collected in 1874 and 1875 by Dr. J. W. H. Trail in the

basin of the Amazons, by W. Warren. — Notes on Aulacophora

and allied genera, by J. 8. Baly. — Descriptions and life-his-

tories of new species of Rhopalocera from the Western Pacific,

by G. F. Mathew. — Notes on the genus Erebia, by H. J.

Elwes. — Note regarding Delias sanaca Moore, a Western Hima-

layan butterfly, by L. de Nicéville. -- Notes on Indian Ants,

by G. A. J. Rothney. — Synonymic Notes on the moths of the

earlier genera of Noctuites, by A. G. Butler. — Descriptions of

some new Lepidoptera-Heterocera in the collection of the Hon.

Walter de Rothschild, by A. G. Butler. — An account of Prof.

Plateau’s recent experiments on the vision of Arthropods, by

D. Sharp. — Further additions to the Rev. T. A. Marshall’s

Catalogue of British Ichnenmonidae, by J. B. Bridgman. —

Notes on an extraordinary race of Arctia mendica L., by G.

T. Porritt. — Descriptions of new species of Scoliidae in the

collection of the British Museum, with occasional reference to

species already known, by W. F. Kirby. — On some Lepido-

ptera from New Guinea, by E. Meyrick. — On the distribution

of the Charlonia group of the genus Antocharis , by G. T. Baker —

A revision of the genus Argynnis, by H. J. Elwes. — Additional

Notes on the genus Hilipus, by F. P. Pascoe.

Journal of the Linnean Society of London. Zoology. Vol. XX,

n°. 123 (0).

On some unrecorded Parasitic Acari found in Great Britain, by

A. D. Michael. — On the structure of the retina of the Blowfly

(Calliphora erythrocephala), by B. Thompson Lowne. — On the

structure and development of the ovaries and their appendages in

the Blowfly (Calliphora erythrocephala) , by B. Thompson Lowne. —

On the deep-water fauna of the Clyde Sea-area, by W. F. Hoyle.

Augustus 1890.

Entomologist (The). Edited by R. South. Vol. XXIII, n°. 327

(August 1890) (a).

The life-history of Declana floccosa, by G. V. Hudson. — Coleo-

ptera collected by Mr. Pratt on the} Upper Yang Tsze and on

the borders of Tibet, by H. W. Bates. — Contributions to the

Chemistry of insect colours, by F. H. P. Coste. — Descrip-

tions of two new species of Phytophagous Coleoptera from the

East, by M. Jacoby. — Entomological Notes, Captures ete. —

Societies. — Review. — Obituary: William Clayton.

Entomologist’s (The) Monthly Magazine. 2nd. ser. Vol. I, n°. 315

(August 1890) (0).

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. LXXXIX

Aculeate Hymenoptera collected by J. J. Walker at Gibraltar and

in North Africa (Part I. Heterogyna), by E. Saunders. — Addi-

tion to the list of British Hemiptera, by E. Saunders. — Note

on Andrena trimmerana Kirby and A. rosae Panz., by R. C.L.

Perkins. — Glypta cicatricosa, G. flavipes g and G. rubicunda

n. sp., new to Britain, by J. B. Bridgman. — Nepticula termi-

nalis, a species new to science, by J. H. Wood. — The genus

Scoparia, by E. R. Bankes. — Pastor Wallengren’s Classification

of Scandinavian Trichoptera, by R. Me. Lachlan. — Entomolo-

gical Notes, Captures, ete. — Societies. — Observations on

Coccidae (n°. 8), by A. F. Morgan.

Annals and Magazine of Natural History. 6th. ser. Vol. VI, n°. 32

(August 1890). (b).

On a viviparous Caddis-fly, by J. Wood Mason. — A short account

of a small collection of Myriopoda obtained by Mr. Edw. Whym-

per in the Andes of Ecuador, by R. S. Pocock. — On the ana-

tomy of Sesia tipuliformis and Trochilium apiforme L., by

Prof. E. K. Brandt. — On the circulatory system of the carapace

in the Decapod Crustacea, by E. L. Bouvier.

Zoologist (The). Edited by J. E. Harting. 3rd. ser. Vol. XIV, n°. 164

(August 1890) (b).

Caterpillars destructive to Oaks, by E. L. Mitford.

Notes from the Leyden Museum. Vol. XII, n°. 3 (July 1890) (b).

Notice sur la Tyana superba Moore, par P. C. T. Snellen. — On

Cyriocrates zonalor Thoms., by C. Ritsema Cz. —- Descriptions

de Coléoptéres nouveaux de la famille des Eumolpides, par. Ed.

Lefèvre. — Description d’une espèce nouvelle du genre Ketato-

rhinus (Coleoptera: fam. Curculionidae), par. W. Roelofs.

Comptes-Rendus de la Soc. Ent. de Belgique. Ser. IV, n°. 9 (a).

Sur l’unité d’origine du type arthropode, par Aug. Lameere.

Entomologica Americana. Vol. VI, n°. 8 (August 1890) (a).

Preparatory stages of Dilophonota Edwardsii Butl. and D. elio L.,

by H. G. Dyar. — Contributions towards a Monograph of the

Noctuidae of temperate North America. Revision of Scopelosoma

Curtis, by J. B. Smith. —- Remarks on the habits of some

species of Cleridae, by F. H. Chittenden. — Synopses of Ceram-

bycidae, by Ch. W. Leng.

Verhandlungen des naturh. Vereines der preuss. Rheinlande u. s. w.

Jahrg. 47 (0).

Die Coleopterenfauna von Soest, von C. Verhoeff. — Die Gall-

miicken und Gallen des Siegerlandes, von E. H. Riibsaamen. —

XG ENTOMOLOGISCHE INHOUD DER

Ueber die einfachen Augen der Gliederfüsser, von Ph. Bertkau. —

Eine Psocide als Hausplage, von Ph. Bertkau. — Einige inte-

ressante Thiere aus der Umgebung Bonns, von Ph. Bertkau. —

Ueber Begattungszeichen by Thieren, von Ph. Bertkau.

Schriften der physikalisch-ökonomischen Gesellschaft zu Königsberg.

Jahrg. 30 (a).

Ueber das Verfahren, Schmetterlinge als Naturselbstdruck zu kon-

serviren, von Dr. Vonhöffen.

Naturhistorische Hefte. Vol. XIII, n°. 1 (a).

Branchipus paludosus Müll. O. Fr. in der ungarischen Fauna, von

Dr. E. Daday. — Ceuthorhynchus Paszlavskyi n. sp., von D.

Kuthy. — Descriptiones Araneidarum trium minus cognitarum,

von dr. A. Lendl. — Beiträge zur Kenntniss der Verbreitung

der Gallen mit besonderer Rücksicht auf die Umgebung von

Budapest, von V. Szépligeti.

Verhandlungen der kaiserl. königl. zool. bot. Gesellschaft in Wien.

Jahrg. 1890. 2es Quart. (a).

Ueber die Verbindungsglieder zwischen den orthorhaphen und cy-

clorhaphen Dipteren und solche zwischen Syrphiden und Musca-

rien, von Dr. Fr. Brauer. — Zur Abwehr! Bemerkungen zu

Beauregard’s Insectes Vésicants/, von Dr. Fr. Brauer. — Ueber

lothringische Gallmücken, von J. J. Kieffer. — Erklärung der

Orthopteren-Tafeln J. ©. Savigny’s in der » Description de l’Egypter,

von Dr. H. Krauss. — Ueber die Anpassung der Färbung der

Schmetterlinge und Raupen an ihre Umgebung, von A. Rogen-

hofer. — Ueber den Charakter der Lepidopteren-Fauna des

Kilima-Njaro-Gebietes in Ostafrika, von A. Rogenhofer.

Feuille des jeunes Naturalistes. Ann. 20, n°. 237 (a).

Tableaux synoptiques de la faune française. Crustacés Isopodes

(Introduction), par A. Dollfus.

Tijdschrift voor Entomologie, uitgegeven door de Nederl. Entom.

Vereeniging. DI. XXXIII, afl. 3 (a en 0).

Verslag der 23ste Wintervergadering van de Nederl. Entom.

Vereen. gehouden te Leiden op 26 Januari 1890. — Deux notes

bibliographiques, par F. J. M. Heylaerts. — Aanteekening over

de beide inlandsche en over drie Javaansche soorten van het

geslacht Hypenodes Guen., door P. ©. T. Snellen. — Catalogus

Aranearum, hucusque in Hollandiä inventarum, Supplementum II,

auctore A. W M. van Hasselt, M. D. -— Lijst van Lepidoptera

op Sumatra verzameld door den heer H. B. van Rhijn, mede-

gedeeld door P. C. T. Snellen. — Quelques Pédiculines nou-

velles, par E. Piaget.

ONTVANGEN TIJDSCHRIFTEN. XCI

Archiv für Naturgeschichte. Jahrg. 56, Bd IL, Heft 2 (b).

Bericht über die wissenschaftlichen Leistungen im Gebiete der

Entomologie während des Jahres 1889, von Dr. Ph. Bertkau.

Annales de la Société Entomologique de France. 6me. ser. Tom. IX (b).

Coléoptères de l'intérieur de la Chine (5me partie), par M. L.

Fairmaire. — Coléoptéres du Nord de l’Afrique , par L. Bedel. —

Cucujides nouveaux on peu connus (7me mémoire), par. A. Grou-

velle. — Notes Lépidoptérologiques (2me partie), par C. Jourd-

heuille. — Diptéres nouveaux ou pen connus (34me partie), par J. M.

F. Bigot. — Contributions à la faune Indo-Chinoise, par. Ed.

Fleutiaux et M. Régimbart. — Voyage de M. E. Simon au

Venezuela. Coléoptéres: 2me mémoire par M. A Grouvelle, 3me

mémoire par M. A. Léveillé, 4me mémoire: Arachnides par M.

E. Simon, 5me mémoire par M. J. Belon. — Diagnoses de

Lycides nouveaux ou peu connus (6me partie), par M. J. Bour-

geois. — Voyage de M. Ch. Alluaud dans le territoire d’Assinie

(Afrique occidentale). ler mémoire. Lycides par M. J. Bourgeois ;

2me mémoire. Dytiscides et Gyrinides par M. M. Régimbart. —

Voyages de M. E Gounelle au Brésil. Temnochilides, par M. A.

Léveillé. — Une Boarmia nouvelle, variétés inédites de Lepi-

doptéres, et Chenille d’une Hémérophile, par M. Ch. Blachier. —

Contributions à la faune Indo-Chinoise. 3me mémoire: Carabidae

par M. H. W. Bates; 4me mémoire: Cryptocephalides, Clytrides

et Eumolpides, par M. E. Lefèvre; 5me mémoire: Galérucides et

Altisides, par M. E. Allard. — Voyage de M. Ch. Alluaud dans

le territoire d’Assinie. 5me mémoire: Eumolpides par M. E.

Lefèvre. — Diptères nouveaux ou peu connus (35me partie),

par M. J. M. F. Bigot. — Voyage de M. E. Simon au Vene-

zuela (6me mémoire): Clytrides, Lamprosomides et Eumolpides,

par M. E. Lefèvre. — Description d’un genre nouveau et de

plusieurs nouvelles espèces de la famille des Eumolpides, par

M. E. Lefèvre. — L’entomologie à l'exposition universelle de

1889, par M. A. Léveillé. — Liste des Coléoptères de la Guade-

loupe, par MM. Ed. Fleutiaux et A. Sallé. — Contributions

à la faune Indo-Chinoise. 6me mémoire par J. S. Baly. — Note

sur le genre Leplarctia Stretch., par G. H. French. — Notice

nécrologique sur Théodore Goossens, par M. Paul Mabilie. —

Notice nécrologique sur Jules Delahaye, par M. A. L. Clé-

ment. — Notice nécrologique sur V. A. Signoret, par M. L.

Fairmaire. — Bulletin des Séances. — Phytophaga du Bassin

de la Seine, par M. L. Bedel.

Revue d’Entomologie, publiée par la Société française d’Entomologie.

Tom. VIII (a),

XCII

ENT. INHOUD DER ONTV. TIJDSCHRIFTEN.

Revision du sous-genre Lampra Eschh., par F. Guillebeau. —

Note sur les Bythinus Baudueri, latebrosus et blandus, par J.

Croissandeau. — Les Phalacrides d'Europe, traduits par M.

des Gozis. — Catalogue des Coléoptères gallo-rhenans, par

A. Fauvel. — Essai monographique sur le genre Trigonosoma,

par le Dr. G. Horvath. — Les Lathridiens dans la ‚Fauna

Transsylvanicar du Dr. Seidlitz, par M. J. Belon. — Cata-

logo de los Coleopteros de Chile par F. Philippe. Remarque

sur les Staphylinides, par A. Fauvel. — Sur la chasse

des Histérides myrmecophiles, par G. Lewis. — Sur la

Falagria fovea Sh. du Japon trouvée en France et en Italie,

par A. Fauvel. — Deuxieme supplément aux Xylophages

d'Europe, par A. Fauvel. — Supplément aux Histérides gallo-

rhenans, par A. Fauvel. — Deux Homoptères nouveaux d’Irkoutsk ,

par L. Lethierry. — Sur une forme inédite du Rhantus suturalis

Lac., par A. Fauvel. — Révision des Thinobius d’Europe et

description de deux espèces nouvelles, par A. Fauvel. — Note

sur la synonymie des Lampra décrites par M. Guillebeau, par

M. des Gozis. — Liste des Coléoptères communs à l’Europe et

à VAmerique du Nord, par A. Fauvel. — Rectifications au Cata-

logus Coleopterorum Kuropae et Caucasi, par A. Fauvel. — Des-

cription d’un Trachys de France, par M. des Gozis. — Quelques

mots sur le genre Thinobius, par E. Eppelsheim. — Moeurs et

métamorphoses d’insectes, par V. Xambeu. — Hyménoptères

nouveaux appartenant au groupe des Formicides, par E. André.

— Deux Coléoptéres nouveaux des Pyrénées Orientales, par

V. Xambeu. — Les Coléoptéres de la Nouvelle Calédonie et

dépendances, avec descriptions, notes et synonymies nouvelles,

par A. Fauvel. — Nécrologie: J. B. Géhin, Dr. F. Loew, par

le Dr. A. Puton. — Note sur le genre Porus Westw., par A.

Fauvel. — Lygaeides nouveaux de la faune paléarctique, par

A. L. Montandon. — Excursions hémiptérologiqnes 4 Ténériffe

et a Madere, avec la liste des espèces récoltées et la descrip-

tion des espèces nouvelles, par le Dr. A. Puton. — Hémiptères

de l’Algérie, par L. Lethierry. — Note sur le genre Henschiella

Horv., par le Dr. E. Bergroth. — Deux larves de Carabiques,

décrites par V. Xambeu. — Notes synonymiques et géographi-

ques sur les Hémiptéres paléarctiques, par le Dr. G. Horvath. —

Note sur les Berosus spinosus et guttalis, par A. Fauvel.

ALPHABETHISCHE NAAMLIJST

DER BESCHREVEN SOORTEN

VAN HET

MELOLONTHIDEN-GENUS

APOGONIA Kirby,

DOOR

C. RITSEMA Cz.

Apogonia

Kirby. Trans. Linn. Soc. Lond. XII. 1818. p. 404.

aenescens Hope. Gray. Zool. Mise. 1831. p. 23. — Nepal.

Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 226.

brunnea Hope. Gray. Zool. Misc. 1831. p. 23. — »

Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 227.

aequabilis Karsch. Berl. Ent. Zeits. XXVI. 1882. Ceylon.

p. 123.

aerea Blanch. Cat. Coll. Ent. 1850. p. 228. — Pondichery.

Waterh. Cist. Ent. If. 1877. p. 224.

affinis Kolbe. Berl. Ent. Zeitschr. XXVII. 1883. Chinchoxo.

p. 20.

africana Casteln. Hist. Nat. Ins. Col. IL. 1851. p. 141. Senegal.

anfracta Karsch. Berl. Ent. Zeitschr. XXVI. 1882. Ceylon.

p. 123.

arta Karsch. l. c. Nov. Guinea,

brevis Sharp. Notes Leyd. Mus. III 1881. p. 220. — Sumatra.

id. Midden-Sumatra. Coleopt. p. 29.

brunnea Blanch. Cat. Coll. Ent. 1850. p. 228. — India sept.

Waterh. Cist. Ent. Il. 1877. p. 227.

XCIV BESCHREVEN SOORTEN VAN

calva Karsch. Berl. Ent. Zeitschr. XXVI. 1882. Celebes.

p. 122.

cava Karsch. I. c. p. 123. Ceylon.

comosa Karsch. /. ce. p. 122. 5

conspersa Boisd. Voy. Astrol. 1835. Coleopt. Ins. Vanikoro. ')

eNOS NES

coriacea Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 225. Ceylon.

eribrata Lansb. Ann. Soc. Ent. Belge. XXII. 1879. Java.

C. Rp. 149.

cribricollis Burm. Handb. Ent. IV, 2. 1855. p. 256. Hongkong.

cupreicollis Blanch. Cat. Coll. Ent. 1850. p. 229. Gabon.

cupreoviridis Kolbe. Arch. f. Naturgesch. LIT, 1. Korea.

1886. p. 193.

var. fusana Kolbe. |. c. 2) si

cuprescens Blanch. Cat. Coll. Ent. 1850. p. 228. Manilla.

destructor Bos. Tijdschr. v. Entom. XXXIII. 1890. Java.

p. 336. 1.14. f. 16.

dux Sharp. Col Hefte. XV. 1876. p. 68. Batjan.

farinosa Sharp. I. c. p. 69. Celebes.

ferruginea Fabr. Spec. Ins. I. 1781. p. 41. (Melo- Coromandel.

lontha). — Oliv. Entom. I. 5. 1789. p. 44.

t. 7. f.82. (Melolontha). — Burm. Handb.

Entom. IV, 2. 1855. p. 258.

flavipes Gestro. Ann. Mus. Civ. Genova. XVIII. Borneo.

1883. p. 314.

fulgida Sharp. Notes Leyd. Mus. III. 1881. p. Sumatra.

221. — id. Midden- Sumatra. Coleopt. p. 30.

gemellata Kirby. Trans. Linn. Soc. Lond. XII. Incert. sedis.

1818.9. AUTO EADE >)

1) Boisduval twijfelt aan de juistheid dezer vindplaats-opgave, en ik geloof

met recht. Vermoedelijk zal het Noord-Celebes moeten wezen. In de beschrijving

wordt geen melding gemaakt van de grootte der soort, dat te meer te betreuren

ls daar Noord-Celebes meer dan eene beschubde Apogonia-soort , van verschillende

grootte, herbergt.

2) Te oordeelen naar de kenmerken waardoor deze varieteit zich, volgens

Kolbe, van den typischen vorm onderscheidt, geloof ik dat wij hier met eene

afzonderlijke soort te doen hebben.

3) Hoogst waarschijnlijk is dit de soort die later door Burmeister onder den

naam van moesta beschreven is. Zij behoort dan in Voor-Indie (Bengalen en

Nepal) te huis,

HET GENUS APOGONIA KIRBY. XCV

granum Burm. Handb. Entom. IV, 2. 1855. India or.

p. 258.

heptagona Lansb. Ann. Soc. Ent. Belge. XXII. Borneo.

1879. Ca Rap. 149!

indica Bos. Tijdschr. v. Entom. XXXIII. 1890. India or.

pi 336. *)

insulana Karsch. Berl. Ent. Zeilschr. XXVI. Ile de Prince.

1882. p. 122.

laevicollis Lansb. Ann. Soc. Ent. Belge. XXII. Java.

1879. CR ip. 149.

splendida Sharp (nec Bohem.). Midden- Sumatra.

Sumatra. Coleopt. p. 32.

lurida Karsch. Berl. Ent. Zeischr. XXVI. 1882. Ceylon.

p. 123.

major Waterh. Trans. Ent. Soc. Lond. 1875. Nagasaki.

p. 103.

metaliica Blanch. Cat. Coll. Ent. 1850. p.228. India or.

moesta Burm. Handb. Ent. IV, 2.1855. p. 257. ?) n

munda Karsch. Berl. Ent. Zeitschr. XXVI. Siam.

1882. p. 123.

nana Walk. Ann. and Mag. Nat. Hist. III, 1859. Ceylon.

p. 55. (Trigonostoma). — Waterh. Cist.

Ent. IL 1877. p. 226.

nasalis Karsch. Berl. Ent. Zeitschr. XXVI. Hedebat, Dar Sen-

1882. p. 123. naar.

nigrescens Hope. Gray. Zool. Mise. 1831. p. Nepal.

23. — Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 223.

nigro-olivacea v. Heyd. Deuts. Ent. Zeitschr. Pekin.

XXX. 1886. p. 292.

nitidula Thoms. Arch. Ent II. 1858. p. 59. Gabon.

obseura Blanch. Cat. Coll. Ent. 1850. p. 229. India sept.

1) De schrijver heeft verzuimd bij de kenmerken dezer soort den matzwarten

zoom langs den achterrand der dekschilden te vermelden, die ook bij de naver-

wante A. vicina Burm. voorkomt.

2) Deze soort, die waarschijnlijk met gemellata Kirby samenvalt, is mij be-

kend van Voor-Indie (Bengalen en Nepal), doch niet, zooals Burmeister opgeeft ,

van Malakka en Sumatra,

XCVI BESCHREVEN SOORTEN VAN

opaca Gestro. Ann .Mus. Civ. Genova. XVIII.

1883. p. 315.

ovata Fähr. Bohem. Ins. Caffr. II. 1857. p. 94.

pallescens Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 227.

papua Lansb. Ann. Soc. Ent. Belge. XXIII.

1880. C. R. p. 119.

piluloides Thoms. Arch. Ent. II. 1858. p. 59.

planifrons Karsch. Berl. Ent. Zeitschr. XXVI.

1882. p. 122.

polita Waterh. (ist. Ent. IL, 1877. p. 225.

proxima Waterh. I. c. p. 223.

punctata Bos. Tijdschr. v. Entom. XXXIIL 1890.

p. 336.

pusilla Casteln. Hist. Nat. Ins. Col. II. 1851.

p. 141.

rauca Fabr. Spec. Ins. I. 1781. p. 41. (We lo-

lontha). — Oliv. Entom. 1.5.1789. p. 41.

t. 6. f. 62. (Melolontha). — Waterh.

Cist. Ent. II. 1877. p 224.

punetatissima Walk. Ann. and Mag. Nat.

Hist. III. 1859. p. 56. (Anomala). —

Waterh. Cist. Ent. II. 1877. p. 225.

Ritsemae Sharp. Notes Leyd. Mus. IV. 1882.

p. 159.

rugosa Lansb. Ann. Soc. Ent. Belge. XXII.

1879. 0 Rep. 149,

sanghira Oberth. Ann. Mus. Civ. Genova. XIV.

1816. 9. 19081 ft

sentellaris Sharp. Notes Leyd. Mus. III. 1881.

p. 222. — id. Midden-Sumatra. Coleopt.

PAL

sericea Gestro. Ann. Mus. Civ. Genova. XVIII.

1883. p. 315.

setulosa Sharp. Notes Leyd. Mus. Ul. 1881.

p. 223. — id. Midden-Sumatra. Coleopt.

pols

simplex Sharp. Notes Leyd. Mus. III. 1881.

p. 221. — id. Midden- Sumatra. Coleopt. p. 30.

Borneo.

Port Natal.

Penang.

Nov. Guinea.

Gabon.

Borneo.

Siam.

Andaman.

India or.

Senegal.

Coromandel.

Sanghir.

Sumatra.

Borneo.

Sumatra.

HET GENUS APOGONIA KIRBY.

sphaerica Burm. Handb. Ent. IV, 2. 1855.

p. 257.

splendida Bohem. Res. Eugen. Coleopt. 1858.

p. 55. — Waterh. Trans. Ent. Soc. Lond.

1875. p. 102.

squamipennis Karsch. Berl. Ent. Zeitschr. XXVI.

1882. p. 123.

squamulosa Gestro. Ann. Mus. Civ. Genova.

XVIII. 1883. p. 314.

uniformis Blanch. Cat. Coll, Ent. 1850.

pi 229.2%):

vestita Sharp. Harold. Col. Hefte. XV. 1876.

m. 69:

vicina Burm. Handb. Ent. IV, 2. 1855. p. 256.

villosella Blanch. Cat. Coll. Ent. 1850. p. 229. 1).

viridipennis Gestro. Ann. Mus. Civ. Genova.

XVIII. 1883. p. 315

XCVIÎ

Ins. Petac (Borneo).

Hongkong.

? Persia.

Celebes.

Pondichery.

Celebes.

Pondichery.

Bombay.

Borneo.

1) Volgens Lacordaire (Genera des Coléoptères. III. p. 277, note 1) behoort deze

soort niet tot het geslacht Apogonia.

Tijdschr. v. Entomol. XXXIV (1891).

TWEEDE SUPPLEMENT!)

OP DE

NIEUWE NAAMLIJST

VAN

NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN,

OPGEMAAKT DOOR

Jhr. Dr. Ed. EVERTS.

I. ADDENDA.

(SOORTEN EN VARIETEITEN, NIEUW VOOR DE NEDERLANDSCHE FAUNA).

Cicindela campestris L. var. conjuncta Dall Torr. — Met den type.

» sylvatica L. var. similis Westh. — Met den type.

» germanica L. var. obscura F. — St. Anna bij Nijmegen, 5

(Nierstrasz).

Dyschirius semistriatus Dej. — Warnsveld, 7 (Groll).

Leistus rufomarginatus Dfts. — Apeldoorn, 6 (Leesberg); Arn-

hem, 6 (Fokker).

Carabus nitens L. var. cupreus Westh. -— Harskamp (v. Borselen).

» arvensis Hrbst. var. virescens Dall. Torr. — Op ver-

scheidene plaatsen met den type aangetroffen.

» cancellatus Wig. var. rufofemoratus Letzn. (= rufipes

Kraatz). — Even verbreid als de type.

1) Aangezien in de laatste jaren verscheidene der moeielijkste familien geheel

nieuw monographisch bewerkt zijn, zoo hoopt Schrijver dezes geregeld voort te

gaan met Supplementen op zijne Naamlijst te geven. Het eerste Supplement is

gevoegd geweest achter het Verslag der Zomervergadering te Apeldoorn van

23 Juni 1888 (Züjdschr. v. Entom. XXXII, blz. XXXII).

NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. XCIX

Bembidion humerale St. — Valkeveen, langs het strand der Zuiderzee,

8 (Swierstra); aan den Hoek van Holland , 5 (Leesberg).

Amara spreta Dej. var. viridis Schilsky. — Met den type.

Pterostiehus cristatus Dut. (parumpunctatus Germ.) — Een exemplaar

door een’ leerling der Rotterdamsche Hoogere Burger-

school opgegeven, vermoedelijk bij Maastricht gevangen.

Poeeilus lepidus Leske. — Van deze soort komen de volgende varie-

teiten voor: ferreus Letzn.; virens Müll. (viridis Letzn. ,

viridescens Prell.) ; nigrocupreus Letzn.; niger Letzn.;

eyaneus Letzn. (azurescens Dall. Torr.); en violaceus Letzn.

» cupreus L. var. viridis Prell. — Met den type.

» coerulescens LL. — De varieteiten iridicolor Westh. (tricolor

Letzn.); viridicolor Westh.; en cupreoides Heer. —

Met den type.

Metabletus pallipes Dej. — Nootdorp, 6, in dood riet (Leesberg).

Chlaenius nigricornis F. var. eupreomicans Letzn. — Met den type.

Anisodactylus pseudoaeneus Dej. var. coeruleus Schilsky. — Vlis-

singen, 5 (Veth).

Harpalus honestus Dfts. — Deze soort, welke steeds ten onrechte

als synoniem met /Z. rufitarsis Dfis. beschouwd werd,

is door Bedel als goede soort onderscheiden en werd

bij Utrecht (Oudemans) en Ede, 6 (Jaspers) aange-

troffen. (Deze vindplaatsen vervallen nu voor M. rufi-

tarsis Dfts; zie de Naamlijst).

» distinguendus Dfts. — Vooral de var. virens Schilsky.

» aeneus F. — Vooral de var. viridis Schilsky; ook de

var. coerulescens Schilsky.

» rubripes Dfts. var. sobrinus Dej. — Goor (Seipgens).

Hydroporus granularis LL. var. funestus Schilsky. — Baexem, 5

(v. d. Poll).

» planus F. var. pallescens Seidl. — Zandvoort (Jaspers).

Hydrobius fuscipes L. var. subrotundatus Kuw. — Door Kuwert

(Bestimmungstabellen der europaischen Coleoptera, XIX.)

uit Holland opgegeven. Ik bezit een exemplaar uit

Breda, 4 (Leesberg).

C SUPPLEMENT OP DE NIEUWE NAAMLIJST VAN

Philhydrus testaceus F. var. lineatus Kuw. — Met den type.

Laccobius sinuatus Motsch. var. maculiceps Gerh. — Amby, 4

(Maurissen).

Limnebius barbipes Kuw. — Door Kuwert uit Holland opgegeven.

Mij onbekend.

» truncatulus Ths. — Blijenbeek, 3 en Exaeten, 9 (Was-

mann); Arnhem, 6 (de Rooij); den Haag, 4 (Everts);

Zierikzee (Fokker); Kralingen, 5 (Dixon).

» crassipes Kuw. — Door Kuwert uit Holland opgegeven.

Mij onbekend,

Helophorus affinis Mrsh. (Eriehsoni Bach, dorsalis Er.). — Blijenbeek

(Wasmann).

» nanus St. var. pallidulus St. — Gorinchem, 5 (Everts).

Ochthebius nanus Steph. — Rotterdam, 6 (Veth).

Sphaeridium bipustulatum F. var. semistriatum Cast. — Den Haag,

5 (Everts); Katwijk (Perrin).

Cercyon littoralis Gylh. var. ruficollis Schilsky. — Even gemeen

als de type.

Riolus Mulsanti Kuw. (subviolaceus Muls.). — Volgens Kuwert

(Bestimmungstab. der eur. Coleopt. XXI) in Holland,

Euryusa sinuata Er. -— Aalbeek, 7, bij Lusius brunneus (Wasmann).

Myrmedonia similis Märk. — Exaeten, 12, bij Lasius fuliginosus

(Wasmann).

Ilyobates Bonnairei Fauv. — Aalbeek, 7, bij Lasins brunneus

(Wasmann).

Aleuonota gracilenta Er. — Apeldoorn, 6 (Veth).

Thectura inhabilis Kr. — Arnhem en Breda (v. d. Hoop).

Oxypoda brachyptera Steph. — Nootdorp, 5, Scheveningen, 5,

Hoek van Holland, 5 (Everts); Arnhem, 4 (Veth);

Kralingen, 6 (Dixon).

Megacronus (Bryoporus) cernuus Grav. — Exaeten, 5, onder afge-

vallen bladeren (Wasmann).

Mycetoporus angularis Reiche. — Bunde, 5 (Maurissen).

» Jorticornis Fauv. — Exaeten, 3, 9 (Wasmann).

Quedius cruentus Ol, var. virens Rottb. — Kolhorn, 6 (Dixon).

NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. CI

“Stenus providus L. met de var. Rogert Kr. — Blijenbeek, 9 en

Exaeten, 3 (Wasmann); Breda (Heylaerts) ; Groesbeek ,

7 (Everts).

» gallicus Fauv. — Een 2 bij Exaeten, 3 (Wasmann).

Bledius erraticus Er. — Aalbeek, 7 (Wasmann).

Ancyrophorus homalinus Er. — Exaeten, 5 (Wasmann).

Pselaphus dresdensis Hıbst. — Exaeten, 2 (Wasmann).

Choleva spadicea St. — Doorn, 8, bij Lasius fuliginosus (v. d. Poll).

Ptomaphagus marginicollis Luc. (meridionalis Aubé). — Deze soort

werd door Kraatz als varieteit van Pt. negricans Spence

beschouwd. Den Haag en omstreken, 5 (Everts); St.

Pieter, 4 (Maurissen).

» alpinus Gylh. — Valkenburg, 7 (Everts).

Hydnobius Perrisi Fairm. (ciliaris Ths.). — Eenmaal bij den Haag

(Everts). (Deze soort staat ten onrechte onder den naam

van H. punetatissimus Steph. in de Naamlijst; laatst-

genoemde soort werd intusschen door den heer Mau-

rissen bij St Pieter, 5, gevangen).

Anisotoma obesa Schmidt. — Putten (Gelderl.), 8 (v. d. Hoop).

» punctulatu Gylh. — St. Pieter, 12 (Maurissen).

Agathidium atrum Payk. — Onder dorre bladeren, Loosduinen, 3

(Everts); Doorn, 6 (v. d. Poll); Gilze Rijen, 5 (Veth

en Everts).

Ptenidium Brisouti Matth. (nitidum Bris.). — Nootdorp, 9, langs

eene sloot gezeefd (Everts).

Micrus filicornis Fairm. — Kralingen, 6 (Dixon).

Triehopterye Montandoni Allib. — Den Haag, 3, bij Formica rufu

(Everts).

Heterhelus rubiginosus Er. — Arnhem, 7 (Veth).

Tritoma quadriguttata Müll. — Nootdorp, 6, uit dood riet (Leesberg).

Silvanus similis Er. — Exaeten, 10, bij Zasius fuliginosus

(Wasmann).

Eniemus testaceus Steph. — St. Pieter, 6 (Maurissen).

Cartodere filum Aubé. — Amsterdam, 8 (v. d. Poll).

Corticuria impressa Ol. var. badia Mrsh. — Nijmegen, 8 (Veth).

CIT SUPPLEMENT OP DE NIEUWE NAAMLIJST VAN

Corticaria linearis Payk. — Mantgum, 3 (Swierstra).

Melanophthalma transversalis Gylh. var. hortensis Mannh. — Ossen-

drecht, 7 (Everts).

Cryptophagus ruficornis Steph. (umbratus Er.) — St. Pieter, 3

(Maurissen).

Atomaria pilosella Reitt. — Arnhem, 4 (Veth).

» subfasciata Reitt. — Den Haag, 10 (Everts).

» tumulorum Villa (berolinensis Kr... — Overal gemeen.

» ornata Heer (versicolor Er.). — Op wijnvaten , Rotterdam ,

4 (Snellen); Maastricht, 7 (Maurissen).

Attagenus piceus Ol. (megatoma F.), de var. sordidus Heer. — By

Maastricht, 7 (Schols).

Nosodendron faseieulare Ol. — St. Pieter, 2 (Maurissen).

Anthaxia manca F.— Bemelen bij Maastricht, 7, op Ulmus (Maurissen).

Corymbites quercus Gylh. var. testaceus Schilsky. — Met den type.

» aeneus L. var. coeruleus Schilsky. — Met den type.

» bipustulatus L. var. flavescens Schilsky. — Met den type.

Agriotes ustulatus Schall, var. tristis Schilsky. — Met den type.

Ernobius nigrinus St. — Uit harsgallen van Pinus sylvestris, Exaeten ,

3 (Wasmann).

Corticeus linearis F. — Arnhem , 40 (v. d. Hoop); Ede, 7 (Leesberg).

Salpingus ater Payk. — Ede, 7, van eene den geklopt (Everts):

Magdalis nitidipennis Boh. — Maastricht, 5 (Maurissen).

Hylesinus oleiperda F. — Rotterdam, 8 (Veth).

Tetropium luridum L. var. fuleratum F. — Groningen (Peters).

Donacia simplex F. var. sanguinca Westh. — Met den type.

Plateumaris sericea L. — Ook nog de var. /uctuosa Westh. verbreid.

» consimilis Schenk., var. variabilis Kunze. — Met den

type bij Apeldoorn, 6 (Roelofs en Everts).

Gynandrophthalma flavicollis Charp. — Bunde, 7 (Schols).

Chalcoides smaragdina Foudr. var, fulvicornis Weise. — Zeldzamer

dan de type.

» chloris Foudr. var. Foudrası Weise.

Zeldzamer dan de type.

» helxines L. — Alleen de varieteiten /aeta Weise en splendens

Weise.

Blz.

14.

15.

36,

NEDERLANDSCHE SCHILDVLEUGELIGE INSECTEN. CIlI

IL. DELENDA ET CORRIGENDA.

De in het eerste Supplement opgegeven bruine varieteit

van Cicindela campestris L. is beschreven onder den naam

van var. funebris Sturm.

Het exemplaar van Cicindela maritima, door den heer Jaspers

bij Zeist gevangen , is beschreven onder den naam

van var. obscura Schilsky.

Notiophilus substriatus Waterh. (punctulatus Wesm.) moet zijn:

punctulatus Fairm. et Laboulb.

De varieteit van Carabus auratus L. met donkere sprieten

en pooten is beschreven onder den naam van var.

picipes Letzn. (nigripes Dall. Torr.).

Carabus monilis F. var. Kroni Hoppe is synoniem met var.

interpositus Rey (Géhin).

De door den heer Seipgens bij Goor gevangen varieteit van

Panagaeus bipustulatus F. noem ik var. conjunctus.

De beide roode vlekken op elk der dekschilden

vloeien volkomen ineen.

regel 2, staat achter apricaria Payk. als synoniem ferruginea

Payk.; dit laatste moest staan achter fulva de

Geer (regel 1).

De zwarte varieteit van Poecilus coerulescens L. is beschreven

als var. tenebricosus Westh.

Bij Dolichus hallensis moet gevoegd worden: alleen de var.

triangulatus Schilsky.

Haliplus ruficollis de Geer, var. immaculatus Gerh. is, vol-

gens Fauvel, HH. fluviatilis Aubé.

Hydroporus fuscipennis Schaum vervalt; moet zijn: ZH. pu-

bescens Gylh.

Anacaena globula Payk. vervalt; moet zijn: A. ovata Reiche

(minuta Ol., globula Lap., nitida Heer, limbata

Rey). Zeer gemeen in stilstaande wateren.

Philhydrus bicolor F. (maritimus Ths.) zou, volgens Kuwert,

CIV SUPPL. OP DE N. NAAML. VAN NEDERL SCHILDVL. INSECTEN.

moeten zijn Ph. * grisescens Gylh. (bicolor Bedel) '),

welk& soort zeer gemeen is op zeeklei bij Kolhorn in

N. Holl. (Dixon). — De echte P. maritimus Ths.

(grisescens pars Gylh.) komt in Scandinavie voor.

Limnobius furcatus Baudi zou, volgens Kuwert’s Bestim-

mungstabelle zijn: Z. nitidus Seidl. (Mrsh.).

39. Cereyon obsoletus Gylh. vervalt; is alles Zateralis Mrsh.

De in het eerste Supplement vermelde Quedius

ochripennis Ménétr., var. concolor Epplsh., is synoniem

met de var. »igrocoeruleus Fauvel.

74. Sunius neglectus Mark. is, volgens Fauvel, slechts een bra-

chyptere vorm van S. angustatus Payk.

85. Anthobium limbatum Er. vervalt; moet zijn A. * abdominale

Grav.

De in het eerste Supplement vermelde Zuplectus

Aubeanus Reitt. vervalt; is volgens Reitter #. * brunneus

Grimm.

De in het eerste Supplement op blz. xxxv bijgevoegde

zin « Terzelfde plaatse» doelt op Bythinus puncticollis

Denny, niet op de voorafgaande Muplectus Aubeanus Reitt.

109. Phalacrus grossus Er. vervalt; is alles Ph. corruscus Payk,

De in het eerste Supplement vermelde Corticaria

bella Redt. vervalt; is volgens Reitter ©. wmbilicata Beck.

118. n°. 14, de var. rhenana Kr. behoort bij Atomaria gutta

Steph., niet bij A. nitidula Heer.

133. Trichius fasciatus L. moet vervallen, daar alles wat onder

dien naam vermeld staat, bij nader onderzoek ,

blijkt tot 7r. abdominalis Ménétr. te behooren,

Wellicht echter zou in Zuid-Limburg de ware '

Tr. fasciatus kunnen worden ontdekt.

215. Chaleoides metallica Dfts. vervalt; is alles Ch. aurata Mrsh.

var. pulchella Weise.

1) De met een * aangeduide verbeterde soortnamen waren nog niet als

inlandsch bekend.

Der Re Oo Le Are

VAN DE

VIER-EN-TWINTIGSTE WINTERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE LEIDEN

op Zondag 25 Januari 1891,

des morgens ten 11 ure.

Voorzitter de heer P. C. T. Snellen.

Tegenwoordig de heeren Mr. A, Brants, J. Büttikofer , Jhr. Dr.

Ed. J. G. Everts, H. W. Groll, Dr. A. W. M. van Hasselt, J.

Jaspers jr., Dr. F. A. Jentink, Dr. F. W. O. Kallenbach, Mr.

A. F. A. Leesberg, Dr. Th. W. van Lidth de Jeude, J. C. H.

de Meijere, Dr. J. T. Oudemans, J. R. H. Neervoort van de Poll,

CG. Ritsema Cz., W. Roelofs, Dr. H. J. Veth, J. de Vries en

F. M. van der Wulp.

Van de heeren M. E. d’Ailly, Mr. W. Albarda, Mr. A. J. F.

Fokker, D. ter Haar, D. van der Hoop, J. Kinker, J. W. Lo-

deesen en M. Merens is bericht ingekomen, dat zij verhinderd zijn.

De Voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen

welkom; hij verheugt zich in de voortdurende belangstelling der

Leden, blijkbaar uit de opkomst van zoo velen, niettegenstaande

de Siberische koude waardoor deze winter zich kenmerkt, en

wenscht dat deze bijeenkomst, niet minder dan hare voorgangsters,

moge strekken tot bevordering der entomologische wetenschap en

Tijdschr, v. Entom. XXXIV (1891). U

CVI VERSLAG.

tot het onderhouden der vriendschapsbanden tusschen hare be-

oefenaars.

Overeenkomstig den wensch der vergadering worden de weten-

schappelijke mededeelingen door den Voorzitter zelven geopend.

De heer Snellen vertoont in de eerste plaats eene voor de

Nederlandsche fauna nieuwe Geometrine, Boarmia glabraria Hbn.

Van deze soort ontving hij ter determinatie een beschadigd, doch

nog zeer goed kenbaar mannetje van ons medelid H. A. de Vos

tot Nederveen Cappel, die het in Juli in het Soerensche bosch

bij Apeldoorn had gevangen. De ontdekking dezer soort hier te

lande kon wel verwacht worden, want glabraria is in Duitsch-

land en Engeland waargenomen. De rups leeft op Usnea barbata

en is in Juni volwassen. Naar de beschrijving door Buckler, in

het Ent. Monthly Mag. XII (4875-76) p. 84, moet zij nog al op

de eveneens op boommos levende rups van de, als vlinder zeer

verschillende Boarmia lichenaria Hbn. gelijken. Men zij dus op

deze gelijkenis bedacht en verlieze ook niet uit het oog, dat de

rups van Jlichenaria vrij veranderlijk is. Hare kleur richt zich

namelijk naar die van de verschillende boommossen waarop zij

leeft. Zoo is zij op het mos van beuken en eiken blauwgroen,

met zwart geteekend, maar op dat van populieren tevens sterk

met geel gemengd. Vele rupsen schijnen het vermogen te hebben

om, natuurlijk geheel onbewust, hare kleur in overeenstemming

te brengen met die der planten waarop zij leven. Zoo gelijken de

rupsen van Urapterye sambucaria L., wanneer zij op vlier worden

gevonden, naar vliertakjes. Dr. Kallenbach bevond, dat zij, op

populieren levende, naar de dunne takjes van dien boom zweem-

den, maar dat zij, wanneer zij van de populieren op klimop

worden overgebracht, ook de kleur der klimoptakjes aannamen en

dan overeenkwamen met sambucaria-rupsen, die van hare jeugd

af het klimop niet hadden verlaten.

De bovenvermelde eigenaardigheid der dichenaria-rupsen werd

reeds medegedeeld door Borkhausen (Schmett. von Europa, V, p.

172, 179%),

VERSLAG. CVII

Wordt nu de lijst onzer Lepidoptera door de opneming daarin

van Boarmia glabraria met eene goed gekarakteriseerde soort ver-

meerderd, eene andere vlindersoort, die lang als wel gevestigd

werd beschouwd, dreigt er af te vallen. Spreker bedoelt Melitaea

Dietynna Esp. Niet dat omtrent de indigeniteit eenige twijfel kan

bestaan, integendeel. Werd zij in de Vlinders van Nederland,

Macrolepidoptera, blz. 26, alleen uit Limburg vermeld, spoedig

daarna, in het Tijdsehr. voor Entom. XUI, blz. 145, vermeldde

de heer Heylaerts haar in zijne Macrolépidoptéres des environs de

Breda, uit de omstreken dier stad. Later is zij bij Rijen meer-

malen door Dr. Kallenbach en Spreker gevangen. Maar men is

aan haar specifiek verschil van de trouwens naverwante Melitaea

Athalia Esp. gaan twijfelen, Een beroemd Lepidopteroloog, wijlen

Prof. Frey uit Zürich, zegt in zijne Lepidoptera der Schweiz (1880)

p. 29, dat hij ook uit Zwitserland «intermediaire» exemplaren van

beiden zag. Spreker meende hierop in zijne Aanteekeningen over

Nederlandsche Lepidoptera (Tijdsehr. v. Entom. XXX, blz, 202)

te moeten wijzen, hoewel hem toen zulke tusschenvormen nog niet

waren voorgekomen. Kort daarna ving hij echter een voorwerp bij

Rijen, op de bekende vliegplaats, onder vele typische Dietynna,

dat alleen door de donkere, fijn licht bestippelde bovenzijde der

achtervleugels van Athalia kan worden onderscheiden, want het

hoofdkenmerk, de zwarte stippen in de zwarte, roestkleurig ge-

vulde halve manen op de onderzijde der achtervleugels, ontbreekt.

De soortsrechten van Dictynna beginnen dus inderdaad op losse

voeten te staan, en zij is waarschijnlijk slechts eene, vooral op

moerassige plaatsen vliegende varieteit van Melitaea Athalia.

Vervolgens vestigt Spreker de aandacht op eene belangrijke ver-

handeling van ons medelid Mr. Piepers, getiteld: Observations sur

des vols de Lépidoptères aux Indes orientales Néerlandaises et

considérations sur la nature probable de ce phénomène. Zij is ge-

publiceerd in het Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch-Indie ,

deel L, afd. 2 (1890). In deze verhandeling, die weder van het

waarnemers-talent van den Schrijver getuigt, wordt het verschijnsel

zeer uitvoerig behandeld, en het blijkt daaruit, dat de meeste in Indie

CVIII VERSLAG.

waargenomen zwermen van zoogenaamd trekkende vlinders be-

stonden uit Callidryas Crocale Cr., soms uitsluitend, doch ook

wel enkele exemplaren van andere dagvlinders bevattende; dat die

zwermen ontstaan door in de eerste weken van den regentijd on-

gewoon talrijk uitkomende exemplaren; en dat men hen meestal

de richting van den heerschenden wind ziet volgen. Dit alles is

echter reeds meer opgeteekend, maar nieuw en belangrijk acht

Spreker de waarneming, dat de zwermen onophoudelijk worden

verlaten door voorwerpen van beide sexen, met het doel om te

paren. Deze voegen zich dan niet meer bij de voorttrekkende

broeders en zusters, wier gelederen echter ook weder gedurig wor-

den versterkt door op de doorreisde plaatsen nieuw uitkomende

exemplaren. Na eenigen tijd zijn dus de bestanddeelen der kolonne

geheel vernieuwd, en hoewel schijnbaar uit een onophoudelijk

haastig voorttrekkenden zwerm van dezelfde voorwerpen bestaande,

is zij slechts eene, den wind volgende, gedurig vernieuwde bijeen-

voeging van individuen, die geene gemeenschappelijke handeling

volbrengen. Tal van andere wetenswaardige opmerkingen deelt de

heer Piepers nog mede, en het zou te veel-tijd kosten, om die

allen aan te halen, waarom Spreker de lezing der verhandeling

zeer aanbeveelt; maar toch kan hij niet nalaten, om te wijzen op

de volgende woorden, welke vooral zij, die zieh op natuuronder-

zoek toeleggen, wel mogen behartigen. Sprekende van waarnemers

van trekkende insecten en andere natuurverschijnselen, zegt Mr.

Piepers: «Il faut se souvenir ici que bien peu de gens sont

chabitués à retenir les élans de leur imagination, surtout quand

«ls veulent vous donner la conviction qu’ils ont vu quelque chose

«de très remarquable dont Véclat et intérêt rejaillissent aussi,

«selon leur opinion, au moins un peu sur l’individu assez favorisé

«du sort, pour avoir eu cette aventure mémorable,»

Hoewel de Schrijver het zoogenaamde trekken niet bij alle in-

secten uit dezelfde oorzaak wil verklaren, is het zeker, dat het

verschijnsel, wat de vlinders aangaat, op bovenvermelde wijze

uitgelegd, veel van zijne wonderbaarlijkheid verliest.

Niet alleen door het doen van belangrijke waarnemingen gaat de

VERSLAG CIX

heer Piepers voort met zijne werkzaamheid te toonen. Voor een

paar dagen ontving Spreker opnieuw eene aanzienlijke verzameling

Indische vlinders voor de gemeenschappelijke collectie. Behalve tal

van voorwerpen, die Mr. Piepers van correspondenten op Noord-

Borneo, Sumatra, Noord-Celebes, Batjan, de Sangir- en Key-

eilanden verkreeg, moet eene verzameling vlinders van den omtrek

der Zandbaai en Wijnkoopsbaai (Zuidwest-Java) worden vermeld.

Zij bevat stellig wel een zestiental soorten van Rhopalocera, die

door ons medelid nog niet in andere streken van het eiland waren

sevonden, o. a. de in het geheel niet als Javaansch bekende Pa-

pilio Nephelus Boisd., verder een voorwerp van Pap. Amphrysus

Cram. Uit de Preanger-gebergten is er ook een fraai exemplaar

van Pap. Lampsacus Boisd in de bezending.

In verband met de mededeeling van den vorigen Spreker om-

trent de kleurwijzigingen der rupsen van Boarmia lichenaria en

Urapterye sambucaria, herinnert de heer Oudemans aan het

feit,

anderen, wanneer zij op eenen bodem liggen van eene andere

dat vele platvisschen het vermogen hebben van kleur te ver-

kleur dan die hunner rugvlakte. Zij streven er als ’t ware naar,

zooveel mogelijk op de omgeving te gelijken, hetgeen hun, bij

hunne wijze van rusten op den zeebodem, eene zeer groote be-

scherming verleent. Dit vermogen gaat echter bij verlies van het

gezicht verloren: de waarneming met het oog van de kleur der

omgeving is dus het punt van uitgang bij deze kleurverandering !).

De heer van Hasselt begint met verschooning te vragen voor

het feit, dat hij na zijne mededeeling omtrent Pelecodon (Calommata)

sundaieus Dol. op de jongste zomervergadering, nu reeds op het-

zelfde onderwerp terugkomt.

Daartoe vond hij zich genoopt door twee, uiterst toevallig, sedert

nagenoeg gelijktijdig verkregen, nadere opgaven over deze spinsoort,

1) Men vergelijke hierover o. a. G. Pouchet, Journ. de &Anat. et Physiol.

VIII (1872) en P. Mayer, Mittheil. Zool. Stat. Neapel, 1879.

CX VERSLAG.

de eerste afkomstig van den heer Neervoort van de Poll, naar

aanleiding eener rijke verzameling daarvan, met een begeleidend

schrijven van zijn’ adsistent den heer Kannegieter, gedagteekend

2 October 1890 uit Buitenzorg (Java); de andere hem welwil-

lend verstrekt door een’ derden onzer geachte medeleden, den heer

Loman, in diens brieven dd. 3 en 7 Januari IL, betrekking heb-

bende op zijne eigen nasporingen, bereids in 1882 gedaan, nagenoeg

terzelfder plaatse.

Vóór de alleszins belangrijke latere toelichtingen dezer heeren,

meende Spreker het recht te hebben, de bedoelde Theraphosoide

met de qualificatie van «rarissima et preciosa» te mogen bestem-

pelen '), doch haast hij zich thans, — gelijk zulks aan vele andere

natuuronderzoekers in hunne speciaal-studien is overkomen, — op

deze oordeelvelling terug te komen.

Stond aan de weinige Araneologen die er over schreven, even

als aan Spreker, slechts een enkel individu ter beschikking, zoo

is van de Poll nu reeds in het bezit geraakt van niet minder dan

26 exemplaren! En wat Loman betreft, ook deze schrijft: «stellig

ongeveer een twintigtal ervan te hebben medegebracht, en dat hij

er zoo velen had kunnen verzamelen als hij zelf maar wilde, maar

het niet te hebben gedaan, omdat hij, door dit veelvuldig voor-

komen op een dwaalspoor gebracht, de soort zóó gewoon achtte,

dat hij het zelfs niet der moeite waard had geoordeeld, ze mij,

ten vorigen jare, nevens eenige andere Javaansche Araneiden, ten

geschenke aan te bieden.»

Hadden alle onze enkele vorige specimina, — die van Dole-

schall, Thorell, Weber, H. Bos, — uitsluitend Buitenzorg tot

vindplaats, zoo ook waren die van van de Poll-Kannegieter op

nieuw aldaar aangetroffen. Alleen Loman vond de zijnen iets verder

landwaarts in, in de aangrenzende Zuid-Preanger. ZEd. meldt,

zijne vangsten te hebben gedaan «in de bosschen, die de bergen

1) Zie ’Sprekers lijst der Araneae ex Archipelago Malayano in de Zoologische

Ergebnisse einer Reise in Niederländisch Ostindien, von Professor Dr. Max Weber,

Leiden, Brill, 1891, 2tes Heft, S. 200. Aan de lezing van dit opstel heeft

Spreker de thans verkregen toelichtingen van den heer Loman te danken.

VERSLAG, CXI

Gedeh en Salak aan de zuidzijde bedekken, en op het zadel tusschen

deze bergen, ter hoogte van 800 tot 2800 voet ongeveer, Veel

lager dan Buitenzorg (800 voet) schijnt deze spin niet voor te

komen. Mogelijk is dit wel een der redenen, dat men haar nog

weinig of niet had opgemerkt.»

Haar meest gewoon domicilium is, volgens Loman, «in de

om thee- of kinavelden gelegen boschranden», terwijl Kannegieter.

hierover verder aanteekent, « dat ze leven in lossen grond, liefst

rijk aan plantenwortels, meest aan den voet van zware boomen ,

of ook langs de tuinpaden, even boven de steenenrei, die de goten

of greppels vormt langs het pad.»

Nagenoeg gelijkluidend namen beide heeren waar, dat deze spin

onderaardsche nesten maakt, buis- of cylindervormig, doch aan

de basis eenigszins verbreed, van eene groote lengte, zelfs tot 25

centimeter (Loman) ad 30 (Kannegieter) verlicale diepte, van een

bijzonder stevig, dik, viltig, witachtig weefsel, zonder deksel,

doch met eene iets of wat verborgen buitenopening, eenigszins

boven den beganen grond verheven. De wijdte of breedte dezer

buizen is groot genoeg, dat de bewoonster er zich gemakkelijk in

kan op en neêrbewegen. Kannegieter voegt nog daarbij, dat de in-

en uitgangsopening van deze nesten, «zoo van buiten als inwendig,

met grassprietjes en verdorde halmpjes is bedeeld, en dat deze

daardoor, even als de geheele buis door de dichtheid van het

spinweefsel, tegen het in- en doordringen van regenwater wordt

beveiligd. Zelfs bij indompeling van een uitgegraven nest in sterken

spiritus had de daarin zittende spin ongeveer 15 minuten noodig,

voor en aleer zij door het vocht bereikt en gedood was !).

Volgens denzelfden waarnemer bestaat het voedsel dezer

Mygalide uit insecten die, door de bovenopening ingedrongen,

1) Het onderaardsche nest van de gewone Javaansche boschspin wordt door

den heer Kannegieter als veel eenvoudiger beschreven. „Het bestaat slechts uit

eene holte in den grond, waarvan de opening 4—6 centim. in diameter heeft,

terwijl het in eene eenigszins schuine, verticale richting benedenwaarts verloopt,

aan de wanden der holte niet dan een spoor van spinweefsel, zonder veel samen-

hang, vertoonende.”

CXII VERSLAG.

weldra in de grassprietjes en het omgevende spinrag verward

geraken, als wanneer zij door de bewoonster naar beneden worden

gesleept. Hunne overblijfselen, zooals pooten van kleine Orthoptera ,

kaken en larvenhulsels van Formicina, en andere chitine-deelen ,

worden door de spin uit de buis verwijderd door opzettelijk ge-

maakte gaten in het nest, dat daarna door nieuwe spinsellagen

wordt hersteld.

Onze beide berichtgevers vervolgen nog met enkele opmerkingen

aangaande de levenswijze dezer Calommata. Zooals hare geheele

bouw en dikke korte pooten reeds doen vermoeden, beschreven

zij haar als «log en traag, als het ware slaperig» 1). Als men de

spinselbuis open heeft gemaakt, dan trekt de spin zich al meer

en meer terug, doch verlaat het nest niet; zelfs daaruit getrok-

ken, worden zelden of niet pogingen in het werk gesteld om te

ontvluchten. Voor aanraking daarentegen blijkt zij zeer gevoelig te

zijn en zelfs kwaadaardig te worden. Zij steekt dan, met wijd

uitgestrekte pooten, hare opmerkelijk machtige en lange kaak-

haken eensklaps naar voren uit, of slaat daarmede woest in het

rond, om zich te verdedigen. Volgens Loman keert zij echter

weldra tot hare gewone lethargie terug.

Ten slotte treden beide onze heeren, opmerkelijk genoeg, in

eene vergelijking, ten laatstgenoemden opzichte, tusschen deze

Mygalide en de algemeen bekende Javaansche bosch- of vogelspin,

Selenoscomia javanensis Walck. (Dol.). Zij merkten voor deze eene

groote tegenstelling op in hare uiterst vlugge bewegingen, volgens

Loman zoodanig, dat «wanneer zij in schemerdonker uit hare

verstekken te voorschijn komt, haar gang veel gelijkenis heeft met

dien van eene snel voorbijschietende muis», — doch, van de

andere zijde, eene in het oog vallende overeenkomst in de wijze,

waarop beide soorten zich pogen te verdedigen ?). Kannegieter zag

1) De heer Loman vraagt: „of zij wellicht de beschreven traagheid alleen

over dag vertoont’?

2) Bij het bespieden daarvan bij eene groote boschspin werd Loman eens

door haar wel een voet hoog besprongen en, gelukkig zonder gevolgen, in den

vinger gebeten.

VERSLAG. CXIIl

de genoemde Mygalide daarbij insgelijks «eene bepaalde vecht

houding aannemen, zich op de drie paar achterpooten steunende

en de voorpooten als tot grijpen oprichtende».

Eene nagenoeg gelijkluidende beschrijving hiervan vond Spreker ,

reeds voor vele jaren gegeven in eene verhandeling van Prof. James

Wood Mason '), op grond van waarnemingen door den heer Peal.

Daarbij was eene teekening van deze strijdvaardige houding ge-

voegd, waarvan Spreker destijds eene vluchtige schets heeft genomen ,

die hij aan de aanwezigen vertoont.

Nog met een woord terugkomende op onze Calommata, zegt

Spreker, dat Ausserer met volkomen recht haar, zij het onder de

benaming van Pelecodon (?) sundaicus, tot Thorell’s Territelarién-

afdeeling der Atypinae heeft gebracht, Hare habitus en nestbouw

komen in vele opzichten overeen met hetgeen voor onze inland-

sche representanten van het typisch geslacht Atypus Latr. ook

persoonlijk aan Spreker is gebleken.

Van dit genus nu worden de mannelijke voorwerpen zelden of

nooit in de nestbuizen aangetroffen. « Die Männchen irren herum»

(Ausserer). Zulks is ook bij onze soorten het geval. Zoo deswegens

als door den van den vrouwelijken lichaamsbouw afwijkenden vorm ,

worden zij wellicht meermalen door de insectenjagers niet herkend

als tot de beschreven species te behooren. Tot dusver althans zijn

van deze Calommata alleen de wijtjes bekend, en is het wel jam-

mer, dat onder de ruim 40 medegebrachte voorwerpen van onze

geachte Collegae ook weder geen enkel mas aanwezig is! Dit is,

mijns wetens, nog niet beschreven.

Tot besluit brengt Spreker zijn hartelijken dank aan de heeren

Kannegieter, Loman en van de Poll voor hunne belangrijke bij-

dragen tot de kennis der tot hiertoe grootendeels duistere biologie

van de heden nogmaals besproken Theraphosoide.

1) Transactions o. t. Entomological Soc. o. London, 1877, Part IV, p. 281.

Het stuk handelt echter niet alleen daarover, maar inzonderheid over de wrij-

vings- of stridulatie-geluiden, gelijktijdig voortgebracht door de beschreven

Mygale-soort, deswegens M. stridulans genaamd; doch ten onrechte, daar de

stridulatie-organen aan de maxillae en mandibulae niet uitsluitend aan de waar-

genomen species, maar ook aan andere groote Mygaliden eigen zijn.

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 8

OXIV VERSLAG.

De heer Ritsema deelt in de eerste plaats mede, als aanvul-

ling van wat hij vroeger over de levensgeschiedenis van Aphanis-

ticus Krügeri Rits. vermeldde (zie Verslag der 44ste Zomervergade-

ring, Tijdschr. v. Entom. XXXII, blz. xxii), dat hetgeen door

Mr. Th. F. Lucassen voor het eitje van het insect gehouden

werd, volgens een bij hem ontvangen bericht van Dr. Krüger,

werkelijk het kapje is, bestemd om het eitje te beschutten; zoo-

dat de Javaansche soort deze eigenaardigheid met den Kuropeeschen

(ook inlandschen) A. emarginatus F. gemeen heeft. De daartoe

betrekkelijke zinsnede in den brief van den heer Krüger luidt als

volgt: «Betreffs der genannten Aphamistieus-Art (Krygeri Bits.)

«bemerke ich, dass die Vermuthung in dem « Verslag» über das

«vom Herrn Lucassen «eitje» genannte Käppchen, vollständig

« begründet ist. Dort wo die junge dem Ei entschlüpfte Larve ihr

« Werk beginnt findet man gewöhnlich einen kleinen ovalen, etwa

«1 mm. langen, glänzenden schwarzen Fleck, wie es scheint eine

«Substanz darstellend, die die Oeffnung nach aussen abschliesst

«und die zum Schutze des Kies vom weiblichen Käfer abgelegt

«wird. Dasselbe ist jedoch eine platte, nicht kugelförmige (bolle)

« Haut. »

In de tweede plaats deelt de heer Ritsema mede, dat het den

heer J. D. Pasteur te Padang Sidempoean (West-Sumatra) gelukt

is, uit de groote Lampyride-larve, waarvan in de Wintervergade-

ring van 17 Januari 1886 een exemplaar vertoond werd (zie

Tijdschr. v. Entom. XXIX, blz. xciv), de imago op te kweeken,

en dat deze, zooals destijds door Spreker vermoed werd , inderdaad

tot Lamprophorus nepalensis Gray bleek te behooren. Authentieke

voorwerpen en fraaie afbeeldingen van larve en imago worden

ter bezichtiging gesteld.

Met de kweeking van de door Perty beschreven en afgebeelde

insectenlarve (zie Verslag der 18de Wintervergadering, Tijdschr. v.

Entom. XXVII, blz. ci) slaagde de heer Pasteur nog niet, zeer

waarschijnlijk tengevolge eener langdurige afwezigheid tot het doen

eener inspectie-reis. Terugkomende van de reis, waren de larven

gestorven zonder eene gedaanteverwisseling te hebben ondergaan:

VERSLAG. CXV

De heer Pasteur laat zich echter niet ontmoedigen en hoopt zijne

pogingen om tot eene oplossing te geraken (nu te Batavia) voort

te zetten. Volgens zijne waarnemingen leven deze larven in de

bosschen onder vermolmd hout en afgevallen bladeren; zij werden

door hem gehouden in zinken bakken, die met vermolmd hout,

aarde en bladeren voorzien en met fijn kopergaas overdekt waren.

Geregeld werd de aarde met een fijnen gieter even begoten. Het

dier is bijzonder onbeholpen, en statig in zijne bewegingen; het

beweegt zich op de wijze der spanrupsen, doch zeer langzaam,

bijna onmerkbaar; zijn gang gelijkt geheel op dien eener slak, te

meer daar men door de sterke verbreeding der borststukgeledingen

de pooten niet kan zien. Bij fijnen motregen of begieting kwamen

de dieren dadelijk uit hunne schuilhoeken te voorschijn en bleven

dan, het voorste gedeelte van het lichaam hoog op de pooten op-

richtende, rustig van de verfrissching genieten. De kop met de

zich daaraan bevindende aanhangsels wordt, evenals bij de slak

de voelhorens, in den koker van het borststuk teruggetrokken

zoodra zij tegen iets aanloopen of aangeraakt worden.

De bovengenoemde groote Lampyride-larf gedraagt zich geheel

op dezelfde wijze, doch zij is veel onrustiger, en snel in hare be-

wegingen, zooals eene zich vlug verplaatsende rups.

Ten slotte komt de heer Ritsema nog eens terug op de mede-

deeling van den heer Heylaerts in de jongste Zomervergadering

(zie blz. xxviii), aangaande het bestaan van mannelijke individuen

van Papilio Memnon L., die den gestaarten vrouwelijken vorm

(Achates Cram.) hebben. Hij heeft het materiaal van ’s Rijks

Museum op dit punt aan een onderzoek onderworpen. De uit-

komst was, dat onder de exemplaren (40), die tot dusver als

wijfjes beschouwd werden en waarvan er 11 tot den gestaarten

(Achates-)vorm behooren, geen enkel mannetje aanwezig is.

Ofschoon derhalve hierdoor de bewering van den heer Heylaerts

geenszins bevestigd is geworden, vraagt een der Leden, of er

ook voorbeelden bestaan, dat bij andere vlindersoorten met uit-

wendige sexueele verschillen wel eens mannetjes zijn aangetroffen,

die het gewaad der wijfjes droegen.

CXVI VERSLAG,

In antwoord daarop brengt de heer Brants in herinnering,

dat een aantal jaren geleden in Holland, in de buurt van Rot-

terdam, eenige mannelijke exemplaren van Mepialus Humuli L.

zijn gevangen, die in plaats van de eigenaardige zuiverwitte en

glanzige voorvleugels van die sexe, de bleek leemgele, dof steen-

rood geteekende voorvleugels van het wijfje vertoonden !).

De heer Snellen deelt ten aanzien van dit onderwerp nog mede,

dat een onderzoek der zeven, in de gemeenschappelijke collectie

exotische Lepidoptera van Mr. Piepers en Spreker aanwezige voor-

werpen der varieteit Achates heeft doen zien, dat ook deze on-

twijfelbaar allen vrouwelijk zijn, en zegt verder nog dat de, door

den heer Brants besproken mannelijke exemplaren van Meptalus

Humuli L. alleen wat de bovenzijde der voorvleugels betreft aan

wijfjes deden denken. Hij heeft overigens over de Achates-questie

aan Mr. Piepers geschreven en hoopt diens antwoord later mede

te deelen.

Ook de heer Neervoort van de Poll kan bevestigen dat alle

Achates-exemplaren der collectie van Natura Artis Magistra ondub-

belzinnig vrouwelijk zijn.

Op eene vraag van den heer Veth, of een dergelijk verschijnsel

ook wel bij hooger georganiseerde dieren voorkomt, wijst de heer

Jentink op een hoogst interessant feit te dezen aanzien. Bij een

Buideldier (Cuseus maculatus) namelijk, algemeen voorkomende

in de Molukken, op Nieuw Guinea en in Noord-Australie, zijn

overal de mannetjes gevlekt en .de wijfjes eenkleurig, behalve

alleen op het eiland Waigeou, waar alle wijfjes volkomen als de

mannetjes zijn geteekend. Deze merkwaardige bijzonderheid werd

door hem voor ’teerst bekend gemaakt in de Notes from the

Leyden Museum over 1885.

De heer Everts laat een aantal exemplaren zien van Melophagus

1) Eene afbeelding van een dezer voorwerpen werd destijds door Mr. Snellen

van Vollenhoven gepubliceerd in het Tijdschr. v. Entom., dl. IX, pl. 2, fig.

3 en 4.

VERSLAG. CXVII

ovinus L.; zij waren levend tusschen de wol op schapen aangetroffen ,

en het is hem gelukt de sexe dezer dieren te onderscheiden, ken-

haar aan den penis van het mannetje.

Voorts deelt hij eenige bijzonderheden mede omtrent een paar

Chrysomela-soorten, waarvan merkwaardige varieteiten bekend zijn.

Chrysomela Menthastri Suffr. is bij ons vooral in Limburg, en

door geheel Midden- en Zuid-Europa, uiterst gemeen op Mentha

aquatica: men ziet soms de planten vol zitten met deze fraai-

groene kevers. Te zamen met deze soort is altijd te vinden Chryso-

mela coerulans Scriba (= violacea Panz.), dadelijk te herkennen

aan de fraaie blauwe kleur; deze is in Limburg even gemeen. Men

onderscheidt beide soorten, behalve aan de kleur, o. a. ook daaraan,

dat bij Meuthastri het halsschild veel sterker bestippeld is dan

bij coerulans. Van Chr. Menthastri bestaat, vooral in Hongarije,

Servie en Turkije, eene blauwe of gedeeltelijk blauwe varieteit ,

var. rugicollis Weidenbach; Spreker ontving deze varieteit van Dr.

J. Bosscha, die haar op eene reis door Servie had gevangen.

Opmerkelijk is het, dat Weise in de Naturgeschichte der Insecten

Deutschlands ook melding maakt van een zeldzaam voorkomenden

vorm van Chr. coerulans, welke bijna geheel groen is, doch niet

zoo helder als Menthastri, en waarvan slechts een spoor der blauwe

kleur overblijft aan de tasters, de bovenste sprietleedjes, de middel-

lijn en den achterrand van het halsschild, den naad en den indruk

achter de schouderbuil, en hier en daar aan de onderzijde. Deze

varieteit komt in den hoogen Caucasus voor.

Eindelijk vermeldt Redtenbacher, bij Menthastri in eene noot,

dat kleine individuen dezer soort eene varieteit vormen, bij welke

de schijf van het halsschild zeer zwak en onduidelijk bestippeld is,

en de stippels op de dekschilden iets duidelijker rijen vormen;

welke varieteit door Duftschmidt als eene goede soort beschouwd

en Chr. herbacea genoemd wordt. Weise zegt, dat deze varieteit

(van welke een typisch exemplaar in het Weener Museum berust)

moeielijk van eene andere soort, viridana Küst., is te onderscheiden ;

zij is echter langer en smaller, de verheven zijrand van het niet

geleidelijk naar voren versmalde halsschild minder duidelijk, de

CXVIII VERSLA&.

dekschilden zwakker bestippeld. Van viridana Küst. bezit Spreker

geen typische exemplaren; daarentegen wel een voorwerp, uit Göttin-

gen, dat met de beschrijving der var. herbacea Dits. overeenstemt.

Nog is er eene voorzeker goede soort, Ohr. graminis L., die op

Tanacetum vulgare voorkomt en gemakkelijk te herkennen is aan

de veelkleurige dekschilden. Van deze soort is soms de kop, het

halsschild, de naad en het grootste gedeelte van de schijf der dekschil-

den blauwachtig tot blauw-violet. Eene zoodanige varieteit is echter

niet in ‘Sprekers collectie.

De penis, waaraan thans zooveel gewicht wordt gehecht ter onder-

scheiding der soorten, komt bij Menthastri met dien van coerulans

en graminis overeen; de verschillen zijn althans onbeduidend.

Wat blijkt nu? De drie: genoemde soorten, die typisch òf groen

òf blauw violet zijn, hebben allen neiging om de tegengestelde kleur

aan te nemen. Het samenleven van Menthastri en coerulans op

dezelfde Mentha kan allicht aanleiding geven tot het ontstaan van

hybride vormen. Vermoedelijk valt hier te denken aan hetzelfde

verschijnsel als zich voordoet bij de talrijke varieteiten bij Orina-

soorten, een Chrysomeliden-genus uit de hooge bergstreken. Spreker

herinnert zich zeer goed, de beide Chrysomela-soorten in copulatie

gezien te hebben, en het zou hem geenszins verwonderen, dat bij

een nader grondig onderzoek nog wel wat aan het licht zou komen

omtrent de oorzaak der veelvuldige kleur- en sculptuur-verscheiden-

heden, Het vorenstaande moge opnieuw aantoonen, hoe moeielijk

het is om grenzen te trekken tusschen varieteiten, rassen en soor-

ten, en hoe de traditie, dat hier goede soorten vaststaan, wel

wat aan het wankelen wordt gebracht.

De heer Leesberg voegt aan hetgeen de vorige Spreker om-

trent de Orina-soorten heeft gezegd, nog dit toe, dat deze, volgens

zijne waarnemingen, op de hooge bergen steeds zwart of bijna

zwart, in de lager gelegen terreinen daarentegen meer groen voor-

komen.

De heer Veth laat eene fraaie reeks zien van het Carabicinen-

geslacht Ceroglassus Solier, bestaande uit 10 soorten en 14 ver-

VERSLAG. CXIX

scheidenheden , afkomstig uit de Andes van Chili en Bolivia. Hij

is deze verzameling verschuldigd aan de welwillendheid van ons

medelid Neervoort van de Poll. Het genoemde geslacht wordt uit-

sluitend in Chili en omliggende streken aangetroffen , terwijl

daarentegen Zuid-Amerika geene enkele echte Carabus-soort op-

levert.

De heer van de Poll stelt eenige belangwekkende Oost-Indische

Lucaniden ter bezichtiging. In de eerste plaats, van het eiland

Laboean (tegenover de noordkust van Borneo gelegen) een tweetal

exemplaren van de nog niet beschreven var. max. van degotypus

trilobatus Parry, eene nog zeer onvoldoend bekende en uiterst

zeldzame Lucanide, die in hare kenmerken het midden houdt

tusschen de geslachten degus en Gnaphaloryx; van deze zelfde

localiteit ook nog de var. minor van eene Aegus-soort, die zich

voorloopig niet met zekerheid laat bestemmen, maar vermoedelijk

tot degus parallelus Hope zal moeten worden gebracht.

Vervolgens eenige rariteiten van de zeer aanzienlijke massa

hertekevers, door den heer Kannegieter op Sumatra verzameld:

1°. Prosopocoelus zebra Oliv., eene soort reeds door Olivier in

1789 heschreven en wel uit het Amsterdamsche kabinet van Raye

van Breukelerwaard; dit stuk bevindt zich in het Leidsch Museum.

Olivier vermeldt geen vindplaats, maar toen de type op het Rijks

Museum kwam, was deze geëtiquetteerd «Rijk der Birmannen».

In 1865 beschreef Majoor Parry uit de collectie Mniszech het

wijtje van dit dier, waarvan eveneens geen vindplaats bekend was.

De beide hier vermelde exemplaren waren nog steeds de eenigste

bekende, totdat de heer Kannegieter, nu ruim eene eeuw later,

het geluk heeft gehad een d van dezen fraaien kever op Sumatra

terug te vinden.

29. Prosopocoelus forceps Voll., in 1861 naar een drietal sterk

ontwikkelde exemplaren beschreven en sedert, zooveel is na te

gaan, niet weer teruggevonden, Het hier vertoonde stuk behoort

tot de var. minor en wijkt belangrijk af van den door Snellen van

Vollenhoven beschreven vorm,

CXX VERSLAG.

3°. Eene nieuwe NMetopodontus-soort, zeer na verwant aan de

Assamsche M. suturalis Oliv.

4°, Een degus-achtig wijfje, dat echter zoozeer van alle echte

degus-wijfjes afwijkt, dat Spreker zeer geneigd is het te houden

voor het nog niet beschreven 9 van den allereerst vertoonden

Aegotypus trilobatus Parry.

5°. Aegus impressicollis Parry, nieuw voor de Sumatra-fauna ,

daar de vroeger (in het werk van de Sumatra-expeditie) als zoo-

danig vermelde exemplaren, bij nader nauwkeurig onderzoek, ge

bleken zijn tot degus ogivus Deyr. te behooren.

De vier eerstgenoemde soorten werden alle gevangen in het

hooggebergte, dat de residentien Palembang en Benkoelen scheidt;

de laatstgenoemde werd in het Delische buit gemaakt.

Nadere bijzonderheden hoopt Spreker later te geven in een reeds

in bewerking zijnd overzicht van al de door den heer Kanne-

gieter op zijne reizen verzamelde Lucaniden.

De heer de Meijere doet vooreerst eene mededeeling betref-

fende het voorkomen van Pollenia atramentaria Meig. te Putten

op de Veluwe. Deze soort was aldaar, volgens den heer J. T.

Oudemans, van wien hij eenige exemplaren ontving, in den afge-

loopen zomer in zoo grooten getale opgetreden, dat op het eind

van den zomer de doode dieren in de huizen eene honigachtige

lucht verspreidden en bij massa’s konden worden weggeveegd. Het

feit is te meer opvallend, omdat deze soort overigens in ons land

vrij zeldzaam is, althans veel zeldzamer dan de gewone P. rudis F.

Voorts vertoont hij elf exemplaren van Adalia bipunctata L.,

var. 6-pustulata, zijnde het resultaat eener copulatie van den type (¢)

dezer soort met hare varieteit A-pustulata (2). Voor zoover uit deze

enkele proefneming blijkt, zou d. 6-pustulata dus een hybride

zijn. Spreker hoopt later gelegenheid te hebben, om het onderlinge

verband dezer verschillende vormen nader te onderzoeken,

De heer Oudemans deelt eenige opmerkingen en ervaringen

mede , door hem in den laatsten tijd op entomologisch gebied gemaakt.

1°. In den afgeloopen zomer heeft hij eenige malen proeven

VERSLAG. CXXI

genomen met eene magnesium-lamp, tot het vangen van nacht-

insecten, doch voorloopig nog zonder resultaat.

2°. Eene anders vrij zeldzame Noctuine, Grammesia trigram-

mica Hufn., kwam in aantal voor op gesmeerde boomen in het

laatst van Juni te Apeldoorn.

39, Van de vrij locale Zygaena Trifoli Esp. zag hij in dezelfde

gemeente, in Juli, op een vochtig weiland zulke massa’s vliegen,

dat men ongeveer 4 M. van den grond eene roodachtige laag over

het geheele weiland waarnam.

4°. Als vliegtijd van Pseudophia lunaris W. V. wordt de maand

Mei opgegeven (zie Snellen, De Flinders van Nederland, Macrole-

pidoptera, blz. 482); volgens Spreker duurt de vliegtijd langer.

In 1890 vond hij den vlinder reeds in het laatst van April en

ook nog op 9 Juni; in 1889, toen het voorjaar zeer warm was,

zelfs nog op 12 Juni, gelijktijdig met de volwassen rupsen. Men

kan dus aannemen, dat bij ons Ps. /unaris vliegt van einde April

tot half Juni.

BĲ,

De pop van Plusia gamma L. is gewoonlijk zwart (verg.

Snellen, 1. c. blz. 464). Spreker vond in September te Apeldoorn

op Heliothroop eene pop met zwarten rug en groenen buik, in

kleur dus overeenstemmend met de pop van PZ. concha F.; er kwam

echter eene gewone P/. gamma uit; ook bij deze soort beperkt zich

dus het zwarte pigment soms slechts tot een gedeelte der poppenhuid.

60. Van Agrotis augur F. ving Spreker een voorwerp met een

misvormden (zeer kleinen) achtervleugel.

7°. Ken dubbel-cocon werd vervaardigd door twee rupsen van

Notodonta dromedarius L.; de cocon is tweemaal zoo groot als een

gewone en geheel op dezelfde wijze samengesteld. Slechts een der

rupsen was verpopt en is later uitgekomen; de andere verdroogde.

8’ Van Argynnis Paphia L. wordt voor de inlandsche exemplaren

eene vlucht vermeld van 62—66 mm. (Snellen, 1. c. blz. 33).

Spreker, die een groot aantal dezer zeldzame species gevangen heeft,

deelt mede, dat tusschen zijne grootste en kleinste exemplaren meer

vluchtverschil bestaat: zijne kleinste voorwerpen meten slechts 57

mm., de grootste 69 mm. Omtrent deze vlindersoort merkt hij de

CXXIL VERSLAG.

volgende bijzonderheid op. Op de hooge Veluwe (Sprielderbosch ,

Putterbosch , landgoed Schovenhorst) komt zij jaarlijks in de laatste

helft van Juli en in Augustus voor. In 1889 was zij er, na het

warme voorjaar, zelfs algemeen; bovendien was zij toen op 10 Juli

reeds in aantal aanwezig (waarschijnlijk ook vroeger), wat in andere

jaren niet het geval was; en wat vooral merkwaardig is, de exem-

plaren van 1889 waren bijzonder groot, gelijk blijken kan uit de

onderstaande opgave van de vlucht der gemeten dieren in mm :

Mannetjes in 1884—85. Mannetjes in 1889.

dd (99697060: 58. 60.,61,9..61,9. 619.202.

gemiddeld 58,5. 62. 63,5. 63,5. 64. 64. 64. 65.

gemiddeld 62,3.

Wijfjes in 1884—85. Wijfjes in 1889.

56,5. 58,5. 60. 61,5. 63,5. (65,5. 69.

gemiddeld 58,3. gemiddeld bijna 65.

Het aantal der vergeleken voorwerpen blijft wel is waar nog zeer

klein, doch de verschillen zijn nog al sprekend. Na het warme

voorjaar van 1889 waren de vlinders dus niet alleen vroeger aan-

wezig en talrijker, maar ook grooter.

90, Spreker vermeldt, dat hij een vijftal rupsen van Jodıs

luctacaria L. tot vlinders heeft opgekweekt. De rupsen behoorden

tot eenzelfde broedsel, zoodat de vlinders buiten twijfel tot dezelfde

soort behooren. Bij alle 5 de exemplaren waren de twee lijnen op

de vleugels ver van elkander verwijderd (bij Jodis putata L. staan

zij dicht bij elkander, dat wil zeggen men noemt de exemplaren,

waar de afstand der lijnen gering is, J. putatu). Dit verschil schijnt

dus werkelijk constant te zijn, daar anders allicht onder deze 5

exemplaren (3 9, 2 4) ook een of meer zouden zijn voorgekomen

met dichter bijeenstaande lijnen, in welk geval de beide soorten tot

één zouden moeten worden teruggebracht, tenzij er nog andere

verschillen waren te ontdekken.

100, Eindelijk vermeldt Spreker de vangst van een voorwerp

van Odontacus armiger Scop., het tweede mannetje en in het ge-

heel het vierde exemplaar, dat van deze zeldzame Geotrupide in

VERSLAG. CXXIII

ons land is aangetroffen. Het werd ’s avonds te Apeldoorn gevangen ,

al vliegend op het lamplicht afkomend,

De heer van der Wulp stelt ter bezichtiging enkele merk-

waardige Javaansche Diptera, in den laatsten tijd bij hem ont-

vangen; ten deele waren zij tusschengevoegd in groote bezendingen

Lepidoptera van Mr. Piepers, ten deele werden zij overgezonden

door Mr. Th. F. Lucassen. Aan beide heeren is hij ten hoogste

erkentelijk , dat zij, bij voorkomende gelegenheid, niet verzuimen

ook insecten te verzamelen, buiten degenen waarvan zij zelven

eene bijzondere studie maken. Dat onze Oostindische bezittingen

ongemeen rijk zijn aan merkwaardige Diptera, blijkt telkens daar-

uit, dat zelfs bij de kleinste bezendingen altijd nieuwe en onbekende

vormen gevonden worden. Toch is het zeer begrijpelijk, dat in Oost-

indische insecten-verzamelingen de Diptera gewoonlijk zoo weinig

vertegenwoordigd zijn, als men in aanmerking neemt , dat de meeste

soorten dier insecten-orde aldaar niet grooter of meer in ’t oog vallend

zijn dan onze Europeesche; velen zelfs zouden, als ze bij ons voor-

kwamen , allicht kunnen worden over ’t hoofd gezien, omdat zij

oogenschijnlijk op onze meest gewone vliegen gelijken. Kerst dan

zal de rijkdom aan Diptera daar te lande duidelijk aan het licht

komen, wanneer het er eenmaal toe komt, dat eene specialiteit

op dipterologisch gebied zich naar die gewesten begeeft en er zich

op toelegt daar een uitgebreid materiaal bijeen te brengen.

De soorten, door den heer van der Wulp vertoond, zijn de

Pachyrhina insignata n. sp. (Java, Piepers). Kleiner dan onze

inlandsche soorten van dit geslacht en kenbaar aan het ontbreken

der zwarte teekening op den thorax.

Haematopota eingulata Wied. (Kemanglen, Java, Lucassen). —

Gemakkelijk te herkennen aan de beide lichte, rondgebogen banden

aan het eind der vleugels.

Mochtherus striatus n. sp. (Een d, Java, Piepers). — De bruine

middenband van den thorax is scherp afgescheiden en niet over-

langs gedeeld; de tangarmen zijn zeer langwerpig.

CXXIV VERSLAG,

Psilopus fenestratus, bifilum en setosus. (Allen n. sp. Java,

Piepers). — De beide eerstgenoemden (waarvan alleen mannelijke

voorwerpen werden ontvangen) behooren tot de soorten met suba-

picalen sprietborstel, gevlekte vleugels en eene sterk inwaarts ge-

bogen spitsdwarsader; beiden zijn elkander dicht verwant, doch

niettemin duidelijk onderscheiden door de geslachtsdeelen, waaraan

bij Lifilum twee lange behaarde draden zijn gehecht, welke in

fenestratus ontbreken. Ps. setosus daarentegen (dat slechts door

een enkel g was vertegenwoordigd) heeft geheel glasachtige vleugels

met nauwelijks iets gebogen spitsdwarsader; aan de sprieten is

een lange eindborstel.

Leptoda elegans n. sp. & (Kemanglen, Java, Lucassen). — Dit

is het tweede bekende exemplaar; het eerste, ook een ¢, door

Mr, Piepers overgezonden, werd door Spreker vertoond in de zomer-

vergadering te Apeldoorn (Tijdschr. v. Entom. XXXI, blz. xxit).

Lagarosia lacteata n. sp. (Java, Piepers) en striatella n. sp.

(Kemanglen, Java, Lucassen). Het geslacht Lagarosia is nieuw

en zeer verwant aan NMischogaster, dat uitsluitend in Amerika

voorkomt. Het verschil bestaat vooral in het aderbeloop der vleugels:

de hulpader namelijk, die bij Mischogaster geheel met de subcos-

taal-ader is vergroeid, loopt bij Zagarosia wel zeer dicht langs

deze laatste, maar blijft toch aan het uiteinde duidelijk daarvan

afgezonderd; voorts is de onderste wortelcel bij Mischogaster door

eene buikige dwarsader gesloten, terwijl zij bij Lagarosia puntig

uitloopt. De beide soorten laten zich gemakkelijk aan de verschillende

vleugelteekening onderscheiden.

De vorenstaande bijzonderheden worden deels door teekeningen

duidelijk gemaakt.

spreker stelt zich voor, eerlang in het Tijdschrift eene volledige

beschrijving te geven van deze en eenige andere exotische Diptera.

De wetenschappelijke voordrachten hiermede afgeloopen zijnde,

vraagt de heer Jaspers nog even het woord, om eene aange-

legenheid op financieel gebied kortelijk te bespreken. Hij vindt het

namelijk betreurenswaardig, dat het uitgeven van werken over

VERSLAG. CXXV

entomologie aan zoovele bezwaren onderhevig is; uit den aard der

zaak is het debiet zeer beperkt, terwijl de kosten gewoonlijk aan-

zienlijk zijn, ook omdat in den regel platen daarbij niet kunnen

gemist worden. Ten gevolge van deze ongunstige verhouding,

moeten somtijds geschriften, waarvan de beoefenaars der entomo-

logie veel nut zouden kunnen trekken, achterwege blijven tot

schade der wetenschap. Het denkbeeld is bij hem opgekomen, of

daarin niet eenigermate zou kuunen worden voorzien, indien de

Entomologische Vereeniging een fonds bijeenbracht, waaruit de

schrijvers van entomologische werken in de kosten van uitgave

konden worden tegemoet gekomen. Volgaarne verklaart hij zich

bereid om zelf daartoe een zeker bedrag te schenken, indien zijn

denkbeeld bij zijne medeleden ingang en zijn voorbeeld navolging

vond. Zulk een fonds zou door het Bestuur afzonderlijk dienen te

worden beheerd en voor zoover het niet noodig was daaruit te

putten, rentgevend gemaakt.

De Penningmeester, de heer Groll, herinnert er aan, dat een

fonds, zooals door den heer Jaspers wordt bedoeld, reeds bestaat.

Indertijd toch is door wijlen den heer A. J. van Eyndhoven, ge-

heel met dezelfde bestemming, een legaat van f 300.— aan de

Entomologische Vereeniging vermaakt , en daaruit is achtereenvolgens

tweemaal /100.— verstrekt, zoodat nog 7100.— overbleef, welk

bedrag door bijkomende renten gedurende verscheidene jaren thans

tot ongeveer f 190.— is gestegen.

De heer van Hasselt voegt hier nog bij, dat hij reeds bij

eene vroegere gelegenheid zijn voornemen heeft te kennen gegeven,

om nà zijn overlijden eene zekere som aan de Entomologische Ver-

eeniging te doen uitkeeren, welke kan geacht worden het bedrag

zijner jaarlijksche contributie aan renten te zullen opleveren, zonder

nochthans daaraan eene bepaalde bestemming te verbinden. Hij be-

veelt nogmaals dit denkbeeld aan bij diegenen zijner medeleden ,

voor wie dergelijke beschikking geen te groot offer zou zijn, en

meent dat langs dien weg het voortbestaan en de bloei onzer Ver-

eeniging zeer zouden worden in de hand gewerkt.

CXXVI VERSLAG.

De Voorzitter, ofschoon de goede bedoetingen van den heer

Jaspers zeer op prijs stellende, meent evenwel dat hetgeen deze

beöogt geheel aan het persoonlijk initiatief van de Leden dient te

worden overgelaten. Zeker althans bestaat er geen aanleiding om

in deze vergadering daaromtrent eenig besluit te nemen. Nu in-

tusschen de zaak hier ter sprake is gebracht, kan wellicht de ver-

melding in het verslag de belangstelling der Leden gaande maken

en deze of gene hunner zich opgewekt gevoelen, om op het

voetspoor van den heer Jaspers het bestaande, door het legaat van

wijlen van Eyndhoven in het aanzijn geroepen fonds door eene

bijdrage te stijven, of op het voorbeeld van Dr. van Hasselt, een

stoffelijk blijk te geven van hunne groote belangstelling in onze

Vereeniging.

Daar overigens niets meer te behandelen blijft en door niemand

verder het woord wordt verlangd, sluit de Voorzitter de vergadering.

nt si % le au

te DL

| ye en

Lis:

Bi EI RAG:

ZUR

Käferfauna Madagasears.

. von CAMILLO SCHAUFUSS, in MEISSEN.

Die weitere Durcharbeitung des Käfermaterials aus Central-Ma-

dagascar im Museum Ludwig Salvator ergab wiederum eine Anzahl

interessanter Neuheiten, welche ich jetzt bekannt zu geben für

um so angebrachter halte, als sie zum Theil Familien-Lücken in

der Fauna des Inselreiches ausfüllen und deshalb wesentlich zur

Vervollstäudigung des in Arbeit befindlichen Grandidier’schen Werkes

über die Thierwelt Madagascars beitragen.

Bemerkenswerth ist das häufige Vorkommen von Gnathocerus

cornutus F. und Alphitobius diaperinus Panz. im Innern.

Trichopteryx montivaga Schauf. II.

Elongata, depressa, nigra, nitida, coriacea, pedibus flavis, an-

tennis castaneis; antennarum clava triarticulata, eius articulis

gradatim maioribus, capite trigono, post oculos oblique angustato,

oculis prominulis granulatis; thorace duplicis longitudinis latitudine,

ex media parle antice valde angustato, lateribus postice rotundatis

(minus antice), angulis anticis non rotundatis, posticis acute pro-

ductis, marginibus thoracis ibi membranaceo-infuscatis , postice iuxta

1) I Siehe , Nunquam otiosus” III. 1890.

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 1

2 BEITRAG ZUR

angulos valde sinuato; scutello parvo; elytris thorace vix angusti-

oribus, angulis anticis rotundatis, lateribus rotundato-ampliatis,

postice declivibus, sutura postice elevata (an semper ?); abdomine

declivi, piloso; tibiis tarsisque pilosis.

Long. 2 mm. ; lat. 3 mm.

Die beiden den Keulengliedern vorhergehenden Fühlerglieder sind

nach vorn etwas verdickt , während die Mittelglieder langeylindrische

Gestalt haben. Das drittletzte Glied ist von Eiform, grösser und

breiter als das vorhergehende Glied, das vorletzte oval, das letzte

länglich oval; die gutabgesetzten Keulenglieder nehmen an Länge

und Breite zu, doch ist die Breite des letzten Gliedes kaum merklich

grösser als die des vorletzten.

Die grösste Breite des Halsschildes liegt dicht hinter der Mitte.

Der Hals ist jederseits schräg längseingedrückt , nach diesem Eindrucke

zu verlaufen die Flügeldecken von der Naht ab vorn abwärts und

an dem Eindrucke, vor der Schulter, die dadurch hervortritt, sind

sie zweizackig ausgebogt. Meist wird diese Bildung unsichtbar bleiben,

weil sie der Rand des Halsschildes verdecken wird. — Die Flügel-

decken tragen nach der Seite zu vereinzelte helle Härchen.

Das Abdomen fällt ab und erscheint rauh und behaart; ich glaube

von ihm von oben noch zwei kürzere und das längere dreieckige,

an der Spitze abgestutzte letzte Segment zu sehen, Die Seiten

sehe ich mit dem Mikroskop etwas gesägt.

Unten sieht das Thierchen schwarz aus, ist behaart und punktirt.

Die Beine sind gelb und behaart, nur die Vorderschenkel sind

schwärzlich gefärbt und werden nach den Knien zu bräunlich-häutig.

Mittelhüften ziemlich nahe aneinanderstehend, doch getrennt ;

Hinterhüften weit von einander entfernt stehend.

Die sieben Hinterleibsringe tragen je eine Querreihe tiefer Punkte.

Im Verhältniss zu meiner Tr. madagascariensis |) ist die neue

Art schmächtig und schwächlich.

Clypeaster monstrosus Schauf. IT.

Ovatus, piceus, thoracis basi et marginibus dilutioribus, margine

1) Nunquam otiosus III. p. 597.

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 3

antico membranaceo, pedibus castaneis, punctatus, pilosus; anten-

narum articulo primo quadrato, magno, secundo elongato , apice

incrassato, dimidiae primi articuli longitudinis, hoc longiore, tertio

conico, 49.-—6°. compressim-globosis, quinto latiore, septimo trans-

verso, magno, obliquo, octavo parvo intus in dentem producto,

90, — 14°. clavam latam cylindricam, maximam formantibus; oculis

magnis granulatis; thorace marginato, obsemicirculari, postice

bisinuato, convexo, angulis posticis acutis; elytris vix dilatatis ,

convexis, angulis anticis rectis, lateribus rotundatis, post mediam

partem plaga magna flava ornatis.

Long. 11 mm., lat. # mm. |

Wegen seiner Fühler wird das schöne Thierchen kaum bei der

Gattung, in welche ich es vorerst that, verbleiben können ; ich

besitze aber nur ein einziges Exemplar und möchte dieses nicht

den Gefahren einer peinlichen Untersuchung aussetzen. Die Art

ist durch Färbung und den Bau der Antennen so ausgezeichnet,

dass sie leicht zu erkennen ist.

Das siebente Fühlerglied hat auffällige Grösse , etwa die Form einer

Halbkugel, sitzt aber ganz schief auf dem sechsten auf, so dass

es nach innen weit vorragt; das achte, sehr zusammengepresste

Glied zieht sich innen in eine Spitze aus. Die Keule nimmt ein

Drittel der Fühlerlänge ein; sie bildet einen dicken Cylinder; das

erste Keulenglied ist unten, das letzte oben abgerundet , die einzelnen

Glieder sind gut abgesetzt (Taf. 1, Fig. 1).

Neben dem Kopfe ist der Thorax vorn jederseits häutig durch-

scheinend, im übrigen heller gefärbt als das Thier sonst, nur auf

dem Discus dunkler ; die Flügeldecken tragen in der zweiten Hälfte

einen grossen gelben Fleck.

Die Vorderhüften sind durch einen Kiel getrennt, die Mittelhüften

weit von einander entfernt, noch weiter aber die Hinterhüften,

Die ganze Unterseite ist stark convex; der Metathorax lang;

der erste Hinterleibsring ist länger als die drei folgenden, unter

sich gleichlangen Ringe; der fünfte Ring ist wiederum etwas

länger als der vierte. Der Hinterrand der Ringe ist häutig durch-

scheinend.

4 BEITRAG ZUR

Idosoronia nov. gen. Nitidularum.

evdos , aspectus ; Soronia.

Ein kleines Thierchen, welches durch Fühler-, Kopf- und Hals-

schildbau an Omosita erinnert, durch zweizähnige Mandibeln aber

mehr zu Soronia neigt, von beiden Gattungen aber durch seine

Flügeldecken abweicht, welche drei Hinterleibsringe frei lassen ,

glaube ich als den Vertreter eines neuen Genus ansprechen zu sollen.

Nach der von Reitter in seiner « Systemat. Eintheilung der Nitidu-

larien» 1) gegebenen Bestimmungstabelle tritt dasselbe zwischen

genannte beiden Genera, denn es hat:

10. erweiterte Füsse und weit vorragende Mandibeln ,

5a. ovalen (allerdings nicht breit, sondern lang-ovalen), nieder-

gedrückten Körper ,

6a. einfaches, die Maxillen nicht bedeckendes Kinn,

7a. nur ausgerandete Lefze,

80. an der Spitze zweizähnige Mandibeln.

Die Mandibeln sind kräftig, an der Spitze angeschwarzt ; während

die linke Lade aussen etwas eingesenkt ist, verläuft die rechte,

etwas übergreifende, einfach gerundet. Die Taster müssen sehr

klein sein, ich konnte sie weder mit Mikroskop noch mit Cylin-

derlupe erkennen. Unterhalb der Antenneneinfügung tritt eine

viereckige Platte mit nach vorn scharfer Ecke hervor. Die nach

aussen verlaufenden Fühlerrinnen sind deutlich.

Sämmtliche Hüften sind entfernt, die mittleren und hintersten

etwa gleichbreit, etwas mehr als die vordersten.

Der Prothorax ist von den Flügeldecken gut abgesetzt,

Idosoronia picta Schauf. II. (Taf. 1, Fig. 2).

Nigra, nitida, griseo-pubescens, punctata, thoracis, elytrorum

et abdominis lateribus flavocastaneis, pedibus et antennis rufis,

tarsis et ore dilutioribus; antennis parce pilosis, articulo primo

tenuiter petiolato, intus valde rotundatim inflato, magno, extus

recto; secundo elongato, apicem versus incrassato; tertio elongato,

1) Verh, naturf. Ver. Brünn. 1874, sep. p. 9, 10.

=ceceeeWeroP.+PP@P

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 5

apice incrassato, secundo breviore et angustiore; quarto elliptico ,

apice truncato, tertio breviore sed latiore; quinto elevato, quarto

latiore; 6°.—8°. globosis, 9°.

densius pilosam formantibus; capite convexo, sine oculis magnis

11°. clavam latam elongatam nigram

granulatis pentagono; thorace transverse-quadrato, duplicis lon-

gitudinis latitudine, convexo, lateribus late marginato, marginibus

crenulatis, longitudinaliter bi- et medio transverse-impresso, angulis

anticis posticisque rotundatis, basi utrinque emarginata et ante

scutellum subtilissime sinuata, scutello sat magno et lato; elytris

cunctis quadratis, humeris rotundatis, postice vix ampliatis, utroque

apice rotundato, striatis, interstitiis serie pilorum curvatorum

ornatis, lateribus late marginatis, marginibus crenulatis, ante

apicem levissime sinuatis, postice utroque elytro macula flavocastanea,

iuxta suturam antice foveatis; abdominis segmentis supra visibilibus

tribus late marginatis, convexis, cunctis elongato-semiovatis, primo

secundo latiore, tertio primo longiore.

Long. 33 mm., lat. 14 mm.

Die eigentliche Grundfarbe des Thierchens ist schwarz, die

Ränder des Thorax und der Flügeldecken aber und ein auf letz-

teren befindlicher Fleck, sowie die Seiten der Hinterleibsringe

(auch unterseits) sind gelbbraun gefärbt, die Flügeldecken spielen

theilweise ins Pechbraune, dazu kommt eine graue, glänzende

Beborstung, die auf den Elytren sich in Reihen ordnet, sodass

das Thier mit blossem Auge besehen eine bunte ins Graue oder

Gelbbraune gehende Färbung annimmt. Die grubige Punktur geht

über den ganzen Körper, oben und unten, weg. Unterseits ist der

Körper einzeln behaart.

Fühlerglied 2 kürzer als 1, halb so breit, die Glieder 2—5

gehen allmählig von langkeulenförmig, immer kürzer und vorn

dicker werdend, in die kugliche Form der Glieder 6-8 über.

Das fünfte scheint in dieser Reihe das breiteste zu sein.

Die Flügeldecken sind hinten wohl im Ganzen gerundet, jede

Decke aber ausserdem leicht für sich allein. Genau kann ich dies

nicht feststellen, weil mein Unicum aufgebreitete Flügel und

dadurch die Decken auseinander hat.

6 BEITRAG ZUR

Der Rand der drei Abdominalringe oben ist gut geschweift-

abgesetzt, hinten sind die beiden ersten Ringe häutig durchscheinend,

ihre Hinterecken treten hervor. Der letzte, trapezförmige Ring fällt ab.

Auf der Unterseite ist der Körper etwas convex. Zwischen

den Hinterhüften ist die Brust rundlich ausgeschnitten, davor be-

findet sich eine längliche tiefe Grube. Zwischen den Vorderhüften

setzt sich der Prothorax erhoben zapfenartig fort und verbreitert

sich zu einer rundlichen (ausser gerandeten) Platte, die aber nach

der Seite in den Hinterrand des Thorax verläuft, sodass die Bildung

der von Soronia ähnelt. Der ziemlich gewölbte Mesothorax trägt

eine grosse Grube, und endet hinten in eine viereckige Platte,

welche sich zwischen die Mittelcoxen einschiebt. — Man sieht von

unten die crenulirten Ränder des Halsschildes und der Flügeldecken

seitlich überragen.

Die Schenkel sind kräftig, alle Schienen anfangs gebogen, nach

aussen allmählig erweitert, kurz, aussen fein gezähnelt, am Ende

schräg abgestutzt und mit einem (?) gebogenen Dorne versehen.

Die Tarsen unten zottig behaart, alle erweitert, das zweilappige

dritte und kleine vierte Glied deutlich erkennbar. Zwei gebogene

kräftige Klauen.

Von den fünf Abdominalsegmenten ist unten das erste und dritte

gleichlang, das zweite kurz, das vierte etwas länger als das dritte,

das letzte länger. Die Ringe 3 und 4 verengen sich gerundet nach

hinten, Ring 5 ist conisch mit abgestutzter Spitze (oder trapezoid).

Diese seicht gerundete Abstutzung erscheint gezähnelt. Die letzten

drei Segmente haben nur auf der Mitte pechbraune Färbung, die

Seiten sind gelblich; das Abdomen ist unten convex. Der letzte

Ring hinten rundlich seicht eingedrückt.

Omosiphora costata Schauf. II.

Elliptica, depressa, nigra, nitida, marginibus pedibus et anten-

nis castaneis, ore flavo, antennarum clava obscura; antennarum

articulo primo intus valde rotundato-dilatato, extus recto, secundo

elliptico, tertio elongato, tenui, cylindrico, apice vix incrassato ,

quarto secundo breviore, apice incrassato, apice vix latiore quam

tertius, quinto cylindrico, parum tenuiore, sexto et septimo glo-

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 7

bulosis, 6°, — 80, gradatim parum maioribus, octavo semigloboso,

90, —41°. clavam magnam elongatam, depressam formantibus;

capite cum oculis magnis granulatis trigono, post oculos oblique

angustato, crasse punctato, ex vertice ad antennarum insertionem

utrinque oblique longitudinaliter impresso , fronte transverse convexo,

sparsim pallide piloso; thorace transverso , antice angustato , lateribus

rotundatis late marginatis, margine reflexo , angulis anticis et posticis

productis, antice emarginato, postice utrinque emarginato, basi

tenuiter marginato, punctato, convexo, medio longitudinaliter im-

presso ; scutello trigono punctato; elytris postice parum angustatis,

lateribus late marginatis, margine reflexo, flavomaculatis, costatis,

costis alternatim altioribus , interstitiis crasse sed non profunde

seriatimpunctatis; tibiis curvatis, tarsis pilosis.

Long. 25 mm., lat. 12 mm.

Zweites Glied der Fühler etwa von ein Drittel der Länge des

ersten, drittes doppelt so lang als das zweite. Die Glieder der Keule

sind deutlich abgesetzt, wennschon zusammengehörig.

Die beiden vom Scheitel nach den (vor die) Fühlerhöckerchen schräg

verlaufenden linearen Längseindrücke lassen die Stirn convex werden.

Der Thorax hat unregelmässige Oberfläche, er ist in der Mitte

convex, die Erhöhung wird aber durch eine lineare Längseinsenkung

mitten getheilt und hinten weist er noch eine undeutliche seichte

Quereinsenkung jederseits auf. Der breite Seitenrand verläuft stark

gerundet und bildet vorn mit der Ausbuchtung des Halsschildes

die Vorderecke, hinten eine etwas nach unten ausgezogene Hinterecke.

Jede Flügeldecke trägt einzelne gelbbraune Flecken , davon stehen

bei meinem Exemplare: einer am Schildchen, sich über die Rip-

peninterstitien 1— 3 (und Rippen) erstreckend , darunter ein kleinerer

auf der vierten Rippe, darunter einer, etwas grösser als der zweite,

über die ersten beiden Rippen verlaufend, und abermals darunter

einer über die Interstitien 1—3. Jedenfalls sind die Flecke variabel.

Die Rippen 4 und 2 gehen vorn bis zur Basis, 3—5 verlaufen

sich dicht vor der Basis, 6 geht durch, tritt stark hervor und

verbreitert sich zur Schulterbeule. Auf den Rippen zeigen sich

einzelne glänzende Härchen.

8 BEITRAG ZUR

Die ganze Unterseite ist grubig punktirt, abgeflacht. Sämmtliche

Schenkel sind innen längsgekielt, die Schienen scharf gerandet ,

anfangs etwas gebogen, nach aussen nach vorn allmählig etwas

verbreitert, flach, am Ende mit kleinen Dornen, die Tarsen gelb

behaart, die beiden Klauen kräftig, gebogen.

Vorderhüften durch den breiten zungenförmigen Prosternalzapfen

getrennt; Mittelhüften ebenso weit von einander stehend, die Brust

dazwischen linear längseingedrückt und davor fein längsgekielt.

Hinterhüften sehr entfernt. Die Coxen sind sämmtlich flach, die

Brust an ihrer Einfügung rings gerandet. Das Abdomen wölbt

sich nach unten, ist also auf der Unterseite concav (die einzelnen

fünf Ringe selbst wenig convex); der erste Ring ist länger als die

zwei folgenden zusammen und etwas convex.

Der Glanz des Thieres sieht klebrig aus, die Oberfläche der

Flügeldecken scheint zart runzlich zu sein. Im ganzen macht das

Thier den Eindruck einer Amphotis, es gehen ihm aber die Ohren

an der Basis der Antennen ab.

Pyenomerus vulgaris Schauf. II.

Elongatus, rufo-testaceus vel rufo-piceus, depressus, subnitidus;

capite foveato-punctato, supra antennarum insertionem carinato ,

ad carinam longitudinaliter impresso, impressione antice foveata,

labro sinuato; antennis brevibus, robustis, tenuiter pilosis, arti-

culis primo quadrato, lato, secundo tenuiore, compresse-globoso,

tertio tenuiore, fere semicirculari, 40,—9°,. transversis, compresse-

moniliformibus, decimo magno, duplicis noni latitudinis, semicir-

culari, undecimo clariore, densius piloso, angustiore, obtuse conico;

thorace latitudine longiore, postice parum angustato, lateribus

sinuatis, anguste marginatis, margine antice crenulato, thorace

antice parum emarginato, angulis anticis late prominentibus , post eos

latere emarginato, angulis posticis fere rectis, basi marginato, disco

longitudinaliter late impresso, impressione utrinque longitudinaliter

excavata, cribrato-punctato; elytris antice rotundato-truncatis, fere

parallelis, postice angustatis, profunde sulcatis, sulcis profunde pun-

ctatis, interstitiis costatis, costis serie punctorum subtilium praeditis.

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 9

Long. 3— 5 mm., lat. 5 — 11 mm.

Sehr gemein.

Mit blossem Auge besehen glänzen eigentlich an dem Thiere nur

die rippenartigen Zwischenräume der Flügeldecken , mit der Lupe

besehen dagegen glänzt das ganze Thier in einer brillanten rothen

Färbung, ähnlich wie die Aulonocnemen der se//ata-Gruppe.

Das elfte Fühlerglied sitzt wie ein Hütchen auf dem breiteren

zehnten auf.

Palpen sehr klein. Letztes Glied eichelförmig , das vorletzte reiht

sich becherartig daran, so wie die Cupula an die Eichelnuss, und

fügt sich gut abgesetzt, etwas gebogen in das nicht viel schmälere ,

nach hinten verengerte und in ein Kugelgelenk (oder 1. Glied ?)

auslaufende nächste Glied ein. Die ebenfalls sehr kleinen Lippentaster

haben ein eichelartiges Endglied, welches mit dem cylindrischen

gebogenen, doppelt so langen und etwas verdickten vorletzten Gliede

eng verwachsen, eigentlich nur durch eine Naht abgetrennt, ist.

Pycn. vulgaris ähnelt habituell Pycu. terebrans ; jedenfalls auch

dem Pyen. cribricollis Fairm., von dem er sich durch Grösse —

(unter über hundert Individuen von 4 — 4% mm. Länge fand ich

nur drei von 3— 34 mm.) — besonders aber durch seine Hals-

schildbildung gut unterscheidet. Pycn. vulgaris hat den Thorax

nicht «ebensolang als breit», sondern auffällig länger

als breit; er hat nicht «vorn zwei grosse mehr oder weniger

ausgesprochene Punkte», sondern der Thorax ist in der Mitte

breit längseingedrückt. Der Eindruck wird jederseits durch eine

wenig tiefere, unbestimmte Längseinsenkung begrenzt. Ferner kann

man die Furchen nicht «fortement crénelées » nennen, nur die

der Basis zunächst liegenden Streifen erscheinen etwas crenulirt ,

die anderen nicht. Fairmaire’s Thier stammt auch aus einer

anderen Gegend Madagascars.

(Juer der Basis des Halsschildes befindet sich ein linearer Ein-

druck, der den Basalrand bildet.

Flügeldecken : Die erste (Naht-) und die zweite Rippe gehen

durch , die dritte bis fünfte werden immer kürzer, die sechste

greift hinten über und vereinigt sich mit der vierten, die siebente

10 BEITRAG ZUR

und achte sind hinten abgekürzt, die neunte biegt sich etwas nach

hinten, als wollte sie übergreifen, dann aber macht sie erst noch

eine Biegung nach unten, ehe sie sich mit der Nahtrippe zur

Bildung der Hinterecke vereinigt. Dadurch entsteht hinter der

dritten und vierten Rippe eine leere Stelle, die eingedrückt ist,

und die Flügeldecken erfahren eine Verlängerung. Die Nahtrippe

ist flach.

Unten ist das ganze Thier abgeflacht und grubig punktirt. Der

Metathorax ist seiner ganzen Länge nach linear eingedrückt, der

letzte Abdominalring unten concav.

Hylurgus amoenus Schauf. II.

Elongato-cylindricus , piceo-niger , subnitidus, antennis pedibusque

flavofulvis; antennarum scapo antice extus clavato, curvato, piloso ,

funiculi articulo primo magno, globoso, capitulo obovato, magno,

antice acuminato, supra excavato, subtus convexo, pubescente;

oculis bipartitis, nigris, granulatis, convexis; capite supra viso

trapezoidali, convexo, globoso, magis antice , postice distincte ruguloso,

fronte medio tuberculis duobis elevatis, ante quos rotundato-

excavato, margine antico parum sinuato nec non infuscato et au-

reo-ciliato, mandibulis validis nigris; thorace latitudine longiore,

antice constricto, lateribus medio ampliatis, postea parum angus-

tatis, margine antico rotundato, basi sinuato, ruguloso-punctato ,

praesertim postice, tamen laevi, setis brevibus pallidis crebre-

adsperso; elytris thoracem latitudine fere aequantibus, latitudine

large duplo longioribus, fere parallelis, lateribus post humeros

paullulum sinuatis, tum vix visibiliter ampliatis, postice aequaliter

cunctis rotundatis, basi utroque rotundato-marginato, rugulosis,

striatis, interstitiis setis squamaeformibus pallidis, fere seriatim

adspersis, apice interstitiis secundo deplanato , ceteris elevatis nec

non minute tuberculatis; tibiis modice apicem versus dilatatis,

apice dentibus tribus crassis instructis.

Long. 2—25 mm.; lat. 3—3 mm.

Die grossen zweigetheilten Augen werden hinten durch eine im

Kopfe eingedrückte Linie begrenzt. Jeder der beiden Theile ist

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 11

etwa breit halbmondförmig, nach innen offen, oder halbkreisförmig,

mit ausgerundetem Radius; der zwischen ihnen liegende Kopftheil

ist halbeiformig, grösser als einer der beiden Augentheile und

querrunzlich.

Fühlerkeule verkehrt langeiförmig , vorn zugespitzt, die Spitze

etwas seitlich gebogen, hinten löffelartig ausgehöhlt, vorn etwas

massiger. Die Geissel beginnt vom zweiten Gliede ab sehr schwach,

verdickt sich aber schnell nach vorn.

Die grossen Vordercoxen stehen kugelig hervor, sind genähert ,

ohne am Grunde zusammenzustehen, die mittleren sınd oval,

ebenfalls vorstehend, doch nur halb so massig, die hintersten flach ;

beide binteren entfernt.

Da ich nur ein einzelnes Exemplar erhielt, welches ich nicht

der Zerstörung behufs mikroskopischer Detailuntersuchung preis-

geben will, belasse ich das Thierchen trotz seiner der Gattung

Hylurgus nicht entsprechenden Augen bei dieser; wenn erst mehr

Material vorhanden ist, wird sich die generische Stellung klären.

Die Art ist nach obigen Aufzeichnungen gut kenntlich.

Stephanoderes communis Schauf. II.

Elongatus, cylindricus, fuliginosus, pedibus castaneis , subnitidus;

oculis transversis, opacis, granulosis; capite convexo, ruguloso

et antice punctato-aspero, piloso, margine antico pilis densissimis

ciliato; thorace nigropiceo-fuliginoso, nonnunquam testaceo-fuliginoso,

semiobovato, longitudine et latitudine subaequali, basi truncato et

tenuiter marginato, angulis posticis rectis, lateraliter ex basi ad

mediam partem subtiliter vix ampliato-rotundato, dein ad apicem

aequaliter rotundato, in margine apicali tuberculis fere sex medio-

cribus prominulis notato, dorso aequaliter gibbo, anterius tuberculis

numerosis scabrato, plaga tuberculorum lata, rotundata, posterius

punctato et ruguloso, setis squamulaeformibus adspersus ; elytris

latitudine thoracis et illo duplo longioribus, lateraliter post mediam

partem vix ampliatis, dein ad apicem rotundato-angustatis, profunde

punctato-striatis, punctis dilatatis, interstitiis angustioribus, vix

12 BEITRAG ZUR

costatis, setis clavatis uniseriatim adspersis, apice convexo, mar-

gine apicali vix elevato.

Long. 14 mm., lat. vix 3 mm.

Steht dem mexicanischen Stephan. pulverulentus Eichh. nahe;

unterscheidet sich durch Kleinheit und seine russige (in unreifem

Zustande ins gelbliche übergehende) Färbung.

Gemein.

Cryphalomorphus communis Schauf. IT.

Ellipticus, niger, subnitidus; capite globoso , subtilissime coriaceo,

inter oculos punctato, antice breviter pallide-ciliato, mandibulis

validis (rufis); thorace latitudine longiore, apicem versus rotundato-

angustato, apice producto et marginato, ad angulos posticos angus-

tato, lateribus marginatis, dorso valde convexo et anterius tuber-

culis maioribus plerumque transversis, posterius minoribus valde

scabrato, postice asperato-punctato ; scutello semiovato; elytris

thoracem latitudine aequantibus, ovatis, postice parum ampliatis,

latitudine duplo longioribus , lateribus post humeros paullum sinuatis,

convexis, apice regulariter rotundato, declivi, profunde punctato-

striatis et seriatim pilosis, apice sulcato-striatis, stria suturali

impressa, ad scutellum depressis.

Long. 12 mm., lat. 3 mm.

Sehr gemein.

In einen anfangs zweifach, dann nur schwach gebogenen, nach

vorn angeschwollenen und am Ende gerundeten Schaft fügt sich

mit abgeschnürtem Gelenke ein halbkugel-(oder becher-) fòrmiges

erstes Geisselglied ein, welches fast ebenso dick ist als der Schaft

in seiner grössten Breite, deshalb massig genannt werden kann.

Dem folgen drei heller gefärbte, knopfartig erscheinende Glieder,

deren erstes, sich verengend, in das erste Geisselglied eingefügt

ist; das Gelenk (die Verengung) ist ebenfalls (dicht hinter dem

Knopfe) etwas abgeschnürt, was bei gewisser Fühlerlage zu dem

Irrthume, man habe eine fünfgliederige Geissel vor sich, leicht

Veranlassung giebt. Diese drei helleren (sie sind gelblich, während

die Fühler sonst braun gefärbt sind) Glieder nehmen unter sich

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 13

nach vorn an Breite zu, sind aber gleichlang und zusammen kaum

einhalbmal länger als das erste Geisselglied ohne sein Gelenk. Die

folgende grosse, rundliche, spongiose Keule ist über dreimal so

lang als die gesammten Geisselglieder, zottig kurzbehaart; sie

verläuft aussen gerader, innen gerundeter, steht auch nach innen

über. Unterseits ist sie etwas convex, oberseits erscheint sie

wenig concav (Taf. 1, Fig. 4). Ob ein von mir mit der

Cylinderlupe mehrfach deutlich beobachteter Quereindruck schräg

über der Mitte (unterseits) constant ist, konnte ich nicht fest-

stellen; die angefertigten vielen microscopischen Präparate gaben

für das Vorhanden sein irgend welcher Linie keinen Anhalt.

Diese rundliche und derbe Keule ist es, welche mich veranlasst,

das Thier, das sonst, bis auf seinen Thorax, der nicht quer ist,

von Cryphalus nicht abweicht, generisch zu trennen.

Die Maxille erweitert sich gleich nach ihrer Ausfügung aus der

Cardo nach innen zu einer fast viereckigen, aber doch nach vorn

bis zur Einfügung der Palpen etwas konisch zulaufendn Gestalt ,

an der innen der Lappen ansitzt, der an der unteren Ecke ge-

rundet, dann gerade, sich nach vorn verengend, vorn abgerundet

ist (oder gerundet zugespitzt); die Palpen überragen ihn um die

Länge ihres letzten Gliedes. Der Lappen ist innen mit steifen am

Grunde verbreiterten Borsten besetzt, die Maxille aussen mit ein-

zelnen langen Haaren Die beiden ersten Glieder der Palpen sind

quer, das erste länger und einhalb mal breiter als das zweite,

das dritte länger und halbsobreit als das erste. — Das Mentum

ist lang oblong, nach der Basis zu verengt, die beborstete Zunge

rag! ziemlich weit zwischen den Labialtastern vor, deren erstes

Glied nach vorn zu angeschwollen, aussen gerundet, innen fast

gerade, doppelt so lang und doppelt so breit ist als das zweite,

welches fast ebenso gestaltet ist; das dritte Glied ist eylindrisch ,

halbsobreit als das zweite, doch eben so lang.

Augen einfach, elliptisch, klein facettirt, schwarz, matt.

Der sehr convexe Thorax fällt nach dem Vorderrande zu ge-

rundet sehr schnell ab, dieser letztere aber ist rundlich vorgezogen.

Hinter dem Dorsum ist das Halsschild von beiden Seiten querüber

14 BEITRAG ZUR

eingesenkt. Der Vorderrand ist hell bewimpert. Um die Gesammt-

form des Thorax, die einer Eiform mit abgestutzter Basis gleicht,

richtig zu sehen, muss man das Thier schräg von vorn besehen.

Hinter der Schulter, die etwas hervortritt, sind die Flügeldecken

wenig ausgebuchtet, dann erweitern sie sich leicht nach hinten zu,

so, dass ihre grösste Breite am Ende des zweiten Drittels liegt,

um sich schliesslich im Halbkreise abzurunden. Neben der Naht

ist ein Streif tief eingedrückt, er verbreitert sich nach vorn und

senkt sich, sodass die ganze Gegend um das Schildchen vertieft

ist. Nach hinten zu werden die Flügeldecken streifiggefurcht, mehr

oder weniger sind die Streifen auch nach vorn angedeutet. Die

Interstitien 1 und 6 sowie 2 und 5 treffen sich winkelig, 3 und

4 sind infolgendessen abgekürzt. Durch die ziemlich dichtstehende

Punktur erscheinen die Elytren runzlich, Am Rande stehen, von

oben gesehen, steife Borsten vor, die aber wohl zu der reihigen

Behaarung gehören. Infolge der Ausbuchtung der Schultern tritt

unten der Rand an dieser Stelle deutlicher zu Tage.

Die Schienen sind anfangs eingeschnürt und gebogen, dann

nach vorn aussen stark verbreitert, vorn schräg gerundet abge-

stutzt, aussen in kräftige Zähne ausgezogen, derart dass seitlich

etwa vier, auf der Abschrägung noch zwei sitzen. Der Innenrand

läuft in einen schwächeren gebogenen Dorn, wie üblich, aus.

Die ganze Schiene ist steif beborstet. Die Vorderschienen sind

kürzer als die mittleren und verbreitern sich deshalb nach vorn

plötzlicher (Taf. 1, Fig. 5).

Die Glieder 1—3 der Tarsen bilden zusammen eine Wurst,

das erste scheint länger zu sein als das zweite oder dritte, das

zweite breiter als das erste, kürzer als das dritte, das dritte so

breit als das zweite, es ist vorn unten zur Aufnahme des kleinen

vierten (Klauenvorgliedes) ausgehöhlt. Das Klauenglied (fünftes)

ist sehr lang, länger als die Glieder 1—3 zusammen, leicht ge-

bogen und vorn mässig verdickt, etwa halb so dick als die Glieder

2 oder 3. Zwei Klauen.

Unterseits ist der Kopf zart querrugulos, in der Mitte durch eine

nach hinten gehende Linie getheilt und mit kurze Härchen tragenden

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 15

Punkten zerstreut versehen. Der Mund ist lang goldgelb behaart.

Die Vordercoxen stehen kugelig hervor, nahe an einander,

doch am Grunde nicht beisammen , die Mittelcoxen sind länglich ,

stehen ebenfalls hervor, wennschon sie nicht halb so massig sind

wie die vordersten, sie stehen entfernt, entfernter als die kleineren

flachen Hintercoxen, zwischen die sich der erste Hinterleibsring

plattenartig einschiebt.

Der Thorax ist unten zart querrunzlich und mit zerstreuten

grösseren Punkten besetzt, der Metathorax ziemlich convex.

Von den fünf Hinterleibsringen ist der erste am längsten, so lang

als die kurzen drei folgenden, welche unter sich gleich sind,

zusammen, der letzte Ring ist breiter als einer der drei vorher-

gehenden. Die letzten vier Ringe sind narbig punktirt, der erste

hat die Skulptur der Hinterbrust.

Pithyophthorus deprecator Schauf. I.

Elongatus, cylindricus, glaber, nitidus, nigropiceus, supra

brevissime, subtus visibilius griseo-pilosus; vertice convexo, sub-

tilissime transverse ruguloso, linea media elevata laevi, antice crasse

crebre punctato, fronte excavato, creberrime foveato-rugoso , griseo-

piloso, linea media elevata laevi, margine antico elevato, pilis

longiusculis ciliato; mandibulis validis supra impressis; oculis

elongato-reniformibus; antennis ferrugineis , capitulo elliptico, su-

turis rectis transversis valde notato; prothorace latitudine distincte

longiore, semiobovato, globoso, antrorsum valde angustato, basi

tenuiter elevato-marginato, angulis posticis obtusis, subrotundatis ,

lateraliter ad basin parum angustato, a basi ad apicem arcu leniore

rotundato. tum constricto, antice fortiter anguste rotundato , margine

antico elevato, ante dorsum leviter constricto, dorso convexo,

anterius tuberculis transversis creberrimis concentrice ordinatis

scabrato, tuberculis posterius depressis, posterius crebre cicatricoso-

punctato; scutello triangulari, convexo, antice declivi, subruguloso ;

elytris basi latitudinem posticam thoracis subaequantibus, latitudine

maxima thoracis basi parum angustioribus, tamen postice latioribus,

thorace dimidio fere longioribus, subcylindricis, ad apicem parum

16 BEITRAG ZUR

ampliatis, hoc arcu leni rotundato, angulis antieis subrectis, sub-

rotundatis, post humeros leniter constrietis, tum ad apicem leviter

ampliatis, supra profunde foveolato-punctatis, punctis irregulariter

nonnunquam seriatim ordinatis, stria prope suturam profundius

impressa, apice singulis pilis aureis seriatim adsperso, obliquo,

convexo-rotundato, in utroque elytro tamen iuxta suturam pro-

funde late exciso; fundo excisionis glabro, non punctato, eius

margine laterali dentato-crenulato, sutura elevata, serie tubercu-

lorum parvorum ornata.

Long. 24 mm., lat. $ mm.

Vom Scheitel, vorn zwischen der groben Punktur zieht sich

bis an den Vorderrand durch die vertiefte Stirn hindurch eine

skulpturfreie schwache Mittellinie. Die Ränder rings um die Stirn-

aushöhlung sind erhöht und glatt.

Hinter dem erhöhten und bisweilen etwas crenulirt erscheinenden

Vorderrande des Thorax beginnen die Tuberkeln als Körnchen ,

werden schnell grösser und flachen sich nach hinten zu bis über

die Mitte des Thorax schuppenförmig ab, nach den Seiten zu ver-

lieren sie sich in die narbige nadelrissige Punktur, die auch die

hintere Hälfte des Halsschildes einnimmt.

Auf dem Apex der Flügeldecken vertieft sich der Nahtstreif ganz

bedeutend und von ihm ab steigen die Decken schräg in die Höhe,

sodass eine tiefe breite Längseinsenkung entsteht, neben der die

Flügeldecken aufgeworfen sind und deren überragender Rand ge-

zähnelt ist. Die Naht senkt sich vor dem Ende wenig ein; dadurch

und infolge der bauchigen Erweiterung der Elytren erscheinen die

Decken von der Seite gesehen (von oben nicht!) am Ende etwas

nach hinten ausgezogen.

Nur zwei Exemplare.

Dieser Art sehr nahe steht eine andere, die in Nachfolgendem

gekennzeichnet wird. Sie ist ohne Weiteres an der abweichenden

Bildung der hinteren Abschrägung der Flügeldecken zu erkennen.

Die Diagnose giebt nur das an, was von Pith. deprecator abweicht,

im Uebrigen stimmt das Thier mit Letzterem überein:

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. di

Pithyophthorus obtusus Schauf. IT.

Simillimus Pith. deprecatoris, differt statura longiore et angus-

tiore, thorace minus globoso, elytrorum apice magis obliquo, huius

sutura non tuberculata neque excisionis lateribus crenulatis; niger,

subnitidus; thorace elongato-semiobovato, arcu leni a basi ad

apicem rotundato, tum parum constricto, antrorsum angustius

rotundato, angulis posticis obtusis non rotundatis; elytris fere

duplicis thoracis longitudinis, latitudine basali thoracis parum

angustioribus, lateribus fere parallelis, post humeros parum con-

strictis, mediis vix angustatis; apice oblique rotundato-convexo , in

utroque elytro iuxta suturam profunde late exciso, sutura elevata

serie punctorum praedito, margine laterali excisionis callose-elevato,

nitido, absque granulis.

Long. 2—24 mm., lat. # mm.

Mas: fronte aureo-piloso.

Die Stirnaushöhlung ist unregelmässig begrenzt, nicht mit

erhöhtem Rande versehen.

Wie die ganze Gestalt, so ist auch der Thorax zierlicher und

nicht so globos als bei vorhergehender Art, die vordere Rundung

setzt sich von der hinteren nicht so deutlich ab, sondern die

Abschnürung, wennschon vorhanden, verschwindet mehr.

Die Flügeldecken sind hinter der Schulter etwas eingeschnürt

und nach der Mitte zu kaum eingeengt, vor dem Apex erreichen

sie wieder die Schulterbreite, aber sie sind dort nicht so aufge-

trieben, wie bei voriger Art. Ueber den etwas aufgebogenen Rand

der Aushöhlung auf der hinteren Abschrägung setzt sich die Punktur

fort, dagegen ist der Grund punktfrei.

Nicht selten.

Beide Arten gehören in die Gruppe des P. pulicarius (Fr der

Monographie).

Xyleborus cornutus Schauf. II.

Femina: Elliptica, elongata, nigra, nitida, pilosa, subtus

nonnunquam picea, pedibus antennisque castaneis; capite sat magno,

plerumque subreceptum , nonnunquam subexsertum , densissime

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 2

18 BEITRAG ZUR

punctulato et distanter punctato, vertice convexo, mandibulis va-

lidis piceis vel nigropiceis, extus supra excavatis, intus excavatis ,

apice bidentatis, oculis oblongis, antice valde excisis; thorace

semi-obovato, latitudine longiore, antice rotundatim-angustato , ad

angulos posticos obtusos leviter angustato, basi truncato, dorso

valde convexo, toto creberrime, antice lateraliterque magis, dorso

levius, scabrato; elytris vix duplicis latitudinis longitudine, fere

parallelis, postice rotundatis, humeris vix distinctioribus, angulis

anticis rotundatim-rectis, striato-punctatis et subtilissime coriaceis,

ex tertia parte postice declivibus ibique striis plus minusve im-

pressis nec non seriebus tuberculorum angustorum ornatis, elytris

tenuiter marginatis; pedibus curtis, femoribus sat robustis , subtus

pro tibiarum receptione excavatis.

Long. 32 mm., lat. 13 mm.

Ausser den beiden Eckzähnen sehe ich an den Mandibeln unten

noch einen dritten Zahn, und weiter unten scheinen noch ein paar

Ecken vorzustehen. Der Mund ist einzeln lang beborstet.

Auf den anfangs schnell zweifach geschwungenen, nach vorn kräftig

verbreiterten (u. zw. mehr nach innen, denn nach aussen gerundeten)

Schaft, folgt ein mit langem dicken Stiel versehenes , dann schnell

zu einer kurzen, massigen Keule übergehendes erste Geisselglied.

Der Stiel ist in den Schaft weit eingesenkt. Oben ist das Glied schräg

abgestutzt, dadurch und durch die Breite desselben , ist es beilförmig ,

derart dass es aussen gerundet, breiter, innen schmäler, etwas

vorspringend ist. Es ist nicht so breit als der Schaft in seiner

grössten Breite. Es folgt ein zweites gestielt beginnendes becher-

förmiges zweites Geisselglied, und drei conische zusammengepresste

Glieder, die sich allmählig, doch am Rande gut abgesetzt, in die

rundliche flache, oben spongiose Keule verbreitern. Die Keule ist

einhalb mal länger als die Geissel, dicht zottig behaart, rugulos,

von der Mitte ab nach vorn verdünnt, was sich durch zwei schein-

bare Querlinien kennzeichnet.

Die Rauhheit des Thorax wird durch querüber aufrecht stehende

glänzende Schuppen gebildet, zwischen denen der Untergrund zart

rugulos ist. — Unterseits ist der Thorax vorn sehr weit, bis an

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 19

die grossen Hüften, ausgeschnitten. Ein Fortsatz des Prosternums

ist nicht vorhanden.

Die Elytren sind parallel (sie erscheinen bei einigen Stücken

hinten erweitert, doch ist dies nur darauf zurückzuführen, dass

sie alsdann etwas gelüftet sind). Neben den Naht verläuft ein

undeutlich vertiefter Streif; nach hinten zu werden die Elytren

überhaupt mehr oder weniger streifig, dazwischen treten daselbst

einzelne Reihen Längstuberkeln auf, und ein Epipleuralstreif tritt

stark stumpfgezähnt kantig hervor. Die Flügeldecken fallen nach

hinten sehr convex ab. Die Seiten der Decken sind in der Mitte

ausgebuchtet ; ehe sie sich mit der Naht und der Epipleuralkante

treffen, buchten sie sich noch ein zweites mal (seicht) aus.

Schienen innen, namentlich anfangs, ein wenig gebogen, am

Ende biegen sie sich nach aussen und enden in einen gebogenen

spitzen und ziemlich langen Dorn ; die vordersten verbreitern und

verdünnen sich nach vorn, und sind daselbst schräg abgestutzt ;

die Aussenseite ist gezähnt, die Zähne werden nach vorn zu grösser ,

dann wieder etwas kleiner, so dass erst vier kleine engerstehende,

zwei grosse weitstehende, schliesslich vier grosse, etwas abnehmende

engerstehende folgen. Die hinteren Schienen verbreitern sich aussen

im Bogen, so dass ihre grösste Breite ungefähr im ersten Drittel

liegt; (man könnte sie vielleicht auch vorn sehr schräg abgestutzt

nennen); nach aussen sind sie convex, nach innen anscheinend

etwas concav; die Seiten sind grob gesägt, die Zähne biegen sich nach

aussen. Mittel- und Hinterschienen sind grösser als die vordersten.

Tarsen: Erstes Glied conisch, sehr dünn anfangs, zweites cy-

lindrisch, nicht ganz so dick und nicht so lang als das erste, drittes

so lang als das erste, keulenförmig, viertes klein, eylindrisch ,

Klauenglied lang, gebogen, vorn nur mässig verdickt, bei weitem

nicht so dick als Glied 3. Zwei kräftige gebogene Klauen.

Unterseite: Die Brust ist glatt und glänzend, kaum punktirt,

der Metathorax linear längseingedrückt. Das Abdomen wird nach

hinten zu rauh. — Die vordersten Coxen stehen ziemlich nahe

aneinander, treten als Kugeln hervor, am Grunde zusammenhän-

send; die mittleren, kugeligen, aber flacheren, sind durch einen

20 BEITRAG ZUR

Mesosternalzapfen getrennt, die hinteren, ebensolchen , durch einen

gerandeten dreieckigen Vorsprung des ersten Abdo minalsegmentes.

Mas: Thorace elongato-quadrato, caput superante, angulis pos-

ticis rotundatis, antice valde excavato, utroque latere valde in

palam curvatim producto, palis antice oblique truncatis, thorace

crasse punctato, excavatione densius pilosa ; elytris elliptieis, basi

truncatis, punctato-striatis.

Long. 4—45 mm., lat. 13 mm.

Der Thorax ragt vollständig über den Kopf weg, er ist meist

länger und etwas breiter als die Flügeldecken ; die ausgehöhlten

schaufelartigen Vorsprünge jederseits des Thorax sind vorn schräg

abgestutzt viereckig (Taf. 1, Fig. 6).

Die Flügeldecken sind zwar am Ende etwas rauher als vorn,

und der Epipleuralstreif ist deutlich, aber sie zeigen nichts von

der Rauheit und den Tuberkeln, die wir beim Weibchen finden.

Unreife Individuen finden sich von hellgelbbraun in allen Ueber-

gängen durch das Pechbraune zu schwarz, die Männchen ofters

mit braunen Thorax bei hellen Elytren.

Erinnert im männlichen Geschlechte sehr an Ayleb. coronatus

Eichh.

Das Verhältniss des Sammelergebnisses von Männchen zu Weib-

chen war: 1: 20. — Sehr gemein.

Anmerkung: In meiner Sammlung habe ich noch ein anderes

afrikanisches Thier, welches dem Weibchen des Ayleb. cornutus m.

in seiner dicken, breiteylindrischen Gesammtform ähnelt, sonst

aber gänzlich von ihm verschieden ist:

Xyleborus natalensis Schauf. II.

Cylindricus sive elongato-ellipticus, rufo-brunneus, thorace sub-

opaco, elytris nitidis, breviter sparsim griseo-pilosus ; capite a thorace

recepto, fronte subconvexo, transverse subdepresso, valde rugoso ,

subnitido, longius dense piloso, antice declivi, linea media longi-

tudinali elevata laevi, margine antico pilis aureis longis dense ciliato ,

mandibulis nigris magnis, basi angulatim prominentibus ; oculis

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 21

reniformibus, convexis, bene granulatis, nigris; antennarum tes-

tacearum capitulo semi-ovato, ad basin satis angustato, supra antice

spongioso , subtus solido ; thorace subquadrato , longitudine et lati-

tudine subaequali, basi utrinque supra scutellum vix sinuata,

angulis posticis obtusis non rotundatis, ab angulis ad basin oblique

truncato, lateribus subparallelis, a basi ad apicem lenissime, hoc

arcu lato rotundatis, dorso valde convexo, dense longius piloso, in

medio disco gibbo , anterius tuberculis transversis concentrice ordinatis

maioribus, postice minoribus scabrato, subnitido, margine antico

pilis brevissimis griseis ciliato; scutello triangulari, laevi, nitido ;

elytris cylindricis, latitudine fere thoracis et illo prope duplo lon-

gioribus, singulo basi leviter rotundato, dein supra humerum

sinuato, humeris elevatis, angulis anticis rectis subrotundatis,

lateribus subparallelis, post humeros vix constrictis, tum a basi

ultra medium paullulum rotundatis, ad apicem subito subretusis,

hoc arcu lato rotundato, dorso eylindrico, convexis, nitidissimis ,

punctato-striatis, punctis magnis rotundis sed non profundis, inter-

stitiis planis, transversim rugosis, uniserialim punctatis, stria

suturae proxima ceteris profundiore, apice valde oblique rotundato-

declivi, piloso, in declivitate ipsa ad suturam depresso-plano , striis

punctorum ut in parte horizontali, lateraliter vix profundioribus ,

interstitiis uniseriatim granulatis, granulis ex ineunte apice ad

medium crescentibus, tum minoribus, supra infuscatis, sutura

infuscata, tuberculis solum singulis minoribus praedita , margine

postico elevato crenulato ; tibiis supra longitudinaliter sulcatis,

anticis extus parum ampliatis et dentatis, apice rotundato-truncatis,

pallide pilosis.

Long. 34 mm., lat. 11 mm.

Am matten und hellergefärbt erscheinenden Thorax und den

glänzenden Flügeldecken leicht zu erkennen.

Das Keulenglied der Fühler mit den ihm folgenden Geisselgliedern

hat birnenförmige Gestalt. Es erweitert sich aussen im langen Bogen,

innen schräg gerade. Oben ist es im vorderen Drittel rund aus-

geschnitten und dort spongios, unten solid. Andere Querlinien kann

ich auf ihm nicht entdecken.

22 BEITRAG ZUR

Obwohl der Thorax sich von der Basis an nach vorn rundet,

ist seine Gestalt doch mehr als subquadratisch aufzufassen , weil

der Apikalbogen sehr breit ist, der ganze Thorax kurz. — Von

oben gesehen erscheint der Rand crenulirt, doch wird dies durch

die vorderen Quertuberkeln und dadurch hervorgerufen , dass das

Halsschild sich nach dem Kopf zu schnell absenkt.

An der Basis sind die Flügeldecken stumpfkantig erhoben. —

Die Höckerchen auf dem Apex werden nach der Mitte zu grösser,

namentlich ist dies auf dem zweiten Interstitium sehr ausgesprochen,

wo der mittelste Höcker recht ansehnlich wird, dass man ihn mit

blossem Auge sehen kann. Von da ab nach hinten sind sie nur klein.

Ein Exemplar aus Natal.

Xyleborus Neptunus Schauf. IT.

Femina: Elongato-quadrata, rufo-castanea, elytris postice in-

fuscatis, nitida, parce pilosa ; capite densissime punctulato-coriaceo

et distanter foveato-punctato ; thorace valde globoso, elytris parum

latiore, semi-obovato, regulariter antice rotundato, latitudine vix

longiore, toto creberrime, antice lateraliterque magis, dorso levius,

scabrato, angulis posticis rotundatis ; elytris elongato-quadratis, fere

parallelis, postice vix ampliatis, valde convexis, angulis anticis

rotundatim-rectis, postice rotundatis, nitidissimis, striato-punctatis,

ex tertia parte declivibus ibique exaratis et seriatim tuberculatis.

Long. 4 mm., lat. 13 mm.

Das Thier ist grösser und viel glänzender als Xyleb. cornutus ,

spärlicher behaart, der Thorax ist grösser und während er sich bei

cornutus nach vorn verengend rundet, rundet er sich bei Neptunus

breit, ebenso ist bei den Flügeldecken die hintere Rundung bei

letzterer Art breiter.

Der Kopf scheint vorn etwas längsgrubig zu sein.

Die Flügeldecken fallen nach der Basis runder ab als bei cornutus;

seitlich sind sie in der Mitte etwas eingedrückt, so dass der Rand

dort deutlicher wird. Die Schultern treten kaum hervor, sie werden

eigentlich nur dadurch kenntlich, dass neben dem von ihnen aus-

gehenden Streif die Elytren abfallen. Die groben, nach hinten

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 23

grösser werdenden Punkte sind äusserst seicht. Die hintere Abflachung

ist dichter goldgelb behaart.

Mas: Thorace elongato-quadrato angulis posticis rotundatis ,

antice ampliato, convexo, basi utrinque excavato, antice profunde

excavato et ante excavationem subtus in cornu magnum et latum

acutum, excavatum, producto; elytris postice declivibus ibique

leviter exaratis et asperatis; pedibus validis.

Long. cum cornu thoracis: 53 mm., lat. thor.: 12 mm. , long.

thor.: 23 mm., long. elytr.: 3 mm.

Der Kopfschmuck weicht merklich von dem des coruutus ab. Die

schaufelartigen Vorsprünge der Seiten werden hier als stumpfe

Wülste durch die Aushöhlung, die lange nicht so tief und breit

als bei cornutus ist gebildet, dafür aber zieht sich der Thorax

unten zwischen ihnen in ein breites, tief ausgehöhltes Horn aus.

(ats ig. 1)

Das Thier glänzt stark. Es scheint seltener zu sein.

Xyleborus madagascariensis Schauf. II.

Elongatus, cylindricus, niger, nitidus, sparsim fulvo-pilosus,

subtus rufo-piceus, antennis pedibusque fulvo-castaneis ; capite rufo-

piceo, densissime ruguloso et disperse punctato, margine antico

pilis aureis dense ciliato, fronte parum convexo, post marginem

anticum utrinque excavato; oculis reniformibus granulatis parum

concavis; thorace convexo, gibbo, latitudine parum modo longiore,

lateribus fere parallelis, antice rotundato, postice truncato, supra

nigro-piceo, anterius tuberculoso-scabrato , posterius subtilissime

densissimeque ruguloso nec non valde disperse subtiliter punctato ;

elytris punctato-striatis, interstitiis serie punctorum minorum et

remotiorum piliferorum praeditis, latitudine basali thoracis et illo

fere duplo longioribus. post humeros vix angustatis et abhinc parum

rotundato-ampliatis , postice sat rotundatis, convexis, interstitiis

suturalibus parum deplanatis et transverse rugosis; apice oblique

declivibus , sulcatis, interstitiis uniseriatim tuberculatis, margine

apicali vix elevato,

3 3

Long. 23 mm., lat. $ mm.

24 BEITRAG ZUR

Nicht selten.

Der Kopf ist dicht äusserst fein runzlich und trägt vereinzelte

grobe Punkte. Hinter dem Vorderrande ist er jederseits vertieft und

unregelmässiger sculptirt; die Mitte der Stirn verläuft aber bis nach

vorn schmal convex und erscheint wie eine glänzende Längslinie.

Die angeschwärzten Mandibeln sind sehr kräftig und zeigen deutlich

unterhalb des Endzahnes in den die äussere Rundung ausläuft

einen zweiten vorstehenden Zahn. Infolge der vordern Kopfein-

drücke erscheinen von oben gesehen die Seiten vor den Augen

etwas ausgebuchtet. Unterseits ist der Kopf tief längslinear ein-

gedrückt.

Der Thorax umfängt den Kopf wulstig, so dass dieser letztere

nur als längliches Viereck, hinten kaum erweitert, schräg nach

unten hervorragt. Der Vorderrand des Thorax ist innen crenulirt.

Die Hinterecken sind abgerundet ; von oben gesehen sieht es aus,

als ob der Thorax dort plötzlich nach der Basis zu abgeschrägt

wäre.

Die Flügeldecken sind unregelmässig querrunzlich, zum mindesten

uneben, deutlich treten die Runzeln aber auf den Zwischenräumen

der Punktstreifen neben der Naht auf, auf denen auch die Tu-

berkelreihe der Abschrägung sich weiter nach vorn, über die Ab-

schrägung hinaus, erstreckt, als bei den anderen Interstitien.

Die vordersten Schienen erweitern sich aussen nach vorn und

sind hierselbst schräg abgestutzt, innen enden sie vorn ın einen

gebogenen kräftigen Dorn. Die Abstutzung ist eng gezähnelt,

während die Aussenkante nur einzelne kaum angedeutete oder wenig

ausgesprochene Zähne trägt. Die mittleren Schienen sind in langer

Rundung aussen erweitert und gezähnelt.

Xyleb. madagascariensis m. steht dem Xyleb. posticus Eichh. ,

noch mehr aber, nach freundlicher Mittheilung des Herrn Ober-

förster Eichhoff, einer in Dessen Sammlung befindlichen unbe-

schriebenen columbischen neuen Art nahe.

Ohne nähere Untersuchung ähnelt er auch dem ebenfalls in

Centralmadagascar vorkommenden Xy/eb. wanthopus Eichh. , infolge

Farbe und Glanz sowie der Flügeldeckenoberfläche, er ist aber

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 25

von ihm durch dessen grössere Breite bei gleicher Länge, infolge

dessen kugeliges Halsschild und kürzere Flügeldecken leicht zu

unterscheiden.

Xyleborus Eichhoffi Schauf. II.

Elongatus, cylindricus, niger, nitidus, pedibus antennisque rufo-

castaneis, capite foveato-punctato et leviter punctulato-coriaceo ,

fronte subconvexo, antice longe aureo-setoso; thorace valde con-

vexo, dorso gibbo, latitudine longiore, lateribus ante mediam

partem parum ampliatis, tum rotundatim angustatis, ante angulos

posticos obtusos vix sinuatis, antice lateribusque singulis pilis

aureis adsperso, antice scabrato, postice laevi, punctato, lateraliter

supra angulos posticos irregulariter impresso; elytris latitudinis

large duplicis longitudine, lateribus leviter rotundatis, postice

rotundatis, declivibus, levissime coriaceis, punctato-striatis, sutura

ad scutellum leviter profundiore, striis in declivitate postica scabrata

magis impressis, interstitiis ibi serie pilorum aureorum ornatis;

tibiis ad apicem extus ampliatis, apice oblique truncatis.

Long. 5 mm., lat. 13 mm.

Nicht selten.

Jederseits unterhalb der Stirn, neben und zwar etwas über

den Augen, ist der Kopf eingedrückt, und es treten dort die

Punktgruben deutlicher hervor; die dazwischen liegende durchaus

ungleich begrenzte Fortsetzung der convexen Stirn ist glatt. Auch

vorn hinter dem Vorderrande ist der Kopf jederseits eingedrückt.

Unterseits verläuft längs der Mitte ein linearer Längseindruck.

Die grösste Breite der Flügeldecken liegt etwa in der Mitte;

die Rundung der Seiten ist nur leicht, aber deutlich. Die hintere

Abflachung ist etwas concav, die Elytren werden dort sehr rauh,

die Interstitien kielartig. Dieselben tragen nach hinten zu schon

von hinter der Mitte ab einzelne Höckerchen mit je einer gold-

gelben Borste, so dass die hintere Hälfte der Elytren einzeln

reihenweise golden behaart erscheint. Am Schildchen flachen sich

die Flügeldecken etwas aus, neben der Naht ist der erste Streif

merklich tiefer eingedrückt als die anderen, — Von der Seite

26 BEITRAG ZUR

gesehen sind die Decken unten stark ausgerandet und hinter der

Mitte längs des schmalen Randes eingedrückt. Jede Decke für sich

läuft in eine Spitze aus, von oben gesehen kommt selbe aber bei

geschlossenen Elytren wegen der Convexität derselben nicht zur -

Geltung. Neben der Naht verläuft, sich nach hinten etwas ver-

breiternd, innen unten ein horniger, seitlich aufgebogener Rand,

der zum festeren Schliessen der Decken zu dienen hat.

Vorder- und Mittelcoxen stehen kugelig hervor, erstere am

Grunde aneinander, letztere zwar dicht, aber doch durch ein

schmales Kielchen, das aus der Hinterbrust vorspringt, getrennt;

die flacheren Hintercoxen werden durch einen zungenartigen, ge-

randeten Vorsprung des ersten Hinterleibsringes getrennt.

Die ganze Unterseite ist äusserst zart querrunzlich, glänzend,

convex, der Hinterleib trägt ausser den Runzeln noch gröbere

Punktur. Die Hinterbrust ist abgeflacht, am Ende grubig vertieft,

aus der Grube entspringt eine schwache, kurze Längslinie, jeder-

seits am Ende ist der Metathorax grubig ausgehöhlt. Hinter der

vorspringenden Platte erscheint der erste Hinterleibsring ausge-

meisselt; er ist am längsten von allen Ringen, länger als der

zweite und dritte zusammen, die Ringe 3 und 4 jeder etwas

reichlich halb so lang als 2, unter sich gleichlang, 5 so lang als

2, etwas concav.

Die Vorderschienen sind nach vorn aussen verbreitert, dann

schräg abgestutzt, so dass sie eine dreieckige Gestalt annehmen;

seitlich aussen sind sie nur vereinzelt gezähnt, angebräunt, vorn

dagegen dichter gezähnelt, am Innenrande gleichmässig dicht be-

haart, auf der Vorderseite längsausgehöhlt. Die nicht so kräftigen

Mittelschienen erweitern sich aussen rundlich, so dass die Ab-

schrägung vorn nicht eckig wird; der Seitenrand trägt anfangs

einige grössere, dann kleinere dichtstehende, dann wieder einige

grössere Zähne. Sie sind ebenfalls etwas hohl. Die Beine tragen

vereinzelte goldgelbe Haare.

Xyleb Hichhoffi, leicht kenntlich durch seine Grösse, seine

tiefschwarze Färbung und den Glanz der Flügeldecken, deren

haartragende Höckerchen u. s. w., gehört nach der Thoraxform

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 2

und Flügeldeckensculptur in die Abtheilung +++ ** der Mono-

graphie 1), während er sich infolge seiner langwalzigen Gestalt

und Thoraxbildung an die Gruppe des Xyleb. monographus F. und

procer Eichh. anlehnt.

Ich widme das stattliche Thier dem verdienstvollen Monographen

der Tomicinen, dem wir die Klärung dieser schwierigen Gruppe

verdanken.

Xyleborus badius Eichh. erhielt ich in einem Exemplare.

Xyleborus spinosus Schauf. I.

Elongatus, cylindricus, niger, nitidus, pedibus antennisque

flavo-castaneis; capite subgloboso, recepto, vix visibiliter ruguloso ,

fronte excavato et irregulariter utroque punctato, margine antico

ciliato, mandibulis nigris validis; thorace latitudine longiore , antice

vix constricto et rotundato, lateribus fere parallelis, medio vix

sinuatis, ad angulos posticos parum rotundato-angustatis, antice

convexo, dorso gibbo, tuberculis antice maioribus, dorso minutis

scabrato, postice laevi, nitidissimo, punctato, antice pilis brevibus

aureis adsperso; elytris cylindraceis , lateribus apice anticeque parum

angustatis, punctato-striatis et leviter pilosis, interstitiis levissime

valde distanter uniseriatim punctulatis, postice nec non ad scu-

tellum pilis aureis nonnullis seriatim adspersis, sutura postice

deplanata, apice decliviter truncato, leviter excavato, spinis nu-

merosis circumdata, quorum duae supra longiores, ceteris gradatim

minoribus; pedibus curtis, validis.

Long. 3 mm. „lat. 2 mm.

Die Mandibeln zeigen oben zwei eingedrückte gebogene Linien ,

wodurch sie zweizähnig (bez.-wellig) werden.

Die grubige Punktur vorn auf der Stirn bis zum Vorderrande

lässt in der Mitte einen Fleck frei, welcher dadurch erhöht

erscheint.

Neben der Naht sind die Flügeldecken etwas unregelmässig ein-

gesenkt, und zwar auch auf der hinteren Abstutzung. Die ganzen

1) Eichhoff, Mém. Soc. R. Sc. Liége, II ser. VIII, 1878, p. 360,

28 BEITRAG ZUR

Elytren haben eine unregelmässige Oberfläche und wohl eine kaum

sichtbare Runzelung. An der hinteren Abstutzung stehen neben

der Naht auf jeder Decke hintereinander zwei kleinere Zähnchen ,

dann folgt ein kräftiger Dorn (1) hierauf, jedesmal mit Zwi-

schenfolge eines kleinen Zähnchens, der noch kräftigere Dorn 2,

dann Dornen 3 und 4 kaum so gross als 1, schliesslich kleiner

werdende und fast verschwindende Zähnchen.

Unterseite: Der Metathorax ist ziemlich convex, zart rugulos,

in der Mitte linear längseingedrückt, welcher Eindruck sich nach

hinten zu vertieft. Vom Hinterleibe ist der erste Ring am längsten ,

so lang als der zweite und dritte zusammen ; der zweite Ring ist

fast so lang als die beiden gleichlangen Ringe 3 und 4, der fünfte

Ring ist länger als einer dieser beiden. Das ganze Abdomen ist zart

runzlich. Die vordersten Coxen stehen gross kugelig, die mittleren

oval hervor, erste sind genähert, obwohl am Grunde nicht ganz

beisammenstehend, letztere, sowie die flachen Hintercoxen nur

wenig entfernt.

Die Vorderschienen verbreitern sich aussen und sind vorn sehr

schräg abgestutzt, sodass sie ein Dreieck bilden, sind aussen ge-

zähnelt, innen in den Enddorn geschwungen ausgezogen ; die

Mittelschienen sind länger, die Erweiterung mehr gerundet.

Von diesem merkwürdigen Thiere erhielt ich leider nur ein und ein

halbes Stück und bei der Untersuchung ging mir obendrein noch das

unbeschädigte Exemplar vollständig entzwei. Es gehört in die Gruppe

FET der Monographie, neben Xy/eborus sentosus Eichh.

Die mit wenigen längeren Haaren besetzten Fühler (Taf. 1, Fig. 8)

haben die der Gattung eigene Geisselgliederzahl und gerundete Keule.

Letztere ist von der Mitte ab oben ausgehöhlt, spongios, kurz be-

haart und pubescentirt, und hat wohl vor der Mitte eine Querlinie.

Ihm recht nahe verwandt, aber kleiner, schmäler und durch

glattere Flügeldecken, vornehmlich aber durch kräftigeren Apikal-

schmuck verschieden , ist:

Xyleborus spiculatus Schauf. II.

Elongatus, cylindricus, piceo-niger, nitidus, pedibus antennisque

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 29

flavo-castaneis ; thorace latitudine longiore, antice regulariter rotun-

dato, lateribus postice parum angustatis, ante angulos posticos vix

sinuatis, dorso gibbo, antice tuberculis transversis, dorso minoribus,

scabrato, postice laevi, nitidissimo, leviter punctulato nec non vix

visibiliter ruguloso , antice pilis adsperso ; elytris thoracem latitudine

aequantibus, cylindraceis, antice posticeque parum angustatis, con-

vexis, punctato-striatis, interstitiis distanter levissime uniseriatim

punctatis, ceterum vix visibiliter rugulosis, sutura postice deplanata,

apice oblique truncato et leviter excavato, spinis longis septem in

utroque elytro circumdato. sutura in apice elevata.

Long. 23 mm., lat. 2 mm

Ein Exemplar.

Während bei spinosus m. die Dornen nach unten immer kleiner

werden, sind bei N. spiculatus m. der vierte und der letzte Dorn

am grössten. Es wechseln hier ebenfalls allemal ein Zähnchen mit

einem Dorne ab, sodass Zähnchen 1 (neben der Sutur), dann Dorn 1,

dann Zähnchen 2, dann Dorn 2 u. s. f. folgen. Dorn 2 ist etwas

länger als Dorn 1, Dorn 3 so lang als Dorn 1, Dorn 4 ist länger

als Dorn 2, Dorn 5 eben so lang als 3, 6 etwas kleiner, 7 min-

destens so lang als 2, etwas nach innen gebogen. Von ihm bis zur

Naht ist ein ziemlich auffälliger gerader Zwischenraum. Bei beiden

Arten sind die Dornen ein wenig nach aussen gerichtet.

Von da ab, wo die Rundung des Thorax und dessen grobe

Runzelung aufhört, also etwa nach dem ersten vorderen Drittheile ,

ziehen sich die Seiten nach hinten zu leicht ein. Die Basis fällt

etwas ab und scheint jederseits leicht ausgebogen ; sie ist, wie

auch die ganze Schildchengegend und die Flügeldecken mit gelben

Haaren besetzt.

Die walzigen Elytren verbreitern sich kaum merklich bis zur

Mitte, dann bogen sie sich ein ganz wenig ein, um nach dem

Hintertheile zu wieder etwas breiter zu werden. Sie sind zwei und

einhalbmal so lang als breit.

Schliesslich kommt auf Madagascar noch eine dritte Art derselben

Gruppe vor, mit noch mehr ausgesprochenem Apikalschmuck , die

sich ausser diesem noch durch die nach hinten vertieften und ver-

30 BEITRAG ZUR

breiterten und gekerbt punktirten Streifen der Flügeldecken aus-

zeichnet.

Xyleborus armatus Schauf. Il.

Cylindraceus , rufo-piceus , pedibus antennisque flavo-castaneis ,

nitidus ; capite leviter ruguloso et disperse foveato-punctato , apice

pilis longis aureis ciliato; thorace latitudine longiore, antice regu-

lariter rotundato, lateribus fere parallelis, vix rotundatis, postice

vix angustatis, ab angulis posticis ad basin oblique contractis,

antice convexo, dorso gibbo, antice tuberculis transversis scabrato

et pilis sat longis adsperso, postice laevi, punctato et levissime

ruguloso ; prope scutellum breviter aureo-pilosus ; elytris basi thorace

angustioribus, cylindraceis, latitudine duplo longioribus, basi ca-

rinata, humeris distinctis, lateribus ad angulos anticos parum, in

media parte vix angustatis, postice parum ampliatis, sulcatis, sulcis

postice profundioribus et latioribus, interstitiis levissime distanter

uniseriatim punctatis , stria suturali distincta, apice truncato, utroque

elytro quatuor spinis validis et longis subaequalibus armato.

Long. 23 mm., lat. 2 mm.

Ein Exemplar.

Bei allen drei vorstehenden Arten erscheint die hintere Hals-

schildpunktur fast reihig.

Die Flügeldeckenbasis tritt bei Xyleb. armatus m. kantig hervor,

der Nahtstreif setzt sich im Bogen bis an die Schulter fort. Die

beiden mittleren (ersten) Apikaldornen laufen von dem je dritten

Interstitium aus, lassen also zwischen sich einen Zwischenraum ,

auf welchem sich die Naht mit ihrem (ersten) Interstitium nach

der Abstutzung zu senkt, wodurch das zweite Interstitium hervor-

tritt. Der je zweite Dorn sitzt etwa dort auf, wo das sechste

Interstitium aufhört, der je dritte Dorn bildet die Verlängerung

des von der Schulter nach hinten geschwungenen siebenten Zwischen-

raumes, von dem ab der Körper seitlich nach unten abfällt. Der

je vierte Dorn steht in einiger Entfernung vom dritten unten, und

beide vierte lassen zwischen sich einen Raum, der grösser ist als

der zwischen den beiden ersten Dornen befindliche. Die beiden

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 31

vierten Dornen sind etwas dünner als die übrigen. — Die Furchen

tragen je eine Reihe Punkte; nach vorn, wo sie seichter werden,

erscheinen sie deshalb bei gewisser Beleuchtung als Punktstreifen.

Scolytoplatypus, nov. gen. Platypidarum.

Scolytus ; Platypus.

Corpus breviter cylindricum.

Caput a thorace receptum, fronte truncato, pro receptione anten-

narum subtus versus os canaliculatum , os apertum. Oculi elongati,

angusti, parum convexi, granulati.

Antennae antice lateraliter inter antennas et mandibularum basin

insertae, scapo apice geniculato et subito tumido, funiculi articulo

primo magno, semigloboso, tribus sequentibus brevibus, capitulo

maximo, ovato, solido, valde compresso, spongioso.

Prothorax transverse quadratus, lateraliter pro pedum receptione

excisus.

Pygidium elytris obtectum.

Pedes validi, elongati, femora tibiaeque compressa, femora antica

robustiora, subtus pro tibiarum receptione excisa. Tarsi elongati,

graciles,. tibiis breviores, articulo primo secundo duplo longiore ,

apice parum clavato, secundo et tertio conicis, tertio secundo

longiore et validiore, quarto minimo, cylindrico, quinto 2. — 4.

cunctis longiore, curvato, apice incrassato, unguibus binis curvatis

instructis.

Coxae anticae maximae, subglobosae, valde distantes, posteriores

minores transversae, subplanae , mediae valde distantes, posticae

approximatae.

Prosternum antice valde emarginatum, in medio dimidiam longi-

tudinem metasterni aequans, metasternum antice lateraliter pro

pedum mediorum receptione impressum, postice pro posticorum

profunde excisum.

Abdomen quinque segmentis compositum,

Scolytoplatypus permirus Schauf. II

Femina: Elongato-elliptica, nigra vel piceo-nigra, antennis, tarsis,

trochanteribus et nonnunquam tibiis castaneis, subtus plus minusve

32 BEITRAG ZUR

dense breviter griseo-pilosa ; capite globoso, densissime punctulato et

disperse punctato, subnitido, vertice plerumque a thorace recepto,

castaneo, linea longitudinali media distincte impressa, in ineunte

fronte hoc utrinque elevato, per frontem carinula obsoletissima

persecuta, fronte subconvexo, breviter piloso, postice impresso ,

antice triangulariter exciso, utrinque parum elevato, in media

excisione longitudinaliter carinato, margine antico elevato , pilis aureis

longioribus ornato, epistomo antice utrinque parum emarginato 5

oris cavitate magna, maxillis longe aureo-setosis ; prothorace fere

quadrato, valde convexo, antice rotundato-emarginato , angulis

anticis late rotundatis, lateribus antice subrectis, ad mediam partem

vix ampliatis ibique angulatis, abhinc, rotundatim excisis et mar-

ginatis, basi bisinuatim exsculpta, obsolete marginata; thorace

densissime punctulato et disperse punctato, antice pilis griseis

adsperso, medio foramine magno elliptico (longitudinali) marginato

praedito, postice medio longitudinaliter vix deplanato ; scutello magno

triangulari, postice transverse inflecto, ex tertia parte subito elevato

et triangulariter excavato, linea media longitudinali postice furcata

impressa, transversim densissime ruguloso et seriatim longitudinaliter

punctato; elytris convexis, basi thoracis latitudine maxima vix

latioribus, ipsorum latitudine dimidio longioribus, basi sinuatis et

tenuiter elevato-marginatis , angulis anticis lateraliter productis,

subrectis et subrotundatis, lateribus subparallelis, ad angulos anticos

breviter rotundatim angustatis, post humeros vix angustatis, apice

arcu leni rotundatis, postice valde convexis, ad suturam antice

depressis, nitidis, levissime rugulosis, punctatis, obsolete striatis ,

stria suturali solum in apice impressa, apice declivi, densissime

punctulato et disperse punctato, sulcato, interstitiis convexis, primo

et tertio totis, minute uniseriatim tuberculatis, ceteris postice ab-

breviatis, callo apicali vix carinato, margine postico parum producto

et elevato, cum interstitio primo angulum parum prominulum

formante; subtus densissime punctulato-ruguloso et cicatricose-

punctato, foramine magno in prosterno notato, metasterno medio

longitudinaliter profunde impresso; abdominis segmentis 1. — 3.

gradatim distincte brevioribus, quarto tertio vix longiore, quinto

KAFERFAUNA MADAGASCARS. 39

duo praecedentia longitudine aequante, crebre tuberculato et longius

aureogriseo-piloso ; femoribus anticis fere elongato-quadratis, com-

pressis, apice carinulatis, ad basin angulatis, subtus excavatis pro

tibiarum receptione, his curvatis, supra excavatis, subtus convexis

et tuberculosis, extus rotundato-ampliatis et margine dentatis,

antice oblique truncatis et in dentem validum excavatum, extus

curvatum alterumque minorum rectum productis, inter quos tarsi

sunt instructi, pilosis, femoribus tibiisque posterioribus simplicibus,

subtus dense griseo-pilosis, tibiis subtus longitudinaliter sulcatis ,

tarsis pilis singulis longis praeditis.

Long. 3 mm., lat. 13 mm.

Nicht häufig.

Glieder 2 und 3 der Fühler sind mit ziemlich dicken Gelenk-

halse versehen. Das rundliche grosse Keulenglied ist länger als die

anderen Glieder zusammen.

Kopf und Halsschild, der Apex der Flügeldecken , das Schildchen

und die daneben liegenden tieferen Partien der Elytren, die Vor-

derschenkel und die Unterseite sind mit einer doppelten Punktur,

einer ganz dichten feinen Grundpunktur und einer zerstreuten

gröberen, überzogen und erscheinen dadurch matt, während die

Flügeldecken glänzen.

Der Scheitel ist meist im Thorax versteckt, er ist (wenn er

bei niedergebogenem Kopfe sichtbar wird) kastanienroth. Auf ihm

ist eine Mediallinie tief eingedrückt, deren Seiten bei ihrem Ein-

gange in die Stirn erhoben sind; sie setzt sich als ganz schwaches

Kielchen über die Stirn bis zur Spitze des vorderen Ausschnittes

fort. Hinten ist die Stirn seicht, doch deutlich i querüber einge-

senkt, vorn beiderseits des Ausschnittes etwas gewölbt. Dieser

Letztere ist dreieckig, tief, nach hinten zu spitz zulaufend, doch

wölbt sich die Stirn an seinen beiden Schenkeln rundlich. Der

Vorderrand des Kopfes ist erhoben und entsendet in der Mitte

in den Ausschnitt hinein einen Kiel.

Der hintere seitliche Ausschnitt des Thorax liegt soweit oben,

dass das Halsschild durch ihn hinten verengt wird und ist so

scharf, dass er vorn eine Ecke bildet. Er ist kastanienroth ge-

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891) 3

34 BEITRAG ZUR

färbt. Ueber dem Schildehen ist die Basis etwas nach hinten

ausgezogen und beiderseits davon etwas ausgerundet. Das Schildchen

und ein Querstreif der Flügeldecken daneben liegt sehr tief, gleich

einem Halse. Nach diesem zu fällt der Thorax hinter seiner

schwachen Randung ab, ebenso wie die Flügeldecken , diese nur

etwas steiler, was noch deutlicher dadurch wird, dass dieser Hals

hinten querüber linear eingedrückt ist, sodass das Schildchen ge-

knickt wird. Dieses selbst hat eine merkwürdige Skulptur: Ausser

der vorerwähnten Doppelpunktur, von welcher aber die gröberen

Punkte hier lingsreihig geordnet sind, ist es linear längseinge-

drückt; diese Linie spaltet sich hinten und bildet zwei abgerundete

Lappen, hinter denen das Schildchen quer vertieft ist und dann

(nach genanntem Quereindrucke) nach oben zur Spitze aufsteigt.

Der aufsteigende Theil ist wiederum dreieckig eingedrückt.

Vom Prosternum bleibt infolge der vorderen grossen Ausrundung,

in der der Kopf liegt, und der riesigen Hüftpfannen nur ein schmaler

Streif und zwischen den Hüften eine viereckige Platte übrig, die

erhoben gerandet erscheint, weil die Vorderbrust mehrfach einge-

drückt ist; sie trägt eine grosse Pore, ebenso wie die auf dem

vorderen Thorax geformt. Die massigen Vorderhüften sind querüber

breit eingedrückt, weshalb sie eigentlich nicht kugelig genannt werden

können. — Der Metathorax ist nicht so lang als das Abdomen,

also nicht halbsolang als die Flügeldecken. Er läuft in der Mitte

nach hinten zu dreieckig spitz aus, vor dem Ausläufer ist das

Metasternum eingedrückt und die Spitze des Ausläufers ist tief

längsgetheilt. An sie stösst ein dreieckig spitzer Vorsprung des

letzten Abdominalringes an und den Zwischenraum zwischen diesen

beiden Vorsprüngen (bez. Ausläufern) nehmen die Hüftpfannen der

Hintercoxen ein, welche nach innen zu, da, wo sie sich be-

rühren, offen zu sein scheinen. Ueber den Coxen ist das Meta-

sternum quer tief und steil ausgeschnitten, der stehen gebliebene

Rand trıtt kantig hervor.

Nicht nur das letzte Abdominalsegment ist mit Höckerchen

besetzt, sondern auch die vorhergehenden weisen deren einige auf,

doch sind dieselben viel kleiner und vereinzelt.

KÄFERFAUNA MADAGASCARS. 35

Die auffällig plumpen Vorderschenkel sind unterseits tief und

sehr breit ausgeschnitten, dadurch steht die Oberseite wie eine

viereckige, doch abgerundete, Scheibe innen weit vor. An ihrer

Basis sind sie in eine scharfe Ecke ausgezogen.

Ich glaube nicht fehl zu gehen, wenn ich zu diesem höchst

merkwürdigen Thiere, das von den Platypiden in so vieler Be-

mehung abweicht, andererseits wieder die Eigenheiten der Gruppe

so mannichfach trägt, dass er von ihr kaum getrennt werden dürfte,

ein Exemplar als Männchen annehme, welches wie folgt abweicht:

Mas: fronte toto valde excavato, ad verticem corniculo brevi

obtuso instructo, ad margines longius aureo-piloso ; thoracis lateribus

postice parum angustatis, non angulatis, foramine nullo, at in eius

loco fovea obsoletissima nitida, (antice utrinque impressionibus irre-

gularibus obsoletissimis); elytris thorace latioribus et illo fere duplo

longioribus, apice dimidiam elytrorum longitudinem occupante,

profunde et late sulcato, tuberculose scabrato, interstitiis angustis

alte carinatis, margine postico quadrangulatim-producto; femoribus

anticis apice angustatis, totius tenuioribus quam in femina, tibiis

gracilioribus, longioribus, curvatim petiolatis.

Die Abschrägung der Flügeldecken nimmt fast die Hälfte der-

selben ein. Das erste Interstitium auf derselben geht durch, das

zweite, vierte, sechste und achte sind abgekürzt, das dritte ist

länger, erreicht aber den Rand nicht, das fünfte und das siebente

treffen sich, als neunte Rippe kann man den erhobenen seitlichen

Rand der Abschrägung auflassen, der sich in den ausgezogenen

Hinterrand verlängert.

Die Vorderschenkel sind nicht so massig als beim Weibchen und

vorn nur mit einer kleinen Platte versehen ; deshalb ist auch die

Ausfräsung am Thorax des Männchens von oben nicht so sichtbar.

36 BEITRAG ZUR KÄFERFAUNA MADAGASCARS.

ERKLARUNG DER ABBILDUNGEN.

Co homes

. Fühler )

oO 1 © A

. Fühler von Clypeaster monstrosus Schauf. Il.

. Ldosoronia picta Schauf. IT.

Thorax und Kopf von Parisimorphus hilaris

Schauf. II.

rad von Cryphalomorphus communis Schauf. IT.

ein

. Thorax von NXyleborus cornutus & Schauf. IL.

. Thorax von Ayleborus Neptunus g Schauf. II.

. Fühler von Xyleborus spinosus Schauf. IT.

Notiz. — Parisomorphus hilaris wurde im ersten Theile der

Arbeit publicirt.

BESCHRIJVING EENER VARIETEIT

VAN

DANAIS CHRYSIPPUS L.

DOOR

P. C: T. SNELLEN.

(Met afbeelding, Pl. 4, onderaan).

In deel XXVII (1883) van het Tijdschrift voor Entomologie

is op p. 210 eene varieteit van Danais Chrysippus L. door mij

beschreven en op pl. 11, fig. 2 en 3 afgebeeld. Deze varieteit

van het eiland Poeloe-Bras afkomstig, werd op nieuw beschreven

door den heer F. J. M. Heylaerts, in de Comptes-rendus des

Séances de la Soc. Ent. Belge 1884, Mars, p. 9 en toen door

hem met den naam van varieteit /igelii bestempeld. Dit be-

noemen komt mij alleszins doelmatig voor, zoowel omdat daar-

door aan den naam van den verzamelaar, Dr. Vigelius, wordt

herinnerd, alsook omdat de varieteit zelve beter in de gedachten

blijft. Ik wil dit goede voorbeeld volgen en aan eene nieuwe

varieteit van dezelfde soort, op het eiland Celebes gevangen , den

naam van den ontdekker, Mr. van Gelder te Makassar, verbin-

den, ook als een bewijs van erkentelijkheid van Mr. Piepers en

mij voor het schenken van dezen vlinder (in eenige exemplaren)

en van een aantal andere merkwaardige Lepidoptera van Celebes

aan onze collectie.

De bedoelde varieteit Ge/deri kan met weinige woorden worden

kenbaar gemaakt. Zij heeft de iets onzuiver bruinachtige kleur

der meeste exemplaren van Chrysippus van Sumatra, Java, Sa-

38 BESCHRIJVING HENER VAR. V. DANAIS CURYSIPPUS L.

leyer en Celebes, en onderscheidt zich verder door korte witte

langsstrepen in verschillende cellen der achtervleugels, welke

strepen dadelijk in het oog vallen. Zij worden gevonden in de

middencel, cel 4c, en in de cellen 5, 6 en 7. Voorts zijn de

voorwerpen allen ongeveer zoo groot als het afgebeelde (44—48

millim. vlucht), dus eer klein dan groot.

De beschreven witte strepen vertoonen zich mede op de onder-

zijde der achtervleugels en aldaar ook in de cellen 2 en 3, terwijl

zij tevens breeder en meer vervloeid zijn. De onderkant der

voorvleugels (welker bovenzijde geenerlei afwijking oplevert) heeft

twee witte langsstrepen in cel 15 en de middencel.

De ontvangen voorwerpen dezer varieteit, vijf in getal, dragen

als aanduiding der vangplaats den naam Toli-toli.

VERZEICHNISS

DER

Ameisen und Ameisengäste

VON

HOLLANDISCH LIMBURG.

VON

E. WASMANN,S. J.

Obwohl bereits Dr. H. Bos !) über die Niederländischen Ameisen

geschrieben hat und auch die von mir für Holland’s Fauna neu

entdeckten Arten von Ameisen und Myrmecophilen bereits zum

grössten Theile in dieser Zeitschrift erwähnt worden sind, dürfte

doch eine übersichtliche Zusammenstellung der von mir in Hol-

ländisch Limburg gefundenen Ameisen und Ameisengäste, mit

einigen biologischen Bemerkungen ?), nicht ohne Interesse sein.

1) Tijdschr. v. Entom. XXX. 8. 181 und XXXI. S. 242.

2) Meine Beobachtungen iiber die Lebensweise mancher Ameisenarten von

Holländisch Limburg habe ich eingehend mitgetheilt in einer Reihe von Ab-

handlungen in der Zeitschrift Natur und Offenbarung 1888—90: „Die Bezie-

hungen zwischen fremden Ameisenarten in zusammengesetzten Nestern” (1888)

„Diebsameisen und Gastameisen” (über Solenopsis fugar Latr. und Formicorenus

nitidulus Nyl.) (1888); „Die sklavenhaltenden Ameisen” (über Formica sanguinea

Latr. und Polyergus rufescens Latr.) (1889); „Der Nahrungsinstinkt der Ama-

zonenameise” (Pol. rufescens) (1890); „Wie gründet die Amazonenameise neue

Kolonien” (1890); „Zur Lebensweise der gelbrothen Säbelameise” (Strongylo-

gnathus testaceus Schenk) (1890). Die Beobachtungen über Anergates atratulus

Schenk werden ebendaselbst nächstens erscheinen. Eine Anzahl anderer Beobach-

tungen über hiesige Ameisen habe ich in den Stimmen aus Maria-Laach ver-

öffentlicht („Aus dem Leben einer Ameise” 1886; „Die Lebensbeziehungen der

Ameise” 1889). Ferner über formicoxenus nitidulus Nyl. iù der Deutsch. Entom.

Zeitschr. 1887.

40 AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

Bei jenen Arten, die im ganzen Gebiete verbreitet sind, habe ich

keine specielle Fundortsangabe beigefügt; dies ist nur bei seltenen

Arten geschehen. Zum Verständniss der Abkürzungen sei bemerkt,

dass Ex. = Exaeten bei Roermond (im mittleren Theile” von

Holländisch Limburg), Bl. = Blijenbeek bei Gennep (im nörd-

lichen) und Aalb. — Aalbeek bei Valkenburg (im südlichen Holl.

Limburg). Die in Klammern gesetzten Arten sind zwar bis jetzt

in Holl. Limburg noch nicht entdeckt, dürften jedoch noch ge-

funden werden.

A. AMEISEN.

I. FORMICIDAE.

a. Gamponotidae.

[ Camponotus ligniperdus Latr. — Rheinland].

Polyergus rufescens Latr. — Ex.

Formica sanguinea Latr.

pna:

» pratensis de G. (— congerens Nyl.)

var. rufo-pratensis For.

» truncicola Nyl. — Ex.

var. rufo-truncicola For. — Ex.

[Formica exsecta Nyl. — Rheinland].

Formica fusca L.

var. fusco-rufibarbis For.

» _ rufibarbis F. (= cunicularia Latr.).

var, cinereo-rufibarbis For.

[Formiea cinerea Mayr. — Rheinland?].

var. cinereo-fusca For.

[Formiea gagates Nyl. — Rheinland].

Lasius fuliginosus Latr.

» niger L.

» alienus Forst.

VON HOLTLÄNDISCH TIMBURG. 41

var. wigro-alienus For.

Lasius brunneus Latr. (= Formica cunicularia aut.).

[Lasius emarginatus Ol. — Rheinland ?].

Lasius umbratus Nyl.

» meatus Nyl.

» flavus de G.

[| Lasius bicornis Först. — Rheinland].

[Prenolepis vividula Nyl. --- Leyden, im Bot. Gart.].

b. Dolichoderidae.

Tapinoma erraticum Latr. — BI..

| Dolichoderus quadripunctatus L. — Rheinland ?].

II. PONERIDAE.

Ponera contracta Latr. — Ex.

Ill. MYRMICIDAE.

Anergates atratulus Schenk. — Ex.

Myrmecina Latreillei Gurt. — Ex.

Formicovenus nitululus Nyl. — Ex.

Strongylognathus testaceus Schenk. — Ex.

Stenamma Westwoodi Westw. (Asemorhoptrum lippulum Mayr) —

Ex. Aalb.

Leptothorax acervorum F.

| Leptothorax muscorum Nyl. — Rheinland ?].

Leptothorax tuberum F.

Tetramorium caespitum L.

Myrmica laevinodis Ny).

var. laevinodi-ruginodis For.

» ruginodis Nyl.

» rugulosa Nyl.

var, scabrinodi-rugulosa For.

» scabrinodis Nyl.

42 AMBISEN UND AMEISENGÄSTE

var. scabrinodi-lobieornis For.

Myrmica lobicornis Ny).

Solenopsis fugax Latr.

[Monomorium Pharaonis L. — Aachen !)].

Auf besonderen Wunsch von Herrn Dr. Everts füge ich einige

Notizen bei zur leichteren Bestimmung dieser Ameisenformen für

Coleopterologen, die nach Myrmecophilen suchen. Da wir bereits

gute Bestimmungstabellen der Europäischen Ameisen haben (Mayr’s

«Europäische Formiciden» 1861 und Ern. André’s «Species des

Formicides d’Europe» 1881), berücksichtige ich, dem practischen

Zwecke dieser Notizen entsprechend, nur die Arbeiterform

und beschränke mich auf die Angabe der augenfällisten Merk-

male, die auch jedem Laien in der Ameisenkunde sichtbar sind

Unterfamilien:

1. Hinterleibsstielchen zweigliedrig . . . . Myrmicidae.

2. Hinterleibsstielchen eingliedrig, aber der

eigentliche Hinterleib nach dem ersten

Gliede eingeschnürt ... 2... ... „nr Poneridae.

3. Hinderleibsstielchen eingliedrig, der Hin-

terleib nicht eingeschnürt . . . . . . . . Camponotidae und

Dolichoderidae

I, Arten ?) der CAMPONOTIDAE und DOLICHODERIDAE.

a. Sehr grosse Art (10—14 mm.). Rü-

cken in einem Bogen gewölbt , nicht einge-

Schmitt... +. 0.0. we en ono ame NLU TUL

perdus Latr.

1) Ueber das Vorkommen dieser „Hausameise” in Aachen siehe Natur w.

Offenbarung 1884, S. 572.

2) Der Ausdruck ,Arten” ist hier nicht so zu verstehen, als ob z. B. Formica

rufa und pratensis zwei verschiedene Arten im strengeren Sinne des Wortes

seien wie F. rufa und sanguinea; er ist vielmehr im weiteren Sinne zu ver-

stehen, auch die sogenannten „Rassen” einbegreifend.

VON HOLLÄNDISCH LIMBURG. 43

b. Mittelgrosse Arten (5—9 mm.).

Stirnfeld (das kleine dreieckige Feld zwi-

schen den Stirnleisten) stets deutlich und

scharf begrenzt. Rücken zwischen Mittel-

und Hinterrücken eingeschnürt . . . . . Polyergus, Formica.

ce. Kleine Arten (2-5 mm.). Stirnfeld

nie deutlich begrenzt... . . 2.0... . Lasius, Prenolepis,

Tapınoma , Dolicho-

derus.

Ad 5.

1. Oberkiefer schmal und spitz, sichelformig,

am Innenrande ungezihnt '), Färbung

SARA TONER oe cee = =. a... Bolergus rufeseens

Latr.

1%. Oberkiefer breit, dreieckig, mit ge-

zähntem Innenrande; Färbung nie ganz

COR Ma oer OOP DE

2, Hinterrand des Kopfes tief ausgebuchtet ;

Färbung roth und schwarz. . . . . . . F. exsecta Nyl.

2*, Hinterrand des Kopfes gerade , . . . . . 3.

3. Kopfschild in der Mitte des Vorderrandes

eingeschnitten; Färbung rothund schwarz. f. sanguinea Latr.

3*. Kopfschild vorne einfach gerundet . , . 4.

4. Stirnfeld glänzend und glatt....... 5.

4*, Stirnfeld matt, fein gerunzelt . . . . . . À. fusca L., rufi-

barbis F. und cinerea

Mayr.

1) Adlerz (Myrmecologische Studien II. S. 8 und 9) und ich (Die sklaven-

haltenden Ameisen, Natur uw. Offenbarung 1889, S. 472) haben zwar micros-

copisch kleine Zähnchen an den Polyergus-Kiefern bemerkt; dieselben kön-

nen hier jedoch nicht in Betracht kommen, da sie selbst mit einer starken

Lupe noch nicht sichtbar sind.

Deb

4%.

4 **

AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

Roth- und schwarze Arten ....... FırufaL., pratensis

de G. u. truncicola

Nyl.

Glänzend schwarze Art.......... F, gagates Nyl.

Ad c.

Rücken zwischen Mittel- und Hinterrücken

tief eingeschnürt, Hinterrücken buckelig. Lasius , Prenole-

pis. 2.

Rücken kaum eingeschnürt, Hinterrücken

nicht buckelig, schräg abfallend; schwarz

oder dunkelbraun; 23—33 mm. . . . . Tapinoma erraticum

Latr.

Rücken vor dem Hinterrücken einge-

schnürt, letzterer oben horizontal, hin-

ten tief ausgehöhlt; Mittelleib roth, Kopf

und Hinterleib schwarz, letzterer meist

mit vier weissen Flecken; 3—4 mm. Dolichoderus qua-

dripunctatus L,

(Siehe unterstehende Figuren; H — Hinterrücken).

Lasius. Tapinoma. Dolichoderus.

Glänzend, ohne anliegende Behaarung,

am ganzen Körper mit steifen langen

Borsten besetzt, gelbbraun, Kopf hin-

ten gerade; 2 mm............ Prenolepis vividula

Nyl.

. Glänzend und glatt, unbehaart, tief

schwarz, Kopf hinten tief ausgebuchtet;

AI TOM Same ne + EE UO)

Latr.

VON HOELÄNDISCH LIMBURG.

2**, Glanzlos oder wenig glänzend, Hinterleib

stets fein anliegend behaart, Kopf hinten

gerade oder schwach ausgebuchtet. . , . 3.

3. Schwarze oder schwarzbraune Arten, mit

braunliehen Mittelleib ........:. Lasius niger L. und

alienus Först.

3*, Schwarzbraune oder braune Arten mit

rothgelben Mittelleib . .».......+.. Lasius brunneus

Latr. und emargi-

natus Ol.

Bee Gelber Astenli, EV IT EDEN, en.

4. Kleinere Art, in der Grösse sehr ver-

änderlich (2—4 mm.), selten reingelb ;

Schuppe des Hinterleibsstieles niedrig, oben

breitersalstunten e.a sur... Lasius flavus de G.

4*, Grössere Arten, dottergelb, Schuppe

hoch, oben schmäler als unten ..... 5.

5. Schuppe oben tief dreieckig eingeschnitten

CM) ee ae cs ss st Lasa “bicornis

Först,

5*, Schuppe oben nicht oder wenig ausge-

Tandet/(32— ME MAND. he era oe va, = ds Lasvus umbratus

Nyl. und metus

Nyl.

Camponotus ligniperdus Latr. — Schwarz, Mittelleib und Basis

des ersten Hinterleibsringes röthlich. Nester in alten Stämmen

oder unter Steinen.

Polyergus rufescens Latr. — 6—8 mm, An Kieferbildung und

Färbung leicht kenntlich. Diese «Amazonenmeise» lebt in ge-

mischten Kolonien, hier mit Formica fusca; Nester wie bei letz-

terer, aber ausgedehnter.

Formica exsecta Nyl. — 5—7 mm. Färbung ähnlich wie bei

46 AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

F. rufa; Nestbau ebenfalls, aber kleinere Haufen aus feinerem

Material. — An der Kopfbildung leicht zu erkennen.

Formica sanguinea. Latr. — 6—9 mm. Vorderkörper hellroth ,

Kopf oft dunkler, Hinterkörper grauschwarz. Von /. rufa unter-

schieden durch das eingeschnittene Kopfschild , durch hellere Fär-

bung und relativ grösseren Kopf, sowie durch die Verschiedenheit

des Nestbaues und des Benehmens. Die das Nest von sanguinea

überragenden Haufen sind viel kleiner und aus viel feinerem

Material, fehlen auch öfters ganz. /. sanguinea stellt sich nie auf

die Hinterbeine, um den Feind aus einiger Entfernung anzu-

spritzen wie rufa und deren Rassen (pratensis, truncicola). Auch

die Anwesenheit von fremden Hilfsameisen kennzeichnet die san-

guinea-Kolonien. In Holländisch Limburg ist die Hilfsameise meist

F. fusca, seltener rufibarbis, sehr selten (Ex.) beide zugleich.

Ebenso selten fehlen die Hilfsameisen gänzlich. Bei Exaeten kenne

ich eine Kolonie, die seit drei Jahren constant frsca und rufibarbis

zugleich als Hilfsameisen besitzt. In einer Kolonie (Ex.) fand ich

neben fusca (ungefähr 5 pCt.) eine Anzahl rufa (ungefähr 10 pCt.)

als Hilfsameisen bei sanguinea (85 pCt.).

Formica rufa L., pratensis de G. und truucicola Nyl. — 6—9

mm. — Diese drei Rassen der «Waldameise» lassen sich folgen-

dermassen unterscheiden durch Färbung und Nesthau: Rufa ist

heller oder dunkler rothbraun, mit schwarzem Hinterleib und

scnwärzlichem Oberkopf und oft auch schwärzlicher Scheibe des

Vorderrückens; doch ist der dunkle Fleck auf dem Vorderrücken

nur klein. /. pratensis ist dunkler als rufa, truncicola heller. Bei

pratensis ist der Vorder- und Mittelrücken in grösserer oder ge-

ringerer Ausdehnung schwarz, ausser dem schwarzen Oberkopf und

Hinterleib; bei fruucicola ist der Kopf ganz oder bis auf eine schwarze

Stirnzeichnung, der ganze Rücken und noch das erste Hinterleibs-

glied hellroth. Bei pratensis hat das Schwarz meist einen grau-

lichen Schimmer , bei Zruncicola einen bliulichen. /. pratensis und

truncicola sind auf Kopf und Thorax abstehend behaart , ru fa kahl.

Die Haufen von rufa sind hoch und stumpf kegelförmig gewölbt, jene

von pratensis niederiger und flacher und in hiesiger Gegend regelmäs-

VON HOLLÄNDISCH LIMBURG. 47

sig mit einer Schicht Kaninchenexcremente bedeckt , die bei rufa sich

nur spärlicher finden. Die Vorliebe für Kaninchenbohnen ist für

unsere À. pratensis ein ganz charakteristischer Zug gegenüber

rufa. F. truncicola, die übrigens hier weit seltener ist als rufa

und pratensis und deren Mischformen, hat meist an alten Stäm-

men ihre Haufen und zwar kleinere und von noch reinerem Ma-

terial als rufa. Interessant ist, dass in einer von mir genau un-

tersuchten Kolonie von rufo-truncicola in April 1889 ungefähr 25

bis 30 pCt. der grossen Arbeiterinnen die reine fruncicola-Färbung

besassen, dagegen in September desselben Jahres nur etwa 5 pCt.

Formica gagates Nyl. — 5—7 mm. Sehr ähnlich der /. fusca

und nach Forel nur eine Rasse derselben, reiner und glänzender

schwarz.

Formica fusca L., rufibarbis F. und cinerea Mayr. — 5—7 mm,

Diese drei von Forel als Rassen derselben Art zusammengefassten

Formen zeigen mannigfaltige Uebergänge untereinander, manch-

mal sogar in derselben Kolonie. #. fusca ist schwarz, schwach

grauschimmernd ; sie ist furchtsam und flüchtig, ihre Nester meist

schwach bevölkert, unter Moos, in alten Strünken oder in der

Erde verborgen. Bei /. rufibarbis ist der Rücken roth, Kopf und

Hinterleib grauschwarz; sie ist viel muthiger als die vorige, hat

ihre Nester offener, in der Erde. Die grösseren derselben sind

meist von einem kleinen Häufchen trockener Haidekrautblätter

und ähnlichen Materials überragt, ähnlich wie bei /. sanguinea.

F. cinerea ist durch dichter anliegende Behaarung grau, meist

mit röthlichgrauem Mittelleib, sie ist sehr muthig und hat oft

volkreiche Nester. Die reine Form von cinerea habe ich in Hol-

ländisch Limburg noch nicht gefunden.

Lasius fuliginosus Latr. — 4—5 mm. Von den kleineren

schwarzen Formica-Arten (fusca und gagates), deren Grösse sie

fast erreicht, leicht zu unterscheiden an dem hinten tief ausge-

buchteten Kopf und an dem Mangel eines deutlichen Stirnfeldes,

sowie an dem starken, eigenthümlichen Geruche. Nester in alten

Bäumen, meist in der Nähe der Wurzeln, mit braunem Carton

ausgekleidet.

48 AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

Lasius niger L. und alienus Fürst. — 21— 4 mm. Diese beiden

Formen sind (nach Forel) als Rassen einer Art zu betrachten und

weisen auch bei uns viele Uebergänge auf. Bei Z. niger sind Füh-

lerschaft und Schienen mit längeren abstehenden Haaren be-

setzt, die bei alienus fehlen. 4. niger ist meist grösser und fast

immer dunkler als alienus. L. niger ist auf Wegen, in Gärten

und Feldern besonders gemein, alienus auf der Haide. Letztere

hat fast nur Erdnester, erstere lebt auch in alten Strünken.

Grössere Formen von JL. niger sind von kleinen Formica fusca

an dem Mangel eines deutlichen Stirnfeldes leicht zu unter-

scheiden.

Lasius brunneus Latr. und emarginatus Ol. — Nach Forel Rassen;

einer Art. Bei 4. brunneus sind Fühlerschaft und Schienen ohne.

abstehende Haare; sie ist kleiner (24—34 mm.), der Mittelleib

mehr braungelb, nicht so scharf mit der Färbung von Kopf und

Hinterleib contrastirend. 4. emarginatus hat an Fühlerschaft und

Schienen längere abstehende Haare, ist grösser (3—43 mm.), hat

einen lebhafter rothgelben Mittelleib. Z. brunneus lebt meist unter

Rinde oder an Wurzeln von Bäumen, emarginatus liebt Mauer-

spalten und Häuser; sie ist eine viel südlichere Ameise als

brunneus und ihr Vorkommen in Holland ist mir desshalb zwei-

felhaft.

Lasius flavus de G., umbratus Nyl., mixtus Nyl. und bicornis

Fôrst. — Nach Forel sind die drei letzteren Rassen einer Art. Z,

umbratus unterscheidet sich von miwtus durch die abstehenden Haare

auf Fühlerschaft und Schienen '), ist auch meist etwas grösser,

Diese vier gelben Zasius-Arten leben in unterirdischen Erdnestern,

unter Steinen, Schollen, an den Wurzeln von Bäumen. Von Z.

flavus errichtete Erdhügel, die in Tirol und der Schweiz auf Wie-

sen häufig sind, habe ich auf den sandigen Gebieten von Hol-

1) Es ist auffallend, dass wenn von zwei Rassen einer Lasius-Art die eine

abstehende Haare an Fühlerschaft und Schienen besitzt, die andere nicht,

stets die behaarte auch die grössere und stärkere ist; dies trefft zu bei Zasius

niger gegenüber alienus, emarginatus gegenüber brunneus, umbratus gegenüber

mixtus.

VON HOLTLÄNDISCH LIMBURG. 49

ländisch Limburg nie gefunden. Auch Zasius niger und Formica

fusca haben bei uns viel seltener oberirdische Erdbauten.

Prenolepis vividula Nyl. könnte höchstens in Gewächshäusern

eingeführt sein wie in Leyden, München, Helsingfors; sie ist eine

exotische Ameise, die in Asien, Africa, America und Australien

sich findet.

Tapinoma erraticum Latr. — Einer schlanken Zasius niger ähn-

lich, aber durch den nicht abgeschnürten Hinterrücken , durch die

schmale, nach vorne geneigte Schuppe des Hinterleibsstieles und

durch die nach vorne überragende Hinterleibsbasis leicht kenntlich.

Sehr rasch und flüchtig; gibt bei Berührung einen aromatischen

Geruch von sich (Afemeles Geruch). Nester hier an sonnigen

Haidestellen. i

Dolichoderus quadripunctatus TL. — Die obere Fläche des Hin-

terrückens endet in eine scharfe, beiderseits gezähnte Leiste. Diese

durch ihre Thoraxform an Myrmiciden erinnerende Art ist auch

in Norddeutschland gefunden und dürfte in Holland vorkommen.

Nester unter Baumrinde.

PONERIDAE.

Unsere einzige Art, Ponera contracta Latr., ist 21— 31 mm.

lang, heller oder dunkler braun bis schwärzlich, sehr schmal, an

der Hinterleibsbildung der Poneriden leicht kenntlich. Ich traf diese

langsame, lichtfremde. Ameise wiederholt unter Kiefernrinde, im

Nestbezirk von Formica sanguinea und rufa, jedoch nie in grösseren

Gesellschaften.

MYRMICIDAE.

Da unsere Myrmicidengattungen mannigfaltiger sind als jene der

Formiciden, schicke ich eine Bestimmungstabelle der Gattungen

voraus :

4. Arbeiterform vorhanden ......... 2.

4*, Arbeiterform fehlt? : : 0301000 6.2 : Anergates.

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 4

ae.

AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

Oberkiefer schmal und spitz sichelförmig,

ohne gezähnten Innenrand........

. Oberkiefer breit, dreieckig, mit ge-

zähntem Innenrandw rem

Erstes Stielchenglied viereckig . . . . . .

Erstes Stielchenglied keulenförmig. . . .

Zweites Stielchenglied unten mit einem

nach vorne gerichteten Dorne . . . . . .

Zweites Stielchenglied unten einfach. . .

Fühlerkeule zweigliedrig . . , , . . . . .

Fühlerkeule mehrgliedrig . . . . . . . .

Hinterrücken völlig unbewehrt, Kopf nicht

längsgerunzelt. U. Ar te Kurz Silat.

Hinterrücken wenigstens mit kleinen Dor-

nen oder: Zahnen, N DM RATS

Augen sehr klein, punktformig, kaum

VOLTA SCHOOL

Augen grösser, fast halb so lang wie die

Schläfen, deutlich vorspringend . . . .

Die drei letzten Glieder der Fühlergeissel

zusammen viel kürzer als die vorherge-

henden zusammen wers Sept.

Die drei letzten Geisselglieder zusammen

so lang oder länger als die vorhergehen-

den zusammen te

Vorderecken des Rückens eckig, Rü-

cken kurz und breit, grob und tief längs-

GEnUN ZE eee ets a elken er ee EE

Vorderecken des Rückens vüllig gerundet,

Rücken lang und schmal, feiner ge-

n 4

UNE RS aca da LR)

Strongylognathus.

Myrmecina.

Formicoxenus.

Solenopsis.

Monomorium.

Tie

Stenamma.

Myrmica.

Tetramorium.

Leptothorax.

VON HOLLANDISCH LIMBURG. 51

Anergates atratulus Schenk. — 23 mm. Die graugelben, flü-

gellosen, larvenähnlichen Männchen und die schwarzbraunen Weib-

chen dieser Art leben in gemischten Kolonien mit den Arbeiter-

innen von Zetramorium caespitum. Es ist unmöglich , sie mit den

sehr grossen geflügelten Geschlechtern von Teiramorium oder mit

jenen von Sérongylognathus zu verwechseln, die gleichfalls viel

grösser sind (4 mm.) und einen tief ausgeschnittenen Hinterkopf

haben.

Strongylognathus testaceus Schenk. — 23—23 mm. Röthlichgelb,

glänzend, Hinterkopf tief ausgeschnitten. Lebt in gemischten Kolo-

nien mit Tetramorium caespitum; diese Kolonien sind als Bundes-

kolonien zu betrachten, nicht als Raubkolonien (wie jene

von Polyergus rufescens und Formica sanguinea mit F. fusca

oder rufibarbis), weil in den Strongyloguathus-Tetramorium-Kolonien

neben der befruchteten Strongylognathus-Königin auch eine be-

fruchtete Königin von Tetramorium lebt ').

Myrmecina Latreillei Curtis. — 3 mm. Schwarzbraun , abstehend

behaart. An dem würfelförmigen ersten Stielchenglied leicht kennt-

lich. Die kurze, gedrungene Ameise ist sehr furchtsam und lebt

verborgen; ich habe sie bisher nur in geringer Zahl, meist im

Nestbezirk von anderen Ameisen, gefunden.

Formicoxenus nitidulus Nyl. — 21—3 mm. Glatt und glänzend,

röthlichgelb bis röthlich braun, Hinterleib dunkler. Lebt als indif-

ferent geduldeter Gast in den Nestern von Formica rufa und pra-

tensis. Ich habe auch einige fast ganz schwarze Weibchen dieser

Art gefunden. Die von Adlerz zuerst entdeckten, flügellosen,

arbeiterähnlichen Männchen sind hier in den Sommermonaten auf

der Oberfläche der Waldameisennester häufig zu treffen.

Solenopsis [ugax Late. — 14—2 mm. Eine winzige, gelbe

Ameise, mit verhältnissmässig riesigen, schwarzbraunen Weibchen;

1) In Holländisch Limburg, wo Sérongylognathus selten ist, konnte ich diese

merkwürdige Beobachtung, die ich an den Strongylognathus-Kolonien in Böhmen

gemacht, noch nicht wiederholen.

52 AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

sie lebt unterirdisch, meist im Nestbezirke grösserer Ameisen, und

ihre Kolonien zählen manchmal Millionen von Individuen.

Monomorium Pharaonis L. — 13—2 mm. Kaum grösser als

die vorige, rothgelb mit dunklerem Hinterleibsende, mit grossen „

ebenso gefärbten Königinnen. Schon wegen des verschiedenen Aufent-

haltsortes kınn diese Ameise mit der vorigen nicht verwechselt

werden. Sie ist nämlich die berüchtigte, aus dem Süden einge-

schleppte Hausameise der grossen Städte, die wenigstens im

Mittel- und Nordeuropa sicherlich nicht im Freien lebt.

Stenamma Westwoodi Westw. (Asemorhoptrum lippulum Mayr).

— 31-31 mm. Rostroth, oft mit dunklerem Kopf und Hinter-

leib, Kopf und Rücken tief gerunzelt. —- Ich fand sie in Hollän-

disch Limburg im Nestbezirke von Lasius brunneus, umbratus und

Myrmica ruginodis, mehrmals auch sonst unter Laub. Beim

Laacher See (in der Rheinischen Vordereifel) fand ich August 1889

eine ganze Kolonie, ungefähr 80 & und 12 ¢. Dadurch ist be-

stätigt, dass die durch von Hagens und André (Spée. d. Formicides ,

p. 311) als Sienamma-Männchen beschriebene Form wirklich zu

dieser Art gehört.

Myrmica rubra L. — Die unter diesem Namen von Forel wie-

derum zusammengefassten Formen sind meist 4—5 mm. lang,

heller oder dunkler rothbraun. Zwei specifisch verschiedene Grup-

pen, laevinodis mit ruginodis einerseits, und scabrinodis mit lobi-

cornis und rugulosa andererseits, müssen aber wohl angenommen

werden, da keine Uebergänge zwischen diesen Gruppen sondern

nur innerhalb derselben sich finden, Unsere fünf Myrmica-Formen

lassen sich folgendermassen "unterscheiden :

1. Fühlerkeule viergliedrig, Fühlerschaft nahe

der, Wurzel sanft geboden. i.

4*. Fühlerkeule dreigliedrig, Fühlerschaft nahe

der Wurzel rechtwinklig gebogen oder

gebrochen: eh „ne sun. oe eee a =

2. Stielchen glatt oder fast glatt, Hinter-

VON HOLLÄNDISCH LIMBURG. 53

rücken zwischen den Dornen glatt und

glänzend; Dornen kürzer; Körper wenig

gerutizelt; 4—5 mm, ........ . . daevinodis Ny).

Vial

Stielchen grob‘ gerunzelt, Hinterrücken

zwischen den Dornen quergestrichelt ;

Dornen länger; Körper stärker gerun-

Zelt, OMM aco TA eue eee oven AUTO IS Nil.

3. Fühlerschaft nur gebogen , einfach; Hin-

terrücken zwischen den Dornen glatt

und glänzend; Stirnfeld mit Ausnahme

des hinteren Theiles glatt und glänzend.

Hellere und kleinere Art (33—4 mm.). rugulosa Nyl.

3*, Fühlerschaft gebrochen , an der Biegungs-

stelle mit einem Zähnchen öder Lappen.

Grossere AMEN. nan ven erden va ver rust an Le

4. Fühlerschaft mit einem Zähnchen oder

schrägen Läppchen; Hinterrücken zwi-

schen den Dornen fein gerunzelt; Stirn-

feld glatt mit Ausnahme des hinteren

Thels; 4-53 mm... .......... scabrinodis Nyl.

Fühlerschaft mit einem zur Längsaxe

rechtwinklig gestellten, meist scheiben-

förmigen Lappen ; Hinterrücken zwischen

den Dornen glatt; Stirnfeld grob längs-

gerunzelt; meist dunkler und grösser

€

COMM een. a lobleornas Ny).

Bezüglich der Männchen von scabrinodis und lobicornis habe ich

einige von Andrés Angaben abweichende Beobachtungen gemacht.

Die Stirn der Männchen ersterer Art ist in den meisten Fällen

kaum stärker längsgerunzelt als bei denjenigen von rugulosa. Bei

den hiesigen /odicornis-Mainnchen ist der Fühlerschaft kurz, wie

bei scabrinodis; lobicornis-Männchen mit langem Füblerschaft, wie

54 AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

Andr& ihn beschreibt, habe ich in Holländisch Limburg nie ge-

funden, auch nicht in Gesellschaft von Arbeiterinnen der reinen

lobieornis-Form. Dagegen erhielt ich solche Männchen aus der

Schweiz (Wallis).

Ueber die Nester der erwähnten Myrmica ist zu bemerken:

M. scabrinodis liebt den trockenen gelben Sandboden auf der

Haide, an Gebüschen, am Rande von Kiefernwäldern; ebendort

nistet auch Jobicornis. M. rugulosa liebt harten Rasen oder Torf-

boden, J/aevinodis feuchte, fette Erde auf Wiesen und Feldern ,

ruginodis lebt unter Moos oder in alten Strünken in Kiefern wald

und Eichengebüsch. Die Myrmica-Nester sind äusserlich sehr un-

scheinbar und schwer zu finden, wenn man nicht einzelne Amei-

sen draussen umherstreifen sieht.

Tetramorium caespitum L. — 23—3 mm. Die hier meist dun-

klen (braunen bis schwärzlich braunen) Teiramorium sind auch

abgesehen von ihrem breiten, winklig vortretenden Vorderrücken ,

mit den hiesigen Zeptothorar kaum zu verwechselen. Von Stenamma

unterscheidet sie die Bildung der Fühler und Augen und die ge-

ringere Grösse leicht; d und g sehr gross (6—8 mm.), schwarz.

Nester in der Erde, in alten Strünken oder unter Steinen 1).

Leptothorax acervorum F. — 33 mm. Rothgelb oder rothbraun ,

Kopf und Hinterleib dunkler. Fühler 12-gliedrig. Nester unter

Rinde oder in alten Strünken, meist in Kiefern. Leptothorax mus-

corum Nyl. ist kleiner (3 mm.) und hat keine abstehende Haare

an den Beinen.

Leptothorax tuberum F. — 23 mm. Färbung ähnlich der vorigen.

Fühler 11-gliedrig. Nester ebendaselbst.

1) Bei diesen Angaben über Nester ist zu berücksichtigen, dass auf den

Sand- und Haideflächen von Holländisch Limburg Steine eine Seltenheit sind.

VON HOLLÄNDISCH LIMBURG. 55

B. AMEISENGASTE

Ueber die Lebensweise der Ameisengäste von Holländisch Lim-

burg habe ich bereits an anderen Stellen eingehend berichtet 1).

Unter unseren regelmässigen Mvrmecophilen gehören zu den

echten Gästen nur die Zomechusa und Atemeles und deren Larven.

Die Claviger, Chennium, Centrotoma sind bei uns leider noch nicht

entdeckt, könnten aber wahrscheinlich auf den Höhen bei Maes-

tricht und Valkenburg in Ameisennestern unter Steinen noch ge-

funden werden. Zu den feindlich verfolgten Einmiethern

gehören die Myrmedonia, Quedius brevis und die Xantholinus,

soweit letztere noch zu den regelmässigen Gästen zu rechnen sind.

Alle übrigen sind mehr oder weniger indifferent geduldete

Mitbewohner der Ameisennester.

Ueber die Fundortsangaben und die in Klammern gesetzten

Namen siehe die Vorbemerkung (oben S. 40). Die arabischen Zif-

fern bedeuten die Monate, in denen ich die betreffenden Gäste

fand. Die römischen Ziffern haben folgende Bedeutung :

I = Regelmässige Gäste der betreffenden Ameisen-

art.

II — Regelmässige Gäste einer anderen Ameisenart.

III — Zufällige Gäste, die öfters in grosser Zahl bei der be-

treffenden Ameise gefunden wurden.

IV — Seltenere Arten zufälliger Gäste ?).

Bei Formica rufa L. °). — Ex.

I. [Atemeles pubicollis Bris. — 7, Doorn b. Utrecht, v. d. Poll].

1) Ueber die Lebensweise einiger Ameisengäste (Deutsch. Entom. Zeitschr,

1886, S. 49 —66 und 1887, S. 108—122).

Beiträge zur Lebensweise der Gattungen Afemeles und Lomechusa (Haag, 1888).

(Tijdschr. v. Entomol. XXXI, p. 245—327).

Zur Lebens- und Entwicklungsgeschichte von Dinarda (Wien. Entom. Zeit.

1889, S. 153—162).

Ueber einige myrmecophile Heteropteren (Deutsch. Entom. Zeitschr. 1889, S.

191—192).

‚ Vergleichende Studien über Ameisengäste und Termitengäste (Haag 1890).

(Tijdschr. v. Entom. XXXIII, S. 27—96 und Nachtrag, S. 262—266).

2) Gemeinere Arten, deren Anführung kein Interesse hat, nenne ich nicht.

3) Unausgefärbte Exemplare finden sich von den Gästen der F, rufa

56 AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

Dinarda Mürkehi Ksw. — 2 bis 6, 8, 9, 10.

Thiasophila angulata Er. — 1 bis 12.

Notothecta flavipes Grav. — 1 bis 12.

» anceps Er. — 1 bis 12.

Homalota talpa Heer. — 1 bis 12.

Oxypoda formiceticola Mrkl. — 5, 8, 9, 10, 11.

» haemorrhoa Sahlb. — 1 bis 12.

Quedius brevis Er. — 1 bis 12.

[Xantholinus picipes Thoms. !)].

Leptacinus formicetorum Mark. — 1 bis 12.

Stenus aterrimus Er. — 1 bis 12.

Dendrophilus pygmaeus L. — 2 bis 12.

Myrmetes piceus Payk. — 1 bis 4, 8 bis 12.

Myrmecoxenus subterraneus Chevr. — 2 bis 5, 8 bis 11.

[Emphylus glaber Gyll. ?). — 4, Breda, Heylaerts].

Monotoma conicicollis Aube. — 1 bis 12.

» angusticollis Aube. — 1, 8, 9, 10.

Formicoxenus nitidulus Nyl. — 2, 7, 9, 10.

Piezostethus formicetorum Boh. — 2, 7, 8, 10.

[Myrmecocela ochracella Tgstr. 3)].

Walckenaera biovata Chr. — 1 bis 12.

{ » servula E. S. — Zuid-Holland, Everts].

und pratensis am häufigsten Ende August und Anfang September. Welche Arten

im Winterquartier bei den Ameisen zu finden sind, zeigen obige Monatsangaben.

1) Bei Feldkirch in Vorarlberg fand ich diese Art im Juli und August zahl-

reich bei F. rufa, vereinzelt bei pratensis, niemals ausserhalb der Ameisennester.

Sie ist als regelmässiger Ameisengast zu betrachten und ohne Zweifel

specifisch verschieden von Xaxtholinus punctulatus Payk., mit welcher Fauvel

sie mit Unrecht zusammenzog. Abgesehen von der constant geringeren Grösse

und dem ebenso constant verschiedenen Aufenthaltsort trennt sie von punctulatus

die verschiedene Punktirung des Kopfes und die Bildung der Kehllinien, die

sich nicht in der Mitte der Unterseite des Kopfes vereinigen sondern bis zum

Ende getrennt verlaufen.

2) Ich fand ihn bei Feldkirch im August bei F. rufa.

3) Ein regelmässiger Ameisengast, der bisher noch wenig beachtet wurde.

Ich erhielt ihn von Herrn R. Zeller aus dem Piemontesischen (Madonna di

finestre), wo die kleine Motte zahlreich auf den Haufen von F. rufa sich

umhertrieb; ob ihre Raupen von den Nadeln des Nestmaterials oder parasitisch

von der Ameisenbrut leben ist noch unbekannt.

VON HOLLÄNDISCH LIMBURG. 57

Cryphoeca arietina Thor. — Ex.

Platyarthrus Hoffmannseggii Brdt. — 1 bis 12.

Larven von Cetonia floricola Hrbst. !). — 1 bis 12.

Larven von Zremocoris erraticus F. — 8 bis 11.

II Oxypoda vittata Mrkl, — 10, 14. Nur je ein Stück.

Hetaerius ferrugineus Ol. — 4, 9, 10. — Nur in zwei

Nestern.

III. Oligota pusillima Grav. — 2, 3, 7, 10.

Mycetoporus splendidus Grav. — 12 ?).

Euplectus signatus Reich. — 10. (zu Hunderten in einigen

wenigen Haufen).

Cerylon histeroïdes F. — 8, 9, 10 (in manchen Haufen zu

Tausenden).

Corticaria denticulata Gyll. — 1—12.

Trachyphloeus scabriusculus L. — 3, 8, 10.

IV. Mycetoporus clavicornis Er. — 1.

» nanus Er. — 9, 10.

Medon castaneus Grav. — 2, 4.

» dilutus Er. — 3.

» piceus Kr. — 10.

Acidota cruentata Mrsh. — 10.

Euplectus ambiguus Rchb. — 2.

Aegialia rufa F. — 8.

Hister neglectus Germ. — 8,

Ponera contracta Latr. 8 und 3. — 1.

Bei Formica rufo-truncicola For. — Ex. (Zeit des

Vorkommens wie bei /. rufa).

I. Dinarda Markeliv Ksw.

1) Wenigstens bei uns in Holländisch Limburg sind die Larven von Cetonia

floricola nur ausnahmsweise ausserhalb der Nester von F. rufa und pra-

tensis zu finden und desshalb als deren regelmässige Gäste zu betrachten.

2) In einem rufa-Haufen am Rande eines Kiefernwalds fand ich December

1888 mehrere Hunderte überwinternd, in anderen jedoch nur einzelne.

58 AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

Thiasophila angulata Er.

Notothecta flavipes F.

» anceps Er.

Oxypoda haemorrhoa Sahib.

Stenus aterrimus Er.

Formicoxenus nitidulus Nyl.

Larven von Cetonia floricola Hrbst.

IV. Medon dilutus Er. — 9.

Bei Formica pratensis de G. — Ex. (Zeit des Vor-

kommens wie bei /. rufa).

I. Thiasophila angulata Er.

Notothecta flavipes Grav.

» anceps Er.

Homalota talpa Heer.

Oxypoda haemorrhoa Sahib.

Leptacinus formicetorum Märk.

Stenus aterrimus Er.

Dendrophilus pygmaeus L.

Myrmetes piceus Payk.

Myrmecoxenus subterraneus Chevr.

Monotoma conicicollis Aubé,

Formicoxenus nitidulus Ny).

Walckenaera biovata Cbr.

Platyarthrus Hoffmannseggu Bradt.

Larven von Cetonia floricola Hrbst.

III. Ofigota pusillima Grav.

Corticaria denticulata Gyll.

IV. Thamiaraea hospita Mark. — 8.

Bei Formica sanguinea Latr.

I. Lomechusa strumosa F. — Ex. Bl. 3, 4, 5, 6, 7, 9, und

deren Larven 6, 7. — JL. strumosa kommt vor bei /. san-

VON HOLLÄNDISCH LIMBURG. 59

guinea mit oder ohne Sklaven; ich fand sie (Ex.) in san-

gwinea-Kolonien , welche fusca oder rufibarbis , oder fusca und

rufibarbis, oder fusca und rufa, oder keine Sklaven hatten.

September 1890 fand ich Lom. strumosa in grösserer Anzahl

(30 Stück in einem Neste) im Winterquartier bei Form.

sanguinea, 3 bis 1 Fuss tief unter dem Boden (Ex.).

Dinarda dentata Grav. — Ex., Bl. 2 bis 10; deren Larven

4 bis 9. In allen sanguinea-Kolonien.

Hetaerius ferrugineus Ol. — Ex. 5, 8, 10. — Fast nur in

solchen Kolonien, die fusca als Sklaven enthielten.

Platyarthrus Hoffmannseggu Brat.

II. Atemeles emarginatus Grav. — Ex. 5, 6. Nur in Kolonien,

wo Formica fusca als Sklaven waren und unter letzteren

sitzend.

Dinarda Markel Ksw. — Bl. 5. Nur ein Stück.

Notothecta flavipes Grav. — Ex. 5. Nur ein Stück.

Larven von Cetonia floricola. — Ex. Nur einmal (5).

IV. Ischnoglossa corticina Er. — Ex, 6.

Medon dilutus Er. — Ex. 6.

Ponera contracta Latr. Ÿ. — Ex. 5, 6.

Bei Formica fusca L. — Fx.

I. Hetaerius ‚ferrugineus Ol. — 4, 8. Bei dieser Ameise am

häufigsten.

Larven von Atemeles emarginatus Grav. — 5, 6.

Platyarthrus Hofmannseggii Brdt.

II. Atemeles emarginatus Ol. — 4, 5.

Oxypoda formiceticola Märk. — 8. Nur ein Stück.

Bei Formica rufibarbis F. — Ex.

I. Larven von Atemeles paradorus Grav. — 5, 6.

Platyarthrus Hoffmannseggii Brdt.

II, Atemeles paradorus Grav. — 5, 7.

60 AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

_Hetaerius ferrugineus Ol. — 7. Nur ein Stück.

Dinarda dentata Grav. — 8. Nur ein Stück.

Bemerkung: Da Afemeles emarginatus und paradozus als Larven

regelmässig bei /ormica fusca bezw. rufibarbis leben, sind auch die

Käfer selbst, die zur Eierablage die Nester dieser Ameisen auf-

suchen, nicht als deren ausnahmsweise Gäste im eigentlichen Sinne

zu bezeichnen, sondern vielmehr als deren secundäre Gäste, weil

sie als Imago primär bei den Myrmica rubra (scabrinodis , rugi-

nodis etc.) wohnen.

Bei Polyergus rufescens Latr. — Ex. (Sklaven 7.

Fusca).

I. Hetaerius ferrugineus Ol. — 4.

II. Atemeles emarginatus Grav. — 4. Ein Stück, unter den

fusca der gemischten Kolonie.

Bei Lasius fuliginosus Latr.

I. Myrmedonia funesta Grav. — Ex., Bl. 3 bis 12.

» cognata Märk. — Ex, 3, 4, 5, 8, 9, 10, 12.

» similis Märk. — Ex. 4, 42. Sehr selten.

» humeralis Grav. — Ex., Bl. 3 bis 7, 9, 10, 12.

» lugens Grav. — Ex., Bl. 3 bis 7, 9, 10, 12.

» laticollis Mark, — 1 bis 12.

Microglossa gentilis L. — Ex. 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11.

» pulla Gyll. — Ex. 4, 10.

Thiasophila inquilina Mark. — Ex. 5, 6, 7, 8, 9, 12.

[Homocusa acuminata Mark. — Rheinland, v. Hagens].

Notothecta confusa Märk. — Ex. 4. 5, 8, 9, 11, 12.

Oxypoda vittata Märk !). — Ex. Bl. 5 bis 12.

Quedius brevis Er. — Ex. 4 bis 10, 12.

1) Vereinzelt traf ich sie auch an ausfliessendem Eichensaft (5 u. 6, 1886,

Ex.) und in Nestern von Bombus terrestris (7, 1889, Aalb.). Dies sind jedoch

ausnahmsweise Fundorte, >

VON HOLLÄNDISCH LIMBURG. 61

Amphotis marginata F. — Ex. 4 bis 9.

[Xantholinus atratus Kr. (= pieipes Thoms. ')].

» glaber Nordm. *). — Wijnandsrade bei Val-

kenburg, 5; Ex. 10.

Cryphoeca arietina Thor. — Ex.

Plathyartrus Hoffmannseggu. — Ex. Bl. — Bei dieser

Ameise am zahlreichsten.

II. Hetaerius ferrugineus Ol. — Ex. 4. — Nur ein Stück.

Larve von Cetonia floricola. — Nur einmal. Ex.

III. Xantholinus linearis und var. longiventris Heer. — Ex. Bl.

Choleva anisotomoides Spenc. — Ex. 9, 10.

Phrurolithus festivus G. K. — Ex.

IV. Calodera aethiops Grav., Ocypus brunnipes F., Heterothops

praevius Er., Scopaeus minimus Er. und laevigatus Gyll. ,

Thalyera fervida Ol., Silvanus similis Er.

Bei Lasius niger L.

I. [Homoeusa acuminata Märk. — Rheinland],

Platyarthrus Hoffmannseggii.

II. Myrmedonia cognata Märk. — Ex. 5. Nur ein Stück.

III. Phrurolithus festwus C. K. — Ex.

Bei Lasius alienus Först.

I. [Claviger testaceus Preyssl. 3) — Rheinland].

1) Von Herrn Dr. Skalitzky (Prag) in Böhmen bei Zasius fuliginosus nicht

selten gefunden und mir mitgetheilt.

-:2) Obwohl diese Art auch bei Hornissen in hohlen Bäumen lebt, wo ich

sie (Ex. 10 und Feldkirch 8) in Mehrzahl fand, so scheint sie doch bei Lasius

fuliginosus in manchen Gegenden ein fast regelmässiger Gast zu sein, z, B.

nach Skalitzky’s Mittheilung in Böhmen.

:3) Meine früher ausgesprochene Ansicht (Vergleichende Studien, Tijdschr. v.

Entom. XXXIII, p. 61), dass Zasius flavus die primäre, L. alienus die secundäre

62 AMEISEN UND AMEISENGÄSTE

Bei Lasius flavus de G.

I. [Claviger testaceus Preyssl. — Rheinland].

Platyarthrus Hoffmannsegqu.

Bei Lasius umbratus Nyl.

I. [Claviger longicornis Müll. — Rheinland].

Platyarthrus Hoffmannseggit.

Bei Lasius brunneus Latr.

I. Euryusa sinuata Er. — Aalb. 7.

[Euryusa laticollis Heer !)].

Microglossa pulla Gyll. — Aalb. 7.

Batrisus formicarius Aubé. — Aalb. 7.

[Abraeus globosus Hoffm. — Rheinland].

Platyarthrus Hoffmannseggit.

II. Myrmedonia lugens Grav. — Aalb. 7. Nur ein Stück.

III. Choleva anisotomoides Spenc. — Aalb. 7, 8.

IV. Llyobates Bonnairei Fauv. — Aalb. 7. (Vielleicht zu I. ge-

hörig).

Bei Tetramorium caespitum L.?).

I. [Chennium bitubereulatum Latr. — Rheinland].

| Centrotoma lucifuga Heyd.].

Wirthsameise von Claviger testaceus sei, habe ich in der Umgegend von Prag

völlig bestätigt gefunden. Dort ist CZ. testaceus sehr häufig bei LZ. flavus, etwas

minder häufig bei Z. alienus, bei L. niger nur ausnahmsweise und vereinzelt.

1) Diese Art ist zwar schon bei Valkenburg von Herrn Dr. Veth entdeckt,

aber über ihr Vorkommen bei Ameisen nichts angegeben. Da Lasius brunneus

meist nur vereinzelt sich zeigt, sehr flüchtig ist und schwer zu entdeckende

Nester hat, kann sie leicht übersehen werden.

2) Sämmtliche in Klammern stehende Gäste von Z'eframorium habe ich in

der Umgegend von Prag gefunden und es wäre nicht unmöglich, dass wenigstens

einige derselben auch im südlichen Theile von Holländisch Limburg sich

fänden.

VON HOLLÄNDISCH LIMBURG. 63

[Amauronyx Märkelu Aubé].

[ Huconnus chrysocomus Saule.].

Strongylognathus testaceus Schenk.

Anergates atratulus Schenk.

Bei Myrmica rubra L.

I. Atemeles emarginatus Grav. — Bei Myrmica scabrinodis Nyl.,

ruginodis Nyl. und rugulosa Nyl. — Ex. 3, 4, 5, 9, 10.

var, foveicollis Wasm. — Bei M. scabrinodis und ruginodis. — Ex.

» recticollis Wasm. — Bei M. scahrinodis. — Ex.

» angulicollis Wasm. — Bei M. scabrinodis. -— Ex.

» nigrieollis Kr. — Bei M. scabrinodis, ruginodis und ru-

gulosa. — EX.

Atemeles paradoxus Grav. — Bei M. ruginodis und scabri-

nodis, sehr selten bei rugulosa. — Ex. 3, 4, 9, 10.

var. obsoleticollis Wasm. — Bei M. ruginodis. — Ex.

» laticollis Wasm. — Bei M. ruginodis und scabrinodis.

— Ex.

» rhombieollis Wasm. — Bei M. ruginodis und scabri-

nodis. — EX.

III. Astilbus canaliculatus F. — Besonders häufig bei M. Zae-

vinodis, ruginodis, rugulosa.

Bei allen hiesigen Ameisen gemein: ')

Cyphodeirus (Beckia) albinos Nic.

Ich füge noch einige Angaben bei über solche Arten, deren

Verhältniss zu den Ameisen mir zweifelhaft blieb:

1) Ebenso auch in Süd-Holland (Everts), Frankreich (Moniez), England

(Lubbock); noch mehr panmyrmecophil als Platyarthrus.

64 AMEISEN U. AMEISENGÄSTE V. HOLL. LIMBURG.

Dipteren (Ex.): Bei Formica rufa: Sciara nervosa Meig. ,

Phora pulicaria Fall. Bei Lasius fuliginosus: Phora rufipes Meig.,

Scatopse leucopeza Meig. Aus Nestern von Lasius fuliginosus und

Formica sanguinea erzogen: Microdon devius L. — Die Bestim-

mungen verdanke ich Herrn van der Wulp.

_Hymenopteren (Ex.): Bei Formica rufa, pratensis , sanguinea

und Lasius fuliginosus mehrere Chalcidier und Proctotrupier, be-

sonders Ceraphron- und Diapria-Arten. Bei Solenopsis fugax (unter

deren Larven) eine flügellose Diapria (?).

Bezüglich der myrmecophilen Spinnen Hollands verweise ich

des Nähern auf van Hasselts treffliche Ausführungen im Catalogus

Aranearum, Suppl. II, p. 32 ff. (Tijdschr. v. Ent. XXXII, p. 312).

Ihm verdanke ich auch die Bestimmung der obenerwähnten Spin-

nenarten,

REVISION

DES

RHAPHIDIDES

PAR

HERMAN ALBAR D A.

Certaines familles d'insectes ont besoin d’être revues de temps

en temps, afin de résumer les travaux des divers auteurs et de

constater l’état actuel de nos connaissances,

Celle des Rhaphidides est dans ce cas. La dernière monogra-

phie de cette famille, celle du Dr. Schneider, parut en 1843,

Depuis ce temps-là plusieurs ‘nouvelles espèces ont été publiées,

mais les auteurs ont negligé*ou n'avaient pas l’occasion de les

comparer aux types des espèces déjà connues et se sont contentés

des descriptions souvent vagues ou incomplètes. De là que fréquem-

ment la même espèce porte plusieurs noms.

Dans les collections se ‘trouvent, en outre, plusieurs espèces

nouvelles qui, sans être” examinées suffisamment, sont rangées

parmi les espèces connues, ce qui donne lieu à des doutes et

rend ces dernières incertaines. Aussi la synonymie est-elle dans

un état déplorable.

Enfin, le nombre des espèces s'étant accru considérablement,

les caractères dont on s’est servi pour les séparer ne suffisent

plus.

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). © } 5

66 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Schummel, qui, aprés Fabricius, fut le premier a distinguer

plus d’une espèce, les sépara d’après la forme de la tête et le

nombre des nervules qui divisent le pterostigma. Burmeister,

Schneider et Ratzeburg ont suivi cette méthode. Le Dr. Hagen a

mis en évidence les caractères spécifiques que présente la dispo-

sition des nervures, notamment la forme du pterostigma et sa

position par rapport à la cellule discoidale qui lui est contigué, et

Brauer et Low en ont fait usage pour établir des subdivisions.

Mais, malheureusement , la plupart de ces caractères sont plus

ou moins incertains. La forme de la téte est variable dans cer-

taines limites, tant pour les individus, que pour les sexes. Le

nombre des nervules qui divisent le ptérostigma est peu constant,

et la disposition des nervures est si sujette à varier, qu’elle est

souvent dissemblable dans les ailes du même individu et qu'il

faut avoir examiné un certain nombre de spécimens d’une espèce,

avant d'être bien stir de la disposition normale de son réseau.

Il était donc de la plus haute importance de chercher un ca-

ractère spécifique plus constant. Ce sont deux Névroptéristes émi-

nents, MM. le Dr. Hagen de Cambridge et Mac Lachlan de

Londres, qui nous ont indiqué le chemin à suivre et nous ont

donné l’exemple.

C’est dans les derniers segments de l’abdomen qu’il faut cher-

cher le caractère désiré, comme on la fait avec tant de succès

pour les Trichoptères. Le premier de ces auteurs donna en 1867 !)

la description des parties anales d’un grand nombre d'espèces, ac-

compagnée de quelques figures. Le second a décrit en 1868 ?) en

détail ces parties des deux sexes des quatre espèces qui habitent

les Iles britanniques et a donné des figures de celles de deux

d’entre elles.

C'est ce chemin que je me propose de suivre.

1) Notes on the genus Raphidia by Dr. H. A. Hagen (Translated from the

French by R. Mac Lachlan) (Trans. ent. Soc. London, Vol. V. 3d Ser. Part VI.

1867, p. 493—499).

2) A Monograph of the British Neuroptera-Planipennia by R. Mac Lachlan

(Trans. ent. Soc. London 1868, Part II, p. 145—-244).

RÉVISION DES RHAPHIDIDES. 67

Je n’ai nullement Vintention de donner une nouvelle mono-

graphie de cette famille.

N faudrait en ce cas décrire les premiers états et la maniere de

vivre et comme je n’ai point eu l’occasion de faire des obser-

vations, je n’aurais qu'à répéter ce que d’autres ont publié.

Donner une description détaillée de chaque espéce, déja connue

ou nouvelle, accompagnée de figures des parties les plus impor-

tantes de son corps, afin de rendre les espèces plus certaines,

et débrouiller en méme temps, autant que possible, la synonymie,

voila le but de ce travail.

Si je puis me flatter d’avoir obtenu quelques résultats, je les

dois en grande partie à la bienveillance avec laquelle on m’a

prété assistance, en me communiquant des spécimens et en me

donnant des renseignements.

Le lecteur pourra mieux juger de la valeur de mes recherches,

s’il sait quels sont les matériaux dont j'ai pu disposer.

La premiere idée de ce travail m’est venue par M. MacLachlan

qui m’invita à examiner et à déterminer les spécimens de ses

collections (160 paléarctiques et 58 néarctiques).

Ayant accepté cette offre, un examen provisoire me donna bientôt

la conviction, que, pour avoir quelque chance de mener cette

étude à bonne fin, il serait indispensable de voir les types des

divers auteurs et que, vu la grande variabilité des espèces, il

était très désirable d’avoir à examiner un grand nombre de spé-

cimens de chacune d'elles.

C'est pourquoi je m’adressai aux directeurs de plusieurs musées

et à quelques particuliers, et ma demande eut un accueil des

plus favorables.

M. Edm. baron de Selys-Longchamps, à Liege, m’envoya les

spécimens de ses collections. Les types du Dr. Rambur et les

exemplaires des collections de Latreille et d’Audinet-Serville en

font partie,

M. le professeur E. O. Taschenberg, à Halle, me confia les

types du Dr. Burmeister.

Par la bienveillance du professeur K. Moebius, je pus examiner

68 REVISION DES RHAPHIDIDES.

les spécimens du Musée de Berlin. Quoique peu nombreux (27)

ils sont trés intéressants, parce que parmi eux se trouvent les

types des espéces grecques, capturés par le Dr. Th. Krüper et

décrits par le Dr. Fr. Stein. Je recus en méme temps les exem-

plaires de la collection de ce dernier (27),

Le Dr. Frey-Gessner me communiqua les spécimens (51) du

Musée de Genéve et parmi eux ceux qui faisaient partie de la col-

lection de M. Ed. Pictet.

Le professeur A. Costa, a Naples, me donna l’occasion d’exa-

miner les types de ses Raphidia colubroides , Aloysiana et ophiopsis.

M. G. A. Poujade, à Paris, m’envoya 29 spécimens de sa col-

lection, qui sont d’autant plus intéressants que les types deM.M.

Girard en font partie.

Le Dr. F. Meinert me communiqua les spécimens du Musée

zoologique de Copenhague, M. le Dr. R. Gestro ceux du Musée

de Genes, M. le Dr. Th. Krüper, d’Athenes, quelques exem-

plaires capturés par lui en Gréce.

M. le Dr. Brauer, & Vienne, m’envoya sur ma demande quel-

ques types, et je lui dois en méme temps quelques renseigne-

ments précieux.

M. C. Ritsema me confia les spécimens du Musée de Leide,

et le professeur J. Bolivar, à Madrid, me communiqua ceux qu’il

avait pris dans la Sierra Guadarrama.

Par la bienveillance de M. R. Collett, directeur du Musée de

Christiania, je reçus des renseignements sur les espèces observées

en Norvege, et de M. le Dr. M. von zur Mühlen, a Dorpat, sur

celles qui habitent la Livonie, l’Esthonie et la Courlande.

C'est de cette manière qu’il m'a été donné d’examiner environ

600 spécimens.

Tous ceux qui y ont contribué ont droit à ma profonde recon-

naissance,

Mais j'ai aussi été désappointé.

J'aurais vivement désiré pouvoir examiner aussi les types du

Dr. Schneider, mais la direction de la collection à Breslau à laquelle

je me suis adressé, n’a pas même pris la peine de me répondre,

REVISION DES RHAPHIDIDES. 69

Ce sont principalement les spécimens de A. vanthostigma que

j'aurais voulu examiner, parce que, à mon avis, cette espèce a

été confondue par l’auteur avec la 2. cognata, Rambur, comme

J'aurai l’occasion de démontrer. Des autres espèces décrites par lui,

jai trouvé des spécimens typiques dans les collections de M. de

Selys-Longchamps.

M. le Dr. Beuthin, directeur du Musée de Hambourg, a égale-

ment négligé de me répondre.

Heureusement, cette manière d’agir est excessivement rare dans

le monde scientifique.

Les types du Dr. Ratzeburg sont conservés dans le Musée de

l’académie forestière à Neustadt-Eberswalde, mais le professeur

Altum me fit savoir que la direction avait résolu de ne plus les

prêter. Je dois done me fier à ce que le Dr. Hagen a publié sur

ces types.

Mais ce que je regrette infiniment, c'est que je n'ai pu exa-

miner les spécimens de la collection du Dr. H. A. Hagen a Cam-

bridge.

Ce doyen des Névroptéristes, ayant mis avec une bienveillance

sans égale une autre partie de ses colleclions à ma disposition,

je lui demandai de vouloir me confier ses Rhaphidides. Malheureu-

sement cette demande n’eut d’autre effet que de rouvrir une plaie

douloureuse. Pendant le trajet le verre de la caisse, qui contenait

ces insectes, a été cassé et ceux-ci ont été si complètement abimés

qu'il n’en reste que neuf épingles avec des débris. C’est une perte

irréparable.

Les espèces de l'Amérique septentrionale ont été suffisamment

décrites et sont d’ailleurs bien connues, mais il en est autrement

des cinq espèces européennes (taurica, armentaca, cyprica, corsica

et bavarica), dont l’auteur ne donna en 1867 que les noms et une

description des parties anales de l’un ou des deux sexes.

Je crains que ces espèces ne soient pas facilement retrouvées,

d’autant moins que les descriptions ne sont point accompagnées de

figures. Il faut être très versé dans la structure des pieces copu-

latrices pour s'en faire une idée d’après une description, quelque

70 REVISION DES RHAPHIDIDES.

détaillée et correcte qu’elle puisse étre, tandis que par une figure,

même médiocre, on y parvient facilement.

L'histoire de la famille des Rhaphidides depuis Linné a été

étudiée avec beaucoup de zèle et de précision par le Dr. Schneider,

et il est inutile de répéter ce qu'il a dit sur les auteurs qui l’ont

précédé. Aussi me bornerai-je à relever ce que des recherches

ultérieures nous ont appris et leur influence sur la syuonymie.

Quant à la A. ophiopsis de Linné, nous ne sommes guère

plus avancés que ne l'était le Dr, Schneider. Il me semble qu'on

ait bien fait remarquer, qu'avant Schummel les auteurs, sans

s'être occupés à distinguer les espèces, ont rangé tout pèle-

méle sous ce nom de Linné, mais qu’on ait négligé de mettre

en évidence, qu’en faisant sa description de la 2de édition de la

Faune de Suède, l’auteur avait devant lui deux espèces et que,

par conséquent, le nom d'ophiopsis a été dès le commencement

un nom collectif.

Comme il s'agit d’une espèce qui habite la Suede, nous

n'avons A nous occuper que de celles qui ont été observées

dans ce pays. Ce sont: ophiopsis, Schummel, wanthostigma , Schum-

mel, zotata, F. et /aticeps, Wallengren (notata, Burmeister).

Or, les mots de la description caput postice angustum

ne sont applicables qu'aux deux premières de ces espèces. La A.

laticeps a la tête subcarrée, et celle de zo/4/4 a ses côtés droits,

subitement rétrécis vers le cou. Dans ophiopsis et xanthostigma,

au contraire, la tete est au plus large à la hauteur des yeux el se

rétrécit graduellement. M. le pasteur Wallengren s'appuie donc à

tort sur ces mots, pour prouver que l’espèce de Linné est iden-

tique avec celle de Schummel.

Cet auteur cite aussi, à l’appui de son opinion, les mots an-

tennae albidae, en y ajoutaut qu'aucune autre espèce n’a

les antennes d’une couleur aussi claire.

Mais cet argument me parait être extrèmement faible. Je veux

bien admettre que Linné ait écrit albidae, au lieu de flavae,

luteae ou fulvae, mais aucune des espèces connues ua les

REVISION DES RHAPHIDIDES. 71

antennes entières d’une de ces couleurs, Toutes ont la moitié,

les deux tiers ou les trois quarts apicals bruns ou noiràtres. Il

est done bien singulier que l'illustre naturaliste aurait négligé

d'ajouter les mots apice fuscae ou bien d'écrire fuscae, basi

testaceae, basi ferrugineae ou basi flavae, comme

il a fait dans les descriptions n°. 1565, 1575, 1576 et 1676

du même livre, à moins qu'il n’ait eu que des spécimens dont

les antennes étaient incomplètes. Mais en ce cas l'argument tiré

des mots cités n’est d'aucune valeur.

Mais, il y a plus. En parlant du ptérostigma, Linné dit:

etiam ad marginem exteriorem punctum oblongum

fuscum in quibusdam, uti in Libellis. Il me semble

qu'on n'ait point fait attention au mot quibusdam qui a pour-

tant son importance. Car, comme aucune des espèces de Rhaphidia

est sans ptérostigma, la phrase ne peut avoir d'autre signification,

sinon que le ptérostigma de quelques individus était brun et que

celui des autres n'était pas de cette couleur. Or, parmi les espèces

suédoises la wanthostigma seule a le ptérostigma d’un jaune pâle.

Les trois autres l’ont d'un brun plus ou moins féncé.

C'est pourquoi il me semble évident que la description de Linné

regarde en partie l’ophiopsis et en partie la wanthostigma.

Si on observe strictement les lois sur la nomenclature, il en

résulterait que le nom ophiopsis ne pourrait être maintenu, parce

qu'il ne désigne pas avec certitude une seule espèce, mais en com-

prend deux. Schummel a déjà donné le nom de xanthostigma à

Pune d'elles. Je n'ai pu me résoudre à donner un nouveau

nom à l’autre. Depuis Schummel elle est connue de tout le monde

sous le nom d’ophiopsis, et il ne me parait pas désirable de

changer un nom si généralement accepté pendant plus d'un demi-

siècle. Mais on doit écrire ophiopsis, L. et non pas ophiopsis,

Schummel, comme l'ont fait plusieurs auteurs,

Sur la »ofata de Fabricius M. Mac Lachlan nous a donné des

renseignements précis. Cette espèce était décrite d’après un exem-

plaire de la collection de M. Banks et le type existait encore en

1867. M. Mac Lachlan, qui l’a examiné , déclare que, quoiqu'il

72 REVISION DES RHAPHIDIDES.

n’en reste que des debris, ceux-ci suffisent pour mettre hors de

doute que ce n’est pas l’espèce décrite sous ce nom par Bur-

meister, Schneider et d’autres, mais bien celle 4 laquelle ces

auteurs out donné le nom de media. Il est très heureux que ce

type ait élé conservé, puisque Fabricius lui-même a déclaré plus

tard !) que sa zotata ne différait en aucun point de son ophiopsis

(qui est la wanthostigma, Schummel).

L'espèce dont M. Waterhouse a décrit la métamorphose ?) est,

selon M. Mac Lachlan qui a vu le type, la zunthostigma ,

Schummel.

Les types des especes de Stephens *) ont été examinés par le

Dr. Hagen +) et par M. Mac Lachlan *), Le Dr. Schneider, qui

n’avait a sa disposition que les descriptions souvent insuffisantes ,

n’en a cité que l’ophiopsis, comme synonyme de sa wotata (major,

Burmeister), la Londineusis, comme synonyme de la wunthostigma,

Schummel et, avec doute, la megacephala, comme synonyme de

la major, Burmeister.

MM. Mac Lachlan et Eaton n'avaient pas parlé de Vophiopsis

ni de la confinis. Sur ma demande, le premier de ces auteurs a

eu l’extréme complaisance d’examiner encore une fois les types

conservés dans le Musée britannique. Voici le résultat de cet

examen.

L’ophiopsis , représentée par plusieurs exemplaires, est la zotuta , F.

La megacephala est également la notata, F. (media, Burmeister ,

Schneider).

La Londinensis est la wanthostigma, Schummel.

Sous le nom Wefinis il y a deux spécimens de maculicollis,

Stephens, deux de cognata, Rambur, et un de wanthostigma ,

Schummel.

1) Entomologia systematica, Il, p. 99. (1793).

2) Trans. ent. Soc. London 1834, Vol. I. p. 23.

3) Zllustration of Brit. entomology. Mandibulata, VI. p. 129 (1836).

4) Synopsis of the British Planipennia (Hxtom. Annual 1858 p. 30)e

5) Trans. ent. Soc. London 1868 pt. Il,.p. 157.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 13

La maculicollis est l’espèce décrite plus tard par Rambur sous

le nom Whispanica.

Sous le nom de confinis il y a deux spécimens dont l’un est

une cognata, Rambur ¢ et l’autre une wanthostigma, Schum-

Meli):

En 1837 le Dr. Fr. Stein donna?) un resume du livre de

Schummel et y ajouta quelques remarques qui ne sont pas sans

intérêt, Le Dr. Schneider parait ne pas avoir connu ce travail.

Les espèces traitées sont celles de Schummel, à l’exception de la

notata qui est la major, Burmeister. Dela la critique, par rapport

a la couleur des ailes qui ressemble selon l’auteur a celle du verre

brunätre transparent.

Burmeister a créé deux nouvelles espèces, major et media. Il

a communiqué ses types au Dr. Schneider qui en a donné des

descriptions détaillées et des figures. La media est, comme je l'ai

dit, la wotata, F., et ce que Burmeister et Schneider nomment

notata, en citant à tort Schummel, Percheron, Curtis et Stephens,

est une autre espèce, nommée plus tard Zuticeps par Wallengren.

Mais Burmeister et Schneider étaient tous les deux dans l’erreur,

lorsqu'ils séparèrent de cette espèce la major.

Depuis Schneider les espèces de Burmeister ont été, pour ainsi

dire, oubliées. On ne les trouve plus citées, à tel point que

Brauer et Löw et Meyer-Dür citent, comme synonyme de

leur yotala, une major, Schummel, espèce qui n'a jamais

existé.

Ayant examiné les types, j'ai trouvé qu'il y a dans la collection

deux spécimens, un ¢ et une ?, nommés major, dont le d est

bien cette espèce, mais dont la g qui est en mauvais état a 15

1) On pourrait demander si le nom de confinis ne devrait pas avoir la priorité

sur celui de cogzata. Je crois que non. La description très vague comprend deux

espèces, et l’auteur paraît avoir si peu connu son espèce qu'il a rangé deux

spécimens sous son afinis. On ne peut done point dire qu'il ait décrit l'espèce

d'une telle manière qu’elle puisse aisément être reconnue. La description de

Rambur, au contraire, est claire et précise et ne laisse aucun doute.

2) Isis von Oken, Jahrg. 1837, p. 99.

74 RÉVISION DRS RHAPHIDIDES.

nervules dans l’espace costal des ailes antérieures et est probable-

ment une zotata, F.; qu'il y a, sous le nom de media, deux

femelles qui sont des notata, F. et qu'il y a une seule 2, nommée

notata qui appartient à la major, comme le prouve l'incision sémi-

circulaire, si caractéristique, dans le bord de son dernier arceau

ventral. La major et la zotata de Burmeister sont donc la même

espece qui doit porter le premier de ces noms.

C'est à M. le pasteur Wallengren '), qui a examiné la collec-

tion de Zetterstedt, que nous devons une meilleure connaissance

des types de cet auteur. Son ophiopsis n’est pas, comme le Dr.

Schneider le présumait, la major, Burmeister (nofala, Burm. ,

Schneid.), mais la zotata, F. (media, Burm.). Sa description de

vanthostigma comprend en même temps l’opkiopsis, Schummel.

Westwood, en traitant du genre Laphidia?), a pris comme

modèle de l'insecte parfait, sous le nom d’ophiopsis, un 4 de nolata

F., comme le prouvent ses figures.

Quoique l'ouvrage de Rambur ?) avait déjà paru en 1842, le

Dr. Schneider ne l’a pas utilisé pour sa Monographie. Le Dr. Hagen

qui donna, en 184%), un résumé des deux ouvrages, suggéra

qu'il serait très intéressant de comparer les espèces décrites à

l’aide des types. C'est ce que fit le Dr. Schneider. Les types de

Rambur lui ayant été communiqués par M. de Selys-Longchamps

qui les possède, il publia en 1845 5) le résultat de ses recherches,

qui différait en quelques points de celui que le Dr. Hagen avait

obtenu en ne jugeant que d’après les descriptions.

La »ofata de Rambur est la uofatu, F. (media , Burmeister) et

non, comme l'auteur lui-même et le Dr. Hagen l'avaient pensé,

1) Skandinaviens Neuroptera. Första Afdelningen. Neuroptera Planipennia,

Stockholm, 1871. p. 60.

2) Introduction to the modern classification of Insects, Vol. Il. p. 55, fig. 66,

2—7, 1840.

3) Histoire naturelle des insectes Névroptères. Suites à Buffon, Paris, Roret,

1842.

4) Stettiner ent. Zeit. Jahrg. V. (1844). p. 180.

5) Ibid. Jahrg, VI (1845). p. 250,

REVISION DES RHAPHIDIDES. 75

la notata, - Burmeister (major, Burm.). Baetica est une bonne

espèce, qui n’a rien de commun avec Vaffinis de Schneider. Quant

a la cognata, Rambur, le Dr. Schneider tomba en erreur, lors

qu'il la déclara identique avec la wanthostigma, Schummel. Le

Dr. Hagen, qui paraissait partager cette opinion en 1844,

démontra en 1867 que ces deux especes sont bien différentes.

Hispanica, Rambur est également une bonne espèce, mais doit

porter le nom plus ancien de waculicollis, Stephens. Ophiopsis

Rambur est bien l'espèce de Schummel. Seulement le type de

l’auteur est un individu nouvellement éclos. Le type de erassi-

cornis ne se trouve pas dans la collection. Le Dr. Schneider dit

que la description ne differe pas de celle de sa Monographie. Je

ne suis pas de cet avis. Rambur decrit des taches roussätres sur

la partie postérieure de la tete et parle, quoique vaguement , d’un

dessin rougeätre du prothorax. Or, on cherchera en vain ces

taches dans la crassicornis de Schummel, mais on les trouvera dans

une autre espece qui habite la Sardaigne et la Corse et que je

nommerai Mac-Lachlani. Le type de Rambur était aussi du

premier de ces pays.

Après ces remarques rétrospectives, je reprends le fil chrono-

logique, en parlant d’abord de la Monographie du Dr. Schneider !).

Je me range volontiers du côté du Dr. Hagen qui a dit que cet

ouvrage se recommande par son exactitude et par sa critique fidele

et juste. Car il faut juger les écrits d’apres leur dates. Mais, en

étudiant ce livre, on fera bien de ne pas oublier que l’auteur n’a

connu que six especes de Rhaphidia (ou plutôt cing, sa notata et

sa major ne faisant qu'une seule) et une d’/nocellia; que, par

conséquent, il a décrit comme étant génériques quelques carac-

teres qui ne sont pas applicables A toutes les espéces que nous

connaissons aujourdhui; que pour subdiviser le genre Rhaphidia

il s’est servi de quelques caractères qui ne suffisent plus; qu'il

a presque tout-a-fait négligé les caractères qu’offrent la disposition

des nervures et la structure des parties anales des deux sexes et

1) Monographia generis Raphidiae Linnaei, Vratislaviae, 1843 in 40,

76 REVISION DES RHAPHIDIDES.

que les figures qu'il à donné de ces dernières sont loin d’être

exactes.

Quant aux espèces décrites par lui, son ophiopsis est l’espece de

Schummel. Les figures qu’il donne de son wanthostigma ne sont

pas d'accord avec la description. Le Dr. Hagen !) a déjà fait re-

marquer que la forme de la tête (PJ. III, fig. d) est incorrecte

et ressemble plutôt à celle de Schneideri; mais cet entomologiste

ne parait pas avoir songé à la cognata, Rambur; car un examen

attentif de la figure de Vinsecte parfait (fig. a) m’a donné la

conviction qu’elle représente une femelle de la cognata. Les quatre

ailes ont une 3me nervure apicale simple et les ailes postérieures

un rameau du cubitus anticus qui aboutit au sector

radii, nervures qu'on cherchera en vain dans la wanthostigma.

C'est cette erreur qui est probablement la cause de ce que ces

deux espèces sont mélées dans presque toutes les collections. La

R. affinis de l'auteur est l'espèce que Schummel avait désignée

comme variété 4 de son ophiopsis. L'espèce est bonne et nullement

identique avec la daetica, Rambur, comme l'avait d’abord pensé

le Dr. Hagen. Seulement le nom doit être changé, parce que déjà

en 1836 il avait été donné à une autre espèce de ce genre par

Stephens. — ZX. media est R. notata, F. R. major, Burmeister

et À. notata, Burmeister ne sont, comme je l’ai démontré, qu’une

seule espèce. Le sous-genre /nocellia, établi par l’auteur pour la

lè. crassicornis, Schummel, a des caractères assez prononcés pour

être considéré comme un genre, comme l'ont fait la plupart des

auteurs,

En 1844 parut l'ouvrage de Ratzeburg ?). N'ayant, à mon grand

regret, pas eu l’occasion d'examiner ses types, je me fie à ce qu'en

a dit le Dr. Hagen ?) qui a eu des exemplaires typiques de l’au-

teur. Son ophiopsis est l'espèce de Schummel. Chalybocephala est

identique avec wanthostigma, Schummel. Schneideri est une bonne

1) Trans. ent. Soc. London 1867.

2) Die Forstinsekten, III, p. 248 (1844).

3) Trans. ent. Soc. London, 1867.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 17

espèce, bien différente d’afinis, Schneider. Media et angustata sont

identiques et toutes les deux wolala, F. Major et notata (la figure

4 F de la planche XVI est assez correcte) sont également iden-

tiques et sont la major, Burmeister.

Jai déjà parlé du travail du Dr. Hagen en 1844 sur les livres

de Rambur et de Schneider et de celui de ce dernier en 1845 sur

les types de Rambur.

Le professeur A. Costa !) a décrit trois espèces de Lhaphidia et

une /nocellia. Sa R. ophiopsis est l'espèce de Schummel. 2. Aloy-

siana est une bonne espece, mais colubroides est identique avec

cognata, Rambur. /. crassicornis est l’espece de Schummel. Je n’ai

pas vu la var. bicolor dont il parle.

Brauer et Löw ?) donnent six espèces de Lhaphidia et une

Inocellia, observées en Autriche. Les descriptions sont bonnes,

mais les noms avaient besoin de rectification apres les recherches

ultérieures. C'est ce que fit le premier de ces auteurs en 1876 3).

Media est notata, F. Le Dr. Hagen ayant prouvé que la Schneideri

n’est pas l'espèce de Ratzeburg, le Dr. Brauer a donné à son

espèce le nom de Zutzeburgi. Baetica est Vaffinis de Schneider,

mais doit porter un autre nom. Nanthostigma et ophiopsis sont

identiques avec les espèces ainsi nommées par Schummel; notata

est la major, Burmeister. Zwocelliu crassicornis est l'espèce de

Schummel.

En 1861 parut la Synopsis of the Neuroptera of North- America

du Dr. H. Hagen. L’auteur décrit trois especes de Rhaphidia: ad-

nixa, oblita et la media, Burm. (notata, F.) de Europe, dont

une 2 aurait été observée en Amérique, et une /uoce/lia: inflata.

Je donnerai ci-aprés les raisons qui me font soupconner que l’ad-

mission de la ZA. media parmi les espèces néarctiques repose sur

une erreur.

En 1863 le Dr. F. Stein donna une description des Névroptères

1) Fauna di Regno di Napoli. Neurotteri. Rafidiidei. Napoli, 1855.

2) Neuroptera austriaca, Wien, 1857, p. 53.

3) Die Neuropteren Europa's und insbesondere Oesterreichs, Wien, 1876,

p. 15.

78 REVISION DES RHAPHIDIDES.

capturés en Grèce par le Dr. Th. Krüper !). Parmi eux se trouvent

R. ophiopsis, L. et R. xanthostigma, Schummel et quatre espèces

décrites comme nouvelles. En examinant les types, j'ai trouvé que

R. pilicollis, longicauda et microstigma sont de bonnes espèces,

mais que AR. flavipes est identique avec la A. affinis, Schneider. —

Pourtant le nom doit être gardé, parce que celui d’aflinis n’est pas

valable, comme j'ai déjà eu l’occasion de faire remarquer.

M. M. Girard publia en 1864 des considérations générales sur

le genre //aphidia et une note sur les espèces qui se trouvent

aux environs de Paris*). Cest un résumé de l'histoire de cette

famille, auquel l’auteur ajouta quelques remarques sur la syno-

nymie, Afin de faire cesser la confusion qui existe par rap-

port à Vespéce de Linné, il proposa de supprimer le nom de

zanthostigma et de donner à l’espèce qui le porte celui d’ophiopsis ,

et de nommer Schummeli celle à laquelle Schummel a appliqué

le nom d'ophiopsis.

Heureusement, les entomologistes n'ont pas adopté cette propo-

sition. Cela aurait singulièrement compliqué la question.

Comme j'ai démontré, Linné a confondu deux espèces, et sa

description ne concerne pas exclusivement l'espèce nommée wan-

thostigma par Schummel. De plus, en lisant les descriptions de

M. Girard, je commencai à douter de l'identité de ses spécimens

avec les espèces dont il parle. Ces doutes furent pleinement con-

firmés, lorsque M. Poujade m’eut communiqué les types. L’espéce

que l’auteur avait en vue n’est pas la zanthostigma de Schummel,

mais A. Schneileri, Ratzeburg, et son ophiopsis, laquelle il veut

nommer Schummeli, est la wanthostigma, Schummel, comme sa

description fait déjà présumer, parce qu'il tâche en vain de la

mettre en accord avec celles de Schummel et de Burmeister. La

notata est bien l'espèce de Fabricius.

M. Ed. Pictet a décrit et figuré ?) trois espèces de Rhaphidia

1) Beitrag zur Neuropteren-Fauna Griechenlands (Berliner entom. Zeitschr.

fe Jahrg. (1863), p. 411).

2) Annales Soc. ent. de France, 4e Série, Vol. IV, 1864, p. 669,

3) Synopsis des Névroptères d'Espagne, Genève, 1865.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 79

observées en Espagne. Ses descriptions ne différent pas essentiel-

lement de celles de Rambur. Seulement il a ajouté à celles de /,

hispanica et de A. baetica que la première nervure apicale nait

précisement du ptérostigma, ce qui est un bon caractere specifique.

Quant aux figures qui les accompagnent, celles de l’Aispanica

(Pl. 5, fig. 1—6) sont bonnes. La figure 3 donne une idée

assez juste des organes génitaux du mâle. Ce n’est pas ainsi des

figures 7-—9 qui doivent représenter une femelle de /. cognata,

Rambur. L'auteur a confondu cette espèce et la zanthostigma ,

Schummel, qui habite également l'Espagne, et des trois spécimens

de sa collection qui portent le nom de cognata deux sont des fe-

melles de xanthostigma. La troisième, qui est une vraie cognata,

est sans abdomen. La réticulation des ailes prouve que le spécimen

figuré est une æanthostigma. La figure 10 qui représente un male

de A. baetica, Rambur est bonne, si ce n’est que le bord costal

ne soit un peu trop brusquement dilaté. La figure 12 indique

très bien les pièces copulatrices du mâle, mais la figure 13

me semble être celle d'une femelle de I’hispanica, ce qui est

d'autant plus probable, que la seule femelle qui se trouve dans

la collection de l’auteur et qui porte le nom de dJaetica est une

hispanica.

En 1867 le Dr. H. A. Hagen publia !) des notes sur le genre

Rhaphidia qui sont d'une grande importance, parce qu’elles nous

montrent le chemin que nous avons à suivre dorénavant pour

séparer avec plus de certitude les espèces voisines. Il donna, d’abord,

une description détaillée de la A. Schneideri, Ratzeburg, d’après

une femelle, probablement nouvellement éclose, qu'il tenait de

Ratzeburg lui-même. Ensuite il décrivait les parties anales des

deux sexes de huit espèces et celles des mâles de trois autres, en

y ajoutant des remarques précieuses sur les types de divers auteurs.

Seulement il ne traita pas ceux du Dr. Stein et du professeur

Costa. Ces notes sont accompagnées de quelques figures. Page 499

1) Notes on the genus Raphidia. Translated from the French by R. Mac

Lachlan (Frans. ent. Soc. London, Vol. V, 3d Ser. pt, 6, p. 493—499).

80 REVISION DES RHAPHIDIDES.

il parle d'une espèce de Mhaphidia du Brésil qui se trouverait

dans le Musée de Berlin. En examinant les spécimens de cette

collection je ne Vai pas trouvée et le catalogue, dont on m’a

donné un extrait, n’en fait non plus mention.

M. R. Mac Lachlan, qui publia en 1868 ') sa monographie des

Névroptères-planipennes des Iles britanniques, traita les quatre

espèces de Ahaphidia qui habitent ce pays avec son exactitude

ordinaire et donna en même temps des renseignements sur les

types de Stephens. Les organes génitaux des espèces sont minu-

tieusement décrits et ceux de xotata, F. et xanthostigma, Schum-

mel sont figures,

M. le pasteur Wallengren qui avait déjà en 1863 et en 1865 ?)

donné des descriptions des espèces observées en Suède, traita ces

espèces, au nombre de quatre, dans son beau travail sur les Né-

vropteres-planipennes de ce pays, qui fut publié en 1873 *). Ses

descriptions sont détaillées et exactes, mais quant aux organes

génitaux il n’en décrit que ceux de la notata, F. et de la wan-

thostigma, Schummel.

Comme Mac Lachlan avait rendu à l’espece de Fabricius le nom

de zotata auquel elle a droit, l’auteur donna un autre nom

(laticeps) à l'espèce que Burmeister avait décrit sous ce nom. Mais

il ne parait pas avoir connu les types de Burmeister. Or, comme

ceux-ci prouvent que major et notata, Burmeister sont la même

espèce, le premier de ces noms doit être maintenu,

M. Meyer-Dür énumère *) sept espèces pour la Suisse. Ses des-

criptions diffèrent peu de celles de Brauer et Lüw et il adopte

aussi leurs noms et ceci sans critique. Ainsi il garde le nom de

media pour la voluta, F., quoiqu'il fasse usage du livre de Mac-

1) A Monograph of the British Neuroptera-planipennia (Trans. ent. Soc. Lon-

don 1868, pt. 2, p. 145—224).

2) Oefversigt af Kongl. Vet Akad. Forhändl, 1863, p. 16 et 17 et 1865,

p. 143.

5) dl Ce

4) Die Neuropteren-Fauna der Schweiz bis auf heutige Erfahrung (Mitth,

der Schweiz. ent. Gesellschaft, Bd. IV, Heft VII, 1875, p. 345).

REVISION DES RHAPHIDIDES. 81

Lachlan, et celui de wotata pour l’espece que Wallengren avait

nommée /aticeps, et cite comme synonyme de cette espèce une AR.

major, Schummel qui n'a jamais existé. J'ai eu d’abord des doutes

sur son Jaetica, vu qu'il cite Rambur et Ed. Pictet , et non pas

Brauer et Löw, et ne fait pas mention du ptérostigma bicolore, si

caractéristique pour la baetica de ces auteurs (affinis, Schneider,

flavipes, Stein). La description peu détaillée s’applique au besoin

également bien à chacune de ces espèces. Mais, n’ayant vu dans

aucune collection un spécimen de baetica, Rambur, qui était pris

hors de l'Espagne, il me semble que l’espèce. dont l’auteur dit

qu'elle est très fréquente en plusieurs endroits de la Suisse, doit

être la flavipes, Stein.

Je ne puis passer sous silence le livre que M. Girard publia en

1876 !). Quoique ce soit un traité sur l’entomologie en général,

l’auteur traite avec beaucoup de soin la famille des Rhaphidides,

De ce qui a été observé sur l'anatomie externe et interne, sur la

métamorphose et sur la maniere de vivre de ces insectes il donne

un résumé trés complet.

Les espèces qu'il décrit comme exemples sont la A. ophiopsis,

Schummel, la A. wanthostigma Schummel et la 2. affinis , Schneider

(flavipes, Stein), sous le nom de daetica, Rambur, considérant

erronément ces deux espèces comme étant identiques. Sa media

est la major, Burmeister. Sa motata est bien l’espece de Fabri-

cius et son /. crassicornis celle de Schummel. L’auteur ne revient

pas sur le changement des noms proposé par lui en 1864.

M. le professeur Schoch?) nomme sept espèces de Zrhaphidia

indigènes en Suisse. Sa media est notata, K., sa Schneideri est

Ratzeburgi, Brauer, et son affinis est flavipes, Stein; sa notata est

la major, Burmeister, Xanthostigma, Schummel, ophiopsis, Schum-

mel et cognata, Rambur portent leurs vrais noms. Une huitième

1) Traité élémentaire d’entomologie. Tom. II, fasc. 1, Orthoptéres et Névro-

pteres. Paris, 1876, Rhaphidiens p. 491—506.

2) Neuroptera Helvetiae. — Neuroptera planipennia. (Mitth. d. Schweiz. ent.

Gesellsch. 1885).

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 6

82 REVISION DES RHAPHIDIDES.

espèce, à laquelle il avait donné le nom de /aticeps, Wallengren,

fut plus tard rétractée par lui.

Le livre le plus récent qui traite des Rhaphidides est celui de

M. M. Rostock sur les Névroptères de l'Allemagne !). Zt. nolata,

F., xanthostigma, Schummel, ophiopsis, (L.) Schummel et /nocellia

crassicornis, Schummel sont bien nommées, Schneider, Ratzeburg ?)

est la Ratzeburgi, Brauer; affinis, Schneider est la flavipes, Stein;

laticeps est la major, Burmeister.

La famille des Rhaphidides, qui fait partie de la tribu des

Sialines, a été pour la premiere fois traitée comme telle par

Latreille, en 1810. Elle ne comprenait alors que le seul genre

Raphidia, L. Le Dr. Schneider établit en 1843 le sous-genre

Inocellia qui depuis a été généralement adopté comme un genre.

La famille ne comprend actuellement que ces deux genres.

1) Neuroptera germanica. Die Netzflügler Deutschlands. Zwickau, 1888, p. 113.

2) Ce qu'il dit de sa Schneideri: „In der 2 Hälfte des Vorderfliigels zwi-

„schen Radius und Sector radii 3 oder 4 grosse Zellen neben einander (der

„Länge nach gerechnet bis zur Zelle unter dem Pterostigma)” doit étre un

lapsus calami. Méme si on comprend la cellule qui est contigué au pterostigma

dans le nombre, Schneideri (Ratzeburgi, Brauer) n’a que trois cellules dans cet

espace. La plupart des autres espéces n’en ont que deux.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 83

Genre I. RHAPHIDIA, L. 1735.

Téte grande, penchée, aussi longue que le cinquiéme ou le

quart du corps entier, d’un tiers moins large que longue, aplatie,

subovale, 4 cötes graduellement rétrécis en une espéce de cou,

ou subcarrée, 4 cötes droits ou peu courbés, se rétrécissant brus-

quement et à angles postérieurs arrondis

Lèvre inférieure carrée, coriace, ayant deux stipes rapprochées

immobiles portant les palpes labiales sétacées, composées de

trois articles cylindriques, dont le dernier est le plus long et pointu

ou tronqué.

Mächoires courtes, larges, portant supérieurement deux lobes

membraneux, extérieurement cornés et ciliés, dont l’intérieur est

le plus court et le plus large.

Palpes maxillaires deux fois aussi longues que les labiales,

sétacées, grèles, composées de cinq articles dont le premier est

très petit et le dernier le plus long et subacuminé.

Mandibules robustes, cornées, larges et courtes, arquées,

pointues, ayant deux dents aiguës à l’intérieur.

Lèvre supérieure cornée, fixée à l’épistome, subcarrée, à

angles arrondis, poilue.

Epistome beaucoup plus large que long, subhexagonal,

Front transverse, aussi long que l'épistome.

Antennes insérées dans le front devant les yeux, dans un torulus

globuleux, creux, à bord relevé; espacées, filiformes, à peu près

aussi longues que le thorax, composées de trente-sept à quarante

articles subeylindriques, munis de petits poils; le premier et le

second plus longs et plus gros que les autres, le dernier suboval,

les autres diminuant graduellement en grosseur, sauf deux ou

trois, à quelque distance de l’apex, qui sont atténués dans le mâle.

Yeux places sur les cötes de la tete, médiocres, ovales ou

sémi-globuleux, plus ou moins proéminents.

Sur le vertex trois ocelles plus ou moins distincies, placées

en un triangle. souvent isocéle, et quelquefois deux impressions ou

bien deux tubercules.

84 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Sur l’épicrane une bande longitudinale, souvent roussätre, nais-

sant du bord postérieur du cou, divisée par un sillon plus ou

moins large et profond selon les especes. Dessus de la tete forte-

ment ponctué et ride de travers, à l'exception de la bande et des

taches, s’il y en a, qui sont toujours lisses, indépendamment de

leur couleur. Dessous très aplati, ayant au milieu une impression

plus on moins profonde qui s’elargit souvent en avant et dans

laquelle sont une ou plusieurs lignes élévées.

Cou court, sans articulation avec la tête dont il n’est que le

pivot, plus ou moins élargi en arrière et muni en dessous d’une

dent obtuse ou plus ou moins aiguë.

Prothorax allongé, subeylindrique, élargi postérieurement.

Pronotum très développé; ses bords latéraux roulés en dessous

en cornet, de sorte qu’ils cachent le prosternum, sauf une petite

partie près du cou et une autre, un peu plus grande, triangulaire,

près de la base, où sont insérés les pieds antérieurs; dans sa

moitié postérieure une bosse plus ou moins saillante, suivie d’une

impression transversale souvent sémi-circulaire.

Mésothorax et métathorax transverses, subcarrés, n'ayant

ensemble que la moitié de la longueur du prothorax, mais étant deux

fois aussi larges.

Proscutum plus ou moins déclive, souvent vertical; les deux

parties du scutum grandes, subtrigonales; mésonotum et écusson

petits; mésophragma étroit; les deux parties du métanotum subo-

vales; fossum très élargi postérieurement; postscutellum souvent

très développé; métaphragma étroit.

Pieds équidistants, ambulatoires, grèles, de longueur moyenne;

les postérieurs un peu plus longs que les autres; hanches sub-

coniques, allongées; trochanters courts; fémurs subeylindriques,

comprimés, un peu épaissis vers leur extrémité; tibias subeylin-

driques, un peu comprimés; les antérieurs et les intermédiaires

un peu plus courts, les postérieurs un peu plus longs que les

femurs; munis de poils très courts, couchés; sans épines ni ergots,

Tarses un peu plus courts que les tibias, légèrement velus, com-

posés de cinq articles, dont le premier est le plus long, le

REVISION DES RHAPHIDIDES. 85

deuxième de moitié plus court que le premier, le troisième un

peu plus court que le deuxième et ayant à son extrémité deux lobes

qui cachent entièrement le quatrième qui est très petit, le cin-

quième à peu près de la longueur du premier, un peu courbé?

élargi vers son extrémité qui porte deux onglets arqués et aigus,

munis à l’intérieur d'une dent obtuse.

Abdomen cylindrique, un peu deprimé, comprimé latérale-

ment, atténué postérieurement, composé de neuf segments, dont le

dernier qui renferme Vorifice du canal intestin est très petit et

sans arceau ventral.

Parties sexuelles du male placées en dessous du huitième

segment qui est découpé, élargi et renflé sur les côtés et largement

fendu en dessous, Le pénis, qui est à l’intérieur, souvent protégé

par deux bourrelets; les autres pièces accessoires munies d’une

ou de deux paires de crochets.

Sixième arceau ventral de la femelle portant un oviscapte, en

moyenne de la longueur de l’abdomen, grele, un peu arqué, com-

posé de deux demi-tubes membraneux, finement ridés de travers,

réunis en dessus et en dessous par une membrane coriace un

peu élévée et ayant une autre sur chaque côté; muni à son ex-

trémité de deux petits appendices elliptiques, subcornés, qui sont

problablement des tentacules ou servent à placer les oeufs dans la

position qui leur convient,

Septième segment fendu en dessous de manière à laisser passer

l’oviscapte et le soutenir en même temps. Huitième segment le

touchant à peine. Tous les deux sans arceaux ventraux.

Ailes (Pl. 2, fig. 1) grandes, membraneuses, hyalines ou trans-

parentes, un peu plus longues que le corps, défléchies et croisées

sur celui ei au repos, trois fois à trois fois et demie aussi longues

que larges, à sommet arrondi ou elliptique , rarement pointu, un peu

plus étroites près de la base; nervures distinctes, de grosseur

moyenne, munies de petits poils raides, distants, alternants, cour-

bes, rarement visibles à l'oeil nu; leur bord muni d'une frange

courte mais très serrée, Ailes postérieures un peu moins longues et

larges et un peu plus pointues, à champ anal très peu développé.

86 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Dans les ailes antérieures les nervures sont disposées de la

maniere suivante.

La costale qui forme la marge antérieure est plus ou moins in-

fléchie en dehors et fait une courbe d’environ la moitié ou les

cing huitièmes de Vaile, d’où résulte un espace costal plus ou

moins dilaté. Sa base est trés épaissie et réunie a la callosité

axillaire par une membrane forte.

De celle-ci naissent trois grandes nervures qui, quoique très

serrées pendant la première partie de leurs cours, sont pourtant

indépendantes et ne naissent point l’une de l’autre !).

Ce sont, d’abord, la sous-costale qui est droite et rejoint la

costale avant le ptérostigma, à une distance qui varie selon

les espèces et poursuit son cours réunie à la costale. Le champ

costal compris entre ces deux nervures est divisé par des nervules

transversales dont le nombre varie de 6 à 15, selon les espèces

et les individus et même dans les ailes du même spécimen.

La seconde de ces nervures est le radius qui est à peu près

parallèle à la sous-costale, forme le bord postérieur du ptérostigma

et aboutit, simple ou fourchue, à la marge extérieure, rarement

à la marge antérieure (dactica, maculicollis). Son extrémité est la

première des nervules marginales. Il est lié à la sous-costale par

une transversale, placée vers la fin du premier tiers de l’aile et

à la costale par deux autres qui forment les bords intérieur et

extérieur du ptérostigma. Celui-ci est irrégulièrement trapézoïde

ou oblong, corrosé, coloré, partagé par une à trois transversales.

Environ au milieu de Vaile le radius émet un secteur qui se

divise bientôt en deux branches, à leur tour subdiviseés, et dont

les extrémités sont les 2me, 3me et 4me nervules marginales ?).

1) Comme la sous-costale est une nervure concave, sa première partie,

vue en dessus, est un peu cachée par le radius, mais il suffit de l’examiner en

dessous pour voir qu’elle nait directement de la callosité axillaire et point du

radius.

2) Le Dr. Schneider ne connait aucun secteur. Selon lui le radius n’a que

des nervules transversales. Brauer et Löw, Schoch et d'autres ne parlent que

d'un seul. Mac Lachlan fait mention de deux, toutefois sans les désigner,

mais comme la quatrième nervure longitudinale est pour lui aussi le cubitus

REVISION DES RHAPHIDIDES. 87

L’anterieure de ces branches est liée à la costale par deux

transversales qui sont les côtés intérieur et extérieur de la dre

cellule discoidale. Leur place varie selon les espéces et determine

la position de cette cellule par rapport au ptérostigma. L’espace

entre le sector radii et sa branche antérieure et le radius est de

la sorte divisé en deux grandes cellules. Quelquefois il y ena trois,

l’intérieure de ces cellules étant divisée (Katzeburgi, insularis).

Les deux branches du secteur sont également liées par une

transversale qui ferme la deuxième des cellules discoïdales.

De son autre côté la partie indivise du secteur est liée par

deux transversales à la branche antérieure du cubitus anticus et

la branche postérieure du secteur par une autre, ce qui fait que

l’espace compris entre le radius et le cubitus anticus est divisé en

six grandes cellules, dont trois forment une rangée derrière le

ptérostigma. Dans quelques espèces (nofata, F., oblita, Hagen, et

adnixa, Hagen) la seconde de celles-ci est divisée, de sorte qu'il

a quatre cellules. Dans une espèce (assimilis, mihi) la seconde est

aussi divisée, dont résulte une rangée de cing discoidales.

La troisiéme nervure qui nait de la callosité axillaire, le cubitus

-anticus, longe le radius pendant un cinquiéme de la longueur de

l'aile et, après s'en être écartée, se divise bientôt en deux branches;

l’antérieure de ces branches est subdivisée plusieurs fois et forme les

nervules marginales 5—11; la postérieure est simple, sauf qu’elle

aboutit par une fourche a la marge postérieure.

Les rameaux de la branche ‘antérieure sont liés à la branche

postérieure par deux transversales et le postérieur par une, ce qui

fait qu'il y a une rangée de trois cellules cubitales, Quelquefois

il y en a quatre (Schneideri, Ratzeb. et sericea, mihi).

anticus, son second secteur doit être la nervule qui forme le côté intérieur de

la ire cellule discoïdale. Or, vu que cette nervule change de place selon les

espèces, tandis que le secteur se trouve toujours au même endroit, il me semble

qu'elle ne doit être considérée que comme une nervule transversale. Wallengren

parle aussi de deux secteurs mais dans un sens différent. Celui du milieu de

Vaile est pour lui le secteur extérieur (y¢tre subradialgrenen) et le cubitus an-

ticus, qu'il fait naitre à tort du radius, le secteur intérieur (inre subradial-

grenen).

88 REVISION DES RHAPHIDIDES.

De la callosité axillaire posterieure qui est plutöt un renfle-

ment de la base des nervures, uni par une membrane forte a

l’antérieure, naît d’abord le cubitus posticus quiest simple, un

peu anguleux et courbé pres de la marge postérieure. Il est lié à

la branche postérieure du cubitus anticus par deux transversales.

Après lui viennent deux p ostcostales qui, naissant presque du

même point, s’écartent l’une de l’autre pour se rapprocher plus

loin, où elles sont liées par une transversale, formant de la sorte

entre elles une grande cellule ovale, L’antérieure a son extré-

mité simple ou fourchue selon les espèces et est liée, vers son

milieu, au cubitus posticus par une transversale, La posté-

rieure est simple mais envoie, avant son extrémité, une nervule

à la marge postérieure. Enfin il y a encore une anale peu dis-

tincte qui aboutit souvent à la marge intérieure,

Le champ radial est séparé du champ du cubitus anticus par

un pli longitudinal qui traverse les deux transversales qui se trou-

vent entre eux et se perd près du troisième. Un autre pli très

court sépare le cubitus anticus du cubitus posticus. Entre celui-ci

et la postcostale antérieure se trouve un pli qui s'étend jusqu’à

la marge postérieure. Enfin le petit champ anal est séparé des

postcostales par le pli ordinaire.

Dans les ailes postérieures la disposition des nervures est en

général la même que dans les antérieures, mais il y a quelques

differences.

La costale est beaucoup moins infléchie en dehors et par con-

séquent, lespace costal est moins dilaté. Le nombre des nervules

qui divisent celui-ci est ordinairement plus petit. L’espace entre

la sous costale et le radius est plus étroit et n’a point de nervule

transversale. Le ptérostigma a souvent moins de nervules qui le

divisent que celui des ailes antérieures et la {re cellule discoidale

ne commence pas toujours au même endroit. Le sector radii nait

plus près de la base de Vaile et est lié au radius par trois trans-

versales, ce qui fait qu’il a trois cellules le long de celui-ci, à

partir de la naissance du secteur. Les deux branches sont liées

par une transversale, la postérieure par une à la branche antéri-

REVISION DES RHAPHIDIDES. 89

eure du cubitus anticus. Vers le milieu de l’aile cette derniere

branche est liée à la partie indivise du secteur, d'où résulte que

la troisième cellule discoïdale est très allongée et de forme irré-

gulière. Quelques espèces paléarctiques (Ratzeburgi, Brauer —

insularis, mihi — Aloysiuna, Costa — maculicollis, Steph. —

baetica, Ramb. — nigrieollis, mihi — xanthostigma, Schumm.)

et toutes les espéces néarctiques ont en outre une transversale

oblique entre le point ott le secteur se courbe en dehors et le

cubitus anticus avant le point où celui-ci se divise. Dans les autres

espéces !) cette transversale n’existe pas, mais se trouve un rameau

du cubitus anticus qui, partant de celui-ci un peu après qu’il

s’est séparé du radius, aboutit au même point du secteur.

Le cubitus anticus se sépare plus tôt du radius que dans

les ailes antérieures ?) mais se divise beaucoup plus tard en deux

branches, et comme celles-ci n’ont entre elles que deux transver-

sales, il n’y a que deux cellules cubitales.

Le cubitus posticus est divisé non loin de la base. Sa branche

antérieure qui est liée par deux transversales au cubitus anticus

est fourchue, bifurquée ou trifurquée à son extrémité. La posté-

rieure s’unit pendant un certain trajet à la postcostale antérieure

et est simple, Les deux branches sont liées par une transversale,

1) Le Dr. Brauer s’est trompé en disant (Annalen des K. K. Naturhist. Hof-

museums Wien, Bd I, 1886, p. 87) que la femelle de cognata, Rambur pos-

sede cette transversale, mais qu’elle manque au mâle. Aucun des sexes de

cette espèce ne l’a. Ayant reçu des spécimens de cet auteur, j'ai pu lui prouver

que les femelles de cognata et de zanthostigma étaient entremelées dans sa col-

lection, et il s’est empressé de reconnaître son erreur. -

2) Il est singulier que le Dr. Schneider, — qui avait très bien remarqué que la

sous-costale et le cubitus anticus des ailes antérieures naissent séparément de

la callosité axillaire et point du radius, — dit, en parlant des ailes posterieures,

que deux secteurs naissent au même endroit du radius, non loin de la base,

Il est vrai qu’à l’exception de la xanthostigma qu'il a confondue avec la cognata,

il n’a décrit que des espéces qui ont le sector radii lié au cubitus anticus par un

rameau de celui-ci, ce qui peut l’avoir induit en erreur. Mais en tout cas sa

description est incorrecte, parce que ce rameau, qu’il considère comme étant la

base du secteur, ne naît point du radius mais du cubitas, à un point qui varie

un peu selon les especes. Wallengren est tombé dans la méme erreur. L’expres-

sion du Prof. Schoch que le cubitus anticus (son ulna anterior) naît avec le

radius du méme trone (aus gemeinsamen Stamm) ne me paraît pas trop claire,

90 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Des deux postcostales l’anterieure envoie, avant de se terminer

en une fourche, une branche à la marge postérieure; la postéri-

eure est simple.

Des plis qui séparent les divers champs celui qui se trouve entre

les deux cubitus est plus long et plus distinct que dans les ailes

antérieures, et dans les espéces qui n’ont point leur secteur lié

au cubitus anticus par un rameau de celui-ci, il y a un pli qui

a exactement la méme direction.

L’anatomie interne des Rhaphidia a été étudiée par le Dr. H.

Löw !).

Par les travaux de Latreille 2), Percheron *), Waterhouse 4),

Schummel 5), Stein 6), Schneider 7), Guérin-Méneville #), Dou-

glas ?) et d’autres leurs premiers états, leur métamorphose et leur

manière de vivre sont assez connues en général, mais il ya encore

beaucoup de doute sur les espéces observées. La confusion dans la

synonymie n’a pas été sans influence sur ce point.

N’ayant point eu l’occasion de faire moi-méme des observations ,

je renvoie le lecteur aux travaux cités, dont d’ailleurs M. M. Girard

a donné un bon résumé.

Les Rhaphidia ont une distribution géographique assez étendue.

De la région paléarctique ils habitent l’Europe presque entière,

1) Linnaea entom. Bd. III, p. 346 (1848).

2) Observation sur la Raphidia ophiopsis (Bull. de la Soc. philom. 1798, T.

I, p. 153—154).

3) Mémoire sur les Raphidies (Guérin, Mag. Zool. 1833, T. III, n°. 66).

4) Description of the larva and pupa of Raphidia ophiopsis (Trans. ent. Soc.

London, 1834, T. I, p. 23, 27).

5) In opere citato.

6) Entwickelungsgeschichte mehrerer Insectengattungen aus der Ordnung

der Neuroptera (Wiegm. Archiv. 1838, T. 4, p. 315, 333).

7) In opere citato.

8) Observations sur la nymphe agile de Raphidia (Ann. Soc. ent. d. France,

Ser. 2, 1845, T. III, Bull. p. 34).

9) Trans. ent. Soc. London, 2d Ser. T. V. 1859, Proc, p. 69.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 91

l'Asie mineure, la Syrie, le Caucase, l’Oural et la Sibérie orientale ;

de la région néarctique les états occidentaux de l'Amérique

septentrionale.

A. ESPÈCES PALÉARCTIQUES.

12 Raenotata. E. (Bl. 2, fig, 2).

Raphidia notata, F, Spec. ins. I, p. 402, n°. 1 (1781);

Mant. ins. I, p. 251, n0. 1 (1787). — Schummel, Versuch,

p. 13, fig. 3, b et c (1832). -— Percheron, Mag. de Zool. II,

n°. 66, fig. 2 (1833). — Rambur, Nevropteres, p. 436, n°. 1

(1842). — Girard, Annual. Soc. ent. de France, Ame Ser. Vol. IV,

p. 673 (1864); Traité d’entom. II, p. 505 (1876). — Mac

Lachlan, Mon. Brit. planip. p. 155, pl. vur, fig. 3 (1868). —

Wallengren, Shand. Neur. planip. p. 61 (1871). — Brauer, Die

Neuropt. Buropa’s, p. 15 (1876). — Rostock, Neur. german.

p. 113 (1888).

Le. ophiopsis, Curtis, Brit. ent. pl. 37 (1824). — Stephens,

Illustr. of Brit. entom. Mandib. Vol. VI, p. 130, pl. xxxı, fig. 1

(1836). — Zetterstedt, /nsecta Lapp. p. 1054, n°, 1 (1840) (sec.

Wallengren).

R. megacephala, Stephens, 1. c. n°. 2 (sec. Mac Lachlan).

Rhaphidia media, Burmeister, Handb. II, p. 964, n°. 3 (1839).

— Schneider, Monogr. p. 76, pl. iv, fig. a—f et pl. v, fig. a (1843);

Stett. ent. Zeit. 1845, p. 252. — Ratzeburg, Forstins. III, p.

254, n°. 3, pl. xvi, fig. 5 (1844). — Meyer-Dür, Neur. der

Schweiz, p. 355, n0. 1 (1875).

Raphidia media, Hagen, Stett. ent. Zeit. 1844, p. 184; Trans.

ent. Soc. London 3d Ser. Vol. V, p. 495 (1867). — Brauer et Löw,

Neur. austr. p. 53, fig. 101 (1857). — Wallengren , Oefvers,

Kongl. Akad. Forhandl. 1863, p. 16.

Rhaphidia angustata, Ratzeburg. |. c. p. 254 (sec. Hagen).

Envergure du d 26 mm., de la g 29 mm. Longueur de l’ovis-

capte 4 a 4.5 mm,

92 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Ager

Tête à côtés faiblement arrondis, graduellement rétrécis vers

le cou, subovale, finement mais distinctement ponctuée, un peu

rugueuse, d’un noir verdatre, Lèvre inférieure et ses palpes bru-

nâtres. Palpes maxillaires noires, à articulations jaunâtres. Mandi-

bules roussätres, à extrémités brunes. Lèvre supérieure noire,

bordée de jaune pâle. Epistome d’un jaune pâle avec des taches

grisätres. Front noir, luisant. Antennes d’un brun foncé, leurs

tiers basal roussätre. Yeux ovales, peu saillants, bruns. Ocelles

rapprochées, les postérieures grandes et distinctes, lantérieure

très petite. Bande lisse du cou et de l’épicràne rougeätre; son

sillon large, peu profond.

Dessous de la tête de la même couleur que le dessus, plus

finement ponctué, ayant au milieu une dépression longitudinale

qui s’elargit graduellement vers la bouche.

Cou de longueur médiocre, pas sensiblement dilaté au milieu;

dent en dessous assez aiguë,

Prothorax dun cinquième moins long que la tête et le cou

ensemble, large et élargi postérieurement, Pronotum finement ponc-

tué et ridé de travers, muni de poils courts, noir, finement jaune

sur son bord postérieur et sur la partie postérieure de ses bords

latéraux. La bosse assez saillante et la dépression qui la suit large

et profonde. Parties visibles du prosternum jaunes.

Mésothorax et métathorax noirs; les sutures de leurs

côtés finement jaunes.

Pieds d'un jaune un peu roussâtre, Hanches noires. Trochanters

souvent blanchätres. Fémurs antérieurs et intermédiaires plus ou

moins obscurcis et ayant un anneau brun près de la base; les

postérieurs entièrement d’un brun foncé à l'exception de leur

extrémité. Extrémités des tibias et des deux premiers articles des

tarses marquées de brnnätre, les trois derniers articles des tarses

entièrement bruns.

Abdomen d'un noir luisant. Arceaux supérieurs ayant sur

leurs bords latéraux des taches jaunes, triangulaires qui remontent

un peu le long du bord postérieur. Arceaux ventraux largement

bordés de jaune postérieurement.

REVISION DES RHAPHIDI ES, 93

Huitieme segment de Vabdomen du male à bord postérieur

émarginé, très élargi sur les côtés où il a la forme d’un trapéze ,

largement fendu en dessous. Son bord antérieur trés oblique et

renflé, formant en dessous deux bourrelets pyriformes, noirs,

luisants, sous lesquels sont insérées deux longues piéces un peu

courbées, jaunätres dont les extrémités renflées se terminent en

un petit crochet. Penis large, canaliculé en dessous, d’un noir

luisant, s'étendant jusqu'au bout du segment; son extrémité

émarginée à chaque côté d'une petite pointe. De la base des pieces

latérales naissent encore deux autres crochets plus longs que les

premiers, ordinairement cachés sous le segment terminal; ils sont

jaunes, brunâtres à leurs extrémités.

Neuvième segment assez petit, relevé, à côtés infléchis, brun

en dehors, jaune en dedans, muni de poils.

Le 6me segment ventral de la femelle a son bord postérieur

prolongé, un peu émarginé et relevé. L’oviscapte d’un quart à un

tiers plus long que l’abdomen, noir.

Ailes antérieures assez larges, environ trois fois aussi

longues que larges, un peu arrondies au sommet, transparentes,

faiblement teintes de grisätre et un peu roussätres près de la

base. Deux cellules le long du radius, à partir de la naissance du

secteur. Quatre cellules discoïdales. Champ costal assez brusquement

dilaté, divisé par 12—15 nervules, dont souvent une ou deux

sont fourchues. Sous-costale rejoignant la costale avant le ptéro-

stigma, à une distance égale à un tiers de la longueur de celui-ci.

Ptérostigma large, en forme de trapeze allongé, d’un brun plus

ou moins foncé. Son bord intérieur concave, l'extérieur très

oblique. Il est divisé par deux nervules. Première cellule discoidale

commençant avant le ptérostigma à une distance à peu près égale à

la longueur du bord postérieur de celui-ci, mais ne s'étendant en

dehors que très peu au delà de ce bord. Première nervule marginale

de bi- à quadrifurquée, 2™° de tri- à quinquefurquée, 3" fourchue,

exceptionnellement simple, 4™° tri- ou quadrifurquée, 5™° bi- ou

trifurquée, les autres fourchues ou simples, Nervures fortes, munies

de petits poils, noires, à l’exception de la moitié basale de la

94 REVISION DES RHAPHIDIDES.

costale, des deux premiéres nervules de l’espace costal et de la

base des autres nervures longitudinales qui sont jaunätres.

Les ailes postérieures ont l’espace costal beaucoup moins

dilaté et divisé par 9—11 nervules et le ptérostigma moins large,

mais souvent plus long. Ils ont un rameau du cubitus anticus qui

aboutit au sector radii et seulement une transversale entre la partie

indivise du secteur et la branche antérieure du cubitus.

Cette espèce varie beaucoup quant à la disposition de ses ner-

vures, Le ptérostigma des ailes antérieures a souvent une de ses

nervules fourchue, ou bien est divisé par trois nervules. Celui des

ailes postérieures ne présente quelquefois qu'une seule nervule

fourchue. La nervule qui forme le bord extérieur est souvent four-

chue, et en ce cas la fourche est incolore; d’autres fois le quart

intérieur du pterostigma est hyalin, ou bien ces deux cas se

présentent simultanément.

La 2me cellule discoidale qui est souvent triangulaire, ne tou-

chant l’anostomose que sur un seul point, est quelquefois quadran-

gulaire, ou pétiolée et raccourcie, ou manque tout à fait. En ce

dernier cas on pourrait confondre l’espece avec la major, Bur-

meister, si on ne faisait pas attention aux derniers segments de

l'abdomen ni au mésothorax dont le proscutum est entièrement

noir chez la zotata et fauve avec deux taches brunes chez la major.

Patrie. Laponie, Norvège, Suède, Esthonie, Prusse, Dane-

marck, Brandebourg, Westphalie, Pays-Bas, Iles britanniques,

Belgique, Prusse rhenane, Wurtemberg, France, Alsace, Vosges,

Suisse, Saxe, Bohème, Silésie, Hongrie, Autriche, Carinthie,

Moravie, Italie septentrionale.

Le Dr. Hagen énumére cette espèce parmi les Arhaphidia de

l'Amérique septentrionale, à cause d’un seul spécimen qui y

aurait été capturé par Knoch et se trouve dans le Musée de Berlin.

Ayant examiné cet exemplaire, qui est une femelle, j'ai trouvé

qu'il est en tout point semblable aux spécimens de l’Europe et

qu'il a même, comme ceux-ci, dans les ailes postérieures un

rameau du cubitus anticus aboutissant au secteur radii, rameau

qu'on ne trouve dans aucune des espèces néarctiques. S'il n'avait

REVISION DES RHAPHIDIDES. 95

pas ce rameau, il y aurait peut-être lieu de croire, qu'il s’agissait

d'une espèce distincte quoique très voisine de la notata, F. Main-

tenant il faut admettre que la »ofata habite également l'Amérique

ou bien qu'il y ait une erreur d’etiquette. Ce dernier cas me

semble le plus problable, et ceci d'autant plus que l’exemplaire de

Berlin est jusqu'ici resté un unicum.

2. R. major, Burmeister (Pl. 3, fig. 3).

Raphidia notata, de Saint-Fargeau et Serville, Mweyelop,

meth. Tom. X, p. 269 (1825) (nec F.). — Stein, /sis von Oken,

Jahrg. 1837, p. 99. — Brauer et Löw, Neur. austr. p. 53,

fig. 100 (1857). — Wallengren, Oefvers. Kongl. Vet. Akad. För-

handl. A863, p. 16. — Hagen, Trans. ent. Soc. London, 3d Ser.

Vol. V, p. 498 (1867).

khaphidia major, Burmeister, Hand. I, p. 964, n°. 4

(1839). — Schneider, Monogr. p. 79, n°. 5, pl. iv, fig. g, h

et i (1843). — Ratzeburg, Forstins. III, p. 254, n°. 4. (sec.

Hagen),

Rhaphidia notata, Burmeister, 1. ce. n°. 5 (nec F.). — Schnei-

der, 1, c. p. 80, pl. w (excl. fig. a). — Ratzeburg, 1. c. n°. 5.

pl. xvi, fig. 4. — Meyer-Dür, Neur. d. Schweiz, p. 357,

noms (1870).

Raphidia major, Hagen, |. c. p. 496.

Raphidia laticeps, Wallengren, Skand. Neur. Planip. p. 62.

(1871). — Brauer, Die Neuropt. Europa's, p. 15 (1876). —

Rostock, Neur. germ. p. 114 (1888).

R. media, Girard, Traité d’entom. II, p. 505 (1876).

Envergure du 4 28 mm., de lag 29 mm. Longueur de

Yoviscapte 4 mm.

Tête subcarrée, un peu rétrécie entre les yeux, à côtés très

faiblement courbés, presque droits, à angles postérieurs arrondis

et à épicràne aplati, d’un brun noirätre à reflet métallique. Lévre

inférieure jaunätre; ses palpes rousses. Palpes maxillaires brunes,

Mandibules roussätres, à extrémités brunes, Lèvre supérieure d’un

96 REVISION DES RHAPHIDIDES.

brun très foncé, bordé de jaunätre. Epistome d’un fauve obscur.

Front noir ou jaunätre avec une tache noire luisante, quelquefois

confluentes, devant chaque oeil. Antennes d'un brun foncé; leur

premier quart fauve et l’article basal obscurci en dessus. Torulus

noir; son bord et son intérieur fauves.

Yeux grands, un peu ovales, très proéminents, bruns. Ocelles

très rapprochées, peu distinctes, surtout l’antérieure qui est plus

petite que les postérieures. Bande lisse du cou et de l’épicràne

assez large, rougeätre; son sillon peu profond.

Dessous de la tête peu ponctué, ayant au milieu une partie

imprimée s’elargissant en avant, dans laquelle sont trois lignes

élevées,

Cou assez long, élargi postérieurement; dent en dessous très

saillante. —

Prothorax d’un quart moins long que la tete et le cou en-

semble, assez large, élargi postérieurement. Pronotum rugueux,

fortement ridé, un peu poilu; sa bosse peu sensible; la dépression

qui la suit large et profonde. Bords antérieur et latéraux large-

ment, bord postérieur trés finement jaunätres. Parties visibles du

prosternum jaunes, tachées de brun.

Mésothorax noir; proscutum trés déclive, fauve avec deux

petites taches brunes; l’écusson quelquefois jaune.

Métathorax noir; son écusson jaune.

Pieds jaunatres; hanches antérieures brunatres, les intermé-

diaires et postérieures noires; trochanters jaunes; un anneau près

de la base des fémurs antérieurs et intermédiaires et leurs extré-

mités bruns; fémurs postérieurs entièrement bruns, sauf leurs

extrémités. Les trois derniers articles des tarses intermédiaires et

postérieurs bruns.

Abdomen d'un noir luisant; bord postérieur des arceaux supé-

rieurs étroitement, celui des arceaux ventraux très largement

jaunes. Ces derniers un peu poilus.

Les trois derniers segments de l'abdomen du ¢ relevés, Le 7°

très court, le 8™° assez long

g, rétréci postérieurement, le 9™° petit,

arrondi. Bord antérieur du 8™° très oblique sur les côtés au

REVISION DES RHAPDIDIDES. 97

dépens du 7%, Le 8™ très élargi et largement fendu en dessous. Ses

côtés renflés forment, près de la base, deux grands bourrelets

pyriformes, noirs, lisses. Dans cette enveloppe extérieure une

seconde, composée en avant d’une autre paire de bourrelets beau-

coup plus minces et un peu anguleux, suivis de chaque côté d’une

pièce noire, luisante qui se termine en une dent forte, dirigée

vers l'extérieur. De la base de ces pièces naissent encore deux

crochets longs, d’un brun clair, à pointes noires qui se croisent

sous le dernier segment. Pénis implanté dessous les premiers bour-

relets, assez fort, un peu canaliculé en dessous, pointu, ne

s'étendant pas plus loin que jusqu’à la moitié du segment. A

chaque côté de son extrémité encore une petite pièce géniculée,

terminée en massue et une lamelle plissée, jaunätre, à extrémité

enflée et poilue.

Neuvième segment bordé de jaune, poilu , peu ouvert en dessous.

Sixième segment de l'abdomen de la g assez court, un peu pro-

longé et relevé, ayant dans son bord postérieur une incision sémi-

circulaire dont le bord est saillant. Oviscapte de la longueur de

l’abdomen, d’un brun foncé.

Ailes antérieures à peu près trois fois aussi longues que

larges, à sommet largement elliptique, transparentes, légèrement

teintes de gris jaunatre et un peu fauves près de la base.

Deux cellules le long du radius, à partir de la naissance du

secteur; trois discoidales. Champ costal assez dilaté, divisé par 9

à 13 nervules, dont souvent une ou deux sont fourchues. Sous-

costale rejoiznant la costale avant le ptérostigma, à une distance

qui varie d’un tiers à la moitié de la longueur de celui-ci. Ptéro-

stigma ayant la forme d’un trapèze irrégulier, d’un brun clair,

quelquefois plus foncé; son bord intérieur concave, l'extérieur

très oblique; divisé par deux nervules dont l’intérieure naît souvent

près de langle intérieur, ou par une seule qui est en ce cas

fourchue. Première cellule discoïdale commençant avant le ptérostigma,

à une distance qui équivaut à la moitié de la longueur de celui-

ci, mais ne s'étendant pas beaucoup plus en dehors que son côté

postérieur. Première nervule marginale fourchue, rarement bifurquée ;

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 7

98 REVISION DES RHAPHIDIDES.

2% fri- ou quadrifurquée; 3"° fourchue ou bifurquée; 4m trifur-

quée, les autres fourchues sauf deux ou trois qui sont simples.

Réseau d'un brun plus ou moins foncé, à l’exception des deux

premières nervules du champ costal qui sont d’un jaune pâle,

Les ailes postérieures ont le champ costal divisé par 7—10

nervules, un rameau du cubitus anticus aboutissant au secteur

du radius et seulement une transversale entre la partie indivise

du secteur et la branche antérieure du cubitus.

Patrie. — Suède, Courlande, Poméranie, Hambourg, West-

phalie, Pays-Bas, Belgique, France, Alsace, Vosges, Nassau, Ba-

vière, Saxe, Silésie, Hongrie, Krain, Autriche, Suisse, Russie

méridionale.

3. R. longicauda, Stein (PL 3, fig. 4).

Raphidia longicauda, Stein, Berliner entom. Zeitschr. Ter

Jahrg. (1863) p. 416.

3. (inconnu).

9. Envergure 27 mm. Longueur de l’oviscapte 7.5 mm.

Tête allongée, rétrécie entre les yeux, a côtés médiocrement

arrondis, assez subitement rétrécis vers le cou et a angles pos-

terieurs arrondis, ayant sur le vertex, à côté des yeux, deux pro-

tubérances oblongues; fortement ponctuée et ridée de travers, noire

à reflet violet.

Lèvre inférieure noire, bordée de jaune, ses palpes d’un brun

foncé. Mandibules jaunes, leurs extrémités brunes. Palpes maxil-

laires d’un brun foncé. Lèvre supérieure noire, largement bordée

de jaune, Epistome jaune avec trois petites taches grises. Front

d'un noir luisant. Antennes noires, leurs premiers 2 jaunes. Bord

du torulus blanchâtre. Yeux grands, très proéminents, bruns.

Ocelles distinctes, rapprochées, à distances égales. Bande lisse du

cou et de l’épicràne assez large, d’un rouge obscur; son sillon

peu visible.

Dessous de la tête aplati avec une dépression longitudinale qui

Ir . . A

s élargit en avant, noir, finement ponctué.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 99

Cou assez court, peu dilaté postérieurement; dent en dessous

petite, assez aiguë.

Prothorax à peu près d’un cinquième plus court que la tête

et le cou ensemble, un peu rétréci après son premier tiers et

élargi postérieurement. Pronotum ayant une bosse peu sensible,

suivie d’une dépression; finement ponctué et ridé de travers; ses

bords antérieur et postérieur étroitement, les latéraux largement

jaunes. Parties visibles du prosternum noires.

Mésothorax et métathorax noirs. Proscutum peu déclive,

ayant une tache ronde d’un jaune vif.

Pieds jaunes; hanches noires; fémurs antérieurs et intermé-

diaires ayant leur base et une raie sur l'extérieur brunes; fémurs

postérieurs entièrement d’un brun foncé, sauf leur extrémité.

Bout des tibias et articulations des tarses un peu obscurcis.

Abdomen dun noir luisant. Arceaux supérieurs bordés sur

les côtés d'une ligne jaune qui s’elargit en arrière et monte un

peu le long du bord postérieur, sans atteindre son milieu, Arceaux

ventraux bordés de la même manière mais plus largement et en-

tièrement, Une raie de taches jaunes sur la membrane qui réunit les

arceaux. Septième et 8me segments largement bordés de jaune sur les

côtés. Sixième arceau ventral à bord postérieur très relevé, bordé de

fauve, poilu. Oviscapte très long, d’un tiers plus long que l’abdo-

men, dépassant le bout des ailes fermées de 3 —5 mm., brun.

Ailes antérieures environ trois fois et demie aussi longues

que larges, à sommet elliptique, transparentes, légèrement teintes

de gris jaunätre. Deux cellules le long du radius, à partir de la

paissance du secteur. Trois discoidales, Espace costal médiocrement

dilaté, mais assez brusquement non loin de la base, divisé par 10

nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant le pterostigma ,

à une distance égale au 3 de la longueur du bord postérieur de

celui-ci. Ptérostigma cinq fois aussi long que large, son bord in-

térieur droit, l'extérieur très oblique; divisé par deux nervules,

placées à distances à peu près égales (Vextérieure quelquefois four-

chue); d’un jaune un peu roussâtre, le tiers intérieur brun, Première

cellule discoïdale sexagone, commençant avant le ptérostigma sous

100 REVISION DES RHAPHIDIDES.

le point où la sous-costale rejoint la costale, et ne s’étendant en

dehors que jusqu’a la fin de son troisiéme quart. Premiere nervule

marginale bifurquée; 2"° quinquefurquée, 3™° fourchue, 4™° tri-

furquée, les 5™° à 10™° fourchues. Réseau d’un brun foncé, à l’ex-

ception du premier tiers de la costale, de la moitié basale du

radius, des bases des deux cubitus et des trois premiéres nervules

de l’espace costal, qui sont jaunes.

Les ailes postérieures ont l’espace costal beaucoup moins

dilaté et divisé par 8 nervules. Ils ont un rameau du cubitus

anticus aboutissant au sector radu et seulement une transversale

entre la parlie indivise du secteur et la branche antérieure du

eubitus.

Patrie. Grèce. Une seule 2, capturée par le Dr. Th. Krüper

(dans le Musée de Berlin).

4, R. pilicollis, Stein (Pl. 3, fig. 5).

Raphidia pilicollis, Stein, Berl. ent. Zeitschr. Ter Jahrg. (1863)

p. 415.

4. (inconnu).

9. Envergure 28 mm. Longueur de l’oviscapte 5 mm.

Tête large, un peu rétrécie entre les yeux, subcarree, à côtés

presque droits subitement rétrécis vers le cou, à angles postérieurs

arrondis et ayant une forte dépression transversale sur le vertex ,

derrière les ocelles; fortement ponctuée et ridée de travers, d’un

noir un peu verdätre.

Lèvre inférieure et ses palpes brunes ainsi que les palpes maxil-

laires. Mandibules jaunâtres; leurs extrémités fauves. Lèvre supé-

rieure et épistome d’un brun foncé, bordés de jaune. Front noir,

bordé de jaunätre. Antennes fauves, annelées de brun dans leur

première moitié et ayant l’article basal d’un noir luisant (brunâtre

dans un individu nouvellement éclos), le reste d’un brun très foncé.

Torulus d’un jaune très pale. Yeux grands, très proéminents, bruns.

Ocelles distinctes, à distances égales. Bande lisse du cou et de

REVISION DES RHAPHIDIDES. 101

l’épicràne assez large, d’un rouge foncé; son sillon large, peu

profond.

Dessous de la tête aplati, ayant au milieu une dépression qui

s'élargit en avant, dans laquelle se trouve une ligne élévée four-

chue; un peu plus verdätre que le dessus, ponctué.

Cou court, un peu dilaté postérieurement; dent en dessous

aiguë.

Prothorax un peu plus long que la tête et le cou ensemble,

élargi après son premier tiers. Pronotum ayant une bosse saillante ,

suivie d’une impression transversale; fortement ridé de travers et

muni de poils divariqués, assez longs. grisätres; noir, un peu

fauve sur la partie postérieure de ses bords latéraux. Parties visi-

bles du prosternum noires.

Mésothorax et métathorax noirs; proscutum très déclive.

Pieds d'un testacé obscur, hanches noires; fémurs antérieurs

et intermédiaires lignés extérieurement et annelés près de la base

de brun foncé; les postérieurs entièrement bruns, sauf leurs extré-

mités. Tarses légèrement obscurcis.

Abdomen noir. Arceaux supérieurs finement bordés de jaune,

les deux derniers plus largement sur les côtés. Arceaux ventraux

très poilus, largement bordés de jaune. Le dernier prolongé, un

peu relevé et faiblement émarginé. Oviscapte de la longueur de

l'abdomen, brun.

Ailes antérieures étroites, plus de trois fois et demie

aussi longues que larges, un peu pointues, transparentes, légére-

ment jaunâtres.

Deux cellules le long du radius, à partir de la naissance du

secteur; trois discoïdales, Espace costal largement et assez brusque-

ment dilaté, divisé par 13 nervules. Sous-costale rejoignant la costale

avant le ptérostigma, à une distance à peu près égale à la moitié

de la longueur de celui-ci, Ptérostigma quatre fois aussi long que

large, d’un brun clair; son bord intérieur droit, un peu concave,

l'extérieur très oblique; divisé par une seule nervule fourchue

qui naît à la fin de son premier tiers, Première cellule discoidale

sexagone, commençant avant le plérostigma, à une distance égale

102 REVISTON DES RHAPHIDIDES.

à la longueur du côté postérieur de celui-ci, mais ne s’étendant

en dehors que jusqu’a son dernier tiers. Premiere nervule marginale

bi- ou trifurquée, 2"° quinquefurquée, 3™° fourchue, 4™° trifur-

quée, 5% à 40™° fourchues, les autres simples. Réseau muni de

petits poils; noir, à l’exception de la moitié basale de la costale,

des deux premières nervules de l’espace costal et de la base du

cubitus posticus, qui sont jaunâtres.

Les ailes postérieures ont l’espace costal très peu et régu-

lierement dilaté, divisé par 10 à 11 nervules. Le ptérostigma

est plus long que dans les ailes antérieures et la nervule qui le

divise est quelquefois simple. Il y a un rameau du cubitus anticus

qui aboutit au secteur du radius et seulement une transversale

entre la partie indivise du secteur et la branche antérieure du

cubitus,

Patrie. Grèce. Deux femelles capturées par le Dr. Th. Krüper

(une dans le Musée de Berlin, l’autre dans ma collection).

5. R. pontica, n. sp. (Pl. 4, fig. 6).

Envergure du d 18 mm., de la 2 20 mm. Longueur de

Poviscapte 6 mm,

Tête longue, subcarrée, à côtés un peu courbés, assez subite-

ment rétrécis vers le cou, surtout dans le male, et à épicrane

très peu aplati; fortement ponctuée et ridée de travers, d'un noir

verdätre métallique.

Lèvre inférieure et ses palpes noires. Palpes maxillaires noires,

le bout de leurs articles jaunes. Mandibules fauves, rousses vers

leurs extrémités. Lèvre supérieure d’un brun foncé, bordée de

jaunätre. Epistome et front noirs, bordés de fauve. Antennes jau-

nàtres dans leur premier quart, leur article basal brunätre en

dessus; le reste d’un brun foncé, Torulus blanc, son bord noir.

Yeux médiocrement proéminents, noirs. Ocelles distinctes, à distances

égales, rapprochées. Bande du cou et de l’épicràne large, rou-

geätre son sillon très large, peu profond. Dessous de la tete avec

RÉVISION DES RHAPHIDIDES. 103

une bande enfoncée au milieu, trés peu élargie en avant; forte-

ment ponctué, d’un noir verdätre.

Cou court, dilaté postérieurement; dent de dessous assez forte

et aiguë.

Prothorax aussi long que la téte et le cou ensemble, un

peu élargi après son milieu. Pronotum ayant une bosse très sail-

lante, suivie d'une impression transversale profonde; fortement

ponctué et ridé de travers, muni de poils courts, dirigés en

avant; noir, bordé de jaune en avant et sur les côtés et ayant

une petite tache de cette couleur sur son bord postérieur. Parties

visibles du prosternum noires.

Mésothorax noir, ses écussons jaunes.

Métathorax noir.

Pieds d’un jaune obscur; tibias antérieurs et intermédiaires

lignés de brun à l'extérieur; les postérieurs entièrement bruns,

sauf leurs extrémités; les trois derniers articles des tarses brunatres.

Abdomen noir. Arceaux supérieurs bordés de jaune sur les

côtés, les 7me et 8me du mâle avec trois taches fauves sur leur

bord postérieur, le 9me fauve à son extrémité. Arceaux ventraux,

surtout les derniers, plus largement bordés de jaune postérieure-

ment et sur les côtés. Extrémité de l’abdomen du mâle très obtus;

7me segment très court, plus de trois fois plus large que long ,

Sme plus de deux fois aussi long que le précédent, ses côtés ar-

rondis; 9me d’un quart plus court que le 8me, son extrémité très

obtuse. Sur les côtés les 7me et Sme très découpés, de sorte que

le 7me arceau ventral disparait entièrement et qu’il ne reste du

8me qu'une bande très étroite. La partie découpée renflée, formant,

près du bord antérieur, deux bourrelets pyriformes, d’un brun

foncé luisant, entre lesquels est implanté le pénis qui est peu large,

arrondi et un peu divisé à son extrémité et s’étend à peu près

jusqu'à la fin du segment; sur ses deux côtés une pièce fauve,

se terminant en une pointe assez forte qui dépasse son extrémité ;

au dessus d'elle, près de la fin du segment, deux autres bourre-

lets un peu anguleux, noirs, luisants, Neuvième segment peu ouvert

en dessous, très poilu,

104 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Sixième arceau ventral de la 9 très court; son bord postérieur

coupé droit et un peu émarginé. Oviscapte d’un tiers plus long

que Vabdomen, d’un brun foncé.

Ailes antérieures assez larges, à peine trois fois aussi lon-

gues que larges, à sommet arrondi, hyalines. Deux cellules le long

du radius, à partir de la naissance du secteur. Trois discoïdales.

Espace costal médiocrement mais assez brusquement dilaté, divisé

par 9 à 10 nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant le

ptérostigma, à une distance égale à la longueur de celui-ci. Pté-

rostigma quatre fois aussi long que large, d’un brun clair; son

bord intérieur un peu oblique en dedans, Vextérienr très oblique

en dehors; divisé par une seule nervule qui naît près de son angle

intérieur. Première cellule discoïdale sexagone, commençant avant

le ptérostigma, à une distance égale à la longueur du côté posté-

rieur de celui-ci, mais ne s'étendant en dehors que jusqu’à la fin

de son troisième quart. Première nervule marginale fourchue, 2me

bifurquée cans le mâle, quadrifurquée dans la femelle, 3me à 7me

ou 8me fourchues, les autres simples. Réseau d'un brun foncé, à

l'exception des deux premières nervules du champ costal et de la

base des nervures longitudinales, qui sont d’un jaune pâle.

Ailes postérieures à champ costal peu dilaté, divisé par 7 à

8 nervules. Ptérostigma plus long que dans les ailes antérieures.

Première cellule discoïdale beaucoup plus courte. Un rameau du

cubitus anticus qui aboutit au sector radii et seulement une

transversale entre la partie indivise du sector radii et la branche

antérieure du cubitus.

Patrie. Asie mineure, Siwas, Amasia. Un d et une 2 (coll.

Mae Lachlan) Broussa, un spécimen sans abdomen (Musée de

Berlin) Boz-Dagh, deux femelles (Musée de Genève, coll. Pictet).

6. R. ophiopsis, L. (Pl. 4, fig. 7).

Raphidia ophiopsis, L. Syst. nat. ed. X, Tom. I p. 552 (1758);

Faun. Suec. ed. II, p. 385 (1761); Syst. nat. ed. XII. Tom. I,

Pars 2, p. 916 (1767) (ex parte). — Schummel, Versuch,

REVISION DES RHAPHIDIDES. 105

p. 10, fig. 1 (1832). —- Percheron, Mag. d. Zool. III, n°. 66,

fig. 3a (1833). — Stein, sis v. Oken, Jahrg. 1837, p 99. —

Rambur, Nevropteres, p. 439 (1842). — Costa, Faun. Nap.

Neurotteri, Rafidiidei, p. 3, Tav. xu, fig. 2 (1855). — Brauer

et Löw, Meur. austr. p. 53 (1857). — Wallengren, Oefvers.

Kongl. Vet. Akad. Forhandl. 1865, p. 143; Skand. Neur. Planip.

p. 63 (4874). — Hagen, Trans. ent. Soc. London, 34 Ser. Vol.

V, p. 494, fig. 1 (1867). — Girard, Traité d’entom. Il, p.

504, pl. 64, fig. 2 (pas trés correcte) (1876). — Rostock,

Neur. germ. p. 114 (1888).

Rhaphidia ophiopsis, Burmeister, Handb. II, p. 963, n°. 2

(1839). — Schneider, Monogr. p. 68, pl. 11, fig. a et 5 (1843). —

Ratzeburg, Forstins. IN, p. 253 (1844). — Meyer-Dür, Meur.

d. Schweiz, p. 357, n°. 6 (1875).

Raphidia xanthostigma, Zetterstedt, Ins. lapp. p. 1055, n°. 2

(1840). (ex parte, sec. Wallengren).

Envergure du d 13—17 mm., de la 2 17—22 mm. Lon-

gueur de l’oviscapte 4 à 4.5 mm.

Tête ovoide, un peu rétrécie entre les yeux, à côtés très peu

courbes, se rétrécissant graduellement vers le cou; finement ponc-

tuée, d'un noir verdätre un peu métallique.

Lèvre inférieure brune; ses palpes jaunes. Palpes maxillaires

jaunes; leur dernier article brun. Mandibules jaunes, tachées de

brun. Lèvre supérieure rousse, bordée de jaune. Epistome roussätre.

Front noir. Antennes jaunes dans leur première moitié, noires dans

la seconde. Torulus d’un jaune très pâle. Yeux grands, proémi-

nents, noirs. Ocelles distinctes, à distances égales. Bande lisse du

cou et de l’épicràne assez large, d’un rouge vineux plus ou moins

clair; son sillon large, peu profond.

Dessous de la tête noir, ayant quelques parties enfoncées.

Cou assez long, dilaté au milieu; dent du dessous obtuse.

Prothorax un peu moins long que la tete et le cou ensem-

ble, mince, un peu élargi postérieurement. Pronotum ayant une

bosse très peu saillante, non suivie par une dépression; fortement

ponctué et ridé de travers, noir, bordé de jaune pale, étroitement

106 REVISION DES RHAPHIDIDES.

en avant, largement sur les cötes. Parties visibles du prosternum

noires.

Mésothorax et métathorax noirs; proscutum fauve.

Pieds jaunes; hanches antérieures un peu tachées de brun,

les intermediaires et les postérieures noires; fémurs intermédiaires

souvent lignes de brun, surtout ceux du mäle; les posterieurs

d’un brun foncé à Vextérieur; articulations des deux derniers

articles des tarses un peu obscurcies.

Abdomen d’un noir luisant. Bords latéraux et postérieurs des

arceaux supérieurs, bords postérieurs des arceaux ventraux et une

raie de petites taches sur la membrane qui réunit les arceaux

jaunes.

Huitième segment du ¢ très long; en dessus, dans la moitié

basale, une incision à côtés arrondis et largement bordés de jaune;

dans la seconde moitié une ouverture triangulaire qui laisse voir

dans l’intérieur quelques parties d’un jaune clair; très élargi,

à peu près triangulaire sur les côtés qui sont prolongés en dessous,

pres de la base, en une protubérance obtuse, munie d’une touffe

de poils et ont au milieu une partie saillante jaunätre qui est la

base d’un long crochet brunâtre dont la pointe noire est cachée

sous le dernier segment, En dessous la moitié basale très renflée

avec une incision triangulaire dans laquelle est inséré le pénis qui

est assez large, un peu aplati et canaliculé en dessous, à extrémité

profondément divisée.

Neuvième segment assez long, à bord postérieur arrondi, large-

ment ouvert en dessous, brunätre, bordé de jaune et muni de

poils jaunes et bruns.

Sixième arceau ventral de la 2 petit; ses bords latéraux échan-

crés; le postérieur légèrement émarginé; muni d’une touffe de poils

beaucoup plus distincte que celle du 4. Oviscapte un peu plus

long que l’abdomen, brun, noirâtre vers son extrémité.

Ailes antérieures trois fois aussi longues que larges, à

sommet arrondi; transparentes, un peu jaunätres près de la base.

Deux cellules le long du radius, à partir de la naissance du

secteur. Trois discoïdales. Espace costal médiocrement dilaté, un

REVISION DES RHAPHIDIDES. 107

peu brusquement non loin de la base, divisé par 7—10 nervules.

Sous-costale rejoignant la costale avant le ptérostigma, à une

distance qui varie un peu, mais équivaut en moyenne 4 sa lon-

gueur. Ptérostigma ayant la forme d’un trapèze irrégulier , assez

large et environ deux fois aussi long que large, d’un brun plus

ou moins foncé; divisé par une seule nervule qui nait à peu de

distance de l’angle intérieur; son bord intérieur un peu concave,

l'extérieur très oblique. Première cellule discoidale sexagone , com-

mencant avant le ptérostigma, à une distance à peu près égale a

la moitié de la longueur du bord postérieur de celui-ci et s’éten-

dant un peu plus ou un peu moins en dehors. Première nervule

marginale fourchue, 2me bifurquée, 3me simple, 4me, 5me et Gme

fourchues, les autres simples. Réseau d'un brun foncé, à l’excep-

tion des deux premières nervules de l’espace costal, de la costale

entière, de la moitié basale du radius, de la base des deux cu-

bitus et de la postcostale postérieure avec les nervules qui en nais-

sent, lesquelles sont jaunätres.

Ailes postérieures à champ costal peu dilaté, divisé par

7 à 9 nervules. Un rameau du cubitus anticus aboutissant au

sector radii et seulement une transversale entre la partie indivise

du secteur et la branche antérieure du cubitus.

Var. flavilabris, Costa, |. c.

Toute la partie antérieure de la téte jusqu’aux yeux et les an-

tennes d’un jaune trés pale; extrémité des mandibules et dernier

article des palpes maxillaires seuls brunâtres; clypeus ayant deux

taches peu distinctes, fauves; une ligne rousse devant les antennes ;

pieds jaunes, sauf les hanches intermédiaires et postérieures qui

sont un peu tachées de brun et des fémurs postérieurs légèrement

obscurcis à l’intérieur. Costale et radius entièrement d'un jaune

pale ainsi que la base de la sous-costale.

Le Dr. Schneider fait encore mention d'une variété dont l’ab-

domen est d’un brun uniforme et d’une autre qui a Ja nervule

qui divise le ptérostigma fourchue. Je n’ai pas vu ces deux variétés.

Patrie. Laponie, Norvege, Suede, Esthonie, Courlande,

Prusse, Brandenbourg, Hambourg, Belgique (rare), Prusse rhé-

108 REVISION DES RHA PHIDIDES.

nane, Saxe, Silésie, Pologne, Bohéme, Croatie, Krain, Autriche,

Albanie, Suisse, Italie, Grèce, Russie méridionale (Sarepta) ,

Mingrélie, Caucase, Oural, Mésopotamie, Syrie.

Var. flavilabris. Italie (Monte Virgine) une 2 (Musée de Naples).

7. R. microstigma, Stein (Pl. 4, fig. 8).

Raphidia microstigma, Stein, Berl. entom. Zeitschr, Ter Jahrg.

(1863) p. 417.

Envergure du 4 16 mm., de la 9 17.5 mm. Longueur de

l’oviscapte 4 mm.

Tête un peu rétrécie entre les yeux, à côtés graduellement

rétrécis vers le cou, de sorte que la partie après les yeux est

subconique; finement ponctuée, d’un noir violet.

Lèvre inférieure jaune; ses palpes brunes; palpes maxillaires

jaunes; leur dernier article brun. Mandibules d’un brun clair.

Lèvre supérieure et épistome jaunes. Front brunatre. Antennes

jaunes dans leur première moitié, brunes dans la seconde. Veux

saillants, bruns. Ocelles très rapprochées, assez distinctes. Bande

lisse du cou et de l’épicràne rougeätre; son sillon large, peu

profond,

Dessous de la téte de la couleur du dessus. Une dépression

longitudinale large au milieu.

Cou un peu dilaté au milieu; dent du dessous assez aiguë,

Prothorax un peu moins long que la tête et le cou ensemble,

très étroit en avant, un peu plus large postérieurement. Pronotum

ayant une bosse très peu sensible, suivie d’une dépression trans-

versale; ridé et ponctué finement; noir, ses bords antérieur et pos-

térieur étroitement, les bords latéraux largement jaunes. Parties

visibles du prosternum noires.

Mésothorax et métathorax noirs; proscutum jaune.

Pieds jaunes; fémurs postérieurs d'un brun clair en dessus,

sauf leur extrémité; articulations des tarses un peu obscurcies.

Abdomen noir, luisant, Arceaux supérieurs étroitement bordés

REVISION DES RHAPHIDIDES. 109

de jaune, les trois derniers du mäle plus largement ainsi que le

bord postérieur des arceaux ventraux

Septième segment du 7 en dessus étroit à la base, élargi posterieure-

ment, allongé en pointe; 8®e long, son extrémité profondément

émarginé; 9me plus court, ses bords latéraux presque droits,

son bord posterieur legerement émarginé; une protubérance dans

sa premiere moitié. En dessous le 8me segment largement ouvert.

Deux crochets forts, dun noir luisant, naissant des côtés, tournés

en dedans el cachant leurs pointes sous l’extrémité du penis; plus

bas, sur ses deux côtés, une piece très longue, d’un brun

clair, dont la partie basale qui s'étend presque jusqu’à l'extrémité

du segment est faiblement courbée et dont l’extrémité jaunätre est

tournée en dedans et se termine en un petit crochet noir. Pénis

très large à la base, canaliculé en dessous, s'étendant jusqu’à la

fin du segment, d’un brun clair. Neuvième segment largement ouvert

en dessous, muni de poils jaunes.

Sixième arceau ventral de la g prolongé et un peu relevé; son bord

postérieur arrondi. Oviscapte aussi long que l'abdomen, d’un brun

foncé.

Ailes antérieures un peu plus de trois fois aussi longues

que larges, à sommet un peu pointu, hyalines, un peu jaunâtres

près de la base.

Deux cellules le long du radius, à partir de la naissance du

secteur. Trois discoïdales. Espace costal peu et régulièrement dilaté ,

divisé par 7 à 8 nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant

le ptérostigma, à une distance égale à 21 fois la longueur de

celui-ci. Ptérostigma très court, assez large, un peu plus que deux fois

aussi long que large, brun, son bord intérieur un peu concave,

l'extérieur oblique; divisé par une seule nervule qui nait à peu de

distance de l’angle intérieur. Première cellule discoïdale sexagone,

commençant avant le ptérostigma à une distance égale à la longueur

de celui-ci et s'étendant un peu plus loin en dehors. Première nervule

marginale fourchue, 2me bifurquée, 3me simple, 4me, bme et Gme

fourchues, les autres simples. Réseau noir, à l'exception de la

costale, des deux premières nervules de l’espace costal, des deux

110 REVISION DES RHAPHIDIDES.

cinquiémes du radius, de la base du cubitus anticus et de la post-

costale postérieure avec les nervules qui en naissent, qui sont d’un

jaune päle.

Ailes postérieures à champ costal très étroit, divisé par

6 à 8 nervules. Un rameau du cubitus anticus aboutissant au

sector radii et seulement une transversale entre la partie indivise

du secteur et la branche antérieure du cubitus.

Patrie. Grèce. Une paire capturée par le Dr. Th. Krüper

(Musée de Berlin).

Cette espèce qui, au premier abord, ressemble beaucoup aux

petits exemplaires de la À. ophiopsis, en diffère par la forme des

derniers segments de l’abdomen des deux sexes, par la structure

des organes copulatrices du mâle, par Son ptérostigma extrêmement

petit, par le point ou la sous-costale rejoint la costale etc.

8. R. flavipes, Stein (Pl. 4, fig. 9).

Raphidia ophiopsis, var. e, Schummel, Versuch, p. 11 (1832).

Lhaphidia affinis, Schneider, Monogr. p. 73, pl. ur, fig. fetg

(1843). (nec Stephens).

Raphidia baetica, Brauer et Löw, Neur. austr. p. 53 (1857)

(nec Rambur).

Le. flavipes, Stein, Berl. ent. Zeitschr. Ter Jahrg. (1863) p. 416.

R. affinis, Hagen, Trans. ent. Soc. London, 3d Ser. Vol. V,

p. 496 (1867). — Brauer, Neur. Europa’s, p. 15 (1876). —

Rostock, Neur. germ p. 113 (1888).

Rhaphidia baetica, Meyer-Dür, Neur. d. Schweiz, p. 356 (1875).

Raphidia baetica ou affinis, Girard, Traité d’entom. I, p. 505

(1876).

Envergure du d 24 mm., de la g 27 mm. Longueur de

l’oviscapte 4 à 5 mm.

Tête subovale, longue, à côtés peu arrondis, se rétrécissant

assez subitement vers le cou, surtout dans.le mâle; d’un noir

verdätre un peu métallique, finement ponctuée.

REVISION DES RHAPHIDIDES. iii

Lèvre inférieure brune, ses palpes testacées. Palpes maxillaires

roussätres, leur dernier article brun. Mandibules testacées, à

extrémité brunâtre. Lèvre supérieure noirâtre, bordée de jaune

pâle. Epistome testac& avec quatre lignes longitudinales grises.

Front d’un noir luisant. Antennes ochracées dans leur pre-

mière moitié, noires dans la seconde, Torulus noir, blanchâtre

A l'intérieur. Yeux grands, proéminents, d’un brun foncé. Ocel-

les très rapprochées, peu distinctes. Bande lisse du cou et de

l’epicräne peu large, de la couleur du fond; son sillon large,

peu profond.

Dessous de la tête d’un noir un peu plus verdätre que le dessus,

ayant une dépression longitudinale et des stries de points.

Cou très long, médiocrement élargi après son milieu; dent en

dessous aiguë.

Prothorax d’un sixième moins long que la tête et le cou

ensemble, un peu élargi postérieurement. Pronotum avec une bosse

très saillante, suivie d’une impression transversale; finement ponc-

tué et ridé; noir avec ses bords antérieur et postérieur étroitement

et ses bords latéraux largement jaunes. Parties visibles du pro-

sternum noires, ridées de travers.

Mésothorax noir; proscutum très déclive, fauve ainsi qu’une

partie du scutum; écusson jaune,

Métathorax noir.

Pieds @un jaune ochreux; hanches intermédiaires et postérieures

noires; fémurs postérieurs souvent un peu brunätres a l’exterieur,

surtout pres de leur extrémité. Tarses brunätres.

Abdomen noir, luisant. Arceaux supérieurs bordes sur les

cotés dune ligne jaune qui s’elargit en arriére et remonte un peu

le long du bord posterieur. Arceaux ventraux entiérement bordés

de cette couleur, Sur la membrane qui réunit les arceaux, une

raie de petites taches jaunes.

Huitieme segment du male trés court en dessus, trés oblique et

renflé sur les côtés, surtout près de la base, où il se termine en des-

sous en deux bourrelets saillants, d’un noir luisant, Deux pièces

larges, triangulaires, d’un brun foncé, se terminant en une paire

112 REVISION DES RHAPHIDIDES.

de crochets assez forts. Penis inséré entre les dits bourrelets, large,

canaliculé en dessous, noir, à bords très renflés, plus clairs. Neu-

vieme segment extrémement petit, relevé, largement ouvert en

dessous, jaune, poilu.

Sixième arceau ventral de la g allongé, à bord postérieur arrondi.

Oviscapte d’un 1 à 2 plus long que l’abdomen, d’un brun foncé.

Ailes antérieures longues, trois fois et demie aussi longues

que larges, à sommet elliptique, hyalines, légèrement jaunes à

la base.

Deux cellules le long du radius, à partir de la naissance du

secteur. Trois discoïdales. Espace costal médiocrement et régulière-

ment dilaté, divisé par 8 à 11 nervules. Sous-costale rejoignant

la costale avant le ptérostigma, à une distance à peu près égale à

la moitié de la longueur de celui-ci. Ptérostigma quatre fois aussi

long que large, un peu élargi en dehors, à bord intérieur con-

cave et à bord extérieur oblique; divisé par une seule nervule qui

naît dans sa première moitié, d'un jaune très pale, la plus grande

partie de son tiers intérieur obscurcie de brunâtre. Première cellule

discoïdale heptagone, commençant avant le ptérostigma, à une dis-

tance qui varie un peu mais est en moyenne égale à la moitié de

la longueur de son bord postérieur et s'étendant un peu moins en

dehors. Première et 2me nervules marginales bifurquées, 3me simple,

4me bifurquée, 5me, 6me et 7me fourchues, les autres simples,

Réseau d'un brun foncé, à l'exception de la costale, quelquefois

de la plupart des nervules de l’espace costal, de la moitié basale

du radius, d’une partie de la postcostale postérieure avec une des

nervules qui en naissent, qui sont jaunes.

Ailes postérieures à champ costal peu dilaté, divisé par 3

à 10 nervules. Ptérostigma plus long que celui des ailes antéri-

eures. Un rameau du cubitus anticus aboutissant au sector radii

et seulement une transversale entre la partie indivise du secteur et

la branche anterieure du cubitus.

Selon le Dr. Schneider, la nervule qui divise le ptérostigma est

quelquefois fourchue.

Patrie. Hambourg, Alsace, Baviére, Saxe, Silésie, Bohéme,

REVISION DES RHAPHIDIDES. 113

Krain, Autriche, Croatie, Hongrie, Suisse, Sicile, Dalmatie, Grèce,

Asie mineure (Taurus).

2; Re etrusca, n. sp. (PI. 5, fig. 10).

Envergure du d 20 mm., de la g 22 mm. Longueur de

Poviscapte 5 mm.

Tete subovale; sa partie posterieure rétrécie subconiquement ;

assez fortement ponctuée, d’un noir verdätre à reflet métallique.

Lèvre inférieure et ses palpes jaunes. Palpes maxillaires jaunes ;

leur dernier article brun. Mandibules d'un brun clair. Lèvre supé-

rieure, épistome et front d'un jaune clair. Antennes jaunes dans

leur première moitié, noires dans la seconde. Torulus jaunâtre à

l'intérieur. Yeux peu saillants, violets. Ocelles distinctes, l’antérieure

beaucoup plus petite que les postérieures qui sont placées chacune

dans une petite fosse. Bande du cou et de l’épicràne de la couleur

‘du fond; son sillon peu profond. Dessous de la tête aplati au

milieu, de la couleur du dessus.

Cou court, peu dilaté au milieu; dent en dessous peu saillante,

obtuse.

Prothorax aussi long que la tête et le cou ensemble, grèle, un

peu élargi postérieurement et légèrement rétréci au milieu. Pro-

notum avec une bosse peu saillante, suivie d'une dépression trans-

versale; ponctué et ride de travers, d’un noir verdätre mat; son

bord antérieur étroitement, les latéraux largement jaunes. Parties

visibles du prosternum noires.

Mésothorax noir, avec une grande tache souvent divisée en

avant et son écusson jaunes.

Métathorax noir; son écusson jaune.

Pieds jaunes; fémurs postérieurs bruns en dessus, sauf leur

extremite. Articulations des tarses brunätres.

Abdomen noir, luisant. Arceaux supérieurs étroitement bordés

de jaune, les derniers plus largement ainsi que les arceaux ven-

traux.

Septième segment du d à bord postérieur arrondi; 8me long, son

Tijdschr, v. Entom. XXXIV (1891). 8

114 REVISION DES RHAPHIDIDES.

bord postérieur largement échancré; 9me très long, à extrémité

un peu évidée avec une petite pointe à chaque angle et ayant

sur sa moitié basale une protubérance subcarrée, brunâtre; 8me

largement ouvert en dessous. Deux crochets forts, naissant des

côtés, tournés brusquement en dedans et cachant leurs extrémités

sous le pénis. Plus bas, à côté de l'insertion de celui-ci, deux

autres pièces longues, dont la partie basale est large, anguleuse,

jaunâtre mélée d’un peu de brun, et dont la partie terminale

consiste en un crochet long et brun. Pénis dépassant le segment,

élargi à sa base, canaliculé en dessous et ayant dans son premier

quart deux petites protubérances ; d’un brun clair. Neuvième segment

largement ouvert en dessous, jaunâtre, muni de poils concolores.

Sixième segment ventral de la g prolongé et un peu relevé en

dessous, ayant une petite touffe de poils peu dense. Oviscapte d’un

quart plus long que l’abdomen, d’un brun clair.

Ailes antérieures trois fois plus longues que larges, à

sommet arrondi, hyalines, un peu jaunes près de la base. Deux.

cellules le long du radius, à partir de la naissance du secteur.

Trois discoïdales. Espace costal assez dilaté, divisé par 7—9 ner-

vules. Sous-costale rejoignant la costale avant le ptérostigma, à

une distance environ égale à deux fois la longueur de celui-ci.

Ptérostigma en trapèze irrégulier; son bord intérieur presque

droit, l'extérieur oblique et concave; divisé par une seule nervule

qui naît du milieu de son bord postérieur; jaune dans son tiers an-

térieur, le reste d’un brun clair. Première cellule discoïdale heptagone ,

commençant avant le ptérostigma, à une distance à peu près égale

à la longueur du bord postérieur de celui-ci et s’étendant en dehors

aussi loin que son bord antérieur; 4re nervule marginale fourchue,

2me bifurquée, 3me simple, 4me, 5me et Gme fourchues; les autres

simples. Réseau d’un brun foncé, à l’exception de la costale, des

deux premières nervules du champ costal, de la première moitié

de la sous-costale, du radius, du cubitus posticus et de la post-

costale postérieure avec les nervules qu’elle envoie à la marge pos-

térieure, qui sont d'un jaune pâle.

Ailes postérieures à champ costal très étroit, divisé par

REVISION DES RHAPHIDIDES. 115

6 à 8 nervules. Un rameau du cubitus anticus aboutissant au

sector radii et seulement une transversale entre la partie indivise

du secteur et la branche antérieure du cubitus.

Patrie. Toscane (Valombrosa). Deux mäles et deux femelles

(dans ma collection).

Cette espèce qui est voisine de la A. vulgaris en diffère par le

8me segment de l’abdomen du 4, point ouvert en dessus, et ayant

son bord postérieur profondément échrancré, par la structure de

ses organes copulatrices, par la forme du dernier arceau ventral

de la g, par l’espace costal beaucoup plus court, par le ptéro-

stigma bicolore, etc

10. R. Ratzeburgi, Brauer. (Pl. 5, fig. 11).

Raphidia Schneideri, Brauer et Löw, Neur. austr. p.53 (1857)

(nec Ratzeburg).

Rhaphidia Schneideri, Meyer-Dür, Neur. d. Schweiz, p. 356

(1875).

Raphidia Ratzeburgi, Brauer, Neur. Europa’s, p. 15 (1876),

Envergure du d 18—20 mm., de la 2 20—23 mm. Lon-

gueur de l’oviscapte 4 mm.

Tête pas très large, à côtés faiblement arrondis, se rétrécis-

sant assez brusquement vers le cou et à épicràne aplati; peu

ponctuée, mais fortement ridée, d’un noir mat.

Lèvre inférieure et ses palpes noires. Palpes maxillaires fauves,

leur dernier article d'un brun foncé. Mandibules d’un fauve clair,

brunes vers leur extrémité. Lèvre supérieure et front noirs. Epi-

stome d’un brun clair ou foncé. Antennes jaunes dans leur premier

tiers avec le premier article et le reste bruns. Torulus fauve dans

l'intérieur. Yeux grands, ovales, proéminents, bruns. Ocelles peu

distinctes, surtout l’antérieure qui est plus rapprochée des autres

que celles-ci l’une de l’autre. Bande du cou et de l’épicràne

étroite, rougeätre; son sillon large, profond, Dessous de la tête

aplati, déprimé au milieu, avec trois lignes enfoncées, dont une

116 REVISION DES RHAPHIDIDES.

large et peu profonde, en arrière et deux plus courtes, très pro-

fondes, en avant; finement ponctué, noir.

Cou long, dilaté aprés son milieu, fortement ridé de travers;

dent de dessous aigué,

Prothorax un peu plus long que la téte et le cou ensemble,

sensiblement élargi postérieurement. Pronotum fortement ponctué et

ridé de travers, muni de poils très courts, noir, étroitement bordé

de jaunätre avant et en arrière, largement sur les côtés; sa bosse

très longue mais peu saillante. Parties visibles du prosternum

noires.

Mésothorax très déclive en avant, noir; son écusson jaune,

Métathorax noir.

Pieds bruns; tibias d’un jaune obscur , quelquefois brunätres.

Abdomen couleur de poix. Arceaux supérieurs bordés de jaune

clair, étroitement en dessus, plus largement sur les côtés. Arceaux

ventraux également bordés sur les côtés et en arrière.

Huitième segment du d assez long, à côtés arrondis; 9me très court,

sa moitié terminale relevée; noir, bordé de jaune; 8me largement

découpé sur les côtés et très élargi en dessous, son bord anté-

rieur étant très oblique; le reste des côtés médiocrement renflé,

ayant, près de la base, une petite incision semi-circulaire et une

pointe fine, dirigée en avant, et se terminant en arrière en une

pointe longue, courbée, noiràtre. En dessous d'elle se trouve une

partie d'un jaune clair, se terminant également en une pointe

mince, courbée, brunâtre vers son extrémité. Toutes ces pointes

si longues qu'elles dépassent le bord postérieur du segment.

Penis mince, un peu élargi à sa base, s'étendant un peu plus

loin que le bord postérieur du segment. Au dessus de lui une

espèce de pince assez forte, rétractile, luisante, brunâtre et en

dessus d’elle encore une autre, beaucoup plus petite, qui peut

être repliée en dedans. Toutes ces pièces munies de poils assez

forts; ceux du pénis très serrés, couchés et dirigés vers la base.

Sixième arceau ventral de la g très prolongé, pointu. Oviscapte

un peu plus long que l’abdomen, brun. |

Ailes antérieures assez étroites, trois fois et demie plus

REVISION DES RHAPHIDIDES. 117

longues que larges, à sommet un peu pointu. Trois cellules le

long du radius, à partir de la naissance du secteur. Trois discoi-

dales. Espace costal étroit, régulièrement dilaté, divisé par 8 à 9

nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant le ptérostigma,

à une distance égale au tiers de la longueur de celui-ci. Ptéro-

stigma étroit, environ six fois plus long que large; son bord in-

térieur droit, l'extérieur très oblique; d'un brun clair, divisé par

une seule nervule qui nait un peu avant le milieu du bord pos-

térieur et est parallèle à l'extérieur. Première cellule discoïdale hep-

tagone (quelquefois sexagone), commençant au même point que le pté-

rostigma (quelquefois un peu plus tôt ou un peu plus tard) et

s'étendant également loin ou un peu moins en dehors. Première nervule

marginale fourchue, rarement bifurquée, 2me bifurquée, 3me simple,

Ame et 5me (quelquefois aussi la 6me) fourchues, les autres simples.

Réseau noir, à exception de la première nervule de l’espace

costal et de la base des nervures longitudinales, qui sont jaunâtres.

Ailes postérieures à champ costal très étroit, divisé par

7 à 8 nervules. Point de rameau du cubitus anticus aboutissant

au sector radii. Deux transversales entre la partie indivise du

secteur et le cubitus et sa branche antérieure.

Patrie. France, Alsace, Vosges, Suisse, Autriche, Styrie, Saxe.

44. R.insularis n. sp. (Pl. 5, fig. 12)

Envergure du d 16 mm., de la 9 18 mm. Longueur de

Yoviscapte 3 mm.

Tête assez large, à côtés un peu arrondis, se rétrécissant gra-

duellement vers le cou, et à épicràne aplati; fortement ponctuée

et ridée de travers; d'un noir verdàtre cuivreux.

Lèvre inférieure fauve, ses palpes brunes. Palpes maxillaires

testacées, à article terminal brun. Mandibules jaunes, d’un brun

clair vers leurs extrémités. Lèvre supérieure et épistome jaunes,

un peu tachés de fauve. Front de la couleur du reste de la tête.

Antennes jaunes, annelées de brun dans leur première moitié avec

les deux premiers articles jaunes, noires dans la seconde, Torulus

118 RÉVISION DES RHAPHTDIDES.

jaune. Yeux peu proéminents, d’un noir violet. Ocelles peu dis-

tinctes, les postérieures placées plus en arriére que dans les autres

espèces, l’antérieure plus éloignée des autres que celles-ci l’une

de l’autre. Bande du cou et de l’épicràne assez large, courte, à

peine rougeâtre; son sillon très large, peu profond.

Dessous de la tête aplati, ayant au milieu une ligne enfoncée

profonde; finement ponctué, plus verdâtre que le dessus.

Cou court, peu dilaté après son milieu; dent du dessous assez

aiguë.

Prothorax un peu plus long que la tête et le cou ensemble,

un peu élargi postérieurement. Pronotum peu ponctué, mais for-

tement ridé de travers, sa bosse peu saillante, longue, suivie

d'une dépression transversale; muni de petits poils, visibles au

moyen d’un faible grossissement; d’un roussâtre clair dans son

premier tiers, brun foncé dans les deux autres, qui ont une tache

trifide de la première couleur, dont la dent du milieu est courte

et pointue, tandis que les deux autres s'étendent jusqu’à la partie

claire. Parties visibles du prosternum d’un jaune pâle.

Mésothorax noir; une grande tache sur le devant et l’écusson

fauves.

Métathorax noir, son écusson fauve.

Pieds d'un jaune obscur; hanches intermédiaires et postéri-

eures couleur de poix.

Abdomen du d saupoudré de jaune de soufre, avec des taches

noires. Arceaux supérieurs avec deux bandes subdorsales noires qui se

rapprochent vers le bord postérieur de chaque segment. Neuvième

segment entièrement jaune, sauf une bande transversale brune,

interrompue au milieu,

Abdomen de la ¢ couleur de poix. Arceaux supérieurs avec une

tache dorsale au milieu, trois autres sur le bord postérieur et

une bande latérale fauves.

Arceaux ventraux des deux sexes bordés de jaune, étroitement

sur les côtés, largement sur le bord postérieur.

Septième segment de l'abdomen du ¢ très court; 8me deux fois et

demie plus long que le 7me; Qme aussi long que le 8me, très

REVISION DES RHAPHIDIDES. 119

pointu; 8me médiocrement découpé et élargi sur les côtés, ayant,

près de sa base, une petite pointe assez aiguë et se terminant en

un crochet long et mince. Pénis élargi à la base, mince, un

peu canaliculé en dessous; son extrémité arrondie, n’atteignant pas

le bord postérieur du segment; 9me segment profondément découpé

sur les côtés, de sorte qu’il a près de sa base un lobe arrondi;

ses côtés réfléchis en dessous; très poilu. Sixième arceau ventral

de la 2 un peu émarginé sur les côtés, prolongé et arrondi en

dessous. Oviscapte aussi long que l’abdomen, brun.

Ailes antérieures du d trois fois, celles de la 9 trois fois

et demie plus longues que larges, à sommet arrondi dans le 4,

elliptique dans la 9. Trois cellules le long du radius, à partir de

la naissance du secteur. (Dans la 9 la nervule qui ferme la pre-

mière de ces cellules est placée dans la même ligne que la seconde

transversale entre le secteur et la branche antérieure du cubitus

anticus). Trois cellules discoidales. Espace costal peu dilaté, divisé

par 7 à 8 nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant le

ptérostigma, à une distance à peu près égale à la longueur de

celui-ci. Ptérostigma environ cinq fois plus long que large; son

bord intéricur droit, l'extérieur oblique; d'un jaune d'oere; divisé

par une seule nervule qui nait un peu avant le milieu de son

bord postérieur, Première cellule discoidale sexagone, commençant

très peu avant le ptérostigma, mais s’étendant beaucoup plus loin en

dehors. Premiere nervule marginale fourchue, 2me bifurquée (la 3me

manque), 4me, 5me et 6me fourchues, les autres simples. Réseau

noir, à l’exception des deux premières nervules de l’espace costal

et de la base des nervures longitudinales, qui sont jaunâtres.

Les ailes postérieures ont le champ costal médiocrement

dilaté et divisé par 6 à 7 nervules. Il n’y a point de rameau du

cubitus anticus aboutissant au sector radii. Deux transversales entre

la partie indivise du secteur et le cubitus et sa branche anté-

rieure.

Patrie. Sicile. Deux mâles et une femelle que je dois à la

générosité de M. M. von zur Mühlen, à Dorpat. — Corse. Cinq

males et une femelle, rapportés par M. Meyer-Dür (Musée de

120 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Geneve, coll. Pictet), neuf femelles, rapportées par M. Bellier de

la Chavignerie (coll. de Selys-Longchamps, sous le nom de cog-

mata), deux males de Porto Vecchio (coll. Mac Lachlan),

12. R. Schneideri, Ratzeburg. (Pl. 6, fig. 13).

Rhaphidia Schneideri, Ratzeburg, Forstins. IIL, p. 254 (1844).

Raphidia zanthostigma, Girard, Ann. Soc. ent. de France, Ame

Ser. Vol. IV, p. 6 (1864).

R. Schneiderii, Hagen, Trans. ent. Soc. London, 3d Ser. Vol. V,

pt. VI, p. 493, fig. 3 (1867).

Envergure du d 17 mm., de la 9 17.5 à 20 mm. Lon-

gueur de l’oviscapte 3 à 3.5 mm.

Téte assez large, à còtés trés arrondis, se rétrécissant gradu-

ellement vers le cou, à épicràne convexe, mais avec une dépression

transversale derriére le vertex; fortement ponctuée et ridée, noire.

Lèvre inférieure et ses palpes noires. Palpes maxillaires bru-

nätres, leurs deux derniers articles noirs. Mandibules fauves,

brunätres vers leur extrémité. Levre supérieure brune, bordée de

fauve clair. Epistome et front d’un brun très foncé. Antennes

jaunes dans leur première moitié, brunâtres dans la seconde.

Bord du torulus d’un jaune très pâle. Yeux grands, très proé-

minents, noirs. Ocelles peu distinctes, à distances égales, rappro-

chées. Bande lisse du cou et de l’öpicräne étroite, à peine rou-

geätre, sauf sur le cou; son sillon large, peu profond.

Dessous de la tête très aplati, ayant une ligne enfoncée étroite

et profonde dans son milieu; ponctué, d’un noir un peu verdätre.

Cou court, très peu dilaté postérieurement; dent en dessous

assez aiguë.

Prothorax aussi long que la tête et le cou ensemble, un peu

élargi après son premier tiers. Pronotum ayant une bosse longue,

médiocrement saillante, suivie d’une dépression transversale pro-

fonde; fortement ponctué et ride de travers noir, bordé de fauve

en avant et très largement sur les côtés où il est muni de petits

poils noirs, dirigés en avant. Parties visibles du prosternum noires.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 121

Mésothorax et métathorax noirs, le premier avec une

grande tache jaune sur le devant.

Pieds d’un jaune obscur; hanches noires; fémurs antérieurs et

intermédiaires un peu lignés de brunätre à l'extérieur, les posté-

rieurs entièrement bruns, à l’exception de leurs extrémités; bout

des tibias et des trois derniers articles des tarses brunätres.

Abdomen noir. Bord postérieur et la moitié postérieure des

bords latéraux des arceaux supérieurs d’un jaune vif. Arceaux

ventraux plus largement bordés de cette couleur. Deux raies de

taches triangulaires, alternantes sur la membrane qui réunit les

arceaux.

Huitieme segment de l’abdomen du ¢ deux fois plus long que le

7me, élargi vers son bord postérieur; sur sa moitié postérieure

une tache jaunàtre en triangle allongé; Yme segment court, tronqué;

8me très obliquement découpé sur ses côtés, qui forment en des-

sous, près de la base, deux pièces triangulaires, pointues, noires,

luisantes. Le reste des côtés, qui est d’un brun clair, forme la base

d'une paire de crochets bruns, dont la tige a trois renflements

et qui sont très arqués et si longs qu’ils dépassent le bord posté-

rieur du segment et se croisent sous le dernier ou le dépassent.

Penis mince, ne s'étendant pas jusqu'à la fin du segment, un

peu canaliculé en dessous, d'un brun clair. Neuvieme segment

médiocrement ouvert en dessous, jaunâtre, très poilu. Sixiéme

arceau ventral de la ¢ court, arrondi, Oviscapte de la longueur

de abdomen, brun.

Ailes antérieures à peine trois fois plus longues que

larges, à sommet un peu arrondi, hyalines. Deux cellules le long

du radius, à partir de la naissance du secteur. Trois discoidales.

Quatre cellules cubitales, les deux nervules qui partent de la

troisième cellule étant réunies avant leur division par une trans-

versale. Espace costal assez dilaté, divisé par 8 à 9 nervules.

Sous-costale rejoignant la costale avant le ptérostigma, à une

distance à peu près égale au quart de la longueur de celui-ci.

Ptérostigma six fois plus long que large; son bord intérieur un

peu oblique en dedans, l'extérieur très oblique en dehors; jaune,

122 REVISION DES RHAPHIDIDES.

divisé par une seule nervule qui nait avant le milieu du bord

postérieur. Premiere cellule discoidale sexagone, commençant à peu

près au même point que le ptérostigma , mais s’étendant un peu moins

en dehors. Première nervule marginale fourchue, 2me bi- ou trifurquée,

3me avec une très petite fourche ou simple, 4me, 5me et Gme

fourchues, les autres simples. Réseau d’un brun foncé (plus clair

dans les individus nouvellement éclos), à l'exception des deux pre-

mières nervules du champ costal, de la costale jusqu’au ptéro-

stigma, de la moitié basale du radius et de la postcostale postérieure ,

qui sont jaunatres.

Les ailes postérieures ont leur champ costal divisé par

7 nervules, un rameau du cubitus anticus qui aboutit au sector

radii et seulement une transversale entre la partie indivise du

secteur et la branche antérieure du cubitus.

Patrie. Pomeranie (Stetlin). France (St. Germain). Suisse

(Valais). Gréce.

Espece tres rare dans les collections. Je n’ai vu qu’un seul

male (Musée de Berlin; coll. Stein) et quatre femelles (Musée de

Genéve, coll. Pictet, coll. Poujade et coll. Mac Lachlan).

Elle est voisine de Ä. cognata, Rambur, mais en diffère par

sa quatrième cellule cubitale, par sa tête moins large et moins

subcarrée et par la structure bien différente des derniers segments

de l’abdomen du mâle.

A mon grand regret, je n’ai pu examiner le type de Ratze-

burg, mais deux figures, faites par le Dr. Hagen, d’aprés un

exemplaire qu’il tenait de Ratzeburg, m’ont été communiquées,

l'une par M. Hagen, l’autre par M. Mac Lachlan.

13. R. sericea, n. sp. (Pl. 6, fig. 14).

d. (inconnu).

9. Envergure 21 mm. Longueur de l’oviscapte 3 mm.

Tête subcarrée, à côtés arrondis, brusquement rétrécis vers

le cou, à épicrane aplati et ayant une dépression assez forte der-

riere le vertex; fortement ponctuée, d'un noir un peu verdatre.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 123

Lèvre inférieure jaunâtre; ses palpes d’un brun foncé. Palpes

maxillaires d’un brun clair. Mandibules jaunes, à extrémités fauves.

Lèvre supérieure et épistome bruns, bordés de jaune. Front de

la couleur du reste de la tête. Antennes jaunes près de la base

(le reste manque). Bord du torulus d’un blanc jaunâtre. Yeux

grands, proéminents, d’un brun foncé. Ocelles grandes, mais peu

distinctes, surtout les postérieures qui se trouvent dans la dépres-

sion et sont plus éloignées l’une de l’autre, que l’antérieure ne

Pest d’elles. Bande du cou et de l’épicràne étroite, un peu rou-

geâtre, surtout sur le cou. Dessous de la tête aplati, ayant au

milieu une dépression large avec deux lignes élevées; ponctué,

d'un noir plus verdätre que le dessus.

Cou court, peu dilaté postérieurement; dent en dessous obtuse.

Prothorax aussi long que la tête et le cou ensemble, élargi

après son premier tiers. Pronotum ayant une bosse très peu sail-

lante, suivie d’une dépression sémi-circulaire peu profonde ; fortement

ridé et ponctué et muni de petits poils, dirigés en avant, d’un

brun clair dans son premier tiers, jaunâtre près du bord antérieur ;

les deux derniers tiers d’un noir verdätre; côtés d’un jaune obscur.

Parties visibles du prosternum jaunes.

Mésothorax noir, avec une grande tache jaune sur son

devant qui est très declive.

Métathorax noir, son écusson jaune.

Pieds d'un testacé obscur; hanches noires ; fémurs antérieurs

et intermédiaires un peu lignés de brunätre sur l'extérieur, les

postérieurs entièrement d’un brun pâle, sauf leurs extrémités,

Bout des tibias et extrémités des trois derniers articles des tarses

un peu brunätres.

Abdomen noir, brunätre en dessous. Arceaux supérieurs très

étroitement bordés de jaune postérieurement, un peu plus dis-

tinclement sur les côlés. Arceaux ventraux bordes de la même

manière, sauf que les trois derniers ont sur le côté une grande

tache jaune. Sixième arceau ventral court, arrondi. Oviscapte de

la longueur de l’abdomen, brun.

Ailes antérieures larges, un peu moins de trois fois plus

124 REVISION DES RIIAPHIDIDES.

longues que larges, à sommet un peu arrondi, hyalines. Deux

cellules le long du radius, à partir de la naissance du secteur.

Trois discoidales; quatre cubitales , la deuxième étant divisée. Espace

costal assez dilaté, un peu brusquement non loin de la base.

Sous-costale rejoignant la costale avant le ptérostigma, à une dis-

tance à peu près égale au quart de la longueur de celui-ci.

Ptérostigma très allongé, environ huit fois plus long que large;

son bord intérieur droit, l’extérieur très oblique; d’un jaune très

pâle, divisé par une seule nervule qui nait un peu avant le milieu:

du bord postérieur. Première cellule discoïdale hexagone, commençant

avant le ptérostigma, à une distance égale à un sixième de la

longueur de celui-ci, mais ne s'étendant en dehors que jusqu’à son

dernier quart. Première et 2me nervules marginales fourchues , 3me

simple, 4me et 5me fourchues, les autres simples. Réseau d’un brun

très clair; les deux premières nervules de l’espace costal et la

base des nervures longitudinales jaunâtres.

Ailes postérieures à champ costal plus étroit, divisé par

7 à 8 nervules. Il y a un rameau du cubitus anticus aboutis-

sant au sector radii et seulement une transversale entre la partie

indivise du secteur et la branche antérieure du cubitus.

Patrie. Europe, sans indication de lieu. Une seule 9 (Musée

de Berlin).

14. R. maculicollis, Stephens. (Pl. 6, fig. 15).

Raphidia maculicollis, Stephens, Il. of Brit. Entom. Mandib.

Vol. VI, p. 131 (1836). — Mac Lachlan, Brit. Neur. planip.

PGO pl 1x, fig 22(1868),.

À. affinis, Stephens, 1. c. (ex parte).

À. hispanica, Rambur, Névropt. p. 438 (1842). — Schneider,

Stelt. ent. Zeit. 1845, p. 255. — E. Pictet, Névr. d Espagne ,

p- 52, pl. v, fig. 1—6 (1865). — Hagen , Trans. ent. Soc. London,

34 Ser. Vol. V, p. 496 (1867)

Envergure du d 16 à 17 mm., de la g 17 à 23 mm. Lon-

gueur de l’oviscapte 4 à 5 mm.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 125

Tete longue, 4 cötes faiblement arrondis, se rétrécissant gra-

duellement vers le cou; médiocrement ponctuée, noire; une gibbo-

sité à côté de chaque oeil. Lèvre inférieure jaune, ses palpes noires.

Palpes maxillaires noires. Mandibules d’un jaune très pâle, leurs

extrémités roussätres. Lèvre supérieure noirätre. Epistome jaune.

Front rougeâtre. Antennes noires, à l'exception de leur premier

quart qui est fauve. Torulus fauve à l’intérieur. Yeux proéminents,

noirs, Ocelles distinctes, rapprochées, à distances égales ; l’antérieure

plus petite que les postérieures. Bande du cou et de l’épicrâne pas

très large, d’un rouge vineux; son sillon large, assez profond, A

chaque côté de cette bande une petite tache, près de la naissance

du cou, une autre grande, bifide, plus en avant (souvent divisée

en deux taches) et un petit point (pas toujours visible) devant

Yocelle antérieure , rouges.

Dessous de la tête ayant au milieu une impression longitudinale

un peu élargie en avant; finement ponctué et ridé; d’un noir un

peu verdâtre, postérieurement avec cinq ou six taches rouges, peu

distinctes, presque confluentes à chaque côté.

Cou peu dilaté postérieurement, long; dent en dessous assez aiguë,

Prothorax très peu plus court que la têle et le cou ensemble,

s’elargissant graduellement en arrière. Pronotum très rugueux, ride

transversalement, noir, bordé de fauve, étroitement en arrière,

largement en avant et sur les côtés; sa bosse peu saillante, suivie

d’une dépression. Sur cette bosse trois bandes longitudinales étroites,

rouges, dont la médiane qui est la plus courte, est divisée par un

sillon et dont les latérales ont devant leur extrémité une petite

tache; à la fin du premier tiers une bande transverse rougeätre

(quelquefois ce tiers entier de cette couleur). Parties visibles du

prosternum noires.

Mésothorax noir. Proscutum très déclive, rougeätre.

Métathorax noir.

Pieds jaunes; hanches intermédiaires et postérieures noires;

fémurs des quatre pieds postérieurs avec une ligne à l'extérieur et

un anneau assez large, mais peu distinct, avant leur extrémité, bruns.

Abdomen noir, luisant, à l'exception du premier segment qui

126 REVISION DES RHAPHIDIDES.

est d’un brun plus ou moins foncé et a au milieu une ligne trans-

versale jaunätre (souvent peu distincte). Arceaux supérieurs bordés

étroitement de jaune; sur les côtés une raie de petites taches qui

s’elargissent en arrière. Arceaux ventraux bordés plus largement de

cette couleur, surtout le dernier de la 9.

Septième segment de l’abdomen du male court, largement émarginé;

8me plus de deux fois plus long que le 7me; 9me un peu plus

court que le 8me, relevé, pointu. Huitième coupé très obliquement

sur les côtés et très élargi en dessous, où se trouvent, près de la

base du segment, deux crochets jaunâtres, dirigés en dedans. Au

dessous d’eux sont deux grandes pièces d’un jaune un peu ver-

dätre, plus grosses vers leur extrémitè qui se termine en un grand

crochet noir, courbé en dehors et en haut. Pénis inséré entre ces

pièces, brun, aplati et profondément canaliculé en dessous, divisé

à son extrémité; les bords de la fente renflés et noirs. Neuvième

segment brunâtre dans sa première moitié, d’un jaune vif dans la

seconde avec une petite tache brune au milieu. Sixième arceau ventral

de la 9 arrondi, prolongé et un peu relevé. Oviscapte d’un quart

plus long que l’abdomen, brun.

Ailes antérieures trois fois plus longues que larges, hy-

alines, Deux cellules le long du radius, à partir de la base du

secteur. Trois discoïdales. Espace costal assez dilaté, divisé par

8 à 9 nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant le pléro-

stigma, à une distance qui varie beaucoup, mais est en moyenne

égale au deux tiers de la longueur de celui-ci. Ptérostigma environ

trois fois plus long que large, un peu élargi en dehors, son

bord intérieur droit, Vextérieur un peu oblique; d'un jaune un

peu brunätre; divisé par une seule nervule qui naît au milieu du

bord postérieur. Radius tournant brusquement après le ptérostigma

et aboutissant à la marge antérieure, de sorte que le ptérostigma

semble avoir une cellule accessoire incolore, Première cellule discoïdale

pentagone, commençant avant le pterostigma, à une distance égale

à la moitié et s'étendant en dehors jusqu’au dernier quart de la

longueur de celui-ci. Première nervule marginale (extrémité du radius)

simple, 2me trifurquée ou quadrifurquée, rarement bifurquée, 3me

REVISION DES RHAPHIDIDES. 127

simple, 4me, 5me et 6me fourchues, les autres simples. Réseau

noir, à l’exception du tiers basal de la costale, des deux premières

nervules du champ costal et des deux premiers tiers du radius, qui

sont jaunatres. =

Ailes postérieures à champ costal plus étroit, divisé par

6 à 7 nervules. Point de rameau du cubitus anticus aboutissant

au sector radii. Deux transversales entre la partie indivise du secteur

et le cubitus et sa branche antérieure.

Patrie: Iles britanniques, Pays-Bas, Belgique, Espagne,

Portugal.

45. R. baetica, Rambur. (Pl. 6, fig. 16).

Raphidia baetica, Rambur, Névropt. p. 437 (1843). — Ed.

Pictet, Névr. d’Espagne, p. 54, pl. v. fig. 10 et 12 (nec fig.

13 et 15 (1865).

Envergure du 4 48 mm., de la 2 20 mm. Longueur de

l’oviscapte 4 mm.

Tête assez courte, large, à côtés un peu arrondis, se rétrécis-

sant assez graduellement vers le cou, fortement ponctuée, un peu

rugueuse, avec une protubérance peu saillante à côté de chaque

oeil; d’un noir un peu verdätre.

Lèvre inférieure d’un jaune pâle; ses palpes d'un brun clair.

Palpes maxillaires brunes. Mandibules d’un jaune päle, leur extrémité

un peu obscurcie. Lèvre supérieure et épistome jaunes, un peu

tachés de brun. Front de la couleur du reste de la tête. Antennes

noires, leur premier tiers jaune. Torulus jaune à l’intérieur. Yeux

grands, proéminents, bruns. Ocelles distinctes, à distances égales.

Bande du cou et de l’épicràne large, d’un rouge vineux; son sillon

large, peu profond. De chaque côté de cette bande une tache

oblongue, rougeätre, souvent indistincte, Dessous de la tête ayant

au milieu une dépression longitudinale qui s’elargit en avant avec

trois lignes élevées; très ponctué; d’un noir verdätre avec deux

taches postérieures rougeätres, peu visibles.

Cou assez long, dilaté après son milieu; dent en dessous obtuse.

128 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Prothorax aussi long que la tete et le cou ensemble, un

peu dilaté postérieurement. Pronotum fortement ponctué et ride,

noir, bordé de jaune, étroitement en avant et en arriére, large-

ment sur les côtés; sa bosse très saillante, suivie d’une dépression

transversale. Sur cette bosse trois bandes longitudinales rougeatres ,

dont celle du milieu est la plus courte, et à côté d’elles encore

une petite tache peu distincte de cette couleur. Parties visibles

du prosternum noires, ridées de travers.

Mésothorax noir; une grande tache sur son devant, qui est

très déclive, et son écusson jaunes.

Métathorax noir; son écusson jaune.

Pieds jaunes; hanches noires; articulations des tarses un

peu obscurcies.

Abdomen noir, luisant. Arceaux supérieurs bordés étroitement

de jaune en arrière et ayant sur les côtés une raie de petites

taches de cette couleur, qui s’elargissent un peu en arrière. Arceaux

ventraux plus largement bordés de jaune.

Huitième segment du & court en dessus; son bord postérieur émar-

giné, ses côtés découpés obliquement et renflés, avec une dépres-

sion au milieu, formant en dessous de chaque côté une longue

pièce d’un jaune clair, rétrécie au milieu et se terminant en un

crochet dont la pointe noire est dirigée en haut et s'étend jus-

qu'à la fin du dernier segment. En dessous d’elles deux autres

crochets, plus petits, minces, obtus, quand on les voit de côté,

aigus, quand on les voit de dessous, appliqués sur le pénis.

Celui-ci d'un brun foncé, dépassant même le segment terminal.

Neuvième segment relevé; en dessus d’un noir luisant dans sa pre-

mière moitié, brun dans la seconde; en dessous jaune; très poilu.

Sixième arceau de la 9 très prolongé, obliquement découpé sur

les côtés, pointu en dessous; en grande partie jaunâtre. Oviscapte

de la longueur de l’abdomen, brun.

Ailes antérieures étroites, à peu près trois fois et demie

plus longues que larges, à sommet un peu pointu, hyalines,

Deux cellules le long du radius, à partir de la naissance du sec-

teur. Trois discoidales. Espace costal très peu dilaté, divisé par

REVISION DES RHAPHIDIDES. 139

7 à 9 nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant le ptéro-

stigma, à une distance qui est égale à la longueur de celui-ci.

Ptérostigma plus de cinq fois plus long que large; son bord

intérieur à peu près droit, un peu concave, l'extérieur très

oblique; d'un jaune pâle, divisé par une seule nervule qui naît

un peu au delà du milieu de son bord postérieur, Radius abou-

tissant à la marge antérieure, mais pas si près du ptérostigma

que dans la maculicollis; son extrémité souvent fourchue. Pre-

mière cellule discoidale pentagone , commençant avant le ptérostigma ,

à une distance qui égale en moyenne la moitié de la longueur du

côté postérieur de celui-ci et s'étendant en dehors jusqu’à son

dernier tiers. Deuxième nervule marginale bifurquée, 3me simple , Ame,

5me et Ome fourchues , les autres simples. Réseau d'un brun foncé,

à l’exception de la costale, des deux ou trois premières nervules

de l’espace costal, de la sous-costale et du radius, qui sont jau-

natres.

Ailes postérieures un peu plus pointues. Espace costal très

étroit, divisé par 5 à 7 nervules. Point de rameau du cubitus

anterieur aboutissant au sector radii. Deux transversales entre la

partie indivise du secteur et le cubitus et sa branche antérieure.

Patrie. Espagne, Midi (Rambur); Jaen et San Ildefonso (Ed.

Pictet); Grenade (Staudinger).

Cette espèce qui n’a été observée jusqu’ici qu’en Espagne est très

rare dans les collections. Elle est voisine de la maculicollis,

Stephens, par son radius qui aboutit à la marge antérieure, mais

en diffère par sa tête plus large et plus courte, par ses ailes plus

étroites et pointues, par ses hanches antérieures noires, par la

structure des organes copulatrices du 3, par le dernier arceau

ventral de la ? très prolongé et pointu.

Je ne comprends pas que, malgré les descriptions de Rambur

et de Schneider, on ait pu confondre cette espèce avec la flavipes ,

Stein (affinis, Schneider). Pourtant c'est le cas dans la plupart des

eollections,

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 9

130 REVISION DES RHAPHIDIDES.

16. R. xanthostigma, Schummel. (Pl. 7, fig. 17).

Raphidia ophiopsis, L. Syst. nat. ed. X, I, p. 552 (1758);

Faun. Suec, ed. 22, p. 385 (1761). Syst. nat. ed. XIT, II, p. 916

(1767) (ex parte). — Fabr. Spec. ins. I, p. 251, n°. 2 (1787);

Saint Fargeau et Serville, Zncyel. method. Tom. X, p. 269

(1825). — Percheron, Mag. de Zool. Tom. III, n°. 66, fig. 15

(1833).

Lk. zanthostigma, Schummel, Versuch, p. 12, fig. 2, a et b

(1832). — Stein, /sis v. Oken, Jahrg. 1837, p..99. — Zetter-

stedt, Jus. lapp. p. 1055, n°. 2 (1840) (ex parte sec. Wallen-

gren). — Brauer et Löw, Neur. austr. p. 53 (1857). — Wallen-

gren, Oefvers. Kongl. Vet. Akad. Förhandl. 1863, p. 3; Shand.

Neur. planip. p. 64 (1871). — Hagen, Trans. ent. Soc. London,

3d Ser. Vol. V, p. 495, fig. 2 (1867). — Mac Lachlan, Brit.

planip. p. 157, pl. vm, fig. 4 (1868). — Girard, Traité d’entom.

II, p. 504 (1876). — Rostock, Neur. germ. p. 114. (1888).

Rhaphidia santhostigma , Burmeister, //andb. II, p. 963

(1839). — Schneider, Monogr. p. 71 (1843) (nec fig. tab. ni

a et 0). — Ratzeburg, Forstins. III, p. 254 (1844). — Meyer-Dür,

Neur. der Schweiz, p. 356 (1875).

Raphidia Londinensis, Stephens, Ill. of Brit. entom. Mandib.

Vol. VI, p. 130 (1836).

R. confinis, Stephens |. c. (ex parte).

Rhaphidia chalybocephala, Ratzeburg |, e. (sec. Hagen).

Raphidia Schummeli, Girard, Ann. Soc. ent. de France, Ame série,

Vol. IV, p. 673 (1864).

R. cognata, E. Pictet, Névr. d’Espagne. pl. v, fig. 9 (1865).

Envergure du d 9 à 15 mm., de la 2 17 à 21 mm. Lon-

gueur de l’oviscapte 3 à 4 mm.

Tête grande, très large à la hauteur des yeux, à côtés très

peu courbés, graduellement rétrécis vers le cou et à épicràne très

aplati; finement mais distinctement ponctuée: d’un noir cuivreux.

Lèvre inférieure brune, bordée de jaune; ses palpes brunes. Palpes

maxillaires d’un brun foncé; l'extrémité des articles jaune, Mandi-

bules jaunes, à extrémités brunâtres, Lévre supérieure rousse,

REVISION DES RHAPHIDIDES. 131

Epistome d’un jaune clair, un peu taché de gris, Front jaune avec

deux assez grandes taches brunes, rondes, quelquefois confluentes.

Antennes jaunes dans leur premiere moitié, brunatres dans la

seconde, Bord du torulus blanc. Yeux grands, très proéminents ,

noirs. Ocelles éloignées, à distances égales, peu distinctes, surtout

les postérieures qui sont placées chacune dans une petite fosse.

Bande du cou et de l’épicràne peu large, rougeätre; son sillon pro-

fond. Dessous de la tête de la couleur du dessus, plus finement

ponctué, três aplati, ayant au milieu une dépression peu profonde.

Cou très court, un peu élargi postérieurement; dent du des-

sous obtuse.

Prothorax aussi long que la téte et le cou ensemble, un peu

rétréci après son premier tiers, élargi postérieurement. Pronotum

ponctué et ridé de travers, noir, bordé de fauve, étroitement en

avant et en arrière, largement ‘sur les côtés; sa bosse peu sensible,

suivie d’une dépression transversale; en arrière, au milieu, une

tache lancéolée et à chaque côté de son extrémité une autre,

oblongue, plus courte, rougeätres. Parties visibles du prosternum

noires,

Mésothorax et métathorax noirs, le premier avec une

grande tache sur le devant et l'écusson jaunes.

Pieds jaunes; hanches antérieures tachées de brunätre, les

intermédiaires et postérieures entièrement brunes; fémurs bruns à

l'extérieur, les postérieurs souvent entièrement, sauf leur extrémité;

bout des tibias et les trois derniers articles des tarses un peu

brunatres.

Abdomen d'un brun foncé. Arceaux supérieurs ayant leur

bord postérieur et la dernière moitié des bords latéraux jaunes.

Arceaux ventraux largement bordés de cette couleur postérieurement.

Huitieme segment du d long, très renflé, à côtés arrondis et à bord

postérieur échrancré; 9me plus large que long, son bord postérieur

émarginé sur les côtés; vu de côté, subcarré avec le bord postérieur

concave; brun avec une tache basale triangulaire et le tiers postérieur

jaunes; largement ouvert en dessous. Côtés du 8me rabattus, se

terminant en une paire de crochets minces, un peu courbés,

132 RÉVISION DES RHAPHIDIDES.

bruns, s’ötendant jusque sous le dernier segment. Un peu avant

leurs bases, une autre paire de crochets plus petits, noirs, courbés

et dirigés en dehors et en haut. Pénis à peine aussi long que le

segment, élargi à son extrémité qui a au milieu une petite pointe

un peu émoussée; jaune avec une bande longitudinale noire.

Sixième arceau ventral de la g à peu près carré, un peu tron-

qué, Oviscapte de la longueur de l'abdomen, brun.

Ailes antérieures assez larges, environ trois fois plus longues

que larges, à sommet elliptique, hyalines.

Espace costal médiocrement et régulièrement dilaté, divisé par

7 à 8 nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant le ptéro-

stigma, à une distance à peu près égale au tiers de la longueur

de celui-ci. Ptérostigma étroit, environ cinq fois plus long que

large; son bord intérieur droit, l’extérieur oblique; d’un jaune

clair; divisé par une seule nervule qui naît au delà du milieu du

bord postérieur, Deux cellules le long du radius, à partir de la

naissance du secteur. Trois discoïdales, dont la dre sexagone,

commençant au même point que le ptérostigma ou un peu plus

en avant et s'étendant en dehors également loin que celui- ci. Première

nervule marginale fourchue, quelquefois bifurquée, 2me bifurquée,

(la 3me manque), 4me et 5me et quelquefois aussi la 6me fourchues ,

las autres simples. Réseau noir, à l’exception des deux premières

nervules du champ costal et de la base des nervures longitudinales,

qui sont jaunes.

Ailes postérieures à champ costal très étroit, divisé par

6 à 7 nervules, à ptérostigma plus long et plus étroit, sans rameau

du cubitus anticus aboutissant au sector radii et ayant deux trans-

versales entre la partie indivise du secteur et le cubitus et sa

branche antérieure.

Patrie. Laponie, Norvège, Suède, Finlande, Livonie, Courlande,

Prusse, Danemarck, Hambourg, Pays-Bas, Iles britanniques, Bel-

sique, France, Espagne (San Ildefonso), Alsace, Vosges, Bavière,

Nassau, Prusse rhénane, Saxe, Silésie, Bohème, Autriche, Suisse,

Triest, Dalmatie, Corse, Grèce, Russie méridionale (Sarepta, Crimée),

Caucase, Sibérie.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 133

Cette espèce se distingue surtout par sa tête très rétrécie posté-

. to A x Q ?

rieurement, par son épicrane très aplati, par l’absence de la Sme

nervule marginale qui fait que le réseau est moins serré que celui

des especes voisines, par la structure caractéristique des derniers

segments de l’abdomen du ¢ etc.

Vi oR: Aloysiana, Costa. (Pl. 7, fig. 18).

Raphidia Aloysiana, Costa, Fauna di Regno di Napoli, Neurotteri,

Rafidiidei p. 4, pl. xm, fig. 3 (1855).

d. (inconnu).

g. Envergure 18.5 mm. Longueur de l’oviscapte 3 mm.

Tête large, à côtés faiblement arrondis, graduellement rétrécis

vers le cou et à épicràne très peu aplati, finement ponctué, surtout

entre les yeux; d'un brun foncé à reflet métallique.

Lèvre inférieure jaune; ses palpes un peu obscurcies. Palpes

maxillaires jaunes; leurs articles un peu tachés de brun vers

Pextrémité, le terminal entièrement brun. Mandibules jaunes, à

extrémité brunâtre. Lèvre supérieure, épistome et front jaunes.

Antennes jaunes dans leur première moitié, brunâtres dans la

seconde. Torulus d'un jaune clair à l’intérieur. Yeux grands, proé-

minents, noirs. Ocelles à distances égales, assez rapprochées; les

deux postérieures très grandes, distinctes, l’antérieure petite,

indistincte Bande du cou et de l’épicràne étroite, lancéolée,

rougeätre; son sillon peu visible. A chaque côté de cette bande,

près du cou, une petite tache de cette couleur et plus en avant,

sur le bord, une autre, plus longue, bifide, s'étendant jusqu’à

l'extrémité de la bande du milieu.

Dessous de la tête aplati, ayant une dépression longitudinale

peu profonde qui s’élargit en avant et a au milieu une ligne

enfoncée large; finement ponctué; rougeätre près de la base, d’un

brun foncé en avant.

Cou court, très dilaté postérieurement; dent en dessous très

peu sensible,

134 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Prothorax un peu plus long que la tête et le cou ensemble,

élargi postérieurement. Pronotum fortement ridé et ponctué, d’un

brun ferrugineux, clair dans sa première moitié, un peu plus

foncé dans la seconde. Bosse assez saillante; dépression qui la suit

peu profonde. Sur la bosse trois bandes longitudinales Jaunes,

dont celle du milieu est un peu plus courte que les latérales ;

côtés largement bordés de jaunatre. Parties visibles du prosternum

d’un jaune clair.

Mésothorax noir avec une très grande tache sur son devant

et l’écusson fauves,

Métathorax noir; son écusson fauve.

Pieds testacés; hanches intermediaires et postérieures brunes;

fémurs postérieurs avec une petite tache de cette couleur près de

la base, Extrémités de tous les tibias et des articles des tarses un

peu brunätres.

Abdomen dun brun foncé, plus clair vers le bord postérieur

des segments. Arceaux supérieurs largement bordés de jaune sur

les côtés. Arceaux ventraux sans bordure.

Sixieme arceau ventral court, son bord postérieur arrondi , un peu

prolongé et relevé; en grande partie jaunätre. Oviscapte plus long

que l’abdomen, d'un brun clair.

Ailes antérieures peu larges, à sommet elliptique, trois

fois et demie plus longues que larges, hyalines. Deux cellules le

long du radius, à partir de la naissance du secteur. Trois discoi-

dales. Espace costal très peu et régulièrement dilaté, divisé par

8 nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant le ptérostigma,

à une distance égale à la longueur de celui-ci. Ptérostigma étroit,

très allongé, plus de six fois plus long que large; son bord in-

térieur droit, l'extérieur très oblique; d’un jaune très pale, divisé

par une seule nervule, naissant au milieu du bord postérieur.

Première cellule discoïdale sexagone, commençant avant le ptéro-

stigma,ä une distance à peu près égale au tiers de la longueur de

celui-ci et s'étendant un peu moins en dehors. Première nervule mar-

ginale fourchue, 2me bifurquée (la 3me manque), 4me bifurquée, 5me

et 6me fourchues, les autres simples. Réseau d'un brun clair, à

REVISION DES RHAPHIDIDES. 135

l'exception de la base de la costale, du radius entier, de la base

des deux cubitus et de la postcostale postérieure avec une des ner-

vules marginales qui en naissent, qui sont d’un testacé trés pale.

Ailes postérieures à espace costal étroit, divisé également

par huit nervules, a ptérostigma un peu plus court, sans rameau

du cubitus aboutissant au secteur et ayant deux transversales

entre la partie indivise du secteur et le cubitus et sa branche

antérieure,

Patrie. Italie (Abruzze), une seule g (Musée Royal de Naples).

Cette espèce, qui est voisine de la wauthostigma, Schummel,

par la disposition de ses nervures et la forme de son ptérostigma ,

en diffère par son épicrane point aplati, par les côtés de la tête

plus arrondis, par ses ocelles postérieures saillantes, par la forme

de son dernier arceau ventral et par la coloration de la tête, du

prothorax, des pieds et du réseau des ailes. De la maculicollis ,

Stephens, et de la daetica, Rambur, avec lesquelles elle a quelque

analogie par les dessins de la tête et du prothorax, elle est séparée

facilement par sa dre nervule marginale qui n’aboutit pas à la marge

antérieure, comme dans ces espèces,

18. R. cognata, Rambur. (PI. 7, fig. 19).

Raphidia confinis, Stephens, IU. of Brit. entom. Mandib. Vol. VI,

p. 131 (1836) (ex parte).

R. cognata, Rambur, Nevropt. p. 483, n°, 3 (1842). — E.

Pictet, Névropt. d’Espagne p. 53 (nec pl. 5, fig. 7—9) (1865). —

Hagen, Trans. ent. Soc. London, 3d Ser. Vol. V, p. 497 (1867). —

Mac Lachlan, Brit. Neur. planip. p. 159, pl. ıx, fig. 1 (1868).

Rhaphidia wanthostigma, Schneider, Monogr. pl. ur, fig. a et d

(1843).

Raphidia colubroites, Costa, Fauna Nap. Neurotteri, Rafidiidei ,

p. 5, Tav. xu, fig. 4 (1855).

Rhaphidia cognata, Meyer-Dür, Neur. d. Schweiz, p. 356 (1875).

Envergure du 4 15 à 18 mm., de la g 16 a 21 mm. Lon-

gueur de l’oviscapte 3.5 à 4 mm.

Tete longue, étroite, à côtés courbés, se rétrécissant assez subite-

136 REVISION DES RHAPHIDIDES.

ment vers le cou et a épicrane pas sensiblement aplati; fortement

ponctuée; d'un noir verdätre cuivreux. Lèvre inférieure noire; ses

palpes d’un brun foncé. Palpes maxillaires noirätres, leurs articles

annelés de jaune à leur extrémité, Mandibules fauves, brunätres

vers leur extrémité, Lèvre supérieure brune, bordée de jaune.

Epistome fauve. Front d'un brun clair, luisant. Yeux grands,

ovales, médiocrement proéminents, bruns. Ocelles assez distinc-

tes, à distances égales. Antennes fauves dans leur premier

tiers avec l’article basal un peu taché de brun; le reste noir.

Torulus noir, fauve à l’intérieur. Bande du cou et de l’Epieräne

étroite, rougeätre; son sillon à peine visible. 3

Dessous de la tete aplati avec une ligne enfoncée, peu profonde,

au milieu; fortement ponctué; de la couleur du dessus.

Cou court, pas sensiblement dilaté après son milieu; dent du

dessous très obtuse.

Prothorax aussi long que la téte et le cou ensemble, assez

large en avant, un peu rétréci au milieu, très peu élargi en ar-

rière. Pronotum fortement ponctué et ride de travers, noir, bordé

de jaune, étroitement en avant et en arriere, largement sur les

cötes. La bosse peu saillante, suivie d’une dépression semi-circu-

laire. Parties visibles du prosternum d’un jaune pàle.

Mésothorax noir, une grande tache sur son devant qui est

très déclive et son écusson jaunes.

Métathorax noir; son écusson très saillant.

Pieds jaunes; hanches brunes; fémurs antérieurs et intermé-

diaires lignés de brunätre à l’extérieur, les postérieurs entière-

ment bruns, à l’exception de leurs extrémités. Bout des tibias et

des articles des tarses un peu obscurcis.

Abdomen noir en dessus, violet en dessous. Arceaux supérieurs

étroitement bordés de jaune en arrière et sur les côtés. Arcerx

ventraux ayant postérieurement une bordure jaune pas plus large

que celle des arceaux supérieurs.

Septième segment du d très court; 8me plus large que long ; 9me aussi

long que le Sme, conique, rugueux et poilu. Côtés du Sme segment

largement découpés, renflés, En dessous, près de la base, deux

REVISION DES RHAPHIDIDES. 1131

bourrelets pyriformes et ensuite deux plaques triangulaires , noires,

luisantes, se terminant en un crochet assez court, dirigé en dedans;

un peu plus en arrière de chaque côté un autre crochet long,

s'étendant jusque sous le dernier segment. Penis court, large a

la base, épais, canaliculé en dessous. Neuvième segment très peu

ouvert en dessous, ses côtés étant rabattus.

Sixième arceau ventral de la g un peu prolongé, à bord postérieur

arrondi. Oviscapte plus long que l’abdomen, d'un brun clair, plus

foncé près de la base.

Ailes antérieures larges, trois fois plus longues que larges,

à sommet un peu arrondi, hyalines, un peu jaunes près de la base.

Deux cellules le long du radius, à partir de la naissance du secteur.

Trois discoidales. Espace costal étroit près de la base, un peu

brusquement, mais mediocrement dilaté. Sous-costale rejoignant la

costale avant le ptérostigma, à une distance à peu près égale au

quart de la longueur de celui-ci, Ptérostigma allongé , étroit, de six fois

à six fois et demie plus long que large; son bord intérieur un

peu oblique en dedans, l'extérieur oblique en dehors et concave;

d'un jaune un peu brunätre; divisé par une seule nervule, qui

nait un peu avant le milieu du bord postérieur. Première cellule

discoïdale sexagone, un peu tronquée à l'extérieur, commençant

très peu avant le pterostigma, quelquefois au même point, et s’éten-

dant un peu moins en dehors, Première nervule marginale fourchue ,

Qme bifurquée, 3me simple, 4me, 5me et 6me fourchues, les

autres simples, Réseau d’un brun foncé, à lexception du premier

tiers de la costale, des deux ou trois premières nervules du champ

costal et de la base des autres nervules longitudinales, qui sont

jaunes.

Ailes postérieures à champ costal très étroit, divisé par

6 à 8 nervules, Ptérostigma plus étroit et plus long que dans les

ailes antérieures. Il y a un rameau du cubitus anticus aboutissant

au secteur et seulement une transversale entre la partie indivise

du secteur et la branche antérieure du cubitus.

Patrie, Iles britanniques, Pays-Bas, Belgique, France, Alsace,

Nassau, Espagne, Corse, Italie, Carinthie, Dalmatie,

138 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Cette espece, qui dans la plupart des collections est confondue

avec la wanthostigma, Schummel, en peut être séparée facile-

ment. Sa tete est moins large, moins aplatie, subcarrée, la 3 me

nervule marginale simple est présente et la structure des derniers

segments de abdomen des deux sexes est très différente.

19. Rad andna ‚im. spss(Bl.N7,:Ne.,20).

3, (inconnu).

9. Envergure 22 mm. Longueur de l’oviscapte 4.5 mm.

Tête allongée, à côtés faiblement arrondis, graduellement rétrécis

vers le cou, à épicràne peu aplati et ayant une dépression longi-

tudinale entre les yeux et les ocelles ; fortement ponctuée et finement

ridée; d'un noir verdàtre. Lèvre inférieure jaunätre, ses palpes

brunes. Palpes maxillaires fauves, leur dernier article brun Man-

dibules fauves, brunätres vers leur extrémité. Lèvre supérieure ,

épistome et front fauves, avec des taches d’un brun clair. Antennes

Jaunes dans leur premier tiers, annelées de noir dans le deuxième,

noirs dans le troisième. Torulus noir, son bord jaune. Yeux très

grands, médiocrement proéminents, bruns. Ocelles grandes, à

distances égales, distinctes, surtout les postérieures. Bande du cou

et de l’épicrâne très étroite, de la couleur du reste de la tête;

son sillon peu profond.

Dessous de la tête aplati, ayant une dépression peu profonde

au milieu, finement ponctué, de la couleur du dessus.

Cou très court, dilaté postérieurement; dent en dessous très

prononcée.

Prothorax aussi Jong que la tête et le cou ensemble, un peu

élargi postérieurement. Pronotum fortement ponctué et ridé de

travers, muni de petits poils, dirigés en avant, noir. La bosse

très saillante, suivie d’une impression large et profonde. Sur cette

bosse une tache trifide rougeätre, peu distincte, dont la dent du

milieu est la plus courte. Bords latéraux un peu jaunâtres avant

et en arrière. Parties visibles du prosternum noires.

Mésothorax noir, avec une grande lache sur son devant et

Vé

écusson fauves.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 139

Métathorax noir, son écusson fauve.

Pieds testacés; hanches intermédiaires et postérieures noires ;

fémurs postérieurs avec un anneau brun à la base; bout des tibias

et des articles des tarses brunätres.

Abdomen noir en dessus, brunätre en dessous. Arceaux su-

périeurs étroitement bordés de fauve en arrière. Arceaux ventraux

plus largement bordés de cette couleur. Une raie de petites taches

sur la membrane qui réunit les arceaux.

Sixième arceau ventral assez long, prolongé, pointu, relevé.

Oviscapte de la longueur de l’abdomen, brun.

Ailes antérieures à peu près trois fois et un quart plus

longues que larges, à sommet arrondi, hyalines, un peu fauves

près de la base. Deux cellules le long du radius, à partir de la

naissance du secteur. Trois discoidales, Espace costal mediocrement

et graduellement élargi, divisé par 9 à 10 nervules. Sous-costale

rejoignant la costale avant le ptérostigma, à une distance égale

à la moitié de la longueur de celui-ci. Ptérostigma très allongé,

un peu plus de six fois plus long que large, son bord intérieur

un peu oblique en dedans, l'extérieur très oblique en dehors, d’un

Jaune pâle, divisé par deux nervules. Première cellule discoidale

heptagone , commençant avant le ptérostigma, à une distance

égale aux deux tiers de la longueur de son bord postérieur,

ne s'étendant pas si loin en dehors. Première nervule mar-

ginale bifurquée, 2me trifurquée, 3me simple, 4me fourchue, 5me

simple, Gme et 7me fourchues, les autres simples. Réseau noir,

à Vexception du premier tiers de la costale, de la Are nervule

de l’espace costal et des deux tiers du radius, qui sont d’un

testacé pâle.

Ailes postérieures à espace costal étroit, divisé par 8 à 9

nervules. Un rameau du cubitus antérieur aboutissant au sector

radii. Une seule transversale entre la partie indivise du secteur

et la branche antérieure du cubitus.

Patrie. Asie Mineure, Adana (Biber), deux femelles (coll. de

l’auteur).

140 REVISION DES RHAPHIDIDES.

20. R. ligurica, nsesp (PINS fg. 2

d. Envergure 21 mm.

Tête longue, subcarrée, à côtés très arrondis, rétrécis assez

brusquement vers le cou, à épicrane peu aplati, finement ponctué

et ridé; d’un noir brunätre.

Lèvre inférieure fauve; ses palpes brunes. Palpes maxillaires

testacées, leur dernier article brun. Mandibules jaunes, à extré-

mités un peu brunâtres. Lèvre supérieure et épistome d’un fauve

clair. Front jaune, avec une tache brune au milieu et deux autres,

plus petites, devant les antennes. Celles-ci fauves dans leur premier

tiers avec le premier article un peu brunätre en dessus; le reste

noir. Torulus jaune à l’intérieur. Yeux grands, assez proéminents,

bruns, Ocelles à distances égales, l’antérieure petite et indistincte,

les postérieures grandes, distinctes, Bande du cou et de l’épicràne

large, un peu imprimée, rougeätre; son sillon très étroit.

Dessous de la tête aplati, avec deux petites impressions au

milieu; de la couleur du dessus.

Cou assez large, pas dilaté postérieurement. Dent en dessous

très aiguë.

Prothorax à peu près dun quart moins long que la tête et

le cou ensemble, élargi postérieurement. Pronotum ponctué et

ridé de travers, noir, ses côtés bordés de jaune et une tache

fauve très indistincte près de son bord postérieur. Bosse très

saillante; la dépression qui la suit peu profonde. Parties visibles

du prosternum noires, rideés de travers

Mésothorax noir, avec une grande tache fauve sur son

devant qui est très déclive,

Métathorax noir.

Pieds testacés; hanches noires; fémurs antérieurs et intermediaires

bruns à l'extérieur, les postérieurs entièrement bruns, à lexception

de leur extrémité; les trois derniers articles des tarses intermédiaires

et postérieurs brunätres.

Abdomen noir. Arceaux supérieurs étroitement bordés de jaune

en arrière et sur les côtés ; les arceaux ventraux seulement en arrière.

Septième segment très court; 8me deux fois et demie aussi

REVISION DES RHAPHIDIDES. 141

long que le 7me, à bord postérieur pointu, fortement rétréci au

milieu (peut-être un effet de dessiccation); Yme segment de moitié

moins long que le 8me, tronque, Le &me largement découpé sur

les côtés; son bord antérieur très oblique, au dépens du 7me, dont

l’arceau ventral est presque nul; ses côtés très renflés, formant en

dessous une paire de bourrelets pyriformes, bruns, luisants. Près

du bord postérieur, naissant du sommet de la partie découpée, deux

pièces géniculées, d’un brun clair, qui se terminent en des crochets

assez longs dont les pointes sont cachées sous le dernier segment.

Dans l’intérieur de la découpure, deux pièces d'un jaune vif à côté

du pénis. Celui-ci très large et fort, s'étendant au delà du bord

postérieur du segment, largement et profondément canaliculé en

dessous. Neuvième segment entièrement ouvert en dessous, poilu.

Ailes antérieures larges, trois fois plus longues que larges,

à sommet arrondi, hyalines. Deux cellules le long du radius, à partir

de la naissance du secteur. Trois discoidales. Espace costal médiocre-

ment dilaté, assez subitement non loin de la base, divisé par

8 à 11 nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant le ptéro-

stigma, à une distance à peu près égale aux deux tiers de la

longueur de celui-ci. Ptérostigma cinq fois plus long que large;

son bord intérieur oblique en dedans, l’extérieur oblique en dehors:

jaune, divisé par une seule nervule qui nait dans le premier tiers

de son bord postérieur.

Première cellule discoïdale sexagone, commencant très peu avant le

ptérostigma et s'étendant également loin en dehors. Première et 2 me

nervules marginales tri- ou quadrifurquées, 3me simple, 4me bifur-

quée, ome, Gme et 7me fourchues, les autres simples. Réseau d’un

brun foncé, à l’exception du premier tiers de la costale, des deux

ou trois premières nervules de l’espace costal, de la base du cubitus

postieus et de la postcostale postérieure avec ses nervules margi-

nales, qui sont d’un jaune pâle.

Ailes postérieures à champ costal très étroit, divisé par

7 à 9 nervules. Il ya un rameau du cubitus antérieur aboutissant

au sector radit et seulement une transversale entre la partie indivise

du secteur et la branche antérieure du cubitus.

142 REVISION DES RHAPHIDIDES.

9. (inconnue).

Patrie. Italie septentrionale, Alpes Liguriennes. Un mäle (coll.

de l’auteur).

24. .R. nigricollis, n. sp. (PI. 8, fig. 22).

Envergure du 4 et de la 9 13—15 mm. Longueur de l’ovis-

capte 25 mm.

Tête étroite, à côtés arrondis, se rétrécissant assez graduellement

vers le cou, à épierâne pas sensiblement aplati; un peu ponctuée

sur le vertex, finement ridée de travers sur l’épicrâne, d'un noir

un peu verdätre.

Lèvre inférieure noire; ses palpes d’un brun foncé. Palpes

maxillaires brunes. Mandibules jaunes, roussätres vers leur extrémité.

Lèvre supérieure et épistome d’un brun très foncé. Front fauve,

noirätre au milieu. Antennes jaunes dans leur première moitié,

avec l’article basal fauve en dessus; brunätres dans la seconde.

Torulus jaunätre à l’intérieur. Yeux grands, médiocrement proémi-

nents, noirs, Ocelles à distances égales, l’antérieure petite, indistincte,

les postérieures grandes, distinctes. Bande du cou et de i’épicràne

assez large, de la couleur du reste de la tête; son sillon large,

peu profond.

Dessous de la tête très aplati, ayant une ligne enfoncée peu

profonde au milieu; finement ridé de travers; de la couleur du

dessus.

Cou court, dilaté après son milieu, ridé; dent en dessous obtuse.

Prothorax plus long que la tête et le cou ensemble, un peu

élargi postérieurement. Pronotum un peu ridé en dessus, lisse et

luisant sur les côtés, sans points, mais muni de petits poils courts,

rigides, couchés; entièrement noir, même sur les côtés. Bosse

peu sensible, Parties visibles du prosternum jaunes.

Mésothorax et métathorax noirs.

Pieds jaunes; hanches intermédiaires et postérieures d’un brun

foncé. Les trois derniers articles des tarses brunätres.

Abdomen brun. Bord postérieur des arceaux supérieurs étroi-

tement, bords latéraux un peu plus distinctement jaunes. Bords

REVISION DES RHAPHIDIDES. 143

postérieurs des arceaux ventraux sans bordure, les latéraux large-

ment bordés de jaune, surtout dans la femelle.

Septième segment du mâle très court; 8me plus de deux fois plus

long que le 7me; 9me un peu plus long que le 8me, à pointe arrondie ;

7me et 8me bruns en dessus; 9me brun dans sa première moitié,

jaune dans la seconde.

Sur les côtés le 8me très obliquement découpé en avant ; le reste

occupé par une piece renflée, roussätre pres de la base, jaune

vers son extrémité où elle se termine en un crochet d'un brun

clair, courbé, un peu géniculé et si long qu'il s'étend jusqu'à

la moitié du dernier segment, Pénis large, à extrémité arrondie,

peu profondément canaliculé en dessous, relevé, dépassant un peu

le segment, d’un brun clair. Dans la base des crochets une inci-

sion circulaire qui ne laisse subsister de la marge qu'une petite

pointe aiguë. Neuvième segment médiocrement ouvert en dessous,

à côtés rabattus, très poilu.

Sixième arceau ventral de la femelle prolongé en une pointe arron-

die. Oviscapte de la longueur de l’abdomen:, d’un brun grisätre clair.

Ailes antérieures trois fois plus longues que larges, à

sommet elliptique, hyalines.

Deux cellules le long du radius, à partir de la naissance du

secteur. Trois discoïdales, Espace costal étroit, régulièrement dilate ,

divisé par 6, rarement par 7 nervules. Sous-costale rejoignant la

costale avant le ptérostigma, à une distance égale à une fois et

demie la longueur de celui-ci. Ptérostigma environ quatre fois

plus long que large; son bord intérieur concave, l'extérieur oblique

et concave; divisé par une seule nervule, placée à peu près au milieu;

Wun brun très clair. Première cellule discoïdale heptagone, com-

mençant avant le ptérostigma, à une distance égale à la moitié de

la longueur de celui-ci et s'étendant un peu plus en dehors. Première

nervule marginale fourchue ou bifurquée (rarement simple) , 2me four-

chue, 3me simple, Ame , 5me et Gme fourchues, les autres simples.

Les ailes postérieures ont leur champ costal très etroit,

divisé par 6 nervules. Il n’y a point de rameau du cubitus

anticus aboutissant au secteur radii. Deux transversales entre la

144 REVISION DES RHAPHIDIDES.

partie indivise du secteur et le cubitus et sa branche antérieure.

Patrie, Francfort-sur-le-Mein. Plusieurs exemplaires des deux

sexes (coll. Mac Lachlan),

Cette petite espèce est voisine de la cognata, Rambur, mais

en diffère par la forme nullement subcarrée de la tête, par le

prothorax entièrement noir, par la sous-costale qui rejoint beau-

coup plus tôt la costale, par la 1re cellule discoidale qui commence

beaucoup plus avant le ptérostigma, par les derniers segments de

l'abdomen des deux sexes bien autrement formés etc.

BHES PACE SUN ARC DOES:

[Aucune de ces espèces n’a dans les ailes postérieures un rameau

du cubitus anticus aboutissant au sector radii. Toutes ont au milieu

de l'aile une transversale entre la partie indivise du secteur et

la branche antérieure du cubitus et du côté de la base une autre

qui, partant du point où le secteur tourne en dehors, est plus ou

moins oblique et atteint le cubitus avant le point où celui-ci se

divise en deux branches. |

22...B: -assimiliss n: sp: (Pl. 8, fig. 23).

3. (inconnu).

2. Envergure 30 mm. Longueur de l’oviscapte 5 mm.

Tête longue, à côtés arrondis, formant une courbe régulière de

devant les antennes jusqu’à la naissance du cou, à épicrâne aplati,

avec un rétrécissement avant le cou; fortement ponctuée et ‘ridée

de travers, d’un brun très foncé.

Lèvre inférieure jaune; ses palpes noires. Palpes maxillaires

noires; leurs articles annelés de jaune à leur extrémité, Mandibules

d'un jaune clair, brunätres vers leur extrémité. Lèvre supérieure

noire, étroitement bordée de fauve. Epistome jaune, taché de

brun. Front d'un brun fuligineux. Antennes gréles, fauves, anne-

lées de brun foncé après leur premier tiers. Torulus noir, d’un

jaune très pale à l'intérieur. Yeux ovales, peu proéminents, d’un

REVISION DES RHAPDIDIDES. 145

brun clair. Ocelles très rapprochées, à distances égales, indistinctes.

Bande lisse du cou et de l’épicràne assez large, rétrécie en son

milieu, près du rétrécissement de la tête; d’un rouge très foncé;

son sillon peu profond. A chaque côté de la bande trois taches

et sur le vertex, devant l’ocelle antérieure, un point rougeâtres,

peu visibles.

Dessous de la tête aplati, enfoncé au milieu où il y a un sillon

très profond et deux lignes élevées; d’un brun foncé, un peu

rougeätre près de la base.

Cou lone

g, dilaté en arrière; dent en dessous très obtuse.

Prothorax d’un sixième plus court que la tête et le cou

ensemble, élargi postérieurement. Pronotum ayant une bosse courte,

mais très saillante; fortement ridé de travers, muni de petits poils

dirigés en avant; roussätre, avec une ligne médiane pale dans sa

première moitié, noire dans la seconde, avec une tache trifide

rouge, dont les dents latérales qui sont les plus longues ont devant

et à côté de leur extrémité encore trois petites taches de la même

couleur; bord postérieur étroitement, bords latéraux largement jaunes.

Parties visibles du prosternum d’un brun clair, ridées de travers.

Mésothorax et métathorax d'un noir mat. Proscutum jaune,

avec une tache brune, divisée au milieu par une ligne jaune.

Les écussons et les sutures des côtés fauves; sur le mésosternum,

devant l'insertion des hanches intermédiaires, deux taches arquées ,

testacées.

Pieds d'un testacé obscur; hanches intermédiaires tachées de

brun, les postérieures entièrement de cette couleur; tibias pos-

térieurs légèrement brunätres à l’intérieur; tarses intermédiaires et

postérieurs bruns.

Abdomen noir. Arceaux supérieurs avec trois points fauves

sur leur bord postérieur et leurs bords latéraux plus largement

fauves. Arceaux ventraux largement bordés de fauve en arrière.

Sixième arceau ventral fauve, mélangé de brun, peu prolongé,

à bord postérieur assez profondément émarginé. Oviscapte aussi

long que l’abdomen, brun.

Ailes antérieures étroites, plus de trois fois et demie

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 10

146 REVISION DES RHAPHIDIDES.

plus longues que larges, à sommet elliptique, hyalines. Deux

cellules le long du radius, à partir de la naissance du secteur.

Cinq discoidales. Sous-costale rejoignant la costale avant le ptéro-

stigma, à une distance égale au tiers de la longueur de celui-ci.

Espace costal régulièrement dilaté, divisé par 13 nervules.

Ptérostigma assez large, environ sept fois plus long que large,

son bord intérieur droit, l'extérieur très oblique; d'un brun

clair, divisé par une seule nervule quelquefois fourchue, qui

nait dans le premier tiers du bord postérieur et est parallèle à

l'extérieur. Première cellule discoidale sexagone, d’une forme extra-

ordinaire, la moitié extérieure de son bord postérieur étant occupée

par la deuxième cellule discoïdale ; commençant avant le ptérostigma ,

à la hauteur de la réunion de la costale et de la sous-costale et

ne s'étendant en dehors que jusqu’au dernier tiers du ptérostigma.

Nervules transversales qui ferment les discoïdales formant une ligne

à échelons très oblique. Première nervule marginale fourchue, 2me

quadrifurquée, 3me fourchue, 4me simple, 5e trifurquée , 6me à [1me

fourchues, les autres simples. Réseau noir, à l’exception du pre-

mier tiers de la costale, des deux premières nervules du champ

costal, de la base du radius et de celui des deux cubitus, qui sont

d'un fauve plus ou moins foncé,

Ailes postérieures plus étroites. Leur champ costal divisé

par 9 nervules. |

Patrie. Ile Van Couver. Une femelle (coll. Mac Lachlan).

Cette espèce est voisine de la /. aduiza, Hagen, mais en

diffère par sa rangée de cing discoidales, par sa tete moins tachée

de rouge, par les deux taches de son mésosternum, par son

dernier arceau ventral émarginé etc.

23: BR. adnixa, Hagen (Pl. I tie. 26).

Raphidia adnixa, Hagen, Synopsis of the Neuroptera of North

America, p. 195 (1861).

Envergure des deux sexes 24--29 mm. Longueur de l’ovis-

capte 6.5 mm.

Tête longue, étroite, à côtés faiblement arrondis, se rétrécis-

REVISION DES RHAPHIÏDIDES. 147

sant graduellement vers le cou et à épicrane mediocrement aplati;

rugueuse, surtout sur le front et sur le vertex; fortement ponctuée

et ridée de travers; d’un noir verdätre ou brunatre, luisante. Lévre

inférieure brunätre, bordée de jaune; ses palpes noires. Palpes

maxillaires noires.

Mandibules d’un fauve clair, brunätres vers leur extrémité.

Levre supérieure et épistome bruns, étroitement bordés de jaune,

Front brun foncé. Antennes longues, gréles, d'un brun foncé,

les articles étroitement bordés de jaune pale; les deux premiers

plus clairs. Torulus jaune à l’intérieur, Yeux ovales, peu proéminents,

bruns. Ocelles très rapprochées, à distances égales, distinctes. Bande

lisse du cou et de l’öpicräne lancéolée, rétrécie au milieu, d’un

rouge assez vif; son sillon large et profond. À chaque côté de la

bande quatre ou cinq taches irrégulières, en partie confluentes et

sur le vertex, devant l’ocelle antérieure, un petit point, rouges.

Dessous de la tête aplati, ayant au milieu, dans une grande

dépression qui s’elargit en avant, une ligne enfoncée profonde et

deux lignes élevées; fortement ponctué, noir avec plusieurs taches

rouges, en partie confluentes, sur les côtés.

Cou assez long, un peu dilaté au milieu; dent en dessous obtuse,

Prothorax un peu moins long que la tête et le cou ensemble,

élargi postérieurement. Pronotum fortement ridé de travers, muni

de petits poils dirigés en avant; sa bosse très longue et saillante;

la dépression qui la suit peu profonde; la moitié antérieure cen-

drée avec une ligne médiane pâle qui n’atteint pas le bord anté-

rieur, la moitié postérieure d’un brun très foncé avec une tache

trifide d’un jaune pale, dont la dent du milieu est la plus courte

et pointue et dont les latérales ont devant leur extrémité encore

deux autres taches plus petites, quelquefois confluentes. Parties

visibles du prosternum noires, ridées de travers, quelquefois avec

une ligne médiane d'un jaune pale.

Mésothorax et métathorax dun brun foncé, le milieu du

proscutum et les écussons jaunätres ou fauves.

Pieds d'un testac& obscur; hanches intermédiaires et pos-

térieures brunes,

148 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Abdomen brun foncé en dessus, roussätre taché de brun en

dessous. Arceaux supérieurs avec une tache dorsale et les cötes

de leur bord postérieur jaunes. Arceaux ventraux bordés de

jaune pale et ayant une ligne latérale, ondulée, pale, peu

distincte.

Huitiéme segment du male court, assez large en dessus, coupé

un peu obliquement sur les côtés et portant deux lamelles semi-

ovales, poilues qui, se touchant en dessous, cachent les organes

sexuels et ne laissent à découvert qu’une paire de crochets assez

forts, dirigés en haut, de sorte que leurs pointes sont cachées sous

le dernier segment, jaunätres à pointes noires. Neuvième segment

long

À ?

sous, très poilu.

étroit, pointu, fauve, brun à la base, peu ouvert en des-

Sixième arceau ventral de la femelle un peu prolongé, sa pointe

relevée; d'un jaune pile, très poilu. Oviscapte d’un tiers plus

long que l'abdomen; brun foncé, noir près de la base.

Ailes antérieures étroites, souvent un peu pointues, frois

fois et demie à quatre fois plus longues que larges, hyalines.

Deux cellules le long du radius, à partir de la naissance du

secteur. Quatre discoidales, Espace costal très peu et régulièrement

dilaté, divisé par 10 à 12 nervules. Sous-costale rejoignant la

costale avant le ptérostigma, à une distance en moyenne égale au

tiers de la longueur de celui-ci, Plérostigma étroit, allongé, six

fois plus long que large; son bord intérieur droit, un peu con-

cave, l'extérieur très oblique; d'un brun clair; divisé par une

seule nervule qui nait un peu avant le milieu du bord postérieur

et est parallèle à l'extérieur. Première cellule discoidale sexagone ,

commençant avant le ptérostigma , à la hauteur de la réunion de la

sous-costale à la costale ou un peu plus tôt, mais ne s'étendant pas

si loin en dehors. Première nervule marginale fourchue ou bifurquée ,

Qme trifurquée, 3me et 4me fourchues, 5me bifurquée, Ome à 11me

fourchues, les autres simples.

Réseau fin, noir, à Vexception du tiers basal de la costale et

de l’extrème base des autres nervures longitudinales, qui sont d’un

jaune très pale.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 149

Ailes postérieures un peu plus pointues. Leur espace

costal divise par 7 a 9 nervules.

Patrie, Californie, Washington territory. Un mäle et cing

femelles (coll. Mac Lachlan). — Oregon, une femelle (Hagen).

Souvent les spécimens n’ont pas toutes les couleurs indiquées.

Le point rouge devant les ocelles manque souvent, la bande de

l’épicràne est parfois d’un rouge obscur et les taches à côté d’elle

ne sont visibles que sous un certain jour. La moitié postérieure

du prothorax est quelquefois à peine plus foncée que la moitié

antérieure, la tache trifide devient alors indistincte. En ce cas le

mésothorax et le métathorax sont d’un brun clair, la strie sur le

milieu du proscutum et les écussons sont peu distinctes et le ptéro-

stigma avec la nervule qui le divise sont d’un jaune pâle. Cest

probablement d’après de tels spécimens que la description du Dr.

Hagen a été faite. Cet auteur fait mention, comme variété, d'une

femelle de l’Orégon qui a toutes les couleurs, Ge qu’il ajoute que

ce spécimen serait conservé dans le Musée de Berlin est une

erreur, Il n’y a actuellement dans cette collection qu'une femelle

d’oblita de la Californie; mais il se peut toutefois que l’exemplaire

ait été remplacé par un autre,

24. R. oblita, Hagen (Pl. 9, fig. 25).

kaphidia oblita, Hagen, Synopsis of the Neuroptera of North

America, p. 195 (1861).

Envergure des deux sexes 21 à 29 mm. Longueur de

Voviscapte 6 à 7 mm,

Tête courte, large, subcarrée, à épicràne très aplati et à

côtés un peu arrondis, se rétrécissant subitement vers le cou;

très rugueuse, fortement ponctuée, d’un noir verdàtre ou brunatre

à reflet cuiveux.

Lèvre inférieure jaune; ses palpes brunes ou noires. Palpes maxil-

laires d'un brun très foncé, le bout de leurs articles annelé de jaune.

Mandibules jaunes, fauves ou brunàtres vers leur extrémité. Lèvre

supérieure brune, bordée de fauve. Epistome jaune, taché de brun

foncé. Front brun, bordé de jaune, Antennes fauves dans leur premier

150 REVISION DES RHAPHIDIDES.

tiers, sauf l’article basal qui est d’un brun foncé, le reste brun.

Torulus jaune à l’intérieur. Yeux médiocrement proéminents, bruns.

Ocelles très rapprochées, peu distinctes. Bande du cou et de l’épicrâne

assez large, d'un rouge foncé, lancéolée, non rétrécie au milieu ; son

sillon très large, peu profond. A chaque coté de cette bande quatre

taches obliques, rougeätres sous un certain jour, souvent peu

visibles.

Dessous de la tête aplati, enfoncé au milieu, où il ya une ligne

élevée; fortement ponctué, de la couleur du dessus, plus ou moins

rougeätre pres de sa base.

Cou assez long, dilaté postérieurement; dent en dessous obtuse.

Prothorax plus court que la téte et le cou ensemble, sensi-

blement élargi postérieurement. Pronotum fortement ponctué, d’un

roussätre pale dans sa première moitié avec une ligne médiane

pâle; d'un noir verdatre, luisant dans la seconde moitié, avec

trois taches rougeätres, dont les deux latérales qui sont les plus

longues ont devant leur extrémité encore une petite tache ronde

de la même couleur. Bosse très peu saillante. Bords antérieur et

postérieur jaunes. Parties visibles du prosternum jaunes.

Mésothorax et métathorax d'un noir verdätre; proscutum

brun avec une ligne médiane et les côtés Jaunes; écussons fauves.

Pieds d'un fauve obscur; hanches intermédiaires et postérieures

brunes; tibias obscureis exterieurement; bout des articles des tarses

et lobes du troisième bruns.

Abdomen noir, souvent plus clair sur les côtés. Arceaux

supérieurs bordés de jaune postérieurement et sur les côtés; cette

bordure souvent interrompue, de sorte qu’il n’en reste que trois

taches. Arceaux ventraux ayant leur bord postérieur largement jaune.

Huitiöme segment du male en dessus court, large en avant, rétréci

en arrière, où son bord est coupé droit; ses côtés très obliques ,

consistant en deux lamelles qui se touchent en dessous près de la

base, puis se séparent, pour se rapprocher de nouveau près du

bord postérieur, où elles se terminent en un crochet fort, dirigé

en haut, noir, dont la pointe est cachée sous le dernier segment;

dans l’intérieur, au milieu, une autre paire de crochets courts, très

REVISION DES RHAPHIDIDES. 151

larges, d'un brun clair, à pointes noires qui sont dirigées en dehors.

Penis pas visible. Neuviéme segment assez long, jaunâtre, brun près

de sa base, largement ouvert en dessous, poilu.

Sixième arceau ventral de la femelle prolongé: son bord postérieur

un peu relevé. Oviscapte d’un tiers plus long que abdomen, brun.

Ailes antérieures trois fois plus longues que larges, à

sommet elliptique, hyalines. Deux cellules le long du radius, à

partir de la naissance du secteur. Quatre discoidales, Espace costal

très étroit près de la base, régulièrement et médiocrement dilaté,

divisé par 10 à 12 nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant

le ptérostigma, à une distance qui varie entre un quart et la

moitié de la longueur de celui-ci. Ptérostigma assez étroit, allongé,

six fois plus long que large; son bord intérieur faiblement concave,

l'extérieur très oblique; d’un jaune clair, divisé par une seule

nervule (rarement fourchue) qui nait près du milieu de son bord

postérieur et est parallèle à l’extérieur. Première cellule discoidale

sexagone, quelquefois heptagone, commençant avant le ptérostigma à

la hauteur de la réunion de la sous-costale à la costale et ne s’éten-

dant pas si loin en dehors. Les nervules marginales très variables:

dre fourchue ou bifurquée, 2me trifurquée, 3me simple ou four-

chue, Ame trifurquée, 5me et 6me fourchues, les autres simples ou

en partie fourchues. Réseau noir, à l’exception des deux premières

nervules de l’espace costal et de la base des nervures longitudi-

nales , qui sont jaunätres ou fauves.

Ailes postérieures beaucoup plus étroites, un peu pointues.

Leur champ costal divisé par 8 à 10 nervules.

Patrie. Californie, Washington territory, Colorado. Six mâles

et 27 femelles (coll. Mac Lachlan). — Orégon. Une femelle (Musée de

Berlin).

Cette espèce qui est voisine de la adniwa, s'en distingue prin-

cipalement par sa fête subcarrée, moins tachée, par son pro-

thorax beaucoup plus court, par son ptérostigma jaune clair, par

ses ailes moins étroites etc.

152 REVISION DES RHAPHIDIDES.

R. bicolor, n. sp. (Pl. 9, fig. 24).

Envergure des deux sexes 19 a 20 mm. Longueur de

Voviscapte 5 mm.

Tête longue, large entre les yeux, à côtés très peu courbés .

se rétrécissant graduellement vers le cou et à épicràne aplati;

fortement ponctuée et ridée de travers; d'un noir verdätre cui-

vreux.

Lèvre inférieure jaune; ses palpes noires. Palpes maxillaires

noires. Mandibules jaunes, fauves ou brunes vers leur extré-

mité.

Lèvre supérieure brune, bordée de fauve. Epistome brun,

jaune au milieu, fauve aux angles. Front brun foncé. An-

tennes fauves dans leur première moitié, sauf l’article basal

qui est d'un brun foncé; brunes dans la seconde; tous les

articles annelés de jaune pâle à leur extrémité. Torulus noir,

d'un jaune très pâle à l’intérieur. Yeux ovales, peu proéminents,

bruns. Ocelles rapprochées, grandes, mais très peu distinctes.

Bande du cou et de l’épicràne étroite, rougeatre; son sillon

large, peu profond. À chaque côté de cette bande une tache rouge,

plus ou moins visible; quelquefois un petit point de cette couleur

sur le vertex, devant l’ocelle antérieure.

Dessous de la tete aplati, ayant au milieu trois lignes élevées;

fortement ponctué, de la couleur du dessus.

Cou court, élargi postérieurement; dent en dessous aiguë,

Prothorax plus long que la tête et le cou ensemble, un peu

élargi postérieurement. Pronotum fortement ponctué et ride de

travers, ayant une bosse assez saillante; jaune sur les côtés et

sur le bord postérieur, d'un fauve plus ou moins foncé dans son

premier tiers avec une ligne pale au milieu; d'un noir verdätre

dans les deux tiers postérieurs, où se trouve une tache trifide

rougeñtre, dont les dents latérales, qui sont beaucoup plus longues

que la médiane, ont devant leur extrémité une petite tache et à

côté Welle une autre plus longue, rougeätres. Parties visibles du

prosternum noires, ridées.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 153

Mésothorax et métathorax d’un noir mat; proscutum

fauve, taché de brun, écussons fauves,

Pieds d’un testac& obscur; hanches intermediaires et posté-

rieures brunes; leurs tibias d’un brun clair; tarses un peu ob-

scurcis.

Abdomen noir, Arceaux supérieurs ayant une bordure jaune,

souvent interrompue en arrière. Arceaux ventraux largement

bordés de cette couleur.

Huitieme segment du male court, coupé obliquement sur les

côtés. Dans la partie découpée deux grandes lamelles jaunätres,

tachées de brun, qui se terminent en une paire de crochets forts,

dirigés en haut, bruns avec des pointes noires qui sont cachées

sous le dernier segment; ces lamelles se touchant en dessous,

mais laissant passer une pièce de forme irrégulière , renflée, jaunatre ,

qui semble être l’extrémité du pénis.

Neuvième segment plus long que le 8me, pointu, relevé, très

poilu, fauve avec sa moitié basale brune, largement ouvert en

dessous.

Sixième arceau ventral de la femelle prolongé, relevé et faible-

ment émarginé, jaune, taché de brun, poilu, Oviscapte d’un

quart plus long que abdomen, brun, jaune en dessous près de

la base.

Ailes antérieures trois fois et demie plus longues que

larges, à sommet elliptique, hyalines. Deux cellules le long du

radius, à partir de la naissance du secteur. Trois discoïdales.

Espace costal très peu et graduellement dilaté, divisé par 8 à 10

nervules. Sous-costale rejoignant la costale avant le ptérostigma ,

à une distance en moyenne égale aux deux tiers de la longueur de

celui-ci. Ptérostigma assez large, élargi en dehors, quatre fois

plus long que large; son bord intérieur oblique en dedans, l’ex-

térieur en dehors; testacé, obscurci dans son tiers intérieur de

brunätre, divisé par une seule nervule (rarement par deux),

simple ou fourchue, naissant dans langle intérieur et formant avec

le bord intérieur et une partie de l'anterieur un petit triangle.

Premiere cellule discoidale sexagone, commençant avant le ptéro-

154 REVISION DES RHAPHIDIDES.

stigma, a la méme hauteur que la réunion de la costale et de

la sous-costale et s'étendant également loin en dehors que le bord

antérieur «lu ptérostigma.

Première nervule marginale fourchue , rarement bifurquée, 2me

bi- ou trifurquée, 3me simple, Ame frifurquée, 5me et Ome four-

chues, les autres simples. Réseau noir, à l'exception des deux ou

trois premières nervules de l’espace costal, du premier tiers de la

costale et de la base des autres nervures longitudinales, qui sont

jaunätres ou fauves.

Ailes postérieures beaucoup plus étroites et pointues.

L'espace costal divisé par 7 à 9 nervules.

Patrie. Colorado. 4 mâles et 6 femelles (coll. Mac Lachlan).

Cette espèce qui, du premier abord, ressemble beaucoup à la

ohlita, s'en distingue par sa taille plus petite, par sa tête subovale,

par son prothorax proportionnellement plus long, par la forme

de son ptérostigma bicolore et parce qu'elle n’a que trois cel-

lules discoidales.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 155

Genre Il. INOCELLIA, Schneider, 1843.

Tête grande, aussi longue que le cinquiéme ou le sixieme du

corps entier, d'un quart moins large que longue, aplatie, horizon-

tale, subearrée, élargie postérieurement et se rétrécissant plus ou

moins brusquement vers le cou, à angles postérieurs arrondis;

rugueuse, fortement ridée de travers et ponctuée, a exception

d’une bande longitudinale sur le cou et sur l’épicràne et des taches,

sil y en a, qui sont lisses, indépendamment de leur couleur.

Levre inférieure courte, carree, ayant deux stipes rap-

prochées, immobiles qui portent les palpes labiales, sétacées,

composées de trois articles, dont le dernier est le plus long et pointu.

Mächoires courtes, larges, ciliées intérieurement.

Palpes maxillaires sétacées, greles, poilues, composées de

eing articles, dont le premier est très petit et le dernier, qui ala

forme d’une bobine allongee, un peu plus long que les autres.

Mandibules cornées, larges à la base, arquées , pointues,

munies à l’intérieur de trois dents, dont Vextérieure est la plus

grande et la moins aiguë.

Levre supérieure fixée à l’épistome, cornée, subcarrée, a

angles arrondis et à bord antérieur émarginé; munie de poils.

Epistome trapézoïde, plus large que long.

Front court, large, ayant en avant une incision semi-ovale

dans laquelle lépistome est inséré.

Antennes insérées dans le front, dans un torulus globuleux,

à bord élevé, surtout à l’intérieur; espacées, épaisses, filiformes,

composées de plus de quarante articles subcylindriques, poilus,

dont le premier est plus de deux fois plus long et large que les

autres et souvent coupé obliquement, le second un peu moins

allongé, atténué vers son extrémité, le dernier en forme d’une

bobine allongée, les autres diminuant graduellement en grosseur,

à l'exception de deux ou trois, à quelque distance de l’apex, qui

sont atténués dans le mâle.

Yeux placés sur les côtés de la tête, globuleux, peu proémi-

nents,

156 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Sur le vertex point d’ocelles, mais trois tubercules assez

saillants et derriere eux une impression plus ou moins profonde.

Sur l’épicràne une bande longitudinale, souvent une ou deux

fois rétrécie, divisée par un sillon assez profond qui se prolonge

jusque sur le vertex où il se divise, au milieu des tubercules, en

deux branches qui se dirigent vers les antennes. A côté de cette

bande des taches triangulaires jaunes ou roussätres ou de la cou-

leur du fond.

Dessous de la tête aplati mais sans impression longitudinale,

Cou très court, un peu élargi en arrière et ayant sur les côtés

une dent plus ou moins aiguë; en dessous découpé et sans dent.

Prothorax à peu près aussi long que la tête et le cou en-

semble, semi-cylindrique, atténué en avant et légèrement élargi

postérieurement. Pronotum sans bosse sensible; son bord antérieur

découpé, ses bords latéraux ne couvrant pas le prosternum; forte-

ment ridé de travers, à l'exception d’une bande longitudinale

étroite, divisée en son milieu et à son extrémité en deux branches

arquées, quelquefois prolongées, de sorte qu’elles se touchent et

forment une figure plus ou moins compliquée. Cette bande lisse,

indépendamment de sa couleur, qui est celle du fond ou bien jau-

natre ou roussàtre. Prosternum aplati; sa partie antérieure pro-

longée en une petite pointe qui entre dans la découpure du cou.

Sa base portant les pieds antérieurs,

Mésothorax et métathorax une fois et demie à deux fois

plus larges et ensemble un peu plus longs que le prothorax.

Proscutum déclive; les deux parties du scutum grandes, subtri-

angulaires; mésonotum étroit; écusson assez grand, rond ou oblong;

mésophragma étroit; les deux parties du niétanotum grandes,

subtriangulaires; le fossum étroit en avant, très élargi en arrière;

l'écusson rond ou oblong; le métaphragma étroit, élevé.

Pieds ambulatoires, equidistants; les postérieurs un peu plus

longs que les autres; hanches subconiques; trochanters longs,

cylindriques; fémurs comprimés; tibias antérieurs et intermédiaires

aussi longs que les fémurs, les postérieurs plus longs, cylindri-

ques, velus, sans épines ni ergols. Tarses de moitié plus courts

REVISION DES RHAPH'DIDES. HE

que les tibias, velus, composés de cing articles, dont le premier

est le plus long, le deuxième de moitié plus court que le premier,

le troisième environ deux fois plus long que le deuxième et ayant

à son extrémité deux lobes, qui cachent entièrement le quatrième

qui est très petit; le cinquième à peu près aussi long que le

troisième, élargi à son extrémité où il porte deux onglets arqués ,

très courts, assez larges, velus, sans dent à l’intérieur.

Abdomen subcylindrique, un peu déprimé, comprimé laté-

ralement, atténué postérieurement, composé de neuf segments,

dont le dernier, qui renferme l’orifice du canal intestin, est très

petit, largement ouvert en dessous, poilu, sans arceau ventral.

Membrane qui réunit les arceaux peu visible dans les mâles, souvent

dilatée dans les femelles, de sorte qu’elle apparait comme une

bande assez large.

Parties sexuelles du mâle cachées. Le huitième segment portant

en dessous, où il est très rétréci, deux lamelles de forme un peu

variable, poilues, se touchant en bas.

Sixième arceau ventral de la femelle prolongé, portant un

oviscapte qui est à peu pres aussi long que l’abdomen, légèrement

arqué, composé de deux demi-tubes membraneux, finement ridés

de travers, réunis en dessus et en dessous par une membrane

coriace et ayant une autre sur chaque côté; muni à son extrémité

de deux appendices elliptiques, Septième et huitième segments

sans arceaux ventraux, ne s'étendant en bas que sur l’oviscapte.

Neuvième beaucoup plus court que celui du mâle.

Ailes (Pl. 10, fig 27) grandes, membraneuses, hyalines, un

peu plus longues que le corps, défléchies et croisées sur le corps au

repos, trois fois à trois fois et demie plus longues que larges, arron-

dies au sommet, un peu plus étroites près de la base. Nervures

très distinctes, assez épaisses, munies de petits poils épais, alternants

et d'une frange très courte et peu serrée sur le bord extérieur,

Ailes postérieures un peu moins longues et moins larges, quelque-

fois un peu pointues; leur champ anal très peu développé.

Dans les ailes antérieures les nervures sont disposées de

la manière suivante,

158 REVISION DES RHAPHIDIDES.

La costale qui forme la marge antérieure est plus ou moins

infléchie en dehors, tantöt assez brusquement, tantöt graduelle-

ment, et fait une courbe dont la longueur est de 2 a 2 de

celle de Vaile, ce qui rend l’espace costal plus ou moins dilate.

Sa base est trés épaissie et réunie par une forte membrane a la

callosité axillaire. De celle-ci nait, d'abord, la sous-costale

qui est droite et rejoint la costale avant le ptérostigma, 4 une

distance qui varie selon les espéces et poursuit son cours, réunie

à celle-ci. Le champ costal est divisé par 7 à 10 nervules trans-

versales.

La seconde nervure qui nait de la callosité axillaire, le radius,

est A peu près parallèle à la sous-costale, forme le bord postérieur

du ptérostigma et aboutit simple à la marge extérieure. Il est

lié à la sous-costale par deux transversales, dont l’une se trouve

au bout de de la longueur de l'aile et l’autre pres du point

où la sous-costale rejoint la costalé, et à celle-ci par deux autres

qui forment les bords intérieur et extérieur du ptérostigma.

Le ptérostigma est grand, varie de longueur selon les espèces

et est coriace, coloré, sans nervules qui le divisent.

Du radius naît, vers le milieu de Vaile, le secteur, qui, au bout

du troisième quart, se divise en deux branches, subdivisées à leur

tour et dont les extrémités sont les Qme, 3m», 4me et 5me ner-

vules marginales. Ses deux branches sont liées par une transver-

sale, Vantérieure par deux autres au radius et la postérieure égale-

ment par deux à la branche antérieure du cubitus. De plus la

partie indivise du secteur est liée au radius par une transversale

et par une autre au cubitus. Enfin, il y en a une entre le radius

et la branche antérieure du cubitus, un peu après le point où

celui-ci se divise. De la il résulte que le champ entre le radius

et le cubitus anticus est divisé en 8 grandes cellules, dont trois

forment une rangée sur le disque aprés le ptérostigma.

La troisiéme nervure qui nait de la callosité axillaire, le cubitus

anticus, longe le radius pendant un septiéme de la longueur de

aile et se divise, bientôt après s’en être séparée, en deux branches,

dont l’antérieure est subdivisée plusieurs fois, ses extrémités étant

REVISION DES RHAPHIDIDES. 159

les 6me à 114me nervules marginales, et dont la postérieure, au

contraire, est simple, sauf qu’elle se termine en une fourche ou

qu’elle soit quelquefois bifurquée. Les branches du cubitus anticus

sont liées par des transversales, de sorte que le champ cubital est

divisé en deux rangées de cellules, dont l’antérieure est composée

de trois, la postérieure de deux cellules.

De la callosité axillaire postérieure nait le cubitus posticus

qui est simple, un peu sinué et lié par deux transversales au

cubitus anticus et par une autre, trés courte, a la postcostale

antérieure. Viennent ensuite les deux postcostales dont l’antérieure

est simple et dont la postérieure, qui est bifide à sa base, se

termine en une fourche et est liée par une transversale à Van-

terieure. Enfin le champ anal a une anale peu distincte.

Le radius et le cubitus anticus ont entre eux un pli longitu-

dinal; il y en a un autre, trés court, entre celui-ci et le cubitus

posiicus, un troisième, très long, entre cette nervure et la pest-

costale antérieure et enfin un qui sépare le champ anal du post-

costal.

Dans les ailes postérieures les nervures sont, en général,

disposées comme dans les anterieures, sauf quelques modifications.

La costale est beaucoup moins infléchie en dehors et le champ

costal est, par conséquent, moins dilaté, Il est divisé par 6 à 9

nervules. L'espace entre la sous-costale et le radius est très étroit

et n’a qu’une seule transversale, prés du point ot la sous-costale

rejoint la costale. La transversale qui dans les ailes antérieures

lie le radius à la branche antérieure du cubitus anticus n’existe

pas ici, ce qui fait que l’espace entre ces deux nervures n’a que

7 grandes cellules. Le cubitus anticus se divise plus tard, Le

cubitus posticus est divisé non loin de sa base en deux branches,

réunies par une transversale, dont l’antérieure se termine en une

fourche, tandisque la postérieure est simple. La {re cellule discoïdale

commence souvent beaucoup plus tôt que dans les ailes antérieures,

Dans une espèce (Mac Lachlani, mihi) le cubitus anticus a

un rameau qui nait un peu après que cette nervure s'est séparée

du radius et aboutit au secteur, au point où celui-ci se tourne en

160 REVISION DES RHAPHIDIDES.

dehors. Le radius est séparé du cubitus anticus par un pli longi-

tudinal qui traverse la base de la premiere des transversales et

s'étend jusqu'à la seconde. Il y en a un autre entre le cubitus pos-

ticus et la postcostale antérieure et enfin une qui sépare le champ

anal du postcostal.

Je ne crois pas que l’anatomie interne des /nocellia ait été

étudiée spécialement. Les premiers états, la métamorphose et la

manière de vivre font l’objet principal du mémoire du Dr. Stein ').

La distribution géographique de ce genre est encore plus étendue

que celle du genre Rhaphidia. Dans la région paléarctique

il a été observé dans l’Europe centrale et méridionale, dans

la Sibérie, dans la région de l’Amur et même dans le Japon;

dans la région néarctique dans plusieurs Etats occidentaux

de l’Amérique septentrionale.

AN ESPECIES PA PMR CHATONS:

26. 1. crassicornis, Schummel. (Pl..10, fie. 28).

Raphidia crassicornis, Schummel, Versuch, p. 15, fig. a, bet c

(1832). — Percheron, Mag. de Zool. U1, n°. 66, fig. 4 (1833). —

Stein, Jsis von Oken, Jahrg. 1837, p. 100.

Rhaphidia crassicornis, Burmeister, Handb. IL, p. 964, n°. 6 (1839).

Inocellia crassicornis, Schneider, Monogr. p. 89, pl. vri (1843). —

Costa, Fauna Nap. Neurotteri, Rafidiidei, p. 7, Tav. xu, fig. 5

(1855). — Brauer et Löw, Neur. austr. p. 54 (1857). — Girard,

Traité d’ Entom. Il, p. 506 (1876). — Rostock, Neur. germ. p.

114 (1888).

Envergure du d 17 mm.; de la g 26.5 mm. Longueur de

Voviscapte 6 mm,

Tête à côtés faiblement arrondis, un peu élargie postérieurement ;

subcarrée, aplatie, aussi longue que le quart du corps entier,

très ponctuée et ridée, noire. Lèvre inférieure et ses palpes fauves.

1) Wiegmanns' Archiv, 1838. T. 4.

REVISION DES RUAPIIDIDES. 161

Palpes maxillaires et mandibules fauves. Lèvre supérieure, épistome

et front bruns, bordés de fauve. Antennes composées d’environ

quarante articles cylindriques, dont le premier est épais et coupé

obliquement, le second très allongé et aminci, les autres diminuant

graduellement en grosseur, sauf les 33me et 34me du mâle qui

sont atténués, Antennes d'un brun rougeätre, plus clair dans leur

premier quart. Torulus noir; son bord fauve, Yeux peu proémi-

nents, bruns. Bande lisse du cou et de l’épicràne assez large,

d'un noir mat, ainsi que deux taches triangulaires sur chaque

côté. Dessous de la tête peu aplati, sans impressions notables,

finement ponctué, à l'exception de quelques taches d’un noir mat.

Cou court, ditaté latéralement en une dent obtuse.

Prothorax un peu plus court que la tête et le cou ensemble,

un peu élargi postérieurement; ses angles antérieurs très arrondis.

Pronotum avec une dépression large, peu profonde dans son

dernier tiers, finement ponctué et ride, à l’exception d’une bande

très étroite, longitudinale, qui part du bord postérieur, se divise

au milieu et encore une fois à son extrémité en deux branches

arquées, courtes, d’un noir mat; bord antérieur largement et bord

postérieur étroitement bordés de fauve; le reste noir. Prosternum

d’un fauve clair.

Mésothorax et métathorax noirs, à écussons fauves.

Pieds d'un jaune obscur; hanches antérieures d'un brun clair;

les intermédiaires et les postérieures d’un brun foncé; l'extérieur

des fémurs postérieurs et les extrémités des tibias et des articles

des tarses un peu tachées de brunätre.

Abdomen noir. Bords postérieur et latéraux des segments

largement jaunes, surtout ceux des arceaux ventraux.

Sixième segment du d en dessus étroit à la base, très élargi

postérieurement; 7me de moitié plus court, mais beaucoup plus

large; 8me aussi long que le 7me mais moins large; 9me un peu

plus court, coupé droit, largement ouvert en dessous, poilu,

bordé de jaune et jaunâtre à l’intérieur, Huitiéme coupé carrément

sur ses côtés; son arceau ventral très court, portant deux lamelles

arrondies, roussätres, poilues.

Tijdsehr. v. Entom. XXXIV (1891). 11

162 REVISION DES RILAPHIDIDES.

Sixiéme arceau ventral de la 9 trés long, coupé obliquement

sur ses côtés, prolongé en une pointe un peu arrondie. Oviscapte

d’un cinquième plus long que l’abdomen, d'un brun rougeitre.

Ailes antérieures allongées, environ trois fois et demie

plus longues que larges, à sommet elliptique, transparentes,

légèrement teintes de jaunâtre. Espace costal médiocrement dilaté,

assez brusquement non loin de la base, divisé par 7 à 10 nervules.

Sous-costale se joignant à la costale avant le ptérostigma, à une

distance égale à la longueur du bord postérieur de celui-ci. Pté-

rostigma allongè, à peu. près six fois plus long que large, d’un

brun plus ou moins foncé, quelquefois noir, son bord intérieur

un peu oblique en dedans, l'extérieur beaucoup plus en dehors.

Première cellule discoidale sexagone, courte, tronquée à l'extérieur ,

commençant un peu avant ou un peu après le ptérostigma et

s'étendant en ce dernier cas un peu plus en dehors. Deuxième

nervule marginale fourchue, toutes les autres simples. Nervures

brunes ou noires, 4 l’exception de la premiere nervule du champ

costal et de la base des nervures longitudinales, qui sont d’un

fauve clair,

Ailes postérieures ayant leur champ costal moins dilaté

et divisé par 7 à 9 nervules. Première cellule discoïdale commen-

cant avant le ptérostigma, à une distance qui varie d'un quart à

un tiers de la longueur de celui-ci. Point de rameau du cubitus

anticus aboutissant au sector radii.

Cette espèce varie quant à la couleur de son ptérostigma. Elle

de distingue facilement des autres espèces paleárctiques par ce que

les bandes et taches de la tête et du pronotum sont d’un noir

mat, au lieu d'être fauves.

Patrie. Westphalie, Saxe, Silésie, Hongrie, Italie, Sibérie

occidentale et orientale, Région de l’Amur, Japon septentrional.

27.1. Maclachlani n. sp. (Pl. 10, fig. 29).

Raphidia crassicornis, Rambur, Nevropteres, p. 439 (nee

Schummel).

REVISION DES RIIAPHIDIDES. 165

Envergure du 4 19 mm., de la 2 26 mm. Longueur de

l’oviscapte 5 mm.

Tête grande, subcarrée, à côtés presque droits, subitement

rétrécis vers le cou; très ridée et ponctuée, d’un noir mat. Levre

inférieure fauve, ses palpes noires. Palpes maxillaires brunes , annelées

de fauve. Mandibules fauves, tachées de brun foncé. Lèvre supé-

rieure, épistome et front d'un fauve obscur. Antennes d’un brun

foncé, le premier article qui est très allongé, le deuxième et le

torulus bordés de jaunâtre. Yeux petits, peu proéminents, bruns.

Bande lisse du cou et de l’öpicräne courte, assez subitement

élargie en avant, rougeàtre; son sillon profond. Sur le tubercule

antérieur du vertex une tache ronde; deux taches triangulaires

sur les côtés, deux autres sur les angles postérieurs et deux très

petites près de la naissance du cou, fauves. Dessous de la tête

ayant au milieu une strie noire, ponctuée qui s’élargit en avant;

le reste occupé par des taches fauves, séparées par des stries très

étroites, noires, de sorte qu'elles forment une espèce de réseau.

Cou court, élargi latéralement en une dent asssez aiguë et

ayant deux petites taches fauves sur son bord postérieur,

Prothorax un peu plus court que la tête et le cou ensemble,

un peu élargi postérieurement et à bord antérieur arrondi. Pro-

notum aplati, ridé de travers, noir avec son bord antérieur lar-

gement et ses bords postérieur et latéraux finement bordés de

fauve, et avec une bande longitudinale fauve, étroite, qui, partant

du bord postérieur, est divisée au milieu et encore une fois à son

extrémité en deux branches courtes, arquées, dont celles du milieu

ont devant leur extrémité une petite tache qui se prolonge quelquefois

jusqu’à Vextrémilé de la branche antérieure. Prosternum fauve.

Mésothorax et métathorax noirs; leurs bords et leurs

écussons jaunes.

Pieds d'un brun grisàtre. Hanches noires; fémurs jaunätres à

la base; tibias obscurcis à l'extérieur.

Abdomen noir. Bords postérieur et latéraux des arceaux su-

périeurs largement jaunes. Arceaux ventraux encore plus largement

bordés de cette couleur,

164 REVISION DES RIAPHIDIDES.

Sixième segment du & court, très large; 7me d’egale longueur

mais un peu moins large; Sme plus long; 9me petit, émarginé ,

largement ouvert en dessous, jaune en dedans, poilu. Huitième

segment coupé très obliquement sur les côtés et portant deux

lamelles tronquées qui se touchent en dessous, d’un noir luisant.

Sixième arceau ventral de la 9 long, rétréci au milieu et pro-

longé en une pointe un peu arrondie. Oviscapte un peu plus long

que l'abdomen, d'un brun clair.

Ailes antérieures allongées, trois fois et demie plus

longues que larges, à sommet un peu arrondi, hyalines. Espace

costal peu et régulièrement dilaté, divisé par 8 nervules. Sous-

costale rejoignant la costale avant le ptérostigma, à une distance

égale au À de la longueur de celui-ci. Ptérostigma cinq fois plus

long que large, brun; son bord intérieur droit, l'extérieur un

peu oblique. Première cellule discoïdale sexagone, courte, tron-

quée à l’intérieur, commençant après le ptérostigma, à une distance

qui varie un peu et peut atteindre le tiers de la longueur de

celui-ci, et s'étendant tantôt un peu moins, tantôt un peu plus

en dehors. Deuxième nervule marginale fourchue, toutes les autres

simples. Réseau noir, à l’exceplion de la première des nervules

du champ costal, de deux nervules marginales près de l’angle anal

et de la base des nervures longitudinales, qui sont päles.

Ailes postérieures ayant leur champ costal moins dilaté

mais divisé également par 8 nervules. La première cellule discoidale

commence tantôt un peu avant, tantôt un peu après le ptéro-

stigma. Le cubitus anticus a un rameau qui nait tout près du

point où cette nervure s'est séparée du radius, et aboutit au secteur

radii, au point où celui-ci se tourne en dehors,

Cette espèce se distingue de toutes les autres par le rameau du

cubitus anticus, qu’on ne trouve que dans certaines espèces du

genre Rhaphidia.

Patrie. Sardaigne, Corse. (Plusieurs spécimens dans la coll.

Mac Lachlan).

REVISION DES RHAPHIDIDES.

284 bk Brauieriyen. sp. (Pl. 11, fis. 30)

d. (inconnu).

9. Envergure 22.5 mm. Longueur de Poviscapte 5 mm.

Tête aussi longue que le cinquième du corps entier, sub-

carré, élargie postérieurement, à angles postérieurs très arrondis;

fortement ponctuée et ridée de travers, d’un noir luisant. Lèvre

inférieure jaune, ses palpes noires. Palpes maxillaires d’un fauve

obscur. Lèvre supérieure assez grande, émarginée, d'un fauve

clair. Epistome, mandibules et front d’un fauve obscur; celui-ci

plus clair au milieu. Antennes composées de 41 articles, dont le

premier est gros et coupé obliquement, le second de moitié plus

court et plus grèle et le dernier en forme de bobine; d’un brun

clair, sauf les trois premiers articles et l’intérieur du torulus, qui

sont jaunes. Veux peu proéminents, bruns. Bande lisse du cou et

de l’épicräne large, avec deux rétrécissements; son sillon profond;

tubercules du vertex assez saillants, surtout l’antérieur qui a une

petite tache fauve. Dépression après le verlex peu sensible. Sur

chaque côté de la tête une tache triangulaire, large, une autre,

moins large, dont le sommet est séparé par une ligne noire, et

une troisième, beaucoup plus petite, près de la naissance du cou,

rougeätres.

Dessous de la tête aplati ayant au milieu une partie élargie en

avant, triangulaire, ponctuée et ridée, d’un noir luisant, dans

laquelle se trouvent deux sillons longitudinaux, paralléles, peu

profonds. Le reste occupé par un grand nombre de taches fauves,

séparées par d’étroites bandes de la couleur du fond.

Cou court, très large; ses dents latérales obtuses; noir avec

deux taches fauves, unies à la base de la bande du milieu.

Prothorax environ d’un tiers plus court que la tête et le

cou ensemble, un peu élargi postérieurement. Pronotum ayant son

bord antérieur arrondi, aplati et un peu ridé, d’un noir luisant

avec ses bords antérieur et postérieur fauves, et une figure de cette

couleur semblable à celles des autres espèces de ce genre mais plus

étendue; les extrémités des branches arquées étant prolongées, de

sorte qu’elles se touchent, que celles du milieu atteignent le bord

166 REVISION DES RHAPHIDIDES.

postérieur et que l’ensemblé ressemble un peu à deux lettres

R, placées de la sorte que leurs cötes droits se touchent. Pro-

sternum d’un fauve clair.

Mésothorax et métathorax noirs; le proscutum et le

milieu du metathorax un peu brunätres.

Pieds jaunes; hanches intermédiaires et postérieures brunes ;

fémurs postérieurs légèrement grisätres près de leur extrémité;

tibias intermédiaires et postérieurs ayant à l'intérieur, près du

m.lieu, une petite tache grise.

Abdomen d'un noir luisant. Arceaux supérieurs ayant, au

milieu de leur bord postérieur, une tache jaune, assez large qui

ne s'étend pas jusque sur les côtés; le premier avec une tache

ronde jaune, le 9me très petit, jaunätre. Arceaux ventraux large-

ment bordés de cette couleur. Le dernier long, à extrémité tron-

quée, noir à la base, jaune vers son extrémité. Oviscapte d’un

cinquième moins long que Vabdomen, d’un brun clair.

Ailes antérieures un peu plus de trois fois plus longues que

luges, à sommet un peu pointu, hyalines. Espace costal graduel-

lement dilaté, divisé par 7 nervules. Sous-costale rejoignant la

costale avant le ptérostigma, à une distance un peu plus grande

que la longueur de celui-ci. Ptérostigma quatre fois plus long

que large, moins large à l'extérieur qu’à l'intérieur, d’un brun

foncé; ses bords intérieur et extérieur obliques. Première cellule

discoïdale sexagone, très courte, tronquée à l’extérieur, commen-

cant un peu après le ptérostigma et s'étendant un peu plus en

dehors. Deuxième nervule marginale fourchue, les autres simples.

Réseau d'un brun foncé, sauf la base des nervures longitudi-

nales, qui est jaunätre.

Les ailes postérieures ont l’espace costal moins dilaté et

divisé par 6 nervures. La première cellule discoïdale commence un

peu avant le ptérostigma. Point de rameau du cubilus anticus

aboutissant au sector radii.

Cette espèce, qui de premier abord ressemble beaucoup à la

Maclachlani, s'en distingue par le dessin différent de son pro-

notum, par son ptérostigma plus court et de couleur plus foncée,

REVISION DES RILAPHIDIDES. 167

par la forme du dernier arceau ventral et par l’absence du rameau

du cubitus anticus qui aboutit au sector radii,

Patrie. Europe méridionale (sans indication du lieu). Une

femelle dans le Musée de Vienne, recue, selon le Dr. Brauer, de

Zeller ou d’Erber.

BOESPREESKEARETTOUES.

29 KZıinflata Basen, (PI 11, fig. 34)

Raphidia inflata, Hagen, Synopsis of the Neuroptera of North

America, p. 196 (1861).

Envergure du Z 23—27 mm., de la g 25.5 mm. Longueur

de l’oviscapte 6 mm.

Tete assez large, subcarrée, élargie postérieurement, à angles

postérieurs arrondis; rétrécie subitement vers le cou, ayant une

impression assez sensible derrière les tubercules du vertex; d’un

brun foncé à reflet métallique. Lèvre inférieure d’un fauve obscur ;

ses palpes noires. Palpes maxillaires d’un brun foncé. Lèvre supé-

rieure petite, très arrondie, fauve, brunâtre au milieu. Mandibules

brunes, fauves à la base. Epistome fauve, taché de brun. Front

brun, bordé de jaune, Antennes du d à peu près aussi longues

que les ailes antérieures et trois fois plus longues que le thorax,

composées d'environ 75 articles, dont les 69me et 70me sont

atténués. Celles de la 2 de deux cinquièmes plus courtes et com-

posées d'environ 42 articles; brunes, les deux premiers bordés de

fauve. Torulus jaune à l’intérieur. Yeux petits, assez proéminents ,

bruns. Bande lisse du cou et de l’épicràne large, rétrécie au

milieu, fauve; son sillon étroit, assez profond, A chaque côté de

la bande sur le bord deux taches triangulaires fauves. Dessous de

la tête peu aplati, point enfoncé, d'un brun noirätre au milieu et

ayant sur les côtés plusieurs taches fauves, confluentes.

Cou court, large; ses dents latérales assez aiguës; noir avec

deux petites taches fauves près du bord postérieur.

168 RÉVISION DES RHAPHIDIDES.

Prothorax à peu près d’un quart plus court que la tete et

le cou ensemble, élargi postérieurement. Pronotum finement ridé

de travers, noir; son bord antérieur, qui est arrondi, assez large-

ment, son bord postérieur étroitement fauves. Une ligne longitu-

dinale un peu enfoncée, divisée au milieu et encore une fois à

son extrémité en deux branches courtes, arquées, d’un noir mat.

Prosternum fauve, taché de brun foncé.

Mésothorax et métathorax noirs Proscutum fauve au

milieu et sur ses côtés.

Pieds d'un testacé obscur; hanches noires; l'extérieur des

fémurs, le bout des tibias et les trois derniers articles des tarses

brunàtres.

Abdomen noir; arceaux supérieurs ayant une petite tache

jaune au milieu et deux plus grandes sur les còtés de leur bord

postérieur, Bord postérieur des arceaux ventraux largement jaune.

Huitième segment du & portant deux lamelles triangulaires,

d'un brun clair, poilues, Neuvième segment assez long, coupé

carrément, émarginé, brun, jaune en dessous.

Sixième arceau ventral de la ¢ prolongé, un peu relevé à son

extrémité, brun, bordé de jaune. Oviscapte d’un quart plus long

que l'abdomen, brun.

Ailes antérieures trois fois plus longues que larges, à

sommet un peu tronqué; hyalines, légèrement fauves à la base.

Espace costal médiocrement dilaté, divisé par 8 à 10 nervules.

Sous-costale rejoignant la costale avant le ptérostigma, à une dis-

tance en moyenne égale à la moitié de la longueur de celui-ci.

Pterostigma environ quatre fois plus long que large, d’un brun

foncé; son bord intérieur plus ou moins concave, l'extérieur

oblique. Première cellule discoïdale sexagone, commençant au

même point que le ptérostigma et s'étendant un peu plus en

dehors. Deuxième nervule marginale fourchue, les autres simples.

Réseau noir.

Ailes postérieures plus étroites et un peu pointues. Espace

costal trés étroit, divisé par 8 4 9 nervules, Premiere cellule dis-

coidale commençant avant le ptérostigma, à une distance qui varie

REVISION DES RILAPHIDIDES. 169

d'un quart à un tiers de la longueur du côté postérieur de celui-ci.

Point de rameau du cubitus anticus aboutissant au sector radii.

Patrie. Californie, Washington territory, Sierra Nevada, Ari-

zona, Trois mâles et deux femelles (coll. Mac Lachlan).

30. I. longicornis, n. sp. (Pl. 11, fig. 32).

dg. Envergure 37 mm.

Tete longue, étroite, un peu rétrécie entre les yeux, élargie

postérieurement, à angles postérieurs très arrondis ; fortement ridée

de travers, d'un noir mat,

Lèvre inférieure fauve; ses palpes noires. Palpes maxillaires d’un

brun foncé, tachées de fauve. Lèvre supérieure grande, largement

émarginée, brune, fauve à son extrémité. Mandibules d’un brun

foncé. Epistome fauve. Front noir. Antennes très rapprochées,

aussi longues que les ailes antérieures et trois fois plus longues

que le thorax, composées d’environ 75 articles, dont le 69me et

70me sont amincis, d’un brun foncé, les deux premiers plus

clairs. Torulus jaunätre à l’intérieur. Yeux ovales, peu proéminents,

bruns. Tubercules du vertex médiocrement saillants. Bande lisse

du cou et de l’épicrâne large, rétrécie à la fin de son deuxième

tiers, d'un rouge foncé; son sillon assez profond, A chaque côté

de la bande, sur le bord, deux taches triangulaires et près de la

naissance du cou une troisème, très petite, rougeätres. Dessous

de la tête aplati, pas sensiblement enfoncé au milieu, fortement

ridé de travers, d'un noir verdätre; sur ses côtés sept à huit

taches irrégulières rouges, peu distinctes.

Cou court, ses dents latérales assez aiguës.

Prothorax d’un quart moins long que la tête el le cou en-

semble, un peu élargi postérieurement, Pronotum arrondi en avant,

fortement ridé, noir, son bord antérieur largement fauve, Une

strie longitudinale étroite, divisée en son milieu et encore une

fois à son extrémité en deux branches courtes, arquées, d'un noir

mat, Prosternum fauve avec des taches brunes.

170 RÉVISION DES RUAPHIDIDES.

Mésothorax et métathorax noirs; proscutum fauve, taché

de brun.

Pieds d'un testacé obscur; hanches noires; l'intérieur des

fémurs un peu brunâtre; les quatre derniers articles des tarses

bruns.

Abdomen noir. Bord postérieur des arceaux supérieurs ayant

une étroite bordure jaune, interrompue au milieu ; arceaux ventraux

largement bordés de cette couleur.

Huitième segment portant deux lamelles tronquées, se touchant

en dessous, poilues. Neuvième segment assez long, émarginé,

médiocrement ouvert en dessous.

Ailes antérieures allongées, trois fois et demie plus lon-

gues que larges, à sommet un peu pointu; hyalines, légèrement

fauves à la base, Espace costal médiocrement et régulièrement

dilaté, divisé par 10 à 11 nervules, Sous-costale rejoignant la

costale avant le ptérostigma, à une distance à peu près égale à

la moitié de la longueur de celui-ci. Ptérostigma six fois plus long

que large, d’un brun foncé; son bord intérieur très concave, un

peu anguleux, l'extérieur très oblique. Première cellule discoïdale

sexagone, plus large en dehors, commençant un peu plus tard que

le ptérostigma et s'étendant un peu plus en dehors, Les trois

premières nervulés marginales fourchues ou bifurquées, les autres

simples, Réseau noir, sauf l’extrème base des nervures longitudi-

nales, qui est fauve.

Ailes postérieures à champ costal très étroit, divisé par

9 à 10 nervules. Première cellule discoïdale commençant un peu

avant le pterostigma. Point de rameau du cubitus aboutissant au

sector radii.

2 (inconnue).

Patrie, Californie (un d, coll. Mac Lachlan).

Cette espece se distingue des autres par ses antennes tres

longues, par son ptérostigma très allonge et par les trois premières

nervules marginales fourchues.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 171

oi. “lvHagent, n. sp. (PL fio.’33).

d. (inconnu).

9. Envergure 29 mm. Longueur de l’oviscapte 5 mm.

Tete large, subcarrée, un peu rétrécie entre les yeux, tres

élargie postérieurement, à angles postérieurs arrondis; aplatie,

d’un noir mat, un peu brunätre, finement ridée de travers.

Lèvre inférieure fauve, ses palpes noires, Palpes maxillaires d’un

brun foncé. Lèvre supérieure large, un peu émarginée. Mandibules

fauves, à extrémités brunes. Epistome et front fauves, tachés de

brun. Les deux premiers articles des antennes brunätres (le reste

manque). Torulus fauve à l'intérieur. Yeux très petits, globuleux ,

peu saillants, bruns. Tubercules du vertex peu saillants. Impres-

sion derrière eux assez profonde, Bande lisse du cou et de l’épi-

cräne large, lancéolée, rétrécie à la fin de son deuxième tiers,

fauve; son sillon profond. À chaque côté de la bande sur le milieu

du bord latéral une tache triangulaire fauve, dans l’angle pos-

térieur une seconde qui a une entaille près de son extrémité , et

près du cou une troisième, beaucoup plus petite. Sur le vertex

une petite tache trifide de cette couleur.

Dessous de la tête aplati, ayant au milieu une dépression noire

qui s'élargit en avant, et sur les côtés un grand nombre de

taches fauves, séparées par des bandes noires, étroites,

Cou très court; dents latérales obtuses; noir avec deux taches

fauves, à côté de la bande.

Prothorax d'un sixième moins long que la tête et le cou

ensemble, large, peu élargi postérieurement. Pronotum presque

lisse, son bord antérieur arrondi; d’un noir luisant avec son bord

antérieur largement et le postérieur étroitement jaunes. La ligne

longitudinale médiane élargie près de sa base et ses branches du

milieu à extrémités fourchues, fauves. Prosternum d’un fauve clair,

Mésothorax et métathorax noirs, le proscutum qui est

peu déclive, fauve, avec deux grandes taches d'un brun foncé.

Pieds d'un testacé obscur; hanches noires; l'extérieur des

fémurs, le bout des tibias et les tarses brunàtres.

172 REVISION DES RHAPHIDIDES.

Abdomen noir. Arceaux supérieurs ayant une petile tache

jaune au milieu et deux, plus grandes, sur les côtés. Arceaux

ventraux plus largement bordés de jaune; les 4me—-8me en partie

d’un jaune pale au milieu.

Sixième arceau ventral prolongé, à extrémité un peu émarginée

et relevée. Oviscapte d'un cinquième moins long que l'abdomen,

brun.

Ailes antérieures assez larges, environ trois fois plus

longues que larges, hyalines, légèrement fauves à la base. Espace

costal régulièrement dilaté, divisé par 10 à 11 nervules. Sous-

costale rejoignant la costale avant le ptérostigma, à une distance

égale au deux tiers de la longueur de celui-ci. Ptérostigma très

court, environ trois fois plus long que large, d'un brun foncé;

son bord intérieur faiblement concave, l'extérieur un peu oblique.

Première cellule discoidale courte, tronquée, et plus étroite en

dehors qu’en dedans, sexagone, commencant a la fin du premier

tiers du ptérostigma et s’étendant beaucoup plus en dehors. Deuxième

et troisième nervules marginales fourchues ou bifurquées, les autres

simples. Réseau d’un brun foncé, sauf la base des nervures longi-

tudinales, qui est pâle.

Ailes postérieures plus étroites et un peu plus pointues.

Espace costal très étroit, divisé par 9 nervules. Première cellule

discoïdale beaucoup plus longue que celle des ailes antérieures et

commençant au même point que le pterostigma. Point de rameau

du cubitus anticus aboutissant au sector radii,

Espèce qui se distingue des autres surtout par sa tête très tachée,

par son ptérostigma trés court et par sa premiere cellule discoidale

très petite.

Patrie. Californie, San Francisco (une ?, coll, Mac Lachlan).

REVISION DES RUAPHIDIDES. 173

Pour conclure, je donne une table qui facilitera la détermi-

naison des espèces. Je conseille toutefois au lecteur de n’en faire

usage que pour les séparer provisoirement et de ne point négliger

de les comparer aux descriptions detaillées ni, surtout, d'examiner

les parties sexuelles, qui souvent sont les seules qui offrent un

moyen sûr de séparer les espèces voisines ou de reconnaitre les

spécimens dont le réseau des ailes est anormal.

TABLE DICHOTOMIQUE DES GENRES

ET DES ESPECES.

Trois ocelles. Prosternum caché par les

bords latéraux du pronotum. Ptérostigma

divisé par une a trois nervules. Une rangée

de cellules cubitales. Pieces copulatrices du

male a deeouvert. ran sous Here neue Lkaphidia,: Li

Point d’ocelles. Prosternum libre. Ptéro-

stigma indivisé, Deux rangées de cellules cubi-

tales. Pièces copulatrices du mâle cachées. . Inocellia, Schneider.

—

Rhaphidia, L.

A. Espéces paléarctiques.

1. Trois cellules le long du radius, à partir

de la naissance du secteur … .-. . 2

Deux cellules le long du radius, à partir

de la, naissancer dursecteur: 1.7...

Trois nervules apicales entre le ptero-

stigma et l’extrémité du cubitus anticus, izsu/aris, Albarda.

Quatre nervules apciales entre le ptéro-

stigma et l’extrémité du cubitus an-

ticus, la troisième simple. . . . Zatzeburgi, Brauer,

on Ouatrescellules: cubitaleshe snars. 4: À. |

Prost cellules cubriales sto. coat... 5

174

10.

11:

REVISION DES RHAPHIDIDES.

Première cellule discoidale commencant

au méme point que le ptérostigma ou

très peu avant; 2me nervule apicale bi-

ou ‘trifurquée Ni lab RES Bee Ss Schneider Ratzebura:

Première cellule discoidale commencant

avant le ptérostigma, à une distance

egale A un sixieme de la longueur de

celui-ci; 2me nervule apicale fourchue. sericea, Albarda.

Pterostismashleolorex SIE <1 72226.

Pterostiema "unicolore = #3 m HT EB,

Ptérostigma obscurci dans sa moitié pos-

lérieure =. 2.00 3 ce "ame E vete ebeusea, Albarda:

Ptérostigma obscurci dans son tiers in-

térieur, Le AS tt, Ii

Ptérostigma divisé par deux nervules ;

oviscapte de la femelle très long ,: . dongicauda, Stein.

Ptérostigma divisé par une seule nervule ;

oviscapte de la femelle de. longueur

ordinaire . ‚wis cigs gi ee, apawenes, Stein.

Pterostigma d’un brun plus ou moinsfoncé 9,

Ptérostisma jaunatre sn 2,48

Ptérostigma divisé par deux nervules. . 10.

Ptérostigma divisé par une seule nervule

fourchue - . 2 . . . 6 4 pulneoklas, Stein.

Ptérostigma divisé par une seule nervule

simple. A 0.0.0.0 MR E

Mésothorax entièrement noir; souvent

quatre cellules discoïdales entre le pté-

rostigma et le cubitus anticus . notata, Fab.

Mésothorax ayant son proscutum fauve

avec deux petites taches brunes; trois

cellules discoïdales entre le ptérostigma

et le cubitus anticus.. +. . ... . major, Burmeister,

Ptérostigma très court; espace costal

divisé par 7 nervules. ..,:. . . microstigma, Stein.

12.

13.

14.

16,

1970

18.

19:

REVISION DES RHAPHIDIDES. 175

Ptérostigma de taille ordinaire; espace

costal divisé par 9 à 10 nervules. .:. .

Tête subovale, graduellement rétrécie vers

le cou; pronotum sans poils apparents.

Tête subearree , assez subitement rétrécie

ophiopsis, L.

vers le cou; pronotum muni de poils. pontica, Albarda.

Plérostigma divisé par deux nervules. .

Ptérostigma divisé par une seule nervule.

Premiére nervule apicale (extrémité du

radius) aboutissant à la marge anté-

MOULE vom ti Meeting fe mega =

Premiére nervule apicale aboutissant a

Jarmanrgerexterteuresnt. di. sate Ys) 0e

Premiére nervule apicale trés courte,

LOUJOURSMSIMPIE arr cs case

Première nervule apicale plus longue,

souwent lourchuer a dI.

Troisième nervule apicale simple. . .

Troisiöme nervule apicale n’existant pas.

Pronotum entièrement noir . . . .

Pronotum bordé de jaune sur les côtés.

Sous-costale rejoignant la costale avant

le pterostigma, à une distance égale au

deux tiers de Ja longueur de celui-ci.

Sous-costale rejoignant la costale avant le

ptérostigma, à une distance égale au

quart de la longueur de celui-ci .

Première cellule discoidale commencant

presque au même point que le ptéro-

stigma; tete sans taches rougeûtres .

Première cellule discoïdale commençant

avant le ptérostigma, à une distance

alanana, Albarda.

14.

15.

16.

maculicollis ,

Stephens.

baetica, Rambur.

47.

193

nigricollis, Albarda.

18.

ligurica, Albarda.

cognata, Rambur.

vanthostigma ,

Schummel.

176 REVISION DES RHAPHIDIDES.

égale au tiers de la longueur de celui-ci;

tête avec des taches rougeätres . . Aloystana, Costa.

B. Espèces néarctiques.

1. Cinq cellules discoïdales entre le ptéro-

stigma et le cubitus anticus. . . . assimilis, Albarda.

Quatre cellules discoidales entre le ptéro- |

stigma et le cubitus anticus. . . . 2.

Trois cellules discoidales entre le ptéro-

stigma et le cubitus anticus; ptéro-

stigma bicolore 0e, 2.05 N % iet “ucolor, SAlbarda.

\x- 24

\¢

2. Tête subcarrée; prothorax plus court que.

la tête et le cou ensemble . . . . oblita, Hagen.

Tête subovale; prothorax A peu pres —

aussi long que la tête et le cou en-

BEMIDIC/ Es ee ee adniva, Hagen.

Inocellia, Schneider.

A. Espéces paléarctiques.

1. Tête et prothorax sans taches fauves . crassicornis, Schum-

mel.

Tête et prothorax avec des taches fauves. 2.

2. Ptérostigma long; sector radii des ailes

postérieures lié au cubitus anticus par

une branche de celui-ci. . . . . Maclachlani, Al-

barda.

Ptérostigma court; sector radii des ailes

postérieures point lie au cubitus anti-

cus par une branche de celui-ci . . Braueri, Albarda.

B. Espèces néarctiques.

1. Premiere cellule discoidale des ailes an-

térieures commencant au méme point

que de ptérosligma … … at Slate, Hagen.

Première cellule discoidale des ailes an- x! 3 |

térieures commencant plus tard que le

pterostigma a MM Fe.

REVISION DES RUAPHIDIDES. 8 177

2. Ptérostigma et {re cellule discoïdale longs;

antennes aussi longues que les ailes

antérieures; tête étroite . . . + longicornis, Albarda.

Pterostigma et {re cellule discoïdale très N

courts; tete large et ainsi que le pro-

thorax avec un grand nombre de taches

UNE RP ne US ee oe gy agent, Albarda:

ERRATUM.

Page 115, ligne 6. — ZX. vulgaris,

lisez: A. ophiopsis.

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 12

178

REVISION DES RHAPHIDIDES.

EXPLICATTON DES FIGUR ES:

[Les figures 1 (Pl. 2) et 27 (PI. 10) sont grossies 8 fois.

Quant aux autres, la tête et le prothorax sont grossis 6 fois,

Vaile

4 fois,

le ptérostigma et la cellule discoidale qui lui est

contigué 8 fois, les derniers segments de l’abdomen des deux

sexes de 10 à 15 fois].

Ailes de Rhaphidia major, Burmeister,

c. Costale. — se. Sous-costale. — 7, Radius

(jaune). — s. 7. Sector radii (brun). — e.

a. Cubitus anticus (rouge). — e. 9. Cubitus

posticus (vert) — y. a. Postcostale antérieure

(carmin). — pp. 2. Postcostale postérieure

(bleu). — a. Anale. — pt. Ptérostigma. —

xxx Cellules discoïdales. — +++ Cellules

cubitales.

R. notata, Fab. — a. Dimensions. — 4.

Tête et prothorax. — e. Aile antérieure du

male, — d. Ptérostigma et {re cellule dis-

coïdale, — e. Variété du ptérostigma. — f

el g. Extrémité de l'abdomen du male en

profil et en dessous. — 4 et 2. La même de

la femelle en profil et en dessous.

hk. major, Burmeister (d'après le type). —

a. Dimensions. — d. Tele et prothorax, —

Bl.

fig.

fic.

fig.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 179

c. Aile antérieure du mäle. — d. Ptérostigma

et {re cellule discoïdale, — e et f. Extrémité

de l’abdomen du mâle en profil et en des-

sous. — g et 4. La méme de la femelle en

profil et en dessous.

It. longicauda, Stein (d’après le type). —

a. Grandeur naturelle, pour faire voir la lon-

gueur proportionelle de l’oviscapte. — 4. Dimen-

sions. — e. Tête et prothorax. — d. Aile

antérieure. — e. Ptérostigma et Are cellule

discoïdale. — f et g. Extrémité de l'abdomen

en profil et en dessous.

It. pilicollis, Stein. Femelle (d’après le type). —

a. Dimensions. — 4. Tête et prothorax. —

c. Aile antérieure, — d. Ptérostigma et Are

cellule discoidale. — e et ‚f. Extrémité de l’ab-

domen en profil et en dessous.

lt. pontica, Albarda. — a. Dimensions. —

b. Tête et prothorax. — e. Aile antérieure.

— d. Ptérostigma et Are cellule discoidale.

— €, f et g. Extrémité de l’abdomen du

male en dessus, en profil et en dessous. —

h et e. La même de la femelle en profil et

en dessous.

R. ophiopsis, L. — a, Dimensions. — 5.

Tête et prothorax. — c. Aile antérieure, —

d. Pterostigma et Are cellule discoïdale. —

e, f et g. Extrémité de l’abdomen du male

en dessus, en profil et en dessous. — 4

et z La méme de la femelle en profil et en

dessous.

180

PI:

Ay figs 8.

5, fig. 10.

>, Ne, 11.

REVISION DES RHAPHIDIDES.

R. mierostigma, Stein (d’après les types). —

a. Dimensions, — 6. Tête et prothorax, —

c. Aile antérieure. — d. Ptérostigma et Are

cellule discoïdale. — e, f et g. Extrémité de

abdomen du male en dessus, en profil et en

dessous. — A eti. La même de la femelle en

profil et en dessous.

BR. flavipes, Stein. — a. Dimensions. — b,

Téte et prothorax. — c. Aile antérieure. —

d. Pterostigma et 1re cellule discoïdale, —

e et f. Extrémité de l'abdomen du male en

profil et en dessous.

R. etrusca, Albarda. — «a. Dimensions. —

b. Tête et prothorax. — c. Aile antérieure,

— d. Pterostigma et fre cellule discoidale. —

e, f et g. Extrémité de l’abdomen du mâle

en dessus, en profil et en dessous. — 4 et

2. La même de la femelle en profil et en

dessous.

R. Ratzeburgi, Brauer, — a. Dimensions. —

b. Tête et prothorax. — c. Aile antérieure.

— d. Ptérostigma et Are cellule discoidale. —

e, f et g. Extrémité de l’abdomen du mile

en dessus, en profil et en dessous. — A et

i. La même de la femelle en profil et en

dessous.

. À. insularis, Albarda. -— a. Dimensions du

male, 2. de la femelle. — ce. Tête et pro-

thorax, — d. Aile antérieure du male. —

e. idem de la femelle, — f. Ptérostigma

et Are cellule discoidale. — g, het 2 Ex-

trémité de l’abdomen du mâle en dessus,

Pi.

PI. 6, fig. 16.

6, fig. 13.

Oggi.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 181

en profil et en dessous. — j et 4. La même

de la femelle en profil et en dessous.

R. Schneideri, Ratzeburg. — a. Dimensions.

— bd. Tête et prothorax. — e. Aile anté-

rieure. — d. Pterostigma et dre cellule dis-

coïdale. — e, f et g. Extrémité de l’abdo-

men du mäle en dessus, en profil et en

dessous. — A et 2. La même de la femelle

en profil et en dessous.

R. sericea, Albarda. Femelle. — a. Dimen-

sions. — 6, Tête et prothorax. — ec. Aile

antérieure, — d. Ptérostigma et Are cellule

discoïdale, — e et f. Extrémité de l'ab-

domen en profil et en dessous.

6, fig. 15. A. maculicollis, Stephens. — a. Dimensions.

— 6b. Tête et prothorax. — e. Aile anté-

rieure. — d. Ptérostigma et 1re cellule dis-

coïdale. — e, f et g. Extrémité de l’abdo-

men du mäle en dessus, en profil et en des-

sous. — A et 2. La même de la femelle en

profil et en dessous.

R. baetica, Rambur (d’aprés le type). — a.

Dimensions. — 4. Tête et prothorax. — e.

Aile antérieure. — 4. Ptérostigma et 1re cellule

discoïdale. — e,,f et g. Extrémité de l’abdo-

men du mäle en dessus, en profil et en des-

sous. — 4 et 2 La même de la femelle en

profil et en dessous.

. À. wanthostigma , Schummel. — a. Dimensions.

— 6. Tête et prothorax, — c. Aile anté-

rieure. — d. Ptérostigma et dre cellule dis-

coidale. — e, f et g. Extrémité de l’abdo-

men du mâle en dessus, en profil et en des-

182 REVISION DES RHAPHIDIDES.

sous. — A et i. La même de la femelle en

profil et en dessous.

Pl. 7, fig. 18. A. Aloysiana, Costa Femelle (d’après de type). —

a. Dimensions. — 4, Tête et prothorax. — c.

Aile antérieure. — d. Ptérostigma et {re cellule

discoïdale, — e !) et f. Extrémité de l’abdomen

en profil et en dessous.

Pl. 7, fig. 19. A. cognata, Rambur. — a. Dimensions. — 4.

Tete et prothorax. — c. Aile antérieure. —

d. Ptérostigma et Are cellule discoidale — e,

f et g. Extrémité de Vabdomen du mile en

dessus, en profil et en dessous. — A et 2. La

méme de la femelle en profil et en dessous.

Pl. 7, fig. 20. À. adanana, Albarda. Femelle. — a. Dimen-

sions, — D. Tête et prothorax. — e: Aile

antérieure. — d. Pterostigma et dre cellule

discoïdale. — e et f. Extrémité de l’abdomen

en profil et en dessous.

Pl. 8, fig. 21. A. ligurica, Albarda. Male. — a, Dimen-

sions, — 6, Tête et prothorax. — c. Aile

antérieure, — d, Plérostigma et {re cellule dis-

coïdale, — e, f et g. Extrémité de l’abdomen

en dessus, en profil et en dessous,

Pl. 8, fig. 22. £. nigricollis, Albarda. — a. Dimensions. —

b. Tête et prothorax. — ce. Aile antérieure.

— d. Ptérostigma et dre cellule discoidale.

— e, f et g. Extrémité de l’abdomen du

mâle en dessus, en profil et en dessous. —

h et 2 La même de la femelle en profil et

en dessous.

1) Erronement indiqué par e sur la planche.

Pl. 8, fig. 23.

PI. 9, fi

—

PRA

Pl fi

(er)

28.

REVISION DES RHAPHIDIDES. 183

R. assimilis, Albarda. Femelle. — a. Dimen-

sions, — 6. Tête et prothorax. — e. Aile

antérieure. — d. Ptérostigma et Are cellule

discoidale. — e et f. Extrémité de l’abdomen

en profil et en dessous,

It. bicolor, Albarda. — a. Dimensions —

b. Tête et prothorax. — ce. Aile antérieure. —

d. Ptérostigma et Are cellule discoidale. — e,

Extrémité de l’abdomen du mâle en profil. —

f et g. La même de la femelle en profil et en

dessous.

R. oblita, Hagen. — a. Dimensions. — 6. Tête

et prothorax. — e. Aile antérieure. — 4. Ptéro-

stigma et Are cellule discoïdale. — e et f.

Extrémité de l'abdomen du mâle en profil et

en dessous. — g et A. La même de la femelle

en profil et en dessous.

lt. adniva, Hagen. — a. Dimensions. —

b. Tête et prothorax. — ce. Aile antérieure. —

d. Ptérostigma et Are cellule discoidale. — e.

Extrémité de l’abdomen du male en profil. —

f et g. La même de la femelle en profil et en

dessous.

Ailes de Jnocellia crassicornis, Schummel.

c. Costale. — s. e. Sous-costale. — 7. Radius

(jaune). — s. r. Sector radii (brun). — c. a.

Cubitus anticus (rouge). — c. p. Cubitus posticus

(vert). — p. a. Postcostale antérieure (carmin).

— p. p. Postcostale postérieure (bleu). — a.

Anale. — pt. Ptérostigma.— xxx Cellules

discoïdales. — +++ Cellules cubitales.

I. crassicornis, Schummel, — a. Dimensions. —

b. Téte et prothorax, — c. Aile anterieure, —

184

PI.

DI:

PI.

10, fig. 29.

11, fig. 30.

411, tig. vod

11, fig. 32.

11, fig. 33.

REVISION DES RHAPHIDIDES,

d, e et f. Extrémité de l’abdomen du mâle en

dessus, en profil et en dessous. — g et A. La

méme de la femelle en profil et en dessous.

I. Maclachlani, Albarda. — a. Dimensions. —

b, Tête et prothorax. — e. Aile antérieure. —

d, e et f. Extrémité de abdomen du mâle

en dessus, en profil et en dessous, — g et A.

La méme de la femelle en profil et en dessous,

I. Braueri, Albarda. Femelle. — a. Dimen-

sions. — 6, Téte et prothorax. — c. Aile

antérieure. — d et e. Extrémité de l’abdomen

en profil et en dessous.

I. inflata, Hagen. — a. Dimensions. -— D.

Téte et prothorax. — c. Aile anterieure. —

d, e et f. Extrémité de l’abdomen du male

en dessus, en profil et en dessous. — g et A.

La méme de la femelle en profil et en dessous.

I. longicornis, Albarda. Male. — a. Dimen-

sions. — D. Tête et prothorax. — e. Aile

antérieure. — d et e. Extrémité de l’abdomen

en profil et en dessous.

I. Hageni, Albarda. Femelle. — a. Dimen-

sions, — db. Tête et prothorax. — c. Aile

antérieure, — U et e. Extrémité de l’abdomen

en profil et en dessous.

BOEKAANKONDIGING

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

Lepidopteren gesammelt auf einer Reise durch

Colombia, - Ecuador, Peru, Brasilien, Argentinien

und Bolivia in den Jahren 1868—1877 von

Alphons Stübel. Bearbeitet von Gustav Weymer

und Peter Maassen. Mit 9 colorirten Tafeln.

Berlin, Verlag von A. Asher & Co. 1890.

Niet altijd gebeurt het dat insecten, die door reizigers in

tropische gewesten als bijzaak worden verzameld, in de rechte

handen komen. Zeer dikwijls bepaalt hij, wien ze ter bewerking

worden gegeven, er zich bij, de nieuwe soorten — soms vluchtig —

te beschrijven en ergens te publiceeren , meenende daarmede genoeg

te hebben gedaan. De heeren Weymer en Maassen hebben zich

terecht een ander denkbeeld van hunne taak gevormd, toen hun

de bewerking werd toevertrouwd van de Lepidoptera, verzameld

op eene langdurige reis in Zuid-Amerika, door den heer A.

Stübel ten behoeve van geologische studien gedaan. Niet alleen

zijn de nieuwe soorten beschreven en afgebeeld, — welk

laatste maar al te vaak wordt verzuimd en toch volstrekt nood-

zakelijk mag heeten, — maar de bewerkers hebben zich ook de

moeite gegeven, om van het op de verschillende vangplaatsen ver-

zamelde materiaal uitvoerige lijsten samen te stellen, met veel-

vuldige kritische en synonymische aanmerkingen, welke vooral van

de hand van zulke grondige en nauwlettende Lepidopterologen ,

groote waarde hebben. Erkend moet echter ook worden, dat de

echt wetenschappelijke wijze waarop de voorwerpen waren ver-

186 BOEKAANKONDIGING.

zameld, met aanteekening van alle bijzonderheden, hun kostbare

gegevens aan de hand deed.

Eene uitvoerige inleiding, door den heer Stübel zelf geschreven,

de fraaie druk en de bijgevoegde 9 platen met 200 gekleurde

afbeeldingen, maken dit werk tot eene groote aanwinst voor de

Lepidopterologische litteratuur over Zuid-Amerika. Het is dan ook

voor mij een groot genoegen het hier aan te kondigen, al moet

ik, tot mijn leedwezen, deze inleidende woorden besluiten met te

gewagen van een bij het werk gevoegd bericht, dat de heer

Maassen, aan wien wij o. a. de bekende Beiträge zur Schmet-

terlingskunde (Elberfell, 1869—1885) te danken hebben, — de

verschijning van het boek niet meer mocht beleven, maar den 2

Augustus 1890 in den ouderdom van 80 jaren is overleden.

Daar ik het werk dadelijk heb doorgezien, wil ik hier eenige

daartoe betrekkelijke aanteekeningen mededeelen , welke naar mijne

meening haar nut kunnen hebben: |

P. 15, n°. 20. Paragonia succedens Walker, Felder.

Acelina Nolckeniata Snellen, Tijdschr. v. Ent.

XVII (137%), p, 29, pl. 2, 8.8.

« Weshalb Herr S. diesen in dem Novara-Werke

sehr gut abgebildeten Spanner unter einem neuen Namen

beschreibt und zum Genus Azelina bringt, mit dem

er unseres Erachtungs keine Aehnlichkeit hat, ist uns

unbegreiflich ».

Toen ik het manuscript van mijne bewerking der

door Baron von Nolcken in West-Indie en Zuid-Amerika

verzamelde Geometrina bij de Redactie van het Tijd-

schrift inzond, — op 1 Februari 1873, zooals aan het

eind der inleiding op p. 3 is aangeteekend, — was de

op deze soort betrekkelijke plaat der Novara-reis nog

niet gepubliceerd. Dit is, blijkens het onderschrift der

plaat, eerst in September 1873 geschied. Maar daarom

wil ik toch niet voor de prioriteit mijner benaming

strijden, want Nolckeniata Snell. (succedens Feld.) is =

lutrata Guenée, Uran. et Phal. I p. 163 (1857) —

BOEK AANKONDIGING. 187

Oberthür, Etud. Ent. VII p. 19, pl. 2 f. 4 (1883),

welke laatste naam natuurlijk de prioriteit heeft. De

soort is ook door Guenée in zijn genus Azelina geplaatst.

Felder’s afbeelding is overigens niet goed, maar te hard

en te grijs, met veel te sterk uitgedrukte dwarslijnen ,

de door Oberthür geleverde de beste van allen.

Walker’s beschrijving, indien men daaraan nog eenig

gewicht wil hechten, is van 1860.

18, n°. 27. De heer Weymer geeft aan den generieken

naam Dismorphia Hübn. (Verz.) de voorkeur boven

Leptalis Dalman. Dezeis in 1823 gepubliceerd, Hübner’s

Verzeichniss niet in 1816, want dan zouden er geene

in 1823 uitgegeven afbeeldingen in kunnen worden

aangehaald, maar misschien eerst in 1824, Genera,

door Dalman en Leach vóór 1824 beschreven, hebben

de prioriteit boven de namen van Hübner’s Verzeichniss.

P. 19, n°. 37. Ayrotis plecta L.

130,

«Ein Exemplar, welches sich von den europäischen

und nordamerikanischen Individuen nur durch den etwas

weniger weissen Vorderrand unterscheidet ».

Waarschijnlijk niet plecta, maar gypaetina Guenée,

eene na aan plecta verwante, maar goed onderscheiden

soort. Zie voor de nadere kenmerken: Guenée, Noct V

p. 290.

n°. 126. Sangala bifusciata Latreille.

Behoort tot de Geometrina, wat door het aderstelsel

wordt uitgemaakt en reeds dadelijk door de pooten wordt

aangeduid.

n°. 46. Mesperia biforis Weymer, nov. spec.

Jammer is het, dat de juiste plaats niet wordt

aangegeven, welke deze soort in de analytische tabellen

van Plötz zou moeten innemen. De heer Weymer was

daartoe beter in staat dan iemand anders.

n°. 58. Mieza galactina Maassen, nov. spec.

Deze soort, blijkbaar eene Lithosine, heeft stellig

188

BOEKAANKONDIGING.

niet het minst uit te staan met Nieza pupula Hübner ,

Zutr. f. 489, 490, die tot de Tineina behoort en wel-

licht dezelfde is als Mraemta psammitis Zell. Galactina

is overigens in twee regels afgehandeld. Ik kan hier

de opmerking niet terughouden , dat de Heterocera door

den heer Maassen bij lang na niet zoo goed zijn be-

schreven als de Rhopalocera door den heer Weymer,

en moet in het bijzonder betreuren dat, op eene of

twce uitzonderingen na, nergens bij de Heterocera de

verwantschap is aangegeven. Ook de afbeeldingen van

de soorten dier afdeeling zijn van veel minder gehalte

dan die der Rhopalocera.

130, n°. 59. Phragmatobia modesta Maassen, nov. sp.

Volstrekt geene Phragmatobia: de gebaarde sprieten

verbieden het.

132, n°. 68. Psyche? nebulella Maassen, nov. spec.

De plaatsing bij de Psychina wordt onzeker geheeten ,

omdat de sprieten ten deele afgebroken waren. Om

dit uit te maken zijn de sprieten overbodig: de vleugel-

aderen moeten het beslissen. Wellicht behoort zebulella

tot de Lithosina, bij Nudaria, maar zij is zeker geen

Psyche.

153, n°. 135. Subulodes rusticata Maassen, nov. spec.

Is eene Cumicodes.

153, n°. 136. Subwlodes combustaria Maassen, nov. spec.

Is S. dositheata Guen. Uran. et Phal. J, p. 43, n°. 33.

Met genoegen heb ik gezien, dat de heer Maassen zich

bij de Noctuina en Geometrina strikt aan de werken

van Guenée heeft gehouden, zonder zich de geliefkoosde

maar steeds overbodige verschikkingen te veroorloven ,

die dikwijls in Catalogi als deze worden gemaakt en

het raadplegen daarvan zeer vervelend doen worden.

P. 154, n0. 138. Cumicodes nebulata Maassen, nov, spec.

Geen Cimicodes, maar eene Choerodes , bij incaudata

Guen,

BOEKAANKONDIGING. 189

P. 155, n°. 140. Oxydia geminata Maassen, nov. spec.

Is eene varieteit van Owydia (Cratoptera MH. S.)

recurvaria H. S.

P. 155, n°. 141. Mumia inquetaria Maassen, nov. spec.

Is Heterolocha rumiaria Guenée.

P, 159, n® 150. Psodos gemina Maassen, nov. spec.

di dol. » splendens o id.

» 152. » delicatula id.

Het zal iedereen wel verwonderen, dat de heer

Maassen deze drie bontgekleurde dieren tot het genus

Psodos brengt. Waarschijnlijk is hij daartoe geleid door

eene zekere overeenkomst met den vlinder , dien Felder

in de Novara-reis, pl. 126 f. 20, 20a (1874) onder

den naam Psodos fissilata afbeeldt Maar deze soort,

die overigens den ouderen naam chrysopterata Snell.,

Tdsehr. cv. Ent. XVII (1873), p. 85, pl. 6, f. 8,

moet dragen, is geen Psodos. Zij behoort, naar de

vleugeladeren, tot de Phytometridae Herr. Schiff. , die

zich onderscheiden door eene met den voorrand der

middencel vergroeide ader 8 der achtervleugels. Ook

heeft zij eene aanhangcel in de voorvleugels, waaruit

ader 6, de steel van 7—9 en ader 10 ontspringen ;

zij vertoont dus geheel den type der nervuur van

Cidaria, waarmede het aderstelsel van het genus

Scordylia overeenkomt. Ik geloof niet te dwalen,

wanneer ik de drie nieuwe Psodos-soorten van den

heer Maassen voor generieke verwanten van mijne

chrysopterata houd.

Eene andere vraag is, of deze vier nu in het genus

Scordylia kunnen blijven, waartoe ik chrysopterata

voorloopig bracht. Het komt mij voor van niet: de

plompe bouw en de lang en grof behaarde thorax,

kop, palpen, borst en dijen maken eene afscheiding

gewenscht. Chrysopterata Snell, en de drie nieuwe

190

P.2360:

BOEKAANKONDIGING.

soorten van den heer Maassen zijn blijkbaar nader

verwant aan het genus Pasithea Meyrick (Trans. New

Zealand Institute 1883, p. 84), dat zich ook door de

grove en lange beharing der genoemde lichaamsdeelen

kenmerkt; doch zij verschillen door draadvormige man-

nelijke sprieten (bij Pasithea gebaard) en doordat

ader 6 der voorvleugels uit den achterrand der aan-

hangcel komt. De aderen 7—10 komen gesteeld uit

de spits, 11 uit den voorrand der aanhangeel. Ik sla

voor, aan dit nieuwe genus den naam Ceryuia te

geven; in het systeem zou het naast Pasithea Meyrick

moeten geplaatst worden. Meer verwijderde verwanten

zijn, behalve het mede Zuid-Amerikaansche genus

Scordylia Guen. (Heterusia Hbn.), de genera Poly-

threna, Lythria, Stamnodes (Marmopteryx Pack.?) der

palaearctische-, en Meliomata Grote en Robinson,

Packard, der neo-arctische fauna, zoomede de meeste

soorten van Odezia Boisd., Guen, (Baptria Hbn.), niet

echter atrata L. (chacrophyllata auct.), die eene uit

den vleugelwortel komende, langs de middencel loo-

pende ader 8 der achtervleugels heeft en eigenlijk

tusschen de Phytometridae en Dendrometridae Herr.

Sch. in staat. Duponchel’s generieke naam voor atrata

(Tanagra) kan echter niet behouden blijven, omdat er

reeds een ouder vogel-genus van dien naam bestaat

(zie Guenée),

Genus Microniodes Maassen, nov. gen.

Met Micronia en Asthenia vergeleken. Het naast

verwante genus is echter Nedusta, waarvan het zich

alleen door de gekamde sprieten onderscheidt. Asthenia

Westwood is overigens een Saturninen-genus, dat

misschien verdoopt moet worden, daar er ook een

Dipteren-genus Asthenia van hetzelfde jaar (1842) be-

staat, in welk geval Z%eriuva Hübner, Zuträge (1825)

in aanmerking zou komen, welke naam op eene goede

BOEKAANKONDIGING. 191

afbeelding berust, al is deze niet van eene behoorlijke

beschrijving vergezeld.

P. 161, n°. 158. Fidonia argentilinearia Maassen, nov. spec.

Ik ontving deze zeer kenbare soort ook onder den

naam Zidonia riofrio Dognin, doch het is mij onbe-

kend of zij als zoodanig reeds is gepubliceerd.

P. 162, n°. 160. Aspelates? niveipennaria Maassen, nov. spec.

Staat stellig beter in het genus Venodes.

P. 163, n°. 166. Hupithecia cidariata Maassen, nov. spec.

Deze soort moet verdoopt worden: er is reeds eene

Eup. cidariata Guen., Uran. et Phal. II, p. 357,

pl. 11, f. 9, van 1857, uit Zuid-Afrika. Ik sla den

naam cochata voor. |

P. 165, n°. 172. Scotosia flavolimbaria Maassen, nov. spec.

Behoort tot het genus Spargania Guenée.

P. 169, n°. 184. Trochiodes melaleucata Maassen, nov. spec.

Is Scordylia gratulata Guen. Ur. et Phal. II,

p. 386.

P. 170, n0. 189. Acrospila phellinoidalis Maassen, nov. spec.

Is Anarmodia longinqualis Lederer, Wien. Ent. Mon.

VID. 482 Vat. 15,1 Di

P. 170, n°. 190. Phakellura terminalis Maassen, nov. spec.

Deze tot dusver onbeschreven soort droeg in eenige

collectien (ook in de mijne) den naam annulata

Petersen in litt.

P. 170, n°. 191. Phakellura grisealis Maassen , nov. spec.

Zonder overdrijving mag men beweren, dat zoowel

beschrijving als afbeelding ditmaal volkomen ontoerei-

kend zijn en niet in aanmerking komen.

P. 171, n°. 196. Tortrie Staudingerana Maassen, nov. spec.

Geen Tortrix, maar eene Cryptolechia (Tineine).

P. 172, — Hier wordt nader opgemerkt, dat Magusa apiei-

macula Maassen, p. 147, Tab. vi, f. 2, reeds ge-

publiceerd is als Agrotis splendens Druce. Ook ik

ontving deze soort onder denzelfden naam, doch kan

192

BOEKAANKONDIGING.

ten stelligste verzekeren, dat zij niet tot het genus

Agrotis Ochs., Led. behoort. De pooten zijn onge-

doornd en ader 5 der achtervleugels, die even dik is

als de andere aderen, ontspringt met 3 en 4 uit

een punt; de oogen zijn bovendien naakt en onbe-

wimperd. Eene nadere verwantschap weet ik echter

niet op te geven. À

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA

F. M. VAN DER WULP.

(PI. 12).

Gelijk ik in onze jongste Wintervergadering (zie blz. cxxm)

opmerkte, is in de insectenbezendingen, die uit verre gewesten

tot ons komen, de zoo interessante orde der Diptera steeds zeer

schaars vertegenwoordigd, en toch blijkt uit enkele voorwerpen,

die soms in een verborgen hoekje tusschen groote collectien Lepi-

doptera of Coleoptera worden overgebracht, de ontzaglijke rijkdom

der natuur, ook wat Diptera betreft, in tropische gewesten, als

zelfs die weinige exemplaren telkens soorten aan het licht bren-

gen, die tot dusver onbekend waren.

Mijne entomologische vrienden hebben de goedheid, wat zij aan

Diptera ontvangen, al is het nog zoo weinig, steeds ter mijne

beschikking te stellen, en ik tracht dan met de hulpmiddelen,

die mij ten dienste staan, de voorwerpen te determineeren. Voor

zoover ik die uit de bestaande litteratuur kan herkennen, teeken

ik de vindplaatsen aan en waar ik eenige zekerheid meen te heb-

ben, dat de soorten aan mijne voorgangers nog onbekend zijn

gebleven, maak ik eene beschrijving en somtijds eene atbeelding.

Wat nu met deze aanteekeningen, beschrijvingen en afbeel-

dingen te doen? — Als ik gevolg gaf aan de klachten, die vaak

worden aangeheven, dat geisoleerde publicatie van nieuwe ge-

slachten en soorten niets dan verwarring sticht en het werk van

den toekomstigen monographist verbazend bemoeielijkt, dan zou ik

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 13

194 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

alles eenvoudig in portefeuille moeten houden. Maar zoo doende zal

mijn arbeid vergeefs zijn geweest. Immers hij, die later eenig

onderdeel der Dipterologie monographisch wil bewerken, zal dan

geheel onkundig blijven van de soorten, die mij bekend zijn ge-

worden, tenzij nieuwe jexemplaren ervan hem onder de oogen

komen, wat zeker niet altijd het geval zal wezen. Wel zal, —

en dit zou men mij hier kunnen tegenwerpen, — de voorbe-

reiding van zulk een werk medebrengen, dat zooveel mogelijk de

typische exemplaren in verschillende collectien worden onderzocht.

Maar hiertoe zal men veeleer komen voor de soorten van welke

beschrijvingen zijn gepubliceerd, daarentegen niet licht voor die,

waarvan de naam alleen «in litteris» bestaat; en als men daarbij

in aanmerking neemt, hoe vooral kleinere Diptera blootstaan

aan vergankelijkheid, dan zullen misschien eerst na verloop van

menige tientallen jaren sommige geslachten en soorten tot hun

recht komen, die eigenlijk toch sinds lang bekend waren. Boven-

dien kunnen opgaven omtrent reeds beschreven soorten al aan-

stonds bijdragen leveren tot de kennis van hare geographische ver-

spreiding. of bestaande synoniemen aan het licht brengen.

Ik ben daarom tot het besluit gekomen, om, ongeacht de

bezwaren die er uit kunnen voortvloeien, eenige in den laatsten

tijd gemaakte aanteekeningen en beschrijvingen niet langer onder

mij te houden. Het zijn de uitkomsten deels van eene kleine ver-

zameling Diptera, door Baron von Nolcken in nieuw Grenada

bijeengebracht en in het bezit van het Kon. Zool. genootschap

Natura Artis Magistra, deels van eenige voorwerpen , door de heeren

Piepers en Lucassen van Java overgezonden, en die zich in mijne

collectie bevinden.

Nogmaals zij hier hulde gebracht aan de drie genoemde heeren,

die bij het verzamelen van insecten ook aan de Diptera niet alle

opmerkzaamheid hebben ontzegd,

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. 195

Sciara americana Wied., Dipt. exot. I, p. 33, n°. 1;

Aussereur. Zweifl. 1, p. 68, n°. 2.

Een 9, Nieuw Grenada (von Nolcken), in het Museum van

Natura Artis Magistra te Amsterdam.

Tipula ornaticornis, n. sp. d.

Rufa opaca; thorace substriato; abdomine linea dorsali lineis-

que duabus lateralibus fuscis; antennis (articulis basalibus exceptis)

palpisque nigris; alis fusco-nebulosis; 4 antennis elongatis , arti-

culis quatuor et sequentibus nodulis basalibus instructis.

Long. 12,5 mm.

Roodgeel; voorhoofd, rug van den thorax en achterrug eenigs-

zins grauwachtig; op den thorax vier langsstrepen, die echter

slechts weinig donkerder zijn dan de grondkleur. Aangezichts-

snuit langer dan de doorsnede der oogen; palpen zwart, de drie

eerste leden van gelijke lengte, het laatste lid dunner en ander-

half maal zoo lang als elk der vorigen. Sprieten (Pl. 12, fig 1)

dubbel zoo lang als de kop en thorax te zamen; de beide wortel-

leden geel; het eerste vrij dik, het tweede kort, bekervormig;

het derde cylindrisch, langer dan de volgenden en even als deze

zwart; het vierde lid en al de verdere leden hebben aan de onder-

zijde den wortel tot een knopje verdikt en van een lang borstel-

haar voorzien; dergelijke borstelharen bevinden zich ook aan de

bovenzijde. Achterlijf met eene bruine rugstreep en eene dergelijke

aan den zijnaad; mannelijke geslachtsdeelen (fig. 2) matig dik;

de onderste tangarmen groot, aan den wortel met een kort- en

boven aan de buitenzijde met een langer, behaard tepeltje; de

laatste lijfsring van onderen in eene doornachtige punt geëindigd.

Pooten roodgeel, de dijen aan de spits bruin, Kolfjes bruinachtig,

met gelen steel. Vleugels grauwbruin, wolkig, aan de spits het

donkerst, aan den wortel en in de voorrandcel geel, de randvlek

bruin; lichte plekken vertoonen zich inzonderheid voorbij de rand-

vlek, aan de basis der eerste achtercel, in de onderste helft der

vijfhoekige schijfcel en van daar streepvormig voortgezet in de vierde

196 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

achtercel; de armen der vorkcel aan de vleugelspits zijn ongeveer

driemaal zoo lang als de steel.

Drie gelijke mannelijke exemplaren van Nieuw Grenada (von

Nolcken) in het Museum van Natura Artis Magistra te Amsterdam.

Pachyrhina immaculata, n. sp., 4!)

Parva, flavo-rufa; thorace fere immaculato; abdomine stria dorsali

lineisque duabus lateralibus nigris , segmentis duobus ultimis nigro-

fuscis; alis obscure cinereis, stigmate fusco; cellula posteriori

secunda sessili.

Long. 9,5 mm.

Sprieten zoo lang als kop en thorax te zamen, zwart, met de

beide wortelleden geel; de middelste geesselleden aan wortel en

uiteinde een weinig verdikt; palpen geelbruin. Kop en thorax

helder geelrood; de gewone zwarte thorax-strepen nauwelijks door

eene iets bruinachtiger tint. aangeduid; borstzijden eenkleurig

helder okergeel, de voorste achterlijfsringen van dezelfde kleur

als de thorax; de verdere ringen worden langzamerhand meer

bruinachtig, de beide laatste ringen zelfs zwartbruin; op de lichte

gedeelten vertoont zich eene bruine rugstreep en ter wederzijde

langs den zijnaad eene zwartbruine lijn; geslachtsdeelen weinig

ontwikkeld, van boven met een paar gele schubben, wier uit-

einde spits toeloopt en iets omgebogen is. Pooten bruinzwart, met

de heupen en wortel der dijen geel. Kolfjes geel. Vleugels bruin-

grauw, sterk iriseerend; de bruine randvlek vrij groot, eenigszins

vierkant; de tweede achtercel aan haren wortel in aanraking met

de schijfcel.

Een enkel mannetje, Java (Piepers).

Libnotes poeciloptera Ost. Sack., dun. Museo civ. Genova,

XVI, p. 403.

Een 3, Java (Piepers). Het door Baron Osten Sacken beschre-

ven exemplaar, ook een d, was van Sumatra.

1) Bij het vertoonen van het voorwerp in de vergadering noemde ik de

soort ten onrechte P. insignata.

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. 197

Plecia concolor, n. sp., à ©.

Tota, cum antennis, palpis, pedibus halteribusque, nigra; alıs

nigricantibus, in regione costali obscurioribus.

Long. 6,5 mm.

Oogen naakt, in het d van boven over bijna de geheele lengte

aaneengesloten, zoodat slechts een zeer klein driehoekje boven de

sprieten als voorhoofd overblijft; bij het g de oogen door het breede

voorhoofd gescheiden; ocellen-knobbel sterk verheven. Sprieten niet

langer dan de kop, met vrij dichte beharing; de palpen mede

behaard, de vier leden ongeveer gelijk lang. Achterlijf kort be-

haard, bij het d slank, bij het 2 breeder en platgedrukt. Pooten

met dichte uilstaande beharing; aan de achterpooten de dijen aan

de wortelhelft dun, aan de spitshelft dikker, ook de schenen naar

het einde, alsmede het eerste tarsenlid verdikt. De bovenarm der

cubitaal-ader is langer en meer horizontaal dan in Plecia ruficollis

Fabr. van Zuid-Amerika, doch korter dan in de Oost-Indische P/.

melanaspis Wied.; de vork der discoïdaal-ader is kort gesteeld.

Een enkel paartje van Nieuw Grenada (von Nolcken) in het

Museum van Natura Artis Magistra te Amsterdam.

Bij de bestemming dezer soort zou misschien Peuthera nigra

Phil. (Verhandl. Zool. bot. Ges. Wien, XV, 1865, p. 640, pl. 24,

fig. 18) in aanmerking kunnen komen, De door Philippi aange-

geven kenmerken van het geslacht Penthera en ook zijne korte

diagnose van de soort zijn althans van toepassing. Wat mij evenwel

weerhoudt, om beiden als identiek te beschouwen, is hetgeen

Philippi zegt van de vleugeladeren, dat namelijk de eerste ader,

die uit de mediastinaal-ader ontspruit (mijne cubitaal-ader) bijzonder

dik is; ook in zijne afbeelding zijn de vleugeladeren als zeer ver-

schillend in dikte aangeduid; terwijl in de exemplaren, die ik voor

mij heb, al de vleugeladeren nagenoeg van gelijke stevigheid zijn. —

Het generiek verschil tusschen Penthera en Plecta komt mij overigens

al zeer onbeduidend voor.

Haematopota cingulata Wied. Aussereur. Zweifl. 1,

Pp 216,n? 5;

Een 2, Kemanglen , Dec., Java (Lucassen).

198 EENIGE UITLANDSCIE DIPTERA.

Mochtherus striatus, n. sp., d.

Cinereus; thorace vitta media integra maculisque duabus fuscis ;

antennis nigris; mystace albo; pedibus fulvis, femoribus posteri-

oribus at apicem et superne nigris, tibiis posticis fuscis, tarsis

posticis nigris; alarum apice dilute fusco.

Long. 16,5 mm.

Voorhoofd en aangezicht zijdeachtig geelwit, nauwelijks half zoo

breed als de dwarsdoorsnede der oogen; het aangezicht van

onderen iets breeder en daar in geringe mate vooruitstekend;

knevelborstels en kinbaard wit. Sprieten zwartbruin, het eerste

lid het langst en even als het tweede borstelig; het derde lid

slechts weinig korter dan het eerste, spits toeloopend, de eind-

borstel bijna zoo lang als de spriet. Zuiger glanzig zwart; ook de

kleine palpen zwart, aan het eind met donkere borsteltjes. —

Thorax aschgrauw, van boven lichter; de zwartbruine middenhand

scherp afgescheiden, naar achteren smaller en zich daar in eene

meer algemeene donkerbruine grondkleur verliezende; ter weder-

zijde van den band vertoonen zich bruine vlekken vóór en achter

den dwarsnaad, aan de schouders en vóór den vleugelwortel; al

deze vlekken veranderen echter naarmate het licht er op valt;

geheel van voren gezien, worden sommigen lichtbruin met zwart-

achtigen voorzoom. Schildje grauwbruin. Het voorste gedeelte van

den thorax is zoo goed als naakt; de borstels achter den dwars-

naad en aan het schildje zwart. — Achterlijf bruingrauw, iets

glanzig, van boven tegen den voorkant der ringen donkerder;

genitalien (Pl. 12, fig. 3 en 4) lang en slank; de tangarmen

glanzig zwart, zoo lang als de drie laatste lijfsringen te zamen;

tusschen de tangarmen bevindt zich een naar boven gerichte tepel

van zwartbruine kleur, en van onderen een dergelijk orgaan van

langwerpigen vorm, ongeveer ter halve lengte van de tangarmen;

al deze deelen hebben eene roestkleurige, zwart gemengde be-

haring; de voorlaatste lijfsring is van onderen eenigszins uitpui-

lend en daar met een bosje geelachtige haren voorzien; ook de

overige beharing des achterlijfs is geelachtig en vooral van onderen

en in de zijden der voorste ringen lang en borstelig. — Pooten

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. 199

helder roodgeel, de heupen met grijsachtig waas; de middel- en

achterdijen van boven met zwarte langstreep en ook aan de spits

zwart; de laatste tarsenleden der voorste pooten gebruind; aan de

achterpooten de schenen verdonkerd en de tarsen bruinzwart; de

beharing der heupen, de lange en fijne borstels onder aan de

voor- en achterdijen, alsmede de lange borstels aan de voor- en

middelschenen zijn geel; onder aan de middeldijen eene rij van

zwarte borstels; ook de borstels aan de tarsen grootendeels zwart;

voethaken zwart; voetballen geel. — Kolfjes vuilgeel. Vleugels

(fig. 5) glasachtig, aan de spits grauwbruin; deze donkere kleur

is vrij scherp begrensd, laat den wortel der vorkcel en der drie

eerste achtercellen vrij, en breidt zich van onderen als een zoom

langs den achterrand uit tot aan de spits der onderste wortelcel ;

aderen zwart; voorbij de uitmonding der hulpader vereenigt zich

de subcostaal-ader een eind wegs met de randader en vormt op

die wijze eene zwarte streep; middeldwarsader rechtstandig, op

het midden der schijfcel.

Een d, Java (Piepers).

Te oordeelen naar de afbeelding, door Macquart gegeven van

de mannelijke geslachtsdeelen van Asilus bengalensis (Dipt. ewot.

I, 2, pl. 12, f. 2), komen deze vrij wel overeen met die van

bovenstaande soort; ook Macquart’s korte beschrijving zou ook wel

eenigszins van toepassing zijn, indien daarin niet uitdrukkelijk

de sprieten geel werden genoemd. Het komt mij voor, dat beide

soorten althans zeer aan elkander verwant zijn, ook blijkens de

aanmerking, aan de beschrijving van A. bengalensis toegevoegd,

dat deze soort op A. zanthopus Wied. gelijkt, met uitzondering

van den niet verbreeden voorrand der vleugels; hetzelfde kan

toch evenzeer van Mochtherus striatus worden gezegd.

Thereva albina Wied., Zool. Mag. Il, p. 3, n°, 2; id.

Dipt. ex. I, p. 112, n°..5; id. Auss. Zweifl. I, p. 233, n°. 9.

— Java (Piepers). |

Psilopus jucundus Löw, Neue Beitr. VIII, p. 87, n°. 5;

id. Monogr. of Diptera of North America, U, p. 258, n°. 7.

200 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

Syn: Ps. Sipho Macq:, Dipt..exot.. IL, 2. jp. 419 y n°:41,, pl:21;

f. 1 (nec Wiedemann).

Een 4, Nieuw Grenada (von Nolcken) in het Museum van

Natura Artis Magistra.

Deze aan Ps. Sipho Wied. verwante soort schijnt in Amerika

zeer verspreid voor te komen. Löw beschreef haar naar voor-

werpen van Cuba, doch vermeldt tevens, dat hij in de collectien

van von Winthem en Wiedemann ook Braziliaansche exemplaren

heeft aangetroffen.

Psilopus fenestratus, n. sp., d.

Viridi-chalybeus; antennis nigris, seta dorsali fere longitudine

thoracis; pedibus nigris, tibiis flavescentibus; halteribus Navis;

alarum dimidio costali limboque nervi transversi posterioris fuscis;

macula hyalina in cellula apicali; nervo transverso apicali pro-

funde incurvato, nervo transverso posteriori subrecto.

Long. 5,5 mm.

Metaalgroen, met staalblauwen weerschijn, vooral het voorhoofd

zeer glanzig; aangezicht van boven bijna zoo breed als. de door-

snede der oogen, naar onderen smaller wordende; het heeft een

zilverachtigen weerschijn, die zich ook vooraan op het voorhoofd

vertoont. Sprieten zwart; het derde lid eivormig met een fijnen

rugborstel, die slechts weinig korter is dan de thorax. Zuiger

geelachtig. Op den thorax vertoonen zich drie, niet zeer duidelijke

purperen langsstrepen, eene in “t midden en de anderen langs den

zijnaad; de borstzijden hebhen een witten weerschijn, die zich

ook over de heupen uitstrekt. Achterlijf slank; aan de drie eerste

ringen de insnijdingen zwart; de laatste ringen geheel van die

kleur, even als het omgebogen hypopygium {fig. 6), dat iets

langer is dan de laatste ring; de bovenste aanhangsels langwerpig,

een weinig gebogen, zeer spits toeloopend, aan de onderzijde fijn

behaard, in ’t midden ingekeept en daardoor schijnbaar tweeledig ,

het laatste gedeelte van boven zeer fijn en dicht gewimperd. Be-

haring van het achterlijf ter zijde van de voorste ringen bleekgeel ,

overigens zwart. — Pooten zwart; de schenen, behalve aan het

begin „en het einde, geelachtig; aan de voorste pooten de tarsen

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. 201

langer, aan de achterpooten iets korter dan de schenen; borstels

der pooten weinig in ‘toog vallend. Kolfjes geelachtig. Vleugels

(fig. 7) aan de voorste helft donkerbruin; deze donkere kleur

strekt zich van onderen uit tot de discoïdaal-ader en aan de

vleugelspits tot voorbij de spitsdwarsader, terwijl zij voorts ook de

achterdwarsader als eene breede schaduw begeleidt; in de spitscel ,

even voorbij de achterdwarsader, is een eenigszins vierkant, glas-

achtig vlekje; spitsdwarsader sterk ingebogen, hare inwrichting

vormt een scherpen hoek dicht bij den vleugelrand, en de dis-

coidaal-ader zelve is tot dien rand voortgezet; de achterdwarsader

is nagenoeg recht.

Drie mannelijke exemplaren, Java (Piepers).

Psilopus bifilum, n. sp., d.

Praecedenti (Ps. fenestrati) similis, sed brevior et alarum macula

subhyalina in cellula posteriori secunda extensa.

Long. 4,25 mm.

Deze soort is na verwant aan de voorgaande; zij is korter en

meer ineengedrongen; de pooten zijn forscher gebouwd; de voor-

tarsen nauwelijks iets langer dan de schenen, aan de middel- en

achterpooten de tarsen merkelijk korter dan de schenen; de

borstels op den rug van den thorax en aan het schildje zijn naar

evenredigheid langer; de bovenste aanhangsels van het hypopygium

(fig. 8) zijn van onderen niet ingekeept, aan de spits minder

puntig uitgerekt en daar zonder de fijne en dichte bewimpering

aan de binnenzijde; daarentegen bevindt zich aan de buitenzijde

een lange, behaarde draad, waarvan bij fenestratus geen spoor

aanwezig is. De vleugels (fig. 9) zijn in teekening en aderbeloop

geheel gelijk aan die van genoemde soort, met dit onderscheid

dat de glasachtige middenvlek hier iets langwerpiger is, zich ook

nog naar omlaag over de discoïdaal-ader voortzet en daardoor meer

den vorm van een bandje verkrijgt.

Een enkel d, Java (Piepers).

Verwant aan de beide hier beschreven soorten (fenestratus en

bifilum) is, naar het-mij voorkomt, Ps. tenebrosus Walk, (Proc.

Linn. Soc. I, p. 16, n°. 53), waarvan echter alleen het 9 be-

202 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

schreven is. Het aderbeloop schijnt geheel overeen te komen en

de teekening der vleugels dezelfde te zijn als die van bifilum; de

kleur van het lichaam is echter donkerder (purplish black), die

der pooten daarentegen lichter, wijl de wortel der dijen geelachtig

(tawny) wordt genoemd. Walker had zijne soort van Singapore

en later ook van Borneo.

Psilopus setosus, n. sp., 9.

Aeneo-viridis; abdomine purpureo, nigro-annulato ; antennis

nigris, seta apicali longitudine dimidia corporis; pedibus flavis,

trochanteribus et pedorum posticorum geniculis tarsisque nigris ;

alis immaculatis, nervo transverso apicali leniter arcuato, nervo

transverso postico recto.

Long. 3,25 mm.

Helder metaalachtig groen; voorhoofd glanzig staalblauw, aan-

gezicht zilverwit, beiden een weinig smaller dan de doorsnede der

oogen. Sprieten zwart; het tweede lid met lange borstels; het

derde spits-kegelvormig, met haarvormigen eindborstel, die half

zoo lang is als het lichaam. Zuiger geelachtig. De schouders en

de kanten van den thorax met purperkleurige vlekken; de borst-

zijden met een zilverwitten weerschijn, die zich ook over de

zwartachtige heupen voortzet; de ringen des achterlijfs met een

zwarten, purperachtig weerschijnenden zoom. Pooten heldergeel;

de uiterste basis der dijen en aan de achterste pooten de knieën

en de spits der schenen (aan de middelpooten echter minder duidelijk)

zwart; tarsen donkerbruin, aan den wortel lichter; onder aan de

voordijen eenige gele borstelharen, waarvan drie langer dan de

anderen; eene korte uitstaande beharing en enkele verspreide

borstels aan de schenen zijn zwart. Kolfjes bruingeel. Vleugels

(fig. 10) glasachtig met eene flauwe grijsachtige tint; de bovenarm

der discoidaal-ader (spitsdwarsader) is zacht boogvormig, de ach-

terdwarsader recht.

Een 2, Java (Piepers).

Achalcus scutellaris, n. sp., 2.

Testaceus, fronte nigra, scutello viridi-aeneo; abdomine nigro-

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. 203

fasciato; antennis brevissimis, fuscis; pedibus flavis; alarum nervis

eubitali et discoidali subparallelis.

Long. 2,5 mm.

Kop iets breeder dan de thorax; aangezicht witachtig, uiterst

smal, lijnvormig; voorhoofd glanzig zwart. Sprieten zwartbruin,

zeer kort; het laatste lid spits toeloopend, kort voor het einde

met een langen, microscopisch behaarden rugborstel; palpen klein,

witachtig. Thorax geelbruin, op den rug donkerder en glanzig ;

schildje donker metaalachtig groen; achterlijf geelbruin, aan de

basis zoo breed als de thorax, naar achteren smaller; de tweede

en volgende ringen met een breeden zwartbruinen voorzoom , die

aan de laatste ringen de lichte grondkleur bijna geheel verdringt.

Pooten roodgeel, de tarsen naar het eind een weinig gebruind;

aan de achtertarsen het eerste lid kort, het tweede driemaal zoo

lang; de voorpooten nagenoeg geheel naakt, aan de middel- en

achterschenen eenige borsteltjes. Kolfjes geel. Vleugels met bruin-

grauwe tint; de cubitaal- en discoïdaal-ader evenwijdig loopende;

achterdwarsader ongeveer op het midden der vleugellengte.

Een 2, Java (Piepers).

Volucella testacea, n. sp., d 9.

Ovata, testacea; facie recta; fronte supra antennas puncto nigro ;

alarum macula parva in medio costae limboque nervorum transver-

sorum fuscis.

Long. 11—12,5 mm.

Van korte en breede gestalte. Kop groot, breeder dan de thorax,

bruinachtig geel; voorhoofd niet vooruitstekend, boven de sprieten

met een glanzig zwart stipje, in g ongeveer half zoo breed als de

dwarsdoorsnede der oogen, met iets donkerder en eenigszins

glanzigen middenband; bij het d zijn de oogen over eene groote

lengte samenstootend, van boven met grover netwerk; zij hebben

in beide sexen eene korte, dichte, lichtgrijze beharing. Aangezicht

rechtstandig, aan de onderste helft iets gewelfd, doch zonder

uitstekende bult; het voorhoofd en het middenste gedeelte van

het aangezicht hebben eene korte, zwartachtige beharing. In

204 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

profiel stemt de kop volkomen overeen met dien van Temnocera

recta (zie Tijdschr. v. Entom. XXV, pl. 10, f. 9). Sprieten roest-

kleurig, korter dan de halve gezichtslengte; het derde lid in ’t

midden nauwelijks iets ingeknepen; sprietborstel eenkleurig met

de sprieten, weinig langer dan het derde sprietenlid, van boven

langer gevederd dan van onderen. — Thorax bruingeel, op den

rug met grauwgele bestuiving; schildje bruingeel, eenigszins door-

schijnend; de beharing op den rug van den thorax en op het

schildje zwart, doch niet dicht genoeg om de grondkleur te ver-

anderen; aan de achterhoeken van den thorax wordt zij iets

langer en meer borstelig, even als aan den achterrand van het

schildje, alwaar echter geen spoor van doornachtige verhevenheden

te zien is; de borstzijden hebben eene dichte geelachtige beharing.

— Achterlijf gewelfd, bruingeel, zoo goed als naakt, iets door-

schijnend; eerste ring zeer kort; de tweede en volgende ringen

hebben een min of meer duidelijken bruinachtigen zoom, die in

de zijden donkerder is; in de mees‘e exemplaren. is die zoom

zoo flauw, dat slechts bruine zijvlekken overblijven, welke ook

op de onderzijde overgaan; een dergelijk vlekje bevindt zich

mede onder tegen den anus. — Pooten bruinachtig geel. —

Vleugels glasachtig, aan den voorrand met eenige bruingele tint;

aderen zwartbruin; aan de uitmonding der hulpader, een weinig

voorbij de halve vleugellengte, is een klein donker vlekje; ook

de dwarsaderen zijn donker beschaduwd.

Vier mannetjes en twee wijfjes van het eiland Curacao, die ik

aan de goedheid van mijn geachten vriend Snellen te danken heb;

zij bevonden zich te midden der bezending van Lepidoptera, voor

enkele jaren door Pater Jansen op genoemd eiland bijeengebracht.

Deze nieuwe soort is, naar ’t schijnt, zeer verwant aan Tem-

nocera megacephala Löw (Dipt. Amer. sept., Genturia IV, n°. 57);

zij mist echter de donkere langsstrepen op den thorax, de zwarte

afgebroken band op den buik en den donkeren zoom aan het

eind van den voorrand der vleugels. Beide soorten vormen een’

overgang tusschen de geslachten Volucella en Temnocera , daar zij

geen tandjes of doornen aan den achterrand van het schildje ver-

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. 205

toonen; zulke overgangen maken het zeer begrijpelijk, dat Williston,

die de familie der Syrphiden zoo uitnemend heeft bestudeerd, de

twee genoemde genera weder heeft vereenigd.

Eristalis niger Wied., Anal. entom. p. 38, n°. 64; Aus-

sereur. Zwei. Il, p. 183, n°. 45.

Java (Piepers).

E. obscurata Walk. (Proc. Linn. Soc. Lond. V, p. 239, nl. 40),

ofschoon van Nieuw Guinea afkomstig, schijnt dezelfde soort

te zijn.

Eristalis ruficeps Macq., Dipt.. exot. 11,2, p. 51, n0. 32,

Een g van Nieuw Grenada (von Nolcken) in het Museum van

Natura Artis Magistra.

Macquart had zijne exemplaren van Columbia (S. Fe de Bogota),

Pteroptila cincta Drury.

Musca cincta Drury, Illusir. I, p. 109, tab. xiv, f. 6.

Syrphus pinguis Fabr., Syst. Ent. p. 763, n0. 6; Æntom. Syst.

IV, p. 282, n°. 16:

Eristalis pinguis Fabr., Syst. Antl. p. 233, n°. 6; Wiedem.,

Aussereur Zweifl. Il, p. 193, nl. 61.

Milesia Ania Walk., List Dipt. Brit. Mus. Wl, p. 564; Macq.,

Dipt. exot. supp. V, p. 94, nl. 9.

Pteroptila cincta, Osten Sacken, Cat. Dipt. N. Amer. p. 133.

Een ¢ van Nieuw Grenada (von Nolcken) in het Museum van

Natura Artis Magistra.

De synonymie van Mristalis pinguis met Musca cincta Drury is

reeds door Wiedemann, die van Milesta Ania door Osten Sacken

geconstateerd. Tot dusver was de soort alleen van Jamaica en van

S. Domingo bekend, en zoover ik weet, nog niet op het vaste

land aangetroffen.

Dejeania pallipes Macq., Dipt. ewot. I. 3, p.34, pl. 2,

fig. 9; suppl. I, p. 143; Schiner, Dipt. Nov. Reise, p. 337;

v. d. Wulp, Biol. Centr. Amer. Dipt. I, p. 8.

206 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

Een viertal wijfjes van Nieuw Grenada (von Nolcken) in het

Museum van Natura Artis Magistra te Amsterdam.

Dejeania plumitarsis v. d. Wulp, Tijdschr. v. Entom.

XXIX, p. xxx1; Biol. Centr. Amer. Dipt. Il, p. 10 (= Dejeania

corpulenta Macq., Dipt. exot. Il. 3, p. 35 en suppl. I. p. 143,

pl. 12, fig. 2; Schiner, Dipt. Nov. Reise, p. 337.

Een 2, als voren.

Saundersia ochripes v. d. Wulp, Biol. Centr. Amer.

Dpt. 110, ps 19 ple en

Vier wijfjes, als voren.

Saundersia testacea v. d. Wulp, Biol. Centr. Amer.

Dipt. IL, ps 24, pl. 2, fio. A,

Eenige exemplaren, waarbij slechts één 9, als voren.

Saundersia rubicunda, n. sp., 4 9.

Fulva; antennarum articulo tertio nigricante; thorace obscure

cinereo; abdomine nigro-spinoso; alis subfuscis.

Long. 10 mm.

Behoort tot de verwantschap van S. rufopilosa en nigropilosa

v. d. Wulp (Biol. Centr. Amer., Diptera, IL. p. 22 en 23) en

zeer op deze beiden gelijkende, Het achterlijf mist echter de dichte

beharing, waardoor die soorten zijn gekenmerkt, en alleen met

de loupe bemerkt men, dat het niet geheel naakt is, maar eene

betrekkelijk spaarzame en weeke beharing draagt. De zwarte rug-

vlekken ontbreken bij het g geheel en zijn bij het d beperkt tot

een paar smalle, bijna streepvormige vlekjes op den tweeden en

derden ring, die door een witachtig of lichtgeel waas omringd

zijn; op die vlekken staan enkele zwarte borstels, die bij het

g ontbreken, zoodat daar de zwarte stekelachtige borstels zich tot

den achterrand der ringen bepalen. Terwijl bij $. rufopilosa aan

het einde des achterlijfs tusschen de zeer dichte roode beharing

zich slechts enkele zwarte stekels vertoonen, zijn daarentegen. bij

rubicunda daar ter plaatse talrijke zoodanige stekels voorhanden,

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. 207

die in beide sexen, vooral ter wederzijde van den anus, dicht

opeengehoopt zijn.

Twee mannetjes en twee wijfjes uit Nieuw Grenada (von Nolcken)

in het Museum van Natura Artis Magistra te Amsterdam.

Aporia quadrimaculata Macq., Dipt. exot. suppl. I,

p. 169.

Twee exemplaren, die ik meen als wijfjes te moeten beschou -

wen, van Nieuw Grenada (von Nolcken) in het Museum van

Natura Artis Magistra te Amsterdam.

De beharing van den sprietborstel, waarvan Macquart spreekt,

is uiterst gering.

Verwant met Aporia is het genus Lasiona, door mij opgericht

(Biol. Centr. Amer. Dipt. II, p. 127) voor eene Mexicaansche

soort, doch in dit laatste zijn de macrocheten van het achterlijf

veel talrijker en dichter opeen geplaatst.

Leptoda elegans, n. sp., d. (Pl. 12, fig. 11 en 12).

Grisea; thorace vittis tribus, abdomine maculis variantibus,

scutello pedibusque nigris; antennis palpisque flavis; alarum costa

dilute brunnea; nervo discoidali arcuatim flexo.

Long. 5,5 mm.

Deze kleine, doch fraaie Dexine is, wegens het langwerpige,

kegelvormige achterlijf en verdere kenmerken, het best te rangschik-

ken in het genus Leptoda, door mij voor de Amerikaansche Dexia

gracilis Wied. gevormd. Zij verschilt evenwel van deze, behalve

door de veel mindere grootte, door de niet hoekige, maar afge-

ronde ombuiging der discoïdaal-ader,

Grondkleur van thorax en achterlijf lichtgrijs, die van den kop

wit; het voorhoofd is boogvormig gewelfd, naar achteren sterk

versmald; voorhoofdsband zwart, aan het verbreede voorste ge-

deelte met rooden gloed; onmiddellijk boven de sprieten een wit

weerschijnend dwarsbandje; het onderste gedeelte der wangen zoo

lang als de halve lengte-doorsnede der oogen; ter wederzijde van

den mondrand eene plek met roodachtigen weerschijn. Sprieten

ongeveer half zoo lang als het aangezicht; de beide wortelleden

208 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

roodachtig, het derde lid okergeel, driemaal zoo lang als het tweede ;

sprietborstel zwart, weinig langer dan het derde sprietlid, dicht

gevederd. Zuiger bruin, aan den wortel en de eindlippen rood-

geel; palpen roodgeel, draadvormig. — Thorax met drie zwarte

banden, van den voorrand uitgaande, de middenste band breeder

en tot een eind voorbij den dwarsnaad voortgezet, de buiten-

waartsche banden aan den naad afgebroken; ter wederzijde, onder

de schouders, een zwarte band, die breed begint en, zich ver-

smallende, tot den vleugelwortel doorloopt. Schildje zwart met

eenigen glans. — Achterlijf, van boven gezien, kegelvormig, van

ter zijde gezien, cylindrisch, aan het einde afgeknot; naarmate het

licht daarop valt, vertoont zich eene meer of minder uitgebreide

zwarte teekening, hetzij als een vrij breede achterzoom der ringen,

of wel als afzonderlijke rug- en zijvlekken; de eerste’ ring blijft

altijd schier geheel donker en de bolvormige anus is onveranderlijk

glanzig zwart; de genitalien zijn roodachtig en steken van onderen

een weinig uit; stevige macrocheten bevinden zich aan den ach-

terrand der drie laatste ringen. — Pooten zwart, de heupen van

dezelfde grijze kleur als de borstzijden; tarsen langer dan de

schenen; aan de voorpooten de dijen en schenen even lang,

aan de achterste pooten de dijen langer. — Vleugelschubben groot,

geelachtig wit. Kolfjes geel. Vleugels iets grauwachtig, tegen het

eind van den voorrand wegsmeltend lichtbruin; de spitscel reikt

met hare nauwe opening tot even boven de vleugelspits; middel-

dwarsader bijna onder het eind der subcostaal-ader en juist op het

midden der discoidaal-cel ; ombuiging der discoidaal-ader boogvormig ;

achterdwarsader recht.

Een mannetje, Java (Piepers) en een tweede mannetje van

Kemanglen, Java (Lucassen).

Coenosia submaculata, n. sp., 2.

Cinereo-fusca; abdomine linea dorsali interrupta maculisque

) P

quatuor nigricantibus; antennis, palpis pedibusque nigris; seta

antennarum subpubescente.

Long. 2,5 mm.

RENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. 209

Voorhoofd slechts half zoo breed als de doorsnede der oogen,

zwart, aan de oogkanten met een smallen witten zoom; voor-

hoofdsborstels zwak; aangezicht lichtgrijs met witten weerschijn ;

mondborstels stevig, van onderen nog door eenige kleinere borstels

gevolgd; oogen groot; kinbakken zeer smal. Sprieten en palpen

zwart; de sprieten tot over de helft van het aangezicht afdalende ;

sprietborstel microscopisch behaard; palpen klein, eylindrisch. —

Thorax, schildje en achterlijf grauwbruin; op den thorax eene

flauwe aanduiding van donkere langsstrepen; schildje met vier

borstels; achterlijf gewelfd, naar het einde spits toeloopend, met

zwartachtige, afgebroken rugstreep en op den tweeden en derden

ring een paar eveneens gekleurde, rondachtige zijvlekken. Pooten

zwart; schenen met een paar eindsporen; achterschenen aan de

achterzijde met twee of drie lange borstels. Vleugelschubben klein ,

doch de onderste duidelijk buiten de bovenste uitstekend; kolf jes

vuilgeel. Vleugels met flauwe grijze tint; voorrand naakt en zonder

randdoorn; uitmonding der subcostaal-ader op een derde van de

vleugellengte; middeldwarsader voorbij die uitmonding en op het

midden of nog even voorbij het midden der schijfcel; schijfd wars=

ader recht; laatste gedeelte der discoïdaal-ader bijna dubbel zoo

lang als het voorlaatste; anaal-ader kort, den vleugelrand niet

bereikende.

Een 2, Java (Piepers).

Naar de kenmerken, door Rondani (Dipt. Ltal. Prodromus,

Vol. VI) aangegeven, zou deze soort in zijn genus Orchisia moeten

worden geplaatst. De eenige daartoe behoorende Europeesche soort

(Supromyza costata Meig. = Coenosia pictipennis Löw) onderscheidt

zich echter door een donkerbruinen zoom aan den voorrand en

een witten zoom aan den achterrand der vleugels, terwijl bij de

hierboven beschreven soort de vleugels geheel eenkleurig zijn.

Coenosia ferruginea, n. sp., 2.

Rufa; antennis, palpis pedibusque flavis; tarsis fuscis; seta

antennarum pubescente; palporum apice dilatato.

Long. 3,5 mm.

Tijdschr. v. Entom. XXXIV (1891). 14

210 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

Roestkleurig. Voorhoofd breeder dan de doorsnede der oogen;

voorhoofdsborstels zwak; aangezicht rechtstandie; mondrand niet

vooruitstekend; mondborstels vrij kort, van onderen gevolgd door

eenige nog kortere borstels; in de zijden van het voorhoofd en

van het aangezicht, tegen de oogkanten, een smalle zoom van

zilverwitten weerschijn. Sprieten roodgeel, tot bijna aan den mond-

rand reikende; het derde lid vrij breed, elliptisch; sprietborstel

fijn behaard. Palpen roodgeel, aan den wortel dun, doch naar het

einde verbreed. — Achterlijf langwerpig eirond , spits toeloopend en

in eene lange eierbuis geëindigd; de insnijdingen bruinachtig.

Pooten roodgeel, met verspreide, zwakke borstels, die aan de

voordijen zoowel van achteren als van onderen regelmatig op rijen

geplaatst zijn. Vleugelschubben rudimentair, de bovenste de onderste

bedekkende. Vleugels glasachtig met iets grauwe tint; uitmonding

der subeostaal-ader ongeveer tegen het midden van den voorrand;

middeldwarsader even voorbij die uitmonding en merkelijk voorbij

het midden der schjjfeel; schijfdwarsader recht; laatste gedeelte

der discoidaal-ader 24 tot 3 maal zoo lang als het voorlaatste;

anaal-ader tot aan den vleugelrand voortgezet.

Een 9, Java (Piepers).

LAGAROSIA, nov. gen. Ortalinarum. Aayagos (smal).

Gen. Mischogastro affinis. Statura gracilis; frons lata; ocelli

approximati; antennarum artieulus tertius subelongatus, arista

plumata; palpi subincrassati; macrochaetae mesothoracis desunt ;

scutellum quadrisetosum; abdomen subcoarctatum; pedes graciles,

nudi; femora mutica, intermedia versus apicem attenuata; tibiae

sine seta apicali, ihtermediae calcaratae; alae latae, hyalinae,

nigro-fasciatae; vena auxiliaris valde proxima venae subcostali, venae

cubitalis et discoidalis parallelae ; angulus posterior cellulae basalis

inferioris acutus.

Ik zie mij genoodzaakt, dit nieuwe geslacht te vormen voor een

tweetal Javaansche Ortalinen. Door het slanke lichaam en het aan

de basis verdunde achterlijf, de gedaante van kop, sprieten en

pooten en de teekening der vleugels heeft het, op het eerste ge-

— METE

EENIGE UTTLANDSCHE DIPTERÀ. DI

zicht, cene groote overeenkomst met het Zuid-Amerikaansche genus

Mischogaster Macq. (= Conopsida Macq.). Het aderbeloop der

vleugels vertoont echter afwijkingen, die eene generieke samen-

voeging verbieden: de hulpader, die bij Mischogaster !) in ’t ge-

heel niet te zien is, wijl zij met de subcostaal-ader is vergroeid,

loopt bij Lagarosia wel zeer dicht langs de subcostaal-ader, maar

is toch duidelijk te herkennen, vooral aan hare uitmonding; de

schijfdwarsader loopt steiler en de discoïdaal-ader is ter plaatse van

hare verbinding met die dwarsader niet hoekig naar boven gericht,

maar loopt bijna recht door; en wat vooral opmerking verdient,

de onderste wortelcel loopt van onderen spits toe, terwijl zij bij

Mischoguster door eene buikige dwarsader als afgeknot is. Overigens

zijn de vleugels wortelwaarts minder versmald; het achterlijf is

aan de basis minder sterk verdund en mist de borstelige beharing,

die in Mischogaster zijwaarts aan den achterrand der ringen aan-

wezig is.

Als verdere kenmerken van dit nieuwe geslacht kunnen de

volgende dienen: Kop rond; voorhoofd met evenwijdige zijden;

voorhoofdsborstels weinig in getal, maar tot dicht bij de sprieten

voortgezet; het aangezicht in ’t midden een weinig uitgehold,

maar zonder sprietgroeven ; sprieten korter dan het gezicht; spriet-

borstel matig lang gevederd. Thorax langwerpig ; achterlijf 6-ringig.

Vleugels aan ’t eind stomp en afgerond; uitmonding der subcostaal-

ader vóór de halve vleugellengte ; middeldwarsader ver voorbij die

uitmonding en even als de schijfdwarsader recht en steil.

Lagarosia lacteata, nov. sp. d.

Nigra, subnitida; thorace griseo-pollinario, vittis duabus nigris;

alis hyalinis, limbo costali fasciisque duabus inaequalibus nigro-

fuscis, apice lacteo.

1) Ik heb hier meer bepaald het oog op eene nieuwe soort, stellig tot het

genus Mischogaster behoorende, zeer nabijkomende aan M. niger Schin. (Dipt.

Nov. Reise, p. 256) en die ik in de Biologia Centrali Americana denk te be-

schrijven. Of de andere soorten van Mischogaster in het aderbeloop ten volle

daarmede overeenstemmen, is mij onbekend maar toch zeer waarschijnlijk.

2192 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

Long. 8 mm.

Voorhoofd zoo breed als de dwarsdoorsnede der oogen en even

als het aangezicht zwart, alleen van voren boven den sprietwortel

met een smallen lichten zoom. Sprieten zwartbruin; het derde lid

ruim dubbel zoo lang als het voorgaande, aan het einde eenigszins

spits toeloopende ; zuiger en palpen zwart. Thorax van boven met

donkergrijze bestuiving, waarin de beide zwarte langsstrepen slechts

weinig uitkomen; ter wederzijde zijn vier vrij stevige borstels;

borst witachtig bestoven en behaard, De zwarte kleur van het

achterlijf heeft iets blauwachtigs; de kleine zwarte behaarde tang-

armen steken van onderen tepelachtig uit. Pooten zoo goed als

naakt, zwart, de dijen met blauwachtige tint; middelschenen met

een lange en stevige eindspoor; eerste lid der achtertarsen aan de

binnenzijde met vuilwitten haarglans. Kolfjes geelachtig wit.

Vleugels (fig. 13) glasachtig, met zwarte aderen; de randader

heeft een smallen donkerbruinen zoom; een smalle zwartbruine

band gaat van de mediastinaal-cel uit en loopt schuin naar be-

neden, doch reikt niet verder dan tot in den bovenhoek der

onderste wortelcel; een tweede, breedere band van dezelfde kleur

begint aan den voorrand even vóór de uitmonding der radiaal-

ader, neemt de beide dwarsaderen in zich op en eindigt in den

achterrand, waar hij het breedste is; het einde der vleugels, buiten

dezen laatsten dwarsband, is melkwit, hetgeen vooral uitkomt

als men de vleugels tegen eene donkere oppervlakte houdt; de

radiaal-ader loopt gebogen naar den voorrand; de cubitaal-ader en

de discoïdaal-ader gaan ongeveer evenwijdig naar de vleugelspits;

de beide dwarsaderen zijn steil en liggen dicht bij elkander, de

middeldwarsader op drie vierden der schijfcel, de schijfdwarsader

op een vierde der eerste achtercel; de wortelcellen zijn vrij groot,

de middelste door eene rechte dwarsader gesloten; de dwarsader

daarentegen, welke de onderste wortelcel sluit, is sterk ingebogen ,

waardoor laatstgenoemde cel zoowel van boven als van onderen in

een scherpen hoek eindigt.

Een enkel mannelijk exemplaar, Java (Piepers).

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. 213

Lagarosia striatella, n. sp., ©.

Nigra, subnitida; thorace griseo-pollinario, vittis duabus nigris;

alis hyalinis, limbo costali fasciisque tribus nigro-fuscis, media

lata, costam non attingente, ultima tenui prope alarum apicem.

Long. 8 mm.

Gelijkt op de voorgaande soort, doch verschilt in de teekening

der vleugels (fig. 14): de breede tweede band sluit niet tegen

den voorrand aan; daarentegen is er kort vóór de vleugelspits

nog een derde, zeer smalle band aanwezig, die aan den voorrand,

bij de uitmonding der radiaal-ader, begint, in schuine richting en

eenigszins gebogen voortloopt en, jets verbreed, onder de uitmon-

ding der discoidaal-ader eindigt. Het laatste gedeelte der discoidaal-

ader is ongeveer dubbel zoo lang als het voorlaatste (in Zacteata

ten minste driemaal zoo lang). Overigens zijn de pooten niet zwart,

maar pekkleurig, de achterste heupen zelfs iets roodachtig; de

haarglans aan de binnenzijde der achtertarsen is lichtbruin.

Een 2, Java (Piepers).

De vele punten van overeenkomst tusschen de beide soorten

kunnen aanleiding geven tot de meening, dat wij hier zouden te

doen hebben met de beide sexen van ééne soort; het in ’t oog

vallend verschil in de teekening der vleugels schijnt evenwel

daartegen te pleiten.

HOMONEURA, n. gen. Sapromyzarum.

0400 (zich vereenigen); veugor (ader).

Corpus oblongo-ovatum, convexum. Caput latitudine thoracis;

frons plana, lata; setae frontales utrinque duae; epistoma perpen-

diculare, nudum; oculi oblongi, nudi; genae malaeque angustae.

Antennae breves, deflexae; articulus tertius ovatus; seta anten-

narum plumosa. Rostrum validum; palpi cylindrici, Scutellum

quadrisetosum. Abdomen thorace brevius, 5-annulatum, utrinque

setulis brevibus instructum. Tibiae omnes setula praeapicali. Alae

abdomine longiores; vena auxiliaris venae subcostali proxima , ambae

in triente primo costae excurrentes; cellulae basales duae in-

feriores parvae,

214 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

Het insect, waarvoor dit nieuwe geslacht wordt opgericht,

gelijkt veel op onze Sapromyza-soorten met gevederden spriet

borstel (gen. Minettia Rob. D.), doch onderscheidt zich door de

tot aan het eind zeer dicht naast elkander loopende hulpader en

subcostaal-ader, een kenmerk, dat eenige verwantschap aanduidt

met het geslacht Lonchaea.

Homoneura picea, n. sp., d, 2.

Nigro-fusca, subnitida; halteribus pedibusque nigris, tarsis

fuscis.

Long. 3,5 mm.

Zwartbruin, flauwglanzig; het voorhoofd dicht vóór de sprieten

met roodachtigen zoom; het aangezicht en het achterhoofd tegen

den achtersten oogrand lichtgrijs. Sprieten bruin, kort; het tweede

lid met een omhoog gericht borsteltje; het derde aan den wortel

van onderen eenigszins roodachtig ; sprietborstel zoowel aan de onder-

als aan de bovenzijde lang gevederd (fig 15). — Thorax van boven

door eene bruinachtige bestuiving mat schijnende, geheel van voren

lichtgrijs; ook het achterlijf met eenige grauwe bestuiving, die

echter de grondkleur weinig verandert. — Pooten zwart, doch

aan de voorpooten de knieën en soms ook de basis der schenen

eenigszins geelachtig; de tarsen bruingeel ; de voorste dijen heb-

ben van onderen eene rij van kamachtig gestelde borstels, die der

middeldijen korter; daarentegen hebben de middeldijen aan de

voorzijde op de tweede helft ongeveer 6 korte maar stevige bor-

stels; de middelschenen hebben stevige eindsporen. Kolfjes zwart.

Vleugels (fig. 16) braingrauw; tegen eene donkere oppervlakte

gezien, krijgen zij eene geelachtige tint en worden de aderen

bruingeel; middeldwarsader tets voorbij de uitmonding der sub-

costaal-ader en op het midden der schijfcel geplaatst; schijfdwarsader

recht; de cubitaal- en discoidaal-ader zijn recht en loopen naar

het einde nauwelijks iets uit elkander; het laatste gedeelte der

discoidaal-ader is anderhalf maal zoo lang als het voorlaatste.

Een d en een 2, Java (Piepers).

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. 215

Notiphila dorsopunctata Wied.

Ephydra dorsopunetata Wiedemann , Analecta ent. p. 58, n°. 134;

Aussereur. Zweifl. Il. p. 594, n°. 5.

Een 9, Java (Piepers).

Wiedemann’s beschrijving past in alle opzichten op dit exem-

plaar; het is 4 mm. lang en heeft aan den voorrand der vleugels

eenige borsteltjes, even als Not. ciliata v.d. Wulp (Dipt. Sumatra-

exped. p. 55), die ook donkere borstelwratjes op den thorax ver-

toont; dorsopunctuta onderscheidt zich echter van deze door de

gele sprieten en het gevlekte achterlijf.

Paralimna javana, n. sp., d. (Pl. 12, fig. 17).

Ginerea; fronte, thoracis dorso scutelloque ex rubro fuscis;

abdomine linea dorsali et segmentorum limbo antico fuscis; an-

tennis pedibusque nigris, tarsis testaceis.

Long. 3,5 mm.

Aschgrauw. Kop (fig. 18) groot, breeder dan de thorax; voor-

hoofd met eenige zwarte vlekjes en eene glanzig zwarte dwars-

streep dicht boven de sprieten; voorhoofdsborstels (cen aan elke

zijde) en de verticaal-borstels stevig, de ocellaar-borstels daaren-

tegen zeer kort. Sprieten (fig. 19) zwart, kort; het tweede lid

van boven met eene stip van witten weerschijn; het derde lang-

werpig, met korte uitstaande beharing, vooral van boven en aan

de spits; sprietborstel van boven kamachtig behaard, gelijkmatig

verdikt, behalve tegen het eind, waar hij dunner wordt. — Thorax

gewelfd, op den rug roodachtig bruin, in de zijden met eenige

stevige borstels; schildje roodachtig bruin, halfrond, vrij plat, met

vier borstels. Achterlijf plat eivormig; de bruine rugstreep smal;

de bruine voorzoom der ringen is op den derden en vierden ring

het breedste en neemt ongeveer de halve lengte dezer ringen in;

op den buik is alleen aan de kanten iets van de bruine zoomen

zichtbaar. Pooten vrij kort, zwart; de dijen, vooral de voordijen ,

met grijzen weerschijn; de middelschenen met krachtige eind-

sporen en buitenwaarts met eenige stevige borstels; tarsen bruin-

geel, de laatste leden donkerder; voethaken en voetballen klein,

216 EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA,

de haken gebogen. Vleugels (fig. 20) bruingrauw, langer dan het

achterlijf; voorrand aan den wortel borstelig; randader tot de

uitmonding der discoidaal-ader voortgezet ; subcostaal-ader met de

hulpader vergroeid, op een derde der vleugellengte in den voor-

rand uitmondende en aldaar een randdoorntje uitstootende ; radiaal-

ader recht en tot drie vierden van den vleugel reikende; cubitaal-

en discoidaal-ader evenwijdig met elkander loopende ; middeldwarsader

iets vóór de uitmonding der subcostaal-ader en merkelijk vóór het

midden der schijfcel; schijfdwarsader recht, een weinig scheef en

van onderen tot dicht bij den achterrand reikende; laatste ge-

deelte der discoidaal-ader een vijfde korter dan het voorlaatste.

Een 4, Java (Piepers).

Dat het Amerikaansche genus Paralimna ook in de oude wereld

voorkomt, blijkt uit eene aanteekening van den Baron Osten

Sacken in het Berl. ent. Zeitschr. XXVI, p. 238, waarbij deze

in eene soort van de Philippijnen Schiner’s Notiphila sinensis

(Dipt. Nov. Reise, p. 241) meende te herkennen, daarbij op-

merkende dat laatstgemelde eene Paralimna is.

Drosophila nigropunctata, n. sp. d.

Obscure cinerea, nigro-multipunctata; abdomine nigro, incisuris

pallidis; antennis dilute fuscis; palpis nigris; pedibus testaceis.

Long. 1,75 mm.

De grondkleur van kop, thorax en schildje is bruinachtig grauw ,

dat een donker aanzien verkrijgt door tallooze zwarte stippen,

waaruit de haren en borstels ontspruiten; die waarop de borstels

staan, zijn duidelijk als wratjes verheven en geven op den rug

van den thorax, waar de borstels in langsrijen zijn geplaatst,

eenigszins den schijn van donkere strepen. De sprieten zijn iets

lichter van kleur; de sprietborstel heeft van boven 5 of 6, van

onderen 2 of 3 haren; de kleine palpen zijn zwart. Het achterlijf

is kort en breed, zwart met lichtere insnijdingen. Ook de pooten

zijn zwart; aan de middelschenen zie ik een uiterst kleinen praea-

picalen borstel; aan de voor- en achterschenen kan ik er geen

ontdekken. Kolfjes vuilgeel, Vleugels veel langer dan het achterlijf,

EENIGE UITLANDSCHE DIPTERA. ZI UT

glasachtig met bruingrauwe tint; uitmonding der subcostaal-ader

op ruim een vierde der vleugellengte; middeldwarsader merkelijk

voorbij die uitmonding; de cubitaal-ader is voorbij deze dwarsader

opwaarts gebogen, waardoor de eerste achtercel het breedst wordt

boven de schijfdwarsader; de cubitaal- en discoidaal-ader loopen

vervolgens evenwijdig; het laatste gedeelte der discoidaal-ader is

ongeveer dubbel zoo lang als het voorlaatste.

Een d, Java (Piepers).

218

BENIGE UITLANDSCHE DIPTERA.

VERKLARING DER AFBEELDINGEN.

Piet ane

1. Tipula ornaticornis (kop).

DENTS » (eind van het achterlijf d).

3. Mochtherus striatus (eind van het achterlijf à,

van ter zijde gezien).

Ak.» » (als voren, van boven gezien).

DEAD » (vleugel).

6. Psilopus fenestratus (mannelijke genitalien).

7 » » (vleugel).

Sao hifilum (mannelijke genitalien).

9 » » (vleugel).

LOS) setosus (vleugel).

11. Leptoda elegans (van boven gezien).

120 » (van ter zijde gezien)

13. Luyurosia lacteatu (vleugel).

LAS striatella (vleugel).

15. Homoneura picea (kop).

16. » » (vleugel).

17. Paralimna javana.

18.» » (kop).

LOS) » (spriet).

20. » » (vleugel).

ON NEW OR LITTLE KNOWN

AUSTRALIAN LONGICORNIASI

15354

J. R. H. NEERVOORT VAN DE POLL.

MANNA

AMETROCEPHALINAE.

CYGLOCRANIUM v. d. Poll, gen. nov.

(xtxhos, circulus; *garcor, cranium).

I am obliged to propose this new genus for the reception of a

new insect, which, although closely allied to Ametrocephala ,

differs in so many important characters, that it is impossible to

place it in that genus.

The head is still much more circular, the front as well as the

vertex being shorter , the former strongly swollen; eyes not quite

entire, the inner margin opposite the insertion of the antennae

having a very slight emargination. Antennae more robust (more

like those of Zorion), the scape strongly curved, the 3rd—6th

joints faintly incurvate. Prothorax not so strongly narrowed an-

teriorly, but as broad at the tip as at the base, the sides pro-

duced in the middle into an obtuse tubercle, the disk highly

elevated and convex, strongly depressed anteriorly and still more

so posteriorly. Scutellum short, broadly rounded. Elytra much like

those of Ochyra coarctata Pasc., strongly rounded at the shoul-

ders, the sides rather deeply emarginate in the middle, then

swelling out before the tip, where they are conjointly rounded ;

the upper surface is depressed in the middle and abruptly bent

laterally (forming a rather sharp border, which extends almost to

the shoulder), whilst the enlarged apical portion is moderately

220 ON NEW OR LITTLE KNOWN

convex. The legs are shorter and more robust; thighs large; forder

tibiae rather broad, curved outwards at the tip, intermediate and

hinder tibiae almost straight; first tarsal joint as long as the two

following taken together,

Cyclocranium Swierstrae v. d. Poll, n. sp.

(RR nse el):

Head black, shining, with a faintly impressed line along the

middle; exceedingly minutely punctured, except a smooth space

just behind the eyes. Antennae black, with a small basal portion

of the scape and the 5rd---9th joints as well as the entire second

joint fulvous. Prothorax nitid reddish-brown in the lower parts;

the elevated parts blackish; the inflated disk is divided by a

deep longitudinal impression; finely and sparingly punctured,

Elytra nitid, the basal portion reddish-brown, the remainder black,

the convex apical portion velvety shining according to a thin silvery

pile and a very dense punctuation; each elytron ornated in the

middle with a swollen ivory stripe directed somewhat obliquely

towards the suture and above this an other less distinct one,

oblique in the opposite direction, these markings forming together

a somewhat x-shaped figure; the basal half is very finely indis-

tinctly punctured. Underneath reddish-brown with the abdomen

and the prosternum in front black, the breast ornated on each

side with a stripe of white hairs, directed obliquely towards the

middle; the legs blackish-brown with the base of the thighs

rufous.

Length 4—7 mm. --- Habitat: Victoria.

I dedicate this interesting species to the memory of my late

friend Mr. K. N. Swierstra, the zealous and obliging entomologist

of the Royal Zoological Society «Natura Artis Magistra» at Am-

sterdam, who died on 18 April 1891.

APHNEOPINAE

Aphneope quadrimaculata vy. d. Poll, n. sp.

(Pl) 13 fig. 2).

Dull pale brown, head and thorax blackish; antennae rufous,

AUSTRALIAN LONGICORNIA. DON

the joints becoming darker towards the tip; each elytron ornated

with two large flavous spots, one before the middle and the other

somewhat larger below the middle, both touching neither the

outer margin nor the suture, the apical spot extending however

very close to the outer margin; around these spots the brown colour

is somewhat darker; underneath uniformly clothed with a silvery

pile; legs rufous, the thighs gradually darker towards te knees.

Head long and rather narrow in front, vertex large, not gra-

dually rounded but obliquely narrowed behind and then cut offin a

straight line; shallowly hollowed between the antennae , with a faintly

impressed median line in front, all over densely rugosely punctured,

Antennae almost reaching the tip of the elytra, scape long, strongly

thickened at the tip. Prothorax about as long as the head, narrower

in front than at the base, the sides swelling out into an obtuse

knob before the middle, the disk moderately convex, with a faint

median impression; closely confluently punctured but rather more

finely than the head. Scutellum broad, strongly rounded. Elytra

not quite twice as broad as the thorax at the base, slightly emargi-

nate laterally below the shoulders, separately rounded at the apex ;

each elytron is provided with four ridges, which are all confluent

before reaching the tip, the innermost being shortest; the inter-

stices are very finely and thickly punctured, on the flavous spots

the punctures are much larger and more distant. Thighs slender

at the base, somewhat suddenly thickened near the tip. The

upper surface, the antennae and the legs are clothed with extremely

minute silvery hairs, only visible with the aid of a strong lense.

Length 12 mm. — Habitat: Queensland.

The coloration of this insect is very unlike that of Aphneope

sericala Pasc. and there are also several differences in the structure

of the head, thorax and thighs, which perhaps will render a generic

separation desirable; for the present, however, I prefer to let it in

Aphneope.

Zoédia V-album Boisd.

(PUIS fig: 3).

Clytus v-album Boisd. Voy. Astrol. IT (1835), p. 485, t. 9, f. 23,

222 ON NEW OR LITTLE KNOWN

It is still with considerable doubt that I have referred the Tas-

manian Zoédia here figured to the Clytus v-album Boisd. The figure

in the «Astrolabe» is so very bad, that it is hardly possible to say

what it is, and unfortunately Boisduval’s description too is not of

sufficient aid. However, I think the authors of the Munich Catalogue

correctly referred Ciytus v-album to the genus Zoédia, and then my

Zoedia agrees with it in coloration and habitat, moreover some ex-

pressions of Boisduval’s description strengthen me in regarding my

specimen as really belonging to it. The most striking character of

this species are the four small pointed tubercles on the disk of

the thorax, Z. divisa Pasc. and Z. triangularis Pasc. having only

two very small tubercles in front. This particularity I consider

fairly in accordance with Boisduval’s expression «corselet petit,

garni de petits tubercules pointus ».

Zoédia elegans Waterh.

Trans. Ent. Soc. of Lond. 1878, p. 236.

I do not consider this species specifically distinct from Z divisa

Pasc. The small differences, which might have been observed when

comparing a single specimen of each, lose their value when having

a good series for examination. A few years ago, I compared at the

British Museum my series of divisa with Waterhouse’s type-specimen

of elegans and then Mr. Waterhouse himself was convinced of the

exactness of this synonymical remark.

Z. divisa Pasc. seems to be rather common, whilst all the other

species of the genus are exceedingly scarce in collections.

Zoédia longipes v. d. Poll, n. sp.

(Pl. 13, he),

Dull rufous; head slightly darker, pale reddish-brown ; antennae

with the tip of the scape and the greater apical part of the last

Joint blackish; thorax with the lateral tubercles black; the smaller

apical half of the elytra black and covered, with the exception of

a broad transverse stripe, with a short silvery pile, the basal half

AUSTRALIAN LONGICORNIA. 225

ornated with a large oval black spot, common to both the elytra ,

originating at the base and extending down the suture for almost

a third of the total length, this spot, as well as the black apical

portion, bordered with a narrow stripe of silvery shining white

hairs; the tips of the thighs, the upper part of the anterior and

intermediate tibiae and by far the greater part of the hinder shins

black; abdomen black with a dense greyish pile, the sides of the

breast with an oblique chalky white stripe of long soft hairs.

Head thick, regularly rounded posteriorly, moderately hollowed

between the antennae, with an impressed median line; antennae

long, scape slender, thickened at the tip. Prothorax much longer

than the head and considerably narrower at the tip, the disk

strongly convex, much depressed at the base, the sides with a

large obtuse tubercle somewhat below the middle. Scutellum elongate ,

rounded at the tip. Elytra twice as broad as the thorax at the

base, slightly incurved at the sides, conjointly rounded at the apex.

Thighs robust; hinder legs very slender, the tibiae almost straight,

covered with a few long soft black hairs. The entire insect is

very closely and exceedingly finely punctured, and clothed witha

scarcely perceptible silvery pubescence.

Length 8 mm. — Habitat: New South Wales.

The pattern of the elytra and the long thorax without any

impressions or nodosities on its disk, render this fine species very

distinct from all its congeners.

Zoédia gracilipes v. d. Poll, n. sp.

(Pl 43, fig. 5),

Dull; head and thorax brown, the latter blackish on the disk ;

antennae rufous with the scape blackish. The basal half of the

elytra pale rufous brown, the apical half smoky black (according

to the light more or less velvety shining); the black portion extends

in an oblique line from the outer margin towards the suture, the

line of demarcation between the two portions indicated by a stripe

of silvery hairs, extending along the suture upwards to the scutellum

and being on its turn bordered above by a diffuse stripe of black hairs,

224 ON NEW OR LITTLE KNOWN

Underneath rufous with the abdomen blackish; legs brown with the

base of the femora, the apex of the tibiae and the tarsi pale rufous.

Head thick, regularly rounded posteriorly , rather strongly hollowed

beween the antennae, with a well marked median line; antennae

long, by far overreaching the tip of the elytra, scape slender,

regularly but not very much thickened towards the end. Prothorax

hardly longer than the head and much narrower in front; mode-

rately convex on the disk, with a small shallow impression in

front; the sides swelling out about the middle into a strong blunt

knob, rather deeply emarginate before the front margin, Scutellum

elongate, rounded at the tip. Elytra twice as broad as the thorax

at the base, almost parallel at the sides, conjointly broadly rounded

at the tip. Legs very long and slender, hinder shins slightly curved ,

thighs not quite as strong as in the preceding species. The whole

insect is very finely and thickly punctured and pubescent, when

seen under a strong lens.

Length 85 mm. — Habitat: Queensland.

4. gracilipes is more like the formerly described species, though

very distinct by its coloration and long legs.

Zoédia tenuis v. d. Poll, n. sp.

(PINA Siig. 6).

Head and thorax rufous; antennae testaceous with the scape

rufous; elytra pale rufous with a slight bronze hue, tempered by

a delicate silvery pubescence, which, according to the light, effects

some movable indistinct transverse bands below the middle; more-

over there is on each wingcase a broad highly polished and shining

stripe, extending from some distance below the base to the middle.

Underneath and legs rufous, the shins near the tip and the tarsi

testaceous.

Head rather small, the vertex longer than usual and consequently

not so abruptly rounded but gradually narrowed behind; between

the antennae rather deeply hollowed, with an impressed median

line. Antennae of about the length of the body, the scape regularly

thickened towards the tip. Prothorax slightly longer and only a

AUSTRALIAN LONGICORNIA. 225

little narrower than the head, strongly convex on the disk, with

a shallow impression along the middle, anteriorly and posteriorly

deeply depressed, the sides produced about the middle into an

obtuse tubercle. Head and thorax densely punctured and clothed

with exceedingly minute hairs. Scutellum broad, strongly rounded.

Elytra very large, one third broader than the thorax at the base,

the sides decidedly emarginate towards the middle, then gradually

swelling out and broadly rounded at the apex. Legs not very long,

hinder thighs short, not reaching the tip of the elytra, posterior

tibiae strongly curved, first tarsal joint hardly as long as the two

following together.

Length 63 mm. — Habitat: West Australia.

In a good many respects this species is very aberrant from all

the other known species; its most striking characters are the narrow

head, the long wingcases and the relative shortness of the legs,

chiefly of the hinder pair. However, I do not think it advisable to

remove it as yet from the genus Zoëdia.

OCHYRINAE

Ochyra nana v. d. Poll, n, sp.

(Pl. 13, fig. 7).

Subnitid; head and thorax black, parts of the mouth and antennae

rufous; scutellum brown, basal portion of the elytra vivid reddish-

brown, the remainder brownish-black with a swollen ivory trans-

verse band in the middle, neither touching the outer margin nor

the suture; underneath brown, with the abdomen black ; legs brown

with the tarsi pale rufous.

Head behind the lobes of the eyes completely hidden in the

thorax, strongly and thickly punctured, very faintly depressed

along the middle; antennae rather short, not reaching the apex of the

elytra, scape short and much swollen. Prothorax very globose >

strongly depressed posteriorly, the sides with a small pointed tubercle

in the middle; entirely covered with a strong confluent foveolate

punctuation, in the longitudinal direction, Scutellum small, broadly

Tijdschr, v. Entom. XXXIV, 16

226 ON NEW OR LIŸTLE KNOWN

rounded. Elytra rather deeply incurved at the sides in the middle,

then swelling out before the tip, where they are conjointly rounded ; .

there is just before the ivory spots a smooth very shining space,

all the remainder covered with closely set minute punctures, this

sculpture interrupted here and there by a large puncture, bearing

a long soft erect hair. Legs robust, clothed with a few long hairs;

thighs short and very thick, tibiae rather broad.

Length 4—5 mm. — Habitat: New South Wales.

The smallest of my two specimens has the head and thorax ot

a light reddish-brown colour, but I think this must be ascribed

to its being somewhat immature. Its small size, the want of knotty

elevations near the base of the elytra and the relative shorter and

more robust legs, at once separate this species from O. coarctata

Pasc., as yet the only known species of this curious genus.

DORCADIONINAE.

Mesolita inermis v. d. Poll, n. sp.

(Pl. 13, fig. 8).

Head, thorax and scutellum black, covered with a delicate

silvery pubescence; antennae rufous. Derm of the elytra brown

with a bronze hue, greatly hidden by a dense silvery pile, which

is interrupted by the following markings of black hairs, viz: a broad

transverse band near the middle, strongly widening towards the

outer margins and emitting a broad stripe upwards along the suture

(where it stops at some distance from the scutellum), and a rather

indefinite angular marking along the basal margin. Underneath

black with the breast brown, clothed with silvery pubescence,

which becomes very scanty on the rather strongly shining abdomen.

Legs rufous, darkest in the central part of the thighs.

Head with a deeply impressed median line; closely and finely

punctured; antennae about as long as the body, scape moderately

swollen, Prothorax large, the sides rounded, but slightly narrowed

in front, much more strongly so towards the hase, convex on the

AUSTRALIAN LONGICORNIA. 227

disk, with a strong transverse depression before the basal margin ;

thickly covered with minute punctures, which become somewhat

larger at the margins. Scutellum broad, semicircular. Elytra not

larger than the thorax at the base, enlarged in the shoulder region ,

slightly emarginate before the middle, from there gradually swelling

out, attaining their greatest width at about two thirds the length,

thence narrowed towards the apex, where they are conjointly

rounded; closely and very minutely punctured. Legs robust, thighs

rather short and very strongly enlarged in the middle, tibiae short

and stout

Length 6 mm. — Habitat: Queensland.

In this species the shoulders are better indicated than in the two

already described species, and the apex of the elytra is absolutely

destitute of spines; moreover the pattern of the elytra is very

different.

Mesolita Pascoei v. d, Poll, n. sp.

(EMSs fie: 6),

Head and thorax brownish-black, clothed with a thin silvery

pile; antennae rufous, the joints becoming darker at the tip;

elytra brown, darkest at the base, the apical spines black, also

covered with a delicate silvery pubescence, which is denser here

and there, effecting some indistinct longitudinal lines, however the

diskal one only being really conspicuous. Underneath black.

Legs brown.

Head slightly hollowed between the antennae, with an impressed

central line; closely and finely punctured. Antennae long, overreaching

the tip of the elytra; scape large and much swollen, Prothorax very

long and narrow, hardly as broad as the head, the sides almost

parallel, only a trifle enlarged in the middle, very little narrowed

at the tip and the base, the disk but slightly convex, somewhat

depressed in the middle; thickly and minutely punctured. Scutellum

rather large, obtusely pointed. Elytra very narrow, hardly as broad

as the thorax at the base, the sides gradually but very slightly

228 ON AUSTRALIAN LONGICORNIA.

swelling out, altaining their greatest width at about three fifth of

the length, thence narrowed towards the tip, the apex of each

wingcase produced into a very long and valid spine, which is

directed somewhat outwards; all over densely and finely punctured,

moreover the basal portion with some distant large punctures. Legs

robust, thighs strong, shins rather broad.

Length 6 mm. — Habitat: Queensland,

A very slender species and very distinct too by the enormous

spiniform enlargement of the elytra.

I have pleasure in naming this elegant little species in honour

of Francis P. Pascoe Esq., who has advanced so much our know-

ledge of the Australian Longicorns.

N. B. There is made use of this opportunity for publishing on

Plate 13 a figure of Typhocesis floccosa v. A. Poll, described in the

Notes from the Leyden Museum, IX (1887), p. 116.

EXPLANATION OF PLATE 13.

Fig. 1. Cyclocranium Swierstrae v. d. Poll. !)

2. Aphneope quadrimaculata v. d. Poll.

Zoedia v-album Boisd.

4. » longipes v. d. Poll.

5. » gracilipes v. d. Poll.

6. » tenuis x. d. Poll.

7. Ochyra nana v. 4. Poll.

8. Mesolita inermis v. A. Poll.

9. » Pascoe v. d. Poll.

10. 7yphocesis floccosa v. a, Poll.

1) The hinder tibiae are represented incurvate, in reality they are almost straight.

— _ _——a

AANTEEKENINGEN

over eene verzameling

LEPIDOPTERA,

in October 1889 van het eiland Flores ontvangen,

DOOR

P. € T. SNELLEN.

Hierbij geef ik eenige aanteekeningen over eene verzameling

Lepidoptera van het eiland Flores, die in het jaar 1889 door

Mr. Piepers voor onze collectie van daar is ontvangen. Ik heb

over die vlinders reeds in het verslag van de 23ste Winterverga-

dering der Nederlandsche Entomologische Vereeniging (Trjdsehr. v.

Ent. XXXII p cvır) het een en ander gezegd, maar wil toch nog

eens herhalen, dat wij voor deze verzameling weder groote ver-

plichtingen hebben aan Mr. D. H. van Gelder, die de belangen

van het onderzoek der Lepidopterologische fauna van Nederl. Oost-

Indie voortdurend met warmte ter harte neemt, en door wiens

zorgen wij reeds tal van belangrijke, uitmuntend behandelde vlin-

ders van allerlei verwijderde lokaliteiten ontvingen. Als een klein

bewijs van erkentelijkheid is dan ook eene fraaie nieuwe Huploea

van Flores naar hem benoemd.

Het eiland Flores, een der zoogenaamde kleine Sunda-eilanden ,

maar toch nog vrij groot, ligt oostwaarts van Java, waarvan het

door de elanden Bali, Lombok en Soembawa is gescheiden. Voor

nadere beschrijving van bodem, klimaat en plantengroei moet ik

naar andere werken verwijzen. Entomologisch is het nog zeer

weinig bekend, Wallace of zijn adsistent hebben er verzameld,

doch sedert, voor zoo ver mij bekend, niemand.

230 LEPIDOPTERA VAN FLORES.

De ontvangen Lepidoptera, die intusschen volstrekt geen beeld

der vlinder-fauna van het eiland geven, vertoonen trekken van

overeenkomst met Java, maar ook met Sumatra en Nieuw-Holland,

in geringe mate met Celebes en de Molukken. Als nieuw heb ik,

behalve Æuploea Gelderi, nog eene Yphthima ') en eene Neptis

beschreven en verder, zooals gewoonlijk, alle aanteekeningen van

systematischen en synonymischen aard, die ik bij het bestemmen

der vlinders maakte, medegedeeld. Ik stel mij voor, dat zoodoende

het meeste nut van het verzamelde wordt getrokken.

Rotterdam ,

October 1890.

1) Hübner schrijft Ypthima, Hewitson en Herrich-Schäffer echter Yphthima

Ik volg beide laatstgenoemde wetenschappelijke schrijvers.

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 231

RHOPALOCERA.

Euploea sepulchralis Butler, Proc, Zool. Soc. of London ,

4866, p. 282, fie. 2 (¢).

Eupl. Zinckenii Felder, Novara II, p. 335 (1867).

Drie mannen. Zij verschillen eenigszins van Javaansche

exemplaren — waarmede zij overigens in grootte overeen-

komen — doordat de punt en de achterrand der voor-

vleugels donkerder zijn. Hierdoor wordt een smalle, ge-

bogen, wortelwaarts flauw getande lichte dwarsband langs

het donkere wortelgedeelte van den vleugel, dat tot vijf

zesden reikt, en die bij de Javanen ook wel aanwezig

maar minder duidelijk is, vrij goed zichtbaar. Bij één

exemplaar is die lichte band in de cellen 4—7 zelfs met

witte schubben bestrooid. lets dergelijks heb ik nog by

geen enkel der vele Javaansche exemplaren van sepulchralis ,

die door mijne handen gingen, opgemerkt, en onmisken-

baar wordt hierdoor eene, zij het dan ook geringe, toena-

dering gevormd tot uploca Eurypon Hewitson van de

Key-eilanden, waar de vermelde lichte dwarsband geheel

helderwit is en ook de buitenhelft der achtervleugels in-

neemt. Van een helderwitten buitenrand der achtervleugels

is bij een der exemplaren van Flores en bi) vele Javaansche

voorwerpen reeds een duidelijk begin tegen den staarthoek

te zien.

Waarschijnlijk zijn beiden, sepwlchralis en Kurypon,

evenals Muploea Macleari Butler (Proc. Zool. Soc. 1887,

p- 522) van het Kerstmis-eiland. varieteiten van Zuploca

Climena Cramer IV, p 207, pl. 389 E F, welke, evenals

met vele andere vlindersoorten het geval is, op Amboina

in de grootste exemplaren voorkomt. Alle structureele

kenmerken zijn volkomen dezelfde,

232

LEPIDOPTERA VAN FLORES.

Euploea Gelderi Snellen, Tijdschr. v. Ent. XXXII p. 98

(1890). — PI. 14, fig. 1 (3).

Drie mannen. De blauwe gloed der voorvleugels is ge-

lijkmatig langs den achterrand verbreid, niet over de punt-

helft, zooals bij Midamus Linn. (Linnaei Moore) en al hare

varieteiten. Verder staat de rij submarginale vlekken nader

bij den achterrand en loopt daarmede evenwijdig, terwijl

zij bij Midamus sterk geslingerd is en zich van af ader 4

binnenwaarts wendt. Ik blijf Gelders voor eene goede soort

houden.

Euploea Mazares Moore, Cat. Lep. East-India Comp.

Lp-428 (4857)

Eenige exemplaren. Zij zijn iets donkerder van tint en

hebben sterker blauwen gloed dan de Javaansche exem-

plaren. Verder zijn de lichte vlekken tegen den achterrand

der voorvleugels grooter, vooral in de cellen 2—4, Overigens

zijn die vlekken op dezelfde wijze paarsblauw bestoven als

bij den type. De witte randstippen der achtervleugels zijn

gelijk aan die der Javanen en bij één & vertoonen zich

sporen van witte bestuiving langs den achterrand, tegen

den staarthoek. Sporen van lichtblauwe middenstippen der

voorvleugels, welke de varieteit Lederer: Felder van Malakka

kenmerken, zijn zoo min bij de voorwerpen van Flores als

bij de talrijke, voor mij staande Javanen te zien. Alles

bijeengenomen is echter het verschil met den type zóó

eerin

sering, dat de Flores-exemplaren geene merkbare lokale varie-

teit vormen en dus zeker niet door eenen naam behoeven

te worden aangeduid.

Euploea spec.

Een afgevlogen wijfje eener soort, die tot de groep van

Bupl. Phaenareta Schaller (Alea Hübner) behoort. Waar-

schijnlijk eene lokale varieteit van Pdaenareta, maar waar-

van ik, bij onbekendheid met den ¢ en uithoofde van den

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 233

slechten toestand van het exemplaar, niet waag den naam

te preciseeren.

Acraea Andromacha Fabr., Syst. Ent. p. 466 (1775).

— Röber, Iris II p. 22 (1885). — PI. 14, fig. 2.

Acraca Pntoria Godart, Æne. Meth. IX p. 231 (1819)

» Aenone Kirby, Ann. and Mag. of Nat. Hist. 1889,

p.163:

Een exemplaar dezer, behalve op het eiland Kabia bij

Celebes (var. Indica Röber, 1. c.), tot dusverre alleen van

Australie (Nieuw-Holland) en den Louisiade-Archipel (Aenone)

bekende soort. De beschrijving van Godart, die verkeerdelijk

West-Afrika als vaderland opgeeft, past daarop volkomen.

De varieteit /xdica onderscheidt zich, volgens Röber, van

de Australische exemplaren door mindere grootte en klei-

nere zwarte vlekken.

Daar van deze soort, voor zoo ver mij bekend, nog geene

afbeelding bestaat, geef ik er hierbij eene naar het gave

en frissche exemplaar van Flores. De onderzijde is gelijk

aan de bovenzijde; alleen zijn de leemgele vlekken in den

zwarten rand der achtervleugels duidelijker.

Danais Melissa Cram., IV, p. 172, pl. 377 G, D.

Eenige exemplaren. Zij komen overeen met Javaansche

exemplaren en met Gramer’s afbeelding. Alleen is de groen-

witte teekening der achtervleugels beperkter en in het

bijzonder de groenwit gekleurde middencel der achtervleugels

door eene dikke, gevorkte donkere langsstreep gedeeld.

Deze langsstreep duidt echter volstrekt geen specifiek verschil

van Melissa aan. Bij eene reeks van 18 exemplaren van

verschillende lokaliteiten zie ik haar langzamerhand optreden ,

eerst als een fijn lijntje.

Melissa verschilt zeer waarschijnlijk niet specifiek van

Limniace Cramer, die dan de oudste naam voor de soort is.

LEPIDOPTERA VAN FLORES..

Danais Ismare Cram., II, p. 156, pl. 279 E, F.

Twee mannen en een wijfje.

Zij zijn kleiner dan de type en alleen de randstippen,

waarvan echter velen ontbreken, — bij een d zelfs al die

der voorvleugels — wit, terwijl de lichte langsstrepen der

cellen niet meer dan vuil bruinachtig grauw zijn. Vooral

op de voorvleugels zijn zij weinig lichter dan de grond;

die der achtervleugels zijn helderder.

Ismare wordt door Moore, in zijne Monographie der

Limnaina (Danaina Herr. Sch), Proc. Zool. Soc. 1883

p. 201 enz., alleen van de Molukken vermeld. Het Leidsch

Museum bezit haar echter ook van Noord-Celebes en ik

heb een exemplaar uit die streek voor mij. Het verschilt

niet merkbaar van Cramer’s afbeelding.

Danais Genutia Cram., III, p. 23, pl. 206 C, D.

Eenige exemplaren. Zij behooren tot de varieteit intensa

Moore (Proc. Zool. Sos. 1883, p. 240), die ook wel met

eene, zij het dan ook onvolledige tweede rij witte rand-

stippen voorkomt. De kaneelbruine stip van cel 3 is mede

somtijds bij Javaansche voorwerpen aanwezig. Wat de Flores-

exemplaren echter onderscheidt, is dat de kaneelbruine

strepen in de cellen donkerder zijn dan in het alge-

meen bij de Javanen, en de op eene schuine rij staande

witte vlekken der voorvleugelpunt merkbaar kleiner zijn,

even klein als zij ook wel bij de varieteit Zeucoglene Felder

van Celebes en Saleyer voorkomen. Bij Leucoglene is het

kaneelbruin echter nog donkerder en buitendien heeft deze

eene meestal zuiver witte, maar ook dikwijls in verschillende

mate bruin bestoven middencel der achtervleugels. Een

exemplaar van Saleyer is echter even licht als de Javanen

en heeft daarbij eene buitengewoon sterk bruin bestoven

witte middencel der achtervleugels, hetgeen dus duidelijk

bewijst dat Leucoglene geene afzonderlijke soort is.

10.

14%

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 235

Danais Chrysippus L., Syst. Nat. Ed. X, n°. 81. —

ram pr 32, ple 118 BC.

Verscheidene exemplaren. Zij varieeren. Sommigen zijn

even donker en onzuiver van grondkleur als de Javaansche

en Celebaansche exemplaren , anderen lichter , enkelen komen

bijna geheel overeen met de varieteit Cratippus Felder

(Sitz. Ber. der Wiener Akademie, XL, p. 449) van Amboina

en Ceram,

Ik merk hier op, dat de donkere, onzuivere grondkleur

wel het eenige is wat de Javaansche exemplaren in den

regel van de Afrikaansche en Indische onderscheidt. Al de

andere door Moore in zijne beschrijving van Zimuas Bata-

viana (Proc. Zool. Soc. 1883, p. 238) vermelde kenmer-

ken zijn in hooge mate onstandvastig, en dit bewijst

duidelijk dat Bataviana nauwelijks als lokale varieteit be-

hoeft te worden aangemerkt.

Cyllo Leda L., Syst. Nat. Ed. XII, p. 773, n°. 151.

Eenige exemplaren zonder opmerkelijke varieteiten.

Yphthima Florensis nov. spec. — Pl. 14, fig. 3 (9).

Een man en twee wijfjes van 26—30 mm. vlucht.

Naast verwant aan Häbneri Kirby (Philomela Hübn. ,

Zutr. fig. 83, 84) van Java, de vleugelvorm dezelfde, ook

de donkere, iets olijfkleurig grauwbruine grondkleur der

bovenzijde, zoomede de dubbel blauw gekernde oogvlek;

maar de achtervleugels slechts bij één wijfje met een

klein oogje in cel 2, bij de twee andere exemplaren onge-

teekend.

Op de onderzijde der voorvleugels heeft het binnenrands-

hoek-zesde geene grijswitte dwarsschrapjes en ziet men aan

beide zijden van de oogvlek eene, bij Hübner: nauwelijks

aangeduide, duidelijke bruingrijze streep. De achtervleugels,

die vrij dicht en gelijkmatig met grijswitte dwarsschrapjes

236

LEPIDOPTERA VAN FUORES. £

zijn bedekt, hebben bij alle drie de exemplaren twee enkel-

voudig blauw gekernde, bijna even groote oogvlekken , eene

in cel 6, welker helder licht okergele buitenrand een ge-

deelte der cellen 5 en 7 beslaat, en eene iets kleinere in

cel 2, waarvan de gele rand nog iets boven ader 3 komt.

Bij de twee wijfjes bevindt zich ook nog een klein oogje

in cel 1a.

De tid zal leeren, in hoeverre Florensis eene goede soort

is of eene varieteit van Hübneri. Wat voor de soortsrechten

pleit, is de afwezigheid, bij den d, van eenigerlei langere

beharing op het middenderde der bovenzijde van de voor-

vleugels, welke beharing bij Mübneri & zeer duidelijk is.

Yphthima Baldus Fabr., Syst. Ent. App., p. 809; id.,

ini. Syst. UE, dpi 223.) PI, tig. dus)

Grootte, vleugelvorm, grondkleur en aanleg van teekening

zijn geheel gelijk aan die der Javaansche exemplaren , maar

op de bovenzijde zijn de oogvlek der voorvleugels en de

twee in de cellen 2 en 3 der achtervleugels iets grooter ,

breeder en levendiger okergeel gerand. Op de onderzijde

der achtervleugels is dit onderscheid in de grootte der 00g-

vlekken nog meer merkbaar. Voorts zijn de lichte dwars-

schrapjes der voorvleugels iets geler dan bij den Javaanschen

Baldus en ook overvloediger, terwijl op de helderder witte

onderzijde der achtervleugels de afscheiding tusschen de met

bruingrijze dwarsschrapjes bedekte wortelhelft en de daar-

van bijna geheel ontbloote tweede helft door eene bijna on-

afgebroken, iets geslingerde bruingrijze lijn wordt aange-

duid en dus veel duidelijker is dan bij de Javaansche

exemplaren , waar de begrenzing echter hetzelfde beloop heeft.

Deze verschilpunten komen mij echter wel wat gering

voor, om een specifiek onderscheid aan te nemen, vooral

omdat bij den man de doffe beschubbing van de boven-

zijde der voorvleugels, hoewel iets spaarzamer dan bij uit de

rups gekweekte Javaansche exemplaren, dezelfde plaats beslaat.

14.

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 237

Ik geef hierbij eene afbeelding dezer varieteit, die ik

Florensis noem.

In den Catalogus van Kirby wordt, waarschijnlijk op

gezag van Hewitson, als varieteit bij Baldus geciteerd:

Lisandra Cram., IV, pl. 293 G, H. Ik betwijfel de juist-

heid van dit citaat zeer.

Mycalesis Hesione Cram., I, p. 16, pl. 11 C, D.

Fenige exemplaren, die in grootte, kleur en in de breedte

van de witte dwarsstreep der onderzijde zeer overeenkomen

met de Javaansche.

Ik merk hier nog op, dat de voorvleugelpunt even afge-

rond is als bij mijne andere voorwerpen van Mesione uit

den Indischen Archipel. Bij exemplaren van het vasteland

steekt hij min of meer uit.

Mycalesis Mineus L., Syst. Nat. Ed. XII, I, 2, p. 768.

Justina Gram. IV, p. 75, pl. 326 C.

Een zeer gaaf en frisch wijfje. Het verschilt op de onder-

zijde eenigszins van Javaansche exemplaren. De grond-

kleur is donkerder, licht paarsgrijs gemengd en, vooral op

de achtervleugels, met geslingerde donkere lijntjes geteekend ;

inzonderheid is aldaar ééne lijn, die het wortelvierde be-

grenst, zeer duidelijk. Van de lichte lijnen, die langs de

oogvlekken heen gaan en die bij de Javanen bijna wit zijn,

is alleen de wortelwaartsche der achtervleugels aanwezig en

zeer flauw. De twee gegolfde lijnen voor den achterrand

der vleugels zijn donker grijsbruin in plaats van wit. Aan-

gezien echter het beloop der teekening en de overige ken-

merken overeenstemmen, geloof ik hier slechts met eene

varieteit te doen te hebben, die ik wudwlata noem.

In den Catalogus van Kirby wordt als vaderland van

Justina Cramer de Philippijnen vermeld. Cramer geeft in

den tekst echter Goromandel op.

238 LEPIDOPTERA VAN FLORES.

45. Elymnias undularis Drury, //ustr. II, Tab. 10, fig.

4, 2. — Cram., III, pl. 256 A,B. — Godart, Ere. Meth.

IX Sp. 32062 mes 2:

Jynx Hübn., Zutr. fig. 37, 38.

Leucocyma Godart, Enc. Meth. IX, p. 326, n°. 3.

Drie mannen; zij zijn over het algemeen gelijk aan mine

exemplaren van Sumatra, Banca en Belitoeng, vooral niet

kleiner dan laatstgenoemde, de blauwe vlekken der voor-

vleugels nog iets grooter, de achterrand der achtervleugels

even donker. Zij verschillen dus zeer van het Javaansche

ras (Jyn® Hübner). Een wijfje hebben wij niet ontvangen.

Het wordt voor mij hoe langer hoe duidelijker dat, on-

danks de zeer afwijkende wijfjes, de Javaansche exemplaren

van undularis en die van de drie bovengenoemde eilan-

den niet specifiek verschillen. Het zal echter beter zijn

deze laatste met den naam van varieteit wigrescens Butler

(Proc. Zool. Soc. of London, 1871, p. 520, pl. 42 f. 4.—

Distant, Rhop. Mal. p. 61, pl. vi f. 4, en pl. ıxf.1 89) te

bestempelen, want de beschrijving van Leucocyma Godart

past eigenlijk op de Javaansche mannen van wadularis,

die van zijne wndularıs misschien meer op het Indische

ras. Discrepans Distant, 1. c., p. 60, pl. vi, f 2, 3 49,

van Malacca, vormt vrij wel den overgang tusschen xigrescens

en den type.

16. Ergolis Ariadne L., Syst. Nat. Ed. XII, I, 2.p. 778.

Eenige exemplaren, die niet van Javaansche verschillen.

17. Neptis Florensis nov. spec.

Twee exemplaren (3 2).

Deze soort is na verwant aan Neptis Adipala Moore

(Proc. Zool. Soc. 1872, p. 563, pl. 32, fig. 8), zoodat het

voldoende zal zijn, de punten van verschil op te geven.

Wat de onderzijde betreft, zoo bedien ik mi hiervoor van

een exemplaar Adipala van Malacca, zijnde zij door Moore

slechts vluchtig beschreven.

19%

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 239

Grootte iets aanzienlijker. Grondkleur der bovenzijde vaal

zwart, iets bruinachtig. Teekening wit, in dezelfde tint als

bij Adipala. Langsstreep der middencel bijna eveneens, het

wortelgedeelte gelijkmatiger verbreed, met een spoor van

insnijding aan de voorzijde op vijf zesden. Gebogen dwars-

band van witte vlekken op twee derden eveneens, maar de

stip aan den voorrand ontbrekende, zoo ook de witte streepjes

achter de vlekken. Van de witte stippen vóór den achter-

rand ontbreken die in de cellen 3, 7 en 8. Op de achter-

vleugels is de witte middenstreep, evenals bij Adipala , aan

den binnenrand wat breeder en zij loopt tot den voorrand

door, maar minder onafgebroken; de vlek in cel 6 is name-

lijk ovaal, die aan den voorrand tot een streepje verlengd.

De reeks witte vlekken op twee derden houdt bij ader 7 op.

Op de onderzijde der achtervleugels zijn de beide gebogen

witte veegjes, gelijk bij Adıpala, boven aan den vleugel

korter, de witte middenstreep als boven, dus niet aan den

voorrand verbreed en omgebogen, de vlekken der reeks op

twee derden zijn bijna spadevormig, duidelijk gescheiden.

Bi Adipala zijn zij langwerpig vierkant en vormen eene

bijna onafgebrokene, tegen den voorrand versmalde streep.

Eindelijk loopt langs den achterrand, in de cellen, eene

dubbele rij gebogen witte streepjes.

Nog moet ik opmerken dat de grondkleur der onderzijde

iets warmer kaneelbruin is dan bij Adipala. Gel da en 15

der voorvleugels zijn donkergrijs.

Charaxes Athamas Drury, /7. Exot. Ent., 1, Tab. 2,

fig. 4 — Cram. I, p. 140, pl. 89 C, D.

Twee mannen; zij verschillen niet van Javaansche en

behooren dus wellicht tot de varieteit Attalus Feld., Novara

III, p. 438, n°. 711, waarvan ik de beschrijving nu niet.

kan vergelijken.

Diadema Misippus L., Mus. Lud. Ulr. p. 264.

Pap. Bolina Cram., I, p. 102, pl. 65 E, F (8).

240

LEPIDOPTERA VAN FLORES.

Eenige mannen. Zij verschillen niet van de Javaansche,

Het is niet juist, wat Cramer zegt, dat de Oost-Indische

exemplaren dezer soort kleiner zijn dan de Afrikaansche.

Diadema Bolina L. Mus. Lud. Ulr. p. 295.

Pap. Auge Cram., II, p. 141, pl. 190 A, B (8).

Twee mannen, gelijk aan Javaansche. /phigenia Cram.T,

pl. 67 D, E, is eene van de vele varieteiten van het 2,

niet van den Z, zooals in den Catalogus van Kirby staat.

Diadema anomala Wallace, Trans. Ent. Soc. of London ,

VSD Ip: 2659, 002. 19:

Vier exemplaren. De drie lichte langsstreepjes, in cel 4—6

der voorvleugels, zijn bruinachtig, niet wit, — hetzij met

of zonder blauwen weerschijn, zooals bij de Javanen.

Cethosia Penthesilea Cram., Il, p. 78, pl. 145 B, C.

Een ¢, vrij klein, maar overigens gelijk aan Javaansche

exemplaren, zooals die door Cramer zijn afgebeeld. Ik moet

echter opmerken, dat de twee eerste lichte strepen van de

onderzijde der achtervleugels niet altijd geel zijn, zooals op

de aangehaalde afbeelding, maar ook dikwijls wit.

Penthesilea is geene varieteit van Cyane Drury, die ook

op Java voorkomt.

Messaras Erymanthis Drury, /7/.1, pl. 15, fig. 3,4. —

Gram Iep ep SEE

Eenige exemplaren; zij hebben geene gele stip in de

voorvleugelpunt, doch deze ontbreekt ook wel bij Javaansche

exemplaren.

Cynthia Arsinoe Cram., II, p. 100, pl. 160 B, C.

Eenige exemplaren. Cramer’s afbeelding stelt een exem-

plaar van de Molukken voor.

26.

Dill

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 241

Precis lida Cram. i; p. 66, D 242800 DIV, 9.167,

pl. 374 C, D.

Een gaaf exemplaar; het staat tusschen Cramer’s pl.

374 CG, D en de varieteit ##{ermedia Felder.

Junonia Erigone Cram., I, p. 96, pl. 62 E, F.

Eenige exemplaren. De wortelhelft der achtervleugels op

de bovenzijde is niet grauw, zooals bij de Javaansche exem-

plaren en op Cramer’s afbeelding, maar vurig bruingeel,

zooals bij een paartje van Timor. Ik merk hier nog op,

dat bij geen mijner exemplaren (van Java, Flores, Timor

en Celebes) de buitenhelft van de onderzijde der achter-

vleugels zoo licht is als op Cramer’s afbeelding. Hij geeft

het vaderland van zijn origineel niet op.

Junonia Orithyia L., Mus. Lud. Ulr. p. 218. — Cram.,

io pl, 1IECHD.

Verscheidene exemplaren. Bij de mannen zijn op de

bovenzijde der voorvleugels de lichte teekeningen der punt=

helft minder uitgebreid dan bij de Javanen, en ook het

blauw der achtervleugels is vrij somber, naar het leikleu-

rige trekkende. Bij één exemplaar (4) ontbreken op de

bovenzijde de roodgele vlekjes van de middencel der voor:

vleugels.

Junonia Asterie L., Syst. Nat. Ed. XII, I, 2, p. 769. —

Gram kep 90, pl. 538: D> E.

Eenige exemplaren; ik bemerk geen verschil met Javaansche.

Cramer zegt, bij de beschrijving van Almana Linn., p. 90, dat

zij ook bij Batavia voorkomt, maar Mr. Piepers heeft nooit

een exemplaar van Java gezonden. Ook is het voor mij

nog zeer twijfelachtig, dat Asterie eene seizoens-varieteit van

Almana zou kunnen zijn, zooals sommigen beweren. Van

Celebes of de Molukken heb ik laatstgenoemde ook nooit

ontvangen,

Tijdschr. v. Ent. XXXIV. 16

242

29.

30.

LEPIDOPTERA VAN FLORES.

Doleschallia Bisaltide Cram., II, p. 9, pl. 102 G, D

Polibete Cram. II, ap. 71, 735 pl. 244, DR 7253536, D;

Verscheidene exemplaren. Zij zijn op de bovenzijde gelijk

aan Javaansche en de roodgele voorrandsstreep der voor-

vleugels dus door eene ruim zoo breede zwarte van

de roodgele wortelhelft der vleugels gescheiden, Van de

lichte stippen der zwarte vleugelpunt is die in cel 4 rood-

geel, niet wit, zooals ook wel bij de Javanen voorkomt.

De onderzijde varieert, evenals altijd, zeer sterk, doch

ik moet aanteekenen, dat onder de exemplaren van Flores

ook een voorkomt, behoorende tot de varieteit door Dr.

Staudinger beschreven in het Tijdschrift Jris, II, p.

52, van Palawan, met zeer donkerbruine wortel- en

lichte tweede helft der onderzijde. Een dergelijk heb ik ook

van Java. Zij is dus geen eigenaardig product van Palawan.

Bij een ander stuk is de bleekbruine onderzijde met eene

smalle zeer donkere middenstreep geteekend.

Exemplaren van Sumatra verschillen meestal van de Javaan-

sche, doordat de zwarte streep tusschen de roodgele aan den

voorrand en de roodgele wortelhelft der voorvleugels zeer

smal is. Die uit Indie door de grootere lengte der voor-

randsstreep en vooral doordat de achterrand der voorvleu-

gels onder de vleugelpunt iets uitgesneden is. Bij de exem-

plaren uit de Molukken wordt de achterrand der voor-

vleugels vlakker, het roodgele wortelveld kleiner, en ein.

delijk komt op Nieuw-Guinea de varieteit Nacar Boisd. voor,

die beschreven en afgebeeld is Tijdschr, v. Ent. XXXII,

p. 390, pl. 10 fig. 1. Door overgangen worden deze varie-

teiten echter geleidelijk met elkander verbonden.

Lycaena Roxus Godart, Puc. Meth. IX, p. 659. —

Horsfield, Cat. hep. Fast-India Comp., p. 70, pl. 2.

fig. 4, 4a.

Eenige mannen behooren tot de varieteit angustior

Staudinger, Jris IT, p. 95 (1889), welke zich inderdaad

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 243

door den smallen witten middenband der bovenzijde zeer

van Javaansche exemplaren onderscheidt. De zwarte teeke-

ning der onderzijde verschilt echter niet, ook niet bij onze

exemplaren van Celebes, en dus komt het mij niet raad-

zaam voor om daarop varieteiten te bouwen, zooals Dr.

Staudinger doet.

31. Lycaena Rosimon Fabr., Syst. Ent., p. 523.

Coridon Cram., IV, pl. 340, GE.

Ken exemplaar; het verschilt niet van Javaansche.

Pap. Maimon Fabricius, die Kirby in zijnen Catalogus

hier citeert, is, volgens Plötz eene Hesperia (zie Stett. Ent.

Zeit. 1885 p. 39), ten minste de Maimon van de Ento-

mologica Systematica.

32. Lycaena Plinius Fabr., Ent. Syst. III, A, p. 284. —

Moore, Lep. of Ceylon, p. 82, pl. 34, fig. 4.

Fenice exemplaren, gelijk aan Javaansche.

D 2) a

33. Lycaena Celeno Cram., I, p. 52, pl. 31 C, D.

Eenige exemplaren. Zij zijn op de onderzijde donkerder

grijs dan voorwerpen van Sumatra, Java en Celebes, en

door dezen donkeren ondergrond schijnt ook het blauw der

bovenzijde donkerder. De teekening van den onderkant is

ook wel zoo scherp.

Cramer geeft verkeerdelijk als vaderland Suriname op.

Ik merk hier op, dat Zycaena es Druce (Proc. Zool.

Soc. of London 187%, p. 106, pl. 16, fig. 2—4) niet,

zooals Dr. Staudinger in de /ris citeert, een synoniem van

Aelianus Fabr. (Alexis Stoll) i

soort, die tegelijk met Aelianus op Java, Sumatra en Nias,

s, maar eene afzonderlijke

zoowel als in Siam voorkomt en zich van deze onderscheidt

door geheel verschillende onder- en bovenzijde. Misschien

verschilt echter Agrate Druce niet specifiek van Cleodus

Felder, want daarmede komt zij zeer overeen,

244

35.

36.

LEPIDOPTERA VAN FLORES.

Sithon Travana Hewitson, /(/ustr. diurn. Lep., p. 38,

pl. 47 Sie. 93.60:

Een man. Ik geloof stellig, dat zoowel Travana als

Orsolina Hew. afzonderlijke, van Jangala Horsf. (Wester-

manni Felder) verschillende soorten zijn. Travana en Jangala

zijn het naast verwant, maar de grondkleur der onderzijde

is bij eerstgenoemde omberbruin, iets olijfkleurig, bij de

tweede koffiebruin met paarsen gloed en de booglijn staat

aldaar bij Jangala veel nader bij den achterrand.

Pontia Xiphia Fabr., Spec. Ins., Il, p. 43. — Distant,

Rhopal. Malay. p. 288, pl. 26, fig. 8.

Pontia Nina Fabr, Ent. Syst. MI, 1, p. 149. — Snell.

v. Voll., Mon. der Pier., p. 3.

Een aantal exemplaren. Zij houden het midden tusschen

den type en de sterker zwart geteekende voorwerpen, 200=

als zij op Timor en Tanah-Djampea, maar vooral op de

Philippijnen voorkomen,

Deze soort is inderdaad (verg. Snell. v. Voll.) zeer gemeen

op Java. Vreemd is het, dat de schrijver der Monographie

des Piérides den ouderen naam Xiphia citeerende, dien niet

aanneemt. Dit ware ten minste logisch geweest.

Pieris Pitys Godart, Eneyel. meth. IX, p. 134. — Snell.

v. Voll., Mon. des Pier., p. 28.

Pieris Mentes Wallace, Trans. Ent. Soc. of London,

Ser. 3, IV, p. 332,

Een aantal exemplaren, die allen tot de, overigens vrij

onbelangrijke, varieteit Mentes behooren. Godart geeft Java

als vaderland op, maar Mr. Piepers heeft Pitys aldaar nog

niet gevonden en ook Snellen v. Vollenhoven spreekt alleen

van Timor, van waar wij de soort ook voor onze verza-

meling ontvingen.

Dat Pieris Rachel Boisduval, die, zooals Snell. v. Voll.

terecht opmerkt, ook niet op Java voorkomt, maar wel op

Sil.

38.

LEPIDOPTERA VAN FLORES 245

Ceram en de Molukken, slechts eene varieteit van Pitys

is, houd ik met hem voor hoogst waarschijnlijk. Een exem-

plaar van Gelebes, dat ik voor mij heb, vormt den over-

gang. Evenzoo verschillen Pieris Agnata van de Salomons-

eilanden en P. Kühui Röber (Iris, I, p.1,pl.1, fig. 2, 3)

niet specifiek van Âachel. De synonymie der exotische

Lepidoptera wordt gaandeweg al aardig uitgebreid. Dit be-

looft wat voor de toekomst. Ik benijd in dat opzicht de

entomologen van het jaar 2000 niet.

Pieris Temena Hewits., Avot. Butt. Il, Pier., T. 3,

fig. 19. — Wallace, Trans. Ent. Soc. of London, Ser. 3,

LV) pe 896, 9:

Vele exemplaren van beide sexen.

Pieris Tamar Wallace, 1. c. p. 337, n® 25, T. 6, fig.

2, die Mr. Piepers ook op Java vond, is slechts eene varie-

teit van Zemena. Wallace heeft haar goed beschreven , maar

op de afbeelding is de onderzijde der achtervleugels te

levendig gekleurd. In de Monographie des Pierides is Tamar

vergeten en Zemena, als eene waarschijnlijk Australische

soort, weggelaten.

Pieris Lea Doubd., Annals of Nat, Hist. XVII, p. 23,

(1846). — Snell. v. Voll, Mon. d. Pier., p. 23.

Pieris Naomi Wallace, Trans. Ent. Soc. of London ,

Ser, 3, IV! p. 336.

Vele gave en frissche mannen, doch slechts één goed

wijfje. Naomi is inderdaad slechts eene varieteit van Lea

en niet eens eene belangrijke. Vleugelvorm en aanleg van

teekening zijn geheel dezelfde en het hoofdverschil bestaat

daarin, dat de grondkleur van de onderzijde der sterker

zwart geaderde achtervleugels niet helder licht okergeel is

met donkerder staarthoek, maar een eenkleurig, donker

okergeel. — Pieris Amalia Snell. v. Voll., Mon. p. 23,

pl. 3, fig. 6, 2 (als ¢ beschreven) is ook slechts eene ge-

246

39.

LEPIDOPTERA VAN FLORES.

ringe varieteit van Zea, en de overigens getrouwe afbeel-

ding naar een afgevlogen exemplaar gemaakt.

Bovendien komt het mij zeer waarschijnlijk voor, dat

Pieris Lea en hare varieteiten niet specifiek van Aspasia

Stoll verschillen en verwacht ik de ontdekking van over-

gangs-varieteiten, waar het oranjegeel van de boven-

zijde der achtervleugels aan de vleugelpunt begint te ver-

dwijnen.

Pieris Albina Boisd., Suites à Buffon, Lep. I, p. 480

(8). — Snell.'v. Voll., Mon. d. Piér., p. 44.

Tachyris Paulina Wallace, Trans. Ent. Soc of London,

Ser. 3, IV, p. 369.

Een man. Indien wij Wallace’s uiteenzetting der citaten

voor juist mochten houden, dan zou Paulina Cram., II,

pl. 110 E, F het wijfje van Albina en dus de oudste naam

voor deze soort zijn. Intusschen moet ik opmerken, dat de,

bij Wallace op Paulina (Albina) volgende Pieris Ronan

Boisd , 1. c. p. 481, van Bombay, die ik voor mij heb

(3 mannen), niet slechts van A/bina Boisd. d verschilt

cin having the under surface uniform white» maar nog in

vele andere opzichten, o. a. zeer duidelijk in vleugelvorm.

Daar nu Wallace niets van de zeer spitse voorvleugelpunt

van Albina 3 (Paulina Wall.) noch van de op de boven-

zijde zoo opmerkelijke paarlemoerglanzige voorvleugel-basis

vermeldt, vermoed ik dat de mannen van Paulina Wallace

niet tot de, trouwens door Boisduval zeer vluchtig beschre-

ven Albina behoorden, maar wel tot de soort, later be-

schreven als Pieris Albata door Hopffer, Stett. Ent. Zeit.

1874, p. 22 (Jacquinoti Snell. v. Voll., nec Lucas), die

behalve op Gelebes, ook op de Molukken vliegt. Deze soort

gelijkt meer op Rove, maar verschilt door minder uitstekende,

afgeronde punt der voorvleugels, het ontbreken van hunnen

getanden zwarten achterrand en de bleek botergele onder-

zijde der achtervleugels. Het wijfje van d/bata, dat Hopffer

40.

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 247

niet kende, heb ik ook nog niet ontvangen. Evenmin ken

ik dat van Rouru.

Pieris Lyncida Cram., Il, p. 52, pl. 131 B (8).

Pieris Enyo Boisd., Suites à Buffon, Lep. I, p. 481.

» Hippo Snell. v. Voll., Mon. d. Pier. p. 42.

Vele exemplaren, van beide sexen. Zij kunnen beschouwd

worden als tot den type (Znyo Boisd.), die op Java voor-

komt, te behooren (Cramer geeft verkeerdelijk Suriname

als vaderland op), want de onderzijde der achtervleugels is

wit. De zwarte achterrand der voor- en achtervleugels is

echter smaller dan bij de Javanen en bereikt op eerstge-

noemden den staarthoek niet. Hij ontbreekt op de achter-

vleugels ook wel geheel. De wijfjes — die over het geheel

in de verschillende landen waar de soort voorkomt, vrij

wel aan elkander gelijk zijn — komen met Javaansche overeen.

Behalve de door mij in Midden-Sumatra, Lepidoptera,

p. 22, genoemde, behooren als varieteiten bij Lyucida stellig

nog Pieris Enarete Boisd., p. 480, zich vooral door de

zeer donker gekleurde bovenste middenader met hare takken

(aderen 6 en 7) op de onderzijde der achtervleugels onder-

scheidende, Dit is reeds aangeduid bij de exemplaren van

Sumatra, met welke #narete door de levendig gele onder-

zijde dier vleugels overeenkomt. Verder ook Pieris Lynceola

Felder (Nov. II, p. 164) van Timor en Wetter. Exem-

plaren van laatstgenoemd eiland verschillen vooral sterk

door mindere grootte, breeden zwarten voorrand en punt

(zonder witte vlek) der voorvleugels. De onderzijde der achter-

vleugels is wit met vrij breeden, ongetanden zwarten

achterrand.

Waarschijnlijk is zelfs dda, Cram., IV, pl. 363 C, D

eene lokale varieteit van Jyncida, van de Molukken. Snell.

v. Voll. beeldt in zijne Monographie het g van Ada af. Dit

onderscheidt zich van de Lyucida-wijfjes van andere plaatsen

— die overigens soms even helderwit met donkeren achterrand

248

LEPIDOPTERA VAN FLORES.

voorkomen — doordat ook de middencel der voorvleugels van

donkere bestuiving is ontbloot. Aangezien ook inornata Butl. ,

Taprobana Moore, Hippoïdes Moore, vacans Butl. en latifasciata

Moore stellig slechs lokale varieteiten van Zyncida zijn,

worden er niet minder dan 17 zoogenaamde soorten van

Pieris der Indo-Australische fauna weggevaagd en tot ééne

teruggebracht. Al deze vormen kunnen buitendien ook wel

tol twee worden gereduceerd , namelijk eene met witte onder-

zijde der achtervleugels (type, Zyneida Cram., Puyo Boisd.)

en eene met gele onderzijde dier vleugels (dda Cram.,

Eleonora Boisd.) als varieteit beiden met een aantal subva-

rieteiten , die in elkander overgaan. Dit zijne geene gissingen,

maar een getal van bijna 50 gave en frissche exemplaren

van Lyncida, van 10 verschillende lokaliteiten in onze

collectie, geeft mij recht tot bovengenoemde gevolgtrek-

kingen.

Hebomoia Glaucippe L., Syst. Nat. Ed. XII, p.

762. — Cram., II, p. 104, pl. 164 A, B, C. — Boisd.

Suites à Buffon, Lép. I. p. 596. — Snell. v. Voll., Mon.

des Pier., p. 52. — Wall, Trans. Ent. Soc. of London,

Sers LV, ps 396.

Eenige mannen. Zij zijn zeer kenbaar door de vurig

menieroode kleur van de punt der voorvleugels , die slechts

eene kleine zwarte spits, zeer gereduceerde zwarte stippen

en genoegzaam geenen (nog minder dan bij de Javanen)

zwarten wortelrand heeft. In plaats van dien zwarten rand

ziet men eene zeer duidelijke, bij één exemplaar zelfs eenige

millimeters breede citroengele wortelbezooming. Dit wijst op

een’ overgang naar Jlebomoia Vossii Maitland, van Nias,

en inderdaad komt het mij hoogst waarschijnlijk voor, dat

zoowel Vossi als sulphurea Wallace, Dorneensis Wall en

Leucogyna Wall. , allen lokale varieteiten van Glaucippe zijn.

De onlangs gepubliceerde Mebomota Loepstorfit Wood-Mason

van de Andaman-eilanden ken ik alleen bij name.

43.

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 249

Thestias Reinwardtii Snell. v. Voll., Zijds. v. Ent.,

III, p. 126; id., Mon. d. Pier., p: 50, pl. 6, £. 1 (8). —

Wallace, Trans. Ent. Soc. of London, Ser. 3, IV, p. 393

(ZH edo is 27).

Vele exemplaren doch meest mannen; slechts vier wijfjes.

Snellen van Vollenhoven kende en beschreef alleen den ¢,

terwijl het g voor het eerst door Wallace werd beschreven;

daar er nog geene afbeelding van bestaat, meen ik wel te doen,

er hier eene te geven. Zooals Wallace aanteekent, varieert

het 2 eenigszins; het komt met witte en gele grondkleur

voor, ook zijn de zwarte teekeningen min of meer uitgebreid.

Thestias Reinwardtii is mij nog maar alleen van Bali,

Lombock en Flores bekend. Het exemplaar waarnaar Dr. .

Snellen van Vollenhoven de soort beschreef, droeg het etiket:

Molukken, doch de auteur betwijfelde wel terecht de juist-

heid van deze opgave.

Callidryas Pomona Fabr., Syst. Ent., p. 479, n°. 158.

Pap. Crocale, Cram., I, p. 87, pl. 55 C.

Pap. Alemeone Cram. II, p. 71, pl. 141 E. — Snell.

v. Voll., Mon. d. Pier., p. 61 (Callidr.).

Pap. Jugurtha Cram., II, p. 138, pl, 187 E, F.

Pap. Catilla Cram., III, p. 63, pl. 229 D, E.

Pap. Hilaria Cram., IV, p. 95, pl. 339 A, B. — Snell.

v. Voll., Mon. d. Pier., p. 60 (Callidr.).

Een aantal exemplaren, overeenkomende met Javaansche.

Ik geloof niet te dwalen, wanneer ik al de hierboven ver-

melde citaten beschouw als te behooren tot ééne varieerende

soort. Men zie vooral over haar het zoo even verschenen , zeer

belangrijke opstel van Mr. M. C. Piepers in het Natuur-

kundig Tijdschrift van Ned. Indie, Deel L, Afd. 2 (Juli

1890) over het trekken van Lepidoptera.

Callidryas Scylla L., Mus. Lud. Ulr., p. 242, n°. 61. —

Gramsci packs. pl. 42 Cy Ds e= Snell v. Moll, Mon.

de Pier pe 102:

250

(BL

AG.

Q ~~

LEPIDOPTERA VAN FLORES.

enige exemplaren. Ik merk hier op, dat niet alle mannen

dezer soort van Celebes eene groote zwarte stip op de

dwarsader der voorvleugels hebben, zooals Hopffer (Stett.

Ent. Zeit. 1874, p. 25) beweert, en dat die stip ook wel

eens bij Javaansche exemplaren voorkomt, zooals althans

uit één exemplaar van Oost-Java in onze collectie blijkt.

Terias Hecabe L., Syst. Nat., Ed. XII, p. 763, n°. 96. —

Cram., II, p. 140, pl. 124 B, C. — Snell. v. Voll.,

Mon. d. Pier., p. 66.

Vele exemplaren, zonder varieteiten, tot den type be-

hoorende, zooals die door Dr. Snellen v. Vollenhoven is

beschreven. Ik verwijs nogmaals naar hetgeen de heer H. J.

Elwes over deze soort zegt, in de Trans. Ent. Soc. of

London 1888, p. 412.

Eronia Valeria Cram., I, p. 133, pl. 85 A (4). —

Snell. v. Voll. Mon. d. Pier., p. 56.

Verscheidene exemplaren van beide sexen, overeenko-

mende met Javaansche en dus tot den type behoorende.

De voorvleugelpunt is op de bovenzijde bij de mannen

breeder zwart dan Cramer afbeeldt.

Papilio Erithonius Cram., II, p. 67, pl. 232 A.

Pap. Epius Fabr., Ent. Syst. MI, 1, p. 35. — Boisd.,

Suit. @ Bul ep. owp. 258, 0.161.

Pap. Sthenelus Mac Leay , King’s Australia, IL, p. 457. —

Boisd als Cp. p 28300172092.

Verscheidene exemplaren, die tot de, overigens vrij on-

beduidende varieteit Sthene/us behooren, met overgangen op

den type.

Van Java is mij deze soort niet bekend.

Papilio Polytes L., Mus. Lud. Ulr., p. 186. — Cram. ,

Il, p, 429, pl. 265 AC.

99.

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 251

Pap. Pammon L., 1. ce. p. 189. — Cram., II, p. 169,

pl. 441 B. — Boisd., Swit. à Buff., Lép. I, p. 271, n°. 96.

Verscheidene exemplaren; zij verschillen niet van Javaansche

en de achtervleugels zijn niet langer gestaart.

Papilio Peranthus Fabr., Met. Syst. IN, 1 p. 15. —

Boisd., Suit. à Buff, Lép. I, p. 203, n°. 16.

Eenige exemplaren, meest sterk beschadigd, gelijk aan

Javaansche en dus tot den type behoorende.

„Papilio Memnon L., Mus. Lud. Ulr., p. 193. — Boisd.,

Sue alu Dép Ip. 192, nhc:

Vier exemplaren, drie mannen en een wijfje, allen af-

gevlogen, maar de mannen van Javaansche verschillende

doordat de lichte bestuiving om de zwarte vlekken van de

tweede helft der onderzijde van de achtervleugels niet grijs

maar roodachtig geel is.

Tagiades Japetus Cram., IV, p. 145, pl. 365 E, F.

Vier exemplaren.” De staarthoek der achtervleugels op de

bovenzijde met meer wit dan bij de Javanen, doch met

minder dan bij voorwerpen van Celebes, en over het geheel

zeer wel met Gramer’s afbeelding overeenkomende.

HETEROCER A.

Euplocia moderata Butl., Trans. Ent. Soc. of London,

1875, p. 327. — Snellen, Tijds. v. Ent. XXXI, p. 118.

Drie beschadigde exemplaren.

Hypsa egens Butl., Trans. Ent. Soc. of London, 1875,

p. 323; id., ZZÆustr. V, p. 43, pl. 87, f. 8. — Snellen,

Tijds. v. Ent. XXII (1879), p. 80, pl. 7, f. 4; id. XXXI,

B4132.

Twee afgevlogen exemplaren.

99.

96.

LEPIDOPTERA VAN FLORES.

Hypsa Albifera Felder, Novara, Il, 2, pl. 106, f. 3. —

Piepers, Tijds. v. Ent. XX (1876—77), p. 5. — Snellen,

id., XXXI (1888), p. 144.

Lacteata Butl., Illustr. V, p. 43, pl. 87, f. 9.

Een wijfje. Het behoort tot eene goed onderscheiden varie-

teit, die zich kenmerkt, doordat het witte middenvlak der

voorvleugels sterk muisgrauw is gemengd, zoodat slechts

eene langsstreep in cel 14, cel 2 (tot drie vierden), eene

ronde vlek in de middencel en eene tweede benevens een

veegje in cel 3, met een vlekje aan den wortel van cel 5,

wit blijven. Daarentegen is cel 1a bijna geheel wit en de

witte voorrandsvlek tot aan den wleugelrand verbreed.

Verder heeft de donkere rand der achtervleugels eene spitse

verbreeding op ader 2 en een wit vlekje daarachter. Men

zou dus wel vragen of het voorwerp niet specifiek verschilt ,

maar daar de vleugeladeren, de palpen en de zwarte tee-

kening van den gelen voorvleugelwortel volkomen eveneens

zijn als bij den type, bij een paar Javaansche exem-

plaren de binnenrand der voorvleugels ook reeds smal wit

is en bij één de voorrandsvlek naar boven vervloeit, geloof

ik slechts eene lokale varieteit te mogen aannemen, die ik

suffusa noem.

Hypsa intacta Walk., Cut. II, p. 451. — Snellen,

Tijds. v. Ent. XXXI, p. 138, pl. 2, f. 3, 4, 4a.

Drie exemplaren, tot mijne varieteit (met witte langs-

streep der voorvleugels) behoorende, Zij zijn gelijk aan

Javaansche. Ken heeft een donker middenpunt der achter-

vleugels.

Nyctemera latistriga Snellen, Zujds. v. Ent. XXII,

py 725 pEeGe Dd. XV Apa:

Twee mannen, geheel gelijk aan Javaansche. Deze soort

wordt door Dr. Staudinger ook onder den catalogus-naam

ulhicostata verzonden. Zij schijnt zeer verbreid; ik bezit

57.

58.

60.

61.

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 293

haar van Nias, Java, Flores, Gelebes (met breederen don-

2 b) 2

keren achterrand der achtervleugels), van de Molukken

(gelijk aan Javaansche) en van Nieuw-Guinea (met zeer

donkere grondkleur der voorvleugels).

Nyctemera Vollenhovii Snellen, Zijds. v. Ent. XXXIII,

Deer Gr pl dio fA: (9):

Ken exemplaar. De vlekken der voorvleugels zijn op de

aangehaalde afbeelding te bruinachtig wit.

Deiopeia pulchella L., Syst. Nat. Ed. X, p. 338.

Bomb. pulchra Hübn., Samml. Eur, Schm. T. 26, f.113,

p. 128.

Een exemplaar.

Chaerocampa Celerio L., Syst. Nat. Ed, X, Sphing.,

n°. 10. — Hübn., Samm. Eur. Schmett. Sphing., f. 167,

168. |

Twee wijfjes, te Makassar uit medegebrachte poppen ge-

kweekt.

Acherontia Styx Westw., Cab. orient. ent., pl. 42, f.

3. — Boisd., Suites à Buffon, Lép. Heteroc. I, p. 6.

Twee exemplaren. Het wordt hoe langer hoe waarschijn-

lijker, dat Styx slechts eene varieteit van Atropos is. Zie

ook Leech, Proc. Zool. Soc. 1888, p. 587; id., Trans. Ent.

Soc. of London, 1889, p. 118.

Ophideres Cajeta Cram., I, p. 48, pl. 30, f. A—C. —

Guenée, Suites à Buffon, Noct. III, p. 112.

Othreis Cajeta Moore, Trans, Zool. Soc. of London, XI,

Snep 01e pla dary fy) 12e

Een wijfje. Ook bij den d zijn de voorvleugels met groen

gemengd. Cajeta komt ook op Java voor,

254

62.

63.

64.

LEPIDOPTERA VAN FLORES.

Patula Macrops L., Mantissa Ins., p. 225. — Cram.,

II, p. 114, pl. 174, f. A, B. — Guenée, Suites à Buffon,

Noct. III, p. 177.

Vele exemplaren.

Patula Nyctaculis Snell., Züds. wv. Ent. XXIII

(1879—80) p. 95, pl. 7, f. 1.

Een wijfje; het wijkt van mijne exemplaren van Nycta-

culis af, door veel — en vooral tegen den achterrand der

bovenzijde — donkerder grondkleur, het ontbreken der

vierde donkere streep en op de onderzijde door het gemis

der witte golflijn voor den achterrand. Misschien behoort

het voorwerp tot eene verschillende, onbeschreven soort,

doch daar ik den d niet ken, het exemplaar niet geheel

gaaf is en vleugelvorm, aderstelsel en palpen overeenkomen

met Nyctaculis 2, laat ik eene nadere beschrijving liever

achterwege. Worden meer overeenkomende exemplaren ont-

dekt en wijkt ook de d af, dan zou ik den naam Moreusis

voorstellen.

Op de aangehaalde afbeelding is het wortelgedeelte der

vleugels te donker en zijn op de onderzijde de gebogen

witte dwarsstreepjes voor den achterrand verkeerdelijk door

witte langsstreepjes op de aderen voorgesteld.

Spirama Isabella Guenée, Suites à Buffon, Noct. III,

p. 196; Spirama voluta Felder, Novara Il, 2, pl. 115, f. 9.

Een 9. Het komt geheel overeen met Guenée’s beschrijving.

Bovendien merk ik aan het voorwerp (het eenige dat ik

bezit) nog op, dat eene schuine zeer donkere veeg uitgaat

van de oogvlek der voorvleugels, in de richting van den

achterrand, evenwijdig met den voorrand loopende, en dat

ook cel 2 en 3 der voor- zoomede 3 en 4 der achter-

vleugels tusschen de golflijn (ligne subterminale van Guenée)

en den achterrand, in het oogloopend donker bestoven zijn,

zoodat zij zich als vierkante zwartbruine plekken vertoonen,

65.

66.

67.

LEPIDOPTERA VAN FLORES. 255

De beide genoemde kenmerken zijn op Felder’s afbeelding

zeer goed voorgesteld. Bij mijn exemplaar staat de golflijn

verder van de tweede dwarslijn dan op Felder's afbeelding.

Het vaderland van Guenée’s exemplaar was niet met

zekerheid bekend. Hij vermoedde dat het Manilla kon zijn.

Felder’s origineel was van de Molukken,

Hulodes Caranea Cram., If, p. 140, pl. 269 f. E, F. —

Guenée, Suites à Buffon, Noct. III, p. 208.

Een exemplaar.

Eumelea Aureliata Guenée, Suites à Buffon, Uran. et

Phalen. 1, p. 394, pl. 22, f. 6.

Drie exemplaren, die beter met Guenée’s beschrijving

dan met de afbeelding overeenkomen. Trouwens, de af beel-

dingen in Guenée’s Suites à Buffon zijn allen onnauw-

keurig en hard. Aureliata variëert overigens zeer.

Herrich-Schäffer verandert den naam van dit Geometrinen-

genus in Palibothra (zie Aussereur. p. 38). Waarom, zegt

hij niet. Voor zoover ik weet was de naam Mwmelea niet

vroeger gebruikt en Geyer’s generieke naam voor zijne Tes-

tula (= Venustalis Cram.) is Emmelia. Lie Zuträge, Stes

Hundert, p. 8.

Micronia Pontiata Guenée, Stes à Buffon, Uran. et

Phalén. II, p. 29.

Een niet geheel gaaf exemplaar. De donkere middenband

der onderzijde, waarvan Guenée spreekt, is niet aanwezig,

maar overigens past zijne beschrijving goed, en dus geloof

ik dat niettegenstaande genoemde afwijking en het verschil-

lende vaderland (Nord de la Chine), mijne bestemming

juist is. Wij hebben echter ook een exemplaar van Celebes,

in 1888 door Mr. van Gelder overgezonden. Ik vermeld

het genus Micronta hier, doch uit de ontdekking der eerste

256 LEPIDOPTERA VAN FLORES.

toestanden door Mr. Piepers blijkt, dat het tot de Uranina

behoort. De rups is namelijk zestienpootig.

68. Micronia spec.

Een slecht exemplaar eener onbeschreven soort.

69. Enchocnemidia squamopedalis Guenée, Suites à Buf-

fon, Delt. et Pyr., p. 309; Led., Wien. Ent. Mon. VIT,

D 2992 plis #49:

Een man.

DEUDORYX VERRICULATA, nov. spec.

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

PI. 15, fig. 3 (8)

Van deze onbeschreven soort heeft de heer Piepers in der tijd

op Celebes een wijfje gevangen, dat in onze verzameling werd be-

waard, maar de publicatie bleef achterwege, omdat ons de andere

sexe ontbrak. Sedert echter heb ik die leeren kennen uit de ver-

zameling van den heer Ribbe te Dresden en deze Lycaenide dan

ook reeds met bovengenoemden naam in litteris gedetermineerd

verzonden. De beschrijving der soort geschiedde tot dusverre echter

nog niet, doch, daar ik nu weder een mannelijk exemplaar ter

determinatie ontving,

het licht te doen zien, vooral nu ik die vergezeld kan doen gaan

heb ik besloten eindelijk mijne beschrijving

van eene zeer fraaie afbeelding, door Dr. Henri W. de Graaf voor

mij vervaardigd.

D, verrieulata is verwant aan Deudoryx Indrasari Snellen,

Tijds. v. Ent. XXI (1877—78), p. 26, pl. 1, f. 7 = Sithon?

peregrinus Staud., Iris TI (1889), p. 111, pl. 1, f. 11, mede

van Celebes, maar die echter ook op het eiland Palawan gevonden

is. In het voorbijgaan teeken ik aan, dat de afbeelding van laatst-

genoemde soort in het Tijdschrift, ofschoon wat stijf, vrij getrouw

en kennelijk is. De door Dr. Staudinger geleverde moet ik echter

tot mijn leedwezen, evenals de overige, die zijn zeer belangrijk

opstel over de Rhopalocera van Palawan vergezellen, voor eene

ware caricatuur verklaren. Op deze wijze illustreert men geene

beschrijvingen vam nieuwe soorten.

Tijdschr, v. Entom. XXXIV. 17

258 DEUDORYX VERRICULATA.

De vleugelvorm verschilt weinig van dien van /#drasari. Evenals

daar, zijn ook de oogen kort behaard, de palpen bij den d een

en een derde, bij het 9 anderhalf maal zoo lang als de onder en

boven eenigszins spits toeloopende oogen, overigens smal, spits,

glad beschubd, het zwarte eindlid duidelijk korter dan lid 2, dat

wit is met zwart boveneinde. De pooten zijn niet lang, iets dik,

normaal gevormd, de voorpooten bij den 4 volkomen ontwikkeld,

allen glad beschubd, wit met zwarte ringen om de schenen en

tarsen. Sprieten zwart, de schaft met fijne witte ringen, het lang-

werpige knopje met lichtbruine spits. Op de onderzijde is de schaft

vóór den knop wit bestoven. De borst is wit behaard, het achter-

lijf op den rug zwart, de buik bij den d onzuiver wit, bij het 2

bleek leemgeel, beiden evenzoo bij /ndrasari. Aangezicht wit, bij

den & iets smaller dan bij het 2. Schedel zwartgrijs.

Thorax-rug en voorvleugels bij den 4 bruinzwart met flauwen zeer

donkeren paarsblauwen weerschijn, ongeteekend, de binnenrand in

het midden iets verbreed, met eene langere, bruine beharing. Die

verbreeding is ook bij den d van /ndrasarı aanwezig, maar de lan-

gere beharing zie ik niet; zij is misschien op de onderzijde ver-

borgen. Daar ik maar een exemplaar heb, kan ik dit niet verder

onderzoeken. Bij het 2 zijn de voorvleugels grauwzwart, tegen den

wortel en vooral tegen den geheel rechten binnenrand vaal. Verder

merkt men eene ongeveer ronde, niet scherp begrensde witte vlek

op, die ruim 23 mm. middenlijn heeft, en juist achter de midden-

cel — door de aderen 2—4 doorsneden — wordt gevonden.

Franje wit, bij den met grauwe vlekjes op de adereinden, bij

het 2 grauw bestoven.

De achtervleugels, wier voorrand bij het ¢ middelmatig, bij

den 4, gelijk uit de afbeelding blijkt, vrij sterk is gebogen, zijn

op de bovenzijde bij laatstgenoemden, langs den voorrand, boven

ader 6, zwart, overigens glanzig paarsblauw met fijn zwart ader-

beloop en van af ader 1 vaalzwarten binnenrand. Men ziet een

lang, witgepunt zwart staartje op ader 2, benevens eene zeer

duidelijke afgeronde lob aan den staarthoek, die ook zwart is

met een paar bruingele en groenzilveren schubben. Franjelijn

DEUDORYX VERRICULATA. 259

zwart, franje wit. Achtervleugels van het 9 grauwzwart, valer dan

de voorvleugels, met lichtgrauwen binnenrand, fijne witte streepjes

langs de zwarte franjelijn in de cellen 4e tot 5 en helderwitte

franje. Staartjes en lob als bij den g, doch op de laatste het bruin-

gele vlekje grooter en met meer groenzilveren schubben.

Bij /ndrasari 3 is de vorm der achtervleugels meer langwerpig

dan bij verrieulata en vooral de achterrand, tusschen de aderen

5—6, zeer duidelijk recht afgesneden, Dit laatste is ook zeer

duidelijk bij het 9 van verriculata , evenals bij dat der verwante soort,

Onderzijde bij den d donkergrijs, iets bruinachtig, langs den

binnenrand van voor- en achtervleugels witachtig bestoven en met

ten deele fijn wit beschubd aderbeloop. Verder is de teekening

breed en helder wit, vrij scherp.

Middencel der voorvleugels met drie dwarsstreepjes, het tweede

eenigszins 3-vormig, tusschen dit en het derde streepje een kort,

fijn, meer naar den voorrand. Dan komen twee lange strepen,

die van even onder den voorrand, tot den binnenrand doorloopen ,

daarvan is de tweede op de aderen 2 en 4 hoekig gebroken , boven

laatstgenoemde de helft verder dan daaronder van de iets geslin-

gerde eerste verwijderd. Tusschen beiden ziet men een gebogen

wit lijntje, van ader 4 tot 10. Twee witte lijnen, meer naar den

achterrand toe, stellen eene keten met zijwaarts spitse schalmen

voor, waarvan echter de onderste de dubbele grootte der andere

heeft. De grond is binnen de keten iets zwarter. Voor de witte

franje ziet men nog eene met den achterrand parallele witte lijn.

Achtervleugels met verscheidene geslingerde en gebroken witte

dwarslijnen, wier beloop uit de zeer getrouwe afbeelding is op te

maken. De derde van den wortel af is op ader 4 afgebroken,

daarboven gevorkt en tusschen haar en de tweede ziet men, van

den binnenrand tot ader 10, een okergeel, donker gerand streepje.

Achterrand met witte kapjes, die in de cellen 3 en 4 spits, overi-

gens meer rond gebogen zijn. Tegen den staarthoek ziet men langs

den achterrand eene okergele teekening, die in cel 1c eene ronde

zwarte vlek insluit en aan de binnen- en onderzijde lichtgroen

zilver is bezoomd. Lob aan den staarthoek geheel zwart. Rand-

260 DEUDORYX VERRICULATA.

teekening en franje als op de voorvleugels, met nog een supple-

mentair wit lijntje, achter de kapjes, van ader 3—7,

Jij het g is de grondkleur der onderzijde veel lichter grijs en

de boven beschreven teekening — met uitzondering van het witte

lijntje der voorvleugels van ader 4—410 dat ontbreekt, terwijl de

beide doorloopende witte strepen meer evenwijdig dan bij den

d zijn — ook wel aanwezig

g, maar veel minder scherp, vooral op

de achtervleugels, waar ook het okergeel bleeker is. Intusschen is

de grond binnen de ketenvormige teekening der voor-, en achter

de kapjes der achtervleugels, zoo ook de ronde vlek binnen het

okergeel, wel zoo zwart als bij den d.

Voorvleugels met 11 aderen, 7—8 gesteeld. In de achtervleu-

gels de aderen 3, 4 dicht bijeen, 5 uit de helft, 6 uit de spits

der dwarsader, 7 uit drie vierden van den voorrand der middencel, 8

aan de basis met de subcostaalader vergroeid. Geene praecostaalader.

Oost-Celebes, Tombugu (H. Kühn), coll. Röber (4) — Ampa-

rang, (Zuid-Celebes) Piepers (2).

BEITRAG ZUR KENNTNISS

DER

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA.

VON

J. ROBER in Dresden.

Um ethnographische Gegenstände für das königl. Museum ftir

Völkerkunde zu Berlin zu sammeln hielten sich die Herren Adrian

Jacobsen und Heinrich Kühn aus Dresden von Ende des Jahres

1887 an etwa ein Jahr lang in Niederländisch Indien auf, Nebenbei

betrieben sie auch Schmetterlingsfang, und haben Schmetterlinge

von den Inseln Geram, Goram, Key, Timor Laut (Larat u. Sjera),

Gross-Timor, Loeang, Letti, Wetter, Bonerate, Alor , Kisser, Flores

und Tanah-Djampea an mich gelangen lassen.

Wie aus der folgenden Aufzählung der Arten ersichtlich , ist der

Sammelerfolg zwar kein bedeutender, was darauf zurückzuführen

ist, dass — wie schon erwähnt — das Schmetterlingssammeln

nur als Nebenbeschäftigung betrieben werden konnte, welcher

überdies noch beide Herren durch öftere Krankheit auf längere

Zeit entzogen wurden, doch bietet er immerhin eine Anzahl

neuer Arten und Formen. Plötzlich aufgetretene Krankheit verhin-

derte auch den Besuch der Aru-Inseln, zu welchem sich die ge-

nannten Herren bereits eingeschifft hatten, Namentlich Herr Jacobsen

litt dermassen anı Fieber, dass nur die schleunige Rückkehr ihn

retten konnte.

Ueber Land und Leute der von den Herren Kühn und Jacobsen

besuchten Inseln habe ich von den Reisenden leider keinerlei

Mittheilungen erhalten. Ich muss mich daher auf die Angabe der

geographischen Lage beschränken.

262 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Ceram, die grösste Insel der Molukken, liegt zwischen dem 0

und 5ten Grade südlicher Breite und dem 145ten und

150ten Längen-Grade;

Goram liegt östlich von Ceram ;

Key-Inseln liegen westlich von Neu-Guinea, nordwestlich von

den Aru-Inseln, zwischen dem 5ten und 40ten Grade

südlicher Breite;

Timor Laut, die grösste Insel der Tenimber-Gruppe, liegt süd-

westlich von den Aru-Inseln, östlich von Timor;

Flores, grosse Insel östlich von Java;

Timor (Gross-Timor) südöstlich von Flores;

Kisser (Kissa

Letti

Luang (Loeang) östlich von Gross-Timor ;

Wetter (Wetta) |

Alor (Allor) \

Tanah-Djampea (Dyampea) südlich von West-Celebes;

nordöstlich von Gross-Timor ;

nördlich von Gross-Timor ;

Bonerate (Bonerato) südöstlich von Tanah-Djampea ;

(Maumerie ist eine kleine Ortschaft auf Flores).

Von den einzelnen Inseln habe ich erhalten:

von Ceram 78 Arten Rhopalocera, 21 Arten Heterocera,

» Goram 30. » » 15 » »

» Maumerie Wil D » 16 » »

» Key AD » 20°, 11> »

» Flores Al » » 4 » »

» Letti DI » 4 » »

» Alor 16059 » — » »

» Luang 4» » — » »

» Bonerate 14 Dy » 2 » »

» Timor 18.09 » — » »

» Timor Laut yc! » Did »

» Kisser 26 » » 1 » »

» Wetter 22» » 3 » »

» Tanah-Djampea 1» » — » »

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA, 263

Es ist bekannt, dass speciell die Key-Inseln ganz eigenthümliche,

an anderen Localitäten nur ganz einzeln vertretene, weisse Formen

unter den Schmetterlingen besitzen , so die 3 Huploca-Arten Hopjferi

Burypon und assimilata und Hypolymnas Bolina; Kuploen mit

gleichmässig dunkler Grundfärbung sind von den Key-Inseln über-

haupt nicht bekannt. Höchst interessant in Bezug auf die Färbung

der genannten Zuploea-Arten sind die Stücke von Goram, welche

die Mittelstufe zwischen den Key- und den typischen Formen von

anderen Localitäten einnehmen. Ich werde dies eingehender in der

folgenden Einzelaufführung der Arten besprechen.

Im Folgenden bringe ich eine vollständige Liste der mir zuge-

gangenen Lepidopteren-Arten als Beitrag über die geographische

Verbreitung der indo-australischen Schmetterlinge, da sich für

sehr viele Species neue Fundorte ergeben haben.

Bei denjenigen Arten, welche in Kirbys Catalog der Tag-

schmetterlinge stehen, habe ich die Litteratur-Nachweise weggelassen ;

ich habe es auch für unnöthig gehalten, bei den Heterocera die

Litteratur auzuführen, da es sich lediglich um Arten handelt,

welche in den der neueren Zeit angehörigen Arbeiten von P. C.

T. Snellen und Dr. Pagenstecher, welche die Litteratur-Nachweise

enthalten, besprochen worden sind.

RHOPALOCERA.

Pap lionid ae:

Ornithoptera Priamus L.

Key-Inseln. Beide Geschlechter difleriren unter sich bedeutend

in der Grösse; die Flügelspannung der Männchen beträgt 126—161

mm., die der Weibchen 124—180 mm. Die mir vorliegenden

Weibchen sind fast sämmtlich gezogen, die Männchen alle gefan-

gen. Die Key-Form dürfte am besten zur var. . Pegasus Feld. ge-

rechnet werden, wenn es nicht vorgezogen werden sollte, sie be-

sonders zu benennen, da namentlich die Weibchen mit der von

264 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Dr. CG. Fickert in seiner Arbeit, «Ueber die Zeichnungsverhält-

nisse der Gattung Ornithopteraw — Jena 1889 — gegebenen

Beschreibung von Pegasus nicht völlig übereinstimmen. In Th.

Kirsch’s « Beitrag zur Kenntniss der Lepidopteren-Fauna von Neu-

Guinea» — Dresden 1876 — ist die Flügelunterseite der Weib-

chen nicht beschrieben ; die Oberseite der Weibchen stimmt un-

gefähr mit Kirsch’s Beschreibung. Ich halte es für nicht überflüssig,

eine genaue Beschreibung des mit keiner bekannten Localform sich

völlig deckenden Priamus von Keyzu geben,

Männchen: Vorderflügel mehr oder weniger gestreckt. Die grüne

Färbung ziemlich hell, etwas lichter noch als bei var. Arruana ,

bei Betrachtung in sehr spitzem Winkel hellkupferig, dunkler als

von Arruana erscheinend. Die Costalbinde breiter als bei Arrvana,

namentlich am Schlusse der Mittelzelle; die grüne Bestäubung der

Mediana und ihrer Aeste sehr verschieden, bisweilen auf Atome

zwischen den ersten beiden Aesten beschränkt, mitunter nicht nur

ziemlich breit an der Mediana und ihren Aesten, sondern auch auf

den Anfängen der Radialen und den Discocellularen , mit Ausnahme

der mittlen und auch auf der Submediana auftretend. Die den

«Sammetfleck » durchschneidenden Theile der Medianäste zeigen

selbstverständlich die grüne Bestäubung nicht. Die hintere grüne

Vorderflügel-Binde erstreckt sich von der Flügelbasis an, im Innen-

winkel die grösste Breite zeigend, ununterbrochen bis in die Mitte

des Feldes zwischen dem 2ten und Sten Medianaste, geht weiter,

nur von den Rippen und den Falten in der Mitte jedes Flügel-

feldes schwach unterbrochen, bis an den letzten Subcostal-Ast,

einige Atome noch darüber hinaus zeigend. Die Hinterflügel haben

einen schmalen schwarzen Rand; der gelbe Fleck zwischen Costale

und Subcostale von verschiedener Gestalt und Grösse, doch bei

sämmtlichen vorliegenden Stücken vorhanden; am Aussenrande bis

4 schwarze Flecke, welche bei einem Stücke beinahe verschwinden ,

und zwar fehlt hier der hintere ganz und der vordere ist von der

grünen Bestäubung fast ganz bedeckt; kaum bemerkbare gelbliche

Fleckchen treten mitunter neben dem Sten schwarzen Flecke auf.

Unterseite: Die grüne Bestäubung in der Mittelzelle tritt

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 265

meist als keulenförmige Binde auf, welche die hintere Hälfte

oder einen geringeren Theil der Mittelzelle beansprucht, und

zeigt sich auch mitunter schwach an der Subcostale; bei einem

Stücke reicht sie nicht bis zur Flügelbasis, bei einem anderen

ist sie in der Mitte aufgelöst und bildet einen Strahl ent-

lang der Mediana und einen nicht scharf begrenzten ovalen Fleck

am hinteren Ende der Mittelzelle, welcher mit dem Wurzelstrahle

durch grüne Atome verbunden ist. Die grüne Färbung ist in der

Mittelzelle und zwischen Submediana und M2 bläulich, in den

Strahlen im äusseren vorderen Theile und in den Randflecken

gelblich. Zwischen den Submedianästen ist sie von sehr verschiedener

Ausbreitung; die Aussenrandsflecke sind schmäler als bei Arruana.

Die Hinterflügel sind gelbgrün, bei seitlicher Betrachtung wie

die äussern Vorderflügel-Flecke goldig glänzend, während die Fär-

bung der inneren grünen Theile der Vorderflügel hierbei eher als

stahlblau bezeichnet werden muss. Am Aussenrande stehen 6 grosse

schwarze Flecke von meist herzförmiger Gestalt; der zweite ist

immer der grösste, der fünfte der kleinste. In den beiden Feldern

zwischen Subcostale und UR springt der schwarze Aussenrand

zahnartig vor und ist bei einem Stücke mit dem sten schwarzen

Flecke verbunden. Das Feld zwischen SM und MI zeigt in der

äusseren Hälfte auffällige gelbe Färbung.

Die Weibchen haben schwarzbraune Grundfärbung und meist

schneeweisse, dunkel bestreute Flecke der Vorderflügel. Die weisse

Färbung tritt in der Mittelzelle in verschiedener Stärke auf und

füllt sie oberseits bei einem Stücke zum allergrössten Theile aus,

Die Gestalt und Anordnung der übrigen weissen Vorderflügel-Flecke

ist der von Fickert von Arruana gegebenen (I. c. Taf. XX, fig. 4)

ähnlich, doch trägt der Keilfleck zwischen den Radialen in der

Mitte einen schwarzen Fleck oder er ist durch einen herzförmigen

schwarzen Fleck vollständig getheilt. Die ersten beiden Flecke am

Aussenrande der Hinterflügel haben ganz verschiedene, z. B. keil-

oder herzförmige Gestalt, sind stets gelb und mehr oder weniger

mit dunklen Schuppen bestreut. Die hellen Flecke der Hinter-

flügel gehen bis dicht an die Mittelzelle heran und sind stets

266 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

dunkler (gelblich oder mit grauer Beimischung) als die Vorder-

Nügel-Flecke. Ein Stück zeigt auch einen weissen Fleck in der

Mittelzelle. Der äussere Theil der hellen Flecke, von dem äusseren

Ende der in ihnen liegenden mässig grossen schwarzen Flecke an,

ist gelbbraun überschattet. Der schwarze Fleck zwischen den Ra-

dialen fliesst stets, der nächste (zwischen UR und M3) manchmal

mit dem schwarzen Aussenrande zusammen. Unterseite: Die

Grundfärbung heller als auf der Oberseite, die weissen Flecke wie

oberseits, jedoch viel weniger schwarz bestäubt. Die ersten beiden

Aussenrandsflecke und der äussere Theil der hellen (gelblichweissen)

Flecke der Hinterflügel lebhaft gelb, die Form der Flecke wie

oben. Der im Analfelde liegende schwarze Fleck ist oberseits weiss

bestäubt. Neben den ersten beiden gelben Flecken — nach innen —

zeigt sich in verschiedenem Grade gelbe oder weisse Bestàubung,

welche mitunter die Gestalt eines länglichen Dreiecks annimmt ,

und mit der oberen Spitze den gelben Fleck erreicht, wodurch

eine den in den hellen Flecken liegenden schwarzen Flecken homo-

gene Fleckenbildung entsteht. Keine der von Dr. Fickert gegebenen

Weibchen-Abbildungen zeigt eine ähnliche Bildung.

Sollte für die Key-Form ein besonderer Name gewünscht werden ,

so schlage ich vor, sie //ecuba zu benennen.

Eine ganz eigenthümliche Farbenvarietät bietet ein d, welches

ganz besonders dunkelgrüne, bei spitzwinkeliger Betrachtung

röthlichblaue Färbung zeigt, und so der Orn. Urvilliana nahe

kommt. Dieser Fall beweist das Irrige der Ansicht Honrath’s

(Berl. Ent. Zeitschr. 1886) über die Entstehung der verschiedenen

(grünen, blauen und gelben) Färbung der Priamus-Männchen ,

selbst wenn — was ja, wie nachgewiesen, nicht der Fall ist —

Stoff-Farben hierbei in Frage kämen. Dass übrigens die chemische

Beschaffenheit des Bodens und der Futterpflanze ohne Einfluss aut

die durch Farb-Stoff hervorgebrachte Färbung sein kann, wird durch

den bekannten Trichroismus bei //eliconius Doris bewiesen.

Dr. Fickert bestreitet ferner die Richtigkeit der Ansicht Hon-

raths, dass «die Berechtigung, die verschiedenen Localformen der

Orn. Priamus durch Namen zu bezeichnen, weit weniger durch

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 267

die Unterschiede bei den Männchen, als vielmehr durch die bei

den Weibchen anerkannt werden muss ». Hierin ist, wie ich meine,

weit eher Herrn Honrath als Herrn Dr. Fickert Recht zu geben.

Honraths Behauptung stützt sich auf die Prüfung zahlreicher Stücke

der einzelnen Priamus-Formen, während Dr. Fickert die von ihm

für die einzelnen Abarten angegebenen Charaktere meist von nur

einem Stücke genommen zu haben scheint. So ist z. B, das mir

vorliegende d von var. Arruana von dem von Dr. Fickert beschrie-

benen Stücke erheblich verschieden durch den Mangel der grünen

Bestäubung der Submediana der Vorderflügel, durch das Vorhan-

densein von nur 3 schwarzen Flecken am Aussenrande der Hinter-

flügel-Oberseite, durch das Fehlen des schwarzen Flecks im Anal-

winkel auf der Unterseite der Hinterflügel, durch das vollständige

Fehlen der goldgelben Flecke am Vorderrande der Hinterflügel ,

durch die ganz andere Gestalt der grünen Flecke zwischen den

Subcostal-Aesten und der OR auf der Unterseite der Vorderflügel

u. s. w. Unter der grossen Anzahl der von Ribbe und Kühn auf den

Aru-Inseln gesammelten Priamus-Stiicke war überhaupt die grösste

Verschiedenheit, namentlich in Bezug auf die Zahl der schwarzen

Flecke am Aussenrande der Hinterflügel-Oberseite vorhanden.

Ganz richtig sagt Dr. Fickert, dass das von Dr. Schatz als

Charakter der Gattung Ornithoptera angegebene Grössenverhält-

niss der von den Subcostal-Aesten 4 und 5 gebildeten Gabel zu

ihrem Stiele nur für Priamus und seine Localformen gelten könne,

während dies für die Arten der Pompeus-Gruppe nicht characte-

ristisch sei, diese vielmehr in der bedeutenderen Länge dieses

Gabelstiels und in der Abzweigung des 3ten Subcostal-Astes am

Zellende mit der Gattung Papilio Uebereinstimmung hätten. Da

aber auch die viel näher dem Priamus als den gelben Ornitho-

pteren verwandte Orn. Victoriae, nach der von Dr. Fickert gege-

benen Rippenzeichnung, sich in der Stellung der Subcostal-Aeste

3, 4 und 5 von der in der Pompeus-Gruppe und Papilio durchaus

nicht unterscheidet, so kann ich dem Vorschlage Dr. Fickerts, den

Gattungsnamen Orzithoptera nur für Priamus mit Localformen ,

er Rat. ER Mag

Tithonus, Victoriae und Reginae auzuwenden, nicht beistimmen,

268 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

umsoweniger, als dann der in seinem Ausseren den ebenbezeich-

neten Arten sehr fern stehende fap. Ascolius (mit seinen Ver-

wandten Zagraeus und Bacchus’), der Stellung des 3ten Subcostal-

Astes wegen, zur Gattung Ornithoptera gerechnet werden müsste.

Brookeana würde dann weder zu Papilio, noch zu Ornithoptera

gerechnet werden können, da (nach den 2 mir vorliegenden Männ-

chen) bei ihr SC3 mehr oder weniger weit vor dem Ende der Mittel-

zelle sich abzweigt, die aus Subcostale 4 und 5 gebildete Gabel

jedoch den langen Stiel wie in der Pompeus-Gruppe und in

Papilio zeigt. Wollte man durchaus nur die Stellung der letzten

3 Subeostal-Aeste als Gattungscharakter gelten lassen, so müsste

auch Hurycus mit Papilio vereinigt werden. — (NB. Keines der mir

von Eur. Cressida vorliegenden Stücke (6 Männchen, 3 Weib-

chen) zeigt die Abzweigung des Sten Astes vor dem Zellende,

wie dies Schatz (vot. Schmetterlinge, Taf. 2) dargestellt hat,

sondern bei 8 Exemplaren erfolgt die Abzweigung direct am Zellende ,

bei einem ¢ kurz danach). — Ich bin dafür, die Gattung Ornithoptera

in dem von Boisduval angenommenen Umfange und mit der von

Schatz bez. des Zalmoxis geschaffenen Erweiterung anzunehmen ,

da die ihr angehörigen Formen durch ihre unverkennbare äussere

Gestalt sich ausreichend charakterisiren

Ornithoptera Helena L.

Ceram. — Ueber die, namentlich den Weibchen dieser Art

eigene Variabilität hat C. Ribbe (Zris IL, p. 207) berichtet. Die

mir vorliegenden 4 Männchen differiren in der Flügelspannung von

131-156 mm., die 3 Weibchen von 154—166 mm. ; in Betracht

der bedeutenden Grösse dieser Thiere finde ich diese Differenzen

nicht erheblich.

Ornithoptera Staudingeri Rob.

(Entomol. Nachr. XIV, p. 369).

Loeang. — Diese Art steht Ora. Plato Wall. von Gross-Timor

am nächsten. Bei den Weibchen weist die gelbe Hinterflügelbinde

INDO AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 269

zwischen beiden Arten keinen nennenswerthen Unterschied auf,

dagegen ist bei Staudingeri die Oberseite der Vorderflügel schwärzer

(bei Pluto mehr braun) und die weisse Umsäumung der Rippen

auf der Unterseite mehr durchscheinend ; die weisse Rippenumsäu-

mung auf der Unterseite ist aber bei P/ato viel breiter. Die Haupt-

unterschiede beider Arten bestehen in dem Mangel der rothen Be-

haarung an der Brust bei Plato und weiter in der Gestalt der

Hinterflügel, welche bei Plalo einen stark gewellten, bei Staudin-

geri aber einen beinahe glatten Aussenrand aufweisen. Ausser durch

letztbezeichnete Eigenschaften unterscheiden sich die Weibchen

sehr auffallend durch die Form der gelben Hinterflügelbinde , welche

bei P/ato bis nahe an den Aussenrand geht und vor demselben

noch schwarze Flecke trägt. Doch zeigt sich auch bei den Weibchen

von Staudinger mehr oder weniger helle Umsäumung der Rippen

im dunklen Aussenrande auf der Unterseite der Hinterflügel, was

als rudimentäres Auftreten der bei P/ato-2 an dieser Stelle befind-

lichen gelben Färbung aufzufassen ist. — Dr. Staudinger besitzt

diese Art ausser von Loeang noch von den Inseln Babber und

Wetter.

Ornithoptera Riedeli Kirsch.

(Proceed. Zool. Soc. London 1885, p. 275, Pl. XIX, fig. À und 2),

Timor Laut. — Nur 3 Männchen erhalten, von denen nur 4

gut erhalten ist; letzteres hat nur 91 mm. Flügelspannung, während

das von Kirsch abgebildete Stück eine solche von etwa 120 mm.

besitzt. In dieser Abbildung ist die gelbe Färbung der Hinter-

flügel zu dunkel (allerdings dem im K. zoolog. Museum zu Dresden

befindlichen, in der Färbung verdorbenen Original-Exemplare ent-

sprechend) wiedergegeben. Dieses Gelb ist bei meinen frischen

Stücken ganz licht, noch erheblich heller als bei (unverdorbenen)

Orn. Criton Feld. Auch die weisse Umsäumung der Rippen auf

der Oberseite der Vorderflügel tritt auf erwähnter Abbildung zu

sehr hervor; sie ist in der That ganz unbedeutend,

270 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Ornithoptera Iris Rob.

(Eutomolog. Nachr. XIV, p. 369).

Letti. — Am nächsten mit Or». Haliphron Boisd. verwandt,

und verschieden von dieser durch den Mangel der rothen Behaarung

an Hals und Brust sowie der gelben Bestäubung an der Unterseite

des Hinterleibes, ferner durch die Form der gelben Hinterflügel-

binde, welche beim d nur bis zur Subcostale, beim Weibchen nur

bis zur oberen Radiale geht und beim 4 die Mittelzelle völlig frei

lässt. Die Weibchen unterscheiden sich sehr auffällig durch die

gelbe Hinterflügelbinde, da sie bei Haliphron weissgelblich gefärbt

ist und die Hälfte des Raumes zwischen Mittelzelle und Aussenrand

einnimmt und schwarze Flecke einschliesst, bei /ris dagegen dort,

wo bei Haliphron die schwarzen Flecke beginnen, bereits aufhört

und hellgoldgelbe Färbung besitzt. Die Männchen haben auch

schwärzere Grundfärbung und unterseits geringere Rippenumsäu-

mung als die Männchen von JZlaliphron. Bei den Weibchen tritt

mitunter auf der Unterseite der Hinterflügel im dunklen Aussen-

rande eine ganz geringe helle Umsäumung der Rippen auf, welche

als Vertreter der bei ähnlichen Arten an dieser Flügelstelle vor-

handenen hellen oder gelben Färbung zu deuten ist und die Ver-

wandtschaft mit den fraglichen Arten anzeigt.

Eines der beiden mir vorliegenden Männchen von Or». Haliphron

B., var. Dauermannı Rob. von Kabia hat eine Zeichnung, für deren

Entstehung ich keine Erklärung finden kann. Es befindet sich

nämlich auf der Rückseite der Hinterflügel im schwarzen Aussen-

rande zwischen den ersten beiden Medianästen ein nach innen offenes

goldgelbes U, welches auf beiden Hinterflügeln ganz gleichmässig

ausgebildet ist; am hinteren, also geschlossenen Ende, stösst es

unmittelbar an den Aussenrand. Mit der in dem inneren Theile

dieser Zelle befindlichen geringen goldgelben Bestäubung steht

es nicht in Verbindung. Noch besonders merkwürdig wird diese

U-Bildung dadurch, dass bei diesem Stücke die goldgelbe Be-

stäubung (welche wohl nichts weiter, als ein Ueberbleibsel der bei

verwandten Arten diese Stelle einnehmenden goldgelben Grund-

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 271

färbung ist) auf diesem Felde in geringerem Masse auftritt, als

bei dem anderen Stücke. Hätte diese U-Zeichnung die andere Form ,

wäre sie also nach aussen offen, so dürfte man sie als eine auf

Atavismus basirende Bildung betrachten, welche als ein Rückschlag

in die bei anderen Arten, z. B. in Oru. Cerberus, bis hart an den

Aussenrand gehende goldgelbe Hinterflügel-Färbung aufzufassen sein

würde,

Papilio Godmani n. sp.

(Mit Abbildung) 1}.

Alor. — Vorderflügel ober- und unterseits halbdurchsichtig , mit

schwarzem Vorder- und Aussenrande, schwarzen , gering umsäum-

ten Rippen und scharf begrenzten breiten schwarzen Zwischen-

nervenstreifen. Hinterflügel geschwänzt , mit breitem sammetschwar-

zen Aussenrande, gleichfarbiger Flügelbasis und breiter, nach aussen

gezackter weisslicher Mittelbinde, welche durch die schwarzen Rip-

pen in 8 Felder getheilt wird; am Aussenrande grosse eckige (von

der Unterseite durchschlagende) rothe, dunkel bestäubte Flecke

Auf der Unterseite ist die helle Mittelbinde weisser und die rothen

Randflecke sind scharf ausgeprägt; der zwischen M2 und M3 lie-

gende Fleck verläuft mit der äusseren Ecke in den Schwanz und

setzt sich durch beiderseitige rothe Umsäumung der Schwanzrippe

fort. Hals und Stirn roth behaart, Hinterleib roth geringelt.

P. Godmani unterscheidet sich von dem ihm am nächsten ste-

henden P. Jophon Gray von Ceylon durch die Färbung der Vorder-

flügelbasis, welche bei letzterem schwarz, bei Godmani aber der

Färbung des übrigen Flügeltheils gleich (halbdurchsichtig) ist. Die

Flecke der Unterseite sind nicht wie bei /ophon blassrosa, sondern

dunkelroth und nicht violett schillernd, sowie grösser; auch fehlt

bei Zophon die rothe Umsäumung der Schwanzrippe.

Die Benennung der Art erfolgt zu Ehren des Herrn Fr. Duc,

Godman in London.

1) Die zu diesem Aufsatze gehörigen Abbildungen erscheinen im nächsten

Bande dieser Zeitschrift.

272 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Papilio Liris Godt. und ab. aberrans Butl.

(Proceed. Zool. Soc. London 1883, p. 369).

Timor Laut. — Da sich aberrans von Juris nur durch die gelbe

anstatt rothe Färbung der Randflecke und des hinteren unteren

Theiles des Hinterleibes unterscheidet, und beide Formen zusam-

men vorkommen, so ist aberrans selbstverständlich nur als Aber-

ration von Zöris zu betrachten. Herr Butler scheint bei Beschrei-

bung des Pap. aberrans nicht gewusst zu haben, dass Liris auch

auf Timor Laut vorkommt.

Papilio Liris Godt. var. senescens m.

Kisser, Letti. — Diese Abart unterscheidet sich von Ziris (und

aberrans) oberseits durch schmälere und undeutliche (verschwom-

mene) Mittelbinde der Vorder- und Hinterflügel. Nach der Färbung

des Hinterleibes, des Halses, der Stirn und der Randflecke auf

der Unterseite gehören die Stücke von Kisser zu Liris (senescens,

Liris m.), die Stücke von Letti zu aberrans (senescens, aberrans

m.), doch sind bei beiden Formen die Randflecke dunkel bestäubt

und daher unscheinbarer als bei der Stammform.

Papilio Poiydorus L.

Key, Ceram. — Die Key-Exemplare sind von den Geram-Stücken

wenig verschieden, die Grundfärbung und das Roth der Flecke

auf der Unterseite sind etwas dunkler und die ersten beiden Median-

äste der Hinterflügel, soweit sie das weisse Feld durchschneiden,

roth bestäubt. Ein mir vorliegendes d von Zeodamas Wall. von

den Aru-Inseln unterscheidet sich nur durch den eingebogenen

Aussenrand der Vorderflügel, kommt hierin jedoch den Männchen

von Key sehr nahe.

Papilio Polytes L.

Bonerate, Gross-Timor, Flores, Kisser, Letti. — Ich besitze

kein genügendes Material, um über die mir sehr zweifelhafte

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 278

Berechtigung der aufgestellten Localformen (incl. Alphenor , Nicanor

und Theseus) sprechen zu können. Für die wohl überall mit vor-

kommende männerähnliche 9-Form, welche ich von Kisser und

Maumerie erhalten habe, schlage ich den Namen (ab.) viridis vor.

Papilio cinereomaculatus Goeze.

Ceram. — Auf die Variabilität dieser Art hat schon Dr. Pagen-

stecher (Lepid.-Fauna von Amboina p. 55) hingewiesen. Meine

Stücke zeigen keine auflälligen Gréssendifferenzen.

Papilio Beccarii Oberth.

Key. — 3 Männchen von 84, 98 und 101 mm., 2 Weibchen von

.106 und 109 mm. Flügelspannweite. Beccarii ist von cinereomacu-

latus durch so viele Unterschiede in der Form der weissen Binde

auf der Oberseite der Hinterflügel, der Bildung der weissen Flecke

auf der Unterseite der Hinterflügel, der hellen Beschuppung in der

Aussenhälfte der Vorderflügel-Unterseite und auch in der Form der

Flügel getrennt, dass beide Formen am besten als zwei besondere

Arten betrachtet werden. Namentlich die Entwicklung der roth-

braunen Aussenrandsflecke auf der Unterseite der Hinterflügel ohne

das gleichzeitige Auftreten der bei cinereomaculatus stets vorhan-

denen weissen Flecke neben denselben zwischen Costale und M3

bez. UR ist sehr auffallend. Ein Beccarii-? zeigt ausser dem

sonst oberseits nur angedeuteten rothgelben Analflecke noch einen

halbmondförmigen gleichgefärbten Fleck zwischen den ersten beiden

Medianästen und in den 2 folgenden Randzellen Rudimente solcher.

Papilio Ormenus Guer.

Key, Goram. -— Die weisse Apical-Fleckenbinde der Vorderflügel

ist bei den Key-Männchen gering entwickelt; sie besteht ober-

und unterseits nur aus hakenförmigen , schwarzbestreuten Flecken ;

bei dem einzigen mir vorliegenden Goram-? ist sie mehr entwic

kelt. In der Bildung der weissen Hinterflügel-Binde zeigen die 3

Tijdschr. v. Entom. XXXIV. 18

274 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Key-Männchen weder unter sich, noch gegen das Goram-Stück

Unterschiede. Bei den Key-Männchen, von denen eines den rothen

Analfleck der Hinterflügel auch auf der Oberseite zeigt, treten

auch auf der Unterseite rothe Randflecke, und zwar zuerst ein

solcher unterhalb des Analflecks zwischen den beiden ersten Median-

ästen auf. Bei dem einzigen g von Key erstreckt sich die weisse

Färbung auf den Hinterflügeln nur auf das äussere Drittel der

Mittelzelle und auf das reichliche Drittel der Felder zwischen MA

und OR, auf einen grösseren Fleck in der Zelle zwischen OR und

SC und auf einen rostbraun bestäubten Wisch an der inneren

Seite von M4. Die rothen Randflecke auf den Hinterflügeln sind

sehr entwickelt.

Papilio inopinatus Butl.

(Proceed. Zool. Soc. London 1883, p. 370).

Timor Laut. — Ein d. Diese Form kann wegen der bedeutenden

Entwicklung der weissen Vorderflügel-Binde und der im Gegen-

satze damit stehenden geringeren Ausbildung der Hinterflügel-Binde ,

sowie der schwanzartigen Verlängerung der Hinterflügel an M3

wohl als eigene Art betrachtet werden.

Papilio Ulysses L.

Ceram. — Ein d von 119 mm. Flügelspann weite.

Papilio Peranthus Fabr.

Bonerate. — Ein d von 79 mm. Flügelspannweite. Gegen ein mir

zum Vergleiche vorliegendes 4 von Java zeigt es bedeutendere grüne

Bestäubung des äusseren Theiles der Vorderflügel, welche am Vor-

derende am breitesten, in Form eines Keiles bis zum 1. Median-

aste reicht. Sollte Peranthus auf Bonerate (oder auch an anderen

Localitäten) in der beschriebenen Form constant sein, so dürfte

diese wohl zu benennen sein, und schlage ich für sie den Namen

fulgens vor.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 275

Papilio Deiphobus L.

Key. — Zwei‘ Männchen, von denen das eine der Abbildung Es-

pers (Zwot. Schmetterlinge Tab. rv) ganz entspricht, das andere

wohl in der Zeichnung gleicht, aber durch die blassgelbe, anstatt

rothe Färbung der Rand- und Wurzelflecke auf der Unterseite der

Hinterflügel und des Basalstrahls auf der Unterseite der Vorder-

Nügel abweicht. Da diese Form auf Key nicht selten zu sein scheint,

so schlage ich vor, sie aberr. Hypoxanthos zu nennen.

Papilio Oenomaus Godt.

Wetter. — Ein sehr schlecht erhaltenes 9.

Papilio Sarpedon L. var. Anthedon Feld.

Ceram. — Kin 4, welches von Staudinger’s Abbildung (zot.

Sehmetterl. Taf. 6) ziemlich abweicht. Die Mittelbinde ist bei meinem

Stücke nicht so blau, die rothen Flecke auf der Unterseite der

Hinterflügel sind nicht so gross, die grünen hakenförmigen Rand-

flecke auf der Ober- und Unterseite der Hinterflügel jedoch grösser ,

als auf der citirten Abbildung.

Papilio Eurypylus L.

Ceram. — 2 Männchen, 1 ?, letzteres ober- und unterseits mit

gelben statt grünen Flecken. Diese Form könnte ab. Crocospilos

benannt werden.

Papilio Aegistus L.

Ceram. — 3 Männchen von 59—72 mm. Flügelspannweite.

Papilio Agamemnon L.

Ceram, Goram, Bonerate. — Die vorliegenden Stücke aus diesen

3 Localitäten zeigen in der Schwanzbildung ganz unbedeutende

Unterschiede; die Schwänze sind eben so lang wie bei einem mir

vorliegenden g von Java und 1 g von Celebes, bedeutend grösser

als bei einem g von den Aru-Inseln und einem 3 von Celebes,

276 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER *

Die von Felder für die var. P/isthenes angegebenen Charaktere

sind sehr vag.

Papilio Codrus Cr.

Ceram. — Ein g von 85 mm. Flügelspannweite.

Papilio Erithonius Cr.

Flores, Alor. — In grosser Anzahl. Die var. Sthenelus Mac Leay

ist nicht aufrecht zu erhalten, da, wie schon Semper (Beitrag zur

Rhopatoceren-Fanna von Australien p. 42) constatirt hat, die für

diese Form angegebenen Unterschiede durchaus nicht constant sind.

Eurycus Cressida Fabr.

Letti, Kisser, Alor. — In grösserer Anzahl. Die Männchen von

79—97, die Weibchen von 80—92 mm. Flügelspannweite. Die

Weibchen zeigen durchaus nicht die grell-weissen Flecke auf der

Unterseite der Hinterflügel, wie sie bei Standinger (Zxot. Schmet-

terlinge Taf. 14) dargestelt sind, dagegen sind die hellen Flecke

im Aussenrande der Hinterflügel-Unterseite röthlichweiss und die

Saumflecke haben stets regelmässige halbmondförmige Gestalt.

PIERIDAE.

Pieris Temena Hew.

Flores. Es ist dies bez. der Färbung der Unterseite wohl die

schönste der bekannten Pieris-Arten. Die wohl noch nicht be-

schriebenen Weibchen sind nur unbedeutend kleiner als die Männ-

chen, oberseits schwarzbraun mit einer weissen Subapicalflecken-

binde, 3 grösseren und 2 ganz kleinen weissen Aussenrandsflecken

und hellen Wischen am basalen Theile des Costalrandes, in der

Mittelzelle und den zwischen M2 und dem Innenrande gelegenen

Feldern. Die Oberseite der Hinterflügel ist entsprechend gezeichnet

und gefärbt, doch scheint die rothé und orangegelbe Zeichnung

der Unterseite mehr oder weniger durch. In der Zeichnung und

Färbung der Unterseite sind die Geschlechter kaum verschieden.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. ST

Pieris Oberthüri n. sp.

(Mit Abbildung).

Flores. — Männchen von 41-50, Weibchen von 44—48 mm.

Flügelspannweite. Die Männchen sind ganz gleich, nur der weisse

Fleck unterseits zwischen dem 2ten und Sten Subcostal-Aste am

Ende der Mittelzelle ist bei dem einen Stücke gelb überflogen.

Weibchen liegen in 2 in Grösse und Färbung sehr verschiedenen

Stücken vor. Pieris Oberthüri ist möglicherweise nur Localform

der weitverbreiteten Aspasia, doch von dieser und ihren bekann-

ten Formen so verschieden, dass sie ebensogut als eigene Art be-

trachtet werden kann. In der Zeichnung der Unterseite ist zwischen

beiden nur wenig Unterschied; in den Vorderflügeln ist bei Ober-

thüri die weisse Färbung durch das Schwarz mehr zurückgedrängt

und auch auf dem Hinterflügel tritt die dunkle Färbung mehr

hervor durch breite Umrandung der OR und des 3ten Medianastes.

Das Gelb der Hinterflügel ist von dem der mir vorliegenden dspasta-

Männchen aus Ceram nicht verschieden, bei dem einen Oberthiiri-

2 ist es dunkler, als bei den Ceram-Weibchen, mehr orange, bei

dem anderen schmutzig überflogen. Bei den Männchen ist die Ober-

seite rein weiss; es zeigt sich die bei Æspasia vorhandene schwarze

Randzeichnung, doch fehlt alle sonstige schwarze Zeichnung mit

Ausnahme der ganz geringen schwarzen Aderbeschuppung. Im

Gegensatze hierzu haben die Hinterflügel einen mindestens dreimal

so breiten schwarzen Rand als Aspasia. Der vordere Theil der

Hinterflügel ist weiss wie die Vorderflügel, der hintere Theil, von

M2 an entlang der Mediana, orangegelb wie bei Aspusia von Ceram,

doch zeigt der Innenrand, im Gegensatze zu den Ceram-Stücken,

keine hellere Färbung.

Die Oberthiiri-Weibchen zeigen noch mehr dunkle Zeichnung

auf den Vorderflügeln als die Aspasia-Weibchen, doch fehlt ihnen

die dunkle Binde entlang des Innenrandes. Der dunkle Aussen-

rand der Hinterflügel ist gleichfalls bedeutend breiter'als bei Aspasia

und trägt mehrere helle (gelbliche) Flecke. Die gelbe Färbung ist

278 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

mehr in den Innenwinkel gedrängt und heller (fast schwefelgelb)

als beim ¢; bei dem kleineren 2 ist sie fast geschwunden.

Pieris Aspasia Stoll.

Ceram. — Einige schöne Stücke in beiden Geschlechtern. Das

von Kirsch (Beitr e. Lepid.-Fauna v. Neu-Guinea) erwähnte Fehlen

des gelben Flecks in der schwarzen Umrandung auf der Unter-

seite der Hinterflügel (zwischen UR und M2) trifft auf ein mir

vorliegendes d von Batjan (var. Zmma Voll.) fast zu. Wie schon

C. Ribbe (/ris, II, p. 215) sagt, giebt es kaum stichhaltige Unter-

schiede zwischen Aspasia und var. Emma. Auf Amboina ist ds-

pasia nach Pagenstecher (Lepid.-Fauna von Amboina, p. 51) von

Holz nicht gefunden, auch Snellen van Vollenhoven von daher

nicht bekannt, sowie von Ribbe (l. e.) nicht erbeutet worden.

Dennoch wird die Angabe Kirby’s in seinem Catalogue of Diurn.

Lepid. über das Vorkommen dieser Art in Amboina richtig sein,

da kein Grund bekannt ist, der das Vorkommen dieser weitver-

breiteten Art auf Amboina ausschliesst.

Pieris Synchroma n. sp.

(Mit Abbildung).

Flores, Alor. — Diese Art liegt mir in grösserer Anzahl und in

beiden Geschlechtern vor. Die Beschreibung gebe ich nach 10

gut erhaltenen Stücken (5 Männchen und 5 Weibchen) , die unter

sich gering in der Zahl der hellen Vorderfliigel-Apical-Flecke ,

nach den Fundstellen jedoch gar nicht variiren.

Männchen von 45—49 mm., Weibchen von 44—48 mm. Flügel-

spannweite. Ich vergleiche Syxchroma mit einem mir vorliegenden d von

P. Rachel Boisd. aus « Neu-Guinea » , mit welcher Art sie entschieden

mehr verwandt, vielleicht auch nur Localform dieser ist. Dieses

Rachel-3 hat 52 mm. Flügelspannweite, von welchem sich die Syn-

chroma-Minnchen oberseits trotz ihrer geringeren Grösse durch breitere

schwarze Umrandung der Vorder- und Hinterflügel und durch reineres

Weiss der innern Flügeltheile unterscheiden. Die Weibchen haben

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 279

oberseits noch breitere schwarzbraune Färbung, die auf den Vorder-

flügeln mehr als die Hälfte der ganzen Flügel einnimmt. Der basale

Flügeltheil ist schmutzig weiss oder gelblich. Unterseits ist die dunkle

Umrandung bei den Weibchen genau so breit wie oberseits, bei

den Männchen aber auch genau so ausgedehrt wie bei den Weib-

chen. Die Vorderflügel sind in beiden Geschlechtern in der Haupt-

sache schwarzbraun; die Mittelzelle ist schwefelgelb bis grünlich

mit weisslicher Beimischung am Schlusse, an den Seiten schwarz-

braun eingefasst. Der Innenrand zeigt weisse, mit schwarzen Ato-

men besäete Färbung, welche sich, an Umfang immer abnehmend ,

bis zu wenigen zwischen UR und M3 gelegenen Atomen fortsetzt.

Der basale Theil der Hinterflügel ist bei den Männchen lebhaft

gelb, bei den Weibchen ochergelb. Die Apicalflecke der Vorder-

flügel variiren in der Anzahl zwischen 1 und 3 und sind unten

stets gelb, oberseits bei den Männchen stets weiss, bei den Weib-

chen weiss oder gelb gefärbt.

Pieris Pitys Godt.

Key, Letti, Wetter, Kisser. — Die Art liegt mir in 2 ganz

auffälligen Grössenformen vor: 4 Stücke (2 Männchen, 2 Weib-

50 mm, 6 Stücke (4 Männchen, 2 Weibchen)

von Letti, Wetter und Kisser von 35—41 mm., sowie ein Key-d

hen) von. Key 46

von 41 mm. Flügelspannweite. Die Stücke von Letti, Wetter und

Kisser zeichnen sich auch noch durch breiteren schwarzen Rand,

besonders der Hinterflügel, und durch grössere Ausdehnung der

hellgelben Färbung auf der Unterseite der Vorderflügel aus. Ich

bezeichne sie als var. pygmaea.

Pieris Java Sparrm.

Flores, Kisser, Timor, — Diese schöne, weitverbreitete Art

liegt mir in zahlreichen Exemplaren vor, die unter sich in der

gelben oder mehr weissen Färbung der Randflecke auf der Unter-

seite der Hinterflügel und in der Ausbreitung des schwarzen Aussen-

randes auf der Oberseite variiren; bei einigen Stücken wird letzterer

280 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

von der weissen Färbung der innern Flügeltheile bis über den

Schluss der Mittelzelle hinausgedrängt, in welchen Fällen ein

schwarzer Fleck am hellen Schlusse vorhanden ist. Ein d von

Maumerie zeigt die helle Färbung der inneren Flügeltheile in ver-

dunkelter Form wie regulärer Weise die Weibchen, doch noch

weit mehr reduzirt als diese; unterseits ist die gelbe Färbung an

der Basis der Vorderflügel zurückgedrängt, auf den Hinterflügeln

ist sie etwas verkürzt und die gelben Randflecke sind nur zum

Theile durch gelbliche Atome angedeutet.

P. Teutonia F. und Peristhene B. sind doch wohl nur Local-

formen von P. Java.

Delias Timorensis Boisd.

Timor Laut. — Nur ein sehr schön erhaltenes 4 dieser präch-

tigen Art ist mir zugekommen. Butler’s Abbildung der Unterseite

(Proceed. Zool. Soc. London 1883, Pl. xxxvin fig. 6) ist gut, nur

sind die rothen Randflecke zu dunkel (bei meinem Stücke auch

etwas grösser) und das Gelb an der Flügelbasis zu fahl wieder-

gegeben.

Delias Caeneus L.

Ceram. — Nur wenige, leidlich erhaltene Stücke. Ein nicht

gerade sehr abgeflogenes g zeigt auf der Unterseite der Hinter-

flügel gelbe statt rother Streifen im Aussenrande, überhaupt kein

Roth. Diese Form scheint sehr selten zu sein, da sie unter der

grossen Anzahl, die C. Ribbe auf Ceram sammelte, nicht mit vor-

kam. Ich schlage für diese Aberration den Namen Hypowanthe vor.

Delias Duris Hew.

Ceram. — Wenige leidlich erhaltene Männchen. Die schöne Art

scheint wirklich nur auf Ceram beschränkt zu sein.

Delias Isse Cr.

Ceram. — Einige Stücke in beiden Geschlechtern erhalten.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 281

Delias Dorimene Cr.

Ceram. — Nur wenige nicht gut erhaltene Stücke.

Tachyris Lyncida Cr.

Flores, Key. — Von letzterer Localitàt nur 1 2, welches jedoch

den anderen völlig gleicht. Der dunkle Aussenrand auf der Unter-

seite der Flügel, durch dessen geringe Entwicklung sich die Gelebes-

Form (var. Lycaste Feld.) unterscheidet, ist überhaupt sehr variabel.

Einen sonderbaren Contrast zu den sonst sehr hell gefärbten Weib-

chen von Celebes bildet die gleichmässig dunkle Färbung eines

mir vorliegenden Stückes aus Ost-Celebes (Gorontalo); nur durch

geringe gelbliche Bestäubung in der Mitte der Vorder- und Hinter-

fligel und in der Nähe des Analwinkels der Hinterflügel wird die

Einfarbigkeit unterbrochen; auch unterseits ist dieses Stück bedeu-

tend dunkler.

Tachyris Ada Cr.

Ceram, Key. — Wenige leidlich erhaltene Stücke von Ceram

(in beiden Geschlechtern); von Key nur ein beschädigtes d (var.

unterscheidet.

Tachyris Agave Feld.

Ceram. — Ein 2, welches wohl zu Agave gehören wird. Von

einem mir vorliegendes g der var. Zoë Voll. von Batjan unter-

scheidet es sich oberseits durch geringere dunkle Bestäubung an

der Basis der Hinterflügel, unterseits durch gelbere Färbung des

Basaltheils der Hinterflügel und der Apicalflecke der Vorderflügel ,

sowie durch eintönig schwarzbraunen Aussenrand der Hinterflügel.

Tachyrıs Adelpha n. sp.

Alor. — Ein 4 von 46 mm. Flügelspannweite, also ungefähr so

gross wie 7. Liberia Cr., doch nicht so spitzflügelig wie diese,

sondern in Flügelgestalt und Färbung der Oberseite der 7. Celestina

282 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Boisd. sehr ähnlich, aber eben bedeutend kleiner als diese. Von

dem schwarzen Aussenrande der Hinterflügel sind nur geringe

Ueberbleibsel am vorderen Theile vorhanden: auch aufden Vorder-

flügeln ist die schwarze Aussenrandszeichnung geringer entwickelt,

namentlich sind von den subapicalen Flecken nur Spuren vor-

handen. Die Unterseite der Vorderflügel ist grauer als bei Celestina,

die Mittelzelle ist schwach grünlich-gelb, der Apicaltheil rauchig

überflogen, die submarginale dunkle Binde ist sehr undeutlich ,

kaum bemerkbar.

Mit Mata Kheil von Nias ist diese Form nicht identisch.

Es ist möglich, dass die nachstehend bei 7. Paula beschriebene

g-Form zu ddelpha gehört, doch wäre es falsch, diese aus anderer

Localität (Wetter) erhaltene Form ohne Weiteres. hierher zu

ziehen, da eben auch nichts gegen ihre Zusammengehörigkeit mit

dem von derselben Localität stammenden d von Paula spricht.

Tachyris Albina Boisd.

Flores, Kisser, Wetter, Letti. — Die Stücke von diesen Loca-

litàten sind nicht wesentlich kleiner als die mir vorliegenden Stücke

von Ceram und Celebes. Ein 9 von Wetter hat oben und unten

gelbe Grundfärbung. Ich bezeichne diese jedenfalls auch an anderen

Orten vorkommende g-Form, welche dem bei anderen Tachyris-

Arten (z. B. Domitia, Zarinda (g = Fatime Voll. = weisse Form,

Phestus Westw. [ Trans. Ent. Soc. London 1888, p. 469, pl. xir,

fig. 2] = gelbe Form) vorkommenden Polymorphismus der Weib-

chen entspricht, als ab. flava.

Tachyris Placidia Stoll.

Ceram, — Nur wenige leidlich erhaltene Stücke.

Tachyris Paula n. sp.

(Mit Abbildung).

Wetter. — Diese Art liegt mir in 3 Stücken (1 ¢, 2 Weibchen)

vor. Das Männchen : 39 mm. , die Weibchen: 42 und 44 mm. Flügel-

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 283

spannweite. Das d ist oberseits weiss mit schwarzer Vorderfliigel-Spitze

und schmalem, bis M1 reichenden schwarzen Aussenrande , welcher

an den Rippenenden kleine Dreiecke bildet. Vorderrand, nament-

lich im basalen Theile, schwach schwarz beschuppt, Hinterflügel

ohne dunklen Aussenrand, Unterseite der Hinterflügel und Vorder-

flügel-Spitze hellochergelb, der übrige Theil der Vorderflügel weiss,

im basalen Theile der Mittelzelle schwefelgelb überflogen. Ganz

schmaler, linienartiger Saum am Vorder- und Aussenrande der

Vorderflügel.

Die Weibchen sind, abgesehen von der Grösse, dem vorstehend

beschriebenen Agave-g sehr ähnlich, doch fehlt eberseits die dunkle.

Bestäubung an der Basis der Flügel; im dunklen Aussenrande

befindet sich eine scharf begrenzte Ausbuchtung und der schwarze

Aussenrand der Vorderflügel ist an M2 nicht scharf abgesetzt.

Unterseits ist die Färbung mit dem fraglichen 4gave-3 gleich,

aber die Subapicalflecke der Vorderflügel sind weiss, der schwarze

Aussentheil geht bis an die Mittelzelle heran und zeigt im Uebrigen

dieselbe Form wie oberseits: der dunkle Aussenrand der Hinter-

flügel reicht nicht so weit an die Mittelzelle wie bei Ayare. —

Vergleiche übrigens die Bemerkung über diese Weibchen bei

T. Adelpha.

Der Färbung der Unterseite des 4 nach würde Paula in die

Nähe von Punda zu setzen sein; die Weibchen letzterer Art kenne

ich nicht.

Elodina Egnatia Godt.

Ceram. — Drei Stücke von 40—42 mm, Flügelspannweite. Diese

Art scheint selten zu sein, da sie C. Ribbe nicht mit erbeutet hat.

Pontia Xiphia Fabr.

Flores, Bonerate, Wetter, Kisser, Timor, Timor Laut. — In

_grosser Anzahl. Flügelspannweite von 31—46 mm. differirend. Die

5 Stücke von Timor Laut machen wegen ibrer gleichmässigen

Grösse (ca 33 mm.), der ganz dunklen Färbung der Vorderflügel-

284 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Spitze und des Subapical-Fleckes, welcher ziemlich scharf mit M2

abscheidet, sowie eines feinen schwarzen Saumes der Vorder- und

Hinterflügel einen ganz eigenartigen Eindruck. Gleichwohl ist diese

Form von Xtphra kaum specifisch verschieden.

Eurema Venata Moore.

Timor, Kisser, Letti. — Von jeder Localität liegt mir em d

vor, die sich von 2 in meiner Sammlung befindlichen Männchen

vom Himalaya nur durch geringeres Auftreten der schwarzen Be-

stäubung an der Flügelbasis und am Innenrande der Hinterflügel

unterscheiden.

Eurema Hecabe L.

Flores, Alor, Kisser, Wetter, Bonerate, Key, Goram, Letti,

Timor, Timor Laut, Ceram. — C. Ribbe erwähnt nicht die interessante

Thatsache, dass die Weibchen von Ceram weiss statt gelb gefärbt

sind; sie zeigen nur einen ganz schwachen gelblichen Anflug. Von

den 2 Mannchen von Timor Laut zeigt das eine nur noch schwache

Spuren des schwarzen Hinterflügel-Randes, im Gegensatze hierzu

jedoch breiteres Schwarz der Vorderflügel als das andere Stück

und auch lichtere Grundfärbung; gleichwohl gehört es meiner

Ansicht nach zu Hecabe. Von Key liegen mir 5 Stücke, wovon

3 Weibchen, vor; diese Weibchen zeigen sehr undeutlich begrenzten

schwarzen Rand der Hinterflügel und jedes Stück hat andere Grund-

celben Form bis zu

färbung und zwar von der gewöhnlichen g

lichtschwefelgelb. Ich theile die Ansicht Dr. Staudinger’s (Iris IL,

p. 18), dass Sari Horsf. keine von //ecabe specifisch verschiedene

Form, und bin der Meinung, dass Suri nicht einmal Zeitform ist,

wie das mir aus der Kühn-Jacobsen’schen Ausbeute vorliegende

Material beweist. Kühn und Jacobsen haben sich an jeder der von

ihnen besuchten Localitäten nur ganz kurze Zeit aufgehalten und

doch beide //ecabe-Formen erbeutet.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFATNA. 285

Eurema Blanda Boisd.

Flores, Ceram, Alor, Timor. — Diese Art kommt in der sehr

variablen Form der schwarzen Apical- und Aussenrandszeichnung

der vorigen Art mitunder so nahe, dass es bei gewissen Stücken

beinahe unmöglich ist, mit Gewissheit die Art festzustellen. Ein d

von Alor zeigt gegen 6 andere Stücke von derselben Localität eine

sehr schmale und gleichmässige schwarze Vorderflügel-Zeichnung

und völlig zeichnungslose Unterseite. Gleichwohl wage ich es nicht,

diese Form von Blanda zu trennen.

Eurema Candida Cr.

Ceram, Flores, Goram. — Das einzige mir von Flores vorlie-

gende d ist etwas grösser (50 mm. Flügelspannweite), unter-

scheidet sich aber sonst gar nicht von den Ceram-Sticken ,

welche mir in beiden Geschlechtern vorliegen. Von Goram liegen

mir nur 3 Weibchen vor, welche schmälere schwarze Aussenränder

haben und somit den Uebergang zu Virgo Wall. von den Aru-

Inseln bilden. Letztere, welche mir in einem Pärchen vorliegt ,

ist sicher nichts anderes, als eine Localform der Candida.

Catopsilia Philippina Cr. var. Gnoma Bull.

Flores. — Es scheint mir, als ob die geringen Unterschiede

zwischen der Philippinen- und der Flores-Form nicht constant

seien; mangels genügenden Materials kann ich jedoch hierüber

nichts Bestimmtes sagen,

Catopsilia Pomona Fabr.

Flores, Letti, Key, Timor, Luang, Kisser.

Die Männchen dieser Art variiren ebenso wie die Männchen der

folgenden Crocale in der Ausbreitung der gelben Färbung auf der

Oberseite. Die Variabilität der Weibchen bespricht Dr. Staudinger

(Hat. Schmetter!.).

286 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Catopsilia Crocale Gr. & var. & ab. flava Butl.

Key, Luang, Wetter, Flores, Alor, Kisser.

Es ist entschieden falsch, dass Kirby in seinem Catalog of Diurn.

Tepid. die an einem Orte und zu gleicher Zeit vorkommenden

Pomona und Crocale als eine Art betrachtet. Beide Arten sind an

der Unterseite, die Weibchen ausserdem auch an der Oberseite

leicht zu unterscheiden. Crocale und flava scheinen meist getrennt

vorzukommen, doch befinden sich unter den der flava angehö-

renden mir vorliegenden zahlreichen Stücken von Flores auch einige

typische Stücke von Crocale. Von H. Ribbe erhielt ich ein von

Ceram stammendes 9, welches sich durch röthlichgelbe Grund-

firbung der Oberseite der Hinterflügel und durch sehr ausgebreitete

dunkle Färbung auf der Oberseite beider Flügelpaare auszeichnet,

und den Eindruck eines recht dunklen g von C. Scylla macht.

Catopsilia Scylla L.

Timor, Luang, Lett. — Von jeder Localität liegt mir ein

Pärchen vor, unter denen sich kein der var, Asaema Stgr. ange-

höriges Stück befindet.

Ixias Reinwardtii Voll.

Flores (Larantuka und Maumerie). — Diese prächtige Art liegt in

grösserer Anzahl und zum Theil in sehr schön erhaltenen Stücken

vor. Localdimorphismus ist bei beiden Geschlechtern nicht zu bemer-

ken. Oberseits ändern die Männchen gar nicht, die Weibchen jedoch

sehr merklich ab. Letztere haben mehr oder weniger dunkle (schwarz-

braune) Grundfärbung mit gelblichen oder weisslichen Flecken

hinter dem Ende der Mittelzelle und zwei mehr oder weniger deutlichen

gleichfarbigen Flecken am Aussenrande der Vorderflügel zwischen

M4 und M3; am Innenrande der Vorderflügel befindet sich eine

den Aussenrand nicht erreichende mehr oder weniger rein weisse

Binde; der basale Theil der Hinterflügel ist gelblich oder weisslich.

Unterseits ändern die Männchen kaum ab, bei den Weibchen aber

tritt die ochergelbe Färbung der basalen Hälfte der Hinterflügel

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 287

mehr oder weniger durch bräunliche Sprenkelung verdunkelt auf;

auch die gelbe Färbung am vorderen inneren Theile und der

Aussenrandsflecke der Vorderflügel variirt zwischen bräunlich- und .

srünlichgelb.

Ixias Kühni n. sp.

(Mit Abbildung).

Wetter. — Männchen 41— 45 mm., Weibchen 44—46 mm. Flügel-

spannweite. Die Männchen sind oberseits den Männchen von Vollenhovii

Wall. ähnlich, haben jedoch weisse Hinterflügel. Die orangerothe

Färbung auf den Vorderfliigeln ist nach aussen verkürzt, daher

der schwarze Aussenrand breiter; in letzterem befinden sich im

vorderen Theile 4—5 streifenförmige gelbliche Fleckchen. Die oran-

gefarbenen Felder zwischen M1 und M3 haben vor ihrem äusseren

Ende aufgelöste schwarze Flecke und sind an ihrem äusseren

Ende durch rundliche schwefelgelbe Flecke begrenzt. Der basale

Theil der Vorderfliigel und in geringerer Ausdehung und viel

undeutlicher auch der Hinterflügel ist bläulichgrau. Der Innenrand

der Vorderflügel ist breit schwefelgelb. Die Hinterflügel sind, wie

schon gesagt, weiss mit etwas breiterem schwarzen Aussenrande

als bei Vodlenhovii. Die Unterseite ist nicht so grünlichgelb wie

bei Aeinwardtii, sondern mehr schwefelgelb , die schwarze Zeichnung

ist genau wie bei letzterer Art, doch nicht so stark ausgebildet.

Die Weibchen sind von den Vollenhovii-Weibchen oberseits sehr

verschieden; sie haben ganz licht schwefelgelbe Grundfärbung und

viel reduzirtere orangefarbene Zeichnung der Vorderflügel , letztere

tritt nur in streifenförmigen Flecken hinter dem Ende der Mittel-

zelle auf. Die licht schwefelgelbe Färbung zeigt sich in einem

Streifen am hinteren Theile der Mittelzelle bis an M2 und geht

von da fast geradlinig in den Innenwinkel, durch Einnahme des

ganzen hinteren Flügeltheils ein stumpfwinkeliges Dreieck bildend.

Im schwarzen Aussenrande stehen mehrere gelbe Fleckchen. Der

schwarze Aussenrand der Hinterflügel nimmt ungefähr den vierten

Theil der Flügel ein. Die Unterseite der Flügel ist in der Grund-

färbung dunkler als bei den Vo//enhovii- Weïbchen, in der Stellung

288 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

der dunklen Flecken aber genau wie bei dieser, nur sind die-

selben bei A%/7: mehr entwickelt und tragen anscheinend niemals

die bei Vollenhovii häufig auftretenden weisslichen Pupillen.

Ich benenne diese hübsche Art zu Ehren ihres Entdeckers Herrn

Heinrich Kühn.

Ixias Vollenhovii Wall.

Flores, Timor, Kisser, Letti. — Von jeder Localität in beiden

Geschlechtern erhalten. Localdimorphismus ist auch bei dieser Art

nicht zu constatiren; ob sie als eigene Art, oder nur als Localform

von Balice Boisd. von Java zu betrachten ist, wie dies von Seiten

Kirbys geschieht, kann ich nicht sagen, da ich die Java-Form

gar nicht kenne. Venilia Godt. von Java, die mir durch die Güte

des Herrn P.G, T. Snellen in 4 4 vorliegt , unterscheidet sich durch

bedeutendere Grösse, das Vorhandensein von gelblichen Vorder-

flügel-Apicalflecken und durch breiteren schwarzen Hinterflügel-

Aussenrand.

Als Illustration der von gewissen Lepidopterologen beliebten

« Arten-Macherei » übersandte Herr Snellen gütigst mir weiter 3

Exemplare von /rias Cumballa Swinhoe aus Bombay, 2 Exem-

plare von Zrias meridionalis Swinhoe aus Poona und 1 Exemplar

von Jxias Agnosina Moore aus Alibogh; die 5 erstgenannten

sind Swinhoe’sche Originale. Ich muss gestehen, dass ich unter

diesen 6 Exemplaren keinen weiteren Unterschied heraus finden

kann, als dass 5 Stücke dem männlichen und das 6te Stück dem

weiblichen Geschlechte angehört. Es ist sehr bedauerlich, dass die

nicht das geringste Verständniss unserer Sache, wohl aber über-

triebene Eitelkeit bekundenden Arbeiten gewisser, zum Verdrusse

der anderen Lepidopterologen leider auch meist sehr fleissigen

Schmetterlings-Beschreiber Berücksichtigung finden müssen,

Hebomoia Timorensis Wall.

Timor Laut. — Ein d von nur 71 mm. Flügelspannweite, also

ein Zwerg gegenüber der var. Celebensis.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA, 289

Eronia Valeria Cr.

Flores (Maumerie). — Einige meist schlecht erhaltene Männchen.

Von Dr. Staudinger’s Abbildung {Zwot. Sehmettert, Tafel 21) unter-

scheiden sich die Flores-Stücke nur durch die breit schwarz ge-

säumten Subcostalen und oberen Radialen der Hinterflügel.

Eronia Jobaea Boisd.

Ceram. — Wenige Stücke in beiden Geschlechtern, die Weib-

chen in den beiden bekannten (weissen und gelben) Formen,

DA NA PD ACE:

Hestia idea Clerck.

Ceram. —- In kleiner Anzahl, aber beiden Geschlechtern. Wie

GC. Ribbe (/ris II, p. 218) erklärt, ist 7. Aza Boisd. von Idea

nicht zu trennen.

Hestia Kühni Rob.

(Iris I, p. 185).

Tanah-Djampea. — In einigen Stücken, aber beiden Geschlechtern.

Die schwarzen Flecke und Streifen sind scharf begrenzt ; die Grund-

firbung ist beinahe so weiss wie bei /dea.

Danaus Claviger (mei.

Ceram. — Es liegen mir 4 Männchen und 3 Weibchen dieser

Art vor, welche zur folgenden /shma keine Uebergänge aufweisen.

Danaus Ishma Bull.

Bonerate, Flores. — Sämmtliche Stücke, namentlich dasjenige

aus Flores, welches überhaupt kleiner ist, zeigen kleinere helle

Flecke an der Mediana, dagegen in der submarginalen Reihe grössere

Flecke als die mir vorliegenden 5 Gelebes-Stücke,

Tijdschr. v. Ent. XXXIV, 19

290 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Danaus Limniace Gr.

Bonerate, Flores, Kisser, Timor. — C, Ribbe führt (/ris II,

p. 219) die Ceram-Form, welche nach dem einen mir vorliegenden

Stücke (3) aus der Ribbe’schen Ausbeute durch dunklere Grund-

firbung und dunkelgrüne Färbung der hellen Flecke sich aus-

zeichnet, unter den Namen Lewcoptera Butl. auf. Die mir von den

vorbenannten Localitäten vorliegenden Stücke besitzen die Eigen-

schaften der Leucoptera nicht, doch variiren sie in der Grösse der

hellen Flecke und namentlich in der Form der beiden langen

Flecke am Innenrande der Vorderflügel, Ich halte es jedoch für

sehr überflüssig, die einzelnen Formen, welche nach Moore’s

« Monographie» der Danaiden eine ganze Menge « Arten » darstellen

sollen, ihren Namen nach festzustellen. Auch die von Semper

(Beitr. 2. Rhopal.-Fauna von Australien, p. 3) für die beiden

Arten lamala und Limniace aufgestellten Charaktere sind nicht

stichhaltig, wie das mir vorliegende Material beweist.

Dass man übrigens in der Bestimmung der einzelnen Formen

sehr unsicher ist, zeigen die Abbildungen von Septentrionis Butl.

bei Semper (Beitr. z. Rhopal.-Fauna v. Australien, Taf. 8, fig. 7,

und Moore (Monogr. of Limn. and Eupl., Pl. xxıx, fig. 8), welche

ım höchsten Grade contrastiren.

Danaus ismare Cr.

Ceram, Goram, Flores. — Die mir vorliegenden 6 Goram-Stiicke

sind etwas kleiner als die Ceram-Exemplare, in der Zeichnung

und Färbung aber kaum bemerkenswerth verschieden. Sehr ver-

schieden dagegen ist die Form von Flores, welche mir in einem

$ von 76 mm. Flügelspannweite vorliegt. Die Oberseite dieser var.

Erebus, wie ich sie bezeichne, ist fast eintönig graubraun; die

hellen Flecke und Streifen sind nur durch etwas hellere Färbung

angedeutet, während der Apicalfieck der Vorderflügel, drei margi-

nale (einer im Innenwinkel und je ein kleiner zwischen M2 und

UR) und drei submarginale (zwischen M1 und UR) Flecke und

ein ganz kleiner ‚Fleck (hinter dem Ende der Mittelzelle zwischen

INDO-AUSTRALISCIIEN LEPIDOPTERENFAUNA. PAS IIL

den Radialen) auf den Vorderflügeln sich in der Schärfe ihrer

weissen Färbung von Ceram-Stiicken nicht unterscheiden. Dasselbe

gilt von der marginalen und submarginalen Fleckenreihe der

Hinterflügel; nur die zwischen M2 und UR liegenden vier Flecke

der submarginalen Reihe sind verdunkelt. Auf der Unterseite sind

die oben so sehr verdunkelten Zeichnungen etwas lichter, die

beiden Randfleckenreihen der Hinterflügel zeigen keine Verschie-

denheit, aber auf den Vorderflügeln ist die marginale Punktreihe

nach vorn, die submarginale Reihe nach hinten verkürzt.

Danaus Chrysippus L.

Flores, Bonerate, Kisser, Ceram, Letti, Key. — Die Stücke

von Flores und Letti zeigen einen fast eben so breiten schwarzen

Aussenrand der Hinterflügel wie die australische Form Petilia.

Ich bin überzeugt, dass sämmtliche 8 « Arten», welche Mr. Moore

in seiner «Monographie» unter der «Gattung» LZimnas anführt,

nur einer Art — Chrysippus — angehören. Es gilt auch für diese

Art die These, dass das Variiren der Individuen der einzelnen

Localformen dem Variiren der Art selbst entspricht.

Danaus Erippus Cr.

Ceram. — Ein Pärchen. CG. Ribbe hat diese Art in seiner Rfo-

paloceren-Fauna von Ceram wohl nur aufzuführen vergessen.

Danaus Plexippus L.

Kisser, Wetter, Timor Laut, Flores, Letti, Key. — Die mir

vorliegenden Stücke ändern nach dem Fundorte in der Grund-

firbung ganz erheblich ab, es lässt sich aber auf Grund der Be-

schreibungen gar nicht feststellen, unter welchen Namen, ob unter

intensa, intermedia etc., sie aufzuführen wären. Das Stück von

Timor Laut, ein g von nicht ganz 46 mm. Flügelspannweite ,

scheint zu Laratensis Butl. (Proceed. Zool. Soc. London 1883,

p- 367, pl. xxxvur, fig. 5) zu gehören. Die Stücke von Lett;

haben die Grundfärbung, wie sie Genutia Cr. von Ceylon zeigt,

292 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

jedoch ohne hellere Färbung der Hinterflügel, die Stücke von

Kisser, Key und Flores sind etwas dunkler, die beiden Stücke

von Wetter (3 und 9) schön kastanienbraun. — D, conspicua Bull.

von Celebes gehört zweifellos auch zu dieser Art; die weisse Färbung

der Mittelzelle der Hinterflügel entspricht ganz der gleichen Färbung

der Celebes-Form von Limniace. Choaspes Butl. (? = Australis B].-cfr.

Semper, e. p. co).

Danaus affinis Fabr.

Kisser, Bonerate, Timor, Timor Laut, Key, Goram. — Wie

bereits Dr. Staudinger (Zxot. Schmettert. p. 49) gesagt hat, ist es

schon der verschiedenen Zeichnung wegen ganz falsch, affinis als

Localform von P/exippus zu betrachten, wie dies Kirby in seinem

Cataloge thut. Afinis kann aber auch nicht zu P/esippus gehören ,

weil an gewissen Localitäten beide Formen ohne Uebergänge zu

einander neben einander vorkommen, so nach dem mir vorliegenden

Materiale in Kisser, Timor Laut und Key. — Australische Stücke ,

welche als typisch zu betrachten sind, liegen mir nicht vor, wohl

aber ein Stück (9) von den Aru-Inseln. Da die Aru-Form nach

Semper (l. e. p. 4) von den Australiern nicht verschieden ist, so

schildere ich die Verschiedenheiten der anderen mir vorliegenden

Localformen im Vergleiche mit dem Aru-Stücke, obgleich Mr. Moore

die Aru-Form als eigene Art (4rwana) beschrieben hat.

In der typischen Form habe ich afinis erhalten von Key,

Timor Laut und Goram. Von letzterer Localität liegt mir nur ein

Pärchen vor; das d ist typisch, das 2 aberrirend : die Grundfärbung

dunkler, die hellen Zeichnungen in der Mittelzelle, am Innenrande

und zwischen den beiden ersten Medianästen der Vorderflügel ganz

verdunkelt, die weissen Zeichnungen in der Mitte der Hinterflügel

sehr reduzirt und nur noch als kleine Flecke in und um die

Mittelzelle auftretend. Die Unterseite entspricht der Oberseite, Zwei

weitere Localformen sind:

e, var. Zegesippinus, ähnlich dem Megesippus mit gelbbrauner

Mittelzelle und gleicher Färbung des Streifens am Innenrande

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA.

und des grossen Flecks an der Mediana zwischen M4 und M2

der Vorderflügel ober- und underseits, und

8. var. ZLeucippus mit gelbbraunen, mehr oder minder breiten

Streifen in der Mittelzelle und gleicher Färbung des basalen

Theils und gleichfarbiger Besäumung des äusseren Theils

des Innenrandstreifens,

Beiden Formen gemeinsam ist das Auftreten gelbbrauner Fär-

bung an der inneren Grenze des dunklen Hinterflügel-Aussen-

randes.

Hegesippinus habe ich erhalten von Bonerate als Hauptform,

von Kisser als Aberration; Leucippus von Timor und Kisser als

Hauptform, von Bonerate als Aberration.

Danaus Philene Cr.

Ceram. — Wenn die Angaben Semper’s und Moore’s über das

Vorkommen von D. affinis in Ceram sich bestätigen, so können

affinis und Philene nicht mehr als Formen einer Art betrachtet

werden, da Saisondimorphismus bei den Danaus-Arten — so viel

mir bekannt — noch nicht beobachtet worden ist. Indessen be-

zweifle ich sehr stark die Richtigkeit der Angaben Semper’s und

Moore's, und betrachte Philene als die Ceram-Form von aflinis.

Es wäre ganz sonderbar, dass der sonst überall häufige D. affinis

trotz seines Vorkommens auf Ceram weder von C. Ribbe, noch

von Kühn und Jacobsen erbeutet worden ist.

Philene hat zwar mit Plexippus, zu welchem sie von Kirby

gestellt wird, grosse Aehnlichkeit, doch bestimmt mich die Existenz

der weissen Zeichnungen in und um die Mittelzelle auf der Unter-

seite der Hinterflügel, sie zu affinis zu ziehen. Diese weisse Zeich-

nung dürfte als derjenigen bei affinis entsprechend zu betrachten

sein, während sie sich bei Plexippus niemals findet; denn die bei

letzteren vorhandene helle Umsäumung der Rippen auf der Unter-

seite der Hinterflügel ist wohl kaum als eine homogene Bildung

anzusehen

294 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Danaus Cleona Cr. var. lutescens Butl.

Ceram. — In mehreren Exemplaren. Die Unterschiede zwischen

der Celebes- und der Ceram-Form sind nicht so bedeutend, dass

letztere als eigene Art betrachtet werden müsste.

Danaus Gloriola Butl.

Key. — In mehreren Exemplaren. Ob die Key-Stiicke von

Aru-Stiicken, nach welchen die Art aufgestellt wurde, verschie-

den sind, kann ich nicht angeben.

>) Lo)

Euploea Climena Cr.

Ceram. — Mehrere Exemplare.

Euploea Alecto Butl.

Ceram, — Nur wenige Männchen. Wahrscheinlich ist die von

C. Ribbe in ris I, p. 223 unter dem Namen £. sepulchralis

Butl. aufgeführte Art mit der A/ecto identisch.

Euploea Kühni n. sp.

(Mit Abbildung).

Flores. — Diese Art liegt mir in einem gut erhaltenen Pärchen

vor. Flügelspannweite: d 62, 2 68 mm. Zum Subgenns Crastia

Hb. (Haase, Iris I, p. 298) gehörig. Die Grundfärbung ist in

beiden Geschlechtern gleich: oben dunkel röthlichbraun mit helleren

Rändern und hellem Vorderrande der Hinterflügel, unterseits mit

viel breiteren hellen Rändern. Auf den Vorderflügeln befinden sich

drei subapicale Flecke, von denen der hinterste (zwischen M3 und

UR) der kleinste (punktförmig), zwei grössere submarginale weiss-

bläuliche Flecke zwischen den Medianästen, drei kleine, wisch-

firmige Fleckchen am Vorderrande nahe der Flügelspitze und ein

rundlicher Fleck am Vorderrande und zwar am Zellenschlusse. Die

hellen Flecke auf der Unterseite in der Mittelzelle und um sie

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 295

herum scheinen etwas durch. Auf den Hinterfliigeln eine submar-

ginale Reihe kleiner Flecke. Das 2 hat ausserdem eine marginale

Reihe kleiner Flecke am Aussenrande der Vorder- und der Hinter-

flügel und 2 kleine submarginale Flecke am Innenwinkel der

Vorderflügel. Auf der Unterseite sind die subapicalen Flecke nur

durch kleine Punkte vertreten. Ausser den oberseits vorhandenen

sind noch weitere weisse Flecke da und zwar auf den Vorder-

flügeln einer am hinteren Ende der Mittelzelle und vier um die

Mittelzelle herum zwischen M1 und UR; der weisse Wisch zwischen

SM und M3 ist beim 2 deutlicher weiss als beim d; auf den

Hinterflügeln ist ein weisser Fleck am hinteren Ende der Mittel-

zelle und sieben gleiche Flecke stehen um die Mittelzelle herum

(zwischen SM und Costale); die submarginale Punktreihe ist beim d

vollständig, beim 9 verkürzt, auch tritt hier beim 4 die oberseits

fehlende marginale Punktreihe auf. An der Basis der Flügel sind

die gewöhnlichen weissen Flecke,

Mir ist keine Art bekannt, mit welcher #. Kühni näher ver-

wandt wäre. Benennung zu Ehren ihres Entdeckers.

Euploea Sacerdos Butl.

(Proeeed. Zool. Soc. London 1883, p. 366, pl. xxxvu, fig. 7).

Timor Laut. — Wenige Stücke in beiden Geschlechtern. Butler’s

Abbildung ist gut. Eines der mir vorliegenden Männchen zeigt ober- und

unterseits den Anfang eines zweiten Seidenstreifens am Innenrande

der Vorderflügel. Es beweist dies den geringen Werth der secun-

dären männlichen Geslechtsorgane für die Umgrenzung der Arten.

E. Sacerdos ist wohl nur Localform der australischen £. Corinna,

von welcher sie sich nur durch geringe Grösse uud etwas andere

Form der weissen Flecke unterscheidet.

Euploea Orope Boisd.

Kisser, Wetter, Letti. — Diese Art liegt in grösserer Anzahl,

aber meist schlecht erhaltenen Stücken mir vor, Die beiden Reihen

296 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

weisser Flecke am Rande der Hinterflügel sind sehr verschieden

ausgebildet. Bei der grössten Anzahl der Stücke sind die beiden

Reihen zusammengeflossen, sodass nur eine Reihe grosser langer

Flecke vorhanden ist. Auch die submarginalen Flecke am hinteren

Theile der Vorderflügel sind verschieden gross und mitunter mit

den Randpunkten zusammengeflossen.

Eupfoea Gropina n. sp.

Wetter. — Diese Art unterscheidet sich von der Orope durch

die geringe Entwicklung der submarginalen weissen Flecke am

hinteren Theile der Vorderflügel, von denen meist nur der zwischen

M2 und M3 vorhanden, welcher auch viel kleiner als der ent-

sprechende bei Orope ist. Weiter besteht die submarginale Flecken-

reihe der Hinterflügel aus nur kleinen Flecken, welche öfter, wie

auch die Randflecke, nur im vorderen Flügeltheile sich zeigen.

Ein Zusammenfliessen dieser beiden Fleckenreihen findet nicht statt.

Ich würde Oropina ohne Weiteres als Localform zu Orope ziehen ,

wenn mir nicht von ihrem Fundorte ein Stück vorläge, welches

entschieden zu Orope zu ziehen ist; es kommen mithin beide

Formen neben einander vor. Dennoch ist es möglich, dass Oropina

Localform der Orope ist, und letztere auf Wetter unter der Oropina

als Aberration auftritt. Ebensogut ist es möglich, dass Oropina in

Kisser und Letti als Aberration zu finden ist. — Wahrscheinlich

gehört 2. Bauermanni Rob. von Kabia (Iris I, p. 21, Taf. 4, fig. 4)

als Localform hierher.

Euploea Eurypon Hew.

Key, Timor Laut. — In kleiner Anzahl, von Timor Laut nur

ein Exemplar (2), welches sich von den Key-Stücken gar nicht

unterscheidet. Kommt diese Art wirklich auch auf Ceram vor, so

muss sie dort äusserst selten sein, da sie daselbst weder von

C. Ribbe, noch von Kühn und Jacobsen gefunden worden ist.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 297

Euploea Sobrina n. sp.

Goram. — Sobrina und die folgende Neptis gehören vielleicht

als Localformen zu Hurypon. Sobrina, von welcher mir 3 Männchen

vorliegen, ist oberseits dunkelbraun, unten etwas lichter, mit

breitem, hellerem Aussenrande der Vorderflügel, am Apex kaum

bemerkbar dunkler, und weissem Aussenrande der Hinterflügel

von UR an, sowie weisslichem Vorderrande. Der weisse Aussen-

rand der Hinterflügel ist nicht so rein weiss und bei Weitem nicht

so breit als bei Zurypon. Die Stellung der hellen (bläulichweissen)

Flecke auf der Unterseite ist wie bei Zurypon, nur sind sie

etwas kleiner.

Euploea Neptis n. sp.

Flores (Maumerie). — Hiervon liegen mir 3 Männchen und 1 8

vor, welche unter sich keine Verschiedenheiten zeigen, nur fehlt

dem einen d der helle Fleck hinter dem Ende der Mittelzelle.

Neptis gleicht der Sobrina in der Grundfärbung und der Zeichnung

der Unterseite, es ist aber die Verdunkelung der Vorderflügelspitze

deutlicher und der Aussenrand der Hinterflügel nicht weiss, sondern

nur lichter als die Grundfärbung, welche übrigens am Rande selbst

wieder auftritt; es ist mithin eine submarginale helle Binde vor-

handen. Die Unterseite ist in der Färbung der Oberseite ent-

sprechend, doch ist die submarginale helle Hinterflügel-Binde weisser.

Die hellen Flecke auf der Unterseite sind etwa so gross wie bei

Eurypon. Auf der Oberseite der Vorderflügel befindet sich ein

kleiner bläulichweisser Fleck hinter dem Ende der Mittelzelle

zwischen M2 und M3, welcher, wie schon gesagt, einem Stücke fehlt.

Euploea Morosa Butl.

Ceram: — Nur 1 d.

Euploea Phaenareta Schaller. (4/ea Hb.).

Ceram. — Diese schöne grosse Art wurde in einigen Exem-

plaren, beiden Geschlechtern, erbeutet.

293 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Euploea Hyems Butl.

Timor. — Nur ein etwas beschädigtes g dieser seltenen Art.

Euploea Hopfferi Feld.

Key. — Wenige Exemplare dieser interessanten Art wurden

gefangen.

Euploea Tulliolus Fabr.

Wetter. — 1 d, 2 Weibchen. Wie schon Semper sagt, ist

E. Pollita nur die Philippinen-Form von Tulliolus.

Euploea Eleusina Cr.

Flores. — 3 Männchen, welche von den im Dresdener zoologischen

Museum befindlichen Exemplaren von Neu-Guinea nicht ver-

schieden sind.

Euploea Visenda Butl.

(Proceed. Zool. Soc. London 1883, p. 367, pl. xxxvm, fig. 4).

Timor Laut. — Ein beschädigtes d. Butler’s Abbildung ist gut,

nur zeigt mein Stück an dem grossen Innenrandsflecke der Vorder-

flügel eine Einbuchtung an der inneren Grenze.

Euploea assimilata Feld.

Key. — Mehrere schöne Stücke in beiden Geschlechtern. Kirby

zieht in seinem Cataloge assimilata als synonym zu £urypon Hew.,

was jedoch gänzlich falsch ist. Hingegen ist ‚fraterna Feld. jeden-

falls nicht von assimilata zu trennen. Die Vaterlandsangabe für

beide Formen (assimilata und fraterna) «Aru» beruht wahrschein-

lich auf Irrthum.

Euploea Nepos n. sp.

(Mit Abbildung).

Goram. — Männchen 63—66 mm., Weibchen 72—78 mm.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 299

Flügelspannweite. — Diese schöne Art steht der vorigen am

nächsten und ist jedenfalls nur Localform derselben. Sie unter-

scheidet sich von letzterer durch das Fehlen der weissen Binde

auf den Vorderflügeln, welche nur durch etwas lichtere Färbung

angedeutet ist; in ihr befinden sich lichte Flecke zwischen M3 und

SC3, welche allerdings mehr oder weniger deutlich sind. Auf den

Hinterflügeln zeigt sich die dunkle Grundfärbung schwach am

Rande wieder.

Ich habe dieses interessanten Färbungsverhältnisses zwischen den

Euploen von Key und Goram schon im Eingange gedacht. Viel-

leicht kommt auch eine der #. Hopffert entsprechende Form auf

Goram vor.

Euploea Nemertes Hb.

Ceram. — In einigen Exemplaren. Diese Art scheint häufig mit

E. Leucostictos Gm. von Java verwechselt zu werden. Letztere ist

aber weit mehr mit der 7, Viola Butl, von Celebes als mit Nemer-

tes verwandt.

Euploea Jacobseni n. sp.

(Mit Abbildung).

Wetter. — Einige Paare in zum Theile gut erhaltenen Stücken.

Flügelspannweite Männchen 63—64 mm., Weibchen 62—66 mm.

Zum Subgenus Crastia Hbr, (Haase 1. c.) gehörig; das & mit 2

Seidenstreifen am Innenrande der Vorderflügel. Die Grundfärbung

ist bei den Männchen schön dunkelbraun, bei den Weibchen

lichter, der äussere Theil der Hinterflügel bei beiden Geschlechtern

lichter. Auf den Vorderflügeln befinden sich ähnliche Apicalflecke

wie bei #. Tulliolus, nur sind sie bei der neuen Art der Flügel-

spitze mehr genähert. Am Aussenrande befinden sich 4—5 grössere

weisse Flecke, der 5te (im Innenwinkel) fehlt meist. Am Vorder-

rande der Vorderflügel und zwar am Zellenschlusse, befinden sich 3—4,

bei den Weibchen deutlicher weisse Fleckchen. Alle weissen Flecke der

Vorderflügel sind, bei den Weibchen weniger, blau überflogen. Auf

den Hinterflügeln steht eine submarginale Reihe weisser Flecke, welche

300 BEITRAG ZUR KBNNTNISS DER

nach hinten meist verkümmert oder ganz abwesend sind. Auf den

Vorder- und Hinterflügeln treten die weissen Randpunkte der

Unterseite mitunter auch oberseits auf. Die Flügel haben kurze

weisse Fransen. Die Unterseite hat ausser der schon beschriebenen

Zeichnung der Oberseite noch auf den Vorderfliigeln einen weissen

Punkt in der Mittelzelle und 5 solche Flecke um sie, und auf

den Hinterflügeln einen weissen Fleck in der Mittelzelle und 7

Flecke um sie herum.

Diese Art ist mit Zupl. Sylvester Fabr. aus Australien verwandt,

von der sie ausser kleineren Unterschieden durch hellere Grund-

firbung und den Mangel der Reihe grosser weisser Flecke auf den

Hinterflügeln getrennt wird.

Euploea compta n. sp.

(Mit Abbildung).

Timor Laut. — Es liegt mir nur ein wohl erhaltenes g dieser

zierlichen Art vor. Flügelspannweite: 56 mm. Diese neue Art ist

in Flügelform und Zeichnung, namentlich der Unterseite, von

allen mir bekannten Euploeen so verschieden, dass ich keine com-

parative Beschreibung geben kann. Die Oberseite ist schwarzbraun ,

an den Rändern lichter, die Unterseite graubraun. Der Ober- und

der Unterseite gemeinsam ist folgende Zeichnung: drei lange weisse

subapicale Flecke, zwei submarginale Flecke, ein grosser wischar-

tiger, durch die Submediana getheilter Fleck im Innenwinkel und

je ein Fleck in der Mittelzelle und ausserhalb derselben zwischen

M2 und M3 der Vorderflügel. Die Hinterflügel haben eine voll-

ständige Reihe verhältnissmässig sehr grosser weisser submarginaler

Flecke und eine nur im vorderen Theile deutliche Reihe weisser

Randpunkte, welche zwischen den Radialen mit der inneren Flecken-

reihe zusammenfliessen. Ausserdem zeigt die Unterseite eine subapi-

cale Reihe grosser weisser Punkte (5), welche zum Theile auf die

Oberseite durchschlagen, und einen weisslichen Fleck zwischen

M1 und M2 sowie einen weisslichen Streifen zwischen SM und M1

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA., 301

der Vorderflügel und einen grossen in der Mittelzelle und 6 kleine

Flecke um dieselbe; die Reihe der Randpunkte ist vollständig.

Da mir das ¢ unbekannt, so ist es mir nicht möglich , die nähere

Stellung dieser Art unter den Euploeen anzugeben.

NEOTROPIDAE.

Hamadryas Nais Guér.

Key, Goram. — In Anzahl erhalten. Die Key- und Goram-

Stücke sind nur etwas kleiner, sonst nicht verschieden von 2 mir

vorliegenden Exemplaren von den Aru-Inseln,

AOC RAG Dy ACE.

Acræa Andromacha Fabr.

Lett. — Einige Exemplare, die von Stücken aus Australien,

von den Fidschi-Inseln und der Insel Kabia nicht verschieden sind.

NYMPHALIDAE.

Cethosia Cydippe L.

Ceram. — Mehrere Exemplare. C. Ribbe’s Angabe (Iris I,

p. 225), dass Dr. Staudinger C, Bernsteimi Feld. von Batjan als

eigene Art betrachte, ist unrichtig; Dr. Staudinger sagt (of.

Schmetterl. p. 87) nur, dass sie ganz den Eindruck einer eigenen

Art mache.

Cethosia Cydalima Feld.

Key, Goram. — Felders Abbildung ist gut. Cydalima (nec

Cydalina Kirby, Catal.) ist sehr constant in der weissen Vorder-

fligel-Binde, hingegen im Uebrigen äusserst variabel; keines der an

mich gelangten etwa 15 Stücke gleicht einem anderen. Auffällig

ist ein d von Key mit breitem, über 2/3 der Hinterflügel einneh-

mendem blauschillernden Aussentheile, in welchem am Rande einige

302 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

rothbraune Flecke stehen. Cydalima wird wohl besser als eigene

Art angesehen, was sie sicher, wenn Felder’s Fundortangabe «Aru»

richtig ist, da sie dann mit einer Localform der Cydippe (Dama-

sippe) am gleichen Orte vorkommen würde. CG. Ribbe (/ris IL,

p. 225) will Damasippe von Key, Aru und Goram besitzen (?).

Cethosia Cyane Dr.

Kisser. — Die 2 mir vorliegenden Männchen gleichen in der

Zeichnung ganz einem mir gehörigen Pärchen der var. Penthesilea

Cr. von Java; im Uebrigen sind sie etwas kleiner und von blei-

chere Grundfärbung.

Cethosia Lamarckii Godt.

Kisser. — Diese werthvolle und schöne Art liegt mir nur in

einem stark beschädigten männlichen Stücke vor. Mein Stück be-

sitzt sehr starken blauen Schiller.

Cynthia Arsinoe Cr.

Ceram, Flores, Kisser, Bonerate, Goram. — Am grössten sind

die Ceram-Stiicke, am kleinsten (nur 61 mm.) die Stücke von

Flores. In der Grundfärbung und in der Zeichnung bestehen be-

trächtliche Unterschiede Am auffälligsten sind die Stücke von

Kisser und Goram. Von Kisser liegt nur ein d von 71 mm. Flügel-

spannweite und sehr rothbrauner Färbung der Oberseite und fast

ebenso gefärbter Unterseite vor; unterseits an der Basis der Flügel

findet sich viel ziegelrothe Färbung, welche sich auch in Sprenkeln

auf dem ganzen inneren Flügeltheile findet. Die Mittelbinde ist

sehr gerade und die Ausbildung der beiden Augen auf den Hinter-

fliigeln sehr zurückgeblieben, die submarginale Punktreihe der

Vorderflügel fehlt vollständig. Eine ähnliche, aber viel geringere

rothe Färbung zeigt sich nur noch bei den Stücken von Flores

und Goram. Letztere, ein Pärchen (3 72 mm., 2 78 mm, Flügel-

spannweite) mögen oberflächlich beschrieben werden, Das d hat

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 303

sehr gesättigte rothbraune Grundfiirbung und sehr entwickelte

schwarze Zeichnung, namentlich füllt dies bei der Zackenbinde

in der Mitte der Vorderflügel und bei der submarginalen Aus-

senrandsbinde der Hinterflügel auf. Die perlmutter-ähnliche

Färbung auf der Unterseite nimmt nicht nur fast die äussere

Hälfte der Hinterflügel, sondern auch etwa das äussere Viertel

der Vorderflügel ein. Das 9 weicht in der Färbung von der ge-

wöhnlichen Form ganz bedeutend ab: die Grundfärbung kommt

der Färbung der Männchen von Ceram nahe, ist nur etwas lichter ;

von der sonst vorhandenen weissen Mittelbinde zeigt das Goram- 9

weder ober- noch unterseits eine Spur; der Apicalfleck ist das

einzige weisse Fleckchen am ganzen Schmetterlinge. Die Augen auf

den Hinterflügeln sind nicht nur sehr ausgebildet, sondern auch

durch die Bildung eines dritten kleinen Augens zwischen M2 und

M3 vermehrt.

Ich ziehe es vor, die vorstehend beschriebenen Formen nicht

mit Namen zu belegen, und bin überhaupt der Meinung, dass

simmtliche bekannten Cynthia-Formen nur eine Art bilden.

Atella Egista Cr.

Ceram, Goram. — Nun je 1 leidlich erhaltenes Stück erhalten.

Atella Phalanta Dr.

Flores, Letti, Kisser. — In kleiner Anzahl erhalten.

Messaras Erymanthis Dr. var. Palla m.

Goram. — In kleiner Anzahl erhalten. Die Goram-Form un-

terscheidet sich von der typischen Zrymantkis durch viel hellere

Grundfärbung, namentlich der Flügelbasis.

Messaras Lampetia L.

Ceram. — Wenige gut erhaltene Stücke.

304 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Junonia Asterie L.

Flores. — Einige Exemplare, die sich gegen Java- Stücke durch

Grösse, dunklere, gesättigtere Grundfärbung der Oberseite und

scharfe Zeichnung der Unterseite auszeichnen.

Junonia Orithya L.

Bonerate, Key, Flores. — Die mir vorliegenden Stücke ge-

hören zu keiner der beschriebenen Localformen.

Junonia Erigone Cr.

Timor Laut, Timor, Ceram, Key, Flores, Alor, Wetter. —

Die mir vorliegenden, ziemlich zahlreichen Stiicke bekunden eine

ausserordentliche Variabilität dieser Art, welche ganz unabhängig

vom Orte des Vorkommens ist.

Junonia Villida Fabr.

Letti. — 1 Stück; dasselbe zeigt den von Semper (a. a. O.)

erwähnten weisslichen Fleck zwischen den beiden Augen in der

rothbraunen Binde der Vorderflügel; die gleichgefärbte Hinter-

flügel-Binde ist nur durch den dunkel beschuppten dritten Median-

ast getheilt.

Precis Timorensis Wall.

(Mit Abbildung).

Alor. — Ein schön erhaltenes Stück dieser bisher nur von

Tımor bekannten Art.

Precis Hedonia L.

Ceram, Goram. — Einige Stücke, die unter sich keine nennens-

werthen Unterschiede zeigen.

Precis Ida Cr. et var. & ab. intermedia Feld.

Flores, Key. — In Anzahl. Die Art variirt unabhängig vom Orte,

Der Ansicht Dr. Staudinger’s, dass Pr. Iphila Cr. von Java

eigene Art sei, trete ich bei.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 305

Rhinopalpa Sabina Cr.

Flores, — Zwei Männchen, welche von einem mir vorliegenden d

von Java weder ober- noch unterseits verschieden sind. Eing von

76 mm, Flügelspannweite.

Doleschallia Melania Stgr.

Staudinger, Huot. Schmetterl. p. 104.

Ceram. — Ein g von 77 mm. Flügelspannweite, welches Dr,

Staudinger’s Beschreibung vollkommen entspricht,

Doleschallia Bisältide Cr.

Flores (Maumerie). — Ein 4, welches ober= und unterseits sehr

hell gefärbt und unterseits fast zeichnungslos ist.

Ergolis Ariadne L. var. Timora Wall.

Flores. — Einige, meist schlecht erhaltene Stücke.

Hypolimnas Bolina L.

Flores, Alor, Ceram, Bonerate, Key, Letti.

Ueber die namentlich dem weiblichen Geschlechte eigene, geradezu

wunderbare Variabilität dieser Art haben sich schon Semper, Dr. Stau-

dinger, CG Ribbe und wohl noch Andere ausführlicher ausgesprochen.

Mit Ausnahme eines 9 von Flores, welches der Abbildung Staudinger’s

(Ewot. Schmetterl. Taf. 46 fig. 5) sehr nahe kommt, liegen mir

nur Männchen vor. Die 3 Stücke von Ceram haben 92—95 mm.

Flügelspannweite; trotz ihrer Grösse sind die Apicalflecke der Vor-

derflügel kleiner oder doch verhältnissmässig kleiner als bei den

anderen Stücken, auch ist der Mittelfleck der Vorder- und Hinter-

flügel kleiner und von blauer, nicht weisser Grundfärbung; ihr

Schiller ist eng begrenzt und tief dunkelblau. Auf der Unterseite

sind die weissen Binden ganz schwach entwickelt oder gar nur

angedeutet. H. Bolina von Ceram habe ich nur in dieser Form

Tijdschr, v. Entom. XXXIV. 20

306 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

gesehen, glaube daher, dass sie als eine ständige Localform zu

betrachten ist und schlage vor, sie var. Melaniris zu nennen. —

Von den zwei mir vorliegenden Stücken von Letti zeichnet sich

das eine durch lebhaften hellen (grünblauen) Schiller der Apical- und

Discalflecke aus; ausserdem finden sich submarginale blauschillernde

Punkte und eine gleichfarbige, aus halbmondförmigen Bogen ge-

bildete zarte schmale Binde am Aussenrande der Vorder- und

Hinterflügel, und zwar ist sie auf den Vorderflügeln doppelt, die

innere Reihe jedoch sehr undeutlich. Ich schlage für diese präch-

€

tige Aberration den Namen ab. decorata vor.

Hypolimnas Misippus L.

Letti. — Ein d, welches einem mir vorliegenden d von Java

gleicht.

Hypolimnas Alimena L.

Ceram, Goram, Key. — Auf Key tritt eine sehr verschiedene

Form auf; die Männchen haben breitere blaue Binden mit weissen

Flecken im vorderen Theile der Vorderflügel-Binde und grössere

weisse Randflecke; überhaupt drängt sich, namentlich unterseits,

die weisse Färbung vor; die Weibchen sind Euplöeen-haft mit

dunkelbrauner Grundfärbung und breiten weissen Aussenrändern

mit einer schwarzen Saumlinie. Ich schlage für diese Form der

Namen var. /leteromorpha vor. — Da die Euploeen und //yp.

Alimena von Key in so charakteristischer Form auftreten und die

Euploeen von Goram in zwar veränderter, aber doch ähnlicher

Gestalt sich zeigen, so ist es sehr sonderbar und mir unerklärlich ,

dass Hyp. Alimena von Goram von der typischen Form nicht im

geringsten abweicht.

Hypolimnas Pandarus L.

Ceram. — Nur 1 4 und 2 Weibchen dieser grossen prächtigen

Art erhalten.

INDO AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 307

Mynes Doubledaii Wall.

Ceram, Flores. — Von Ceram ein ziemlich gut erhaltenes

Pärchen, von Flores zwei sehr verflogene und defecte Weibchen.

Letztere haben weniger Gelb auf der Unterseite der Hinterflügel

als die Geram-Stücke. Es ist nicht unwahrscheinlich , dass sämmt-

liche bekannten J/yues-Formen einer Art angehören, welche den

zuerst publieirten Namen (Geoffroyi Guer, zu führen hätte. Die

Variabilität der der letzteren am nächsten stehenden Form, 47.

Guerini Wall., bespricht und veranschaulicht G. Semper sehr gut

in seinem Beitrag 2. Rhopal-Fauna von Australien pag. 17 und

Taf... 9:

Neptis Timorensis Stgr. i. 1.

Timor, Wetter, Kisser, Letti. — Diese Art ist in der Zeich-

nungsanlage der N. Aceris sehr ähnlich. Die Grundfärbung ist

dunkler und die weissen Zeichnungen sind viel breiter, etwa

doppelt so breit als bei Aceris; die subbasale weisse Binde

der Hinterflügel ist am Vorderrande am breitesten

und die sie durchschneidenden Rippen sind nicht

dunkler beschuppt, während sie bei Aceris in der Richtung

nach dem Vorderwinkel verläuft und nur bis zur Subeostale reicht.

Neptis Aceris Lep.

Flores (Maumerie). — Der var. Ce/ebensis Hopfl. ähnlich, aber

kleiner.

Neptis Venilia L.

Ceram, Letti. — Wenige Exemplare. Venilia gehört nicht zur

Gattung Athyma, wohin sie von Kirby in seinem Cataloge und

von Dr. Pagenstecher und C. Ribbe in ihren Faunen von Amboina

resp. Ceram gestellt wird.

Cyrestis Paulinus Feld.

Goram. — In kleiner Anzahl; von Geram-Stücken nicht verschieden.

308 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Athyma Heliodora Cr.

Ceram. — Nur ein schlecht erhaltenes 4. Heliodora gehört nicht

zu Neptis, sondern ist eine echte Athyma.

Parthenos Gambrisius Fabr. var. brunnea Stgr.

Ceram, Key, Goram, — Mir liegen allerdings Stücke von nur

wenigen Localitàten, und zwar von Ceram, Goram, Key, Java,

Celebes, Bangkei und Ceylon vor, doch finde ich unter diesen

Stücken keine so bedeutenden Unterschiede in der Zeichnung , dass

eine Trennung dieser Formen gerechtfertigt wäre. Nur nach der

Färbung lassen sich einige Abarten aufstellen. Die Ceram-Stücke

haben eintönig gelbbraune Grundfärbung. Von Key und Goram

liegt mir nur je ein Stück vor; ersteres ähnelt in der Grundfärbung

und in der Flügelform der var. Sa/eztia Hopff. von Celebes und

Bangkei, doch sind die weissen Flecke ebenso gross wie bei den

Geram-Stücken. Das Exemplar von Goram hat hellere gelbbraune

Grundfärbung als die Ceram-Stiicke und grünliche Beimischung

im vorderen Theile der Vorderflügel, auch zeigt dieses Stück die

geringste schwarze Zeichnung,

Symphaedra Aeropus L.

Ceram, Goram. — Von Ceram einige leidlich erhaltene Stücke

in beiden Geschlechtern, von Goram nur ein ganz verflogenes d.

Dichorragia Ninus Feld.

Ceram. — Nur ein schönes 4 dieser seltenen Art.

Charaxes Euryalus Cr.

Ceram. — Ein frisches, aber etwas beschädigtes 4.

Charaxes Athamas Dr. var. Attalus Feld.

Alor, Flores. — Von jeder Localität je ein schlecht erhaltenes 4.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 309

Sie zeigen schmälere gelblichgrüne Mittelbinde, als ein mir vor-

liegendes d von Java.

MORPHIDAE.

Tenaris Urania L.

Ceram. — In wenigen Exemplaren, jedoch beiden Geschlechtern.

Bei einem ¢ bricht die Pupille des Apicalauges, und zwar beider-

seitig, auf die Oberseite durch. Ein anderes d zeigt rechts und

ein weiteres d links auf der Unterseite der Vorderflügel zwischen

den ersten beiden Medianästen ein ganz kleines Auge, welches

dieselbe Zusammensetzung wie die Hinterflügel-Augen zeigt:

weissblaue Pupille, schwarze, blau bestäubte Iris und die gelbe

Einfassung.

Tenaris Macrops Feld. var. gigas Stgr.

Ceram. — Nur 2 Männchen. Die Hinterflügel sind oberseits

vorherrschend dunkel, unterseits haben sie nur einen kleinen

weisslichen, dreieckigen Fleck im Discus. Das eine Stück zeigt

rechts ober- und unterseits ein doppeltes Analauge, nur ist das

hinzugekommene, zwischen M1 und SM gelegene Auge kleiner.

Tenaris Dimona Hew. et ab. Desdemona Ster.

Ceram. — Drei Männchen von 73-80 mm. und ein % von 92

mm. Fliigelspannweite.

SAT Y RL DANE:

Lethe Europa: L.

Ceram. — Ein d, welches einem Gelebes-Stücke völlig gleicht;

zur dunklen Form Zrete Gr., von der Dr. Staudinger (Kot.

Schmmetterlinge Taf. 78) ein 2 abbildet, gehört es nicht.

Melanitis Constantia Cr.

Ceram. . — Nur ein 2.

310 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Melanitis Crameri Butl.

Key. — Ein ziemlich frisches, aber stark beschädigtes d. Wenn

das mir vorliegende Stück wirklich zu Crameri gehört, woran ich

nicht zweifle, so muss es mich wundern, dass Kirby diese Art als

Varietät zur Constantia ziehen konnte. Beide Arten haben ausser

der Flügelform nichts gemein.

Melanitis Leda L.

Ceram, Flores, Wetter, Alor, — Von den übrigen Stücken

sehr abweichend zeigen sich die Ceram-Exemplare: zwei Weibchen

von 74--78 mm. Fliigelspannweite, mit breiter hellgelber Binde

vom Vorderrande nach dem Innenwinkel der Vorderflügel.

Mel. var. (ab.) Aaxthophthalmus Stgr. (Iris II, p. 35) habe ich in

einem dem Originale ähnlichen Stücke von Java (Malang). Ich

halte diese Form für eigene Art.

Mycalesis Remulia Cr.

Ceram, Goram. — In wenigen Exemplaren. Ein mir vorlie-

sendes d aus Batjan, welches ich unter dem Namen Asophis Hew.

erhalten habe, unterscheidet sich nur durch dunklere Grundfärbung.

Ist die Bestimmung dieses Stückes richtig, dann verstehe ich nicht,

dass Kirby in seinem Cataloge zwischen Aemulia und Asophis zwei

andere Arten einschieben konnte.

Mycalesis Mynois Hew.

Wetter. — In kleiner Anzahl. Hewitson’s Abbildung ist gut.

Mycalesis Medus Fabr.

Flores. — Ein kleines 7, bei welchem die helle Binde auf der

Unterseite viel undeutlicher, als bei dem mir vorliegenden Celebes-

Sticke ist.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 311

Mycalesis Mineus L.

Flores, Goram. — Drei Männchen, sehr kleine Stücke.

Mycalesis Blasius Fahr.

Flores (Maumerie). — Zwei Exemplare.

Ypthima Philomela Fabr.

Flores. — Ein Pärchen dieser verbreiteten Art.

Ypthima Florensis Snellen.

Flores. — Einige schlecht erhaltene Stücke.

Ypthima Arctous Fabr.

Key. — Die wenigen mir vorliegenden Stücke entsprechen

(oberseits) der Abbildung Semper’s (Beitr. 2. Lep.-Fauna v. dustra-

hen Taft: 8, Meme):

Elymnias undularis Dr. var. orientalis m.

Flores. — Eine Anzahl stark verflogener Männchen, in der

Grösse der Java-Stücke, aber mit etwas schmäleren Vorderflügeln.

Die blauen Flecke auf den Vorderflügeln sind etwas grösser, der

Aussenrand der Hinterflügel ist oberseits nicht gelbbraun, sondern

schmal röthlichbläulich , undeutlich begrenzt, mit drei weissblauen

Punkten. Der helle Fleck am Vorderrande auf der Unterseite der

Vorderflügel ist nicht wie bei den anderen bekannten Formen

dreieckig, sondern mehr oval und viel weniger entwickelt; der

Aussenrand der Hinterflügel is kaum heller als der innere Flügel-

theil, mit den auch oberseits vorhandenen hellen Punkten.

Elymnias Vitellia Cr.

Ceram. — Nur einige Männchen, von denen eines durch beson-

dere Entwickelung der blauen Fleckenbinde ausgezeichnet ist.

312 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Elymnias Melane Hew.

Goram. — Nur wenige und grossentheils schlecht erhaltene

Männchen. Melane ist wohl nur Localform von Agondas.

LYCAENIDAE.

Miletus Symethus Cr,

Ceram, Goram, Flores. -- C. Ribbe hat diese Art unter dem

Namen Zeos Guér. in seiner Fauna von Ceram aufgeführt. Herr

Snellen bestimmte sie mir als Symethus; ich besitze diese und die

nachgenannte Art auch von Ost-Celebes (Tomboegoe).

Miletus Boisduvalii Moore.

Ceram. — Fin Männchen. Auch die Bestimmung dieser Art, die

GC. Ribbe unter den Ceram-Rhopaloceren als Miletus Chinensis

var. Ceramensis n. sp. (!) beschreibt und abbildet, verdanke ich

Ilerın Snellen, Wie ich schon bei der vorhergehenden Art bemerkte,

besitze ich ein Stück des Boisduvaliı auch aus Ost-Celebes.

Spalgis (Lucia) substrigata Snellen.

(Tijdschrift voor Entomologie XXL, p. 15, Pl. I, f. 2).

Flores. — Von Herrn Snellen als die von ihm beschriebene Art

mir freundlichst bestimmt. Das Snellen’sche Original stammt aus

Celebes. Dr. Pagenstecher führt diese Art auch in seiner Fauna

von Amboina auf.

Plebeius Danis Cr.

Ceram. — Wenige Stücke.

Plebeius Euchylas Hb.

Ceram, Key. — Auch ich besitze (cfr. :C: Ribbe, JZris IE,

p. 250) ein 4 von Ceram, bei welchem von der weissen Binde

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDUPTERENFAUNA. 313

auf der Oberseite der Vorderflügel nur noch Spuren vorhanden

sind. Von Key liegt mir nur ein sehr kleines g vor, dass sehr

ausgebreitete blaue Färbung an der Basis und am Vorderrande der

Vorderflügel und am Aussenrande der Hinterflügel zeigt.

Plebeius Caelius Feld.

Goram, Key. — Zwei Männchen und ein g, nicht verschieden von

dem im Königl. zoolog. Museum in Dresden befindlichen Stücke

aus Neu-Guinea (Rubi).

Plebeius Rosimon Fabr.

Alor, Kisser, Wetter, Flores. — Von Celebes-Stiicken nicht

verschieden. —

Plebeius Plinius Fabr.

Timor, Flores. — Zwei Männchen, ein 9. Das g hat viel hellere,

beinahe weisse Grundfärbung, wodurch die dunkelen Flecke viel

deutlicher erscheinen, als bei zwei mir vorliegenden Weibchen von

Celebes. Sollte Plinius nicht nur Varietät von Telicanus Lang sein ?

Plebeius Kandarpa Horsf.

Kisser. — Ein ¢, das von vier mir vorliegenden Celebes-Stücken

nicht verschieden ist.

Plebeius Nora Feld.

Flores, Wetter. — Von jeder Localität 2 Stücke, die 3 mir

vorliegenden Exemplaren von Celebes gleichen, nur haben sie keine

Schwänzchen; es lässt sich auch nicht nachweisen, dass letztere

abgebrochen wären.

Plebeius Astraptes Feld.

Ceram — Nur ein Pärchen. Dr. Staudinger und G. Ribbe geben

314 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

als Unterschied dieser Form von P. Bochus Cr. (Plato Fabr.) nur

die Verschiedenheit des dunklen Randes an. Das mir vorliegende

Astraptes € unterscheidet sich weiter von Ceylon-Stiicken durch

ganz matten blauen Glanz. Dem 2 fehlt letzterer völlig. Die

Unterseite stimmt genau mit Dochus überein.

Plebeius Aelianus Fabr.

Goram, Key, Alor, Flores, Ceram. — In zahlreichen Exem-

plaren erhalten. Auffällig sind die Weibchen von Flores durch

ihren breiten dunklen Vorderrand der Hinterflügel, und weiter die

Weibchen von Goram, zunächst durch ihre Grösse und dann dadurch,

dass der dunkele Aussenrand der Vorderflügel in zwei Binden,

— eine marginale Flecken- und eine submarginale Streifenbinde , —

aufgelöst ist.

Plebeius Aetherialis Butl.

(Ann. and Mag. Nat. Hist. 1884, p. 195).

Key, Flores, Letti, Timor, Timor Laut, Ceram. — Unter den

mir vorliegenden Stücken sind solche, die man mit Sicherheit

weder zu .lelherialis, noch zu Aelianus ziehen kann Die Bestän-

digkeit der Aetherialis erscheint demnach sehr zweifelhaft. Ich

bedauere jetzt, dass ich durch die vor einigen Jahren (/ris 1)

geschehene Beschreibung einiger Formen dazu beigetragen habe,

die Feststellung der einzelnen Aelianus-artigen Formen zu erschweren.

Plebeius Puspa Horst.

Wetter. — Einige Männchen.

Piebeius Cagaya Feld.

Goram, Key. — 1 d, 2 Weibchen, alle verflogen.

Plebeius Malaya Horst.

Wetter. — Ein leidlich erhaltenes 4,

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 315

Plebeius Boeticus L.

Timor. — Zwei verflogene Männchen.

Plebeius Berenice H.-Sch.

Flores. — Ein 4.

Plebeius Lysimon Hb.

Kisser. — In Anzahl erhalten.

Plebeius Rhode Hopff.

Flores, Wetter. — Wenige Stücke, die von Celebes-Exemplaren

nicht verschieden sind.

Plebeius Ethion Hew.

Flores (Maumerie). — Ein Exemplar.

Plebeius Perusia Feld.

Ceram. — Nur ein wohl erhaltenes 9.

Plebeius Cyaniris n. sp.

(Mit Abbildung).

Flores. — Es liegt mir nur em bis auf das Fehlen der Hinter-

flügel-Schwänzchen gut erhaltenes weibliches Stück von 31 mm.

Flügelspannweite vor. Die Oberseite ist weisslich mit hellblauem

Schiller, breitem dunklen Vorderrande und ebensolchem Aussenrande

der Vorderflügel ; in letzteren befindet sich eine Reihe heller Fleckchen ;

die Hinterflügel zeigen am Aussenrande eine Reihe, nach dem

Innenwinkel zu grösser werdender schwarzer Flecke, welche nach

aussen linienartig zart weiss begrenzt sind; vor dieser Fleckenreihe

nach innen steht eine dunkle Binde. Die Unterseite ist hell grau-

braun mit der aus der Abbildung ersichtlichen weissen Zeichnung

und zwei dunklen Fleckenbinden vor dem Aussenrande der Vorder-

und Hinterflügel; die beiden schwarzen Augenflecke im Analwinkel

316 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

sind an der äusseren Grenze metallischgrün bestäubt und nach

innen gelblich eingefasst.

Herrn Snellen ist diese Art unbekannt; in Dr. Staudinger’s

Sammlung befindet sich auch ein Stück dieser Art.

Plebeius (Theclinesthes) Eremicola n. sp.

(Mit Abbildung).

Alor, Flores. — Mir liegt ein Pärchen dieser hübschen Art vor,

ein drittes mir bekanntes Stück befindet sich in der Sammlung

des Herrn Dr. Staudinger. Die Geschlechter unterscheiden sich

lediglich durch die Flügelgestalt: die Flügel des g sind breiter und

an der Spitze runder. Die Oberseite ist gleichmässig röthlich grau-

braun mit bläulicher Flügelbasis; am hinteren Theile des Aussen-

randes der Hinterflügel befindet sich eine Reihe schwarzer, schmal

weiss umzogener Augenflecke. Die Unterseite ist hell bräunlichgrau

mit den aus der Abbildung ersichtlichen weissen Zeichnungen;

im Analwinkel der Hinterflügel befinden sich die gewöhnlichen zwei

schwarzen, nach innen gelblich umzogenen Augenflecke, die bei

dem 9 bedeutend grösser als bei dem ¢ sind. Die Hinterflügel-

Schwänzchen sind verhältnissmässig lang.

Diese Art ist nicht nur im äusseren Habitus, sondern auch in

der Structur von den Plebeiws-Arten verschieden und zwar in

letzter Beziehung insofern, als der 1 Subcostalast sehr kurz ist

und in die Costalis übergeht, sich von dieser auch nicht wieder

trennt, sonach sich nur als ein die Costalis mit der Subcostalis

verbindender Zweig darstellt. Auch die Palpen sind verschieden durch

ihre langen, schlanken Mittelglieder und die kurzen, nickenden

Endglieder. Sollte es beliebt werden, für diese Art eine besondere

Gattung zu errichten, so schlage ich für letztere, in Rücksicht auf

die äussere Aehnlichkeil mit gewissen 7%ec/a-Arten, den Namen

Theclinesthes vor.

Eupsychellus (n. g.) Dionisius Boisd.

Ceram, Goram, Key. — In ziemlicher Anzahl, doch meist

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 317

verflogen. — Dionisius unterscheidet sich nicht nur im Aeusseren

von den anderen zahlreichen Arten der Gattung P/ebeius ganz

wesentlich, sondern zeigt auch im Geäder einen Unterschied, der

die Errichting einer besonderen Gattung für diese Art nicht nur

rechtfertigt, sondern geradezu fordert. Es entspringt nämlich die

untere Radiale der Hinterflügel fast direct aus der oberen Radiale ;

die mittle Discocellulare ist demnach äusserst klein, während die

untere Discocellulare ausserordentlich lang und stark nach innen

gebogen ist und die Mittelzelle fast allein schliesst. Sonst ist im

Geäder kein Unterschied.

Philiris (mn. g.) Ilias Feld.

Key. — Ein sehr defectes d. — Schon Herr Dr. Pagenstecher

hat in seiner Lepidopteren-Fauna von Amboina (p. 48) darauf

hingewiesen, dass es gerechtfertigt sei, diese Art von der Gattung

Plebeius zu trennen. In Wirklichkeit ist //ias nicht nur im Aeusseren

von den Plebeius-Arten sehr verschieden, sondern zeigt auch in

der Strnctur Abweichungen ; letztere bestehen 1°. in der Bildung

der Subcostalis, welche erst in der äusseren Flügelspitze mit den

Aesten 3 und 4 eine Gabel bildet, die so klein, dass sie bei nur

einigermassen an dieser Flügelstelle beschädigten Exemplaren nicht

mehr wahrzunehmen ist, und 2° in der Bildung der Palpen, die

klein und schlank sind und gerade vorstehende End- und gracile

Mittelglieder haben.

Hypochrysops Anacletus Feld.

Ceram. — Ein leidlich erhaltenes 4.

Hypochrysops Polycletus L.

Ceram. — Ein gut erhaltenes d,

Hypolycaena Erylus Godt.

Bonerate. — Ein 3 und ein 2, sehr kleine Stücke,

318 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Sithon Isabella Feld.

Goram. — Ein sehr beschädigtes 4, In Staudinger’s Abbildung

(Huot. Schmetterl. Taf. 95) ist die Andeutung des am Vorderrande

der Hinterflügel liegenden männlichen Duftapparates zu vermissen.

Loxura Atymnus Cr.

Flores, — Einige Exemplare, die von Java-Stücken nicht ver-

schieden sind.

Deudorix Epijarbas Moore.

Flores. — Mehrere schlecht erhaltene Stücke in beiden Geschlech-

tern. Die Männchen sind von Celebes-Männchen nicht verschieden,

die Weibchen sind grösser als Ceylon-Stiicke und haben gelblichen

Discus der Flügeloberseite, während die Ceylon-Stiicke eintönig

graubraun sind.

Curetis stigmata Moore i. 1.

Flores. — Ein d, das einem unter obigem Namen in Dr.

Staudinger’s Sammlung befindlichen Stücke gleicht. Es hat die

Gestalt wie C. Thetys Dr. und weicht von der in Dr. Stau-

dinger’s Kxot. Schmetterl. Tafel 96 gegebenen Abbildung dieser

Art durch Folgendes ab: Grundfärbung der Oberseite nicht

so roth, mehr bräunlich; die schwarze Randfärbung reicht am

Vorderrande bis in die Mittelzelle, geht dann schräg am Zellen-

schlusse nach dem Aussenrande, hier immer noch etwa 3—4 mm.

breit bleibend und zieht sich dann schräg in den Innenrand, am

inneren Theile daselbst undeutlich werdend ; es bleibt demnach von

der rothbraunen Färbung nur ein ovaler, nicht scharf begrenzter

Fleck. Die Hinterflügel zeigen breiten schwarzen Vorder- und ganz

schmalen schwarzen Aussenrand; der innere Theil der Flügel ist

dunkel beschättet. Die Unterseite der Flügel ist weiss mit zahl-

reichen schwarzen Pünktchen und undeutlichen dunklen Flecken

vor dem Aussenrande,

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 319

Amblypodia Micale Blanch.

Bonerate, Kisser, Key, Letti. — In beiden Geschlechtern , aber

meist sehr verflogenen und defecten Stücken, die in Grösse und

Färbung sehr differiren. Am schönsten und grössten sind die Stücke

von Bonerate, am unansehnlichsten die mir vorliegenden Weibchen

von Letti. Das d von Kisser, das einzige Stück von dieser Loca-

lität, ist tiefer blau als die übrigen Männchen.

Amblypodia Alce Hew.

Ceram. — Ein Stück dieser schönen Art.

Amblypodia Helius Cr.

Ceram. — Auch nur ein d dieser prächtigen und seltenen Art.

Amblypodia Polita Rôb.

(iis Maps 199). Rat tk. no. 1%),

Ceram. — Gleichfalls nur 4 4 dieser anscheinend auch sehr

seltenen Art.

HESPERIDAE.

Casyapa Corvus Feld.

Ceram. — Drei leidlich erhaltene Stücke dieser sehr geschlechts-

dimorphen Art.

Ismene Exclamationis Fabr.

Flores. — Ein schönes 4, das mit Butler’s Abbildung im

Catal, Diurn. Lepidopt. descr. by Fabricius ete. Pl. in, fig. 2, gut

übereinstimmt.

Ismene discolor Feld.

Ceram, — Ein beschädigtes Stück.

320 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Ismene Doleschalli Feld.

Key, Goram. — Von jeder Localität ein Stück.

Ismene Antigone n. sp.

(Mit Abbildung).

Flores. — Ein d, dem die Fühler fehlen. Nach Herrn Snellen

steht diese Art zunächst der /. //usca Hew. — Flügelspannung:

37 mm. Oberseite gelblichbraun mit mennigrothen Härchen an der

Basis der Vorderflügel und dem grösseren inneren Theile der

Hinterflügel, gleichfarbige, nach dem Innenwinkel länger werdende

Fransen an dem hinteren Theile des Aussenrandes der Hinter-

flüge, Die männliche secundäre Geschlechtsauszeichnung, ein

schwarzer, kohliger Duftschuppenfleck, erstreckt sich von SM

bis M2 der Vorderflügel. Die Unterseite ist lichter als die Ober-

seite mit einer undeutlichen hellen Mittelbinde der Vorderflügel

und einer zwar nicht scharfen, aber doch deutlichen weisslichen

Binde in der Mitte der Hinterflügel; Innenrand der Hinterflügel

röthlichbläulich; Fransen der Hinterflügel wie oberseits.

Pamphila Augias L.

Ceram, Flores, Key. — In kleiner Anzahl, meist verflogen.

Von Celebes-Stücken nicht verschieden.

Pamphila Maro Fabr.

Ceram. — Zwei Männchen; von Celebes-Stiicken nicht ver-

schieden.

Pamphila Maesa Moore.

Key, Flores, — In beiden Geschlechtern erhalten.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 321

Pamphila Larika Pag.

Lepidopt.-Fauna v. Amboina, p. 60, Taf. vir, fig. 1).

1 7] 2 | 2 ©

Key. — Ein etwas verflogenes & von 40 mm. Flügelspann-

weite, das ich hierher ziehe, obwohl es mit der Beschreibung

nicht vollständig übereinstimmt. Mein Stück hat auf den Vorder-

flügeln zwei Glasflecke zwischen den Medianästen und einen an der

Submediana, von denen der mittelste der grösste, und zwei kleine

subapicale Glaspünktchen. Die Oberseite der Hinterflügel ist auffällig

srünlich gelb behaart. Auf der Unterseite der Vorderflügel erscheint.

der Glasfleck an der Submediana verschwommen; über ihm be-

findet sich noch ein kleinerer gelblicher Fleck. Die Fühlerkolben

sind unterseits nicht gelblich , wie bei Dr. Pagenstecher’s Original. —

Sollte das mir vorliegende Stück doch einer besonderen, noch

unbeschriebenen Art angehören, so mag letztere P. subfenestrata

heissen.

Hesperia Chaya Moore.

Flores, — Drei Exemplare.

Plesioneura Chimaera Plötz.

(Plötz: Berliner. Ent. Zeitschr. 1882, p. 262; Pagenstecher:

Lepidopt.- Fauna v. Amboina, 1884, p. 61, Taf. vr, fig. 1; Ribbe:

is Al sp. 263: n°. 142, Tat. v;.tig. 7).

Goram. — Ein schönes Stück.

Ples. varians Ribbe (Iris Il, p. 263, Taf. v, fig. 7) gehört

nicht zu Ples. varians Plötz i. 1, (Berl. Ent. Zeitschr. 1882,

p. 162), sondern zu Ples. Chimaera.

Plesioneura Waigensis Plötz.

(Berlin. Ent. Zeitschr. 1882, p. 263).

Key. — Einige schlecht erhaltene Stücke, die mit Plötz’s kurzer

Beschreibung übereinstimmen, Die weisse Querbinde beginnt in

der Mitte des Vorderrands, reicht nicht ganz bis an letzteren,

und geht nach dem Innenwinkel bis an die Submediana, sie ist

Tijdschr, v. Ent. XXXIV. 21

322 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

in der Mitte am breitesten. Die Zahl der subapicalen weissen Punkte

schwankt zwischen 2 und 5.

Plesioneura Dan Fabr.

Flores. — Zwei Exemplare.

Tagiades Japetus Cr.

(Atticus Fabr. ?)

Ceram, Goram, Flores, Key, Timor Laut. — Ich wählte den

ältesten Namen für die Japetus-ähnlichen Formen, weil ich der

Ansicht bin, dass Japetus, Atticus, Menaka Moore, Trebellia Hopff.,

Neira Plötz und wohl noch einige andere Formen zu einer Art

gehören, die den ältesten Namen, also wohl Japetus Cr., zu führen

hätte, Die Stücke von Ceram, Key und Flores gehören zur Form

Japetus, die beiden Stücke von Goram sind Zrebellius (der mir in

zwei Exemplaren von Bangkei vorliegt) ähnlich, die zwei Stücke

von Timor Laut zeigen oberseits reinweisse Färbung des hinteren

Drittels der Hinterflügel, während unterseits nur der Vorderrand

und nicht ganz die Hälfte des Aussenrands breit schwarz gerandet

sind; von den schwarzen Flecken ist nur derjenige zwischen der

Subcostalis und der oberen Radiale sowie derjenige zwischen den

Radialen, aber in kleiner Form, vorhanden; am Aussenrande

finden sich nur kleine, halbaufgelöste schwarze Fleckchen an den

Medianästen.

HETEROCERA.

Sämmtliche Heterocera, deren Bestimmung nur irgendwie zwei-

- felhaft war, haben Herrn P. G. T. Snellen zur Revision vor-

gelegen, auch hat mir Herr Snellen die Namen derjenigen Arten,

deren Feststellung mir nicht möglich war, gütigst mitgetheilt, bez.

die folgend als neu beschriebenen Arten als ihm unbekannte und

wahrscheinlich neue Arten bezeichnet. Ich spreche Herrn Snellen

für die mir wiederholt erwiesenen Gefälligkeiten hiermit nochmals

meinen besten Dank aus. — Bei der geringen Anzahl der folgend

verzeichneten Heterocera unterlasse ich die Angabe der Familien

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 323

etc. — Da es möglich ist, dass die von C. Ribbe (/ris II, p. 265)

angekündigte Publication über die von ihm in Ceram gesammelten

Heterocera unterbleibt, so werde ich im Folgenden die mir sonst

noch von Ceram bekannten Arten unter dem Striche anführen.

Macroglossa Gilia H.-Sch.

Flores. — Ein defectes Stück, das von Celebes-Exemplaren

kaum abweicht.

Damias Anan Pag.

(Heteroceren d. Aru-Ins., Key-Ins. u. v. 8. W.-Neu-Guinea,

1886, p. 12).

Key. — Ein Exemplar. Herr Snellen bestimmte mir dieses

Stück als Cleis fasciata Butl. var. Ich komme jedoch beim Ver-

gleiche mit zwei anderen Key-Exemplaren, die mir Herr Snellen

auch als fasciata var. bestimmte, zu der Ansicht, dass Anan kaum

eine Aberration von fasciata sein wird, umsomehr, als keines der

mir vorliegenden ziemlich zahlreichen fasciata-Stiicke von Goranì,

Ceram und Key eine so breite gelbe Hinterflügel-Binde wie die

von Herrn Dr. Pagenstecher Anan benannte Form zeigt.

Damias fasciata Butl.

Ceram, Goram. — Eine Anzahl meist verflogener Stücke. Diese

Art characterisirt sich gut durch eine in der Nähe der Flügel-

spitze bestehende geringe Einbuchtung der gelben Vorderflügel-

binde. Die gelbe Hinterflügelbinde ist sehr veränderlich und ver-

schwindet oft beinahe. — Ein mir vorliegendes Stück aus Bangkei

zeigt eine breitere, auch vom Aussenrande mehr entfernte, aber

kürzere, einen ovalen Fleck bildende gelbe Hinterflügelbinde.

Die innere Grenze der gelben Vorderflügelbinde ist auch nicht

gebogen, sondern gerade, diese Binde auch nach aussen nicht

scharf begrenzt, sondern ‘zackig. Ich bezeichne diese Form mit dem

Namen occidentalis (ihres im Vergleiche mit der Heimath der

übrigen Damias-Arten sehr westlich gelegenen Fundorts wegen).

Chaerocampa Thyelia Boisd.

324 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Damias Aruana Butl.

Goram. — Drei Exemplare. — Ein mir vorliegendes Stück

dieser Art aus Ceram ist grösser als die Goram-Stücke.

Damias angustifasciata n. sp.

(Mit Abbildung),

Key. — Zwei Exemplare. Die Grundfärbung ist dieselbe wie bei

den vorgenannten Arten. Die gelbe Vorderfliigelbinde ist sehr

reducirt; sie beginnt sehr schmal in der Mitte des Vorderrandes

und verläuft, immer breiter werdend, mit der hinteren Grenze

in den Innenwinkel, mit der vorderen Grenze etwa in die Mitte

des Aussenrandes; unterseits setzt sie sich sehr schmal am Vorder-

rande bis zur Flügelbasis fort. Die gelbe Hinterflügelbinde ist

schmal und geht nur bis zur oberen Radiale, mit ihrer äus-

seren Grenze jedoch bis dicht an die Fransen.

Beine, Palpen, Fühler und Leib sind wie bei den übrigen Arten

gefärbt. Die blauen Punkte in der Flügelmitte und das blaue Streif-

chen in der Vorderflügel-Spitze scheinen sehr vergänglich zu sein,

Eusemia varia Wlk., Butl.

Key. — Drei leidlich erhaltene Stücke.

Agarista Lincea Cr.

Ceram, Goram, Key. — Von jeder Localität ein beschädigtes

Stück.

Syntomis Hübneri Boisd.

Flores. — Eine Anzahl schlecht erhaltener Stücke, die von

Java-Exemplaren kaum verschieden sind.

Syntomis trifenestra n. sp.

(Mit Abbildung).

Letti. — In kleiner Anzahl, doch meist schlechten Stücken. —-

Herrn Snellen ist diese kleine Art von nur etwa 20 mm, Flügel-

Damias Aruana Bull.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA.

spannweite unbekannt. Die Flügel sind ober- und unterseits bläu-

lich schwarz; die Vorderflügel führen in der Mittelzelle ein grösseres

und zu beiden Seiten des 2ten Medianastes je ein kleineres Glas-

feld, von denen das vordere (kleinste) mitunter beinahe geschwunden

ist. Die Hinterflügel sind meist ganz schwarz, mitunter haben sie

in der Mitte einen Glasfleck, selten auch einen zweiten an der

Flügelbasis. Hinterleib eintönig schwarz, erstes Segment und Hals

dunkelroth.

Syntomis gracilis Röb. var. lugens n.

Goram. — Ein gut erhaltenes Stück, das von der typischen

gracilis durch das Fehlen der rothen Färbung am Hinterleibe

sich unterscheidet; letzterer ist vielmehr eintönig schwarz und

zeigt nur an der Seite einige röthliche Pünktchen. Auch dıe Fühler-

spitzen sind schwarz, Statt des bei graci/is vorhandenen nur einen

Glaspunkts der Hinterflügel finden sich bei /ugens zwei grössere

glasige Flecke,

Glaucopis Irus Cr.

Ceram, — Nur ein beschädigtes Pärchen.

Nyctemera Evergista Cr.

Goram. — Zwei Stücke, Ich besitze diese Art auch von Ceram,

Nyctemera Pellex L.

Ceram. — Zwei Stücke.

Nyctemera Macklotti Sn. v. Voll.

Ceram, Flores. — Das Flores-Stück zeigt viel hellere (hellgrau-

braune) Grundfärbung, und dürfte deshalb mit einem besonderen

Namen belegt werden dürfen; ich schlage vor, diese Form var.

Palla zu benennen.

Agarista Doleschalli Feld.

» Pagenstecheri Rob, (Iris I, pag. 40, Taf. 11, fig. 10).

326 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Nyctemera maculosum Feld.

Bonerate. — Drei Exemplare.

Nyctemera Coleta Cr.

Ceram. — Einige Stücke. Auch von Bangkei besitze ich ein Pärchen

dieser Art; bei beiden Stücken ist die weisse Färbung auf den

Vorder- und Hinterflügeln sehr reducirt; ich benenne diese Form

var. Melas.

Nyctemera latistriga Snellen, var. fasciata m.

Timor Laut, Goram, Maumerie, Ceram, — Je ein Stück. —

Die weisse Vorderflügel-Binde ist breiter als bei Gelebes-Stücken.

Neochera Eugenia Cr.

Ceram. — Zwei Stücke. — Herr Snellen bestimmte mir diese

Art freundlichst mit dem Zusatze «fast var. Heliconides Moore ».

Hypsa Albifera Feld. var. suffusa Snellen.

Maumerie. — Ein Exemplar.

Hypsa Dicta Butl.

Goram. — Zwei Exemplare. — Ich kann nicht so viel Unter-

schiede zwischen dieser Form und Sylvandra sowie lanceolata

finden, dass ich diese drei Formen als drei selbstständige Arten be-

trachten könnte.

Glaucopis dubia Röb., Lris1, p. 201, Taf. vi, fig. 12. — Butler,

Trans. Ent. Soc. Lond. 1888, p. 111, n0, 10. — Röber,

Le. p. 339. — In Dr. Staudinger’s Sammlung befinden

sich 2 Stücke aus Amboina die meinem Ceram- (Ori-

ginal-) Stücke völlig gleichen,

» coelipennis Wk. var. Pagenstecheri Rob. Ires 1, p. 201, Taf.

vi, fig. 40. — Butler, 1. c. n°. 7. — Röber, 1. c. p. 338.

Cozistra membranacea Feld.

Nyctemera Evergista Cr.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 327

Hypsa Vitessoides Snellen.

Key. — In kleiner Anzahl. Den mir vorliegenden Stücken fehlt

der weisse Fleck am Schlusse der Vorderflügel-Mittelzelle meist.

Hypsa Caricae Fabr.

Flores. — Ein Stück, das von zwei mir vorliegenden Celebes-

Stiicken durchaus nicht verschieden ist,

Hypsa Australis Boisd.

Goram. — Ein Exemplar, das ein wenig lichter gefärbt ist, als

ein aus der Ribbe’schen Ausbeute stammendes Geram-Stück.

Hypsa egens Bull.

Letti. — Ein Exemplar. — #gens scheint mir nur eine Local-

form der folgenden Orbona zu sein.

Hypsa Orbona Sn. v. Voll.

Goram. — Ein Stück.

Deiopeia pulchella L.

Flores. — In einer Anzahl Stücke erhalten, die sämmtlich

kleiner als europäische (Wiener) Exemplare sind, Das männliche

Duftorgan dieser Art besteht in einem Haarpinsel, der in eine

zwischen Submediana und Innenrandsader der Hinterflügel gelegenen

Hautfalte (Tasche) geborgen wird.

Lymantria Lunata Cr.

Ceram. — Ein à.

Cossus Strix L.

Ceram. — Ein defectes 9 von 122 mm. Fliigelspannweite.

Ophideres Fullonica L.

Key. — Ein defectes Stück.

Argina Astrea Dr.

328 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Patula Macrops Cr.

Flores, Letti. — Von Flores in kleiner Anzahl, von Letti nur

ein Stück (2), das keine Verschiedenheiten zeigt. Ein Maumerie-d

von nur 90 mm. Flügelspannweite zeichnet sich ober- und unter-

seits durch violette Färbung aus. Die dunklen Binden bestehen

bei ihm nicht, wie bei den anderen Exemplaren, aus winkel-

formigen, sondern aus halbmondförmigen Zeichnungen, auch fehlt

die Schattirung zwischen der submarginalen und der den Augen-

fleck nach aussen begrenzenden Binde. In der Anlage der Zeich-

nung ist keine Differenz, nur ist das Auge auf den Vorderflügeln

weniger länglich, sondern mehr kreisrund. Das Endglied der Palpen

ist schwächer und kürzer. Ob diese Art mit Cyclops Feld. iden-

tisch, oder noch unbeschrieben ist, kann ich leider nicht feststellen.

Sollte sie neu sein, so mag sie P. violetta heissen.

Nyctipao Ephesperis Gn.

Key. — Ein defectes 9.

Cyclodes spectans Snellen.

Ceram. — Ein Exemplar.

Ophiusa Joviana Cr.

Key. — Ein defectes und verflogenes 92.

Remigia Archesia Cr.

Key. — Ein d, das viel heller ist als zwei mir vorliegende

Stücke von Bangkei und auf der Unterseite der Hinterflügel keine

Spur von dunklen Binden zeigt.

Remigia frugalis Fabr.

Key. — Ein gut erhaltenes Stück.

Briarda praecedens WIk.

(Br. praecedens Wk. ®, Remigia aylomiges Snellen 8).

Key, — In Anzahl, leider nur schlechten Stücken erhalten,

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 329

und zwar von praecedens nur Weibchen, von æylomiges nur

Männchen. Die Ansicht Dr. Pagenstecher’s, dass beide Formen die

beiden Geschlechter einer Art darstellen (/eteroc. d. Aru-Ins.

etc., p. 44), wird durch das mir vorliegende Material sehr gestützt.

Pinacia Molybdaenalis Hb.

Letti, Timor Laut, Maumerie. — Von jeder Localität ein Stück.

Alcidis Orontes L.

Ceram. — Nur ein leidlich erhaltenes Pärchen dieser schönen

Art. Diese beiden Stücke sind erheblich kleiner, als die seiner

Zeit von G. Ribbe gefangenen Exemplare. Dr. A. B. Meyer (in

Kirsch, Beitrag zur Lepidopt.-Fauna von Neu-Guinea, p. 102)

bezeichnet diese Art (Nyetalemon Agathyrsus Kirsch= Alcidis Aruus

Feld.) als einen schwerfälligen Flieger, während C. Ribbe (/ris IN)

von Aleidis Orontes das Gegentheil behauptet,

Nyctalemon Patroclus L.

Goram, — Ein schönes Stück, bei dem die weisse Vorderflügel-

binde nicht, wie bei dem mir vorliegenden , auch bedeutend helleren

Celebes-Stücke, in den Innenrand, sondern in den Innenwinkel

verläuft.

Amyna Selenampha Gn.

Wetter. — Ein schlecht erhaltenes Exemplar.

Siculodes (?) ignotalis n. sp.

(Mit Abbildung).

Bonerate. — Ein leidlich erhaltenes & von 29 mm. Flügel-

spannweite. Grundfärbung oben und unter schmutzigweiss. Zeich-

nung ober- und unterseits gleich, unterseits nur blässer; die hell-

bräunliche Zeichnung besteht in einer schmalen Mittelbinde über

die Vorder- und Hinterflügel, gleichen eckigen Flecken am Vorder-

.rande der Vorderflügel, nahe der Spitze und unterhalb dieser am

330 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Aussenrande; am Vorderwinkel der Hinterflügel befindet sich ein

grosser (länglicher) und in der Nähe des Innenwinkels ein fast

ebensolcher Fleck. Im Uebrigen haben die Flügel feine Strichelchen

von der Färbung der Zeichnung. Fühler fast von Flügellänge ,.fein

gewimpert,. bräunlich; Palpen aufgerichtet, Endglied viel kleiner

als Mittelglied und dünn, Mittelglied dick beschuppt; Beine ?;

Körper robust, hellbräunlich.

Azazia Thermesioides Snellen.

Flores. — Ein schlecht erhaltenes Stück. Herr Snellen be-

stimmte mir freundlichst diese Art mit der Anmerkung « Siculide,

keine Noctue ».

Hyperythra limbolaria Gn.

Ceram. — Zwei schlecht erhaltene Stücke.

Boarmia inflexaria Snellen.

Key. — Zwei Exemplare.

Eumelia rosaliata Cr.

Ceram, Flores, Key. — Mehrere schlecht erhaltene Stücke; je

ein Stück von Key und Maumerie zeichnen sich durch bedeutende

Ausbreitung der rothen Färbung aus.

Zanclopteryx dentifera Moore.

Key. — Ein schlecht erhaltenes Stück.

Micronia caudata Fabr.

Key. — Ein schön erhaltenes Stück.

Micronia gannata Gn.

Flores, Wetter, Kisser. — In der Grösse sehr verschieden;

die grössten Stücke, die ich besitze, sind zwei (3 9) von Bangkei.

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 331

Micronia simpliciata n. sp.

(Mit Abbildung).

Goram. — Ein leidlich erhaltenes Stück. Vorderflügel gestreckt;

Flügel oben und unten weiss; Vorderflügel oberseits mit zwei ver-

loschenen dunklen Binden, beide vom Innenrande ausgehend, die

innere in die Flügelspitze, die äussere, der ersteren parallel laufende

Binde in den Aussenrand mündend. Auf der Oberseite der Hinter-

flügel findet sich eine gleiche Binde, die sich an die äussere Vorder-

flügelbinde anschliesst und in die Mitte des Innenrandes mündet.

Flügelspannung: 38 mm.

Macaria Eleonora Cr.

Wetter. — Ein schlecht erhaltenes à,

Macaria sufflata Gn.

Flores. — Ein Pärchen,

Macaria drepanata n. sp.

(Mit Abbildung).

Flores. -— Ein d. Ober- und Unterseite schmutzigweiss mit

dunklen Atomen; Aussenrand aller Flügel dunkeler, begrenzt

durch eine scharfe, innen gelbliche, aussen schwärzliche schmale

Binde, die im Vorderflügel in der Spitze beginnt und nahe des

Innenwinkels in den Innenrand mündet; die Hinterflügelbinde

bildet die Fortsetzung der Vorderflügelbinde und endet im Innen-

winkel. In der Mitte der Vorderfliigel zeigt sich eine doppelte

dunkle Binde, die sich als einfache Binde auf den Hinterflügeln

fortsetzt; auch an der Basis der Vorderflügel findet sich eine

kurze gleichfarbige Binde. Flügelspannweite: 28 mm.

Macaria Goramata n. sp.

(Mit Abbildung).

Goram. — Ein Stück von 22 mm. Flügelspannweite. Oberseite

graubraun mit gelblichen Atomen, einer dunklen, gezähnten

332 BEITRAG ZUR KENNTNISS DER

Saumlinie, einer aussen dunklen, innen gelblichen Mittelbinde,

einer dunklen Subbasalbinde und auf den Vorderfliigeln einer

dunklen basalen Linie; ferner geht über alle Flügel eine submar-

ginale Binde, die jedoch im vorderen Theile der Vorderflügei sehr

undeutlich ist; in der Nähe des Innenwinkels der Vorder- und

Hinterflügel befindet sich ein grosser, verwaschener, dunkler Fleck.

Unterseite innen heller, vorderer äusserer Theil der Vorderflügel

gelblich, hinterer, sowie der ganze äussere Theil der Hinterflügel

dunkelbraun.

Milionia glauca Cr.

Van — Ein schlecht erhaltenes Pärchen.

Hyposidra Janiaria Gn.

Flores. — Sechs schlecht erhaltene Stiicke.

Euschema Cyane Cr.

Ceram. — Einige schlecht erhaltene Sticke.

Euschema Numana Cr.

Ceram. — Einige schlecht erhaltene Stücke.

Euschema Snelleni Pag.

Key, Goram. — Von Key ein d, von Goram ein Pärchen.

Das Goram-d hat gelbe Vorderflügel-Flecke wie Numana. - Snelleni

scheint nur Localform der vorhergehenden Art zu sein,

Euschema Bernsteini Feld.

Ceram, — Einige schlecht erhaltene Stücke.

Celerena Perithea Cr.

Ceram. — Ein d. Cel. mutata Wlk. ist sicher nur Localform

der Perithea, da die Bildung der Fühler und der Hinterbeine der

Männchen beider Formen ganz gleich ist (cfr. Kirsch, Beitr. zur

INDO-AUSTRALISCHEN LEPIDOPTERENFAUNA. 333

Lepidopt.- Fauna von Neu-Guinea p. 132). Die Hinterbeine des ¢

von Perithea zeigen normale Bildung.

Abraxas Hypsata Feld.

Ceram. — Ein Stück.

Abraxas subhyalinata n. sp.

(Mit Abbildung).

Flores. — Zwei Stücke. Grundfärbung gelblichweiss , halbdurch-

sichtig. In der Mitte der Hinterflügel ein kleiner grauschwarzer

Fleck; Vorder- und Hinterflügel am Vorder- und Aussenrande

graubraun gerandet; vom Aussenrande der Vorderflügel zieht sich

ein breiter gleichfarbiger Streifen (zwischen M2 und M3) an den

Zellenschluss, sich hier mit einem grösseren gleichfarbigen Flecke

verbindend. In der Spitze der Vorderflügel befindet sich ein weisser

Fleck, der dem 2 fehlt. Flügelspannung: 34 mm.

Botys incoloralis Gn. (ruficostalis Led.).

Flores. — Ein Exemplar.

Botys (Conogethes Meyr.) punctiferalis Gn.

Key. — Zwei Exemplare.

Botys trigalis Led.

Key. — Ein schlecht erhaltenes Exemplar.

Botys catasemalis n. sp.

(Mit Abbildung).

Key. Ein leidlich erhaltenes d von 27 mm. Flügelspannweite.

Unterseite strohgelb und bis auf einen Schatten, der bei 2/3 der

Vorderflügel beginnt und bis in die Flügelmitte reicht, zeichnungs-

los. Grundfärbung der Oberseite beinahe ochergelb mit bräun-

lichen Binden auf den Vorderflügeln und zwar einer subbasalen,

einer vorn gabelig gespaltenen discoidalen und einer marginalen.

Hinterflügel ohne Zeichnung. Fühler, Beine und Körper wie die

334 INDO-AUSTRAL. LEPIDOPTERENFAUNA.

Flügel gefärbt; Schienen der Mittelbeine verdickt, mit einer

einen Haarpinsel (secund. Geschlechtscharacter) bergenden Falte.

Margarodes glauculalis Gn.

Ceram. — Zwei Exemplare.

Enchocnemidia squamopedalis Gn.

Key, Flores. — Von jeder Localität ein Exemplar.

Pygospila Tyres Cr.

Goram. — Ein Exemplar.

Chloauges suralis Led.

Goram. — Ein Exemplar.

Het wijfje van Thestias flavipennis Grose-Smith,

afgebeeld door

K, N. SWIERSTBA,

(PL 16).

met een bijschrift door

P. CGT. SNELLEN.

Het grillig toeval, dat bovenvermelde, zeer gekarakteriseerde

soort van Thestias zoo lang verborgen had doen blijven, bewerkte

ook, dat zij kort na hare bekendmaking door den heer Grose-Smith

in Forbes, A Naturalist's Wanderings in Sumatra p. 275 (1885),

opnieuw werd beschreven en afgebeeld door den heer G. Weymer,

in de Stettiner Entom. Zeitung 1887 p. 13, Taf. I fig. 4, onder

den naam van Jxias Pyritis. Daarna verscheen nog eene af beelding

in het werk van de heeren Grose-Smith en Kirby, Rhopalocera

Exotica pl. 14 (Iwias 1) fig. 6, 7 (1888). Tot dusverre was echter

alleen de man bekend, niet de zeer verschillende andere sexe,

waarvan het Zoologisch genootschap Natura Artis Magistra te Am-

sterdam in 1890 twee exemplaren ontving van den heer Morrees ,

die hen op Sumatra te Sindang (Palembang) had gevangen. Daar

deze exemplaren tevens frisch en gaaf waren, besloot de heer

Swierstra, Conservator bij genoemd genootschap, daarvan eene

afbeelding het licht te doen zien, Deze afbeelding mocht hij nog

voltooien, maar eene beschrijving, helaas! niet. De dood verraste

hem, en dus nam ik de taak op mij om voor eenige toelichtende

woorden te zorgen. Uithoofde van het groote verschil der beide

sexen, maakte de heer Swierstra ook eene afbeelding naar een gaaf

en frisch mannetje. Deze ziet hier mede het licht en men merkt

336 HET WIJFJE VAN THESTIAS FLAVIPENNIS.

dadelijk op hoezeer deze soort op de bovenzijde van de overige

bekende van het genus afwijkt en meer aan eene Colias doet

denken. Ten opzichte der generieke kenmerken is echter alles

normaal; ader 10 der voorvleugels ontspringt uit den voorrand der

middencel, en de praecostaalader der achtervleugels is zeer duidelijk.

Het van den man zeer verschillende wijfje (fig. 3 en 4) echter , met

eene iets geelachtig witte, breed zwart gerande bovenzijde en eene

schuine zwarte streep over de dwarsader der voorvleugels, van

den voor- naar den achterrand loopende, herinnert vrij sterk aan

de door mij bekend gemaakte witte varieteit van Thestias Aenippe

Cram. (Venilia Godart), zie Tijds. v. Ent. XXVII (1883—84)

p. 210, pl. 11, f 3, die door Mr. Piepers op Java is ontdekt.

De voorvleugelpunt is evenwel bij flavipennis foem., evenals bij den

man, geheel zwart, zonder de witte vlekken van deuippe foem.

var., en de zwarte streep over de dwarsader bereikt bij laatst-

genoemde den achterrand niet.

De onderzijde der beide sexen, die bij al de mij bekende soorten

van Thestias eene groote overeenkomst heeft, verraadt intusschen

dadelijk de verwantschap. De tijd zal leeren of van het 2 van

flavipennis ook eene varieteit met gelen grond der bovenzijde

voorkomt.

Th. flavipennis is tot dusverre alleen bekend van Sumatra, van

waar ik ook een d ontving (zie Tijds. v. Ent. XXXIII, p. 221).

Deze is op de bovenzijde sterker donker bestoven dan de hier afge-

beelde, overigens niet verschillende.

PEEWETSURAPIÄAE var

afgebeeld door

K. N. SWIERSTRA.

(Pl 1 figs env 2).

De hierbij afgebeelde varieteit, of liever aberratie, toevallige af-

wijking, van Pieris Rapae L., is dezelfde, die door den heer Swierstra

in 1890 op de zomervergadering der Nederl. Entom. Vereeniging

te Nijmegen werd vertoond (zie Verslag, blz. xıx). Zij onderscheidt zich

door eene buitengewoon sterke zwarte bestuiving , vooral op de onder-

zijde. Niemand der toen aanwezigen had ooit iets dergelijks gezien en

dus gaf de heer Swierstra gehoor aan den uitgedrukten wensch,

om van dit merkwaardig voorwerp (een d, in Mei 1890 bij Naarden

gevangen) eene afbeelding te vervaardigen, die de Redactie van het

Tijdschrift hier publiceert.

Van de verwante Pieris Napi L. is eene dergelijke zwart bestoven

maar alleen vrouwelijke varieteit (Bryoniae Ochsenh.) uit de

Alpen en het Noorden van Scandinavie bekend, doch bij deze is

de donkere bestuiving niet zoo gelijkmatig verbreid, meer langs

de aderen opgehoopt Ook komt zij standvastig op de genoemde

plaatsen voor,

Het orgineel der afbeelding is het eigendom van den heer

J. R. H. Neervoort van de Poll te Amsterdam, in wiens verzame-

ling het berust,

Sn.

Tijdschr, v. Entom. XXXIV. 22

EEN HERMAPHRODIET

VAN

ASPILATES STRIGILLARIA Hbn.

afgebeeld door

K. N. SWIERSTRA.

(DI. AA digs 8):

Ook dit voorwerp is hetzelfde dat op de bovenvermelde zomer-

vergadering werd vertoond. Het is in Juni 1890 te Driebergen

gevangen en wordt mede in de verzameling van den heer van de

Poll bewaard. Of het een werkelijke, dan wel slechts een schijn-

bare hermaphrodiet is, valt nu moeielijk meer uit te maken, Dit

is zeker, dat de linker (kleinere) helft zeer duidelijk een vrouwe-

lijk voorkomen heeft, evenzoo de linkerzijde van het achterlijf, dat

rechts eene duidelijke staartklep vertoont. Het moet echter opge-

merkt worden, dat de linkerspriet niet normaal vrouwelijk is, daar

hij dan enkel gezaagtand moest zijn, terwijl hij integendeel baarden

draagt, zij het dan ook veel kortere dan rechts, waar wij een

regelmatig gevormden mannelijken spriet ontwaren. Ook zijn de

vleugels links wel regelmatig vrouwelijk, maar rechts niet normaal

mannelijk, Daarvoor is de punt, ofschoon stomper dan rechts, toch

nog te spits en de achterrand der achtervleugels op ader 5 te

sterk uitgesneden. De palpen en pooten, die bij sirigillaria d en 9

trouwens weinig verschillen, zijn links en rechts gelijk.

Sn.

EUPLOEA PERDITA BUTLER, var. SWIERSTRAE,

BESCHREVEN DOOR

PC. T. SNELLEN.

(Pl. 17, fig. 4).

In eene, waarschijnlijk geheel uit westelijk Nieuw-Guinea af-

komstige verzameling Lepidoptera, voor eenigen tijd door het

genootschap Natura Artis Magistra te Amsterdam ontvangen, be-

vonden zich ook eenige exemplaren eener Huploea , die mij toescheen

eene onbeschreven soort uit te maken. Op mijn verzoek verkreeg

ik van den altijd welwillenden Conservator bij het genootschap,

den heer K. N. Swierstra, verlof, die exemplaren nader te onder-

zoeken en de soort, indien zij werkelijk mocht blijken nieuw te

zijn, te beschrijven. Na een nauwkeurig onderzoek, dat door do

menigte der reeds gepubliceerde soorten van Huploea nog al veel

tijd vereischte, ben ik evenwel tot het besluit gekomen , hier slechts

met eene, zij het dan ook opmerkelijke, varieteit van Muploea Perdita

Butler, Ann. and Mag. of Nat. Hist. Ser. V, vol. X, p. 39

(1882), te doen te hebben. Typische exemplaren van Perdita, waarop

de beschrijving van den heer Butler zeer goed paste, waren mede

in de collectie aanwezig en werden door twee overgangsexemplaren

met de varieteit, die ik zoo vrij ben naar den heer Swierstra te

benoemen, verbonden.

Euploea Perdita Butler bezit in de mannelijke sexe op het midden

der achtervleugels de bleeke, dikbeschubde, langwerpige vlek en

in cel 15 der voorvleugels het kleine, langwerpige lichtblauwe

vlekje, die beiden ook gevonden worden bij Hupl. Leucostictos Gmel.,

Violae Butl., Nemertes Hübn. en assimilata Feld., en deze ken-

merken treft men ook bij de varieteit Swverstrae aan, terwijl

grootte en vleugelvorm uitmuntend bij de twee vormen overeen-

komen. Wat de varieteit Swierstrae onderscheidt, is dat het donkere

omberbruine der voorvleugels van den type vervangen wordt door

eene bleeke, sterk naar het grauwgele trekkende tabakskleur; de

voor- en achterrand (de laatste breeder) blijven grauwbruin, in

340 EUPLOEA PERDITA BUTLER.

dezelfde tint als bij den type. Verder is de middencel der voorvleugels

bij de meeste exemplaren, met uitzondering van haren voorrand,

die bruingeel blijft, bleek paarsblauw bestoven. Bij geen enkel

exemplaar bepaalt die blauwe bestuiving zich strikt tot de middencel ,

maar kleurt ook, min of meer, de wortels der cellen 2—6, by

een ook de cellen 8—11 grootendeels, en bij een ander wordt zij

mede gevonden aan beide zijden der wortelhelft van ader 1 en,

met de grauwgele grondkleur vermengd, ook in de wortelhelft van

cel 14. Wat de bovenzijde der achtervleugels aangaat, zoo is die

op de binnenrandshelft ook meestal lichter dan bij den type, grauw-

geel in plaats van grauwbruin. De onderzijde der vleugels levert

geen verschil op. Zij is omberbruin op de achtervleugels, vrij gelijk-

matig, alleen tegen den achterrand wat bleeker met eenige blauw-

witte stippen tegen den wortel en verder ongeteekend of met een

tot drie kleine grijsblauwe stippen in de cellen 5—7. De voor-

vleugels zijn bij type en varieteit iets bleeker en grauwer bruin

dan de achtervleugels, hunne cellen 14 en 16, behalve aan den

achterrand, bleek grauwgeel, het blauwe vlekje der bovenzijde van

cel 14 wordt hier door een bruin gerand grijs aangeduid en de vleugel

is verder ongeteekend of met eene ronde paarswitte vlek op een

derde van cel 2 versierd.

Varieteit Swverstrae wordt met den type verbonden door twee

voorwerpen, die wel op voor- en achtervleugels de bleeke tabaks-

kleur van eerstgenoemde vertoonen, maar niet de bleekblauw ge-

kleurde middencel. Bij een der twee voorwerpen zijn echter flauwe

sporen dier blauwe bestuiving waar te nemen en het andere ver-

toont op het midden van den vleugel eene gebogene donkerbruine

bestuiving.

“uploca Perdita Butler is waarschijnlijk dezelfde als Huploea

Herbst Boisduval, Voyage de U Astrolabe p. 95 (1835), maar

Boisduval’s beschrijving is zoo vluchtig, dat ik zijn naam niet

boven dien van Butler zou willen verkiezen.

Al de door Natura Artis Magistra ontvangen voorwerpen van

Perdita, type en varieteit, zijn mannelijk.

AANTEEKENINGEN

OVER

Lepidoptera schadelijk voor het suikerriet,

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

(RES en 19).

In het jaar 1889 richtte ons medelid, Mr. Th. F. Lucassen te

Kemanglen (Java), de vraag tot mij of ik en andere leden der

Nederl. Entomologische Vereeniging ook bereid zouden zijn om

insecten, die op Java het suikerriet beschadigen, ten behoeve van

het op dat eiland gevestigde Proefstation voor Suikerriet-cultuur

te bestemmen, zoo noodig te beschrijven, inlichtingen te geven

over hunne levenswijze en indien mogelijk, middelen aan de hand

te doen tot hunne bestrijding. Natuurlijk aarzelde ik geen oogen-

blik om, ook zonder mijne collega’s te raadplegen, die vraag be-

vestigend te beantwoorden. Medewerking te verleenen van zulk

eenen aard als de verlangde, toch, ligt geheel binnen den werkkring

van de leden der Entomologische Vereeniging, niet alleen om zuiver

wetenschappelijke redenen, niet alleen omdat een rechtgeaard

vaderlander steeds gaarne zijne landgenooten te hulp komt waar

hij kan, maar ook omdat, krachtens de ondersteuning die de

Regeering aan de Entomologische Vereeniging verleent, andere

wetenschappelijke lichamen, in Nederland of in de Kolonien ge-

vestigd, gerechtigd zijn, de adviezen onzer Vereeniging te vragen.

Spoedig ontving ik eene vrij belangrijke verzameling insecten,

tot verschillende orden behoorende, waarvan ik de Lepidoptera be-

hield. Een aantal soorten daarvan waren als op suikerriet levende

aangeduid en vier als bijzonder schadelijk gebrandmerkt. Rupsen

en poppen op alcohol, zoo mede keurig nette, duidelijke, door hem

342 AANTEEKENINGEN OVER LEPIDOPTERA

vervaardigde afbeeldingen zoowel van deze als van de volkomen

dieren, had de heer Lucassen er bijgevoegd. Na onderzoek bleek

het mij, dat al de vier gesignaleerde soorten als onbeschreven

moesten worden aangemerkt, en ik vervaardigde dan ook de noodige

beschrijvingen en aanteekeningen. welke, vergezeld van zeer goed

uitgevoerde platen naar de bovenvermelde teekeningen, in den loop

van 1890, het licht hebben gezien in de Mededeelingen van het

Proefstation voor Suikerriet in West-Java, Kagok-Tegal, uitgegeven

in de Duitsche en Nederlandsche talen te Dresden bij G. Schönfeld

en te ’sGravenhage bij Martinus Nijhoff.

Intusschen kwam het mij voor, dat daardoor mijne taak nog

niet ten volle was afgedaan. De bedoelde «Mededeelingen» toch, in

hoofdzaak een landbouwkundig geschrift zijnde, zullen waarschijnlijk

onder de entomologen slechts weinig verbreid en bekend worden;

te minder, daar ik geene afdrukken mijner beschrijvingen ont-

D ‘

ving !). Zoodoende zouden zij gevaar loopen, het lot te deelen van

andere entomologische opstellen in landbouwkundige werken ge-

plaatst, en onbereikbaar voor mijne vakgenooten te worden, gelijk

bij voorbeeld de toch waarschijnlijk zeer belangrijke verhandeling

van Guilding over: Insects infesting the Sugarcane, gepubliceerd

in de Transactions of the Society of arts, manufactures and commerce,

deel 46 (1828). Deze verhandeling is zoo min door Lederer als

door Guenée bestudeerd kunnen worden, hoewel daarin verschil-

lende soorten en zelfs nieuwe genera van Lepidoptera zijn beschre-

ven. Ook ik heb haar nooit onder de oogen gehad; de opgave van

den titel ben ik aan Mr. Lucassen verschuldigd.

Om deze reden meende ik wel te doen, mijne beschrijvingen in

het Tijdschrift voor Entomologie te herhalen , ook, omdat de heer

Lucassen mij verlof gaf om daartoe gebruik te maken van zijne

teekeningen, welker uitmuntendheid reeds hierboven is besproken,

zoodat zij dus wel verdienen om in wijder kring bekend te worden.

Van de vier bedoelde soorten van Lepidoptera behooren drie tot

de Pyralidina, een tot de Tortricina. Zij zijn de volgenden:

1) Later heb ik er twee ontvangen.

SCHADELIJK VOOR HET SUIKERRIET. 343

1. Scirpophaga intacta Snell.

(Pl. 18, fig. 1—4).

Mededeelingen van het Proefstation p. 94, pl. 1, f. 1—4 1) (1890).

Deze soort draagt geheel de kenmerken van het genus Scirpo-

phaga Treitschke, gelijk dit nader beschreven is door Zeller, in

zijne Chilonidarum et Crambidarum (senera et Species p. A (1863)

en door von Heinemann, Sehmett. Deutschlands u. d. Schweiz, IL,

Band I, 2 p. 110 (1865), zoodat over de plaats in het systeem

niet verder behoeft te worden uitgeweid. Ik merk hierbij echter

op, dat Treitschke, ten opzichte van dit genus, niet veel meer

gedaan heeft dan den naam bedenken, want zijne beschrijving der

kenmerken beteekent niets, volstrekt niets; geen enkel kenteeken

van den vlinder wordt opgegeven ; hij verwijst den weetgierigen

lezer eenvoudig naar de specifieke beschrijving, waaruit men dan

de generieke kenmerken zelf mag distilleeren. Zeller dient dus wel

degelijk ook als auteur van het genus Scirpophaga vermeld te

worden en Treitschke daarbij hoogstens uit piéteit ?).

Wat de reeds beschreven soorten aangaat, zoo is inZueta duidelijk

het naast verwant aan Apurima wanthogastrella Moore, Lepid.

of Ceylon XII, p. 388, pl. 284, f. 14 (stellig ook eene Scirpo-

phaga) doch, daar het achterlijf bij zzéacta niet wit maar geel-

achtig is en de vrouwelijke staartpluim niet leemgeel (luteous)

maar helder bloedrood, houd ik wanthogastrella voor eene ver-

schillende soort. De overige, ook min of meer verwante soorten,

die eene zuiver wit gekleurde bovenzijde der vleugels vertoonen

(bij chrysorrhoa Zell, auriflua Zell, gelwiberbis Zell., sericea

Snell., Zeller: Möschl., exsangnis Meyr., ochroleuca Meyr. en

cinerea Zell. is deze geelachtig of grauw) verschillen door de kleur

van de staartpluim bij de wijfjes, die hetzij grauwgeel (praelata

Scop. , albinella Cram., levcatea Zeller) of goudgeel (longi-

1) Vergelijk aldaar ook p. 74, pl. III, f. 1a en 15 en p. 83.

2) Zoo is het met vele genera der oudere auteurs; bespiegelingen over het-

geen al of niet type dier genera was, zijn dus doelloos.

344 AANTEEKENINGEN OVER LEPIDOPTERA

cornis Möschl.) is, of ook wel door de zeer geringe grootte (virginca

Zell., vestaliella Zell... — Scirpophaga monostigma Zell. heeft eene

zwarte middenstip op de voorvleugels en bij de wellicht ook tot

dit genus behoorende Apurima costalis Moore, Lep. of Ceylon, is

de voorrand der voorvleugels smal bruin. Ik wil nog aanteekenen,

dat auriflua Zeller, waar het wit der vleugels slechts zeer weinig

geel getint is, grooter is dan wetacta, met spitsere, aan den

achterrand rechtlijniger voorvleugels, welker wortelhelft op de

onderzijde buitendien eene grijze bestuiving heett.

30 mm., van het 2 36—38

mm. Mannelijke sprieten iets korter dan de helft van den voorrand

Vlucht van den & van intacla 29

der voorvleugels, op de onderzijde stomp gekerfd en met eene

fijne, gelijkmatige bewimpering, die iets korter is dan de breedte

der schaft. Zij zijn donkergrijs, hetzij geheel, of, op den rug,

tegen den wortel, min of meer wit beschubd. Vrouwelijke sprieten

een derde zoo lang als de voorrand der voorvleugels, dunner,

genoegzaam geheel draadvormig en geheel wit, Voorhoofd en aan-

gezicht wit. Lipvoelers bij beide sexen twee en een halfmaal

zoo lang als de kop, of bij de mannen met donker gekleurde

sprieten, evenals de anders ook geheel witte bijpalpen, buitenwaarts

tegen den wortel grauw bestoven. Het eindlid der lipvoelers is

spits, even als bij praelata, waar die organen niet meer dan

tweemaal de lengte van den kop hebben, terwijl zij bij wlbinella

en /eucatea nauwelijks zoo lang als deze zijn.

Thorax en de bovenzijde der vleugels met franje sneeuwwit,

glanzig. Achterlijf op de bovenzijde bruinachtig geelwit, de man-

nelijke staartpluim helderder, bijna okergeel, de dikke vrouwe-

lijke bloedrood, doch van deze de meeste haren, vooral aan de

onderzijde, tegen de punt, meer bruingeel. Buik bij beide sexen

wit. Onderzijde der vleugels niet zoo zuiver wit als de boven-

zijde, vooral bij de mannen geelachtig getint en bij een paar

exemplaren van die sexe tegen den voorrand der voorvleugels

grauw bestoven.

Alle tarsen zijn bij beide sexen grauw met zeer flauwe, grijs-

witte ringen, de dijen en schenen wit, doch min of meer grauw

SCHADELIJK VOOR HET SUIKERRIET. 345

bestoven; een man met geheel donkergrijze sprieten heeft ook de

donkerst gekleurde pooten, waarvan alleen de buitenzijde der

achterschenen wit is.

In het aderbeloop komt sxtucta met praelata overeen, doch bij

eerstgenoemde vereenigt zich het uiteinde van ader 11 der voor-

vleugels met ader 12, terwijl het bij praelata geheel vrij in den

voorrand uitloopt, zooals bij albinella, alwaar evenwel weder niet

de aderen 8 en 9 maar 8, 9 en 10 gesteeld zijn. Aderen 4 end

der voorvleugels gescheiden, bij dongicoruis volgens Möschler kort

gesteeld, De binnenrand van de middencel der achtervleugels is

op de bovenzijde onbehaard.

In de aanteekeningen over de rups en hare leefwijze, welke ge-

publiceerd zijn in de «Mededeelingen», wordt op p. 83 gezegd, dat

het ei, hetwelk tot dusverre niet in de vrije natuur gevonden is,

hoogst waarschijnlijk geïsoleerd geleed wordt op de grenzen van

bladeren en bladscheeden , of wel, dat het wijfje in de jonge op-

gerolde bladeren kruipt en het daar bergt. In eene noot vinden

wij verder nog aangeteekend, dat door gevangen wijfjes ver-

scheidene eieren bij elkander worden gelegd, bedekt met gele wol.

Dergelijke hoopjes vond men ook aan rietbladeren in de vrije

natuur. Met het oog op de (in hare jeugd) «zeer zwakke rups

«kunnen wij — zeggen de waarnemers — deze wijze van eieren

«leggen niet in overeenstemming brengen met het later afgezonderd

«voorkomen van dezen boorder, zelfs daar waar zich verscheidene

«in eene beperkte ruimte bevinden». Toch ben ik overtuigd dat de

eieren niet anders dan in schooltjes gelegd worden, bedekt door

de haren die zich aan het eind van het vrouwelijke achterlijf be-

vinden. Seirpophaga praclata Scop. (phantasmella Treits.) doet

volgens de waarnemingen der Europeesche entomologen evenzoo, en

stellig kan het afgezonderde voorkomen, reeds der zeer jonge

rupsen, best verklaard worden door te wijzen op hetgeen bij tal

van andere soorten voorkomt, waar men, hoewel de eieren ook

op hoopjes worden gelegd, ziet dat de rupsen zich dadelijk na

het uitkomen verstrooien. Bij nog andere soorten waar de eieren

in scholen geleed worden, blijven de rupsen bijeen, b. v. die van

346 AANTEEKENINGEN OVER LEPIDOPTERA

Phalera bucephala L., gelijk dit zeer duidelijk is afgebeeld in Sepp,

Nederl. Insecten, I, 4e Stuk, Pl. 14.

In hare jeugd is, volgens de beschrijving der Indische waar-

nemers, de rups zeer zwak, wit, iets geelachtig, met donker

ruggevat en geelbruinen kop en nekschild. Later, wanneer zij

volwassen is geworden, gaat de kleur der rups meer in het gele

over, gelijk uit de afbeelding (fig. 1), die naar levende voorwerpen

is gemaakt, en ook uit de voorwerpen op spiritus, door Mr. Lucas-

sen overgezonden, blijkt. De pop (fig. 2), die weinig kleur bezit

(zij is bleekgeel) wordt in het onderste deel van den boorgang ge-

vonden, welke aldaar door de rups geheel met wit spinsel bekleed

is en, evenals, volgens Treitschke, bij praelata plaats heeft, knaagt

de rups vooraf op de plaats waar de vlinder moet uitkomen , den

stengel door tot op een dun huidje. In de « Mededeelingen » wordt

gezegd, dat de rups een gat in den stengel bijt en dit met een

dun vliesje sluit, maar denkelijk zal zij wel niet anders handelen

dan de Europeesche, in stengels of halmen levende verwanten.

Wat nu middelen tot bestrijding dezer soort aangaat , zoo worden

deze door hare natuurlijke geschiedenis aangeduid. Zij kunnen wel

niet anders bestaan dan in het opzoeken en vernietigen der eier-

hoopjes, want de rups, die geïsoleerd voorkomt en blijkens de

beschrijving op p. 74 en de afbeelding op pl. III fig. 1a en 14 der

« Mededeelingen », in hare jergd, wanneer hare aanwezigheid nauwe-

lijks merkbaar zal zijn, eerst door de topbladeren , later door den

stengel, naar beneden voortvreet, kan moeielijk worden opgezocht,

zonder meer schade en kosten te veroorzaken dan hare vernietiging

waard is. Hier late men de zaak over aan hare natuurlijke vijanden.

Het dooden der vlinders, overal waar men die ziet, mag echter

volstrekt niet verzuimd worden.

Scirpophaga intacta komt, volgens de «Mededeelingen» , behalve

op Java, ook op Borneo en bij Singapore voor. Hoevele generatien

zij in een jaar heeft, wordt niet gezegd, maar ik veronderstel dat

het meer dan eene zal zijn. Treitschke teekent van praelata aan :

«Man findet Raupe, Puppe und Schmetterling zugleich ».

SCHADELIJK VOOR HET SUIKERRIET. 347

2. Chilo infuscatellus Snell.

(Pl. 18, fig. 5—8).

Mededeelingen van het Proefstation, p. 97, pl. I, f. 5—8 1) (1890).

Behoort tot de typische soorten van Chilo Zincken, Zeller, CA,

et Cramb. p. 6, na afscheiding van de later door Zeller onder den

naam Diatraca vereenigde, doch heeft, vergeleken met den algemeen

bekenden Europeeschen phragmitellus, kortere palpen, daar deze

organen, van de basis tot de spits gemeten , maar juist zoo lang

zijn als kop en thorax te zamen. Bij pAragmitellus zijn zij duidelijk

langer en ook spitser. Bijoogen zijn aanwezig en het aderstelsel

is als bij péragmitellus. Ader 11 der voorvleugels is steil en loopt

in ader 12 uit. Een zuiger — bij phragmitellus nog aanwezig

maar zeer kort — ontbreekt bij wnfuscatellus geheel.

Vlucht van den d 21—22 mm., van het spitsvleugeliger 9

34 mm.

Sprieten bij beide sexen zoo lang als de helft van den voorrand

der voorvleugels, bij den & vrij dik, plat, bij het e rond, bij

beiden naakt. Voorhoofd met eene stompe spits. Lipvoelers buiten-

waarts zeer donker gekleurd, bijna vaalzwart; hunne bovenzi]de,

de bijpalpen, de schedel en het midden van den thoraxrug

donker, grauwachtig geel (onzuiver donker stroogeel), bij den

g het donkerst. Schouderdeksels zwartachtig grauwbruin. Voor-

vleugels eveneens gekleurd als het midden van den thorax, dof,

bij beide sexen met eene dunne, zwarte bestuiving en met eene

vervloeide, zwartgrijze langsschaduw, die iets boven het midden

van den vleugelwortel begint en zich bijna tot aan den achterrand

uitstrekt. Tegen den binnenrand blijft bijna de halve vleugel geel,

tegen den voorrand nauwelijks een vierde der vleugelbreedte Wat

de teekening aangaat, deze bestaat bij de drie wijfjes, die ik voor

mij heb, uit twee zwarte stippen op de helft en eene op de dwars-

ader, welke echter allen zeer onduidelijk worden gemaakt door de

1) Vergelijk aldaar ook p. 78 pl. III, f. 3 en p. 87.

348 AANTEEKENINGEN OVER LEPIDOPTERA

langsschaduw, terwijl men op vier vijfden der vleugellengte, even-

wijdig met den achterrand loopende doch iets bochtiger , eene flauwe

zwarte dwarslijn ziet, die evenwel zoomin den voor- als den

binnenrand bereikt. Bij den d zijn de zwarte middenpunten

dikker, de bovenste der beide eersten ontbreekt bij twee mijner

vier stukken, terwijl de stippen bij een exemplaar neiging ver-

toonen om ineen te vloeien en zich naar onder en boven tot een

dwarslijntje te verlengen. Ook de zwarte dwarslijn vöör den achter-

rand is bij dat stuk dikker. Franjelijn met zwarte stippen; franje

bij den 4 grijs, potloodkleurig en een weinig glanzig, bij het 9

grijswit, bij beide sexen met eene donkere deelingslijn.

Achtervleugels bij de wijfjes en een der mannen geheel wit,

bij de drie anderen is het puntderde in verschillende mate donker-

grijs bestoven. Binnenrand der middencel op de bovenzijde behaard.

Onderzijde der voorvleugels grijs, met vuilwitten binnenrand, die

der achtervleugels wit, bij de mannen grijs bestoven.

Achterlijf vuil grijswit, tegen den wortel der rugzijde bruin-

achtig en met een paar zwartgrijze vlekjes. Pooten bruingrijs,

buitenwaarts donkerder, de tarsen met flauwe lichte ringen.

Rups (fig. 5) grauwgeel met vijf bleek purperroode langsstrepen ,

zwarte luchtgaten en korte, zwartbruine haartjes op de donker

grauwbruine stippen. Kop donkerbruin, evenzoo het licht gedeelde

halsschild. Pop (fig. 6) geelbruin, glanzig.

Het ei dezer soort is nog onbekend gebleven, maar hier wordt

door het, evenals bij phragmitellus, spitse vrouwelijke achterlijf

aangeduid, dat de eieren door de moeder enkelvoudig op de ge-

schikte plaatsen worden afgezet. Uit de mededeelingen over de

leefwijze der rups blijkt verder (zie L c. p. 78), dat zij zich meer

in de top- of hartbladen blijft ophouden en niet of althans niet

ver in den stengel doordringt. De verpopping heeft dan ook aan

den oorsprong der hartbladen of boven in den stengel plaats; in

de verblijfplaats der pop is waarschijnlijk ook een vlieggat , door

het buitenste stengelhuidje gesloten, wat door de, zij het dan ook

stompe, voorhoofdspunt wordt aangeduid.

Deze leefwijze der rups verschilt van die van »Aragmitellus ,

SCHADELIJK VOOR HET SUIKERRIET. 349

welke zich hoofdzakelijk in den stengel ophoudt, de wanden af-

knagende; doch alles wel beschouwende, komt het mij voor, dat

infuscatellus niet bijzonder schadelijk kan zijn, alleen in geval

van buitengemeene vermenigvuldiging. Zijne leefwijze geeft niet

veel vat op hem en de bestrijding, behalve door het wegsnijden

der scheuten die door een verflenst voorkomen aanduiden dat zi)

door eene rups bewoond worden, dient aan de natuurlijke vijanden ,

vooral onder de insecten en in het bijzonder de sluipwespen, de

rupsenvliegen en de Hemiptera, te worden overgelaten. Ook de

spechten, die op p. 57 wel ten onrechte beschuldigd worden van

het suikerriet aan te tasten om zich met sap te voeden — ik ge-

loof dat zij er nooit anders in pikken dan om er eene rups, die

zij hebben hooren vreten, uit te halen, — kunnen veel nut doen.

Op dezelfde wijze pikken in Europa de waterhoenders het riet en

de biezen open om de rupsen of poppen te bekomen, maar zij laten

de plant verder volkomen onaangeroerd.

3. Diatraea striatalis Snell.

(Pl. 19, fig. 1—4).

Mededeelingen van het Proefstation, p. 98, pl. IL, fig. 1—4. !)

(Borer Saccharellus Guenée, in Maillard, Notes sur (ile de la

Réunion, Annexe G p. 70).

Het is zeker, dat de hieronder beschreven vlinder de aange-

haalde soort van Guenée is, doch even stellig, hoewel de Fransche

entomoloog het als ontwijfelbaar aanneemt, maar niettemin zonder

eenige gegronde reden den naam verandert, niet de Pyralis sac-

charalis van Fabricius, Mut. Syst. III, 2 p. 238, n°. 41. Zoomin

de beschrijving van den vlinder als die der rups passen op onzen

vlinder. Veeleer zou men in Zeller’s Diatraea obliteratella , Horae

1) Vergelijk aldaar ook p. 79 pl. III, fig. 4 en p. 88.

350 AANTEEKENINGEN OVER LEPIDOPTERA

Soc. Ent. Ross. 1881 p. 163 pl. 11 fig. 5, a, 6, de soort van

Fabrieius kunnen vermoeden, doch het komt mij voor, dat de

Deensche Professor ook nog eene andere Diatraea, de culmicolella

(neuricella) van Zeller daarmede vermengt, en dus zal het veiliger

zijn den naam saccharalis maar te laten rusten, even als andere

ongeveer gelijkluidende namen, en een geheel verschillenden voor

deze soort te kiezen om alle verwarring te voorkomen. Met be-

schrijvingen als die van Fabricius is niets aan te vangen.

Over den generieken naam zie men Zeller. Waarschijnlijk dateert

hij van 1828 !). Ik kan verder ten opzichte der generieke ken-

merken bevestigen, dat ook bij sériatalis de bijoogen ontbreken en

de aderen 8 en 9 in den voorrand der voorvleugels uitloopen.

Ook de overige gemeenschappelijke kenteekenen zijn dezelfde als

bij de Amerikaansche, hierboven genoemde soorten (Zeller’s Diatraea

pinosa ken ik alleen uit de beschrijving en afbeelding), doch het

voorhoofd is bij sériatalis geheel vlak, wat in overeenstemming is

met de door Guenée beschreven wijze van verpopping. De binnen-

rand der middencel is op de bovenzijde der achtervleugels behaard,

ader 44 der voorvleugels loopt in ader 12 uit en hunne ader 7

komt uit de dwarsader.

Vlucht van den d 26—28 mm., van het 2 36—38 mm.

Lipvoelers — door Guenée verkeerdelijk «palpes maxillaires» ge-

noemd — bij den & nauwelijks zoo lang als kop en thorax te

zamen, bij het g ruimschoots zoo lang, ook iets smaller en spitser.

Bijpalpen driekant. Alle palpen zijn even als kop en thorax, bij

den d donker, bij het 9 licht grauwgeel. Sprieten bij den & vrij

dik, plat en bijna naakt, iets langer dan de helft van den voor-

1) Zie Guilding, Insects infesting the Sugarcane, in Transactions of the

Society of arts, manufactures and commerce, deel 46 (1828) p. 148. Hij beschrijft

het geslacht Diatraea (diatoéw = perforo) en geeft van Diatraea Sacchari op

plaat II eene afbeelding. In het Annual Report of the Commissioner of Agrieul-

ture for the year 1880 beschrijft J. Henry Comstock op p. 240 Diatraea saccharalis

Fabr. en geeft daarvan op pl. II eene teekening. (Noot van den heer Lucassen.)

Ik kan de meening van den heer Comstock, dat hij de echte saccharalis zou

kennen, niet anders dan voor eene lichtvaardige gissing houden.

SCHADELIJK VOOR HET SUIKERRIET. 351

rand der voorvleugels, bij het 2 iets korter, dunner en geheel

haarvormig, bij beiden bruingrijs.

De voorvleugels — zooals uit de afbeelding (fig. 4) blijkt — bij het

g iets smaller en merkbaar spitser, met schuiner achterrand dan bij

den ¢, zijn even als kop en thorax grauwachtig geel, bij den 4 don-

kerder, grauwer dan bij het 9, waar de kleur meer aan die van

dor rıet herinnert. Alle cellen vertoonen smalle, duidelijke donkere

langsstrepen, gevormd door donkere grauwbruine schubben ;

alleen het binnenrandsderde der middencel , die overigens eene

tweemaal gevorkte donkere lijn in het bovengedeelte vertoont, en

cel 4 zijn er geheel of nagenoeg vrij van, zoomede de wortelhelft

van cel 14, zoodat vooral de mannelijke voorvleugels op twee slecht

begrensde langsstrepen lichter zijn, wat des te meer uitkomt,

omdat de dubbele donkere langsstrepen van cel 14 en de enkel-

voudige daarboven van cel 2 wel de sterkst uitgedrukte van den

geheelen vleugel mogen heeten. Men ziet twee donkere midden-

punten, het eerste zwartgrijze meest wortelwaartsche, op het

midden der dwarsader, het tweede zwarte en vooral bij de mannen

zeer scherpe, daaronder, op den wortel der aderen 4 en 5. Fran-

jelijn met donkere stippen; niet alle wijfjes hebben die zoo scherp

als het afgebeelde en bij de mannen komen zij op de donkerder

voorvleugels bovendien steeds minder uit. Franje gekleurd als de

vleugel, bij het 9 met één, bij den & met twee zeer flauwe

donkere deelingslijnen.

Achtervleugels bij den d vrij donker grijs met lichtere, grauw-

gele franje, bij het 9 wit, dun grijs bestoven. De franjelijn is

grijs, dun, afgebroken , soms met neiging tot stipvorming,

Onderzijde bij den d donkergrijs, bij het ¢ ongeveer wit, on-

geteekend.

Achterlijf bij den 4 donkergrijs, bij het 9 grijswit, bij beide

sexen de eerste ringen op den rug bruinachtig en de buik lichter.

Pooten bruingrijs (9) of witgrijs (2), vooral de voorpooten bui-

tenwaarts donkerder. Zij zijn overigens vrij stevig, beschubd, ge-

woon gespoord.

De rups (fig. 1) is vuilwit met smalle paarse langsstrepen en groote

352 AANTEEKENINGEN OVER’ LEPIDOPTERA

donkerbruine stippen op langsrijen. Drie dezer rijen ziet men op

zijde van het lijf en de stippen der bovenste zijn de grootste; op

den rug van iederen ring bevinden zich twee zeer groote stippen

en daarachter mede twee bruine dwarsstreepjes, terwijl het begin

en einde des lichaams op zijde nog eenige groote stippen ver-

toonen. De kop is bruin.

Pop (fig. 2) lichtbruin.

Uit de bovenstaande beschrijving der rups blijkt eene groote

overeenkomst met die van onzen Europeeschen Chilo phragmitellus,

op welke soort ook het volkomen insect gelijkt. Ook in de leefwijze

en de manier waarop de rups van siriatalis het suikerriet aantast ,

door, volgens de waarnemingen op Java (zie «Mededeelingen» p. 79

en 88, pl. III, fig. 4), onder in den stengel de zijwanden ge-

deeltelijk af te knagen, openbaart zich eene overeenkomst met

phragmitellus. Evenals deze, verwisselt de rups van striatalis van

tijd tot tijd hare woning en zoodoende komt zij mij voor inderdaad

de schadelijkste der vier rietboorders te zijn, want het door haar

aangetaste riet breekt door den wind of zijne zwaarte lichteljk af

en valt om.

Guenée deelt ter aangehaalde plaatse nog mede (ook de waar-

nemers op Java vermelden het), dat de jonge rups eenigen tijd

leeft van de bovenhuid der jonge rietbladen, die zij een weinig

bijeen spint, en zich later in den stengel inboort.

Het volwassen dier verlaat dien, spint eenige dorre rietbladen

bijeen en verpopt daar. Deze wijze van verandering verklaart

waarom het voorhoofd van den vlinder vlak is en niet met eene

punt uitsteekt zooals bij de in den stengel verpoppende. Het dier

heeft niet noodig een buitenhuidje door te stooten. Guenée geeft

nog op, dat 60 dagen toereikende zijn voor den geheelen levens-

loop, van het leggen van het ei af tot de paring. Indien de

voortteling geregeld voortgaat, kunnen er dus 6 generatien per

jaar voorkomen, doch dit is misschien niet het geval, Het ei

wordt denkelijk enkelvoudig gelegd.

De bestrijding dezer soort komt mij voor niet gemakkelijker te

zijn dan die der beide andere, voorgaande. De eieren toch worden

SCHADELIJK VOOR HET SUIKERRIET. 353

niet op hoopjes gelegd en de eenzaam levende in hare jeugd weinig

merkbare rups boort zich spoedig in den stengel en wel in het

onderste. Het weghalen en verbranden der dorre bladeren waar-

tusschen de rups zich inspint, zal wel het beste middel zijn om Diatraca

striatalis te keer te gaan. Verder late men ook hier hare natuur-

lijke vijanden handelen.

Bij de verwarring welke nog ten opzichte der soorten van Diatraea

schijnt te heerschen, is het niet wel mogelijk, veel over de ver-

breiding van siriatalıs te zeggen.

4. Grapholitha schistaceana Snell.

(Pl. 19, f. 5—7).

Mededeelingen van het Proefstation, p. 95, pl. II, £ 5—7 !),

Hoewel bij deze soort teekening en kleur der voorvleugels aan

de afdeeling Semasia van het groote Tortricinen-genus Grapholitha

herinneren, is het aderbeloop der achtervleugels meer gelijk aan.

dat der afdeeling Sericoris. De aderen 3 en 4 ontspringen aldaar

namelijk ongesteeld uit één punt, zooals bij Grapholitha (Sericoris)

lacunana W. N., bipunctana Fabr. en areuella Clerck. De aan

den wortel gebogen ader 5 ontspringt evenwel met de genoemde

aderen uit één punt, hetwelk wel eene overeenkomst oplevert

met de laatstgenoemde dezer drie soorten, maar niet met de beide

eerste, waar zi) op eenigen afstand van 3 en 4 ontspruit. De man-

nelijke voorvleugels hebben geen omslag aan den voorrandswortel ,

de achterrand der voorvleugels is onder de punt ingetrokken en

de palpen zijn driekant, lid 2 naar voren verbreed, 3 klein, spits.

Sprieten haarvormig, naakt.

De grondkleur van kop, thorax en voorvleugels is een zeer

donker, een weinig blauwachtig grijs (leigrijs), hetzij geheel een-

toonig of, zooals bij het afgebeelde voorwerp, met flauwe bruingele

veegjes. Van de gewone Grapholithen-teekening (een donker wortel-

1) Vergelijk ook aldaar p. 76. pl. III. fig. 2 en p. 85.

Tijdschr. v. Entom. XXXIV. 23

354 ÄANTEEKENINGEN OVER LEPIDOPTERA

veld en middenband met schild) is alleen de omtrek van het laatste

in verschillende mate van duidelijkheid zichtbaar. Overigens ziet

men, gelijk bij de Europeesche soorten van de afdeeling Semasia ,

slechts donkere, in dit geval zwarte en zwartgrijze, min of meer

bochtige langsstrepen in de cellen. Zij zijn bij onze soort het duide-

lijkste in de cellen tegen den achterrand en op het voorrandsge-

deelte der wortelhelft; de dikste vindt men op den binnenrand der

middencel. Op de dwarsader ziet men bij alle exemplaren eene

zwarte teekening, die bij de meesten vrij wel een Grieksche Ypsilon

voorstelt. De voorrandshaakjes, gewoonlijk bij Grapholitha sterk

uitgedrukt, zijn onduidelijk. kort, weinig lichter dan de vleugel-

grond, door zwarte vlekjes gescheiden en loopen uit op eene bijna

horizontale, gebogene, donkere lijn, die den bovensten omtrek van

het schild voorstelt. Dit laatste is overigens wel met de gewone

zwarte langslijntjes geteekend en aan den achterrand met eenige

zwarte stippen, maar mist de, o. a. bij Semasza vrij duidelijke ,

glanzige, zilver- of loodkleurige. Een zwart vlekje op twee derden

van cel 15 en eene zwarte stip in de vleugelpunt zijn mede vrij

duidelijk, Franje donkergrijs, een weinig glanzig. Achtervleugels

zwartgrijs, de grauwgele franje met eene zwarte deelingslijn.

Onderzijde en pooten donkergrijs, ongeteekend; franje als boven.

Achterlijf mede donkergrijs, de buik in het midden grijsgeel.

Rups (fig. 5) vuilwit, soms grauw of rooskleurig getint en met

zwarte stippen. Kop en schilden lichtbruin, gebit zwart.

Pop (fig. 6) lichtbruin.

Wat de levenswijze dezer soort aangaat, zoo vermelden de waar-

nemers op Java, dat men de rups aantreft in de jonge uitloopers

van de stek of bibit. Zij beschadigt die, door hen van binnen uit

te vreten, Deze manier van leven komt overeen met die van vele

Europeesche Grapholithen en de gissing op p. 76 der «Mededeelingen»

geuit, dat het ei tegen de jonge scheuten wordt gelegd, spoedig

nadat de bibit is uitgeloopen, zal wel juist wezen. Zeer waar-

schijnlijk heeft de verpopping in de aarde plaats, in een spinsel,

evenals bij de Europeesche verwanten, en niet in den stengel.

Kene zorgvuldige beschouwing van het jonge suikerriet en het

SCHADELIJK VOOR HET SUIKERRIET. 355

wegsnijden van de scheuten, die door een verwelkt voorkomen aan-

toonen dat zij door de rups van dezen boorder bewoond zijn, kan

zeker tot beperking van hare vermenigvuldiging leiden, doch sluip-

wespen en Tachinen zullen ook hier het meeste nut doen. De

poppen en vlinders op te zoeken, zou een vruchteloos werk zijn.

De soort is tot dusverre alleen op Java gevonden.

Als verdere, in den rupsenstaat op het suikerriet levende Lepi-

doptera werden mij toegezonden:

Cyllo Leda L.

Discophora Celinde Stoll.

Amathusia Phidippus L.

Pamphila Augias L.

Phissama interrupta L.

Laelia subrufa Snellen.

Liparis Adara Moore.

Psalis securis Hübn.

Phalera combusta Moore.

Sesamia albiciliata Snellen.

Leucania Loreyi Dup.

Geene dezer soorten schijnt eenigszins merkbaar schadelijk te zijn.

Wat de vier hierboven beschrevene aangaat, zoo is ten opzichte

harer schadelijkheid en bestrijding reeds het noodige gezegd , en

het nadeel dat zij veroorzaken moet stellig niet licht worden gesteld.

Toch denk ik, dat iemand zeer zou dwalen, indien hij aannam dat

deze dieren de oorzaak of wel het gevolg van eene eigenlijke ziekte

van het suikerriet mochten heeten. Zij behooren inderdaad tot die

klasse van parasieten, welke juist volkomen gezonde planten op-

zoeken. Hare zeer nabestaande, in Europa levende verwanten

toonen dit duidelijk aan. Talrijke nabijstaande soorten, vooral

van Pyraliden, worden in Europa op velerlei soorten van riet

en biezen gevonden, zonder daarin ziekten te doen ontstaan, Wat

de sterke vermenigvuldiging aangaat, zoo moeten wij niet uit het

oog verliezen, dat deze, door het aanleggen van uitgestrekte sui-

kerplantages, ontzaggelijk wordt in de hand gewerkt. Salomo

356 LEPIDOPTERA SCHADELIJK V. H. SUIKERRIET.

zegt immers reeds: «Waar het brood vermenigvuldigt , daar verme-

nigvuldigen ook die het eten» (Prediker, V, vrs. 10). Dit is vol-

komen waar: gedekte tafels doen de gasten toestroomen.

Als een hoogst belachelijk middel om de boorders te bestrijden

wordt op p. 93 der «Mededeelingen» het volgende, op Réunion aan-

bevolene genoemd: «Eene oplossing van «sulphokarbonaat» (?) van

«3—5 per duizend wordt gemaakt en daarin laat men de stekken

«vóór het planten volle 24 uren liggen, terwijl verder de aange-

ctaste plaatsen der tuinen besproeid worden met deze oplossing,

«waarvoor 10 liter noodig is voor elke plantgroeve van 12” diep,

«4" breed en 24” lang, wat na 8 dagen herhaald moet worden».

o ?

Gunstige resultaten van dit echte kwakzalversmiddel worden niet

vermeld en inderdaad zullen alleen de fabrikanten en leveranciers

ervan daarop kunnen roemen. Ik moet intusschen opmerken dat

de schrijvers der «Mededeelingen» ook geen groot vertrouwen op

deze Panacee aan den dag leggen.

Ten slotte waag ik het, als mijne bescheiden meening te

kennen te geven, dat men wel zoo lang met ziekten en ont-

aarding van het suikerriet zal te kampen hebben als er van de

onnatuurlijke vermenigvuldiging door middel van stekken boven

de natuurlijke door middel van zaad, regel en gewoonte wordt

gemaakt. Indien de laatste al niet uitsluitend kan worden gevolgd,

zoo wende men haar zoo dikwijls mogelijk aan, gepaard aan

doelmatige bemesting en wisselbouw. Hierdoor zal het riet krachtig

en gezond blijven, en in staat om aan de m. i. nooit geheel ver-

dwijnende ziekten en parasitische insecten weerstand te bieden

en te beletten dat deze de overhand verkrijgen. Het komt mij

ten minste voor, dat ik dergelijke ongesteldheden als verder in de

«Mededeelingen» worden beschreven ook bij de Europeesche riet- en

biessoorten heb opgemerkt.

GCA rl O Gelis

DER

IN NEDERLAND VOORKOMENDE HEMIPTERA.

DOOR

Mr. A. J. FE FOKKER.

EERSTE GEDEELTE,

HEMIPTERA HETEROPTERA.

N°, 5 (Vervolg van deel XXVI, blz. 234, deel XXVII, blz. 113,

deel XXVIII, blz. 51 en deel XXIX, blz. 297).

Addenda et Corrigenda tot n°. 1, 2, 3 en 4,

Enoplops scapha F. — Nog te Oud Vroenhoven, Maurissen ;

den Haag, Everts.

Pseudophlaeus Waltlii H, S. — Nijmegen, ter Haar.

Berytus montivagus Fieb, — Den macropteren vorm ving

ik te Zierikzee 4.

Dictyonota fuliginosa Costa. — Arnhem 7, Veth.

Hebrus ruficeps Thoms. — Fn. nov. sp. — Jhr. Everts ving

een exemplaar Hillegommerbeek 3, Mr. Leesberg een exem-

plaar den Haag 6.

In het verslag der zomervergadering in 1857 (Tjdschr.

voor Entom. 1, blz. 39) komt eene mededeeling voor van

den heer G. A. Six, dat hij in dat voorjaar bij de Bildt

had gevonden een Hebrus erythrocephalus H. S., var. pusillus,

358 CATALOGUS DER IN NEDERLAND

verschillende door lichtere vleugeldekken, rooden kop en

thorax. Deze beschrijving kan zoowel slaan op ruficeps als

op de varieteit erythrocephalus van pusillus. Dr. Snellen van

Vollenhoven geeft noch de een noch de andere in zijne

Hemiptera Neerlandica op en memoreert ook niet de vind-

plaats de Bildt voor pusillus, zoodat het wel altijd onop-

gehelderd zal blijven, wat de heer Six indertijd gevangen

heeft.

Velia currens F. — Van den macropteren vorm, die nog

niet hier te lande was aangetroffen en overal uiterst zeld-

zaam is, ontving ik van den heer Jaspers een exemplaar,

gevangen in Noordholland.

Gerris gibbifera Schumm. — Winterswijk 7, Fokker.

Salda scotica Curt, — Ook later is deze soort door Mr. Mau-

rissen in Juli bij Limmel gevangen; ook te Eysden 7,

Everts.

» melanoscela Fieb. — Fn. nov. sp. — Eysden 7, Everts;

Vorden 7, Groll.

» arenicola Scholtz. — Fn. nov. sp. — Hoek v. Holland 5,

Everts.

Ceratocombus coleoptratus Zett. — Fn. nov. sp. — Val-

kenberg 7, Everts.

Tetraphleps vittata Fieb. — Fn. nov. sp. — Baarn 7 en

Naarden 7, Fokker; Vorden, Groll.

Piezostethus parvulus Reut. — Fn. nov. sp. — Een exem-

plaar Baarn 7, Fokker, Overigens alleen in Finland en in

Hongarije gevonden.

Anthocoris nemoralis F., var. superbus Westw. — Fn.

nov. — Bergen op Zoom 7, Fokker; Ambij 9, Maurissen.

Triphleps niger Wolff. — Nog Vorden 9 en 10, Groll;

Giessendam, een ¢, ter Haar.

VOORKOMENDE HEMIPTERA. 359

Myrmedobia coleoptrata Fall. — Arnhem, Leesberg; Ede

7, Everts. In het verslag der zomervergadering van 1858

(Tijdschr. voor Entom. IL, blz. 15) deelde de heer Six

mede, bij Driebergen op mierennesten te hebben gevangen

Microphysa coleoptrata en meer bepaaldelijk M. rufoscutellata

Baer. Dr. Snellen van Vollenhoven zwijgt over deze vangsten

in zijn werk, en daar ik de exemplaren van den heer Six

niet ken, eischt het voorkomen van rufoscutellata in ons

land nadere bevestiging.

Microphysa bipunctata Perris. — Eysden 7, Everts.

Bryocoris pteridis Fall. — Fn. nov. sp. — Velsen, Jaspers.

Teratocoris Saundersi Del, & Sc. — Fn. nov. sp. — Deze

soort, die zeer plaatselijk in Europa voorkomt en tot heden

alleen bekend is uit Engeland, Zweden en Rusland, was

voor eenige jaren in Juli uiterst gemeen op eene lage weide

onder Zierikzee,

Phytocoris longipennis Flor. — Leiden, Mr. H. W. de

Graaf; Vorden 7, 9, Groll; Leiden, Fokker.

(.alocoris marginellus F. — Nuth 8, Maurissen.

Bothynotus pilosus Boh. — Fn. nov. sp. —- Van deze zeld-

zame soort bezit ik een macropter ? uit Limburg.

Halticus erythrocephalus H. S. — Fn. nov. sp. — Cuyk,

ter Haar.

» apterus L. — Bunde 6, Maurissen; Maastricht 7,

Groll; Winterswijk 7, Fokker; een macropter ¢ te Nuth 8,

Mr. Maurissen.

» luteicollis Panz. — Fn. nov. sp. — Van de var.

propinquus H.S. ving de heer Everts te Valkenberg 7 een stuk.

Dicyphus annulatus Wolff. — Limburg 9, Maurissen.

Orthotylus viridinervis Kb. — Noordwijk, Mr. H.W. de Graaf,

» concolor Kb, — Amersfoort 7, Valkenberg 7 en

Winterswijk 7, Fokker,

360 CATALOGUS DER IN NEDERLAND

Globiceps sphegiformis Rossi. — Valkenberg, Everts.

Oncotylus punctipes Reut. — Fn. nov, sp. — Arnhem 7,

Fokker.

Amblytylus nasutus Kb. — Fn. nov. sp. — Amersfoort 7,

Fokker.

Psallus obscurellus Fall, — Fn. nov. sp. — Baarn 7, Fokker.

» Fallenii Reut. — Arnhem 7, Fokker.

» salicellus Mey. — Vorden 7 en 9, Groll; Valken-

berg 8, Fokker; Noordwijk 8, de Graaf.

Phylus palliceps Fieb. — Groesbeek 7, Fokker.

Sthenarus Rotermundi Scholtz. — Den Haag, Dr. van Hasselt;

Vorden 9, Valkeveen 7, Groll.

Isometopus intrusus H. 8. — In n°, 4 mijner lyst p. 299

wordt als inlandsch opgegeven /sometopus alienus Fieb.;

alienus is echter het d van intrusus. Het 9 ving ik in een

exemplaar bij Winterswijk 7.

Corisa selecta Fieb, — Fn. nov. sp. — Van deze zeer kennelijke

soort vond ik eenige exemplaren van beide sexen bij Zierikzee

in April. Het voorkomen hier te lande van deze soort,

alleen uit Spanje bekend, is zeer interessant. Mijne Spaansche

voorwerpen zijn iets lichter van kleur; doch ook volgens

Dr. Puton zijn de Zeeuwsche exemplaren selecta.

» distincta Fieb. — Noordholland, Jaspers.

Sigara minutissima L. — Fn. nov. sp. — Nuth, Maurissen.

In deel IX der Zevue d’ Entomologie , p. 245, vermeldt Dr. Reuter

Eurycolpus flaveolus Stoll en Brachyarthrum limitatum Fieb. als in

Holland gevangen. Deze opgave is echter onjuist en berust op eene

vergissing in de lezing van het etiquet. Mijne exemplaren, die

Dr. Reuter zag, zijn van beide soorten afkomstig uit Zwitserland,

VOORKOMENDE HEMIPTERA. 361

Het getal der als inlandsch bekende Heteroptera is thans tot

397 gestegen, Dr. Snellen van Vollenhoven beschreef in zijn werk

283 soorten. Wanneer eenmaal Heteroptera met evenveel belang-

stelling, als zulks voor Coleoptera geschiedt, het gansche land door

worden verzameld, twijfel ik niet of het getal inlandsche soorten

zal de 500 nabij komen, misschien wel overschrijden,

TWEEDE GEDEELTE.

HEMIPTERA HOMOPTERA.

In deel V van ons Tijdschrift (blz. 76 en volg.) komt voor van

de hand der heeren Mr. H. W. de Graaf, G. A. Six en Snellen

van Vollenhoven eene lijst van inlandsche Homoptera, bevattende

82 soorten. In deel VI (blz. 10) werd door Mr. Snellen van

Vollenhoven eene nadere opgave geleverd van de soorten van het

geslacht Delphar, terwijl dezelfde in het verslag der 33ste zomer-

vergadering (deel XXII, blz. 1x) eene revisie gaf van de hem

bekende 7yphlocyba-soorten. Behalve eenige kleine mededeelingen,

in de verslagen verstrooid, is van 1862 af alzoo niets aan de

Homoptera gedaan; ongetwijfeld een gevolg niet alleen van hunne

geringe grootte en wegens hunne springvaardigheid groote ontsnap-

pingskunst, maar vooral van het ontbreken van algemeene syste-

matische werken, waardoor de determinatie zeer bemoeilijkt wordt.

De generieke kenmerken zijn meerendeels zeer duidelijk en scherp

onderscheiden, doch de bestemming der soorten is gewoonlijk hoogst

moeilijk, wat nog vermeerderd wordt door de uitgebreidheid van

sommige geslachten (b. v. Deltocephalus met 89, Athysanus met

100, Delphax met 81 soorten) en door het dimorphe voorkomen

van een aantal soorten !),

1) Voor de determinatie der geslachten vestig ik de aandacht van beginners

op de Tabellen zum Bestimmen der Familien und Gattungen der Cicadinen von

Central-Europa van P. Matthaeus Mayr, Innsbrüch 1884, een zeer handig werkje.

Voor de soortsbestemming heeft men, behalye de oudere werken van Flor en

362 CATALOGUS DER IN NEDERLAND

Gaarne wil ik dan ook bekennen zeer tevreden te zijn, dat de

volgende lijst persvaardig is, en zonder de groote welwillendheid

en medewerking van Mons. L. Lethierry te Lille, die in de laatste

drie jaren alle moeilijke geslachten en dubieuse soorten mijner

collectie determineerde of mijne determinaties verifieerde, waarvan

ik met groote erkentelijkheid hier gewag maak, zou ik daartoe

niet in staat geweest zijn.

Met het oog op het weinige van de inlandsche Homoptera be-

kend, meende ik het best te doen de thans bekende soorten te

publiceeren, al is deze lijst ook verre van volledig, ja zeer onvol-

ledig; wellicht wordt meerdere belangstelling door haar opgewekt.

Zooals men zal zien, wordt alleen de eerste sectie der Homoptera ,

de Auchenorhyncha Dumér. (Cicadaria Burm.) behandeld, niet de

tweede sectie, Sternorhyncha Am. et S., omvattende de Psylliden ,

Cocciden en Aphiden. Wellicht dat ik later eene lijst onzer in-

landsche Psylliden doe volgen; doch zeker niet van Cocciden en

Aphiden. Moge zich daarover eindelijk eens iemand onzer bekom-

meren, die de noodige gelegenheid en beschikbaren tijd bezit deze

familien en hare interessante levensbijzonderheden in de vrije

natuur te bestudeeren.

De hiervoren genoemde Naamlijst in het 5de deel van het Tijd-

schrift vermeldt ook 66 soorten van Psylliden , Cocciden en Aphiden ,

in het 6de deel {p. 117) door den heer Six met een bijvoegsel

vermeerderd,

Kirschbaum, J. Sahlberg’s Oefversigt af Finlands och den Skandinaviska half

dns Cicadariae (met de beschrijvingen en kleine synoptische tabellen in het

Latijn); — Les Cicadines d’ Europe van Fieber, vertaald door Reiber en Puton, ver-

schenen gedeeltelijk in de Revue et Magasin de Zoologie van 1875 en 1876, en

voortgezet in de Revue d’Entomologie, — het standaardwerk, maar door de zeer

uitvoerige beschrijvingen niet gemakkelijk in het gebruik; — James Edwards,

A Synopsis of British Homoptera-Cicadina (in Transactions of the Entomol. Society

of London, 1886 en 1888) — wel het handigst in ’t gebruik, maar ongelukkig

voor onze fauna niet volledig; — benevens een aantal monographien en afzon-

derlijke beschrijvingen. Een werk als de Synopsis van Dr. Puton over de Hete-

roptera, dat alle inlandsche soorten bevat, ontbreekt, zoodat bovengenoemde

werken met en nevens elkander en vele anderen moeten worden gebruikt.

Eindelijk verschijnt sedert Januari 1890 van de hand van G. B. Buckton A

Monograph of the British Cicadae, met vele gekleurde afbeeldingen, waarop ik

na de yoltooiing nader hoop terug te komen,

VOORKOMENDE HEMIPTERA. 363

Er zijn thans 146 soorten van Cicadinen als inlandsch bekend.

Volgens Mayr waren in 188% in Tyrol 175 inlandsche soorten

bekend. Reiber en Puton vermelden in hun Catalogue des Homo-

pteres de U Alsace et de la Lorraine van 1880, zonder de Psylliden ,

265; de in het département du Nord gevonden Cicadinen bedroegen

in 1870, volgens den Catalogue van Lethierry, 185 soorten;

terwijl voor Engeland 243 soorten opgenoemd worden door James

Edwards in zijn Synopsis of British Homoptera-Cicadina (1886).

Van Belgie is mij geene naamlijst bekend. Daar vooral van de

Typhlocybinen, Jassinen en Delphacinen vele soorten in mijne

naamlijst ontbreken, mag men aannemen dat het getal der in

Nederland voorkomende soorten de 250 wel overschrijden zal.

Alle hierna te noemen soorten zijn in mijne collectie, die be-

staat, behalve uit mijne eigen vangsten, uit de oude collectie der

Nederl, Entomol. Vereeniging, de collectie van Mr. H. W. de

Graaf, mij door dezen vóór eenige jaren welwillend ten geschenke

gegeven en die, ofschoon niet talrijk in soorten, niet zonder belang

was als gediend hebbende bij de vervaardiging der naamlijst van

1862, en vele der daarin genoemde en beschreven soorten bevat-

tende; en eindelijk uit eene groote collectie Bythoscopinen en

Typhloeybinen, mij indertijd door den heer Ritsema geschonken,

allen gevangen door Mr. H. Albarda, voorzien van zeer uitvoerige

etiquetten van vindplaats en de planten waarop de soorten voor-

komen, en voortreffelijk geprepareerd op de wijze van Microlepidoptera

(eenkleurige Typhlocybinen moeten eigenlijk uitgezet worden om te

kunnen worden gedetermineerd). De collectie van Mr. Snellen van

Vollenhoven op ’s Rijks museum en die van de heeren Mr. Maurissen

en Groll hoop ik later te kunnen onderzoeken; zij zullen zeker nog

wel eenige nieuwe soorten opleveren.

De soorten, in de Naamlijst van 1862 opgenoemd, liet ik bij

het samenstellen van dezen catalogus buiten aanmerking, omdat,

met uitzondering van enkele kleine Delphacinen en Typhlocybinen ,

alle andere soorten der lijst mij als inlandsch uit eigen ervaring

bekend geworden zijn, en de juistheid der determinatie van juist

deze kleine soorten wel mag worden betwijfeld, terwijl het boven-

364 CATALOGUS DER IN NEDERLAND

dien beter was geene soorten, die ik zelf niet had gezien, in dezen

catalogus op te nemen. Om dezelfde reden citeer ik ook niet de

vindplaatsen van de Naamlijst van 1862.

Alleen de zoogenaamd nieuwe soorten in die Naamlijst beschreven,

welke allen synoniem zijn met oudere specifieke namen, haal ik

bij de betrekkelijke soorten aan.

Ten slotte een woord van dank aan de heeren Jhr. Dr. Ed.

Everts, Mr. H. W. de Graaf, H. W. Groll, D. Ter Haar, Dr. A.

W. M. van Hasselt, D. van der Hoop, J. Jaspers jr., Mr. A. H.

Maurissen, Mr, A. F. A, Leesberg, J. CG. H. de Meijere, C. Rit-

sema, P. C. T. Snellen en Dr. H. J. Veth, die mij bij het

opmaken dezer en der vorige lijsten, door toezending van ma-

teriaal of mededeeling van enkele vangsten, behulpzaam waren

en in wier medewerking ik mi bij voortduring aanbeveel, om tot

een eenigszins volledig overzicht der inlandsche Hemipterenfauna

te geraken..

Sect. I. AUCHENORHYNCHA Dumér.

(Cicadina Burm.).

Fam. I. CICADIDAE.

Van deze familie is tot nog toe geen enkele soort in ons land

aangetroffen.

Fam. Il. FULGORIDAE.

Tribus 1. FULGORINI,

Cixius Fieb.

pilosus Ol, — Zeldzaam, alleen bekend uit Holland, Gelderland

en Brabant.

var. mfumatus Fall. — Beek 6, Six.

» albieinetus Germ. — Ulvenhoutsche bosch 6, Ritsema;

Rijswijk 6, Everts.

VOORKOMENDE HEMIPTERA. 365

pinicola Fieb, — Het voorkomen dezer alleen uit Zuid-Frankrijk

bekende soort hier te lande schijnt mij zeer bijzonder toe.

Ik bezit twee voorwerpen (welker determinatie door M.

Lethierry bevestigd is), het eene gevangen te Ginneken,

het andere te Nijmegen.

nervosus L. — De gemeenste soort, overal voorkomende.

brachyeranus Scott. — Een exemplaar, Giessendam, ter Haar.

cunicularius L. — Bergen op Zoom, S. v. V.; den Haag,

Everts; Arnhem 8, v. M. de Rooij; Winterswijk 7,

Fokker. Eene varieteit ving de heer de Meijere te Kuilen-

burg 7.

Oliarus Stäl.

leporinus L. — Amsterdam 5, de Meijere.

Ommatidiotus Spin.

dissimilis Fall. — Deze soort vond ik eenmaal in Juli in ’t veen

bij Winterswijk gemeen. Driebergen, Six, een exemplaar.

Issus F.

coleoptratus F. — Door verschillenden in enkele exemplaren

in Gelderland gevonden.

Tribus 2. DELPHACINI.

Araeopus Spin.

crassicornis F. — Winterswijk 7 en Assen 8, Fokker, ver-

scheidene exemplaren; Rotterdam 7, Snellen; Gliphoeve,

Sve WV.

pulchellus Curt. — Utrecht 6, Six; Noordwijk, de Graaf 1):

Ruurlo 7 en Zierikzee 8, Fokker; Bodegraven 7, de

Meijere.

1) Asiraca vittata de Graaf, waarvan ik het typisch exemplaar bezit, behoort

tot deze soort.

366 CATOLOGUS DER IN NEDERLAND

Kelisia Fieb.

guttula Germ. — De heer Sn. v. Vollenhoven ving deze soort

te Waalsdorp 40 en in de duinen van Holland 5.

vittipennis Sahlb. — Ik ving een paar exemplaren te Zierikzee,

8 en 9.

Delphacinus Fieb.

mesomelas Boh. — Renkum, S. v. V.; Bergen o. Z., de Man;

Scheveningen 6, Everts.

Chloriona Fieb.

smaragdula Stal. — Door mij bij Zierikzee gevangen, 5 en 7.

Euidella Put.

speciosa Boh. — Ik ving enkele exemplaren bij Zierikzee, 7.

Conomelus Fieb.

limbatus F. — Niet zeldzaam.

Delphax F.

discolor Boh. — Den Haag, S. v. V.; Haarlem 6, Groll.

pellucida F. — De gemeenste soort van dit geslacht, overal in

het gras te vinden.

elegantula Boh. — Renesse 8, Fokker.

sordidula Stal. — Zierikzee 7, Fokker, een stuk.

collina Boh. — Te Naaldwijk 8 door S. v. V. in vele exem-

plaren gevangen; een stuk ving ik te Apeldoorn 6.

Aubei Perris. — Scheveningen 6, S. v. V.; Renesse 8, Fokker.

tz) 2 ?

Fairmairei Perris. — Door my gevangen te Assen 7, Haamstede

en Zierikzee, 7 en 9.

Dicranotopis Fieb.

hamata Boh. — Staalduin 7, S. v. V.; Renesse 8, Fokker;

Bussum 6, de Meijere.

VOORKOMENDE HEMIPTERA. 367

Stiroma Fieb.

albomarginata Gurt. — Gliphoeve 6, S. v. V.; Zierikzee 6,

Fokker.

pteridis Amyot. — Wolfhezen 7, Fokker.

bicarinata H. S. — Utrecht 6, Six.

affinis Fieb. — Een macropter ex. Wolfhezen 7, Fokker.

Tribus 3. TETTIGOMETRINI.

Tettigometra Latr.

obliqua Panz. var. platytaenia Fieb, — Ruurlo 7, Groll.

Fam. III, CERCOPIDAE.

Triecphora Am. et Serv.

vulnerata Germ. — Valkenberg 8, Leesberg en 7, Everts.

Lepyronia Am. et Serv.

coleoptrata L. — Holland, Groll.

Aphrophora Germ.

Salicis de Geer. — Leiden, Herklots; Giessendam, ter Haar ;

Arnhem 6 en 9, v. M. de Rooij; Groningen, de Gavere;

Ginneken 7 en Lekkum 9, Mr. H. Albarda; Ossendrecht

7, Fokker.

Alni Fall. — In Groningen, Brabant, Gelderland, Limburg,

Drenthe en Zuidholland.

Ptyelus Lep. Serv.

lineatus L. — Loosduinen, v. Hasselt; Omlanderdijk 8, de

Gavere; Zundert 7, S. v. V.; Domburg, ter Haar; Zierikzee

7, 9, Haamstede 8, Bergen o. Z. 7 en in aantal te

Renesse 8, Fokker.

minor Kb. — Mij alleen bekend als gevangen door Mr. Herman

Albarda, een paartje in het duin bij den Haag 8, en een

te Ginneken 7.

368 CATALOGUS DER IN NEDERLAND

exclamationis Thunb. — Ook hiervan zijn mij slechts 2

inlandsche exemplaren bekend, het eene gevangen te

Renkum 6 door S. v. V., het andere in de duinen bij

den Haag 8.

campestris Fall. — Mr. H. W. de Graaf ving drie stuks bij

Noordwijk.

spumarius L. — Zeer gemeen en algemeen bekend.

Deze soort kan soms plaatselijk in zeer grooten getale

optreden. In Mei 1889 was zij bij Wageningen over eene

uitgestrektheid van 3 kwartier in het rond zoo gemeen

dat, zooals mij de heer H. Bos mededeelde, de takken der

knotwilgen zoo bezet waren met larven, dat zij het voor-

komen hadden, alsof zij met natte wol omwonden waren,

het er voortdurend droop alsof het slagregende en de stam-

men der boomen kletsnat waren van het afgedropen vocht.

Fam. IV. MEMBRACIDAE.

Centrotus F.

cornutus L. — Breda 6, Heylaerts; Arnhem 6, v. M. de

Rooij en Veth; Groesbeek 5, Nijmegen en door mij te

Apeldoorn 6.

Gargara Am. Serv.

Genistae F. — Arnhem 8, v. M. de Rooij; Breda 5, Hey-

laerts; Cuyk, ter Haar; Rolde 7 en Valkenberg 8, Fokker.

Fam. V. JASSIDAE.

Tribus 4. ULOPINI.

Ulopa Fall.

reticulata F. — In Utrecht op verschillende plaatsen, voorts

in Brabant, te Assen, Ruurlo, Winterswijk en Valken-

berg, in Juni door mi, en den Haag, van Hasselt.

VOORKOMENDE HEMIPTERA. 369

Tribus 2. Paropını.

Megophthalmus Curt.

scanicus Fall. — !). Verspreid.

Tribus 3. LEDRINI.

Ledra F.

aurita L. — Is zeldzaam, doch in verscheidene provincien in

1 of 2 exemplaren gevonden. Ik ken de soort uit Gelder-

land, Groningen, Utrecht, Holland en Zeeland.

Tribus 4. ByTHOSCOPINI.

Idiocerus Lewis.

adustus H. S. — Breda 7, Heylaerts; Huissen 7, Ritsema;

Arnhem 9, v. M. de Rooij; Middelburg 8, de Man;

Steenwijk 7, Fokker; Lekkum 8, op Saliw alba, Mr. H.

Albarda.

lituratus Fall. — Arnhem 8, v. M. de Rooij; duinen van

Holland 9, S. v. V. en 6, Piaget; Domburg, ter Haar;

Lekkum, Mr. H. Albarda; Zierikzee 7, Fokker.

cognatus Fieb. — Utrecht, Six; Haarlem 10, Groll; Leeu-

warden 8, op Populus alba, Ginneken 7, op Pop. pyra-

midalis en 8, op Pop. tremula, Mr. H. Albarda.

vitreus F. — Overveen 2, Ritsema; Brummen, S. v. V.;

Leeuwarden 8, op Pop. pyramidalis, en Lekkum 8, op

Pop. alba, Mr. H. Albarda.

confusus Flor. — Lekkum, op Salz alba, en Leeuwarden,

Mr. H. Albarda; Zierikzee 7, 8, Fokker.

Populi L. — Ginneken 7 en 8, op Salim aurita en Populus

tremula, Mr. H. Albarda; den Haag 6, v. d. Wulp;

Bergen op Zoom 7, Fokker.

1) Paropia vilis S. v. V. (Tijdschr. voor Entom. V p. 87, no. 217) behoort tot

deze soort,

Tijdschr, v, Ent. XXXIV. 24

370 CATALOGUS DER IN NEDERLAND

fulgidus F. — Wageningen 7, Fokker; Amsterdam, Fransen ;

Lekkum 8, op Salix alba, Jelsum 9, op Sala viminalis ,

Leeuwarden 8 en 9, op Populus pyramidalis, Mr. H.

Albarda.

infumatus (Fieb.). — Zierikzee 7, Fokker: Leeuwarden 8 en

’ +)

9, op Populus canescens, Mr. H. Albarda.

Macropsis Lewis.

lanio L. — In de meeste provincien gevonden; mij niet uit

Zeeland bekend.

Bythoscopus Germ,

Alni Schrank, — Lekkum 8, Mr. H. Albarda; Renkum 6,

S. v. V.; den Haag 6, v. d. Wulp; Naarden 7, Fokker;

Winterswjk 7, Everts; Vorden 7 en Arnhem 7, Groll.

flavicollis L. — In Utrecht, Drenthe, Overijssel en Gelder-

land niet ongemeen; ook te Wassenaar 7, S. v. V.; Ossen-

drecht 7, Naarden 7, Fokker; te Leeuwarden 7, 8, 9,

op Betula alba, Mr. H. Albarda; Bodegraven 5, de Meijere ;

Renesse 8, Fokker.

Pediopsis Burm.

Tiliae Germ. — Gliphoeve 7, S. v. V.; Ginneken 7 en

Leeuwarden 8, op Tilia europaea, Mr. H. Albarda; Baarn

7, Fokker.

cerea Germ. — Rolde 7, Fokker; Princenhage 7, Ulvenhout 8

op Sala, en Ginneken 7 en 8, op Sela aurita, Mr. H.

Albarda. :

virescens F. — Steenwijk 7, Zierikzee 8, Fokker; Noordwijk

8, Mr. H. W. de Graaf; Leeuwarden 8, op Pop. pyra-

midalis, Ulvenhout 8 en Ginneken 7, Mr. H. Albarda.

impura Boh. — Ginneken 7, Mr. H. Albarda; Scheveningen 6,

Everts; Renesse 8 en Zierikzee 9, Fokker. :

nassata Germ. — Renesse 7 en 8, Fokker; eene varieteit ,

Middelburg 8, de Man,

VOORKOMENDE HEMIPTERÄ. 371

scutellata Boh. — Lekkum 8, op Alnus glutinosa, Mr. H.

Albarda; Loosduinen, v. Hasselt; Zierikzee 7, Groesbeek 7,

Valkenberg 7, Fokker.

Agallia Curt.

puncticeps Germ, — Utrecht 5, Six; Renesse 8 en Zierikzee

9, Fokker; Bodegraven 7, de Meijere; Lekkum 8, op

Arctium lappa, en Leeuwarden, Mr. H. Albarda; Dom-

burg, ter Haar.

venosa Fall. — Haarlem 8, Groll; Scheveningen 6, S. v. V.;

Nijmegen, ter Haar; Zierikzee, 3, 6, 9, Fokker.

Tribus 6. TETTIGONINI.

Tettigonia Ol.

viridis L. — In de meeste provincien aangetroffen, ook in

Friesland, in de oostelijke soms zeer gemeen. Uit Zeeland

mij niet bekend. — De var. arundinis Germ. minder

gemeen.

Euacanthus Lep. Serv.

interruptus L. — Niet zeldzaam.

acuminatus F. — Beek 5, S. v. V. en Wolfhezen,

Penthimia Germ.

atra F., var. maculata Fieb, — Bunde 6, Maurissen,

Tribus 6. ACOCEPHALINI.

Eupelix Germ.

cuspidata F. — Gliphoeve, S. v. V.; Loosduinen 6, v. Hasselt;

Zierikzee 6, Fokker.

producta Germ. — Texel 5, Ritsema; Utrecht, Six; Zierikzee

7, Fokker.

Strongylocephalus Flor.

Megerlei Scott, — Oisterwijk 8, S, v. V., een stuk,

372 CATALOGUS DER IN NEDERLAND

Acocephalus Germ.

striatus F, -— Gemeen.

bifasciatus L. — Smilde 7, v. Hasselt; Sterkenburg 7, S. v. V.;

Arnhem 7, Veth; Vurensche bosschen 7, Fokker.

tricinctus Gurt. — Vorden 7, Groll, een à.

trifasciatus Fourer. — Den Haag en Rolde 7, v. Hasselt ;

Utrecht, Six; allen 2.

albifrons L. Sahlb. — Vorden 7 en Doetichem, Groll; Gin-

neken 7, Mr. H. Albarda; Bergen op Zoom 8, Snellen ;

Renesse 8, Zierikzee 6 en 7, Baarn 9, Fokker; Loosduinen ,

v. Hasselt; Doorn, S. v. V. (het d is door S. v V. be-

schreven als Jassus apicalis, Tijdschr. v. Entomol. V,

p. 83).

Serratulae F., Kb. — Leeuwarden 7 en Ginneken 7, Mr. H.

Albarda; Wageningen 7, Leesberg; Zierikzee 8, 9, Fok-

ker; Groningen 7, 8, de Gavere; den Haag, v. Hasselt;

Noordwijk 8, S. v. V.

histrionicus Fabr. — Den Haag 6, Six; Scheveningen 6 en

Zierikzee, Fokker; Loosduinen, v. Hasselt; Haarlem 6,

Groll.

rivularis Germ. — Haarlem 8, Groll; Utrecht, v. Hasselt ;

Arnhem 9, v. M. de Rooij; Lekkum 8, Mr. H. Albarda.

Tribus 7. JASSINI.

Paramesus Fieb.

nervosus Fall. — Zierikzee 8, 9, niet zeldzaam op schorren,

Fokker,

Cicadula Zett.

diminuta Leth. — Een stuk te Leeuwarden 7, door Mr. H.

Albarda, 3 door mij bij Zierikzee 8. Deze soort is volgens

den Catalogue van Dr. Puton alleen uit Frankrijk bekend.

VOORKOMENDE HEMIPTERA. 373

sexnotata Fall. — Gemeen.

punctifrons Fall. — Bergen op Zoom 7, de Man; Haarlem 9,

Groll.

Grypotes Fieb.

pinetellus Boh. — Eene in Europa zeldzame soort, waarvan

ik uit de vroegere collectie der N. E. V. twee exemplaren

bezit, gevangen door v. Medenbach de Rooij te Arnhem 9.

Doratura J. Sahlb.

stylata Boh. — Duinen van den Haag en Noordwijk 7 en 8,

S. v. V.; Arnhem 7, Groll; Winterswijk, Renesse en

Ossendrecht 7, Fokker.

Graphocraerus Thoms.

ventralis Fall. — Breda 7, S. v. V.; twee stukken, waarvan

1 eene varieteit is, door mij Zierikzee 6.

Thamnotettix Zett.

tenuis Germ. — Velp 8, 8. v. V.

crocens H. S. — Zierikzee 5 en 9, Fokker.

quadrinotatus F. — Gemeen.

sulphurellus Zett. — Renesse 8, Zierikzee 7, Assen 7,

Bergen op Zoom en Ossendrecht 7, Fokker.

Athysanus Burm.

canescens Dgl. & Scott. — Haarlem 8, Groll; Arnhem 9, v.

M. de Rooij.

argentatus F. — Noordwijk en Wassenaar, Mr. H. W. de

Graaf; Domburg, ter Haar.

striola Fall. — Zundert 7, verscheidene exemplaren, S. v. V.;

Bergen op Zoom 7(?).

obscurellus Kb. — Wassenaar en Naaldwijk, S. v. V.; Zie-

rikzee 4, 6 en 9, Fokker.

subfusculus Fall. — Renkum 6 en Brummen 8, S. v. V.;

Naarden 7, Fokker,

374 CATALOGUS DER IN NEDERLAND

erythrostictus Leth. — Wassenaar en Noordwijk, Mr. H. W.

de Graaf en S. v. V.; Arnhem 8, v. M. de Rooij; Gin-

neken 7, Mr. H. Albarda; Hilversum 6, de Meijere.

plebejus Zett. — Noordwijk 8 en Waalsdorp 10, S. v. V.

aemulans Kb. — Eene zeldzame soort, waarvan mij twee exem-

plaren bekend zijn, het eene gevangen door Generaal v.

Hasselt bij Loosduinen, het andere door mij, Zierikzee 8.

Sahlbergi Reut. — Volgens den Catalogue van Dr. Puton

alleen uit Zweden bekend. Ik bezit twee inlandsche exem-

plaren, Haarlem 9, Groll, en Winterswijk 7, Fokker.

onustus Fieb. — Mede eene zeldzame soort, waarvan ik een

stuk ving te Valkenberg 7.

variegatus Kb. — Gemeen.

obsoletus Kb. — Jelsum 8, H. Albarda; Groesbeek 7, Zie-

rikzee 8, 9, en Renesse 8, Fokker.

prasinus Fall. — Breda 7, S. v. V., een ex.

simplex H. S. -— Een stuk, gevangen te Suawoude door Mr.

H. Albarda, behoort wellicht hiertoe.

Jassus F.

commutatus Fieb. — Een stuk, Arnhem 8, Mr. H. W. de

Graaf.

mixtus F. — Verspreid.

modestus Scott. — Groesbeek 7, Fokker, één stuk.

Platymetopius Burm.

undatus de G — Winterswijk 7, drie stuks, Snellen en Fokker.

Deltocephalus Burm.

formosus Boh. — Arnhem 9, v. M. de Rooij.

ocellaris Fall. — Te Zierikzee in September gemeen, Fokker.

distinguendus Flor, — Ginneken 7, Mr. H. Albarda; Arn-

hem 9, v. M, de Rooij; Rolde en Winterswijk 7, Fokker,

VOORKOMENDE HEMIPTERA. 319

Fallenii Fieb. — Ginneken 7, Mr. H. Albarda; Middelburg 6,

de Man; Wassenaar 10, S. v. V.

pulicaris Fall. — Zeer gemeen.

sabulicola Curt. — Eene zeldzame soort, waarvan ik 4 in-

landsche exemplaren bezit, twee gevangen te Haamstede 8,

door mij, een te Utrecht door Dr. A. C. Oudemans en

een te Katwijk 9, door Mr. H. W. de Graat.

striatus L. — Brummen, Renkum en Haagsche duinen, S.

v. V.; Katwijk 7, Mr. H. W. de Graaf; Arnhem 9, v.

M. de Rooij; Amersfoort 6, Six; Scheveningen, Haam-

stede en zeer gemeen te Zierikzee, Fokker. Een stuk,

gevangen te Lekkum 9, op Arundo phragmitis, door Mr.

H. Albarda, behoort volgens den heer Lethierry vermoe-

delijk tot de varieteit stramineus Fieb.

collinus Dahlb. — Scheveningen 6, Fokker.

striifrons Kb. — Wassenaar 9 en Staalduin 6, S. v. V.; Haam-

stede 8, Fokker.

Minki Fieb. — Arnhem 9, verscheidene ex., v. M. de Rooij;

Ginneken 7, in gras, 2 stuks, Mr. H. Albarda.

Tribus 8. TYPHLOCYBINI.

Alebra Fieb.

albostriella Fall. — Utrecht en Driebergen 6, Six; Noord-

wu 8,18. Vel Vex Arnhem 9i,,v. Me de Rooij Rolde %;

Fokker; Leeuwarden, Ulvenhout en Ginneken 8, op eik,

Mr. H. Albarda.

var. 2 Sahlbergi Boh. — Baarn, Steenwijk en Bergen

op Zoom, 7, Fokker.

var. fulveola H. S. — Middelburg 6, de Man.

Dicraneura Hdy.

agnata Leth. — Arnhem 9

Fokker.

v, M. de Rooij; Zierikzee 4,

376 CATALOGUS DER IN NEDERLAND

flavipennis F. — Suawoude, Mr. H. Albarda; Zierikzee 8,

Fokker.

Chlorita Fieb.

apicalis Flor. — Arnhem 8, 9, v. M. de Rooij; Leeuwarden

7, op rozen, Mr. H. Albarda.

flavescens F. — Zierikzee 8, 9, Fokker.

Solani Koll. — Op Crataegus oxyacantha in April Leeuwarden ,

op Hedera helix in September, op Tarus buccata 8 aldaar,

Mr. H. Albarda; Arnhem 9, 10, v. M. de Rooij.

Kybos Fieb.

smaragdulus Fall. — Wassenaar 8, 9, S. v. V.; Utrecht 6,

Six; Arnhem 9, v. M. de Rooij; den Haag 9, op berken,

Mr. H. W. de Graaf; Zierikzee 7, 8, Fokker; Lekkum 7

en Leeuwarden 8, 9, op Crataegus, Salix alba, Betula

alba, Populus pyramidalis en canescens, Mr. H. Albarda.

De voorwerpen van den heer de Graaf zijn geétiquet-

teerd: Jassus longeciliatus S. v. V. nov. spec. (beschreven

in Tijdschr. voor Entom. V, p. 84).

Eupteryx Curt.

vittata L. — Zundert 7 en Wassenaar 10, S. v. V.; Utrecht

6, Six; Arnhem 9, v. M. de Rooij; Lekkum 8 en Leeu-

warden 9, op Arctiwm lappa, Mr. H. Albarda; Zierikzee

7, 8, Fokker; Rotterdam, Piaget; Bodegraven 8, de

Meijere.

filicum Newm. — Leeuwarden 9, op Polystichum filix mas,

Mr. H. Albarda.

concinna Germ. — Rheden 8, S. v. V.; Arnhem 8, 9, v.

M. de Rooij; Empe, v. Eyndhoven ; op eiken te Leeuwarden,

Ginneken en Ulvenhout, 8, Mr. H. Albarda.

pulchella Fall. — Arnhem 7, 8,9, op eik, v. M. de Rooij

(deze voorwerpen hadden in de collectie der N. E. V. het

eliquet Medenbachii Voll.); Leeuwarden 7, 8, 9, Mr. H.

Albarda.

VOORKOMENDE HEMIPTERA. 377

Carpini Fourer, — Amsterdam 7, v. d. Wulp; Lekkum 9, op

Arctium lappa, Mr. H. Albarda.

aurata L. — Gemeen.

Urticae F. — Leeuwarden 7, Mr. H. Albarda; Utrecht 5,

Six; Scheveningen 6 en Zierikzee 9, Fokker.

Curtisii Flor. — Arnhem 9, v. M. de Rooij; Scheveningen 6,

Zierikzee 8, Fokker.

Melissae Curt. — Zierikzee 8, Fokker.

Abrotani Del. & Sc. — Van deze soort, die volgens Dr. Puton’s

Catalogue alleen in Engeland gevonden is, bezit ik drie

exemplaren, gevangen door wijlen den heer v. M. de Rooij ,

Arnhem 9 en 10,

Typhlocyba Germ.

sexpunctata Fall. — Driebergen, Six; Arnhem 9 en 10, op

berken, v. M. de Rooij; Breda 8, Fokker.

Rosae L. — Zierikzee 7, 8, Fokker; Leeuwarden 7 en 9, op

Crataegus en Sorbus, Jelsum 8 en 9, en Lekkum 8, op

Pyrus malus, Mr. H. Albarda; Arnhem 8, 9, v. M. de

Rooij.

Douglasi Edw. — Van deze soort, ook alleen uit Engeland

bekend, bezit ik een exemplaar, gevangen door Mr. H.

Albarda, Leeuwarden 9 op Tilia.

Lethierryi Edw. — Gemeen. Op Polystichum flis mas, Arctium

lappa, Ulmus campestris, Crataegus, Quercus, Acer, Urtica ,

Fagus sylvestris, Tilia europaea en Rosa, Mr. H. Albarda.

geometrica Schr. — Ulvenhout 8, op Betula, Lekkum 8, op

Alnus glutinosa, Mr. H. Albarda; Kuilenburg 7, de Meijere ;

Haamstede, Fokker.

Ulmi L. — Leeuwarden 8 en Lekkum 8 en 9, op Ulmus cam-

pestris, Mr. H. Albarda; Arnhem 9, v. M. de Rooij;

Zierikzee 8, 9, Fokker,

378 CATAL. DER IN NED. VOORK. HEMIPTERA.

Quercus F. — Ginneken 7, Leeuwarden 8, 9, op eik, Mr. H.

Albarda; Utrecht 6, Six; Arnhem 9, v. M. de Rooij;

Bodegraven 8, de Meijere; Breda 8 en Zierikzee 7, 8,

Fokker.

tenerrima H. S. — Leiden 10, S. v. V.; Arnhem 9, v. M.

de Rooij; Leeuwarden 9, op Ulmus campestris, Mr. H.

Albarda.

Zygina Fieb.

Alneti Dahl. — Leeuwarden 7, 8, 9, op Alnus glutinosa ,

Corylus avellana en Fagus sylvaticus, Mr. H. Albarda.

rosea Flor. — Driebergen, Utrecht, Six; Arnhem 9, 10, v. M.

de Rooij.

blandula Rossi. — Gemeen.

Tiliae Geoffr, — Arnhem 9, 10, v. M. de Rooij.

angusta Leth. — Zierikzee 8, Fokker !).

1 Augustus 1891.

Au. HB;

1) Op blz. xr, deel XXII, Z'jdschr. v. Entom. geeft de heer Snellen van

Vollenhoven bovendien nog op als inlandsch: Zypklocyba citrinella Zett., viridula

Fall, scutellaris H. S., stellulata Burm., Germari Zett., tenella Fall., cruenta H.

S. en adspersa H. S.

Volgens zijue opgaven terzelfde plaatse zijn de drie nieuwe soorten, door hem

in deel V, blz. 85, 86 en 87 beschreven, allen synoniem en wel T'yphlocyba

aurantiaca Voll. = Eupterya pulchella Fall., 7. fastuosa Voll. = Alebra albo-

striella Fall. en 7. agathina Voll. = T. serpunctala Fall.

N BG IS TOER:

COLEOPTERA.

Abraeus globosus Hoffm. 62.

Acidota cruentata Marsh. 57.

Adalia bipunctata L. var. 6-pustulata et

4-pustulata. Oxx.

Aegialia rufa F. 57.

Aegotypus trilobatus Panz. CxIx,

Aegus impressicollis Panz. Cxx.

5 ogivus Deyr. Cxx.

5 parallelus Hope. cıx.

Agathidium atrum Payk. cı.

n laevigatum Er. xxxIx.

5 seminulum L. xxxIx.

Agriotes ustulatus Schell. var. tristis. CIL.

Aleuonata gracilenta Er. c.

Alphitobius disperinus Panz. 1.

Amara apricaria Payk. Cmr.

CXX.

n ferruginea Payk. CI.

i fulva d. G. CIII.

È spreta Dej. var. viridis, xcIx.

Amauronyx Märkelii Aube. 63.

Amphicyllis globus F. xxxıx.

Amphotis marginata F. 61.

Anacaena globula Payk. crit.

5 globula Lap. crit.

; limbata Rei. CIII.

SI minuta Ol. Crrr.

ñ nitida Heer. curt.

ovata Reich. cıır.

Ancyrophorus homalinus Er. CI.

Anisodactylus pseudoaeneus Dej.

coeruleus. xCIx.

Anisotoma obesa Schmidt. cı.

n punctulata Gyll. cr.

Anomala punctatissima Walk. xCvI.

Anthaxia maura F Cr.

Anthobium abdominale Gray. civ.

5 limbatum Er. civ.

Aphanisticus Krügeri Rits, cxiv.

Aphneope quadrimaculata v. d. Poll. 220.

Apogonia-soorten. XCIII.

Astilbus canaliculatus F. 63.

Atemeles emarginatus Grav. XXXIx, 59,

60, 63.

3 paradoxus Grav. 59,

n pubicollis Bris, 55,

var.

63.

Atomaria berolinensis Kr. cr.

3 gutta Steph. var. rhenana.

5 ornata Heer. CII.

RI pilosella Reitt. cu.

subfasciata Reitt. CII.

E tumulorum Vitta. cir.

versicolor Er. CII.

Attagenus piceus Ol. var. sordidus. CII.

Balaninus nucum L. xxxIx.

Barypithes tener Boh. xxxIx.

Batrisus formicarius Aubé. 62.

Bembidion humerale St. xcıx.

Bledius erraticus Er. CI

Bryoporus cernuus Gray. C.

Bythinus puncticollis Denny. CIv.

Caenopsis fissirostris Walt. xxxIx.

È Waltoni Bach. xxxIx.

Calodera aethiops Grav. 61.

Carabus arvensis Hrbst. var. virescens.

CIV.

XCVIII.

n auratus L. var. picipes. CIII.

è cancellatus Ill. var. rufofe-

moratus. XCVIII.

= monilis F. xxxIx.

à „ var. interpositus. CII.

A var Krone en

n nigripes Dall. Torr. cui.

î nitens L. var. cupreus. XCVIII.

rufipes Kr. xCVIII.

Cartodere filum Aubé. cı

Centrotoma lucifuga Heyd. 62.

Cephennium thoracicum Müll. xxxIx.

Cercyon littoralis Gyll. var. ruficollis. c.

En obsoletus Gyll. crv.

Ceroglossa-soorten. CXVIII.

Cerylon histeroides F. 57.

Cetonia floricola Hrbst. 57, 58, 59, 61.

Chalcoides aurata Mrsh. var. pulchella.

CIV.

» Chloris Foudr. var. Foudrasi. cn.

és helxines L. var. laeta en

splendens. CII.

ñ metallica Dfts. crv.

5 smaragdina Foudr. var. ful-

vicornis. CI.

Chennium bituberculatum Latr.

Chlaenius nigricornis F. var.

micans. XCIX,

cupreo-

380

Choleva anisotomoides Spence. 62.

n spadicea St. Cr.

Chrysomela coerulans Scrib. CXvrr.

61,

5 graminis L. CXVIII.

. herbacea Dfts. CxVII.

5 Menthastri Suffr. CxVII.

5 rugicollis Weid. Cxvit.

È violacea Panz. CxVII.

5 viridana Küst. CxVII.

Cicindela campestris L. var. conjuncta.

XCVIIL.

n 3 var. funebris. CITI.

x germanica L. var. obscura,

XCVIII.

à maritima Dej. var. obscura. CLL.

3 sylvatica L. var. similis.xCVIII.

Claviger longicollis Müll. 62.

testaceus Preysl. 61, 62.

Clypeaster monstrosus u TL. 2.

Clytus V-album Boisd.

Codiosoma. xxv.

Coleoptera (Aantal inl.) xx, xxi.

Coleoptera (Nieuwe Catalogus der Europ. )!

XXI.

Corticaria bella Redt. cıv.

i denticulata Gyll. 57, 58.

si impressa Ol. var. badia. cr.

Li linearis Payk. cu.

umbilicata Beck. crv.

Corticens linearis F. CIT.

Corymbites aeneus L. var. caeruleus. CIT.

Fe bipustulatus L. var. flavescens.

CH.

= quercus Gyll. var. testaceus. CIT.

Cryphalomorphus communis Schauf. IT. 12.

Cryptocephalus biguttatus Scop. xxxIx.

Cryptophagus ruficornis Steph. cr.

5 umbratus Er. CII.

Curimus murinus F. xxxIx.

Cyclocranium n. g. v. d. Poll. 219.

Swierstrae v. d. Poll. 220.

Dendrophilus pygmaeus L. 56, 58.

Dinarda dentata Grav. 59, 60.

| Märkeli Kies. 56, 57, 59.

Dolichus hallensis Schall. var. triangu-

latus. CIII.

Donacia simplex F. var. sanguinea. CI.

Dyschirius semistriatus Dej. xCVIII.

Enicmus testaceus Steph. cr.

Ernobius nigrinus St. CII.

Eucomnus chrysocomus Saule. 63

Euphylus glaber Gyll. 56.

Euplectus ambiguus Reich. 57.

5 Aubeanus Reitt. crv.

> brunneus Grimm. CIV.

à. sanguineus Denny. XXxIX.

signatus Reich OMe, B

Euryusa laticollis Heer. 62.

x sinuata Er. c, 62.

Gnathocerus cornutus F. 1.

Gynandrophthalma flavicollis Charp. Cit.

Habrocerus capillaricornis Grav. xxxIx.

Haliplus fluviatilis Aubé. cut.

Haliplus ruficollis de G. var. immacu-

latus. CII.

Harpalus aeneus F. var. viridis etc.

: XCIX.

= distinguendus Dfts. var. vi-

rens. XCIX.

7 honestus Dfts. xcıx.

à rubripes Dfts. var. sobrinus.

XCD,

n rufitarsis Dfts. xCIx.

Helophorus affinis Mrsh. c.

È dorsalis Er. C.

5 Erichsoni Bach. C.

5 nanus St. var. pallidulus. c.

Hetaerius ferrugineus Ol. 57, 59, 60, 61.

Heterhelus rubiginosus Er. CI.

Heterothops praevius Er. 61.

Hister neglectus Germ. 57.

Homalota talpa Heer. 56, 58.

Homoeusa acuminata Mirk. 60, 61.

Hydnobius ciliaris Thoms. Ct.

n Perrisii Fairm. CI.

ES punctatissimus Steph. cr.

Hydrobius fuscipes L. var. subrotun-

datus. xXCIx-

Hydroporus fuscipennis Schaum. CIII.

> granularis L. var. funestus.

XCIX.

= planus F. var. pallescens. x CIX.

5 pubescens Gyll. cur.

Hylesinus oleiperda F. cr.

Hylurgus amoenus Schauf. II. 10.

Idosoronia n. g. Schauf. II. 4.

È picta Schauf. II. 4.

Ischnoglossa corticina Er. 59.

Laccobius sinuatus Motsch. var.

liceps. C.

Lamprophorus nepalensis Gray. CXIV.

Leistus rufomarginatus Dfts. xCVIII.

Leptacinus formicetorum Märk. 56, 58.

Limnobius barbipes Kuw. C.

macu-

a) crassipes Kuw. C.

5 furcatus Baud. Crv.

si nitidus Seidl. CIv.

n truncatulus Thoms. €.

Lomechusa strumosa F. 58.

Magdalis nitidipennis Boh. cu

Medon brnnneus Er. xxxIx.

5 castaneus Grav. 57.

7 dilutus Er. 57, 58, 59.

” piceus Kr. xxxIx, 57.

Megacronus cernuus (ray. C.

Melanophthalma transversalis Gyll. var.

hortensis. CIL.

Melolontha ferruginea F. xCIV.

i rauca F. xCVI.

Mesolita inermis v. d. Voll. 226.

Pascoei v. d. Poll. 226.

Metabletus pallipes Dej. xcıx.

Metopodontus suturalis Ol.

Microglossa gentilis L. 60.

5 pulla Gyll. 60, 62.

Cxx.

Micrus filicornis Fairm. Cr.

Monotoma angusticollis Aube. 56.

4 conicicollis Aubé. 56, 58.

pe longicollis Gyll. xxxıx.

Pi clavicornis Er. 57

3 forticornis Fauv. c.

n nanus Er. XXXIX, 57.

5 splendidus Grav. 57.

Myrmecoxenus subterraneus Chevr. 56, 58.

Myrmedonia cognata Märk. 60, 61.

= funesta Gray. 60.

= humeralis Grav. 60.

si laticollis Märk. 60.

fe lugens Gray. 60, 62.

similis Märk. (02 "60.

Myrmetes piceus Payk. 56, 58.

Nacerdes. xxv.

Nosodendron fasciculare Ol. crr.

Notiophilus punctulatus Fairm. Crt.

substriatus Waterh. cım.

Notothecta anceps Er. 56, 58.

à confusa Märk. 60.

flavipes Grav. 56, 58, 59.

Ocalea badia Er. xxxIx.

Ochthebius nanus Steph. C.

Ochyra coarctata Pasc. 219, 226.

to nana v. d. Poll. 225.

Ocypus brunnipes F. 61.

Odontaeus armiger Scop. CxxII.

Oligota pusillima Grav. 57, 58.

Omosiphora costata Schauf. II. 6.

Orina-soorten. CXVIII.

Oxypoda brachyptera Steph. c.

hi formiceticola Märk. 56, 59.

a, haemorrhoa Sahlb. 56, 58.

È vittata Märk. 60.

Panagaeus bipustulatus F. var. conjnnc-

tus. CII.

Parisomorphus hilaris Schauf. II. 36.

Phalacrus corruscus Payk. Civ.

grossus Er. CIV.

Philhydrus bicolor F. cur.

m bicolor Bed. crv.

5 grisescens Gyll. CIv.

È maritimus Thoms. CIv.

m maritimus Kuw. CIT.

testaceus F. var. lineatus. C.

Pithyophthorus deprecator Schauf. II. 15.

n obtusus Schauf. II. 17.

5 pulicarius. 17.

Plateumaris consimilis Schr. var. varia-

bilis. cu.

n sericea L. var. luctuosa. CIL

Poecilus coerulescens L. xCIx, CHI.

D cupreus L. var. viridis. XCIX.

= lepidus Lesk.

Prosopocoelus forceps Voll. cxıx.

zebra Ol. CxIx.

Pselaphus dresdensis Hrbst. cr.

Ptenidium Brisouti Matth. cI.

pn nitidum Bris. CI.

Pterostichus cristatus Duf, xcıx.

cum var. XCIX.

381

Pterostichus parumpunctatus Germ. xCIx.

Ptomaphagus alpinus Gyll. cr.

È marginicollis Luc. cr.

$ meridionalis Aubé. cr.

si nigricans Spence. CI.

Pycnomerus eribricollis Fairm. 9.

3 terebrans. 9.

ï vulgaris Schauf. II. 8.

Quedius brevis Er. 56, 60.

n cruentus Ol. var. virens. C.

A fumatus Steph. xxxIx.

5 lateralis Grav. xxxIx.

5 ochripennis Men. var. concolor

en nigrocoeruleus. CIV.

| Riolus Mulsanti Kuw. c.

n subviolaceus Muls. c

Salpingus ater Payk. cit.

Scolytoplatypus n. g. Schauf. II. 31.

a; permirus Sch. II. 31.

Scopaeus laevigatus Gyll. 61.

5 minimus Er. 61.

Silvanus similis Er. cr. 61.

Sphaeridium bipustulatum F. var. semi-

striatum. C.

| Stenus aterrimus Er. 56, 28.

es gallicus Fauv. Ct.

5 providus L. var. Rogeri. ct.

Stephanoderes communis Schauf. II. 11.

5 pulverulentus Eichh. 12.

i Sunius angustatus Payk. CIv.

s neglectus Märk. cıv.

‚ Tachyporus transversalis Gray. xxxIx.

| Tetropium luridum L.

‚ Thalycra fervida Ol. 61.

Thamiaraea hospita Märk. 58.

var. fuleratum. CII.

Thectura inhabilis Kr. c.

Thiasophila angulata Er. 56, 58.

È inquilina Märk. 60.

Thyphocesis floccosa v. d. Poll. 228.

Trachyphloeus scabriusculus L. 57.

Trichius abdominalis Mén. crv.

5 fasciatus L. CIV.

Trichopteryx madagascariensis Schauf.

117.2.

= Mentandoni Allib. cr.

= montivaga Schauf. II. 1.

Trichonostoma nana Walk. xcv.

Tritoma quadriguttata Müll. cr.

Xantholinus atratus Kr. 61.

5 glaber Nordm. 61

È linearis Heer. 61.

x picipes Thoms. 56.

Xyleborus armatus Schauf. II. 30.

badius Eichh. 27.

> cornutus Schauf. II. 17.

PE coronatus Eichh. 20.

5 Eichhoffi Schauf. II. 25.

pi madagascariensis Schauf. II.

238

en monographus F. 27.

= natalensis Schauf. II. 20.

È Neptunus Schauf. II. 22.

. posticus Eichh. 24,

382 REGISTER

Xyleborus procer Eichh. 27.

sentosus Eichh. 28.

spieulatus Schauf. II. 28.

spinosus Schauf. II. 27.

> xanthopus Eichh. 24.

Zoédia divisa Pase. 222.

elegans Waterh. 222.

gracilipes v. d. Poll. 223.

longipes v. d. Poll. 222.

tenuis v. d. Poll. 224.

triangularis Pase. 222.

”

HEMIPTERA.

Acocephalus albifrons L. 372.

bifasciatus L. 372.

histrionicus Fabr. 372.

rivularis Germ. 372.

Serratulae F. 372.

striatus F. 372.

trieinetus Curt. 372.

trifasciatus Fourer. 372.

Agallia puncticeps Germ. 371.

venosa Fall. 371.

Alebra albostriella Fall. 375, 378.

var. fulveola HLS. 875.

» Sablbergi Boh. 375.

Amblytylus nasutus Kb. 360.

Anthocoris nemoralis F. var. superbus

Westw. 358.

Aphrophora Alni Fall. 367.

7 Salicis d. Geer. 367.

Araeopus crassicornis F. 365.

5 pulchellus Curt. 365.

Asiraea vittata d. Geer. 365.

Athysanus aemulans Kb. 374.

argentatus F. 373.

canescens D. & Sc. 373.

erythrostietus Leth. 374.

obscurellus Kb. 373.

obsoletus Kb. 374.

onustus Fieb. 374.

plebejus Zett. 374.

prasinus Fall. 374.

Sahlbergi Reut. 374.

simplex H. 8. 374.

striola Fall. 373.

= subfusculus Fall. 373.

variegatus Kb. 374.

Berytus montivagus Fieb. 357.

Bothynotus pilosus Boh. 359.

Brachyarthram limitatum Fieb. 360.

Bryocoris pteridis Fall. 359.

Bythoscopus Alni Schrk. 370.

= flavicollis L. 370.

Calocoris marginellus F. 359.

Centrotus cornutus L. 368.

Ceratocombus coleoptratus Zett. 358.

Chloriona smaragdula Stal. 366.

Chlorita apicalis Flor. 376.

si fiavescens F. 376.

5 Solani Koll. 376.

Cicadula diminuta Leth. 372.

n ”

Cicadula punctifrons Fall. 373.

à sexnotata Fall. 373.

Cixius brachycranus Scott. 365.

cunicularius L. 365.

5 nervosus L. 365.

i pilosus Ol. 364.

3 id. var. albicinctus. 364.

5 id. „ infumatus. 364.

pinicola Fieb. 365.

Conomelus limbatus F. 366.

Coriza distincta Fieb. 360.

n selecta Fieb. 360.

Delphacinus mesomelas Boh. 366.

Delphax Aubei Perr. 366.

collina Boh. 366.

3 discolor Boh. 366.

> elegantula Boh. 366.

Fairmairei Perr. 366.

5 pellucida F. 366.

sordidula Stäl. 366.

Deltocephalus collinus Dahlb. 375.

distinguendus Flor. 374.

Fallenii Fieb. 375.

È formosus Boh. 374.

Minki Fieb. 375.

+ ocellaris Fall. 374.

pulicaris Fall. 375.

7 sabulicola Curt. 375.

striatus L. 375.

striifrons Kb. 375.

Dicraneura agnatha Leth. 375.

4 flavipennis F. 376.

Dicranotopis hamata Boh. 366.

Dictyonota fuliginosa Costa. 357.

Dicyphus annulatus Wolff. 359.

Doratura stylata Boh. 373.

Enoplops scapha F. 357.

Eremocoris erraticus F. 57.

Euacanthus acuminatus F. 371.

5 interruptus L. 371.

Euidella speciosa Boh. 366.

Eupelix cuspidata F. 371.

producta Germ. 371.

Eupteryx Abrotani D. & Sc. 377.

5 aurata L. 377.

5 Carpini Fourer. 377.

concinna Germ. 376,

à Curtisii Flor. 377.

m filicum Newm. 376,

E Medenbachii Voll. 376.

5 Melissae Curt. 377.

4 pulchella Fall. 376, 378.

n Urticae F. 377.

vittata L. 376.

Eurycolpus flaveolus Stoll. 360.

Gargara Genistae F. 368.

Geocoris grylloides L. xxv.

Gerris gibbifera Schumm. 358.

Globiceps sphegiformis Rossi. 360.

Graphocraerus ventralis Fall. 373.

Grypotes pinetellus Boh. 373.

Halticus apterus L. 359.

> erythrocephalus H. 8. 359,

Halticus luteicollis Panz. 359.

Hebrus erythrocephalus H. S. var. pu-

sillus. 357.

ruficeps Thoms. 357.

Idiocerus adustus H. S. 369.

n cognatus Fieb. 369.

5 confusus Flor. 369.

si fulgidus F. 370.

infumatus (Fieb.). 370.

lituratus Fall. 369.

Populi L. 369.

vitreus F. 369.

Isometopus alienus Fieb. 360.

sp intrusus H. S. 360.

Issus coleoptratus F. 365.

Jassus apicalis S. v. V. 372.

commutatus Fieb. 374.

longeciliatus S. v. V. 376.

à mixtus F. 374.

5 modestus Scott. 374,

Kelisia guttula Germ. 366.

> vittipennis Sahlb. 366.

Kybos smaragdulus Fall. 376.

Ledra aurita L. 369.

Lepyronia coleoptrata L. 367.

Macropsis lanio L. 370.

Megophthalmus scanicus Fall. 369.

Microphysa bipunctata Perr. 359.

coleoptrata Fall. 359.

5 rufoscutellata Baer. 359.

Myrmedobia coleoptrata Fall. 359.

Oliarus leporinus L. 365.

Ommatidiotus dissimilis Fall. 365.

Oncotylus punctipes Reut. 360.

Orthotylus concolor Kb. 359.

> viridinervis Kb. 359.

Paramesus nervosus Fall. 372.

Paropia vilis S. v. V. 369.

Pediopsis cerea Germ. 370.

impura Boh. 370.

5 nassata Germ. 370.

a scutellata Boh. 371.

È Tiliae Germ. 370.

virescens F. 370.

Penthimia atra F. var. maculata. 371.

Phylus palliceps Fieb. 360.

Phytocoris longipennis Flor. 359.

Piezostethus formicetorum Boh. 56.

> parvulus Reut. 358.

Platymetopus undatus de G. 374.

Psallus Falleni Reut. 360.

= obscurellus Fall. 360.

64 salicellus Mey. 360.

Pseudophlaeus Waltlii H. S. 357.

Ptyelus campestris Fall. 368.

i exclamationis Thunb. 368.

"i lineatus L. 367.

en minor Kb. 367

spumarius L. 368.

Salda arenicola Scholtz. 358.

= melanoscela Fieb. 358.

n scotica Curt. 358.

Sigara minutissima L. 360.

| Sthenarus Rotermundi Scholtz. 360.

Stiroma affinis Fieb. 367.

albomarginata SELLE 367.

307.

”

Pi bicar inata H.

7 pteridis had 367.

Strongylocephalus Megerlei Scott. 371.

Teratocoris Saundersi D. & Sc. 359.

Tetraphleps vittata Fieb. 358.

Tettigometra obliqua Panz. var. platy-

taenia. 367.

Tettigonia viridis L. 371.

Thamnotettix crocens H. 8. 373.

quadrinotatus F. 373.

sulphurellus Zett. 373.

5 tenuis Germ. 373.

Triecphora vulnerata Germ. 367.

Triphleps niger Wolff. 358.

Typhlocyba adspersa H. S. 378.

agathina Voll. 378.

aurantiaca Voll. 378.

citrinella Zett. 378.

ho cruenta H. S. 378.

Douglasi Edw. 377.

fastuosa Voll. 378.

geometrica Schr. 377.

Germari Zett. 378.

Lethierryi Edw. 377.

n quercus F. 378.

Rosae L. 377.

scutellaris H. S. 378.

sexpunctata Fall. 377. 378.

stellulata Burm. 378.

tenella Fall. 378.

tenerrima H. S. 378.

A Ulmi L. 377.

viridula Fall. 378.

Ulopa reticulata F. 368.

Velia currens F. 358.

Zygina Alneti Dahl. 378.

angusta Leth. 378.

blandula Rossi. 378,

rosea Flor. 378.

Tiliae Geoffr. 378.

”

NEUROPTERA.

Inocellia Braueria Alb. 165, 176.

crassicornis Schumm. 160,

176.

Hageni Alb. 171, 177.

inflata Hag. 167, 176.

longicornis Alb. 169, 177.

Maclachlani Alb. 162, 176.

Rhaphidia adanana Alb. 138, 175.

adnixa Hag. 146, 176.

affinis Schneid. 110.

Aloysiana Costa 133, 176.

angustata Ratz. 91.

assimilis Alb. 144, 176.

baetica Ramb. 127, 175.

baetica Brauer. 110.

bicolor Alb. 152, 176.

"i chalybocephala Ratz. 130,

384

Rhaphidia cognata Ramb. 135, 175.

cognata Pict. 130.

cognata M. Dür. 135.

confinens Steph. 130, 135.

colubroides Costa. 135.

crassicornis Schumm. 160.

etrusca Alb. 113, 174.

flaviceps Stein. 110, 174.

hispanica Ramb. 124.

inflata Hag. 167.

insularis Alb. 117, 173.

laticeps Wall. 95.

ligurica Alb. 140, 175.

Londinensis Steph. 130.

longicauda Stein. 98, 174.

major Burm. 95, 174.

media Burm. 91.

media Hag. 91.

megacephala Steph. 91.

microstigma Stein.

nigricollis Alb. 142, 175.

notata F. 91, 174.

notata S. Farg. 95.

oblita Hag. 149, 176.

ophiopsis L. 104, 175.

ophiopsis Curt. 91.

pilicollis Stein. 100, 174.

pontica Alb. 102, 175.

Ratzeburgi Brauer.

Schneideri Ratz. 120, 174.

Schneideri Brauer. 115.

Schummeli Gir. 130.

sericea Alb. 122, 174.

175.

xanthostigma Zett. 105.

xanthostigma Schneid. 135.

xanthostigma Gir. 120.

HYMENOPTERA.

Abia sericea L. xI

Anergates atratulus Schenk. 41, 51, 63.

Asemorhoptrum lippulum Mayr. 41, 52.

Camponotus ligniperdus Latr. 40, 42, 45.

Cimbex axillaris Panz. XL.

Fagi Zadd. xxXxvit.

sylvarum F. xXXVIII.

Dolichoderus

”

o ;

Formica cinerea Mayr. 40, 43, 47.

cinereo-fusca For. 40,

cinereo rufibarbis For. 40.

congerens Nyl. 40.

È cunicularia Latr. 40, 41.

PI exsecta Nyl. 40, 43, 45.

= fusca L. 40, 43, 47.

rn fusco-rufibarbis For. 40.

n gagates Nyl. 40, 44, 47.

7 pratensis d. G. 40, 44, 46.

n rufa L. 40, 43, 46.

n rufibarbis F. 40, 43, 47.

maculicollis Steph. 124, 175.

108, 174.

115,173.

xanthostigma Schumm. 130,

quadripunctatus L. 41,

Formica rufo-pratensis For. 40.

rufo-truneicola For. 40.

sanguinea Latr. 40, 43, 46.

truneicola Nyl. 40, 44, 46.

”

Formicoxenus nitidulus Nyl. 40, 51,

56, 58.

Lasius alienus Först. 40, 45, 48.

bicornis Först. 41, 45, 48.

brunneus Latr. 41, 45, 48.

emarginatus Ol. 41, 45, 48.

flavus d. G. 41, 45, 48.

fuliginosus Latr. 40, 44,47.

mixtus Nyl. 41, 45, 48.

niger L. 40, 45, 48.

nigro-alienus For. 41.

umbratus Nyl. 41, 45, 48.

Leptothorax acervorum F. 41, 54.

muscorum Nyl. 41, 54.

5 tuberum F. 41, 54.

Monomorium Pharaonis L. 42, 52.

Myrmecina Latreillei Curt. 41, 51.

Myrmica laevinodis Nyl. 41, 53.

laevinodi-ruginodis For 41.

lobicornis Nyl. 42, 53.

rubra L. 52.

ruginodis Nyl. 41, 53.

rugulosa Nyl. 41, 53.

scabrinodis Nyl. 41, 53.

scabrinodi-lobicornis For. 42.

scabrinodi-rugulosa For. 41.

Polyergus rufescens Latr. 40, 43, 45.

Ponera contracta Latr. 41, 57, 59.

Prenolepis viridula Nyl. 41, 44, 49.

Solenopsis fugax Latr. 42, 51.

Stenamma Westwoodi Westw. 41, 52.

Strongylognathus testaceus Schenk. 41,

51, 63.

Tapinoma erraticum Latr. 41, 44, 49.

Tetramorium caespitum L. 41, 54.

”

LEPIDOPTERA.

Abraxas Hypsata Feld. 333.

= subhyalinata Rob. 333.

Acherontia Atropos L. 253.

n Styx Westw. 253.

Acraea Aenone Kirb. 233.

Andromacha F. 233, 301.

Eutoria God. 233.

n Indica Rob. 233.

Acrolepia granitella Tr. XXII.

Acrospila phellinoidalis Maass. 191.

Agarista Doleschalli Feld. 325.

PI Lincea Cr. 324.

7 Pagenstecheri Röb. 325.

Agrotis augur F. cxx1ı.

gypaetina Guen. 187.

plecta L. 187.

splendens Druce. 191,

umbrosa Hbn. xxIx.

Aleidis Aruus Feld. 329.

5 Orontes L. 329.

Amathusia Phidippus L. 355,

Amblypodia Alce Hew. 319.

n Helius Cr. 319.

à Micale Blanch. 319.

5 Polita Röb. 319.

Amphidasis betularia L. var. Double-

dayaria. XVI, XXIV.

Di cognataria Guen. xVII.

Amyna Selenampha Guen. 329.

Anarmodia phellinoidalis Maass. 191.

Apurima costalis Moore. 344.

n xanthogastrella Moore. 343.

Argina Astrea Drur. 327.

Argynnis Paphia L. CxxI, CxxxIl.

Argyresthia albistria Haw. xxIIL.

Aspilates niveipennaria Maass. 191.

strigillaria Hbn., hermaphr.

exempl. xIx, 338.

Asthenia (g.) 190.

Atella Egista Cr. 303.

= Phalanta Drury. 303.

Athyma Heliodora Cr. 308.

Azaria Thermesioides Sn. 330.

Azelina Nolckeniata Sn. 186.

Baptria Hbn. (g.) 190.

Batrachera pinicolella Dup. xxIv.

Boarmia glabraria Hbn. CVI.

es inflexaria Sn. 330.

5 lichenaria Hbn. CVI, Cox.

Bombyx pulchra Hbn. 253.

Borer saccharellus Guen. 349.

Botys catasemalis Röb. 333.

n incoloralis Guen. 333.

» punctiferalis Guen. 334.

A ruficostalis Led. 333.

si silacealis Hbn. xxII.

Pi trigalis Led. 333.

Brephos Parthenias L. xx.

Briarda praecedens Walk. 328.

Bryophila Algae F. xxII.

Calinaga Buddha Moore. xxx.

Cailidryas Alcmeone Cr. 249.

”

5 Crocale Cr. CVIII.

5 Hilaria Cr. 249.

x Pomona F. 249.

Scylla L. 249.

Carterocephalus Paniscus Sulz. xx.

Casyapa Corvus Feld. 319.

Catopsilia Asaema Staud. 286

n Crocale Cr. 286.

Gnoma Butl. 285.

n Philippina Cr. 285.

à Pomona F. 285.

Scylla L. 286.

Celerena mutata Walk. 332,

en Perithea Cr. 332.

Cerynea Sn. (g.) 190.

Cethosia Bernsteinii Feld. 301.

RI Cyane Drury. 240, 302.

si Cydalima Feld. 301.

x Cydippe L. 301, 302.

n Damasippe. 302.

n) Lamarckii God. 302,

n Penthesilea Cr. 240, 302.

Tijdschr. v. Entom. XXXIV.

385

Chaerocampa Celerio L. 253.

Elpenor L. xIV, xv.

occidentalis Rob. 324.

5 Thyelia Boisd. 323.

Charaxes Athamas Drury. 239.

Attalus Feld. 239, 308.

ñ Euryalus Cr. 308.

Chilo infuscatellus Sn. 347.

5 phragmitellus Hbn. 347, 352.

Chimabacche fagella W. V. var.

”

> Dormoyella. XVII, XVII.

Chloeophora bicolorana Fuessl. XXXVII.

5) quercana Hbn. xxxVII.

Chloauges suralis Led. 334.

Choerodes nebulata Moore. 188.

À incaudata Guen. 188.

Cidaria vitalbata W. V. xxII.

Cimicodes nebulata Maass. 188.

Cleis fasciata Butl. 323.

Coenobia rufa Haw. XXII,

Colias Edusa F. var. Helice. xxıv.

Conchylis Hartmanniana Clk. xxxıx.

n hybridella Hbn. xxrrr.

Conogethes punctiferalis Guen. 334.

Cossus ligniperda F. xxVII.

= Strix L. 327.

Cozistra membranacea Feld. 326.

Crambus contaminellus Hbn. xxIL

Cratoptera recurvaria Guen. 189.

Cry ptolechia Staudingerana Moore. 191.

Cucullia Scrophalariae W. V. xx.

Curetis stigmata Moore. 318.

7 Thetys Drury. 318.

Cyclodes spectans Sn. 328,

Cyllo Leda L. 235, 355.

Cynthia Arsinoe Cr. 240, 302.

Cyrestis Paulinus Feld. 307.

Damias Anan Pag. 323.

angustifasciata Rib. 324.

Aruana Butl. 324.

fasciata Butl. 323.

5 occidentalis Röb. 323.

Danais 1) affinis F. 292.

i Aruana Moore. 292.

A Australis Bl. 292.

n Choaspes Butl. 292.

5 Chrysippus L. 291.

4 id. var. Cratippus. 235.

a Id GelderilSn. 37.

= claviger Gmel. 289.

. Cleona Cr. var. lutescens, 294.

n conspicua Butl. 292.

"i Erippus Cr. 291.

n Genutia Cr. 234, 291.

à Gloriola Butl. 294.

n Hegesippinus Röb. 292.

» Hegesippus. 292.

5 intensa Moore. 234, 291.

7 intermedia. 291.

ce Ishma Butl. 289.

DI Ismare Cr. 234, 290.

1) De heer Rober schrijft Danaus.

386

Danais Laratensis Butl. 291.

Leucippus Rob. 293.

Leufoglene Feld. 234.

leucoptera Butl. 290.

Limniace Cr. 233, 290, 292.

Melissa Cr. 233.

Petilia. 291.

Philene Cr. 293.

Plexippus L. 291.

Septentrionis Butl. 290.

Deilephila Euphorbiae L. xiv.

5 Vespertilio F. xıv.

Deiopeia pulchella L. xxıv, 253, 327,

Delias Caeneus L. 280.

id. ab. Hypoxanthe. 280.

Dorimene Cr. 281.

Duris Hew. 280.

Isse Cr. 280.

à Timorensis Boisd. 280.

Depressaria Pimpinellae Zell. xxrv.

Deudoryx Epijarbas Moore. 318.

Indrasari Sn. 257.

nn verriculata Sn. 257.

Diadema anomala Wall. 240.

Bolina L. 240.

Iphigenia Cr. 240.

= Misippus L. 259.

Diaetria culmicolella Zell. 350.

neuricella Zell. 350.

ta)

”

n»

i obliteratella Zell. 349.

5 pinosa Zell. 350.

È saccharalis Fabr. 350.

Di Sacchari Guild. 350.

striatalis Sn. 349.

Dichorragia Ninus Feld. 308.

Diplodona marginepunctella Steph. Xxvr,

XXX,

Discophora Celinde Stoll. 355.

Dismorphia Hbn. (g.). 187.

Doleschallia Bisaltide Cr. 242

5 Melania Staud. 305.

5 Nacar Boisd. 242,

A Polibete Cr. 242.

Dyschorista suspecta Hbn. xxIr.

Elodina Egnatia God. 283.

Elymnias discrepens Dist. 238.

= Jynx Hbn. 238.

= Leucocyma God. 238.

Melane Hew. 312.

, 305.

3 nigrescens Butl. 238.

È. undularis Drury. 238.

> id. var. orientalis Röb. 311.

Vitellia Cr. 311.

Emmelia Testula Geyer. 255.

Venustalis Cr. 255.

Enaemia psammitis Zell. 188.

Enchocnemidia squamopedalis Guen. 256,

334,

Endromis versicolora L. XXXVI.

Ergolis Ariadne L. 238.

id. var. Timora. 305.

Eronia Jobaea Boisd. 289.

» Valeria Cr. 250, 289.

Eumelea aureliata Guen. 255.

4 rosaliata Cr. 350.

Eumeta Junodi Heyl. xxvıu.

Eupithecia cidariata Maass. 191.

cochata Sn. 191.

a indigata Hbn. xx11.

Euplocia moderata Butl. 251.

Euploea Alea Hbn. 232, 298.

Alecta Butl. 294.

è assimilata Feld. 263,

339.

Climena Cr. 231,

compta Röb. 300.

Corinna. 295.

Eleusina Cr. 298.

Eurypon Hew. 231, 263, 296.

Gelderi Sn. 232.

Herbstii Boisd. 340.

Hopfferi Feld. 263, 298.

Hyems Butl. 298.

Jacobseni Röb. 299.

Kühni Röb. 294.

Leucostictos Gmel. 299, 339.

Linnaei Moore. 232.

Macleari Butl. 231.

Mazares Moore. 232.

Midamus L. 232.

Morosa Butl. 297.

Nemertes Hbn. 299, 339.

Nepos Röb. 298.

È Neptis Röb. 297.

Orope Boisd. 295.

Oropina Röb. 296.

298,

294.

n Perdita Butl. var. Swier-

strae. 339.

5 Phaenarete Sn. 232, 297.

én Pollita. 298.

5 Sacerdos Butl. 295.

4 sepulchralis Butl. 231, 294.

Sobrina Röb. 297.

Sylvester F. 300.

a Tulliolus F. 298.

n Violae Butl. 339.

Visenda Butl. 298.

Zinckenii Feld. 231.

Eupsychellus n. g. Rob. 316.

Dionisius Boisd. 316.

Eurima Blanda Boisd. 285.

È Candida Cr. 285.

Hecabe L. 284.

a Sari Horsf. 284.

5 Venata Moore. 284.

En Virgo Wall. 285.

Eurycus Cressida F. 268, 276.

Euschema Bernsteini Feld. 332.

Fs Cyane Cr. 332.

za Numana Cr. 332.

i Snelleni Pag. 332.

Eusemia varia Walk. 324.

Fidonia argentilinearia Maass. 191.

5 riofrio Dogn. 191.

Gelechia similis Staint. xxiv.

n vulgella Hbn. xxIv.

Glaucopis dubia Rob. 326.

À stecheri. 326.

N Irus Cr. 325.

Grammesia trigrammica Hfn. CxxI.

Grapholitha achateana W. V. xxIII.

arcuella Clk. 353.

bipunctana F. 353.

cosmophorana Tr. xxur.

ni decrepitana H. S. xxIHII.

5 foenella L. xxım.

si lacunana W. V. 353.

roseticollana Zell. xxIII.

schistaceana Sn. 353.

Hadena porphyrea Esp. xxII,

Hamadryas Nais Guér. 301.

Hebomoia Borneensis Wall. 248.

XXIV.

h Celebensis. 288.

È Glaucippe L. 248.

5 Leucogyna Wall. 248.

si Roepstorüi Wd. Mas. 248.

sulphurea Wall. 248.

a Timorensis Wall. 288.

Vossii Maitl. 248.

Helia Calvaria W. V. xxır.

Heliomata Grote (g.). 190.

Heliconius Doris. 266.

Hepialus Humuli L. cxvi.

Hesperia biforis Weym. 187.

5 Chava Moore. 321.

Hestia Aza Boisd. 289.

Idea Clk. 289.

„ Kühni Rob. 289.

Heterolocha rumiaria Guen.{189.

Heterusia Hbn. (g.). 190.

Hulodes Caranea Or. 255.

Hyperythra limbolaria Guen. 330.

Hypochrysops Anacletus Feld. 317.

5 Polycletus L. 317.

Hypolycaena Erylus God. 317.

Hypolymnas Alimena L. 306.

» Bolina L. 263, 305.

id. var. Melaniris. 306.

n Misippus L. 306.

N Pandarus L. 306.

Hyposidra Janiaria Guen. 332.

Hypsa Albifera Feld. 252.

> id. var. suffusa. 326.

3 Australis Boisd. 327

n Caricae F. 327.

5 Dicta Butl. 326.

ps egens Butl. 251, 327.

= intacta Walk. 252.

lacteata Butl. 252.

A lanceolata. 326.

Orbona Voll. 327.

Sylvandra 326.

vitessoides Sn. 327.

Tlarus ochroleuca W. V. xxxIx.

Incurvaria morosa Zell. xx111.

Jodis lactearia L. cxxtt.

5 putata L. Cxxul.

coelipennis Walk. var. Pagen-

id. var. Heteromorpha. 306.

387

Ismene Antigone Röb. 320.

discolor Feld. 319.

Doleschalli Feld. 320.

Exclamationis F. 319,

si Ilusca Hew. 320.

Ixias Agnosina Moore. 288.

Balice Boisd. 288.

Cumballa Swinh.

Kühni Rob. 287.

meridionalis Swinh.

si Pyritis Weym. 335.

Reinwardtii Voll. 286.

Venilia God. 288.

Vollenhovii Wall. 287, 288.

Junonia Almana L. 241.

n Asterie L. 241, 304.

= Erigone Cr. 241, 304.

5 Orithyia L. 241, 304.

5 Villida F. 304.

Laelia subrufa Sn. 355.

Leptalis Dalm. (g.). 187.

Lethe Europa L. 309.

Leucania Loreyi Dup. 355.

Limnas Bataviana Moore. 235.

Liparis Adara Moore. 355.

Lithostege griseata Schiff.

Loxura Atymnus Cr. 318.

Lucia substrigata Sn. 312.

Lycaena Aelianus F. 243.

Agnata Druce. 243.

Alcon W. V. xxxIx.

Alexis Stoll. 243.

288.

XXII.

si angustior Staud. 242.

en Celeno Cr. 248.

Cleodus Feld, 243.

È Coridon Cr. 243.

Sì Plinius F. 243.

E Rosimon F. 243.

Roxus God. 242.

Ly mantria lunata Cr. 327.

Lythria (g.). 190.

Macaria drepanata Röb. 331.

ei Eleonora Cr. 331.

4 Goramata Rob. 331.

en sufflata Guen. 331.

Macroglossa Gilia H. Sch. 323.

Magusa apicimacula Maass. 191.

Mamestra Persicariae L. var. unicolor.

XXIL.

Margarodes glauculalis Guen. 334.

Marmopteryx Pack. (g.). 190.

Melanagria Galathea L. xx.

Melanitis Constantia Cr. 309.

n Crameri Butl. 310.

5 Leda L. 310.

‘ xanthophthalmus Staud. 310.

Melitaea Athalia Esp. cvu.

7 Dictynna Esp. XXIX, CVIL

Messaras Erymanthis Drury. 240.

& id. var. Bella Röb. 303.

à Lampetia L. 303.

Micronia (g.). 190.

si caudata F. 330.

388

Micronia gamnata Guen. 330.

sj Pontiata Guen. 255.

5 simpliciata Rob. 331.

Microniodes Maass. (g.). 190.

Mieza galactina Maass. 187.

pupula Hbn. 188.

Miletus Boisduvalii Moore. 312.

| Chinensis var. Ceramensis. 312.

Ee Leos Guér. 312.

ñ Symethus Cr. 312.

Milionia glauca Cr. 332.

Mycalesis Asophis Hew. 310.

5 Blasius F. 311.

en Hesione Cr. 237.

= Justina Cr. 237.

9 Medus F. 310.

5 Mineus. L. 237, 311.

n Mynois Hew. 310.

Remulia Cr. 310.

Myelois suavella Zinck. XXIII.

Mynes Doubledaii Wall. 307.

. Geoffroyi Guér. 307.

Myrmecocela ochracella Tgstr. 56.

Nedusia (g.). 190.

Neochara Eugenia Cr. 326.

= Heliconides Moore. 327.

Nephopteryx formosa Haw. XXIII.

Nepticula prunetorum Staint. xxiv.

Neptis Aceris L. 307.

Li id. var. Celebensis. 307.

n Adipala Moore. 238.

A Florensis Sn. 238.

5 Timorensis Staud. 307.

5 Venilia L. 307.

Neuronia Cespitis W. V. xxII.

Nyctalemon Agathyrsus Kirsch. 329.

I Patroclus L. 329.

Nyctemera albicostata Staud. 252.

5 Coleta Cr. 326.

= Evergista Cr. 325, 326.

3 latistriga Sn. 252.

5 id. var. fasciata. 326.

A Macklotti Voll. 325

5 maculosum Feld. 326.

à Pellex L. 325.

Vollenhovii Sn. 253.

Nyctipao Ephesperis Guen. 328.

Ocneria dispar L. var. disparina. xx.

Odezia Boisd. (g.). 190.

Ophideres Cajeta Cr. 253.

"i Fullonica L. 327.

Ophiusa Joviana Cr. 328.

Ornithoptera Arruana. 264.

5 Bauermanni Rob. 270.

5 Cerberus. 271.

ss Criton Feld. 269.

5 Haliphron Boisd. 270.

i Hecuba Rob. 266.

Pi Helena L. 268.

5 Hippolytes Cr. xx,

5 Iris Rob. 270.

+ Pegasus Feld. 263.

a Plato Wall. 268,

Ornithoptera Pompeus. 267.

h Priamus L. 263.

n Reginae. 267.

A Riedeli Kirsch. 269.

È Staudingeri. 268, 269.

sl Tithonus 267.

én Urvilliana. 266.

Victoriae. 267.

Ornix torquillella Zell. xxıv.

Ortholitha plumbaria F. var. luridaria.

XXII.

Othreis Cajeta Moore. 253.

Oxydia geminata Maass. 189.

recurvaria Guen. 189.

Palibothra (g.). H. 8. 255.

Pamphila Augias L. 320, 355.

2 Larika Pag. 321.

= Maesa Moore. 320.

cs Maro F. 320.

î subfenestrata Rob. 321.

Papilio Achates L. XXVII, Cxv.

Alcmeone Cr. 249.

Aegistus L. 275.

Agamemnon L. 275.

Alphenor. 273.

Amphrysus Cr.

Anthedon Feld.

Ascolius. 268.

Auge Cr. 240.

Bacchus. 268.

Beccarii Oberth.

Bolina Cr. 239.

Brookeana. 268.

Buddha Moore. xxx.

Catilla Cr. 249.

cinereomaculatus Goeze. 273.

Codrus Cr. 276.

Crocale Cr. 249.

Daedalus Feld. xxx.

Deiphobius L. 275.

id. ab. Hypoxanthos. 275.

Erithonius Cr. 250, 276.

Eurypylus L. 275.

id. ab. Crocospilos. 275.

fulgens Röb. 274.

Godmani Röb. 271.

Hilaria Cr. 249.

inopinatus Butl. 274.

Jophon Gray. 271.

Jugurtha Cr. 249.

Lampsacus Boisd. cıx.

Liris God. 272.

id. ab. aberrans. 272.

5 id. var. senescens. 272.

Maimon F. 243.

Memnon L. xXVIII,

251.

5 Nephelus Boisd. crx.

Nicanor. 273.

Oenomaus God. 275.

n Ormenus Guér. 273.

à Palinurus d. Haan. xxx.

7 Pammon L, 251,

CIX.

275.

273.

CXY,

Papilio Payeni Boisd. xxx.

fo Peranthus F. 251, 274.

È Plisthenes Feld. 276.

n Polydorus L. 272.

Polytes L. 250, 272.

5 Sarpedon L. 275.

2 Sthenelus M. Leay. 250, 276.

5 Theseus. 273.

5 Ulysses L. 274.

Zagraeus. 268.

Paragonia succedens Walk. 186.

Parthenos Gambrisius F. var. brunnea.

308.

5 Gambrisius F.

308.

Pasithea Meyr. (g.). 190.

Patula Cyclops Feld. 328.

» - Florensis Sn. 254.

È Macrops L. 254. 328.

ho Nyctaculis Sn. 254.

= violetta Röb. 328.

Pempelia ornatella W. V. xxııı.

Phakellura annulata Pet. 191.

5 grisealis Maass. 191.

‘ terminalis Maass. 191.

Phalera combusta Moore. 355.

Philiris n. g. Rob. 317.

à Ilias Feld. 317.

Phissama interrupta L. 355.

Phragmatobia modesta Maass. 188.

Pieris Ada Cr. 247.

Agnata. 245.

5 Albata Hopff. 246.

„ Albina Boisd. 246.

n° Amalia Voll. 245.

i Aspasia Stoll. 277, 278.

ca Eleonora Boisd. 248.

ve Emma Voll. 278.

7 Enarete Boisd. 347.

5 Enyo Boisd. 247.

E, Hippo Voll. 247.

» . Hippoides Moore. 248.

var. Salentia.

5 inornata Butl. 248.

a Jacquinotii Voll. 246.

En Java Sparrm. 279.

È Kühni Rob. 245.

= latifasciata Moore. 248.

7 Lea Dbld. 245.

En Lynceola Feld. 247.

bs Lyneida Cr. 247.

5 Mentes Wall. 244.

5 Naomi Wall. 245.

5 Napi L. var. Bryoniae. 337.

. Oberthüri Röb. 277.

= Peristhene Boisd. 280.

Pitys God. 244, 2

È id. var. pygmaea. 279.

a Rachel Boisd. 244, 278.

5 Rapae L. (zwart bestoven var.)

XIX, 337.

» » Synchroma Rob. 278.

A Tamar Wall. 245.

5 Taprobana Moore. 248.

389

Pieris Temena Hew. 245, 276.

n Teutonia F. 280.

ns vacans Butl. 248.

Pinacia Molybdaenalis Hbn. 329.

Plebejus Aelianus F. 314.

n Aetherialis Butl. 314.

“ Astraptes Feld. 313.

Berenice H. Sch. 315.

Bochus Cr. 314.

n Boeticus L. 315.

Caelius Feld. 313.

Cagaya Feld. 314.

en Cyaniris Röb. 315.

Danis Cr. 312.

Eremicola Röb. 316.

Ethion Hew. 315.

Euchylas Hbn. 312.

Kandarpa Horsf. 313.

Lysimon Hbn. 315.

$ Malaya Horsf. 314.

È Nora Feld. 313.

Perusia Feld. 315.

à Pleto F. 314.

Plinius F. 313.

Puspa Horsf. 314.

Rhoda Hopff. 315.

5 Rosimon F. 313.

Telicanus Lang. 313.

Plesioneura Chimaera Plötz. 321.

5 Dan F 322.

varians Ribbe. 321.

sp Waigensis Plotz. 321.

Plusia concha F. CxxI.

= gamma L. CxxI.

E moneta F. xxIx.

Polythrena. (g.). 190.

Pontia Nina F. 244.

» Xiphia F. 244, 283.

Precis Hedonia L. 304.

5 Ida Cr. 241,

à intermedia Feld.

Iphita Cr. 304.

Timorensis Wall. 304.

Psalis securis Hbn. 355.

Pseudophia lunaris W. V. cxxI.

Psodos delicatula Maass. 189.

à fissulata Feld. 189.

n gemina Maass. 189.

= splendens Maass. 189.

Psyche? nebulella Maass. 188.

Pygospila Tyres Cr. 334.

Pyralis saccharalis F. 349.

Remigia Archesia Cr. 328.

a frugalis F. 328.

x xylomiges Sn. 328.

Rhinopalpa Sabina Cr. 305.

Rumia inquietaria Maass. 189.

Sabulodes combustaria Maass. 188.

dositheata Guen. 188.

È rusticata Maass. 188.

Sangala bifasciata Latr. 187.

Scirpophaga albinella Cr. 343.

= auriflua Zell, 343.

”

304.

241, 304.

”

390

Scirpophaga chrysorrhoa Zell. 343.

cinerea Zell. 343.

exsanguis Meyr. 343.

gilviberbis Zell. 343.

intacta Sn. 343.

leucatea Zell. 343.

longicornis Möschl. 343.

monostigma Zell. 344.

ochroleuca Meyr. 343.

phantasmella Tr. 345.

praelata Scop. 343.

sericea Sn. 343.

vestaliella Zell. 344.

virginea Zell. 344.

Zelleri Möschl. 343

chrysopterata Sn. 189.

gratulata Guen. 191.

Scotosia flavolimbaria Maass. 191.

Selidosema strigillaria Hbn. xIx.

Semioscopus avellanella Hbn. xxiv.

Sericoris arcuella Clerck. 353.

5 bipunctana Fabr. 353.

lacunana W. V. 353.

Sesamia albiciliata Sn. 355.

Sesia culiciformis L. xxxI.

empiformis Esp. xxII.

Siculodes? ignotalis Rob. 329.

Sithon Isabella Feld. 318.

Jangala Horsf. 244.

Orsolina Hew. 244.

peregrinus Staud. 257.

: Travana Hew. 244.

È Westermanni Feld. 244

Sitrotropa cerealella Ol. xxıx.

Spalgis substriata Sn. 312.

Spargania flavolimbaria Maass. 191.

Scordylia

Sphingiden-rupsen (Hoornen der). xırı.

Sphinx Ligustri L. XXVII.

Pinastri L. XIV, Xv.

Spirama Isabella Guen. 254.

4 voluta Feld. 254.

Stannodes. (g.). 190.

Symphaedra Aeropus L. 308.

Syntomis gracilis Rob. var. lugens. 325.

5 Hübneri Boisd. 324.

trifenestra Röb. 324.

Tachyris Ada Cr. 281

5 Adelpha Röb. 281.

DI Agave Feld. 281.

n Albina Boisd. 282.

Celestina Boisd. 281.

5 Clavis Wall. 281.

= Domitia. 282.

5 Fatime Voll. 282,

Liberia Cr. 281.

= Lycaste Feld. 281.

Lyneida Cr. 281.

Mata Keil. 282.

a Paula Röb. 282.

5 Paulina Wall. 246.

5 Phestus Westw. 282.

5 Placidia Stoll. 282.

= Zarinda. 282.

: Tachyris Zoë Voll. 281.

Tagiades Atticus F. 322.

È Japetus Cr. 251, 322.

Menaka Moore. 322.

D Neira Plötz. 322.

à Trebellia Hopff. 322.

| Talaeporia Guenei Zell. xxvıu.

Tenaris Dimona Hew. ab. Desdemona.

309.

a Macrops Feld. var. gigas. 309.

4 Urania L. 309.

Terias Hecabe L. 250.

Theclinesthes n. g. Röb. 316.

k Eremicola Rôb. 316.

; Therinia Hbn. (g.). 190.

Thestias Aenippe Or. 336.

và flavipennis Gr. Sm. 335.

9 Reinwardtii Voll. 249.

A Venillia God. 336.

Threnodes pollinalis W. V. xxII.

Tinea granella L. xVII.

| Tortrix decretana Tr. xxIII, XXXIx.

È Lafauryana Rag. XXIII,

eo De

= Staudingerana Maass. 191.

À viburnana F. xxxıx.

Trekken van Vlinders in Indie. evım.

Trochiodes melaleuca Maass. 191.

Urapteryx sambucaria L. CVI, CIX.

Vanessa Levana L. xx.

Venodes (g.). 191.

Xylina Lamda F. xxxIx.

Yphthima Arctous F. 311.

Baldus F. 236.

Florensis Sn. 235, 311.

pi Hubneri Kirb. 235.

n Lisandra Cr. 237.

5 Philomela Hbn. 235, 311.

Zanclopteryx dentifera Moore. 330,

Zeuzera Aesculi L. XXVII.

5 Pyrina L. XXVII.

Zonosoma orbicularia Hbn. xx.

| Zygaena Trifolii Esp. CxxI.

DIPTERA.

Achalcus scutellaris v. d. W. 202.

Aporia quadrimaculata Macq. 207.

Ardoptera irrorata Fall. xxxI.

Asteia amoena Meig. xxxI.

Bibio ferruginatus L. xxx.

Bombylius fugax Wied. xL.

Ceroxys omissa Meig. xxxI.

Chironomus marmoratus v.d. W. xxx.

n nubilus Meig. xxx.

Chrysotoxum festivum L. XL,

Coenosia ferruginea v. d. W. 209.

$ submaculata v. d. W. 208.

Cordylura ciliata Meig. xxxI.

Ctenophora flaveolata F. xxxI.

| Cylindrotoma glabrata Meig. xL.

Dejeania corpulenta Macq. 206.

> pallipes Macq. 205.

Dejeania plumitarsis v. d. W. 206.

Dinera cristata Meig. xL.

Drosophila nigropunctata v. d. W. 216.

Drymeia hamata Fall. xt.

Eristalis niger Wied. 205.

is pinguis F. 205.

5 ruficeps Macq. 205.

Exorista excisa Fall. xxx.

Haematopota cingulata Wied. CxxIII,

Heteroneura albimana Meig. xxxI.

Homoneura n. g. v. d. W. 213.

5 picea v. d. W. 214.

Hydrophorus nebulosus Fall. xu.

Hypophyllus discipes Ahr. xxxI.

Lagarosia n. g. v. d. W. 210.

5 lacteata v. d. W. 211.

5 striatella v. d. W. 213.

Lauxania cylindricornis F. xxxI.

Leptoda elegans v. d. W. cxxıv, 207.

Leptogaster "eylindrieus de G. xxxI.

5 guttiventris Zett. xxxI.

Libnotes poeciloptera O. Sack. 196.

Limnophila phaeostigma Schumm. xL.

Medeterus plumbellus Meig. xxxt.

Melophagus ovinus L. Cxvr.

Microdon devius L. 64.

Milesia Ania Walk. 205.

Mochtherus striatus v. d. W. CXxII1,

198.

Musca cincta Drur. 205.

Notiphila dorsopunctata Wied. 215.

Odontomyia angulata Panz. xxxI.

Pachymeria femorata F. xxxt.

Pachyrhina immaculata v. d. W. cxxI 1),

196.

A lunulicornis Schumm. xr.

Paralimna javana v. d. W. 215.

Phora pulicaria Fall. 64.

5 rufipes Meig. 64.

Plecia concolor v. d. W. 197.

Pollenia atramentaria Meig. Cxx.

Psilopus bifilum v. d. W. cxxıv, 201.

a fenestratus v. d. W. CxxIv,

200.

5 jucundus Löw. 199.

à setosus v. d. W. CxxIv, 202.

5 Sipho Macq. 200.

re tenebrosus Walk. 201.

Pteroptila cincta Drur. 205.

Saundersia ochripes v. d. W. 206.

n rubicunda v. d. W. 206.

A testacea v. d. W. 206.

Scatella quadrata Fall. xxx.

Scatopse leucopeza Meig. 64.

Sciara americana Wied. 195.

5 nervosa Meig. 64.

Syrphus pinguis F. 205.

Tabanus rusticus L. xxxI.

Tanypus monilis L. xL.

1) Bij vergissing is aldaar de soort

P. insignata genoemd,

Temnocera megacephala Löw. 204.

= recta v. d. W. 204.

Tephritis ruralis Löw. xL.

Thereva albina Wied. 199.

Tipula ornaticornis v. d. W. 195.

Volucella testacea v. d. W. 203.

ARACHNIDEA.

Calommata sundaicus Dol. crx.

Cicurina cicurea Panz. XXxv.

Cryphoeca arietina Thor. 57, 61.

à cicurea Panz. XXXV.

Enyo elegans E. S. xxxv.

gallica E. S. xxXvi.

5 nigriceps E. S. xxxv.

Epeira angulata Clk. xLI.

5 ceropegia Walck. XLI.

Ixodes sp. XXxVI.

Marpissa pomatia Walck. xr.

z radiata Grh. xL.

È strigipes Westr. xL.

Mygale stridulans W. Mas. cxım.

Neon reticulatus Blackw. xLI.

Pelecodon sundaicus Dol. xxxII, CIX.

Phrurolithus festivus C. K. 61.

Poecilochroa conspicua C. K. xLI.

Prosthesima pratensis C. K. xLI.

Singa hamata Clk. xLI.

Theridion formosum Clk. xLI.

Walckenaera biovata Cambr. 56, 58.

5 servula E. S. 56.

THYSANURA.

Beckia albinos Nic. 63.

Cyphodeirus albinos Nic. 63.

CRUSTACEA.

Plathyarthrus Hoffmanseggii Brdt, 57,

58, 59, 61,62.

MAMMALIA.

Cuscus maculatus. CXVI.

ALGEMEENE ZAKEN.

Ailly (M. E. d’), nieuw lid. v.

Berlin (Prof. W.) bedankt als lid. v.

Bruna (Ds. H.) idem. v.

Fonds tot ondersteuning der uitgave

van entomologische wer-

ken. CXXV.

Groll (H. W.) gekozen als lid van

het Bestuur. xII.

Hasselt (Dr. A.W. M. van) herkozen

als idem. xII.

Herdruk van deel VII Tijdschrift. rx.

Kannegieter (J. Z.) nieuw lid. v.

Kannegieter (Tocht van den heer) in

Sumatra, XIX,

392 REGISTER

Lodeesen (J. W.) uit het Bestuur ge-

treden. VI.

Roelofs (W.), Voorzitter der zomer-

vergadering in 1891. xIIl.

Sepp (Dr. C.), begunstiger, overle-

den. v.

Teyler’s genootschap te Haarlem ont-

trekt zich aan de onder-

steuning. V.

Westerman (Dr. G. F.), eerelid , over-

leden. Iv.

Zoologisch station aan den Helder. x.

T.v.E. XXXIV

C.S. del

Dr HW. d.Gr del

PWM.T impr

lea

Tv E. XXXIV. Ee

TI TTS

IE hy TET ZA ta

À | / ASI LP,

HA.fec. PW.MTimp Dr: HWaGrlith.

Tv.E.XXXIV. PES:

IT a

\ \

PWM imp DrHWd Grlith.

n 1

°° Ss

. ;

n |

j A

si |

| {

B f

i a"

PWMTimp. DrHWd.Grlith.

T.v.E XXXIV. PENSE

PWMTimp. DrHWd.GrIiht.

Ty. BE. XXXIV. PIG:

HAfec. PWMT.ımp. DrHW.d.Grlith.

T.V.E.XXXIV. Tells ete

HLA. fec. PWMT imp. DrHW.d.Gr.lith

TVE. XXXIV.

al, Sr

. PWMTimp. DrHWdGrhth.

„EvENXXXIV. Pi AO:

H.Afec. PWMTamp. DrHWdCrlith

TVE.XXXIV. Beide

Ze.

\ te | Tr

“=~

ANS,

H.A.fec. PWMTimp. DrHWäGrlith.

Tv.E.XNXN. PL 2

BvK.lith.

v.d.W. del

si Je Exotische Diptera

de Migneaux più sc. R.Taneur, imp

AUSTRALIAN LONGICORNIA

T.v.E. XXXIV. Pl. 14.

Dr.H.W.d.Gr.del. A.J.W. lich PWM.T impr

Lepidoptera van Flores.

T.v.E. XXXIV Eisler

and dci

(QT:

Dr.H.W d.Gr. del. A.4.W.lith PW.M.T impr

Lepidoptera van Flores.

PvE. XXXIV.

Thestias flavipennis

Gr._ Sm

T.v.E. XXXIV Pl.

Fig.12 Pieris Rapae var Fig 3. Aspilates strigillaria ¢. Fig.4 Euploea perdita var

T.xE. XXXIV. PL. 18

ThE Luc. pinx. PWM.Trap impr A J. Wendel lith

Fig. 1-4. Scirpophaga intacta Sn. Fig. 5 -8 Chilo mfuscatellus Sn.

Tv E.

Th.F Luc. pinx. EWM Trap impr. A

XXXIV.

Fig. 1-4 Diatraea stratialis Sn. Fig.5-7 Grapholitha schistaceana Sn.

PL 19.

Ù i ’ AE :

bri i? È ni

ri en | à | }

lei NF TN Nr LA

= | "a |

€

”

| a

| .

VERZOEXK

AP ING DE: ts SS D BIN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

Sints den dood van SNELLEN VAN VOLLENHOVEN in 1880 is de

bewerking der Nederlandsche Bladwespen (Tenthredinidae)

gestaakt. Aangezien ik mij nu reeds 15 jaren lang met het verzame-

len, kweeken en bestudeeren dezer Insecten bezighoud en vooral in

den laatsten tijd daarvan meer bizondere studie gemaakt heb, ben

ik voornemens, eene nieuwe naamlijst daarvan samen te stellen.

Uit de nieuwere literatuur, o. a. uit de werken van ANDRE en

van CAMERON is mij gebleken, dat eene geheele herziening der in

1869 verschenen, en in 1876 met een bijvoegsel voorziene naam-

lijst verre van overbodig mag worden genoemd. Vooral wat betreft

de juiste nomenclatuur, hebben de latere onderzoekers veel feiten

ontdekt, waardoor vervanging van vele soortsnamen door oudere

noodzakelijk is gebleken. Voorts zijn verscheidene soorten verstrooid

in het Tijdschrift als nieuw voor de fauna vermeld , terwijl in

verschillende verzamelingen ook nog enkele niet als inlandsch be-

kende soorten aanwezig zijn.

Tevens is het mijn plan, de oorspronkelijke exemplaren, die

voor het samenstellen der naamlijst gediend hebben, met de

nieuwste monographieën te vergelijken.

Eindelijk is het mijn voornemen, de beschrijving der gedaante-

verwisseling en leefwijze der inlandsche bladwespen op denzefden

voet voort te zetten, als waarop SNELLEN VAN VOLLENHOVEN dit

voor ongeveer 70 soorten deed.

Alles te zamen zal misschien den grondslag vormen voor eene

latere Monographie der Nederlandsche Blad- en Houtwespen.

Doch nu het verzoek:

Zendt mij, voor zooverre gij daarvan in het bezit zijt, uwe

Blad- en Houtwespen ter inzage, ook de gewoonste soorten, en in

zooveel mogelijk exemplaren, eventueel met larven, cocons enz,

Ik zend ze later gedetermineerd terug, tenzij bij de zending ver-

meld wordt, dat ik de dieren als geschenk mag beschouwen.

Tevens zou ik aan de Leden willen verzoeken , op hunne ex-

cursies vooral op de Blad- en Houtwespen opmerkzaam ts zijn;

het is eene zoo geringe moeite, datgene, wat men tegenkomt, mede

te nemen.

De exemplaren behoeven niet te worden uitgezet, dit is zelfs

ongewenscht; alleen aansteken is voldoende, Wel gewenscht is

natuurlijk opgave van vindplaats en datum, terwijl bijvoeging van

den naam der plant, waarop het volkomen insect gevonden mocht

zijn, dikwerf groot voordeel medebrengt. Vele soorten voeden zich

toch als larve met slechts één gewas, en juist dáárop wordt dik-

werf het volkomen insect aangetroffen.

Voor de toezending van levende larven houd ik mjj in

het bizonder aanbevolen; de leden die hieraan meenen te

kunnen voldoen, ontvangen, zoo z mij dit mededeelen , eenige

door mij voor het doel ingerichte verzendbusjes, die als monster

zonder waarde verzonden kunnen worden, De gewenschte mede-

deelingen omtrent voedsel, vindplaats enz. geschieden het best per

brief kaart.

Vele larven worden in grooten getale bijeen gevonden en dan

ontvang ik er liever 100 dan 10, want er gaan er altijd zeer

veel te gronde.

Mogen velen aan mijne roepstem gehoor geven om zoodoende

mede te werken tot het uitbreiden onzer kennis van de Neder-

landsche Hymenoptera.

Februari 1892,

J. Tu. OUDEMANS.

Middenlaan 78 Amsterdam.

Th, == dn en dit ir a ee an AS !,