INHOUD VAN HET VIJF-EN-VEERTIGSTE DEEL,

Verslag van de 35ste Wintervergadering der Nederlandsche

Entomologische Vereeniging, te Utrecht, op 19 Januari

LE er er ee

Verslag van de 57ste Zomervergadering der Nederlandsche

Entomologische Vereeniging, te Zutphen , op 7 Juni 1902,

Dr. A. C. Oupemans, New List of Dutch Acari, (Plaat 1—6).

K. J. W. Kempers, Het adersysteem der Kevervleugels

Verve (baten: ee Pat aes

P. C. T. SNELLEN, Mededeeling over de Lepidoptera van de

Kangean-eilanden, (Plaat 8 fig. 1,2) . . « .

Dezelfde, Aanteekeningen over eenige soorten van het genus

Grammodes Guenée met beschrijving van drie nieuwe,

Be N ee o ss eh Ve i ian

E, WAsMANN, Species novae Insectorum Termitophilorum

ex America Meridionali, (Plaat 9). . . . .. «

D. rer Haar, De rups van Xystophora Palustrella Dougl.

Dr. D. L. UITTENBOOGAART, List of Beetles collected in

Surltamımand OneBarbadoes … dl e ua o a

Dr. A. C. Oupemans, Notes on Acari, fifth Series (Plaat

10-12) .

Mr. M. C. Pırpers en P, GC. T. SNELLEN, Enumération des

Lépidoptères Hétérocères de Java, (Plaat 13—15)

G. van Roon, Sobarus Vethi, ein neuer Prionide aus Cen-

tral-Afrika, (met afbeelding) . . .

Dr. A. J. van Rossum, Pteronus spiraeae Zdd., eene voor

de Nederlandsche Fauna nieuwe bladwesp (Plaat 16).

OVE

Bladz.

’

di (hi

”

DIL,

2 i

]

E @

| -

» +

car t

= er

® è a €

+ ò

| AN ur

a i

> x v . ay

| € Ur =

8 DA 4 9

eve

m I p

4 } we 7

+ ti |

F a . . . I È x

hd Le j pi L a xy 5

PA È : re | "Sun : DI

i “i e

| ; ET À sw . a x

= = "LR —

N Es = 1 Ps : : wer “N

di N ce >

| O ai rah aft ‘ ni a ‘am

. u u 1e

2 > u =

= si i Les | 2

N 7

f | AA

ci }

| | ; Per h Sh Ala

As Y 5

\ 4 7 A

hei è AL Ù i

[2 è } È pn

CA à » - ent i peas Vie

| È = dins

s ve

ne‘ hd 1 OLGA i }

Er bai di :

A, dé CS

k al i

Md * MD | Vi

t 7 “tue u Ù

f f J % LL nf

A SA SO

ES A 2

: + bal TEN |

sd i & el!

> v |

5 NA NI

r b #1 Ù

ICI topo 16,60, 4 ay aa iP lie

- à À a

è LA L nef we, D Î

j ib Jul, ee tI „an

È vs Di a 4

2 ‘ Ri 5 i

di = r Pen DL" ù nes

4 ) Pat ure) hh: CS ol MUS

i ’ 5 ù :

x i Te o

u BL wat ers * a A= KEEN Oe

: 2

i a.

® -

| =

È n +

BEER | ~

4 vi , B

DÉCRET : NE

VERSTAG

VAN DE

VIJF-EN-DERTIGSTE WINTERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING,

GEHOUDEN TE UTRECHT

op. Zonda es: k9 Januari 302,

des morgens ten 11 ure.

Voorzitter de heer P. C. T. Snellen.

Tegenwoordig de heeren: P. J. van den Bergh Lzn., K. Bisschop

van Tuinen Hzn., L. P. de Bussy, J. B. Corporaal, E. D. van

Dissel, Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, D. ter Haar, D. van der Hoop,

Dr. F. W. O. Kallenbach, K. J. W. Kempers, A. A. van Pelt

Lechner, Mr. A. F. A. Leesberg, Dr. Th. W. van Lidth de Jeude,

Mr. H. A. Lorentz, Dr. D. Mac Gillavry, Dr. J. C. H. de Mejjere,

A. Mos, Dr. H. F. Nierstrasz, Dr. A. CG. Oudemans Jszn., Dr. J.

Th. Oudemans, Mr. M. C. Piepers, Dr. C. L. Reuvens, G. van

Roon, Dr. A. J. van Rossum, P. J. M. Schuyt, P. F. Sythoff Jzn.,

Mr. D. L. Uyttenboogaart, H. Verploegh, Dr. J. Versluys jr.,

Dr. H. J. Veth, H. A. de Vos tot Nederveen Cappel, Mr. L.H.D,

de Vos tot Nederveen Cappel en H. W. van der Weele.

Van de heeren Mr. A. Brants, Mr. A. J. F. Fokker, J. Jaspers jr.,

R. A. Polak, G. Ritsema Czn., W. Warnsinck en Erich Wasmann

is bericht ontvangen, dat zij tot hun leedwezen verhinderd waren

de vergadering bij te wonen.

Tijdschr. voor Entom. XLV. 1

2 VERSLAG.

De Voorzitter opent de vergadering met de volgende toespraak :

Mijne Heeren !

Ik heb de eer en het genoegen U hier van harte welkom te

heeten; Uwe talrijke opkomst bewijst, dat het eene gelukkige ge-

dachte van het Bestuur was, de Winterbijeenkomst ditmaal te

Utrecht te houden. Moge die opkomst ook een voorteeken zijn van

talrijke en belangrijke mededeelingen en zoo weder bijdragen tot

den bloei onzer Vereeniging, daardoor tot bevordering der door

ons beoefende wetenschap en ten slotte deze dag de aangenaamste

herinneringen bij alle aanwezigen achterlaten.

In die hoop open ik onze vergadering.

De heer Snellen deelt het volgende mede:

Onder de Noctuinen, waarvan slechts weinigen onzer gave, in-

landsche exemplaren zullen gezien hebben, behoort voorzeker

Cirroedia 1) Xerampelina Hübn. In deel I der Vlinders van Neder-

land op p. 244 met het genus als waarschijnlijk inlandsch kort

gekarakteriseerd, werd zij later in Limburg en bij Arnhem gevonden

als vlinder en onder de Nederlandsche Lepidoptera opgenomen

(zie VL van Ned. II p. 1148). De rups had echter nog niemand

hier waargenomen. Men zal dus wel met belangstelling vernemen

dat de gave en frissche exemplaren van den vlinder, die ik hier

ter bezichtiging laat rondgaan, gekweekt zijn uit rupsen, door ons

medelid, den heer N. A. de Joncheere, namens wien ik deze

adedeeling doe, bij Dordrecht, dus in het hart van ons land,

in het voorjaar van 1901 gevonden. De eerste rupsen trof de

heer de Joncheere aan tusschen den bloesem der esschen, later

vond hij ze onder mos, aan den voet der stammen. Hij kweekte

ze eerst met de bloesems; naderhand, toen deze niet meer te be-

komen waren, aten de rupsen de bladknoppen uit. Zij sponnen

in het laatst van Juni in, in den grond, doch verpopten eerst

in Augustus. De vlinders kwamen in het laatst van Augustus en

begin van September uit.

1) Guenée, die het genus het eerst beschreef, noemt het aldus. Cirrhoedia

is eene Lederer’sche schrijfwijze.

VERSTLAG. 3

Wat deze aangaat, zoo ziet men, dat zij tamelijk verschillen.

Zij komen dan ook in twee vrij uiteenloopende variëteiten voor.

Het bovenste exemplaar, dat goudgele voorvleugels heeft, met

paarsbruinen middenband en achterrand, is de type en ook als

zoodanig door Guenée, Noct. I p. 402 beschreven. De twee andere,

met eenigszins aan dor loof herinnerende voorvleugels welker midden-

veld en achterrand ook wel donkerder is maar minder uitkomt,

terwijl de twee geheele dwarslijnen daarentegen des te duidelijker

zijn, is Guenée’s variëteit A (var. Unicolor Staud., Cat. Ed. 2 p. 116).

Daarvan kwamen meer voorwerpen uit dan van den type waartoe

ook het bij Arnhem door Mr. Brants gevangen voorwerp behoort,

Staudinger beschrijft Iris IV p. 299 (1892) nog twee variëteiten,

Pallida en Maculifera doch deze beduiden niets en kunnen ge-

voegelijk genegeerd worden als geheel onbeduilend. De auteur

heeft er veel zoo gemaakt; men begrijpt waarom.

Ik had gehoopt hier eene afbeelding der rups, die door Milliere

in zijne Icones I p. 284 pl. 33 fig. 4 is voorgesteld, te kunnen

vertoonen doch deze afbeelding is zeer slecht en komt in geenen

deele overeen met de zeer juiste beschrijving door Guenée, t. a, p.

die uitmuntend op de voorwerpen door den heer de Joncheere

gevonden, past.

Volgens eene mededeeling van Hartley, Entomologist V p. 19

(1870—1) komt de jonge rups reeds in het najaar uit het ei.

Xerampelina is, wat den vlinder betreft, zeer uitvoerig besproken

door Tutt, British Noctuae and their varieties, III p. 15 (1800.

Namens den heer N. A. de Joncheere stel ik hierbij ook ter

bezichtiging eene aberratie van Agrotis Triangulum Hufn. op welker

rechter voorvleugel de teekening van het middenveld bijna ontbreekt.

Zij werd uit eene bij Dordrecht gevonden rups gekweekt.

Vervolgens wenschte ik namens ons medelid, de heer F. J. M.

Heylaerts te Breda de mededeeling te doen van de ontdekking

eener voor de Nederlandsche Fauna nieuwe Liparide, Laria L-

nigrum Müller (V-xigrum Fabr.) Ochs. eene zeer aan onze wel

bekende Leucoma Salicis herinnerende soort, waarvan zij echter

generiek verschilt. De rups werd door den ontdekker te Burgst,

4 VERSLAG.

bij Princenhage, op beuken gevonden. Op dezelfde boomsoort troffen

wijlen baron Lewe van Middelstum en ik de rups ook aan in het

Kleefsche woud nabij, doch buiten onze grenzen. Bij Beek heeft

Lewe er later vlijtig naar gezocht maar de soort niet gevonden.

Ik hoop later de kenmerken op te geven waardoor het genus

Laria zich van Leucoma onderscheidt en laat hierbij rondgaan twee

duitsche exemplaren onzer nieuwe Liparide.

Lophopteryx Cucullina W. V. door mij in Aanteekening beschreven,

VL v. Ned. I p. 221, is mede door den heer Heylaerts bij Breda

gevonden,

Voor onze Fauna nieuwe soorten zijn verder:

Eupithecia Coronata Hübn. — zie Aanteek., VL v. Ned, I

p. 682; bij Tegelen, Limburg, door den heer Latiers gevangen.

hetinia Sylvestrana Curtis — zie Aanteek, VL v. Ned. II

p. 256, bij Putten in Noord-Brabant gevangen door Baron

de Crombrugghe de Picquendaele te Brussel, die de goedheid

had mij van zijne vangst een paartje ten geschenke te

geven. De voorwerpen waren op Pinus Maritima gevangen.

Penthina (Pelatea) Klugiana Freyer. Door den heer Heylaerts

in Zuid-Limburg gevangen.

Lithocolletis Genieulella Ragonot. — Op 16 Mei 1901 bij Loos-

duinen door mij tegen Acer Pseudoplatanus gevonden. Deze

soort, waarvan ik exemplaren van den heer Ragonot ont-

ving, gelijkt zeer op Lith. Sylvella (van Acer Campestre)

maar is grooter,

De heer van Rossum deelt mede, dat ook door den heer Brants

drie rupsen van Laria L-nigrum in den voorgaanden zomer (Aug.) aan

den Plasmolen bij Gennep gevangen zijn, welke thans nog in leven

zijn. Reeds gedurende geruimen tijd veronderstelde de heer Brants,

dat deze soort wel aan den Plasmolen zou voorkomen en eindelijk

werd zijne volharding om daar steeds naar haar te zoeken in den

afgeloopen zomer dus beloond.

De heer Everts deelt een en ander mede over eene kleine groep

VERSLAG. 5

van Scolytiden (schors- of bastkevers), welke niet het bastgedeelte

doorknagen, maar bepaaldelijk in het hout van oude boomen leven,

Zij vreten daar gangen in het spint of tot diep in het kernhout,

Hun voedsel bestaat gewoonlijk niet uit het hout zelf, maar

uit houtsappen of zich in de gangen ontwikkelende fungi (schimmel-

draden), door Schmidberger « Ambrosia» genaamd en door Hartig

als zoodanig herkend. Deze ambrosia veroorzaken aan de wanden

der gangen eene zwarte verkleuring, alsof het hout met een

gloeiende metaaldraad ingebrand was. Dergelijke zwartachtige gangen

herkent men dadelijk als aan «ambrosia-kevers» te behooren.

Bij deze «houtboorders» of houtkevers (zooals Oudemans ze in

zijn werk noemt) schijnen alleen de wijfjes de moedergangen te

graven, nadat, althans bij soorten, waar de in voorkomen zeer

afwijkende mannetjes ongevleugeld zijn, de paring reeds onmidde-

lijk na afloop van de metamorphose binnen in de gangen heeft

plaats gehad Dergelijke ongevleugelde mannetjes blijven eenzaam

in de oude moedergang, die zij in den regel niet verlaten.

Het 9 knaagt van uit het boorgat, radiaal in het hout, een

ingangsbuis en van daar uit gaan de eigenlijke broedgangen het

hout in,

Bij het genus Ayloterus worden deze gangen naar haar eigen-

aardig voorkomen « /uddergangen» genoemd; hier loopen de broed-

gangen altijd loodrecht op de langsas van den overeindstaanden

boom; de eieren worden gelegd in, aan de boven- en onderzijde

geknaagde, eigroefjes van waaruit de larven korte, loodrecht op

de broedgang staande, derhalve in de richting der houtvezels

loopende, larvengangen knagen.

De larven maken dus, ieder voor zich, eene afzonderlijke gang,

die tegelijkertijd in haar geheel tot popholte moet dienen en slechts

zoo groot is, dat de larve deze in elk stadium der ontwikkeling

geheel opvult. |

Het 9, dat reeds, daar waar het ontwikkeld is, door een 4 van

hetzelfde broedsel bevrucht werd, boort eene, loodrecht door de

schors in het hout gaande, ingangsbuis en verlengt deze ge-

woenlijk in meerdere, in hetzelfde vlak van doorsnede gelegen,

6 VERSLAG.

broedgangen, in welke, naarmate het graven voortgaat, op de

boven- en onderzijde (niet rechts en links), op matigen afstand

van elkaar, eigroefjes geknaagd worden, die elk van een ei wor-

den voorzien en met houtknaagsel afgesloten worden. De uitge-

kropen larven knagen nu, een aantal naar boven, anderen naar

beneden, in de richting der houtvezels larvengangen, van dezelfde

doorsnede als de moedergang, doch die zeer kort blijven (hoogstens

5 mm, lang) en als de sporten van eene éénarmige ladder op elkaar

volgen. De uitwerpselen dienen de larven tot verdikking van den

scheidswand tusschen larve- en moedergang. De pop ligt in de

larvengang met den kop naar de moedergang gericht. Om te over-

winteren kruipen de kevers door de boorgaten naar de oude pop-

holten terug. |

Bij onze gewone X. domesticus L. (in het hout van verschillende

loofboomen) loopen de broedgangen, veelal meerdere in getal, niet

in de richting der jaarringen, doch schuin er dooreen.

Eene tweede soort in Nederland is X, Zweatus Oliv., uitsluitend

in naaldboomen, vooral in zilversparren. De ingangsbuis blijft naar

verhouding kort, van daar gaan slechts twee broedgangen uit,

gewoonlijk een naar rechts en een naar links, de richting der

jaarringen volgend; toch kunnen zij zoodanig afwijken, dat alleen

eene rechte broedgang als voortzetting van de ingangsbuis, of twee

broedgangen aan dezelfde zijde, of ééne broedgang als geknikte

voortzetting van de ingangsbuis, of twee broedgangen schuin door

de jaarringen, of hakig, op verschillenden afstand van de schors,

eene naar rechts en eene naar links, voorkomen. De gangen loopen

gewoonlijk alleen in het spint. Alleen bij Paterswolde gevangen.

Ik ontving een exemplaar van Prof, Ritzema Bos.

Bij onze inheemsche Xyleborus Saxesenii Ratzeb., van welke het

d nog niet in Nederland gezien is, bestaat de vraatfiguur uit eene

gemeenschappelijke ruimte in het hout, welke ook door de larven

uitgeknaagd is, doch niet zoodanig, dat iedere larve voor zich een

uit de broedgang gaande larvengang vreet, doch zoo, dat door

alle larven te gelijk eene verruiming om de geheele familie te

bergen, geknaagd wordt. De ingangsbuis gaat radiaal den boom

VERSLAG, TI

in, van daar uit knaagt de moederkever naar rechts en links, in

hetzelfde vlak van doorsnede, broedgangen, welke gewoonlijk de

jaarringen volgen en in de zachtste deelen worden aangelegd. Soms

gaan van eene zelfde ingangsbuis ook op verschillenden afstand

van de schors broedgangen uit. In de, in de richting der hout-

vezels, in radiale richting geknaagde, soms vingerbreede familie-

gangen zijn veelal eieren, larven van verschillenden leeftijd, poppen

en nog weeke kevers vereenigd. Op 100 wijfjes rekent men 1 4.

Bij de nog niet in Nederland waargenomen Xy/eborus dryographus

Ratzeb. maken de 99 diep in het hout indringende vorkgangen.

Zij boren nl. rechte, radiale ingangsbuizen, in de richting der

mergstralen, tot 15 cm. diep in het hout, van waaruit zij zij-

waarts, meestal rechte broedgangen, in hetzelfde vlak van door-

snede, knagen; daarin worden de eieren in hoopjes gelegd. De

uitgekropen larven schikken zich daarbinnen op eene rij en ver-

poppen daarna, zonder iets verder te hebben uitgeknaagd. In

oude eiken.

Ook Ayleborus monographus F. eveneens in eiken, doch nog

niet in Nederland gevangen De ingangsbuis is meestal iets gebo-

gen, 1—8 cm. lang, derhalve soms alleen in het spint, doch ook

wel in het kernhout indringende; de bochtige, dendritisch vertakte,

broedgangen gaan dientengevolge ook wat meer of wat minder diep

in den boom.

Eindelijk Anisandrus dispar F. Door het geheele land verbreid,

Zij is polyphaag. De uitsluitend door het 2 geknaagde vraatfiguur

is gekenmerkt door het voorkomen van loodrechte broedgangen

van de 2de orde. Het 2 knaagt nl. eene kortere of langere in-

gangsbuis radiaal in den boom, maakt in hetzelfde vlak van door-

snede, ongeveer in de richting der jaarringen, primaire broed-

gangen en boort van hieruit, verder knagend, secundaire, recht-

hoekig van deze uitgaande, de richting der houtvezels volgende,

4--2 cm. lange broedgangen naar boven en naar beneden. De

lengte van de ingangsbuis als ook het aantal en de lengte der

primaire en secundaire broedgangen is zeer verschillend en hangt

af van de dikte van den stam In dikke stammen en stronken is

8 VERSLAG.

de ingangsbuis wel 3—6 cm. lang. De primaire broedgangen gaan

dan, hetzij van af het uiteinde der ingangsbuis regelmatig naar

rechts en links, de jaarringen volgend, of reeds eerder gaat de

eene of andere broedgang van uit de ingangsbuis, of de broed-

gangen gaan meer schuin naar binnen, meerdere jaarringen door-

snijdend. In dunne, heesterachtige stengels blijven de ingangsbuizen

veelal zeer kort. De primaire broedgangen volgen meestal volkomen

de richting der jaarringen; gaat er een rechts en ook een links,

dan vormen deze beiden te zamen ongeveer een cirkelboog om het

middelpunt van den stam. Zoowel in de primaire als in de secun-

daire broedgangen leven de larven, welke uit de, aan den ingang

der broedgangen, in hoopjes gelegde, eieren gekropen, zich voeden

met het uitzwetende houtsap en de zich daar vormende « ambrosia » ;

zij zitten daar in rijen en verpoppen zich daar ter plaatse. De

ontwikkelde kevers verlaten het hout door de boorgaten, waar-

schijnlijk nadat de paring heeft plaats gehad,

Aangezien gewoonlijk veel meer wijfjes dan mannetjes aanwezig

zijn (op 4 29 1 4), zoo is deze soort waarschijnlijk polygaam.

In Hilversum werd deze soort in massa verkregen uit Pterocaria

caucasica, i

Het hier medegedeelde vindt men uitvoerig besproken in het

bekende klassieke werk van Judeich en Nitsche. Interessant zou

het zijn wanneer medeleden gelegenheid vonden over dit «schadelijk

gedierte» binnen de grenzen van ons land wat meer licht te ver-

spreiden. Spr. houdt zich voor inlichtingen en toezendingen zeer

aanbevolen en laat ter bezichtiging rondgaan stukjes hout, waarin

de gangen der verschillende besproken soorten voorkomen.

Op eene vraag van den heer Piepers, of de wijze van gangen

maken van iedere soort verschillend is, antwoordt Spr., dat men,

wanneer men de gangen der verschillende soorten goed bestudeerd

heeft, dadelijk kan zeggen van welke soort deze zijn. Zoo werden

door Spr. bij eene in de omstreken van Winterswijk gemaakte

excursie de gangen herkend van M/yelophilus minor Hartig, hoewel

geen kevers werden gevonden. Thuis gekomen vond Spr. in een

der gangen van de medegenomen vreetobjecten een dekschild dezer

VERSLAG. 9

soort, zoodat zijne onderstelling, dat men hier met deze soort te

doen had, juist bleek geweest te zijn.

De heer van Pelt Lechner wijst op eene mededeeling in « The

Entomologist’s Record » (Vol. XIII, N°, 5), waarin spreker’s ervaring

bevestigd wordt, dat de rups van Senta maritima Tausch. bij

voorkeur schijnt te huizen in riet- en Typha-stengels, bewoond

geweest door Noragriu-rupsen.

Als nieuwe vindplaats van Calamia lutosa Hb. kan Spreker

Wageningen opgeven.

Voorts laat Spreker ter bezichtiging rondgaan cellenkokertjes van

Megachile centuncularis L., in den schoorsteen van een onbewoond

huisje gevonden, en een stuk honigraat, op 8 September van het

vorige jaar nabij Wageningen, buiten aan een beukenstam bevestigd,

aangetroffen; toen Spreker het ontdekte waren de bijen (Apis mel-

lifera L.) er druk mede aan het werk. Een week later vond hij

honderden bijen onder aan den boomstam dood liggen. Het weer was

sinds aanmerkelijk kouder geworden.

De heer A. C. Oudemans laat ter bezichtiging rondgaan de

volgende voorwerpen, waarbij hij een en ander toelicht.

1. Een paar opengebroken Acari-kamers uit het eerste achterlijfs-

segment van Xylocopa (Koptorthosoma) tenuiscapa Westw., waarover

in de vorige winter sprake was.

2. Eenige groote Acari in glycerine, en wel Lhipicephalus

evertsi Nn., Haemaphysalis leachi Aud., Amblyomma splendidum

Gieb , Zwodes reduvius (L.), Trombidium tinctorium (L.)

3. Een 15-tal mikroskopische praeparaten van Parasitiden ( Gama-

siden) en wel van Parasitus crassipes (L.), Cyrtolaelaps cervus

(Kram.), Huryparasitus terribilis (Michael), Neoparasitus oudemansi

Oudms., Macrocheles marginatus (Herm.), Pachylaelaps ensifer

Oudms., Haemogamasus hirsutus Berl., Greenia perkinsi Oudms ,

Hypoaspis arcualis (GC. L. Koch), Emeus halleri (G. et R. Can.),

Seiulus vepallidus (G. L. Koch), Laelaps agilis (C. L. Koch),

Neopodocinum jaspersi Oudm.), Liponyssus albatus (C. L. Koch), en

Dermanyssus gallinae (de Geer).

10 VERSLAG.

Binnenkort zal in het Tijdschrift verschijnen zijne Nieuwe Lijst

van Nederlandsche Parasitiden (Gamasiden), voorafgegaan door

nieuwe vondsten van Oribuliden. Kenige bizonderheden van daarin

genoemde Acari mogen hier kort vermeld worden.

1. Notaspis Schitzi nov. sp. werd door den heer H. Schütz te

Rotterdam in het mos van zijn terrarium gevonden.

2. Liponyssus saurarum nov. sp. werd eveneens door den heer

H. Schütz te Rotterdam gevonden op zijne hagedissen. Het is

mogelijk, dat zij op Lacerta viridis uit Hongarije ingevoerd werden.

3. Liponyssus corethroproctus nov. sp. werd door Spreker gevonden

op Vespertilio dasycneme te Sneek. Het { dezer soort heeft aan

het einde van het achterlijf een ware bezem van staafvormige borstels,

4. Seiulus plumosus nov. sp. werd door Spreker gevonden op Ves-

pertilio dasyeneme te Sneek, en op Sciurus vulgaris te Arnhem.

Zonderling is het feit, dat Seiw/us-soorten tot dusver slechts op

planten gevonden zijn, waar zij van Acari leven (zij zuigen ze uit)

die zelf plantensappen zuigen. Vermoedelijk leeft Seiulus plumosus

dus van Acari die parasitisch op Vespertilio en Sciurus doorbrengen.

5. Laelaps agilis (C. L. Koch) is type van het genus Laelaps

CG. L. Koch. Een paar jaar geleden werd het Y het eerst door

KRAMER gevonden, die eenvoudig de vondst vermeldde Bij nauw-

keurig onderzoek bleek Spreker dat dit Yin zijn mandibula de ken-

merken heeft van het genus Stylochirus G. et. R. Can. (eenige

soort: St rovennensis G. et. R. Can.). Resultaat: Laelaps agilis

(C. L. Koch) en Stylochirus rovennensus G. et. R. Can. behooren

tot hetzelfde genus, dat volgens de wetten der nomenclatuur moet

heeten Zaelaps C. L. Koch met Laelaps agilis C. L. Koch als type;

en al de andere Laelaps-soorten worden vereenigd in het genus

Hypoaspis G. Can. met 77. krameri G. Can, als type.

6. Hypoaspis hypudaei nov. sp. werd door Spreker gevonden op

Paludicola amphibius te Sneek.

7. Hypoaspis celeripediformis nov. sp. werd door Spreker te Sneek

gevonden op Putorius erminea.

8. Cyrtolaelaps transisalae nov. sp. vond Spreker, in rottende

bladeren bij Delden (Overijssel).

VERSLAG. 11

9. Gamasus terribilis Michael werd door den ontdekker ver-

keerdelijk in het genus Gamasus (thans Parasitus) gebracht. Het

is Spreker gebleken, dat deze soort tot een nieuw genus behoort, het-

welk hij Zuryparasitus nov. gen. genoemd heeft, Het is de meest

robust gebouwde soort van al de bekende Parasitiden.

10, Parasitus subterraneus (J. Müller) is sedert 1859 niet meer

gezien, Spreker vond haar bij groote hoeveelheden op /Vecrophorus-

soorten te Sneek en te Arnhem. Ook Prof. Hubrecht zond hem

uit Utrecht een Necrophorus met eenige exemplaren dezer soort.

En zoo zoude Spreker voort kunnen gaan met het vermelden van

vondsten van merkwaardige en nieuwe soorten. Maar hij wil het

geduld der toehoorders niet te veel op de proef stellen. Een andere

keer meer.

Spreker laat nog eenige zijner teekeningen rondgaan.

De heer ter Haar laat eerst ter bezichtiging rondgaan een doos,

waarin twee serien: een van Vanessa Urticae L. en een van

Vanessa lo L.

Beide serién zijn gekweekt onder kunstmatig verhoogde tempe-

ratuur door den Heer Ernst Krodel, Königlich Postexpeditor I Cl.

te Würzburg in Beieren.

In deze serie worden alle vormen teruggevonden door anderen

reeds verkregen en beschreven. Men kan bij vergelijking met

typische exemplaren, waarvan een aan het hoofd van elke serie

staat, opmerken hoe de blauwe randvlekken het meest onderhevig

zijn aan veranderingen, daar ze bij geen enkel exemplaar normaal

kunnen genoemd worden.

Bij V. Urticae is duidelijk waar te nemen de langzame over-

gang tot de ab. Ichnusoides Sélys, waarbij de 2e en 3, zwarte

voorrandsvlek der voorvleugels zijn samengevloeid en de zwarte

stipvlekken in de cellen 2 en 3 der voorvleugels ontbreken.

Bij V. lo zijn de oogvlekken het meest veranderlijk en ontstaat

langzamerhand de ab. Belisaria Oberth. Deze aberratie mist de oog-

vlekken geheel en daarbij zijn de voorrandsvlekken der voorvleugels

tot één band ineengevloeid.

12 VERSLAG.

De meest merkwaardige exemplaren zijn naar Sprekers meening

echter de twee laatste van /. Zo. Bij deze zijn alle kenmerken der

aberratie Belisaria aanwezig maar bovendien is in cel 1b op elken

voorvleugel een zwart vlekje ontstaan; hierdoor gelijkt de aanleg

der teekening zeer veel op die van het meest geprononceerde exem-

plaar van Vanessa Urticae L. ab. Ichnusoides Sélys, dat er naast staat.

Zeer zeker leenen deze seriën zich best voor een dieper gaande

studie over andere kenmerken, zooals b.v. het verdwijnen van de

grondkleur der achtervleugels en den achterrandsvorm daarvan, maar

spreker meent het hierbij voorloopig te kunnen laten en de exem-

plaren aan de nauwkeurige beschouwing der aanwezigen te kunnen

toevertrouwen.

In een tweede doosje zijn enkele aberratiën en andere vlinders

gestoken.

1. Een 2 van Acherontia Atropos L. waarvan de banden op de

achtervleugels niet zwart maar grijs zijn. De vlinder is gekweekt

uit eene bij Kollum in 1901 gevonden rups, waar de soort in dat

najaar volstrekt niet zeldzaam was.

2. Een exemplaar van Plusia Gamma L. Dit is gered uit een

doosje, waarin de vangst van een schooljongen, door dezen in Juli

1900 bij Gulpen gedaan, zonder eenige voorzorg was bijeenge-

voegd, De vangst was typisch Zuid-Limburgsch door de aanwezigheid

van verscheidene exemplaren van Mania Maura L. Door de behan-

deling (?) zijn de sprieten verdwenen, terwijl de franje van den

rechter voorvleugel ook sterk gehavend is.

Het exemplaar is echter anders merkwaardig genoeg, vooral om-

dat er zoo weinig aberratién van deze soort voorkomen,

In de eerste plaats de maat. De heer Snellen geeft als minimum

maat op 35 mm. Ik heb meermalen exemplaren gevangen van

slechts 31 mm. vlucht, terwijl 41 mm ook voorkomt, blijkens de

beide door mij in de doos bijgestoken exemplaren. Het Zuid-

Limburgsche exemplaar is slechts 24 mm.! Dus een echte dwerg.

Bovendien wijkt het gamma-teeken van den rechterkant sterk

VERSLAG. 13

af in vorm. Op de linkerzijde is de gamma-vorm herkenbaar ,

al is het dunne einde wat kort en spits; op de rechterzijde echter

is die vorm geheel verloren gegaan en blijft een gerekte V-vorm over.

3. In «Onze Vlinders» heeft Spreker reeds melding gemaakt

van Leucania L-album L. door den heer Nieuwenhuijs bij Utrecht

gevangen. Het overtuigingstuk uit de collectie der Universiteits-

verzameling alhier hem door den heer Prof. Hubrecht welwillend

ter onderzoeking gezonden, is tevens in de doos gestoken.

Ten slotte doet Spreker mededeeling van enkele vangsten merk-

waardig om het voorkomen in Friesland.

4. Leucania Impudens Hbn., den 23sten Juli 1901 te Veenklooster

op smeer gevangen.

2. Euchloris (Phorodesma) Pustulata Hufn., waarvan de heer

Schuijt en hij twee exemplaren op Veenklooster bij Kollum vonden

den 17den Juli 1901.

3. Lobophora Carpinata Bkh. in een 3tal exemplaren op dezelfde

plaats als de voorgaande gevangen bij het licht van een lantaarntje

den 7den Mei 1901.

Deze soort was nog alleen uit het Zuiden en Westen van ons

land bekend.

4. Cerostoma Nemorella L. den 47den Juli 1901 ook aldaar in 2

exemplaren gevangen en totdusver alleen vermeld van Velp, Baarn

en Limburg.

5. Craniophora Ligustri F. var. Sundevalli Lampa (Olivacea Tutt)

was alleen door spreker uit de rups gekweekt. Hij heeft echter

den 48den Juli 4904 een bijzonder geprononceerd exemplaar bij

Bergum tegen een boom gevangen.

en 6. Crambus Myellus Hbn. door den heer Uyen bij Nijmegen

gevangen.

De heer J. Th. Oudemans vertoont eene photographie van een

jong esscheboompje uit de duinen bij Wijk aan Zee, welks bla-

deren buitengewoon sterk door Bladsnijderbijen (Megachile) zijn

uitgebeten, zoo zelfs, dat uit het nog overgeblevene der bladschij-

ven welhaast geene stukjes van voldoende afmeting meer door de

14 VERSLAG.

genoemde dieren zouden kunnen geknipt worden. Zij hadden dit

ruim een meter hooge boompje dus tot het uiterste benuttigd. Dit

trof Spreker des te meer, daar in de naaste omgeving verscheidene

andere jonge esschen stonden, van welke enkele eveneens sterk

aangetast, doch de meeste daarentegen geheel gaaf waren. De ge-

volgtrekking ligt voor de hand, dat eene met bouwen bezig zijnde

bij gedurig naar hetzelfde boompje terugkeert, om daar hare

bekende ovale of ronde schijfjes uit de bladeren te bijten, zoolang

dat boompje aan hare behoefte hieraan voldoet, en niet nu eens

hier, dan weder daar haar materiaal vandaan haalt, Deze waar-

neming klopt geheel met het zoo wel bekende herinneringsvermogen

van plaats, dat zoovele Hymenoptera blijken te bezitten. Een paar

der bladeren, in gedroogden toestand, gaan mede ter bezichtiging rond.

Vervolgens vertoont Spreker eene photographie van twee exem-

plaren van Phalera bucephala L., in paring. Meermalen nam hij

waar, dat, zoowel bij deze soort als bij Pygaera anachoreta F., na

de eigenlijke paring het { urenlang met den kop omlaag en met

ingetrokken pooten als in een lethargischen toestand aan zijne

genitaalkleppen, waarmede het aan het 2 verbonden is, blijft hangen.

De heer Piepers deelt mede, dat hij zich herinnert, denzelfden

stand bij gepaarde voorwerpen eener Oost-Indische PAalera-soort

te hebben waargenomen.

Vervolgens stelt de heer Oudemans ter bezichtiging een exem-

plaar van Acherontia atropos L., dat op de achtervleugels den bin-

nensten der twee zwarte dwarsbanden mist. Dit voorwerp, een {,

kwam op 11 September 1901 uit eene pop, waarvan de rups te

Numansdorp in Zuid-Holland gevonden was en wel door den heer

A. B. Dulfer.

Verder demonstreert Spreker een manlijk voorwerp van £ucera

difficilis Per. !), de bekende «Langhoornbij», aan welks kopschild

eenige polliniën van Orchideeën kleven en vervolgens eene «vlin-

derpop met een rupsenkop», d. w. z. eene pop, waaraan de kop

van de rups is blijven vastzitten, zóó, dat deze er niet dan met

geweld en daarbij het dier verwondend van zou zijn te verwijderen.

1) Aldus heet onze inlandsche soort, niet Hucera longicornis. L.

VERSLAG. 15

Dergelijke poppen zijn meermalen waargenomen, maar toch zeer

zelden; voor zooverre aan Spreker bekend is, sterven zij in den

regel, wat ook met het aanwezige voorwerp het geval geweest is;

eene enkele maal leest men ook wel eens van een «vlinder met

een rupsenkop», in welk geval de rupsenkop ook op de imago is

overgegaan.

Dan vertoont de heer Oudemans twee serieën van Agrotis vesti-

gialis Rott., de eene verzameld in de zeeduinen, en wel te Wijk

aan Zee, de andere op de Veluwe en in het Gooi. Elk der serieën

bevat als begin en als einde het donkerste en het lichtste exem-

plaar, dat op de beide verschillende terreinen verzameld werd en

voorts eene rij van tusschenvormen. Het eigenaardige nu, dat bij

de vergelijking der twee serieën in het oog valt, is tweeledig.

Vooreerst zijn de duinexemplaren gemiddeld veel lichter gekleurd

dan de meer binnenslands verzamelde; terwijl nl. de donkerste

duinexemplaren zeker niet donkerder zijn dan het gemiddelde

van alle exemplaren der andere serie, zijn de lichtste duinexem-

plaren zeer veel lichter dan de lichtste voorwerpen, binnenslands

gevangen. Doch in de tweede plaats merkt men bij alle duinvoor-

werpen eene grijsgele tint op, eene leemkleur, die bij geen der

Gooische of Veluwsche voorwerpen aangetroffen wordt, waar integen-

deel eene warme, bruine tint dikwijls zeer duidelijk is. Behalve de

getoonde, bezit Spreker nog een groot aantal andere voorwerpen,

die echter alle tusschen de medegebrachte hare plaatsen in de dan

zeer omvangrijke serieën zouden kunnen vinden. Over de oorzaak

of oorzaken, welke aan het ontstaan van dergelijke «locale rassen»

ten grondslag liggen, wil Spreker thans niet uitwijden; het gissen

naar die oorzaken behoort anders tot het meest belangwekkende

der biologische studie.

Eindelijk worden eenige zeldzame of voor onze fauna eerst on-

langs bekend geworden vlindersoorten ter bezichtiging gesteld, n.l.:

1° een buitengewoon donker, manlijk voorwerp van Protoparce

convolvuli L., uitgekomen op 15 October 1901 uit eene pop,

verkregen van eene rups, te Numansdorp gevonden door den heer

Ab. Dulfer:

16 VERSLAG.

20 een d van Pieris daplidice L., mede door den heer Dulfer

te Numansdorp aangetroffen, en wel als imago in Augustus van

1901; in het uiterste Westen van ons land is deze soort nog

slechts hoogst zelden waargenomen, n.l. bij Dordrecht en een paar

malen in de duinen;

3° een 2 van Leptidia sinapis L., te Rhenen op 6 Juni 1900

aangetroffen door den heer J. A. Snijder;

4” een d van Satyrus hermione L., nieuw voor onze fauna, in

Augustus 1901 in het Kerstendal tusschen Beek en Nijmegen ge-

vangen door den heer van Niekerken :

5' een d van Odontosia carmelita Esp., met nog twee andere

voorwerpen derzelfde soort in het voorjaar van 1901 te Roozendaal

bij Velp gevangen door den heer W. Kruitbosch; het aanwezige

exemplaar dezer voor ons land eveneens nieuwe soort dateert

van 30 April;

6° eindelijk een 2 van Catocala electa Bkh., ook nieuw voor

onze fauna, op 19 Augustus 1901 te Renkum gevangen en aan

Spreker in handen gekomen door bemiddeling van den heer

R. A. Polak. |

Hulde brengend aan de vele personen, die zijne reeds zeer uit-

gebreide en door den aankoop van verscheidene bekende collecties

tot eene standaardcollectie aangroeiende verzameling van Neder-

landsche Lepidoptera gedurig verrijken met nieuwe soorten , zeldzaam-

heden en belangrijke afwijkingen, wijst Spreker er ten slotte nog

op, gehoord hetgeen ook anderen reeds op deze bijeenkomst mede-

deelden, dat het jaar 1901 al zeer rijk geweest is aan buiten-

gewone vangsten, terwijl ook verschillende andere niet gewone

soorten in grooten getale zijn voortgekomen, zooals Protoparce

convolvuli L. en meerdere andere.

De heer Bisschop van Tuinen deelt mede, dat hij, sedert de

laatste zomervergadering zijne onderzoekingen betreffende de zaag-

werktuigen der bladwespen heeft voortgezet.

Hij blijft vermoeden, dat Cimber femorata L. misschien tot een

ander genus, doch zeker tot een andere type behoort als ©. lutea L.

VERSLAG. il

en connata Schrk. Nu heeft hij oniangs door de welwillendheid

van de heeren Dr. A. J. van Rossum en Dr. J. Th. Oudemans,

die hij hiervoor zijn hartelijken dank betuigt, uit hunne collectién

exemplaren ontvangen van de beide andere inlandsche soorten van

dit genus, nl. van C. fags Zdd. en humeralis Geoffr. (= quadri-

maculata Müll.). Uit de zaagwerktuigen dezer soorten blijkt, dat

C. fagi tot dezelfde type als C. dutea en connata behoort, doch

dat ©. Awmeralis geheel op zich zelf staat en de zaagtanden van

deze soort veel meer overeenkomen met die van Frichiosoma lucorum

en tibialis dan met die der andere Cimbex-soorten. Ook vertoont

het rugstuk (de legscheede), ofschoon de karakteristieke inham

onder den top aanwezig is, een geheel ander karakter, zoodat,

volgens de meening van den Spreker, aan C. Aumeralis met recht

een anderen generieken naam zou kunnen worden toegekend.

Spreker laat daarna een 15-tal foto’s van de geheele en gedeelte-

lijke zaagwerktuigen benevens van de zaagtanden der besproken

Cimbex-soorten vergr. 20, 40 en 220 maal, rondgaan.

Verder laat hij nog een 16-tal foto’s circuleeren van de zaag-

werktuigen van Trichiosoma lucorum L., vitellinae L., en tibialis

Steph. vergr. p.m. 20 en 40 maal, van Clavellaria amerinae L.,

Trichiocampus viminalis Fall., Pteronus Bergmanni Dahlb. , Allantus

Scrophulariae L., Rhogogaster viridis L., Poecilosoma luteola Hl.

en Holcocneme crassa Fall. vergr. van 50—130 maal.

By de zagen van P. Bergmanni merkt Spreker op, dat deze

niet volkomen overeenkomen met de afbeelding in het bekende

werk van Cameron (!), blijkens eene door hem gemaakte kopie

uit dat werk, welke kopie hij tevens laat rondgaan.

Spreker verzoekt aan zijne medeleden, om hem zooveel mogelijk

vrouwelijke bladwespen te willen toezenden, om ook in ’t vervolg

zijne onderzoekingen voort te kunnen zetten. Cimber humeralis,

Trichiosoma tibialis en vitellinae werden door Dr. J. Th. Oudemans

aan hem afgestaan. Alle overige door hem onderzochte wespen heeft

hij aan Dr. A. J. van Rossum te danken.

(1) P. Cameron, A Monograph of the British Phytophagous Hymenoptera.

Tijdschr. voor Entom. XLV. 2

18 VERSLAG.

Ten slotte laat Spreker een boekwerk rondgaan inhoudende

kopieën van alle zagen, afgebeeld in het werk van Cameron. Het

geheele werk , zoowel de platen als de verklaringen en het alpha-

betisch register, is door sprekers dochter vervaardigd. Hij hoopt,

dat deze kopieën hem bij zijne onderzoekingen van zeer veel nut

znllen zijn.

De heer van Rossum brengt in de eerste plaats hulde aan den

heer Bisschop van Tuinen voor het moeitevolle en fraaie werk door

hem verricht, waaruit o a. blijkt, dat de tanden der zaagwerktuigen

bij de vijf Nederlandsche Cimbices verschillend gevormd zijn. Uit

de rondgaande foto’s valt op te merken, dat hierbij drie typen te

onderscheiden zijn. De tanden der zagen van Cond. lutea L. en

Cimb. connata Schr. vertoonen, hoewel onderling afwijkend, gelij-

kenis; dit is eveneens het geval bij C. fagi Zadd. en C. femorata L.

en een derden, van beide andere weder verschillenden vorm,

vindt men bij ©. quadrimaculata Müll. Spreker hoopt, dat deze

vergroote afbeeldingen van zagen en zaagtanden der Cimbices in

het Tijdschrift voor Entomologie opgenomen zullen worden, waarbij

dan uitvoeriger gewezen kan worden op dit morphologisch onder-

scheid tusschen de wespen van wilg, els, beuk, berk en meidoorn.

Van belang kan het zijn hier dan nog eens de foto’s bij te voegen

van de zaagwerktuigen der uit wolwilglarven gekweekte wespen,

welke door Konow als afzonderlijke soort C. capreae Knw. aange-

nomen worden (Wiener Ent. Zeit. XVI Jahrg. 1897 s. 105 &

108—109) terwijl Zaddach de drie door Brischke uit vleeschkleurige

wolwilglarven gekweekte wespen slechts voor eene variëteit van C

lutea IL. syn. saliceti Ladd, houdt 1).

Bij onderzoek der zagen zou dus kunnen blijken of deze bij C,

capreae Knw. anders gevormd zijn dan bij C. lutea L.

Spreker herinnert er aan, dat de wespen, welke hij sedert eenige

jaren kweekte uit larven op gladde wilgen bij Arnhem gevonden,

door Konow niet meer voor exemplaren van C. /utea gehouden

1) Zie: Beobacht. über Blatt: und Holzwespen von Brischke & Zaddach S, 39,

VERSTAG. 19

worden (Tijdschr, v. Entom. XLI Versl. p. 75), doch dat daarop

eenige Arnhemsche larven uit wilgenwaard aan den Rijn, naar

Teschendorf gezonden werden, (zie: Tijdschr. v. Entom. XLIII p. 60)

welke geheel overeenkomen met de beschrijving der /utea-larve,

welke Konow geeft op bladz. 17 van zijne analytische tabel voor

het determineeren van bladwespen-larven. Door Konow werd, na

kennismaking met deze larven, toegestemd, dat dit werkelijk de

larve was, door hem in zijne tabel ©, Zutea genoemd, maar... hij

voegt er bij: «Das wahrscheinliche also ist, dass viel mehr, die

von mir als C. capreae bezeichnete Larve der C. lutea angehört,

und dass beide sowol auf glattblättrigen als auch auf rauhblättrigen

Weiden vorkommen». In eene tweede editie van Konow’s tabel,

voorkomende in de Zeitschr. für Systematische Hymenopterologie

und Dipterologie, Jahrg. I, zag Spreker toen weldra, niet zonder

verbazing, dat de namen der larven op p. 170 nu verwisseld waren,

en dat thans de larve van C. capreae Knw. als groen, en de larve

van C. lutea L. als de roodachtige beschreven was.

Daaruit zou dus volgen dat C. capreae Knw. de algemeene voor-

komende soort, en C. lutea L. veel zeldzamer is, want de rood-

kleurige larven zijn tot nu toe slechts in gering aantal gevonden

door de Geer en Brischke op... wolwilg!

Ten einde het onderscheid tusschen de beide wespen te leeren

kennen, verzocht spreker daarop aan Konow de goedheid te willen

hebben hem J/utea- en capreae-wespen toe te zenden. Volgens de

beschrijving in de Wiener Entom. Zeitung, zou het karakteristieke

onderscheid gelegen zijn in den vorm van den schedel, welke bij

capreae «entschieden breiter» is. Pastor Konow had de welwillend-

heid hem dezer dagen 2 /utea-wespen d en 2 en eene capreae 2

te doen toekomen, welke spreker laat rondgaan. Hij voegde er

thans de opmerking bij, dat het kenmerkende onderscheid gelegen

is in eene «tiefe Furche» over het schildje bij de manlijke en

vrouwelijke exemplaren van capreae, welke bij /ufea ontbreekt;

hij had verzuimd in zijne monographie in de Wiener entom. Zeitung

op dit verschil te wijzen.

Eenige van de Arnhemsche gekweekte wilgen-wespen beschou-

30 VERSLAG.

wende, bevond Spreker, dat bij sommige dit gleufje is waar te

nemen, bij andere niet; alle exemplaren zijn afkomstig van larven

der gladbladerige wilg. Zaddach (1) heeft reeds vroeger gewaarschuwd

om naar aanleiding van den vorm van het schildje niet te spoedig

een besluit te nemen omtrent de soort. Hij zegt, over onderschei-

dingskenteekenen tusschen Cimbices in het algemeen sprekend,

o. a. «Ein noch viel besseres Unterscheidungsmerkmal könnte das

Schildchen dar zu bieten scheinen, indem es meistens durch eine

flache Längsfurche in zwei seitliche Erhabenheiten getheilt wird,

die halb kugelich erscheinen, so dass der Hintergrund nicht

scharf, sondern abgerundet ist, öfters aber auch fast eben ist, und

mit ziemlich scharfem Rande hinten vorspringt; aber auch dieses

Merkmal variirt bei Thieren, die aus denselben Raupen erzogen sind. »

Van meer gewicht komt Spreker het onderzoek der zagen in

dit opzicht voor en het is hem dus aangenaam te kunnen mede-

deelen, dat de heer Bisschop van Tuinen zich bereid verklaard

heeft, vergroote fotografién van deze werktuigen der door Konow

gezonden en echt verklaarde wesp van C. dutea L. te vervaardigen.

Wellicht blijkt hieruit dan of er eenig verschil bestaat tusschen

deze en de reeds door van Tuinen gemaakte vergrootingen der

zagen van de in Arnhem gekweekte wilgenwespen, welke door

Konow, C. capreae Knw. genoemd worden. De van dezen ontvangen

capreae-wesp kan hiervoor niet gebruikt worden, omdat de af-

zender dit exemplaar gaarne terug ontvangt.

Spreker vermeldt hier tevens bij, dat in het afgeloopen jaar

slechts weinig larven op wolwilg en gladde wilg gevonden zijn,

Onder deze laatste werd 17 Sept. eene vreemd gekleurde halfwassen

larve aangetroffen; de kop was zeer lichtgroen , het lijf grootendeels

geelachtig rood, en de laatste segmenten waren zeer donker, bijna

zwart gekleurd. Zij kreeg groenachtige vlekjes, en was na een

paar dagen geheel lichtgroen geworden, vervelde 23 Sept., had

toen dezelfde groene tint als de andere larven en kroop 6 Oct.

in den grond. Cameron, het verschil in kleuren der wilgen-larven

(1) Beob. über Blatt- und Holzwespen, S. 42.

VERSLAG. 21

besprekend, zegt omtrent de roodachtigen: «If they truly belong

to lutea it is certainly a most remarkable case of dimorphism in

the larvae». Is dit werkelijk zoo merkwaardig? . . . . bij rupsen

van vlinders is het toch bekend dat naast de groene ook vleesch -

kleurige of bruinroode variëteiten voorkomen o. a. bij Orgyia pu-

dibunda, Lophopterye camelina, Phlogophora metieulosa, Hadena

oleracea, zonder dat deze roodachtig gekleurde rupsen aan de

lepidopterologen aanleiding gegeven hebben, ze als eene bijzondere

soort te beschouwen,

Als een bewijs hoeveel de Cimbex-larven van parasieten te lijden

hebben, kan vermeld worden dat van 15 cocons in het voorjaar

te Groesen in wilgenmolm gevonden, weder 12 aangetast bleken

te zijn door den bekenden vijand der Cimbices Opheltes glaucopterus L.

Deze sluipwespen zijn, wanneer zij van vochtigheid en nu en dan

van eenig suikerwater voorzien worden, lang in het leven te hou-

den; een dezer exemplaren leefde zelfs 24 dagen.

Van Augustus tot October werden weder elzen-larven C. connata

aangetroffen, behalve in de nabijheid van Arnhem ook voor het

eerst in de Betuwe bij Angeren. Waarschijnlijk zullen deze larven

op de vele elzenheggen tusschen het bouwland daar wel meer te

Vinden zijn, Een der larven bezat slechts zeer onduidelijke vlekjes

in de zijden; gewoonlijk zijn deze stippels grooter en blauwzwart.

Larven van C. femorata kwamen in Juni en later van 10 Sept. —8

Oet. op berk voor. Deze herfst-larven zijn niet van eene tweede

generatie, maar afkomstig uit eieren van wespen, welke eerst in

Juli of Augustus uit de cocons verschenen.

Ook van de beuken-larve €. agi werd weder een achttien-tal

zeer verspreid in de omstreken van Arnhem en Schaarsbergen ge-

vonden; acht bezweken reeds bij het opkweeken, alsmede eene larve

uit Renkum, welke Spreker van den heer van Pelt Lechner, 31 Juli,

mocht ontvangen; deze larve werd bijzonder groot totdat zij 19

Aug. «slap» werd en weldra bezweek. Uit de fagi-cocons van 1900

verschenen nog geene Cimbices, maar wel... parasieten

2°. Proeven met Trichiosoma-larven.

Spreker herinnert er aan, dat hij in het vorige jaar te Groningen

29 VERSLAG.

(Tijdschr. v. Entom. Versl, p. 64) Trichiosoma-larven vertoonde,

welke ander voedsel vraten dan de planten, waarop zij gevonden

waren. Met het oog op de soorten-quaestie heeft hij deze proeven

voortgezet met halfwassen larven,

Van 10 meidoorn-larven rich. tibialis Steph., welke op berk

geplaatst waren, hebben er 6 cocons gemaakt; de overige bezweken.

Van 10 berken-larven uit Drente, Trich. lucorum L. met wol-

wilg gevoed, hebben er slechts 3 cocons vervaardigd; en van 15

Drentsche berken-larven rich. Zucorum L., op meidoorn geplaatst,

maakten er slechts 3 cocons. Hier was dus het resultaat het on-

gunstigst. De berken-larven bleken op den duur ook liever wolwilg

of gladde wilg te vreten dan meidoorn.

Hoewel, zooals uit bovenstaande opgaven blijkt, verscheidene lar-

ven bij deze proeven bezweken, is dit wellicht niet uitsluitend aan

het ongewone voedsel te wijten, want Trichiosoma-larven zijn bui-

tendien moeilijk groot te brengen. (Zie: Tijdschr. v. Entom. XLIV

Versl. p. 57).

Ook hadden eenige dezer /ucorum- en tibialis-larven de reis Arn-

hem—Groningen, vice versa, gedaan welke door de Drentsche larven

vroeger toch reeds gedeeltelijk afgelegd was,... al deze «bijzondere

omstandigheden» zullen het weerstandsvermogen der larven niet

grooter gemaakt hebben !

3°. Parthenogenetische larven van Pteronus dispar Zad.

Den 49den Juli 1901 werden op berk drie geheel groene Nematiden-

larven gevonden, welke aan den rand van het blad gezeten waren.

Spreker meende ze te moeten houden voor de door Brischke be-

schrevene larven van Nematus dispar Zdd., welke de laatste ver-

velling reeds ondergaan hadden (Schrift. phys. ökon. Ges. Königsberg

1883, p. 161, n°. 146). Zij waren 21 en 22 Juli in den grond

gekropen; 4 Aug. verscheen eene groene vrouwelijke wesp, welke

den volgenden dag op berk ingebonden werd; het verblijf werd

gedurende de warme dagen nu en dan met de spuitflesch bevoch-

tigd. Zij ging weldra leggen en leefde tot 18 Aug.; door het gaas

waren de eitjes moeilijk waar te nemen; 14 Aug. waren er echter

een paar te bespeuren, midden in een blad, dicht bij de hoofdnerf,

VERSLAG. 23

Na 13 dagen, 18 Aug., begonnen de larfjes te verschijnen, welke

in kleine gaatjes ter plaatse van het ei gezeten waren, en daar het

blad verder uitvraten. Zij zijn lichtgroen met geelbruinen kop; de

eitjes waren zeer verspreid gelegd, meestal één, zelden drie op een

blad, Na een viertal dagen waren er reeds flink gegroeide exem-

plaren, die aan den rand der bladen gingen vreten. Bij veront-

rusting nemen zij eene eenigszins S vormige houding aan; reeds

de kleine larven in de gaatjes van het blad doen dit. Spreker kon

hierbij geen reuk waarnemen. Den 30stea Aug. waren eenige verveld.

De kop was toen lichtbruingroen, met bruinachtige streep rond

langs achterhoofd !); monddeelen bruinzwart; kleur van het lichaam

grasgroen met witte plooien tusschen de geledingen; aan weerskanten

van het donkerder doorschijnende ruggevat loopt van ongeveer

derde tot negende segment eene witte of geelwitte langslijn, welke

weder begrensd wordt door een doffer groene, iets breedere streep.

Daaronder is de tint grasgroener met boven de pooten weer doffere

plekken. De voorste pooten zijn licht grijsgroen ; abdominaal-pooten

groen. Het voorlaatste segment gelijkt door de daar overhangende

huid iets breeder; het laatste is bruinrood aan het uiteinde met

twee evenzoo gekleurde anaalstaafjes. Het uiterlijk der gekweekte

larven komt meer overeen met Brischke’s beschrijving dan met

zijne afbeelding van Nematus dispar.

Den 7den en 8sten Sept. werden in het gazen omhulsel twee donker-

bruine cocons gemaakt tegen een watje dat met suikerwater voor

de wesp bevochtigd geweest was, en den daarop volgenden dag

werden 37 larven van verschillende afmetingen naar een glas met

aarde verhuisd, waarin zij verder met berkenloof gevoed werden,

Weldra kropen er eenige in den grond; in het laatste stadium zijn

de larven geheel groen met bleek roodbruin laatste segment; de

lengte is dan ongeveer 123 mm. Bij sommige, die de laatste ver-

velling nog niet ondergaan hadden, waren achter den kop en bij

het achtereinde de donkerder groene vlekjes en punten te zien,

waarvan Brischke zegt: «auf den ersten und letzten Segmenten

1) Brischke beschrijft den kop eenigszins anders,

24 VERSTAG.

stehen sie, zu beiden Seiten des dunkelgrün durchscheinenden

Rückengefässes, zwei in der Mitte unterbrochenen Längslinien bil-

dend». De geelwitte of witte streep langs het midden van het

ruggevat was steeds smal en niet breed zooals Brischke waarnam.

Den 24sten September waren alle larven (30) in den grond.

In den Catalogus Hymenopterorum van v. Dalla Torre, Vol. I.

wordt aangegeven, dat Nematus dispar Zadd. 0. a. synoniem is met

Nematus Bergmanni Dahlbom èn met Nematus virescens Htg., door

Snellen van Vollenhoven beschreven in het Tijdschrift voor Ento-

mologie, Deel X. p. 168. De beschrijving, die André geeft van Nem.

dispar (Spec. Hymén. Europe I P. 6. 1880, p. 200) komt overeen

met die van Brischke; hij geeft echter de grootte der larve als

16 mm. aan. De door Cameron (Monogr, Brit. Phytoph. Hymen. II

p. 124) gegeven beschrijving der larve van Nem. Bergmanni komt

daarentegen overeen met die van Nem. virescens door Snellen van

Vollenhoven , ook wat de voederplant, wilg, betreft, Cameron noemt

terloops wel Nem, dispar (Vol I p. 38) levende op berk maar

vermeldt er verder niets naders over, Konow noemde haar vroeger

in de Deutsche Entomol. Zeitschrift XXXIV p. 245 Pteronus

prasinus, maar neemt haar nu in zijne analytische tabel op, als

Pter. Bergmanni, daarbij Brischke’s beschrijving van dispar geheel

volgend.

Snellen van Vollenhoven zegt in zijn opstel over virescens dat

hij nog geen bepaalde zekerheid heeft omtrent deze door hem be-

schreven soort; het zou later kunnen blijken dat zij één was met

Nem, croceus Fall. en Nem. Bergmanni Dahlb

Spreker betwijfelt, dat de door Snellen v. Vollenhoven afgebeelde

virescens dezelfde is als Zaddach’s dispar. Behalve het onderscheid

der larven, is er nog een ander verschil; Vollenhoven’s virescens-

larven werden steeds op wilg gevonden. Toen er bij spreker,

25 Aug, eene tweede vrouwelijke wesp verscheen, werd deze

ingebonden op wilg; zij heeft hier ongeveer 14 dagen op vertoefd,

zonder te leggen, maar heeft voor haar verscheiden nog een paar

eitjes in berkenblad gelegd, dat haar later verstrekt was, Ook is de

proef genomen eenige jonge en halfwassen larven, die op berk uit-

VERSLAG. 25

gekomen waren, met wilg te voeden; zij wilden hier niet van vreten

en bezweken. Nog een derde punt, waarin Sprekers larven ver-

schillen van Vollenhoven’s virescens is de wijze waarop het cocon

vervaardigd wordt. Hij toch zegt: «Het cocon is dan eens groen-

achtig geel, dan weder uit den paarsgrijzen wit of parelkleurig ; het

is gewoonlijk met een vrij uitgebreid vlechtwerk van draden, boven

op een wilgenblad vastgehecht, somtijds evenwel aan de wilgen-

twijgen». Spreker’s berkenlarven maakten donkerbruine cocons in

aarde, gelijk Brischke ook aangeeft, en toen hij een paar vol-

wassen larven in een glas plaatste met takjes, maar zonder aarde,

hebben zij geen cocons tegen de takjes gemaakt, maar die tegen

den bodem van het glas gehecht.

Wellicht kunnen de in het voorjaar verwacht wordende partheno-

genetische wespen nadere ophelderingen geven; de beide vrouwelijke

groen met zwart geteekende exemplaren, welke zooals dikwijls bij

de groene wespen, weder onderling in tint en teekening verschilden ,

waren na het overlijden zeer verkleurd. Terecht zegt Brischke

(Schrift. naturf. Ges. Danzig N. F. VIT, Heft 1, p. 6): «Wer

sich mit der Bestimmung der grünen Nematen beschäftigt hat,

wird zugeben dass es äusserst schwierig, ja, fast unmöglich ist,

unveränderliche Merkmale zu finden, an welchen die Arten zu

erkennen sind. Hier kann nur die Zucht entscheiden. Sodann ist

auch zu berücksichtigen ob die Thiere frisch oder trocken sind, da

die Farben sich mit der Zeit veränderen ».

Ook de zaag zal « licht » kunnen verspreiden over de vraag of

dispar = Bergmanni is; door Bisschop van Tuinen is reeds eene

85 malige vergrooting van de zaag eener dispar-wesp gemaakt en

door Cameron is de 240 malige vergrooting van de Dergmanni-zaag

afgebeeld. B. v. Tuinen zal nu de dispar-zaag ter betere vergelijking,

naar denzelfden maatstaf trachten te vergrooten, hij vermoedt dat er

verschil bestaat. Afbeeldingen dezer beide zagen gaan ter bezichti-

ging rond.

4°, Larven van Pteronus spiraeae Zadd. in derde parthenogene-

tische generatie, Uit de vele spiraeae-larven in tweede partheno-

genetische generatie, welke spreker bezat (Tijdschr. v. Entom, XLIV.

26 VERSLAG.

Versl. p. 65) zijn slechts een twintigtal, uitsluitend vrouwelijke

wespen in 2e parthenogenetische generatie te voorschijn gekomen.

Den 15den Aug werden er weder 8 op eene plant van Spiraca

aruncus in pot ingebonden, Zij gingen weldra leggen, en 25 Aug.

verschenen reeds de eerste larfjes; 9 Sept. werden er 45 half-

wassen naar een glas verhuisd. Slechts eene bezweek hierin; alle

overige zijn in den grond gekropen. In 1900 was het niet gelukt

spiraeae-larven in derde parthenogenesis te kweeken. (Zie Tijdschr.

v. Ent. XLIV. Versl. p. 26.)

99, Parthenogenesis bij Poecilosoma luteola. Klg.

Op wederik (Zysimachia vulgaris) in den Hortus te Arnhem,

werden 5 Aug. 15 larven van Poec. luteola gevonden welke,

achtereenvolgens tot 22 Aug., in den grond verdwenen. Zes

vrouwelijke wespen verschenen hieruit van 22 Aug, —4 Sept. Aan-

gezien geen geschikte wederik-plant te vinden was, werden eenige

wespen op eene andere Primulacae ingebonden, en bij gebreke

van eene inlandsche werd hier eene Primula obconica in pot voor

genomen. Eenige wespen, 28 Aug. ingebonden, hebben hier op

gelegd, hoewel weinig, in den rand der onderste bladeren; met

de loupe was waar te nemen dat het meestal 5 witachtige eitjes

bij elkaar waren. Sommige dier eierzakjes begonnen op te zwellen;

16 Sept. werd gevreet ontdekt, en er waren toen aan den onder-

kant van het blad twee schooltjes larven te zien, welke dicht bij

elkaar zaten ten getale van 4 en 6; zij zijn grijsbruin met don-

kerder koppen. Hoewel zij nog iets gevreten hebben, waren zij

19 Sept. alle bezweken; wellicht heeft de Prim. obeonica, welke

aan vele menschen huidaandoeningen veroorzaakt, ook een na-

deeligen invloed op de gezondheid der jeugdige larven gehad! Den

3den Oct. werden opnieuw drie larven op wederik gevonden , welke

tegen half October volwassen in den grond kropen; mochten in

het volgende voorjaar de imagines verschijnen, dan zullen zij in-

gebonden worden op een wederikplant in pot. De Zwteola-wespen

vertoonen dikwijls afwijkingen in aderbeloop enz. Ook Dr. J. Th.

Oudemans bevond, dat van twee hem toegezonden exemplaren het

eene aan elken spriet een lid te weinig had, namelijk acht; het

VERSLAG. PIL

andere had links geen gesloten middencel in den achtervleugel en

rechts slechts het begin en het einde van de afsluitingsader, Vol-

gens Cameron en Brischke zijn de mannetjes zeer schaarsch; de

laatste heeft er nooit een gezien. Interessant is dus de vermelding

in de Naamlijst van Oudemans, van een mannetje, gevangen in

Limburg, bij Meersen.

6°. Parthenogenetische larven van Allantus serophulariae L.

In het begin van Juni werden in den Arnhemschen Hortus op

helmkruid (Scrophularia nodosa) zeer jonge en pas uitgekomen

larfjes gevonden; ongeveer eene maand later werden er 27 ver-

huisd naar eene Scrophulariaplant in pot. Omstreeks 19 Juli had-

den zij zich in de aarde van den pot begeven; van 9—22 Aug.

verschenen hieruit 2 d en 82. Een zestal dezer vrouwelijke wespen,

welke niet met mannetjes in aanraking geweest kunnen zijn,

werden terstond na hare verschijning op eene andere helmkruid-

plant in pot ingebonden. Zij gingen hier weldra leggen, en waren

daar ongeveer 14 dagen mede bezig in den bovenkant der bladen.

Aldaar is weinig te bespeuren van de plek waar gezaagd is; aan

den onderkant begint het blad op te zwellen, en neemt men dan

met de loupe witte kleine verhevenheden waar, met zwart be-

spikkelde opperhuid Den 25sten Aug. werd gevreet bespeurd, na

ongeveer 16 dagen. De pas verschenen larfjes zijn licht groenachtig

grijs of licht parelgrijs met bruinigen kop; na vervelling krijgen

zij de zwarte stippeltjes. Weldra werd de flinke plant danig afge-

vreten, en begon het lastig te worden voedsel te verstrekken ,

waarvan men de zekerheid had, dat er niet door bevruchte wespen

op gelegd was. Mr. de Vos tot Nederveen Cappel te Velp had

de goedheid uit zijnen rijk voorzienen hof, herhaaldelijk voedsel

voor de vaderlooze telgen te zenden, waarop na nauwkeurig on-

derzoek geen larfjes of eitjes ontdekt werden. Aangegeven wordt

dat de larven ook op toorts (Verbascum) voorkomen; van de dicht-

viltige Verb. thapsiforme vraten zij echter alleen de bloemen; van

een minder viltige soort Verb. phlomoides ook de bladeren. Den 23sten

Sept. hadden een paar larven het bontgespikkelde kleed verwisseld

tegen het effen leemkleurige of roodbruine, waarna zij weldra in

28 VERSLAG.

den grond kruipen; eerst 16 Oct. waren de laatste parthenogene-

tische larven (ongeveer 100) hierin verdwenen.

Een der manlijke Serophulariae-wespen werd met twee andere

wijfjes in een glas gezet; herhaaldelijk had hier copulatie plaats,

en zij legden in de bladeren van afgesneden helmkruid-stengels,

welke in water stonden. Uit bevruchte eitjes verschenen de larfjes

na 41 a 12 dagen; 5 Oct. kroop de laatste dezer 40 larven in

den grond.

Tegen het begin van den volgenden zomer zijn dus zoowel

wespen uit parthenogenetische als bevruchte eieren te wachten. De

najaarsgeneratie is echter, volgens Sprekers ondervinding moeilijk

te kweeken; met het overwinteren, waarbij vele geene cocons

maken, schijnen er verscheidene te bezwijken, Uit de medegedeelde

waarneming, in den afgeloopen warmen zomer, blijkt dat er twee

generaties kunnen voorkomen; door de Roo van Westmaas werd

dit reeds vermoed; Snellen van Vollenhoven kon toen wegens het

langzame groeien der larven deze meening niet aannemen. (Tijdschr.

v. Entom., Eerste Serie, Deel III, p. 103.)

7°. Rups van Attacus Cynthia op berk gekweekt.

Tegen half Juni verschenen en gepaarde Cynthia-wijfjes werden

buiten tegen den stam van een Ailanthus glandulosa gezet; zij

werden eenige dagen lang waargenomen, hangende aan takken en

bladeren in den boom. Uit de hier gelegde eieren zijn een t waalftal

Cynthia-rupsen te voorschijn gekomen, welke 31 Juli het eerst

bespeurd werden na hare derde vervelling, dus bijna halfwassen.

In de beide eerste weken van Aug. werden doode gewonde rupsen

onder den boom gevonden, de overige zijn ook waarschijnlijk een

prooi van lijster en spreeuw geworden, welke gedurig in den

boom waargenomen werden. Toen 15 Aug. een nauwkeurig onder-

zoek plaats had, was er slechts een cocon te vinden waaruit . . .

een oorworm kroop.

In de kooi waarin de Cynthia-vlinders gepaard waren, zijn

later larven van Cimb. lucorum op berk gekweekt.

Tot zijne verwondering ontdekte spreker 31 Juli bij het schoon-

maken van dit verblijf op een verdord berkenblaadje een geel

VERSLAG. 29

Cynthia-rupsje dat reeds de eerste vervelling ondergaan had. Het

werd voorzien van frisch berkenloof en water waarvan het gretig

gebruik maakte; was 4 Aug. weder verveld en toen wit geworden ,

en spon zich 7 Sept. in na flink gegroeid en uitsluitend met

berk gevoederd te zijn. Door Taschenberg wordt in Brehm’s Thier-

leben (Insekten, p. 407, aangegeven dat de Cynthia-rupsen in den

laatsten tijd in Europa steeds minder kieskeurig ten opzichte van

het voedsel geworden zijn; bij de vele planten, die hij daar op-

noemt, is berk nog niet vermeld.

Nog wordt medegedeeld, dat in de omstreken van Arnhem ge-

vonden werden: 19 Juli, bij Moskowa, aan den Apeldoornschen

straatweg, twee volwassen rupsen van Aglia tau L.; — 28 Sept.

eene rups van Zeuzera pyrina L., in Ribes sanguineus, stedelijk

plantsoen; — dat zich ook hier in het najaar verscheidene vlinders

van Sphinx convolvuli L. voordeden — en dat bij het kloppen

van berken, beuken, en elzen om naar bladwesplarven te zoeken ,

véél meer rupsen van Demas coryli L. gevonden werden dan ooit

in vorige jaren.

Ten slotte vestigt de heer van Rossum de aandacht op een

bericht in het Weekblad van het Ned. Tijdschr. voor Geneeskunde

1901, N°. 3 p. 183, over het « mal des bassines» en de netel-

roosachtige aandoeningen ontstaan bij aanraking van harige, vooral

van processie-rupsen. «Men schrijft dit toe aan haren die met

weerhaken in de huid blijven zitten, en volgens de van ouds

gangbare meening voorzien zouden zijn van een vergif uit huid-

klieren. Fabre heeft zulke klieren »2e? kunnen vinden, maar het

etherische extract van de uitwerpselen der rups verwekte op zijn

huid urticaria, blaasjes en ulceraties, die weken lang aanhielden.

Maar ook met de excrementen van gladde rupsen is het, volgens

Fabre, evenzoo gesteld. De harige verontreinigt zich echter ge-

makkelijker, vooral de processierups, die den geheelen dag in

haar gesponnen nest vol faeces rondkruipt ».

De heer Mos deelt mede, dat hij in den verloopen zomer te

Keulen kennis maakte met een ijverig entomoloog, bij wien hij

30 VERSTAG.

interressante aberratién zag van Lepidoptera, verkregen door aan-

wending van lage temperatuur bij de poppen. De voorwerpen,

die hij van daar medegebracht heeft, wil hij met nog eenige

meerdere gaarne laten zien. In de nu rondgaande doos bevinden zich:

5 Aberr. van Vanessa lo L.

Dl» » » Urticae L.

Di cio » Pyrameis Atalanta L., waarvan eene, welker pop

4 dagen was blootgesteld geweest van 10° C. koude.

1 manlijk ex. van Vanessa Antiopa L. var. Hygiaea Heydenreich

waarvan de pop 4 dagen was blootgesteld aan 10—15° C. koude en

een vrouwelijk exemplaar van dezelfde soort, dat in poptoestand gedu-

rende 42 dagen eene temperatuur van 6° G, koude had doorstaan.

Bij beide exemplaren zijn de blauwe vlekken geheel verdwenen

en met witte en grijsgele schubben bedekt, zoodat de witte en

en grijsgele randen de dubbele breedte verkregen hebben.

Verder vertoont Spr. een exemplaar van de var. Ferenigra

Thierry-Mieg en een manlijk en een vrouwelijk exemplaar van de

var. Melaina Gross. van Aglia Tau L., beschreven in Iris X (1898)

pag. 396. Deze laatste variëteiten komen volgens de mededeeling

van den heer Werner te Keulen alleen bij Carsten in Stiermarken,

2—3000 voet hoog in het gebergte voor. Een ijverig verzamelaar

had deze variëteit slechts 3 maal in c® 50 jaar gevangen. Het

laatst ving hij twee exemplaren gepaard, waarvan hij een 20-tal

rupsen opkweekte en waaruit o.a, deze beide exemplaren kwamen.

Het 4 is geheel fluweelachtig zwart met de gewone blauwe

zwartgerande vlekken, waarin de witte Tau-teekens; het 2 zwart-

grijs met iets lichter grijze en witachtige randen. De 4 vlekken

zijn minder sterk blauw gekleurd dan bij het mannetje, maar de

Tau-teekening is grooter en scherper,

De heer de Meijere vermeldt vooreerst, dat door hem bij

Hilversum een 9 van Volucella Zonaria Poda werd aangetroffen,

een bizondere fraaie en groote Syrphide, die ten onzent nog slechts

zeer enkele malen gevonden werd.

Als nieuw voor onze fauna worden ter tafel gebracht: Ctenophora

VERSLAG. 31

ornata Meig., in 2 exemplaren door spreker aangetroffen in de

collectie-van der Wulp, het eene, een d van Laag-Soeren, 6,

(v. d. W.), het andere, een 2, van Arnhem (de Vos).

Pachygaster minutissimus Lett. Hilversum, 5, de larven achter

boomschors gevonden en gekweekt.

Chilosia grossa Fall. Noordbroek, gekweekt uit larven in distel-

wortels (ter Haar).

Miltogramma (Metopodia) intricata Meig. Apeldoorn (Thijsse);

Hilversum 6, 7.

Spilographa alternata Fall. Putten (Geld.), Apeldoorn, gekweekt

uit rozebottels (J. Th. Oudemans).

Bovendien zijn spreker nog talrijke andere Diptera als bewoners

van ons land bekend geworden; het komt hem echter gewenscht

voor met de publicatie van een supplement op de Naamlijst te

wachten tot de aangekondigde nieuwe katalogus der Europeesche

Diptera van Kertesz e. a. verschenen zal zijn.

Vervolgens wordt melding gemaakt van het kweeken der larve

van Metopia leucocephala Rossi, een vivipare Tachinide, welke hare

larven afzet in de nesten van graafwespen. Uit een den 16den

Juni gevangen 2 werden denzelfden dag eenige larven verkregen.

Zij bleken zeer goed met doode vliegen groot te brengen te zijn

en verpopten zich den 2den Juli, om den 17den Juli de vliegen

te leveren. De ontwikkeling gaat dus snel.

Daarna geeft Spreker verslag van zijne waarnemingen van den

vorigen zomer omtrent de biologie van Conopidae.

Vooreerst wordt medegedeeld, dat uit de op de vorige winter-

vergadering vertoonde puparia zich exemplaren ontwikkeld hebben

van Physocephala rufipes F., eene bij ons overigens zeldzame soort.

Pogingen, om nieuwe larven te verzamelen , werden reeds dadelijk

den eersten daaraan besteeden middag met gunstigen uitslag be-

kroond. Toen — het was de 29ste Juli — werden twee aan-

getaste werksters van Bombus terrestris L. en een van Bombus

lapidarius L. buitgemaakt. Tevens werd een nest van laatstge-

noemde soort ontdekt. Daar een deel der larven toen reeds vol-

wassen bleek te zijn, werd dit geheele nest den Asten Augustus

32 VERSLAG.

uitgehaald De oogst was schraal en leverde slechts 3 larven, alle

drie uit werksters. Van dien tijd af werden geregeld op verschil-

lende plaatsen hommels op parasieten onderzocht, met het resultaat,

dat op het eind van den zomer een materiaal van + 50 larven

op spiritus, en 23 levende poppen bijeen gebracht was. Onder deze

laatste waren er nog 16 afkomstig van een den 2den September

onderzocht, reeds bijna te gronde gegaan , nest van Bombus agrorum F.

Nader onderzoek bracht aan het licht, dat deze larven tot 2

verschillende soorten moeten behooren, waarvan de eene in 2, de

andere in 3 stadien verzameld werd, zooals bleek uit den bouw van

monddeelen en stigmata. Bij de eene soort zijn de monddeelen

zwart, bij de andere bruin; deze mist bovendien de voorste

stigmata en ook de bij beide zeer gecompliceerde achterste stigmata

vertoonen groote verschillen,

Beide soorten werden zoowel in Bombus terrestris L., als in

lapidarıus L. en agrorum F. aangetroffen, terwijl bovendien nog

een door de tweede soort aangetaste B. hortorum L. gevonden werd.

Behalve dat aldus onze kennis omtrent de larvenstadiën der

Conopiden belangrijk is uitgebreid, is nu ook geconstateerd, dat

reeds het jongste stadium als parasiet van de hommelimago optreedt,

zoodat , ook de daaraan voorafgaande poptoestand , waarin geen infectie

kan plaats hebben, in aanmerking genomen, het dus wel zeer

waarschijnlijk wordt, dat deze infectie hier in het imago-stadium

geschiedt.

Ook meerdere mannelijke hommels van verschillende soorten

werden aangetast gevonden. Opmerkelijk is nog, dat hommels wier

achterlijf door een ongeveer volwassen larve bijna geheel werd

ingenomen, nog op bloemen vliegend werden aangetroffen.

Nooit werd meer dan één larve in een hommel gevonden.

De heer H. A. de Vos tot Nederveen Cappel laat eene doos

rondgaan, waarin zich bevinden: |

1°. een zeer mooi exemplaar van Sarrothripa Undulana Hübn.

behoorende tot de variëteit Ramosana Hibn., gevangen te Apel-

doorn 2 Juli 1901;

VERSLAG. 33

2°. de reeds op de zomervergadering door Spreker vermelde

Notodonta Tritophus F.;

3°. een exemplaar van Mamestra Pisi L., waarbij het midden-

veld der voorvleugels versmald en zwart ingevuld en het zwarte

vlekje in cel 14 bizonder groot is, gevangen te Apeldoorn 8 Aug.

1901.

4°. een paartje van Anchocelis Lunosa Hw door Spreker 13

en 21 Sept. onder Apeldoorn gevangen. Van deze hoogst zeldzame

soort was alleen nog maar de vangst van één exemplaar bekend;

een 4 gevonden door van Medenbach de Rooy den Asten Oct 1867

te Beek bij Nijmegen;

5’. een exemplaar van Xanthia Fulvago var. Flavescens Esp. ,

waarvan de voorvleugels op den lichtgelen wortel en voorrand na,

bruingeel gekleurd zijn;

6°. eene zeer mooie variëteit van Plusia Moneta F. waarbij de

grondkleur der voorvleugels goudglanzend bruin is en in den ge-

waterden band zwarte vlekken voorkomen. Een tweede dergelijk ,

doch iets lichter exemplaar afkomstig uit hetzelfde broed rupsen

berust in de collectie van den heer M. Caland te Zutphen.

7°. vier exemplaren van Cabera Pusaria var. Rotundaria Hw.

benevens een exemplaar van den type, waarbij op de vleugels

achter de dwarslijnen eene dikke zwarte bestuiving voorkomt.

Spreker laat eene tweede doos rondgaan, waarin zich bevinden

een zeldzaam donker exemplaar van Cidaria Dilutata var. obscurata

Stg. en 16 exemplaren van Caradrina Alsines Brahm en Taraxaci

Hb ten einde te laten zien, hoe moeilijk het is uit te maken,

waar de soort A/sines ophoudt en de soort? Tarazacı begint.

Spreker betreurt het, dat Dr. Staudinger in zijnen nieuwen Ca-

talogus zonder opgaaf van redenen A/sizes en Taraxaci nog als twee

soorten beschouwt, niettegenstaande zij zóó in elkander overgaan

dat de eene hoogstens eene variëteit van de andere kan genoemd

worden.

Ten slotte deelt de heer de Vos het een en ander mede over

proeven genomen met de nikkelen spelden van H. Kreye, waar-

van het resultaat was, dat deze te verkiezen zijn boven de gewone

Tijdschr, v. Entom, XLV, 3

34 VERSLAG.

en zwarte insektenspelden. Hij beschouwt dan ook de nikkelen

spelden als de insektenspelden van de toekomst,

De heer van der Weele laat eene kleine collectie Ascalaphiden,

(Neuroptera) rondgaan, welke het naast verwant zijn aan de in-

landsche Myrmeleon, benevens eenige exotische vertegenwoordigers

van dit genus.

De exotische Ascalaphiden gelijken het meest in habitus op onze

gewone libellen, maar zoowel de zeer lange knodsvormige sprieten

als het adersysteem, dat geheel anders is, doen al dadelijk het

verschil uitkomen. Alle exotische hebben doorschijnende vleugels,

maar de Europeesche, welke kleiner van stuk zijn , hebben levendige

kleuren en gelijken wel eenigzins op vlinders, Hesperiden namelijk.

Zij komen in Zuid-Europa in het gebergte voor.

Tevens vertoonde Spr. een paartje van Trypanus terebra W. V.

van Staudinger ontvangen en uit Zuid-Rusland afkomstig. Deze

soort komt ook in Belgie voor en in het werk van Snellen is zij

als «mogelijk inlandsch» vermeld. Het is dus niet onmogelijk ,

dat deze soort nog eens in ons land wordt gevangen. Ter verge-

lijking is er een @ van de gewone Trypanus cossus L. bijgevoegd.

Spreker beveelt zich aan voor Nederlandsche Neuroptera met

opgaaf van juiste vangplaats en hoopt de studie van deze afdeeling,

welke door den heer Albarda, wiens collectie zich thans in het

Leidsch Museum bevindt, werd ondernomen, voort te zetten.

Iedere bijdrage, hoe klein ook, zal hem welkom zijn.

De heer Reuvens laat eenige stukken schors rondgaan afkomstig

van een in zijn tuin in November jl. gevelden , zeer zwaren beuken-

boom. De boom was langzamerhand ’s zomers minder en minder

in ’t blad, en eindelijk dit jaar geheel kaal, als dood, De bast was

een weinig los van den stam en bijna geheel bezet met op vuile

sneeuw gelijkende, grootere en kleinere vlokken, die van een af=

stand gezien den stam een wit aanzien gaven. De boom, 4 Meter

in doorsnede, was van binnen gezond.

Spreker onderzocht de witte vlokken en vond aan de bastzijde

VERSLAG. 35

er van licht roode lichaampjes, zijnde jonge larven, en een enkel

loopend individu, Voorbeelden van beide worden den leden getoond.

Een en ander is afkomstig van den op beukenboomen levenden

Coceus of Cryptococcus fagi (Baerensp.), soms ook, maar volgens

Judeich und Nitsche ten onrechte, Chermes fagi genoemd. In den

laatsten tijd is deze wolluis in enorme verspreiding opgetreden in

den buurt van Oosterbeek, Naar spreker meent, is er in de Neder-

landsche entomologische litteratuur nog niet op deze bast uitzuigende

luis gewezen. In de « Landbouwdierkunde » van Ritzema Bos wordt

het diertje niet vermeld, ook niet in Oudemans’ « Nederlandsche

Insecten ».

Douglas, in Ent. M. Mag., 1890, p. 155, wijst er op, dat deze

luis tot een nieuw geslacht, Cryptococcus, moet behooren en ver-

meldt (p. 297) dat eenige beukenboomen in Aug. 1890 bedekt

waren «with small white tufts of cottony matter manufactured by

the insects and exuded through the bark ».

Naar Dr. v. Rossum spreker mededeelde, geven Judeich en

Nitsche in hunne « Forstinsekte » een vrij uitvoerige beschrijving

over de « Buchen-wollschildlaus », en wijzen zij op de schade, die

door den vroegen afval der bladeren en het verdroogen der bast,

aan jonge en oude boomen veroorzaakt wordt,

Aangezien de wol-achtige massa zeer licht is, is het begrijpelijk

dat de verspreiding door den wind zeer bevorderd wordt, In spreker’s

tuin zijn bijna alle beukenboomen aangetast, terwijl den geheelen

straatweg langs naar Arnhem overal de witte vlekjes te vinden

zijn. Op de naburige buitenplaatsen worden de boomen geheel ge-

borsteld em met een bijzonder smeersel ingewreven. Spreker meent,

dat men hier weder met een eigenaardig, door onbekende oorzaken

veroorzaakt, plotseling en in groote massa optreden van een zeker

insect te doen heeft, gelijk zulks nu en dan voorkomt, gelijk ook

in ’t afgeloopen jaar met een kevertje op het eikenblad. Of de aan

te wenden middelen helpen zullen is zeer de vraag.

Kaltenbach in «Monographie der Familien der Pflanzenläuse,

T. I, pp. 146-448» beschrijft een Lachnus fagi L., ook door

Burmeister in zijn. «Handbuch » aangegeven en gekenmerkt door

36 VERSLAG.

«der Hinterleib ist mit dem weissen, sehr langen, in gekräuselten

Flocken weit abstehenden, bläulichweissen sekret dicht bedeckt ».

Hoewel niet in Oudemans te vinden, meent Spreker dat hiermede

toch zeker de Beuken-bladluis, een Aphis-soort, bedoeld is.

Het door hem medegebrachte materiaal, en zoo noodig nog

meer, stelt Spreker gaarne ter beschikking van meer speciale

kenners van boom- en bladluizen.

De heer Uyttenboogaart wenscht nog even terug te komen op

ziine mededeeling in de vorige wintervergadering betreffende de

levenswijze van een Surinaamsche roofwants, welke volgens de

verzameling van «Natura Artis Magistra» den naam Belarus lunatus

zou dragen. Om te beginnen moet hij het vermoeden uitspreken,

dat deze determinatie onjuist is, daar zich onder het sedert door

hem uit Suriname ontvangen materiaal een naverwante soort be-

vindt, waarvan de duidelijke maanvlekken op de voorvleugels beter

aan den naam «lunatus» beantwoorden, Hoe dit zij, de soort,

welker levenswijze hij in de gelegenheid was te leeren kennen,

behoort zeer zeker tot het geslacht Beharus.

In de vorige wintervergadering wees hij er op, dat de voeten

der voorpooten van deze soort rudimentair zijn, hetgeen geheel

zou passen bij het eigenaardig gebruik dezer vangpooten als lijm-

stokken. Het uitgebreide materiaal, dat hij later tot zijne beschik-

king kreeg, leerde hem echter, dat zijne bewering niet volkomen

juist was. De voorvoet bestaat, doch hare afmetingen zijn zeer

gereduceerd en kan hij daarvan alleen het klauwlid terugvinden,

dat kort, haarfijn en van twee klauwtjes voorzien is en achterover

geheel kan worden teruggeslagen en dan geborgen wordt in een

gleuf van den voorscheen. Spr. heeft getracht deze merkwaardige

inrichting in een paar teekeningen weer te geven, die hij laat

rondgaan. Hetgeen hij hier mededeelt zal natuurlijk voor de kenners

van de orde der Hemiptera niet nieuw zijn en hij spreekt er hier

dan ook alleen daarom over, omdat deze inrichting van de roofpooten

van Beharus op een dubbel gebruik schijnt te wijzen. Want al is

het klauwlid haarfijn, het is stevig genoeg om een zachte prooi er

VERSLAG. 37

goed mede vast te houden en de bouw van den voorscheen wijst

er op, dat het door krachtige spieren bewogen wordt. Dat de voor-

pooten in de gom, die uit den stam der boomen sijpelt, worden

gedoopt en dan als lijmstokken gebruikt, heeft hij reeds vroeger

medegedeeld en in dien toestand is het klauwlid natuurlijk terug-

slagen. Doch uit de inrichting der voorpooten blijkt, dat deze ook

als gewone vangpooten kunnen dienst doen.

Onder de talrijke exemplaren van bedoelden Beharus, die hij

later uit Suriname ontving, bevond zich één exemplaar, waarvan

de vóór- èn middelpooten geheel gelijk gevormd en als roofpooten

ingericht waren. Hij spreekt het vermoeden uit, dat dit exemplaar

een monstrum is; mocht dit niet het geval zijn dan zou een

wantsensoort met vier vangpooten zeker een nieuw geslacht, zoo

niet een nieuwe familie vormen. Dit dier bevindt zich thans in

de verzameling van Natura Artis Magistra en hij hoopt, dat Dr. de

Meijere iemand zal weten optesporen, die lust heeft dit merkwaar-

dige exemplaar aan een nader onderzoek te onderwerpen.

Spr. laat thans eenige van de exemplaren van Beharus, één

exemplaar van de soort, die hij voor Beharus lunatus houdt en

voorts ter vergelijking een Meduvius personatus en nog een andere

Europeesche roofwants rondgaan, welke laatste hij dezen zomer

in het Schwarzwald als een vijand der bijenteelt leerde kennen.

Deze wants loert onder de bloemen en vangt de bijen, onverschillig

voor haar steek, wanneer deze de bloemen komen bezoeken, Een

der beide exemplaren is opgezet in de houding, waarin hij het vond

bezig een bij uit te zuigen.

De heer L. H. D. de Vos tot Nederveen Cappel vertoont een

door hem op 12 Maart 1901 te Velp gevangen insect, dat door

Dr. J. Th. Oudemans herkend wordt als een vrouwelijk exemplaar

van Boreus hyemalis L., welke soort nog niet als inlandsch bekend

is en behoort tot de Panorpata of Schorpioenvliegen. In 1893 bleek

ook reeds een exemplaar door Spr. gevangen te zijn,

Daarna laat Spr. ter bezichtiging rondgaan een exemplaar van

Papilio Machaon L., waarbij zich in een der voorvleugels een gat

38 VERSLAG.

vertoont, dat Spr. veroorzaakt acht door den beet van een Agrotis-

rups, die de Machaon-rups tijdens het verpoppen had opgeloopen.

Te 4 uur sluit de Voorzitter de vergadering, den sprekers

dankzeggende voor het door hen medegedeelde,

VERSLAG

VAN DE

LEVEN-EN-VIJFTIGSTE ZOMERVERGADERING

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGINCHE VEREEMGING,

GEHOUDEN TE ZUTPHEN

Om Ziateirda 23.7 Juni 1,902,

des morgens ten 11 ure.

Eere-Voorzitter de heer Dr. J. Th. Oudemans.

Met hem zijn tegenwoordig de heeren: P. J. van den Bergh Lzn.,

K. Bisschop van Tuinen Hz., M. Caland, P. Caland, Jhr. Dr.

Ed. J. G. Everts, D. ter Haar, D. van der Hoop, Dr. F. W. O.

Kallenbach, K. J. W. Kempers, H. J. H. Latiers, Mr, A. F. A.

Leesberg, A. Mos, Dr. A. CG. Oudemans, Mr. M. C. Piepers,

Dr. C. L. Reuvens, Joh. Ruys, Mr. D. L. Uyttenboogaart, Dr. H.

J. Veth, H. A. de Vos tot Nederveen Cappel en Mr. L. H. D. de

Vos tot Nederveen Cappel.

De heeren A. van den Brandt, J. B. Corporaal, Mr. A. J. F.

Fokker, P. Haverhorst, J. Jaspers jr., A. A. van Pelt Lechner,

J. Lindemans, Dr. J. C. H. de Meijere, Dr. A. J. van Rossum,

P. J. M. Schuyt, P. C. T. Snellen, W. Warnsinck en Erich Was-

mann hebben bericht gezonden verhinderd te zijn de vergadering

bij te wonen.

De Eere-Voorzitter opent ten 11 ure de vergadering met de

volgende toespraak :

Tijdschr. v. Entom. XLV. 4

40 VERSLAG.

Mijne heeren!

Uw zeer gewaardeerd vertrouwen droeg mij in de vorige zomer-

vergadering de leiding dezer bijeenkomst op. Allereerst gevoel ik

behoefte, U daarvoor mijn dank te betuigen en spreek verder de

hoop uit, dat ik mijne functie tot Uwe voldoening zal vervullen,

waarbij ik de voorlichting van het bestuur en Uw aller medewer-

king inroep.

Het is heden de 57ste zomervergadering onzer Vereeniging ; deze

begint dus langzamerhand op jaren te komen! En met de jaren

komen de grijze haren! Doch juist daarop zijn wij trotsch en wij

gevoelen ons gelukkig, dat wij zoo geregeld de ouderen onder onze

leden in ons midden zien, ja op Aux opkomst dikwijls het zekerst

kunnen rekenen. En dan zij er ook aan herinnerd, dat aan eene

vereeniging het gelukkige lot beschoren is, zich steeds te verjongen.

Naast onze grijze veteranen, naast de welbekende «middenmoot»,

naast de jongeren of juniores, komt jaar op jaar een aantal nieuwe

krachten, een aantal pulli, onze gelederen versterken, en op hen

is het, dat de hoop voor de verre toekomst zich vestigt.

Wanneer ik U allen dan ook heden een hartelijk welkom toe-

roep, dan doe ik dat nog eens in het bijzonder aan hen, die als

nieuwe leden zijn toegetreden of die voor het eerst eene vergade-

ring onzer vereeniging bijwonen.

Zij worden hier met open armen ontvangen, dat zullen zij onder-

vinden. Want dàt is een der uitnemendste eigenschappen onzer

Vereeniging, dat er, naast vurigen zin voor de entomologie, een

echt kameraadschappelijke geest heerscht. Naast onze wetenschap,

onze scientia amabilis, dien geest aan te kweeken, zij en blijve

ons doel.

Wat de plaats dezer bijeenkomst betreft, kan ik mededeelen,

dat wij het laatst te Zutphen vergaderden in 1880. Dat in dien

tusschentijd de naaste omgeving van de stad er in entomologischen

zin beter op zou zijn geworden, zal wel niemand beweren, die

weet hoe de wasdom der gemeenten in den regel de dierenwereld

voor zich uitdrijft. Dat is dan ook de reden, dat de excursie van

morgen naar Ruurlo zal plaats vinden.

VERSLAG. 41

Eindelijk rust nog de aangename plicht op mij, ons hier wonend

medelid, den heer M. Caland, ten zeerste dank te zeggen voor

zijne bemoeiingen in zake de voorbereiding dezer bijeenkomst, be-

moeiingen, die wel tot het departement van den eere-president

behooren, doch, woont deze elders, heel wat beter toevertrouwd

zijn aan een ter plaatse wonend lid.

In de hoop, dat deze bijeenkomst aan het beoogd doel in alle

opzichten moge beantwoorden, open ik deze vergadering.

De Eere-Voorzitter spreekt hierna zijn leedwezen uit, dat de

President wegens ongesteldheid verhinderd is de vergadering bij te

wonen en stelt voor dezen per telegram de wenschen der verga-

dering voor zijn spoedig herstel over te brengen, waarmede de

vergadering gaarne hare instemming betuigt.

Hij verzoekt den Vice-President het jaarverslag, dat door den

President ter vergadering is ingezonden, voor te lezen.

Dit luidt als volgt:

Mijne Heeren!

Met de vereerende taak belast, U verslag te leveren over de

lotgevallen van ons genootschap in het bijna afgeloopen vereeni-

gingsjaar, heb ik het genoegen, U dat hierbij aan te bieden. Vooraf

wenschte ik echter, namens het bestuur, ons medelid, den heer M.

Caland, dank te zeggen voor de hulp, aan onzen secretaris bewezen

bij het regelen van alles wat deze vergadering betreft.

Met de wisselingen in het ledental beginnende, die weder niet

zijn uitgebleven, moet ik vermelden dat ons door overlijden ontviel

de heer:

W. K. Grothe te Zeist

die sedert 1857 deel der Vereeniging uitmaakte, Hij was, voor 700

ver ik weet, geen eigenlijk entomoloog en steunde ons streven dus

uit algemeene belangstelling in de wetenschap. Zulke leden, die

toonen menschen van algemeene ontwikkeling te zijn, schatten wij

steeds hoog.

42 VERSLAG.

Verder bedankten voor hun lidmaatschap de heeren:

H. Crommelin te Amsterdam,

H. F. Hartogh Heys te Wageningen en

C. J. J. van Hall te Amsterdam.

Zoomede als begunstigers, de heeren:

M. I. W. ’sGravesande Guicherit te ’s Gravenhage en

Jkhr. A. F. Meyer te Arnhem.

Eindelijk overleed ons eerelid:

Dr. T. Thorell te Helsingborg, Zweden,

Deze geleerde, sedert 1872 aan de vereeniging verbonden, was

een der voornaamste Araneologen van onzen tijd.

Zijne verdiensten, menigmaal in het licht gesteld door Dr. A.

W. M. van Hasselt, zijn tegoed bekend om daarover hier nog in

den breede uitteweiden.

Een groot verlies voor de wetenschap is zijn overlijden zeker.

Tegenover deze verliezen staan gelukkig ook weder belangrijke

aanwinsten. Als begunstigers sloten zich bij ons aan:

Mejufvrouw M. L. Reuvens te Leiden

en de heeren:

F. J. Frowein te Arnhem,

Dr. J. L. Herten te Roermond en

W. Jochems te ’s Gravenhage.

terwyl als gewone leden toetraden, de heeren:

P. Timmer, Goendih, res. Semarang (Java),

P. J van den Bergh Lzn. te Tilburg,

P. J. S. Cramer te Amsterdam,

W. van Deventer te Kagok, Tegal (Java),

P. Haverhorst te Rotterdam,

M. Knappert te Mana (Java),

J. Lindemans te Rotterdam en

A. Reclaire te Wageningen.

Onze Vereeniging telt dus op heden:

21 Begunstigers,

7 Eereleden,

11 Correspondeerende leden,

VERSLAG. 43

4 Buitenlandsche leden en

110 Gewone leden.

Wat de publicatién onzer Vereeniging ketreft, zoo werd sedert

mijn laatste verslag deel 44 van het Tijdschrift voor Entomologie

voltooid en zijn aflevering 1 en 2 van deel 45 op de pers. Van de

Entomologische Berichten verschenen vijf nummers terwijl No 6

gedrukt wordt. Voor beide organen blijft de Redactie zich voor

bijdragen aanbevelen,

Het eerste stuk van deel 2 der Coleoptera Neerlandica van Dr.

Everts zag het licht, terwijl wij de uitgave van het tweede stuk

te gemoet kunnen zien. Hiermede zal dan dit belangrijke werk,

waaraan ons medelid zoo lang en onverdroten heeft gearbeid, vol-

tooid zijn. Ik vertrouw dat wij in dit werk zullen hebben wat

de president van de Engelsche Entomologische Vereeniging in zijne

toespraak over 1899 van het werk van van der Wulp over de

Nederlandsche Diptera zeide, indien het voltooid ware geworden,

namelijk een standaardwerk voor de studie der bewerkte insek-

tenorde voor dit gedeelte van Europa.

Tot mijn genoegen kan ik hier mededeelen dat een onzer

medeleden, de heer H. W. van der Weele, besloten heeft, de orde

der Neuroptera tot speciaal onderwerp zijner studiën te nemen en

beveel ik hem dus bij u aan, uwe medewerking met aandrang

inrospende. i

Mocht ook spoedig een Dipteroloog optreden die de taak van van

der Wulp opvat waar hij ze liet steken.

Wat onze boekerijen en geldmiddelen aangaat, mag ik met ver-

trouwen verwijzen naar de verslagen daarover door Dr. Reuvens

en Dr. Veth uittebrengen.

Gij ziet, M. H., mijn jaarverslag is kort en eenvoudig. Het

draagt den stempel van de geregelde werking onzer Vereeniging die

de vrucht is van de onder ons heerschende harmonie. Moge zij

blijve voortbestaan en hare zegenrijke gevolgen ons voortdurend

verblijden.

De Penningmeester brengt hierop verslag uit van het door

44 VERSLAG.

hem gehouden beheer over de verschillende kassen der Vereeniging.

Het is hem aangenaam ditmaal een minder somber verslag te

kunnen uitbrengen dan in de beide vorige rekeningen het geval

was. Bezuinigingen aan de eene zijde en een buitengewoon vloeien

van sommige bronnen aan de andere zijde hebben tot dit gun-

stiger resultaat medegewerkt, Hij moet echter er opmerkzaam op

maken, dat onder het batig saldo van de algemeene kas f150.—

begrepen zijn, vormende het overschot van nog niet belegde schen-

kingen en dat de rekeningen betreffende de uitgaaf van het 44ste

deel van het Tijdschrift nog niet allen zijn ingekomen.

Waarschijnlijk zou zelfs, ware dit het geval, de kas van het

Fonds voor de uitgaaf van het Tijdschrift een klein tekort aan-

wijzen.

Algemeene Kas,

Ontvangsten,

Vooprdeelig; saldo' vorig jaarı sw Maus zet a Loon

Rente van effecten … a „uitste es a nie nu 59.93

» » -kaspeldi ls lesi gr en CUOMO

Gentributie van Leden nrs A OE

» ». Begunstigers GIR O O

Jaarlijkscher bijdragenge RENE DR CRE 0) sa

Verkochte geschriften 23. 4 = o

f 461.141

Uitgaven.

Bijgepast tekort aan de Kas van de Bibliotheek H.

H. v. d. Gier over het werigesjaare 62 eee nee ete odd

Onkosten van vergaderingen . . . . . 2.2.) 6.—

Bewaring. fonds Tijdschrift: <<. 2.0.2... E

Assurantie van de Bibliotheek A. . . . . . .:» 10.90

Jaarlijksche bijdrage aan de Phytopathologische Ver-

eenicino 6 Pas, Yet e a ee) 5.—-

Transporteere f 219.01

VERSLAG.

Transport f 219.01

MRankoops vani bocken= mann n e 2.2. ® . 90:59

Einbinden van hoekenk are and I

Drukken van verslagen Pe es . > 45465

» » de Entomologische berichten . . . » 24.50

» » supplementen op de catalogi . . . » 28.—

Circulaires adressen eng, 5 5 «© . . . er 39.45

Lokaalhuur enz. voor de Bibliotheken . . . . . » 60.—

Verschotten der leden van het Bestuur. . . . . » 85.54

Aankoop van / 1000.— Obl. 3pet. Nederland . . » 960.—

J 1690.74

De ontvangsten bedroegen 2161.113

De uitgaven » 1690.74

dus batig saldo f 470.374

Fonds voor de uitgaaf van het Tijdschrift.

Ontvangsten.

Naardeelepsaldonvoriegjaars * 0 fes voete ve LUF 1612539

Eekelen ote a Mees Wey an ce Le 03e OOP

Verkochte exemplaren aan den boekhandel . . . » 151.36

» » Dell A AI

» NrocGererjaargangenane en 94995

bijdrasensvanwbegunstigers | „ud 5 zeen u... a0, Td

f 1899.93

Uitgaven. Mi

Blatenrekening DeellA3. 0.2 „ nn J 855.50

Drukloon Deel 43, afl. 3 en 4 en Deel 44, afl. len 2 » 356.78

Hekenme Dr. der Graat, voor» platen. = » . % . » 480,—

Verschotten, waaronder kosten van verzending . . » 60.32

Assurantie van het fonds Tijdschrift . © . . . » 3.40

Zesellen leges oprder rijkssubsidie . sn 30.0848 1.68

Rekenino BallensZonen? Ma ate rn id 4.50

f 1462.18

46 VERSLAG,

De ontvangsten bedroegen f 1899.93

De uitgaven. . … ... » 146218

dus batig saldo f 437.75

Fonds der bibliotheek Hartogh Heys van de Lier.

Ontvangsten.

Rente inschrijving. (Gyoothoele. see Er 7 50254

Uitgaven.

Inbinden van iboeken NS en SD

Aankoop' van boeken u. ee ee coo

Assurantier, SERIA ORI Welle EADE IAA RAD 9.—

f 279.24

De ontvangsten bedroegen f 302.54

De wmtgavenss … nt 9241921

dus batig saldo f 23.33

De Eere-Voorzitter dankt den Penningmeester voor zijn ge-

houden beheer en verzoekt de heeren L. H. D. de Vos tot Neder-

veen Cappel en Uyttenboogaart gedurende de te houden pauze

deze rekeningen na te zien en daarna van hunne bevinding rap-

port te doen.

Hierna brengt de Bibliothecaris het volgende verslag over de

bibliotheken uit:

Mijne heeren!

Uw bibliothecaris kan niet anders dan met voldoening dit jaar

verslag uitbrengen over den toestand uwer boekenverzameling.

Immers, waar steeds de klacht moest geuit worden, dat er nog

geen boeken aangekocht konden worden, daar zal dit afgeloopen

jaar naar ik van harte hoop, het eerste zijn geweest van eene

lange serie waarin telkens, zij het ook op bescheiden schaal, nieuwe

aankoopen geboekstaafd kunnen worden.

VERSLAG 47

Vele geschenken werden ons gezonden, de aanvrage om boeken

waren menigvuldig, getuigend dus van leven in onze Vereeniging,

eenige werken werden aangekocht. Er werd ingebonden waar zulks

noodig was, geen enkel werk ging verloren, ’t gebouwtje bewees

ook dit jaar weer droog te zijn, de staat uwer bibliotheek is

gunstig.

Aangekocht werden: Judeich und Nitsche, Lehrbuch der Mittel-

europ. Forstinsektenkunde, Revue Russe d’Entomologie, Münchener

Coleopterologische Zeitschrift en Barbey, Les Scolytides.

Geschenken werden ontvangen van: N. Banks, W. Beutenmüller,

R. V. Chamberlin, D. W. Coquillet, A, Dastre, L. Edinger,

E. Everts, T. Folmer, J. Geihie, Henri W. de Graaf, L. O. Howard,

C. Janet, K. J. W. Kempers, ’s Lands Plantentuin te Buitenzorg,

F. A. Lucas, J. C. H. de Meïere, Ministerie van Waterstaat enz.,

ix Noël, N. York State Museum, Ohio State University, R. C.

Osten Sachen, A. GC. Oudemans, J. Th. Oudemans, F. Plateau,

Portland Society, Proefstation voor Cacao te Salatiga, M. X. Raspail,

Mej. M. L. Reuvens, C. L. Reuvens, G. Reynaud, E. D. Sanderson,

W. Schaus, H. Schouteden, Smiths. Institution, W. J. Sollas,

U. S. Dep. of Agriculture, Vlaamsch Gen. en Nat. Congres, A.G.

Vorderman, H. B. Ward, E. Wasmann en L. Zehntner. Door

ruil verkregen wij de Indian Museum Notes, een voor Entomolo-

gen hoogst belangrijk tijdschrift.

In den afgeloopen zomer werd Supplement IV op onze Catalogi

verzonden. Ten slotte nog dit: Art. 48 onzer Vereenigings-wet

luidt «de bibliotheek der Vereeniging bevat 1°. de werken over

entomologie, door de leden uit te geven, die gehouden zijn daarvan

ten minste éen exemplaar aan de vereeniging af te staan». Mis-

schien lazen niet alle leden dit artikel; mag ik het hen eens onder

oogen brengen. Uw bibliothecaris heeft de boekerij graag zoo

compleet mogelijk, vooral wat betreft ’t werk onzer leden.

Thans komt aan de orde de benoeming van twee leden van het

Bestuur, zijnde de heeren Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts en Dr. H. J.

Veth aan de beurt van aftreding.

48 VERSLAG.

Beide heeren verklaren zich bereid, nadat zij met groote meerder-

heid herkozen zijn, hunne functiën te blijven vervullen,

Met groote meerderheid van stemmen wordt daarna Roermond

als plaats, waar de volgende zomervergadering zal gehouden worden,

aangewezen. De heer Leesberg wordt tot Eere- Voorzitter van die

vergadering verkozen. Deze verklaart zich hereid deze benoeming

te aanvaarden.

De heer A, C. Oudemans acht het wenschelijk, dat in deze

vergadering de nieuwe publicatie der vereeniging «de Entomo-

logische Berichten», ter sprake worde gebracht, om de leden

in de gelegenheid te stellen, inlichtingen te vragen of wenken te

geven aan het Bestuur of de Commissie van Redactie.

De Eere-Voorzitter stelt dientengevolge dit punt aan de orde en

geeft het woord aan den heer A. C. Oudemans.

Deze richt tot het Bestuur de vraag of de «Entomologische

Berichten» ook door den boekhandel verkrijgbaar zijn met het oog

op het prioriteitsrecht van daarin beschreven nieuwe soorten.

De meening, door den Secretaris geuit, dat, waar de «Entom.

Berichten» zoowel aan de leden der Vereeniging als aan de ge-

nootschappen, waarmede onze Vereeniging in ruil staat, worden

toegezonden, recht geeft, deze te beschouwen als eene publicatie

gelijkstaande met het Tijdschrift voor Entomologie, wordt door de

vergadering algemeen gedeeld.

Ook zou Spr. gaarne vernemen, of er reeds eenige plannen bij het be-

stuur bestaan voor de verdere uitgaven der «Entomologische Berichten».

De Secretaris deelt in antwoord hierop mede, dat, hoewel in

den boezem van het Bestuur dit punt nog niet behandeld is ge-

worden, de President hem voor deze vergadering heeft medegedeeld,

in de volgende zomervergadering een voorstel te willen indienen,

om de uitgave te staken, ingeval de bijdragen der leden niet

mochten toenemen.

Verschillende leden zouden een dusdanig plan zeer betreuren

en liever zien, dat de Commissie van Redactie niet te moeilijk

was met het opnemen van ingezonden bijdragen,

VERSLAG. 49

De beide aanwezige leden der Redactie blijken niets te weten

van ingezonden bijdragen, welke niet opgenomen zijn, waaruit

de heer Piepers besluit, dat het bepalen of eene bijdrage al dan

niet opgenomen zal worden, slechts door &en lid der Redactie ge-

schiedt. Zoo dit het geval is, acht Spr. dit in strijd met het regle-

ment van de «Entomologische Berichten», welke meening ook

door de vergadering wordt gedeeld.

De heer J. Th. Oudemans zou gaarne in de «Entomologische

Berichten» ook mededeelingen, aan vreemde tijdschriften ontleend,

opgenomen zien, terwijl de heer L. H. D. de Vos tot Nederveen

Cappel vraagt, of ook mededeelingen betreffende belangrijke vangsten

zullen worden opgenomen.

Uit de stemming der vergadering blijkt, dat de leden de «Ento-

mologische Berichten» juist hiervoor geschikt achten, en het be-

schouwen als een orgaan, waarin op entomologisch gebied alles,

wat voor de leden van belang is te weten en zich in korte bij-

dragen laat mededeelen, op zijn plaats is.

De heer A. C. Oudemans bedankt het Bestuur en de Com-

missie van Redactie voor de gegeven inlichtingen en spreekt

den wensch uit, dat de «Entomologische Berichten» thans zullen

gaan beantwoorden aan de verwachling, die men er van had

gekoesterd.

Daar verder geen der aanwezige leden meer zaken van huis-

houdelijken aard wenscht te behandelen stelt de Eere-Voorzitter

voor de vergadering voor eenigen tijd te schorsen.

Na de gehouden pauze, geeft de Eere-Voorzitter allereerst het

woord aan den heer Uyttenboogaart, die met den-heer L. H. D.

de Vos tot Nederveen Cappel de rekeningen van den Penning-

meester heeft nagezien. Met grooten lof sprekende van de nauw-

keurigheid, waarmede de Penningmeester het beheer der geld-

middelen heeft gevoerd, stelt hij aan de vergadering voor de

50 VERSLAG.

verschillende rekeningen goed te keuren en den Penningmeester

te dechargeren.

Door applaus bewijst de vergadering hiermede in te stemmen.

De Kere-Voorzitter stelt alsnu voor tot de wetenschappelijke

mededeelingen over te gaan.

De heer A. C. Oudemans laat ter bezichtiging rondgaan 15

mikroskopische praeparaten, en wel van de volgende genera en

species: Ptilonyssus nudus Berl. et Trt.; Periglischrus jheringi

Oudms.; Spinturnie carnifew (G. L. Koch); Rhodacarus roseus

Oudms.; Asca peltata (C. L. Koch); Æpicrius geometrieus (Grube);

Uroseius vegelans (Jul. Müll.); Caeleno aegrota (G. L. Koch);

Polyaspis patavina Berl.; Dinychus perforatus Kram.; Uropoda

krameri G. Can.; Cillibaena vegetans (Ant. Dug.); Glyphopsis

coccinea Michael; Argas persicus Fischer en Haemaphysalis leachi

(Aud.);

alsmede een aantal penteekeningen, voorstellende mijten en hunne

onderdeelen, en wel van de soorten, die hieronder vermeld worden,

en waarvan Spreker het volgende mededeelt,

Parasitus emarginatus (C. L. Koch). Tot dusverre was hiervan

slechts de tritonympha bekend. — d. 1200 mikron, forsch gebouwd,

goed geschouderd, achter de schouders iets naar binnen gebogen;

‘oed gechitiniseerd. Alle schilden met elkander vergroeid; toch is

id fe

de scheiding tusschen de 2 rugschilden duidelijk, Gelijkt op 2.

coleoptratorum {L.), mist echter de 12 staafvormige haren op den

rug en de 2 uitwassen aan de onderzijde van het eerste palplid.

Epistoma driepuntig, middelpunt sterk, zijpunten zwak, soms zelfs

ontbrekend. Het eerste palplid ventraal met een naar binnen ge-

richten spoor.

Parasitus spinipes (GC. L. Koch). De 4 nymph met sterk gepro-

nonceerde d karakters aan het 2e pootpaar was reeds bekend als

Gamasus spinipes C. L. Koch, of als Poecilochirus spinipes bij

Berlese. De 9 nymph en het 2 zijn door Berlese be-

schreven als Gamasus rubescens (G. et R. Can.). Ik ben in staat

VERSLAG. 51

het € te beschrijven, 680 mikron. Lichaam cylindrisch, van voren

toegespitst, van achteren afgerond. Alle schilden vergroeid; toch is

de scheiding tusschen de 2 rugschilden duidelijk. Gelijkt iets op

P. magnus (Kram.) Behalve eenige zeer kleine haartjes, draagt het

voorste rugschild 8, het achterste rugschild 12 staafvormige haren

Pooten ongeveer gelijk aan die der d nymph.

Buryparasitus terribilis (Michael). Nympha. 1340 mikron. Twee

rugschilden. Haren als bij de volwassenen, zeer fijn; 4 haren op

den achterrand van het achterlijf minstens 2 maal langer dan de

andere. Anaalschild breeder dan lang. Cribrum dwars en smal.

Epistoma eenpuntig, de zijden fijn gezaagd,

Haemogamasus hirsutus Berl. Berlese ontkent de aanwezig-

heid van schilden! Nymph. Rugschild lang en breed, achteraan

iets toegespitst, Sternaalschild normaal, evenals het anaalschild en

twee kleinere metapodiaalschildjes. d. Rugschild als bij de nymph.

Ventraal gedeelte van het sterni-geniti-ventri-anaalschild zeer breed

bijna schijfrond. — 9. Rugschild als bij de nymph. Sternaalschild

bijna vierkant, genitaalschild bijna schijfrond, doch achteraan recht.

Ventraalschild even breed als het genitaalschild, doch iets langer.

Anaalschild eivormig, top naar achteren. — Nymph, d en 2: de

palplid ventraal met een scalpelvormig haar.

Haemogamasus michaeli nov. sp. — ?. Rugschild breed en

lang, achteraan rond. Sternaalschild trapezoidaal met 6 lange

borstels. Geniti-ventraalschild lang, bijna overal even breed, van

voren en van achteren afgerond, het genitaal gedeelte ervan naakt,

het ventraal gedeelte sterk behaard. Anaalschildje en kleine meta-

podiaalschildjes aanwezig. Eerste palplid ventraal met 2 behaarde

haren. De 6 hypostoomharen evenzoo. Epistoma lang, driehoekig,

met gevlamden rand. — 975 mikron. Goed gechitiniseerd; licht-

bruin. Talpa europaea, Mus sylvaticus. Bremen. S. A. Poppe.

Hypoaspis talpae nov. sp. Nympha. Gelijkt op 2. 550 mikron. —

640 mikron, Ovaal. Haren borstelvormig, goed ontwikkeld. Sternaal-

schild trapezoidaal, met ronde vöörhoeken en vierkante achter-

hoeken. Genitiventraalschild lang, met den voorrand over het

sternaalschild liggend; achterrand afgerond. Anaalschild en kleine

52 VERSLÁG.

metapodiaalschildjes aanwezig. Epistoma vierkant met afgeronde

voorhoeken en een middeltandje. Talpa europaea. Italië, Duitsch-

land.

Asca affinis Oudms. — Van deze door mij reeds beschreven

soort was het epistoma aan de 3 exemplaren, die ik had, slecht te

zien. Dit bestaat slechts uit een lange middeltand, aan ’t eind

iets gevorkt. Styli even lang als deze tand en aan de binnenzijde

der palpen geplaatst.

Parasitus coleoptratorum (L.). Deutonympha masculina generans.

Cribrum gedeeltelijk dorsaal. Cornicuia hypostomatis 2 maal korter

en ‘breeder dan door Berlese afgebeeld en gespleten; de twee

slippen liggen in het vertikale vlak, zoodat zij elkander bedekken,

wanneer het dier van de buikzijde wordt bekeken. 900 mikron.

Parasitus crassipes (L.) Protonympha. 300—620 mikr. Stigma

achter het Ae pootpaar!! Peritrema zeer kort, Deutonympha. 606 —

900 mikron. Stigma iets vóór het midden van coxae 4 en 3.

Hieruit leert men, dat het stigma gedurende de ontwikkellng der

soorten zich naar voren verplaatst heeft.

Pachylaelaps siculus Berl. Berlese geeft aan deze soort een

lichten rand rondom het rugschild. Dit is eene foutieve waar-

neming. Het rugschild bedekt den geheelen rug. Behandelt men

nu een exemplaar met kali causticum, dan schijnen de buik-

schilden door, en aangezien deze niet de geheele breedte der buik-

zijde innemen, zoo ziet men een donker middelveld (men ziet door

2 dikke lagen chitine), omringd door een lichten rand (men ziet

hier door ééne dikke laag chitine). Cribrum postanale aanwezig.

Pachylaelaps furcifer nov. sp. 2 kort, breed, van voren stomp-

driehoekig, van achteren afgerond, met zes overlangsrijen van korte

stijve haren, Peritrematische en sternaalschilden vergroeid met

groote melapodiaal-gedeelten. Genitaal en ventraalschild vergroeid,

ongeveer vijfhoekig, met een hoek naar voren. Anaalschild breeder

dan lang, met eribrum. Epistoma gevorkt, met tandjes aan de

binnenzijde der vork. 880 mikron. Nederland.

Pachylaelaps ensifer nov. sp. 1840 mikron. & Lang, vooraan

VERSLAG. 53

bijna recht afgehakt, achteraan afgerond. A!le buikschilden ver-

groeid. Epistoma driehoekig met de kam op den top. Het aan-

hangsel aan den bewegelijken vinger van de mandibels zwaard-

vormig, 3 maal langer dan dezen vinger. Nederland.

Pachylaelaps tetragonoides (Ant. Dug.) 3 800 mikron. Lang, voor-

aan een weinig, achteraan beter afgerond. Epistoma met 7 korte

tanden aan de kam. Het 4e palplid met een zeer groot spatelvor-

mig chitineus aanhangsel. Femur 2 met groot spatelvormig chiti-

neus aanhangsel; genu 2 met hoogen knobbel; tibia 2 eveneens;

tarsus met zijdelings ingeplant ambulacrum. Ltalië,

Hypoaspis hermaphroditoides nov. sp. - 2 570 mikron. Gelijkt op

il. hermaphrodita Berl., doch is iets langer. Onderscheidt zich daar-

van voornamelijk door het epistoma, dat een fraaien rand van franje

draagt. Italie.

Hypoaspis holaspis nov. sp. - 2 620 mikron. Gelijkt op //. holas-

pidoides Can., behalve dat de pooten 1 en 2 slanker en korter

zijn. Achterrand van het sternaalschild recht, Epistoma afgerond,

met nauwelijks zichtbaren medianen top. Geen scheidingslijn tus-

schen genitaal en ventrianaalschilden. Italië,

Hypoaspis myrmecophila (Berl.) longisetosa nov. var. Gelijkt op

de type, behalve dat al de lichaamsharen lang en fijn zijn. Italié.

Hypoaspis lepta nov. sp. - 2 450 mikron. Gelijkt op een Lipo-

nyssus. Rughaartjes zeer klein. Geniti-ventraal schild lang, onbe-

haard. Geen metapodiaalschildjes. Epistoma lang, breed, afgerond.

Pooten slank. Italié.

Hypoaspis arcualis (GC. L. Koch). Epistoma geheel anders dan door

Berlese afgebeeld, driehoekig met franje. Sternaalschild van ach-

teren diep uitgehold. Peritrema niet verder dan coxa 2! De zoo-

genaamde mandibula van het d, afgebeeld door Berlese, kunnen

onmogelijk tot deze soort behooren, gelijken op die van Laelaps

rovennensis. Italië, Nederland

Hypoaspis militiformis nov. sp. 9. 400 mikron. Gelijkt op ZH.

miles Berl., doch de haren zijn ponjaard-vormig en bezitten aan de

onderzijde proximaal een doorschijnend driehoekje, Italié,

54 VERSLAG.

Uropoda paradoxoides nov. sp. 9 460 mikron. Gelijkt op Cillibaena

minor (Berl.), is echter nauw verwant aan Uropoda paradoxa Berl.

Mediaan rugschild en ringschild duidelijk. Rughaartjes klein en

fijn. Achterrand van het sternaalschild verder naar achteren, Talié.

Cyta latirostis (Herm). Vier exemplaren van San Remo hebben

tusschen de twee laterale oogen (wee haren, in plaats van één,

waarvan het voorste het langst is. Italië,

Thrombidium granulatum nov. sp. Larva 720 mikron. Een rug-

schild, lang-vijfhoekig. met een hoek naar achteren gericht; op

dit schild 3 paar stijve, gladde borstels, en ver naar achteren de

de ondiep-komvormige, kleine pseudostigmata met lange, uiterst

dunne, haarvormige pseudostigmatische organen. Cephalothorax ove-

rigens met fijne golflijntjes; abdomen met granulae. Italië,

Camisia biciliata (G. L. Koch). Sedert 1840 is deze soort niet

weergevonden, 880 mikron. Gelijkt op Camisia palliata (C. L.

Koch). Heeft 4 rijen van gebogen, knotsvormige, witte haren op

het abdomen. 3 klauwen. Pseudostigmatische organen lang, draad-

vormig. Prof. Dr, Oskar Schneider; San Remo; Italié.

Eremaeus conjunctus nov. sp. - 550 mikron. Na verwant aan Zr,

lanceolatus (Michael). Glad. Lamellae slechts lijstvormig, S-vor-

mig. De lamellaarharen staan niet aan het eind der lamellae, maar

tusschen deze, en ongeveer even ver van elkander als de interla-

mellaarharen. Pseudostigmatische organen kort, knotsvormig. Ab-

domen eivormig, met den top achterwaarts, Nederland.

Eremaeus propinquus nov. sp. Verwant aan Zr. tibialis (Nie.).

Translamella aanwezig, bladvormig, lamellaarpunten (cusps) aan-

wezig, ofschoon klein. 384—456 mikron. Italié.

Eremaeus cognatus nov. sp. Verwant aan Pr. ewilis (Nic.) - Trans-

lamella aanwezig, bladvormig, geen lamellaartanden (cusps.).

456— 480 mikron. Italië.

Zetorchestes consanguineus nov. sp. Gelijkt op Hremaeus lacustris

(Michael). Rostrum recht afgesneden. Behalve de lamellae bezit de

cephalothorax nog 2 lijstvormige verhevenheden, op wier einde de

VERSLAG. 55

rostraalharen ingeplant zijn. Pseudostigmatische organen en rostraal-

haren knotsvormig, ruw. Italië. 336 mikron.

Notaspis voigtsi nov. sp. Gelijkt op N. subglobula Oudms. 375

mikron. Pseudostigmatische organen tamelijk lang, met korten steel

en spoelvormigen kop. Duitschland. Hans Voigts.

Notaspis subseminulum nov. sp. 680 mikron. Gelijkt op Not.

depauperata Berl. Pseudostigmatische organen staafvormig, distaal

iets dikker, ruw. Italië.

Vervolgens vestigt Spreker de aandacht zijner hoorders op door

hem ontworpen Tabellen betreffende de Classificatie der Acari.

Classificatie der Acari. Verscheidene classificaties zijn reeds voor-

gesteld. Bij geene ervan is gelet op den vermoedelijken ouder-

dom der groepen. Dikwijls is ook te veel gelet op één kenmerk,

b. v. dat der ademhalingsorganen. Wij hebben bij de classi-

ficatie der Acari op verschillende feiten te letten. Acari met tra-

cheeën zijn zeker ouder dan die zonder ademhalingsorganen, Acari

met een hart zeker ouder dan die zonder bloedsomloop. Acari die

vrij leven, vlug loopen en het rooversbedrijf uitvoeren ouder dan

vrij levende, trage vegetariërs, en deze ouder dan parasitische. Acari

met schaarvormige mandibula ouder, dan die met haakvormige of

zelfs styletvormige eerste paar ledematen. En zoo voorts. Verder moe-

ten wij letten op de verwantschap der kleinere groepen onderling,

en daaruit hoogere groepen samenstellen. — Ontegenzeggelijk zijn

de Parasitidae (Gamasidae), Ixodidae en Spelaeorhynchidae aan

elkander verwant. Zij vormen de groep der Mesostigmata; de stig-

mata liggen achter het 4e pootpaar, of meer naar voren, maar

steeds blijven zij achter het 2e pootpaar; eenige Parasitidae en

lwodidae bezitten een hart; bij ééne Parasitide (Rhodacarus) en

bij de Spelaeorhynchidae ligt de vulva achter het 4e pootpaar , evenals

bij de spinnen. Afgaande op deze primitieve kenmerken beschouw

ik de Mesostigmata als een primitieve groep. —

Ontegenzeggelijk zijn de Thrombidiidae, Hydrachnidae, Tarsonemidae

en Halacaridae aan elkander verwant. Zij bezitten 2 stigmata,

welke gelegen zijn aan de rugzijde aan de basís van het capitulum.

(Bij de Zarsonemidae missen de d de tracheeën en de stigmata.)

Tijdschr. v. Entom. XLV d

56 VERSLAG,

Zij vormen samen de groep der Prostigmata. Ik laat de Prostig-

mata na de Mesostigmata volgen, omdat geen der leden een

hart bezit; omdat het stigmenpaar zoo ver naar voren gerukt,

en zelfs voorbij het de pootpaar gekomen is, zich naar de rug-

zijde van het capitulum heeft begeven; omdat slechts zeer wei-

nig leden ervan nog schaarvormige mandibula bezitten. Toch zijn

primitieve kenmerken behouden gebleven. Zoo, b. v. de plaatsing

der genitaalopeningen achter het 4e pootpaar; bij enkele leden

eene aanduiding van segmentatie, enz. —

Berlese neemt eene derde groep aan, die der Cryptostigmata.

Deze groep is ten eenen male te verwerpen. De drie familiën der

Oribatidae, Nicoletiellidae en Acaridae behooren m. i. niet bij

elkander. De verwantschap dezer 3 familién met andere reeds

genoemde en onderling is verre van aangetoond; die tusschen

Oribatidae en Acaridae zeer problematiek. De meeste Oribatidae

hebben tracheeën; en wel 4 paar, met 4 paar stigmata, die echter

onzichtbaar zijn en in het dunne verbindingshuidje van de aan-

hechtingsplaats der pooten gelegen zijn, Doch deze tracheeën zijn

uiterst dunne buisjes zonder eenige aanduiding eener spiraaldraad.

Vermoedelijk zijn zij dus onafhankelijk van het primitive tracheeën-

systeem der Arachnoidea ontstaan. De Nicoletiellidae en Acaridae mis-

sen stigmata en tracheeén, zij zouden dus ondergebracht moeten worden

in Kramer’s Atracheata of in Berlese’s Astigmata. Edoch ik

verwerp ten eenenmale deze groep, omdat zij geen twee aan elkander

verwante familiën bevat, Het gemis aan stigmata en tracheeén toont

geen verwantschap aan, is slechts convergentie; boven maakte ik reeds

melding van het feit, dat de d der Tarsonemidae, en eenige Oriba-

tidae eveneens tracheeën missen. Berlese’s Astigmata bevat de

Demodicidae en Eriophyidae. Nu zijn Demodicidae parasiten in de

glandulae sebaceae der Mammalia, en derhalve vermoedelijk af-

stammelingen van Sarcoptiden, terwijl Zriophyidae galbewonende,

of aan de onderzijde der bladeren vrij levende, 4-pootige Acarı

zijn, derhalve vermoedelijk plantenbewonende Acari (e.g. Tetronychus

e tutti quanti) tot progenitores hebben. Summa summarum neem

ik de volgende groepeering aan,

eenen

VERST AG. 57

\ 1 Parasitidae.

I Mesostigmata. < 2 Ixodidae.

| 3 Spelaeorhynchidae.

4 Thrombidiidae.

it erat 5 Tarsonemidae.

mne 6 Hydrachnidae,

7 Halacaridae.

AN OPA AN TE 8 Nicoletiellidae.

INR alte: 9 Oribatidae.

Va PUR 10 Acaridae.

Vs; 11 Demodicidae.

VI dana 12 Eriophyidae.

aan de groepen III—VII namen te geven acht ik ten

male overbodig. Dit is alleen noodig zoodra 2 of meer

familién tot eene groep vereenigd worden.

Classificatie der Parasitidae. Rekening houdende met de feiten,

die mij leidden bij het classificeeren der Acari, heb ik in het

Tijdschrift voor Entomologie, v. 45, blz. 50, een tabel ontworpen

van de subfamilién der Parasitidae, die zooveel mogelijk de ver-

wante subfamilién bij elkander brengt, en zooveel mogelijk de

geologisch oudste voorop stelt, de later gevormde, meestal gedege-

nereerde laat volgen. Ik geef hier een tabel ten beste, waarbij

ook de buitenlandsche subfamilién een plaatsje vinden.

d genitaal opening vöör het sternaal schild 2

d genitaal opening in het sternaal schild 7

2 genitaalt sehild' enkelvoudig, … … (i wap <p me =) 3

2 genitaal schild dubbel, één rechts, één links 6

d poot 2 veel dikker dan bij 9. . . . JL Parasitinae.

ds poot, 2, gelijk ‘aans dats vans het... co nr st 4

De volwassenen leven vrij en zijn goed gechitiniseerd

LIL aelaptinae.

De volwassenen zijn parasieten van Vertebraten en zijn

minder: gechitiniseerd, of zelfs zacht . . . . . . 9

Mentum aanwezig . . . . . . . LIL Dermanyssinae.

| Mentum ontbrekend . . . . . . JV Spinturnicinae,

58 VERSLAG.

6 Slechts ééne subfamilie . . . . . 7 Caelenopsinae.

| d genitaal opening dicht bij den voorrand van het sternaal

7 schild, osn B Benen ea TS ol ac anna.

| 4 genitaal opening tusschen coxae 3 en 4 . . . . 8

5 | 2 genitaal opening achter het sternaal schild . . . . 9

| 2 genitaal opening in het sternaal schild . . . . . 12

5 | d en 2 chelae zonder aanhangsel. . . . . . . . 10

(4 en ®.’chelae met aanhangsels nnee

2 sternaal schild enkelvoudig . . . . .VII Bpierünae.

10 | 2 sternaal schild dubbel, één rechts, één links. VIII Hetero-

| zerconinae.

11 Slechts ééne subfamilie. . . . . LX Antennophorinae.

\ Stigma boven coxa 3; palpen distaal verdikt, X Holothyrinae.

12 k a i

| Stigma tusschen coxa 3 en 2; palpen gewoon. X] Uropodinae.

g ‚ palpen g 1

Classificatie der Ixodidae. Ik kan mij met die door G. Neumann

(Mém. Soc. Zool. Fr. 1901, p. 323) in zooverre niet vereenigen,

daar zij blijkbaar geen rekening houdt met de vermoedelijke an-

ciennieteit der sub-familiën. Mij dunkt dat de Arzasinae het eerst

genoemd moeten worden, omdat zij het minst gewijzigd zijn van

den vermoedelijke oervorm. Hunne palpen zijn gewoon, cylindrisch.

Daarop volgen de Zxodinae met schedevormige palpen (behalve de

d van Eschatocephalus). De subsubfamiliën of tribus der Zwodinae

zijn de /xodae en de Rhipicephalae. Hiervan zijn de Zwodae stellig

ouder, terwijl de Ahipicephalae met hunne wonderbaarlijk ver-

vormde palpen van jongeren datum zijn

De Familie der Spelaeorhynchidae bevat slechts ééne soort.

Classificatie der Thrombidiidae. Rekening houdende met den

boven vermelden gedachtengang stel ik de volgende tabel voor der

subfamiliën der 77rombidiidae. Doch vooraf eenige woorden over de

Coeculinae en Eupodinae, die door een paar Acarologen van de

Thrombidiidae gescheiden worden.

Coeculidae zijn tamelijk hard en voorzien van een aantal rug-

schilden; verder zijn hunne 4 voorpooten voorzien van naar binnen

gerichte doornen, Eene prooi wordt daardoor als door een aantal

pinnen doorboord. Wel treffen we deze wapens eveneens aan bij

VERSLAG. 59

eenige Opilioniden, zoodat de Coeculidae daarop gelijken, maar dit

is dan ook niets meer dan eene gelijkenis. lets dergelijks treffen

wij ook aan bij het Erythraeinen genus Coeculosoma. Rugschilden ,

zelfs meer dan één, treffen we onder de T#rombidiidae herhaaldelijk

aan, vooral bij larven, hetgeen op een primitieven toestand wijst,

De organisatie van het geheele dier is typisch Thrombibiiden-achtig.

Coeculus van de Thrombidiidae te scheiden is het gevolg van kort-

zichtigheid. — Zoo heeft men ook gepoogd de Bdellinae en zelfs de

Eupodinae van de Thrombidiudae af te zonderen , enkel en alleen omdat

de palpen dezer dieren niet zoo gebouwd zijn als die der overige

Thrombidiidae, en wel is het 5e lid uiet aan de proximale onder-

zijde van het 4e lid ingeplant maar distaal, of het ontbreekt. Zelfs

het 4e lid kan ontbreken. Maar deze verhoudingen treffen we ook

aan bij enkele leden van andere subfamiliën, o. a. bij parasitische

vormen. Als deze palpvorm een reden is om deze subfamilie te

scheiden van de overige, in hoeveel familiën zouden dan de Hydrach-

nidae niet verdeeld moeten worden met hunne minstens 7 ver-

schillende palpvormen ?

Lichaam hard, bruin, met vele, goed gechitiniseerde, zwarte

4 BUSSCHE we. ate ele Coeculinae.

Lichaam week, met zeer weeke schilden of zonder schilden 2

9 | Larven vrij levend, gelijkende op de volwassenen . . 3

Larven parasitisch, zeer afwijkend gevormd . . . . 10

3 | d met penis 4

d zonder penis 7

4 | Mantels UNE RIM em e a UE

Mandibelsktawendio ie 1.0 wen en n de 16

5 | Mandibels haakvormig . . . 2 . . . II Anystinae.

Mandibels styletvormig . . . . . ZII Rhaphignathidae.

Mandibels schaarvormig. . . . IV Cryplognathidae.

Mandibels styletvormig . . . . . . . V Cheyletinae.

ma >audıbelSschuunvormien EE e 8

| Mandibels haakvormig of klauwtjevormig . . . , . 9

60 ‘ VERSLAG.

Mandibels kort, krachtig met groote schaar WI Poecilophysinae.

3 Mandibels kort, met kleine schaar VII Pachygnathinae.

Mandibels lang of zelfs zeer lang met zeer kleine schaar, Palpen

distaal ongewapend . . . . . . VIII Bdellinae.

Mandibels kort, met één bijlvormigen en één vliesvormigen

vinger. ener en POD ne

X Cunaxinae.

Mandibels uitwendig, haakvormig. . . XZ Thrombidiinae.

3 | Mandibels lang, haakvormig. Palpen distaal met klauwtje.

10 |

Mandibels inwendig, styletvormig. . . XJ1 Erythraeinae.

De Familie der Tarsonemidae bevat slechts weinige genera, die

niet tot onderfamilién vereenigd zijn.

Classificatie der Hydrarachnidae. In het nieuwste systematische

werk over deze Familie, dat van Dr. R. Piersig (Das Tierreich ,

13. Lief.), wordt zij niet ondergedeeld in subfamilién, hoewel m. i.

de 55 zoetwatergenera in scherp gescheiden groepen kunnen ver-

eenigd worden. Nog niet lang geleden nam Piersig (Zoologica, 1898)

wel eenige subfamilia aan; waarom die dan thans in het streng

systematische standaardwerk verlaten ? Waarom de 2 in zee levende

genera apart behandeld? Zij hebben toch hunne naaste verwanten

onder de zoetwatergenera? — De oudste Hydrarachnidae zijn zeker

wel de niet-zwemmende Limnocharinae (Piersig’s genus 1), die nog

voorzien zijn van de crista hunner Thrombidiidische voorvaderen,

en die door Trouessart m. i. ten onrechte zelfs voor Thrombidiidae

gehouden worden. Daarop volgen de nauw verwante Æylainae,

(Piersig’s genus 2) waarbij de crista tusschen de oogen zóó ver-

kleind is, dat ze minder lang dan breed is, derhalve een dwarsbalkje

vormt. Daarop volgen alle overige Hydrarachnidae waarbij geen

spoor eener eigenlijke crista overgebleven is. Hiervan bezitten Pier-

sig’s genera 4—16 palpen, waarvan het 4e lid aan de rugzijde distaal

klauwvormig verlengd is, zoodat het 5e lid aan de onderzijde van het

Le lid hangt, evenals bij de T’Arombidirdae. Van deze genera vertoonen

genera 6—16 mandibula met 2 leden, waarvan het 2e lid klauw-

vormig is, een primitief kenmerk; zij vormen te zamen de sub-

familia der Hydryphantinae. Genera 4 en 5 bezitten daarentegen

VERSLAG. 61

gedegenereerde styletvormige éénledige mandibula. Zij vormen te zamen

de subfamilie der Hydrarachninae. Daarop volgen Piersig’s genera

3 en 17—55. Zij bezitten palpen, die het 4e palplid niet tandvor-

mig verlengd hebben, die dus het primitieve Thombidium-typus

verloren hebben. Piersig vat ze samen als Hygrobatinae , sluit daar-

van echter genus 3, Piersigia, wt, en plaatst dit bij de Zulainae,

m. i. geheel ten onrechte, Dit genus vertoont afwijkende palpen,

eenigzins gelijkende op die van Limnocharinae, wat als eene con-

vergentie moet aangezien worden. Ik zou dit genus in eene aparte

subfamilie plaatsen: Piersigunae en wel aan het einde der Hydra-

rachnidae. Genera 17—55 kunnen gevoegelijk nog in 3 tribus ver-

deeld worden: Hygrobatae (sensu novo), met de genera 32—55,

Frontipodae met de genera 19—31, en Arrhenurae met de genera

17 en 18, Ziehier in eene tabel de subfamiliae der Hydrarachnidae

a Oogen dicht bij elkander, verbonden door de crista, . 2

Oogen ver van elkander, geen crista meer. . . . . 3

y | Crista lang, in de lengte liggend. . . J Limnocharinae.

Giistavkort, dwars eee ZI Buwlainae,

Strekzijde van het voorlaatste lid distaal tand-, dolk-, of

3 haakvormıaaverlenade. =. e ae ee ec

| Strekzijde van het voorlaatste lid niet verlengd . . . 5

4 | Mandibula tweeledig; eindlid klauwvormig III Hydryphantinae.

Mandibula eenledig, styletvormig . . IV Hydrarachninae.

oe der palpen vrij . . + . . . WV Hygrobalinae.

54 Eindlid der palpen een weinig in het voorlaatste wegge-

| dokener ZS EERE ANIA TI IP Bers vinden

Verdeeling der subfamilie / Hygrobatinae.

BD alpeneoewonn ds Mas ME AAM AAA AE TES 7-2

12 5e palplid eindigt in een klauw, die met de distaal voor-

| uitspringende buigzijde van het 4® lid een tang vormt 3

Epimera bij het 2 in 4 groepen; bij het & dikwijls dicht

2 bij elkander, zelden mediaan versmolten . 4 Hygrobatae.

Epimera bij d en 2 tot ééne plaat vereenigd B Frontipodue.

amslechtsi een EEIDUS e nn. so. ee Sil KIO Arrhenurae.

De Halacaridae worden niet in subfamilien verdeeld.

62 VERSLAG.

De Micoletiellidae evenmin,

Classificatie der Oribatidae. Zij vervallen eerst in twee groepen.

De eerste, grootste groep bevat dieren, die zich niet, de tweede,

de kleinste, die zich wèl kunnen oprollen, doordat de cephalo-

thorax, als met een scharnier, tegen de onderzijde van het abdo-

men kan samenklappen. Deze laatste, de PAthiracarinae, zijn on-

tegenzeggelijk van jonger datum en volgen dus geheel achteraan

de overige Oribatidae. Deze vervallen weder in twee groepen,

waarvan de kleinste vleugelvormige, bewegelijke pootdeksels bezit.

Deze Notaspidinae zijn ontegenzeggelijk van jonger datum en volgen

dus de overige Oribatidae geheel achteraan. Deze vervallen weder

in twee groepen, waarvan de kleinste geen schaarvormige, maar

eenledige, distaal gezaagde mandibulae dragen, derhalve zijn de

Serrariinae van jonger datum. De overblijvende worden verdeeld

in twee groepen, waarvan de jongste, de Zetorchestinae het 4e paar

als springorganen ingericht heeft. Van de overige bezitten de

jongste, de Zremaeinae chitinelijsten, bekend als lamellae, op den

Cephalothorax, Van de dan nog overblijvende zijn de Camistinae

stellig de oudste, primitiefste, de Oribatinae van jonger datum,

Vandaar de volgende tabel:

De dieren kunnen zich niet oprollen . . . , . . 2

| De dieren gkunnen zich oprollen un vo oe

9 | Abdomen zonder pootdeksels’ 0 nr nn us) ee

Abdomen met pootdeksels Re = 2-2 ae 20)

3 Mandibula schaarvormig . . . 4

Mandibula eenledig, distaal gezaagd o

4 | Alle pooten looppootens ARE MEA

4e pootpaar ver naar achteren, springpooten 8

5 ( Zonder lamellae 6

| Met lamellae er Cali

6 | Pooten kort en dik . . 2 « . 0. . dL Camisunae.

Pooten lang en dun. … . . … . … ZI Orsbatinae.

7 Eéne subfamilie, |. …… nr Mae JIE Eremaeinae.

8 Eéne subfamilie . . . . . . . . IV Zetorchestinae.

9 Kéne subfamilie. <.) „at ont Senago:

VERSLAG. 63

102 ene’ subfamilies ra EN M NE vis ME Notaspidinae.

iieyEéne subfamilies ULI Phthvracarinae.

Classificatie der Acaridae (Sarcoptidae), Hiervan zijn de 7yro-

glyphinae, als vrijlevende, zeker wel de oudsten; alle overige zijn

parasieten. Hiervan zijn de vrij op het lichaam der gastheerenle-

vende zeker ouder dan die, welke zich in het weefsel inboren, en

daardoor nog meer degenereeren. Van de vrij op de gastheeren

levenden, zijn de Canestriinae, die op Insekten parasiteeren, zeker

ouder, dan degenen die op Zoogdieren, of op Vogels leven, de

Listrophorinae en Analgesinae. Van de in het weefsel der gastheeren

doorgedrongenen zijn de Sarcoptinae met bijtende monddeelen en

dwarse vulva de primitiefste, terwijl de Cytodytinae de jongeren

zijn. Tabel:

Vrij levend; integument zonder parallelloopende fijne streepjes

1 I Tyroglyphinae.

Parasieten; integument met fijne parallele streepjes. . 2

9 Ninjoprde gastheeren® levende il, liga Mt a 8

In de huid der gastheeren borend . . . ... . 5

Op Insekten; genitaalzuignappen bij 4 en 2 goed ontwikkeld

II Canestriinae.

3 =

Op zoogdieren en vogels; genitaalzuignappen hoogstens bij

| berggpGud mentari atte I) ett tE tn Ze el

% | Aan de haren der Zoogdieren . . . II Lastrophorinae.

Aan de veeren der Vogels . . . . JV Analgesinae.

5 | Vulva dwars; monddeelen bijtend . . V Sarcoptinae.

Vulva overlangs; monddeelen zuigend. FI Cytodytinae.

De Demodicidae worden niet in onderfamilién ingedeeld.

Classificatie der Eriophyidae. De classificatie van Nalepa is, hoe-

wel hij dit niet vermeldt, zeker wel gebaseerd op den vermoedelij-

ken ouderdom der groepen,

De Eriophyidae toch hebben hun geringeld, rolrond lichaam en

het verlies hunner achterste ledematen te danken aan het be-

wonen van gallen. Het is moeilijk te verklaren, hoe vrijlevende

Acari aan zulk een lichaamsbouw zouden komen, Daarom is het

toch mogelijk, dat verscheidene weder een vrij leven zijn gaan

64 VERSLAG.

leiden. Deze vrijlevende beschouw ik dus als jongere vormen. Bij

hen wordt het cylindrische abdomen ook breeder en platter.

Aantal rug- en buikhalfringen bijna even groot; leven voor

1 | ’t grootste deel in gallen. . . . . JL Eriophyinae.

enn rughalfringen veel geringer dan dat der buikhalf-

ringen, leven meestal vrij . . . . LL Phyllocoptinae.

Ten slotte eene mededeeling over de levenswijze van Meloë —larven

in Engelsch Indië. De heer Green zond mij een fleschje met brok-

stukken van Xylocopa-nesten, poppen etc, ten einde de levenswijze

van Greenia perkinsi Oudms., nader te onderzoeken. Spreker is aan

dit onderzoek nog niet begonnen, daar andere zaken hem bezig

hielden. De zending was vergezeld van een schrijven van den heer

(Green, waarin o. a. de volgende woorden: «I have recently had an

opportunity of examining the nest of Xylocopa temiscapa, constructed

in the trunk of a dead tree. The bees were parasitized by a species

of Meloe-beetle which occurred in all stages in the tunnels.» .....

«In a smaller tube..., also some eggs and triungulin larvae of

the Meloé beetle from the same tunnels» . . . , It is usually

asserted that the eggs of the various species of Meloë are deposited

on the ground, and that the young larvae climb up into flowers

and await a passing bee. In this case it is not so: the eggs being

deposited in masses inside the tunnels of the bees».

De heer Kempers stelt ter beschikking der aanwezige leden

een aantal door hem vervaardigde en door middel van de hecto-

graaf vermenigvuldigde teekeningen van kevervleugels, die wel

reeds door hem in het Tijdschrift voor Entomologie beschreven,

doch niet afgebeeld zijn. Aanleiding daartoe was de onbekendheid,

die op dit punt bestond, terwijl toch bij andere orden juist de

vleugel een gewichtig iets was voor de systematiek.

Zoo nauwkeurig mogelijk heeft Spr. de vleugels der verschil-

lende familiën beschreven, maar eene beschrijving op zich zelf is

niet voldoende. Men kan zich zelfs met de nauwkeurigste beschrij-

vingen hoogstens een denkbeeld vormen van één vleugel, doch

voor meerdere vleugels tegelijkertijd een denkbeeld te vormen en

VERSLAG. 65

te behouden, zoodat men vergelijkingen kan maken, daarvoor mist

men de bekwaamheid.

Toch is dit het geheele doel der beschrijvingen geweest, Eenigs-

zins is daaraan tegemoet gekomen door de afbeeldingen, die in het

Tijdschrift werden opgenomen. Zij geven een beeld van de ver-

scheidenheid, die het adersysteem vertoont bij verschillende fami-

liën, terwijl een enkele maal zeker ook op groote overeenkomst

gewezen wordt.

Spr. wijst ook nog op het feit, dat de vleugels van kevers van

dezelfde soort onderling verschillen, zelfs soms bij denzelfden kever,

zooals uit de afbeeldingen van Agriotes lineatus en Nalassus blijkt.

Roger merkte dit reeds op bij Helops lanipes. Aan dergelijke ver-

anderlijkheid s het te wijten, dat men soms een ander beeld van

den vleugel ziet dan het beschrevene.

Spr. heeft zich de vraag gesteld, of de studie der kevervleugels

aanleiding kan geven tot een afstammingsleer, en of men haar

zou kunnen dienstbaar maken voor de rangschikking der ver-

schillende familiën.

Hij houdt zich aanbevolen voor de toezending van kevers, ge-

schonden exemplaren, mits maar te herkennen en zonder geschon-

den ondervleugels zijn voldoende,

De heer Leesberg laat ter bezichtiging rondgaan een paartje

van Carabus auronitens F., den vorigen dag onder een gevelden

boom bij Winterswijk gevangen. Van deze soort was nog maar

een 2 bekend, dat zou gevangen zijn in de provincie Groningen,

zonder nadere opgave van vindplaats of vinder.

Van onzen geachten Generaal van Hasselt brengt Spr. de groeten

aan de vergadering, die dit bewijs van belangstelling zeer op prijs

blijkt te stellen.

Verder vertoont Spr, een zeldzame mierenspin, door den heer

Ritsema uit Semarang ontvangen, en die door den heer van Has-

selt met behulp van het werk van €. L. Koch »die Arachniden”

zooveel mogelijk. gedetermineerd is geworden. Uit den oogenstand

en vorm der kaken bleek dit exemplaar waarschijnlijk te behooren

66 VESSLAG.

tot het genus Janus Koch, waarvan bij Koch eene soort melano-

cephalus Koch mas, uit Indié op fig. 1092 is afgebeeld. Deze soort

is het echter bepaald niet, daar het vertoonde exemplaar geheel

geel is met zwarte kaken en oogen.

De heer Bisschop van Tuinen brengt in herinnering, dat hij

op de laatste te Utrecht gehouden wintervergadering op zich heeft

genomen de zaagwerktuigen van eene door Konow aan Dr. A. J.

van Rossum gezonden 2 wesp te onderzoeken, welke wesp volgens

Konow Cimber lutea L. zoude zijn.

Hij heeft de zaagwerktuigen dezer wesp geprepareerd en de

foto, welke hij daarvan maakte, wijst duidelijk aan, dat deze wesp

een geheel andere soort is dan die, welke door den heer van

Rossum is gekweekt en door hem voor C. Zutea L. wordt gehouden.

Ter vergelijking laat Spreker 2 toto’s van C. lutea L. volgens van

Rossum, rondgaan, waarvan de eene over een bepaalde lengte,

meer zaagtanden heeft dan de andere, benevens de foto gemaakt

van de zaagtanden der door Konow gezonden wesp.

Deze laatste komen veel meer overeen met die van C, fagi Zadd.

doch toch is er nog al een belangrijk verschil, want bij deze zijn

de zaagtanden spitser en de daartusschen gelegen kussentjes veel

boller en breeder dan die der wesp van Konow,

Is deze laatste werkelijk ©. /utea dan zijn de door den heer

van Rossum gekweekte Zutea's misschien C. capreae’s Knw, ? Het is

jammer, dat Konow het door hem ook aan Dr. van Rossum gezonden

Q exemplaar van C. capraea, niet aan dezen heeft kunnen afstaan,

want een onderzoek der zaagwerktuigen zoude dan de kwestie

ongetwijfeld hebben opgelost. È

.Dat bij variéteiten toch het karakter der zaagwerktuigen gelijk

blijft, blijkt uit de foto’s der zaagtaaden van Cimber femorata L.

var. Griffini Leach, var. varians Leach en var. si/varum F., welke

Spreker tevens laat rondgaan. Hij heeft de zagen waarnaar de

foto’s zijn genomen uit wespen verkregen, welke hem door Dr. van

Rossum, tot nader onderzoek waren toegezonden. Al deze foto’s

van zaagtanden zijn 220 maal vergroot Ter vergelijking voegt hij

TERSI AG. 67

hierbij bovendien nog de fotos van het geheele zaagwerktuig

en van het bovenste gedeelte, p. m. 20 en 40 maal vergroot, der

wesp van Konow.

Hij heeft ook voldaan aan het hem door den heer van Rossum

gedane verzoek, om door eene sterke vergrooting der zaag van de

door dezen gekweekte 9 wespen van Pteronus dispar Zadd., uit te

maken of deze wesp dezelfde is als Pteronus Bergmanni Dahlb.,

waarvan eene zaagafbeelding voorkomt in het werk van Cameron,

deel II. Pl. 21 fig. 3. Hij laat de 220 maal vergroote zaag van

P. dispar rondgaan, tegelijk met een copie uit het werk van

Cameron, waaruit duidelijk blijkt, dat beide soorten »iet dezelfde

zijn. De zaagtanden en — insnijdingen van P. dispar zijn recht,

die van P. Bergmanni sterk gebogen. Bovendien heeft de zaagpunt

een geheel anderen vorm. Spreker vindt dat de zaag van P. miliaris

Pz. afgebeeld in Cameron II Pl. 21 fig. 4 veel meer gelijkt op de

door hem gemaakte foto. !) Ook gelijkt de zaag van P, glutinosae

Cam., die evenals P. dispar inlandsch is, er wel iets op (zie fig. 6 van

dezelfde plaat.) Van de eerstgenoemde fig. heeft spreker een schetsje

gemaakt, dat hij ter vergelijking laat rondgaan. Ook laat hij op

verzoek van den heer van Rossum eene zeer fraaie afbeelding van

Pteronus dispar & geteekend door Mej. Fischer, circuleeren. Het

d is waarschijnlijk nog nergens afgebeeld, het groene 9 misschien

wel, doch dan onder een anderen naam. Het d en 9 is wel door

Brischke beschreven.

De in den Catalogus Hymenopterorum van von Dalla Torre,

Vol. I voorkomende opgave, dat Nematus (Pteronus) dispar Ladd.

synoniem is met N. Bergmanni Dahlb. kan dus blijken onjuist te

zijn. Dat de door den heer "van Rossum gekweekte larven wel

die van N. dispar zijn, blijkt hem uit de beschrijving, die Brischke

daarvan geeft.

1) De door Cameron beschreven P. miliaris is P. microcercus Thoms. —

Miliaris Pz. behoort niet tot de groene Pferonus-soorten en is syn. met P,

croceus Fall, P. fulvus Htg. en P. trimaculatus Vollenh.

vii

68 VERSLAG.

Eenigen tijd geleden zond de heer van Rossum aan spreker

een 5-tal Zrichiosoma-wespen ter nader onderzoek,

N’. 4 was gekweekt uit eene larve, gevonden op berk, maar

meer gelijkende op eene meidoorn- of wilgenlarve. Deze is door

den heer van Rossum afwisselend met de bladeren van meidoorn,

wilg en berk gevoed.

N°. 2 uit meidoorn-larve, gevoed met berkebladeren,

» 3 was als larve met het gewone voedsel van 7. tibialis Steph.

nl. meidoornbladeren opgekweekt.

» 4 was uit te Arnhem gevonden berkenlarven gekweekt.

Deze wesp geleek veel op de Trichiosoma-wesp der wolwilg en gladde

wilg (7. vitellinae L.). De larven geleken zooveel op die van 7. /uco-

rum, dat de heer van Rossum er geen verschil in zag en het

voedsel in aanmerking nemende, heeft hij ook gemeend, dat het

deze moesten zijn. De wespen vertoonden eene opmerkelijke bijzonder-

heid. De zijden en het eind van het abdomen waren nl. fraai koper-

rood. 1) Konow, die met dit feit door den heer van Rossum in kennis

werd gesteld, betwijfelde of deze roodachtige tint wel ooit bij 7.

lucorum tou voorkomen,

N°. 5 was eene 7. /ucorum-wesp, gekweekt uit eene larve, die

op denzelfden berk was gevonden als N°, 4. Van al deze wespen

heeft Spreker de zaagwerktuigen onderzocht en ’t is hem toen ge-

bleken, dat N°, 4, 2 en 3 alle tot 7. tibialis Steph. moeten wor-

den gebracht. De merkwaardige wesp, onder N°. 4 vermeld, is

ongetwijfeld 7. vitellinae L. maar met veel grooter zaagtanden dan

die van den gewonen vorm, zoodat wij hier waarschijnlijk met

eene variëteit hebben te doen. De vraag is nu welke ?

Spreker laat nu van alle 5 Nos. foto’s der zaagtanden — 220 maal

vergroot — circuleeren en voegt daarbij nog eene foto van den

gewonen vorm der zaagtanden van C. vitellinae ter vergelijking.

Hij wijst er tevens op, dat de zaagtanden van 7. Zucorum N°. 5

veel overeenkomst hebben met die van 7. tibialis, terwijl die van

een ander exemplaar uit Drenthe afkomstig, door hem als N°. 6

1) Zie: Tijdschr. v. Entom. XLIV. Versl. p. 63,

VERSLAG. 69

aangeduid, veel langer zijn. Daar N°. 4 een zeer fraai preparaat

opleverde heeft hij van ’t geheele zaagwerktuig en van het bovenste

deel ook foto’s gemaakt, die hij tegelijk laat rondgaan.

Spreker maakt hierbij de opmerking, dat de zagen van enkele

Trichiosoma’s sterk gerimpeld waren, zooals de bladeren van de

kalmus (Acorus calamus L.). Hij vermoedt dat zulke exemplaren

niet zeer geschikt zullen zijn om daarmee insnijdingen in de bla-

deren te maken.

*t Was niet gemakkelijk om daarvan eenigszins vlak liggende

preparaten te verkrijgen, |

Spreker heeft ook nog op verzoek van den heer van Rossum

een preparaat en daarna foto’s van de zaag van Pteronus spiraeae

Zadd. 220 en 370 maal vergroot, gemaakt, die hij laat circuleeren.

Ten slotte deelt hij nog mede, dat hij, onlangs een aantal prepa-

raten van insectendeelen ruim 40 jaren geleden door hem gemaakt

en waarbij zich ook zaagwerktuigen van bladwespen bevinden, aan

een onderzoek heeft onderworpen. Hij vond daarbij ook een pre-

paraat bevattende de zaagwerktuigen, een poot en een vleugel van

een wants. ’t Was hem niet bekend, dat er cok wantsen zijn met

zaagwerktuigen. Hij heeft toen de vleugel en poot aan ons geacht

medelid mr. A. J. F. Fokker gezonden en van dezen vernomen, dat

deze deelen afkomstig zijn van eene bij ons veel voorkomende oever-

wants nl. van Salda saltatoria L. Van deze zaagwerktuigen, 140 maal

vergroot, laat hij eene foto rondgaan met verzoek aan de aan-

wezige leden, om, als ’t eenigszins mogelijk is, voor hem ook

andere soorten van oeverwantsen te willen verzamelen en ze hem te

zenden om daarvan de zaagwerktuigen onderling te kunnen: verge-

lijken. Hij weet echter nog niet op welke wijze en waarvoor deze

insecten hunne zaagwerktuigen gebruiken. Dat er niet alleen onder

de Hymenoptera soorten met zaagwerktuigen zijn blijkt trouwens

uit de beschrijving van het abdomen der Blaaspootigen (Z/ysanoptera)

in het standaardwerk «de Nederlandsche insecten» van ons geacht

medelid dr. J. Th. Oudemans, bl. 238, waarbij eene kleine af-

beelding is gevoegd, Een grootere en zeer duidelijke afbeelding

komt ook voor in het werk van Tümpel «Die Geradflügler Mit-

70 VER ST ANG:

teleuropa’s» en wel op bl. 282. Spreker heeft hiervan eene copie

gemaakt, welke hij doet circuleeren.

De heer Everts laat ter bezichtiging rondgaan een werk van

Auguste Barbey „Les Scolytides de l’Europe centrale”, uitgekomen

in 1901, en voor de bibliotheek onzer vereeniging aangekocht.

Hierbij beveelt hij zich aan voor toezending van vreet-objecten,

zooveel mogelijk met de daarin huizende kevers, daar vermoedelijk

verschillende voor onze fauna nieuwe soorten nog te vinden zullen zijn.

De heer van der Hoop vertoont eenige poppen van eene

Clytus-soort, welke uit te Rotterdam uit Duitschland ingevoerd hout

zijn verkregen, Juist tijdens de vergadering hadden zich een paar

kevers ontpopt en bleken het exemplaren van Clytus arcuatus

L. te zijn.

De heer Reuvens vertoont eenige levende exemplaren van

Haltica quercitorum, die in de omstreken van Arnhem veel schade

aan het eikenhakhout veroorzaakt, benevens een snuittor, die als

Otiorrhynchus singularis wordt herkend.

De heer Mos laat eene collectie vlinders uit Turkestan zien, die

hij een dezer dagen van Staudinger heeft ontvangen. Hij had ge-

hoopt uit dezen streek vlinders te krijgen, die veel van onze in-

landsche soorten verschillen, doch werd hierin teleurgesteld, hoe-

wel er zich belangrijke variëteiten van ook inlandsche soorten on-

der bevonden.

De heer J Th. Oudemans doet namens den heer van Rossum

de volgende mededeelingen omtrent parthenogenesis bij bladwespen.

1°. Cimber connata Schrk.

Van 3 Mei—4 Juni verschenen na tweejarige overwintering uit 19

groote cocons slechts 4 vrouwelijke wespen in tweede parthenogene-

tische generatie. De overige cocons bleken bij opening verharde

of verschrompelde doode larven te bevatten.

Twee dezer wespen waren zwak en zijn spoedig bezweken; de

VERSLAG. 71

beide andere, krachtig en flink ontwikkeld, werden buiten op els

ingebonden, Zij hebben in de gure Mei-maand weinig gelegd; een

paar larfjes, in derde parthenogenesis, kwamen reeds uit de eitjes

te voorschijn.

2°. Clavellaria Amerinae L.

Van 18 April tot 3 Mei verschenen uit 12 cocons der derde

parthenogenetische generatie, na tweejarige overwintering 4 manlij-

ke wespen. Een der cocons bleek bij opening op 31 Mei j. l. eene

welvarende levende larve te bevatten, zoodat hieruit in het vol-

gende voorjaar wellicht nog wespen te verwachten zijn. In 1901

verschenen reeds 13 4, zoodat tot nog toe uit larven in derde

parthenogenesis witslwitend mannetjes verkregen werden, Een der

larven uit deze kweek van 1900 had toen een onvolkomen cocon

gemaakt , waaruit zij in Aug. 1901 op turfmolm onder in het glas

viel; zij is aldaar buiten den cocon in pop veranderd, en leverde

een flink uitgegroeide wesp. Ì

Van 12 April— 15 Mei verschenen uit 21 cocons der tweede

parthenogenetische generatie (kweek 1899) 19 wespen, 14 d en

9 2, na driejarige overwintering. In 1900 waren reeds na

éénjarige overwintering van 11 April tot 14 Mei 13 d en 2 9 en

in 1901, na tweejarige overwintering, van 13 April—21 April,

8 d en 2 2 verschenen. (Tijdschr. v. Ent. XLIV Versl. p. 58).

De twee nog overgebleven cocons bleken thans doode manne-

tjes te bevatten, zoodat deze kweek in het geheel 37 d en 9 2

leverde, ongeveer 24 pct. wijfjes.

Uit de kweek der eerste parthenogenetische generatie (1898)

werd in het geheel 60 pct. wijfjes verkregen.

Drie van de vrouwelijke wespen, welke na driejarige overwinte-

ring verschenen waren, legden, op wilg ingebonden, eitjes waaruit

thans vele larven in derde parthenogenesis te voorschijn komen.

Pogingen om de beide andere wijfjes te doen paren mislukten;

door deze parthenogenetische mannen werd geen neiging tot co-

pulatie betoond. Wellicht is dit aan het zeer koude weder te wijten,

want zij waren oogenschijnlyk krachtig ontwikkeld.

3°, Pteronus dispar Zdd.

Tijdschr. v. Entom. XLV 6

73 VERSLAG.

Van 9 April-—24 Mei verschenen uit 30 parthenogenetische larven

14 manlijke wespen na éénjarige overwintering der cocons. Mej.

Fischer vervaardigde een fraaie afbeelding der wesp, welke geheel

met de beschrijving van Brischke overeenkomt; de stip in de

tweede cubitaalcel wordt echter niet door hem vermeld,

Pteronus dispar Ldd, is vermoedelijk niet synoniem met Pier. Berg-

manni Dahlb. De afbeelding der disparzaag-, bij 220 malige ver-

grooting door Bisschop van Tuinen verkregen, toont ook verschil

met de Bergmanni-zaag van Cameron, Brit. Phytoph. Hymen. IL,

Pl. 21, fig. 3, 240 maal vergroot. (Zie Tijdschr. v. Ent. Deel

XLV Versl. p. 24—25)

4°. Pteronus spiraeae Zdd.

Uit 44 larven der derde parthenogenetische generatie verschenen

geene imagines. (Zie Tijdschr. v. Ent. Deel XLV Versl. p. 26).

50. Trichiocampus ulmi L. syn. ruflpes Lep.

Drie in het laatst van April op iep ingebonden wespen hebben

eieren gelegd, waaruit zich vele larven ontwikkelen. Het is Came-

ron niet gelukt uit dergelijke parthenogenetische larven wespen te

verkrijgen. (*)

De maagdelijke moederwespen waren afkomstig uit larven in

Sept. 1901 in Arnhem op Ulmus campestris gevonden. Zoowel

bij vrouwelijke als manlijke. wespen, waren exemplaren waarbij

het rood aan de pooten door licht bruinachtig geel of wit vervan-

gen werd, zoodat de naam rufipes hier niet meer toepasselijk was.

Ook door Brischke werd deze variëteit waargenomen (Schrift. na-

turf. Ges. Danzig 1883 p. 228. n. 8.)

60. Allantus scrophulariae L.

Uit de kweek dezer parthenogenetische larven in 1901 (Tijd-

schr. voor Ent. XLV Versl. p. 27) beginnen zich sedert einde

Mei de wespen te vertoonen; tot nog toe uitsluitend manlijke.

De heer J. Th. Oudemans doet de volgende mededeelingen.

(*) In het begin van Juli waren 12 manlijke wespen verschenen. Uit Zrichto-

campus viminalis Fall. werden door v. Siebold uit parthenog. eieren ook manne-

tjes verkregen. y. R.

VERSLAG. 73

Eene merkwaardige ontdekking is onlangs door onzen landge-

noot, Prof. Beijerinck, gedaan. Tot voor korten tijd werd aange-

nomen, dat bij het Galwespen-genus Cynips, in tegenstelling

met de andere eikbewonende Cynipinae, geen heterogonie be-

stond, doch dat generaties van uitsluitend wijfjes elkander op-

volgden. Zie ook «Nederl. Insecten» p. 19. Het genus Cynips

werd zelfs steeds aangehaald als voorbeeld van voortplanting

uitsluitend langs parthenogenetischen weg.

Eenigen tijd geleden nu, ontdekte Beijerinck, dat Cynips

calicis Bgsdf. op dezen regel eene uitzondering maakt, daar de

agame generatie, onder den zooeven genoemden naam bekend,

afwisselt met eene sexueele generatie, die echter niet op onzen

gewonen eik, Quercus robur L. = pedunculata Ehrh., leeft, doch

op den z.g. Turkschen eik, Quercus Cerris L. De heterogonie (hete-

rogenesis) gaat hier dus gepaard met heteroecie, het leven op

verschillende planten. De sexueele vorm werd door Beijerinck als

Andricus cerri n. sp. beschreven; zie ook «Nederl, Insecten» p. 751.

Is nu de Cynips calicis Bgsdf. eene minder algemeen . be-

kende soort, onze tweede inlandsche Cynips, Cynips kolları Htg.

wordt des te meer waargenomen, ja de gal is wel onze

meest bekende «galnool». Ook van deze soort is het nu aan

Beijerinck gelukt, den geheelen levenscyclus na te gaan en is het

hem gebleken, dat ook hier de agame generatie met eene sexueele

afwisselt. Deze laatste ontwikkelt zich ook weder uit gallen op

Quercus Cerris L. en is gebleken de reeds bekende Andricus

circulans Mayr. te zijn. Dit onderzoek is beschreven in: Marcellia,

Riv. int. di Cecid. V. I, an. 1902, fasc. III,

Nu van twee Cynips-soorten uitgemaakt is, dat ook hier hetero-

gonie, eu wel gecombineerd met heteroecie, voorkomt, is het niet

al te gewaagd, te veronderstellen, dat ook bij andere der talrijke,

doch niet in Nederland voorkomende soorten, een dergelijke levens-

cyclus zal blijken te bestaan en de ontdekking daarvan eerlang is

tegemoet te zien. Doch de grond is in deze door Beijerinck gelegd

en het is Spreker bijzonder aangenaam hiervoor hulde te brengen

aan dezen genialen natuuronderzoeker.

74 VERSLAG.

De heer Oudemans herinnert er vervolgens aan, dat de thans

zoo gewone gal van Cynips kolları bij ons te lande nog niet

zoo lang wordt aangetroffen. In DI. VIII, 1865, van het Tijdschr.

voor Entomologie, p. 160, komt voor een artikel van Snellen van

Vollenhoven, getiteld: «Over eene Galwespsoort, die nieuw is voor

onze Fauna». Daarin wordt vermeld, dat de bedoelde gallen, die

van Vollenhoven toen niet wist te huis te brengen, doch die later

bleken van Cynips kollari te zijn, voor het eerst in 1863 in

ons land werden aangetroffen (te Noordwijk). Weldra vond men

ze echter op tal van andere plaatsen en is de soort sinds toen

algemeen gebleven, Daar wel niet verondersteld kan worden, dat

deze gallen, die door hare grootte en kogelrondheid, alsmede door-

dien zij des winters aan de takken bevestigd blijven, de aan-

dacht trekken, lang aan de opmerkzaamheid kunnen ontsnappen,

zoo is wel met vrij groote zekerheid aan te nemen, dat zij om en

bij 1863 hier voor het eerst zijn voorgekomen. Het zou nu de

moeite waard zijn, na te gaan, of dit ook in verband staat met

de noodzakelijke levensvoorwaarde voor deze soort, gelegen in de

aanwezigheid van Turksche eiken, m. a. w., of wellicht om en

nabij dat tijdstip, de genoemde boomsoort hier en daar in Neder-

land is aangeplant geworden. Is dit laatste veel vroeger geschied,

dan zou die voorwaarde al lang bestaan hebben en het zich vestigen

van Cynips kollari in Nederland omstreeks 1863 nog niet zijn

opgelost,

Vervolgens wijst Spreker er op, dat van Berge’s Schmetter-

lingsbuch thans eene door Kirby bewerkte engelsche uitgave ver-

schijnt, waarvan de eerste aflevering het licht gezien heeft; hij

vermeldt dit alleen, om er de aandacht op te vestigen, dat uit

niets blijkt, dat men hier met een vertaald duitsch werk te doen

heeft, zoodat iemand, die Berge’s boek niet kent, de dupe van

dezen engelschen truc zou kunnen worden en meenen, met een

oorspronkelijk werk te doen te hebben, wat volstrekt het geval

niet is,

Dan deelt de heer Oudemans mede, dat van eene partij poppen

van Notodonta trepida Esp., in 1899 uit Duitschland ontvan-

VERSLAG. 75

gen, sommige exemplaren tot imago werden in 1900, andere

in 1901 en eindelijk eenige in 1902, Ook bij deze soort geschiedt

het dus, dat de poppen soms twee- of driemaal overwinteren,

voordat zij uitkomen,

Eenige stukken berkenhout, door boktorlarven bewoond, worden

vervolgens ter bezichtiging gesteld; de larven waren thans reeds

verpopt en twee kevers waren uitgekomen. Deze bleken te be-

hooren tot Callidium variabile L., gelijk de heer Everts, aan wien

de «vraatstukken» voor zijne verzameling worden aangeboden,

staande de vergadering kon uitmaken,

Eindelijk vertoont Spreker een nestje van Vespa norvegica F.

eene minder bekende, doch op de Veluwe niet zeldzame wesp-

soort. Het nestje is nog uitsluitend het werk van de Koningin,

die mede vertoond wordt, en bevindt zich in het stadium, dat in

de eerste cellen eieren aanwezig zijn.

Ten slotte deelt Spreker mede, dat door den heer Snijder en

hemzelven binnenkort zal worden uitgegeven en verkrijgbaar ge-

steld eene naamlijst van Nederlandsche Macrolepidoptera, tot op

heden bijgewerkt en gerangschikt en benoemd volgens den nieuw

verschenen Catalogus van Staudinger en Rebel. Deze naamlijst,

waarvan een proefvel rondgaat, is gedrukt op een geruiten grond,

ten einde haar tot het gebruik in allerlei richting dlenstbaar te

maken, o. a. als catalogus van eene verzameling, als ruillijst, om

aanteekeningen te houden enz. enz. Zoodra de lijst verkrijgbaar

zal zijn, zal dit in eenige tijdschriften bekend gemaakt worden.

De heer Piepers deelt het volgende mede:

Toen ik in het XLe deel van ons Tijdschrift de kleurevolutie

der Sphingidenrupsen had uiteengezet wees ik er verder op hoe dit

zelfde verschijnsel zich hoogstvermoedelijk ook bij vele andere rupsen

voordoet; bepaaldelijk noemde ik daarbij ook de Eupitheciarupsen

en meende er de aandacht op te moeten vestigen dat hiermede

rekening behoort te worden gehouden bij de kleurveranderingen,

welke ook bij deze rupsen worden waargenomen en die men nu

maar al te geneigd is aan den invloed der omgeving op de kleur

76 VERSLAG.

dier insecten toe te schrijven. Eene sterke bevestiging voor deze

meening bracht mij nu onlangs de in de op 1 Maart jl. verschenen

aflevering van het tijdschrift Iris voorkomende beschrijving en

vergroote afbeelding eener nieuwe soort Zupitheeia druentiata

Dietze, welke ik daarom hier eens ter bezichtiging laat rondgaan.

Men zal dan zien dat bij deze soort de groene en de bruine vorm

volkomen op dezelfde wijze nevens elkander voorkomen als zulks

bij zoovele Sphingidenrupsen het geval is. De ontdekker en be-

schrijver staat dan ook nog op hetzelfde onjuiste standpunt van

hetwelk ik toen, 5 jaren geleden, de onjuistheid heb aangetoond.

De groene kleur is, zegt hij, eene beschermende kleur omdat zij

ook die is der bladeren van de plant op welke de rups leeft, maar

de bruine ook, want die komt overeen met die onderste gedeelten

van den stengel, die in den herfst bruinachtig van kleur worden.

Eerlijk erkent hij echter dat die bescherming de rupsen tegenover hare

parasieten niet helpt. Toch zou juist daartegen — ieder lepidopteroloog

weet het wel — der rupsen bescherming het meest noodig wezen !

Het is dan ook niets dan de gewone Darwinistische onzin.

Met hetzelfde doel wensch ik hier ook nog eens in Uwe her-

innering terug te roepen de op de laatste wintervergadering, naar

ik meen door den heer ter Haar ter bezichtiging gegevene kunst-

matig door koude gekweekte Vanessa's. Men verkrijgt op deze

wijze verschillende vormen, b v. van Vanessa Jo L., die sterk aan

V.urticae L. en van Pyrameis Atalanta L., die dicht aan P. cardui L.

gaan naderen. Zeer blijkbaar is het dat dit ontstaat omdat door die

abnormale temperatuur zoo de normale evolutie der kleur niet ge-

heel heeft kunnen geschieden en dientengevolge die vlinders een

vroeger standpunt van kleuring vertoonen, aan hunne voorouders

eigen, toen deze met andere verwante soorten nog weinig van

den gemeenschappelijken stamvorm waren gedifferentieerd. Nu ko-

men van tijd tot tijd in de natuur ook zulke voorwerpen voor,

die blijkbaar door de eene of andere omstandigheid tot eene der-

gelijke vertraging in hunne kleurontwikkeling zijn gebracht. Zoo

b. v. de vorm Testudo Esp. van Vanessa polychloros L. en die,

welke zehnusioides Selys genoemd is van V, urticae L.

VERSLAG. 77

Geheel analoog aan het voorkomen van zulke variéteiten onder de

Vanessa’s is nu het van tijd tot tijd voorkomen van bizonder

zwart gekleurde exemplaren van Pieris brassicae L., P. napi L en

P. rapae L. waargenomen; die van de laatste b. v. in ons tijdschrift

afgebeeld. Ligt het nu niet voor de hand dit dan ook op dezelfde

wijze te verklaren ? Nu, dat is het dan ook wat ik vroeger al heb

gedaan en dan volkomen overeenstemt met de opvolging der kleu-

ren in het verschijnsel door mij kleurevolutie genoemd, en in

mijn geschrift daarover uit een gezet.

Onlangs vestigde ons medelid Dr. Kallenbach weder de aandacht op

het feit, ook reeds dikwijls ten opzichte van Acherontia Atropos L. waar-

genomen, ‚dat de vlinders der najaarsgeneratie van Sphinx convolvuli

L. hier te lande grootendeels zoo niet alle steriel zijn. De heer K.

begeeft zich daarbij overeenkomstig het gevoelen van ons medelid

Dr. Henri de Graaf in zekere tendenztheorie over de reden van

dit verschijnsel in welke ik hem niet wensch te volgen; hij

wekte daardoor echter bij mij den lust op ook eens mijne opvat-

ling te dien opzichte mede te deelen.

Ieder, die met de geologische geschiedenis van Europa bekend is,

weet dat geheel het Noorden en een groot deel van Midden-

Europa op zoodanige wijze vroeger met ijs is bedekt geweest dat

daar, zooal, slechts eene zeer spaarzame lepidopterenfauna, kon

bestaan; waaruit dus volgt dat nagenoeg de gansche zoodanige

fauna, die daar tegenwoordig bestaat, er later, na de verbetering

der klimatologische toestanden, van buiten af moet gekomen zijn.

Inderdaad zien wij dan ook overal zoodra de omstandigheden daartoe

gunstig schijnen te worden, vlinders zich uit hunne oorspronkelijke

woonplaats naar elders uitbreiden; op Java kon ik dit van twee

soorten van rhopaloceren duidelijk constateeren, en ook hier te

lande heeft men wel waargenomen dat vlindersoorten in bepaalde

streken, waar zij vroeger niet voorkwamen, hoe langer hoe gewoner

werden, Het laat zich dus begrijpen dat dit op deze wijze zal zijn

geschied; geleidelijk echter, de eene vlindersoort vroeger dan de andere,

alsmede dat ditzelfde nog altijd wel zoo zal doorgaan. Voor zoover nu

echter zulke vlinders zich uit de zuidelijke streken naar de noorde-

78 VERSLAG.

lijke uitbreiden — ten deele ook waar zij zich uit de vlakte op

het gebergte begeven — moeten zij dan echter een belangrijk beletsel

weten te overwinnen, moeten zij zich namelijk aan het koudere klimaat

kunnen wennen; daar waar zelfs een echte winter, met sneeuw

en ijs, optreedt, zoodat voor het dier een vaste en soms vrij

lange tijdelijke toestand van sluimerend leven, als winterslaap,

noodig wordt, zal dit natuurlijk het meeste bezwaar inhebben, en

zullen dus zulke soorten om de physische verandering te ondergaan,

die hiertoe wordt vereischt, den meesten tijd noodig hebben.

Wanneer wij nu het verloop van dit proces eens naar aanlei-

leiding van hetgeen daaromtrent valt waar te nemen, bestudeeren

willen, dan mogen wij verwachten allerlei trappen van ontwikke-

ling te zullen kunnen vinden, in welke zich dat verloop duidelijk

afspiegelt; en inderdaad is dit ook het geval.

Een echt tropisch geslacht is b. v. Danais, in Afrika naar ik

vermoed ontstaan en van daar naar Indo-Australië en Zuid-Amerika

uitgebreid en in talrijke soorten gedifferentieerd. Eene soort slechts

is ook Noordelijk in de Palearktische fauna tot Syrie, Midden-Azië

en ook tot Griekenland gegaan; het is Danais Chrysippus L., die

ook in Afrika en b. v. op Java zeer gewoon is en daar vele op-

eenvolgende generatiën heeft, In Griekenland heeft zij er echter

maar ééne, en komt de vlinder er alleen in Augustus voor. Alleen

in het warmste van den zomer kan, in die overigens naar ons

oordeel toch al zeer warme landen, dat tropenkind het dus blijk-

baar goed uithouden. Alleen eene sterke vermindering in het aantal

generatiën is hier nu nog ingetreden; inderdaad moet dit toch

wel als het eerste begin der aanpassing van die soort aan een

kouder klimaat worden begrepen.

De Nymphaliden zijn niet zulke volstrekt tropische vlinders;

sommige, zooals de Vanessa's, zijn zoo sterk aan het Noordelijk

klimaat aangepast dat zij zelfs als 22490 overwinteren. Maar met

andere genera dezer familie is dit geenszins het geval. Nog maar

enkele soorten daarvan hebben zich tot onze streken uitgebreid en

maken er — ook omdat zij er weinige verwanten hebben — nog

een vreemden, quasitropischen indruk.

VERSLAG. 19

Zoo Limenitis Sibylla L. en L. populi L., Apatura Iris L. en A.

Ilia Schiff, Zij zijn reeds voldoende aan het klimaat aangepast om in

onvolkomen toestand te kunnen overwinteren, maar hebben toch alle

nog maar ééne generatie, terwijl de imago leeft midden in den

zomer. In de tropen hebben deze Nymphaliden genera echter jaar-

lijks meerdere generatiën, gelijk dit met de daar al volkomen aan-

gepaste Vanessa's in onze streken het geval is. Uit deze voorbeelden :

mag men dus afleiden dat daar waar uit warmere streken her-

komstige Lepidopteren zich aan een kouder klimaat gaan aanpassen,

dit proces in den aanvang zich o. a. in eene vermindering of

vertraging in het verloop hunner voortplanting openbaart.

Uit vele waarnemingen schijnt nu te mogen worden afgeleid dat

telken jare, vooral in warmere zomers, nog altijd vele voorwer-

pen van sommige in Zuid-Europa zeer gewone snelvliegende

Sphingiden, bepaaldelijk de beide bovengenoemde soorten, maar

ook somtijds, Chaerocampa nerii L. en Celerio L. naar het Noor-

den verhuizen, en dat hiertoe vele der vlinders van die soorten

behooren, welke ook bij ons te lande gevangen worden, bepaaldelijk

in de jaren waarin die zeer gemeen zijn. Maar ook dat dientenge-

volge ten minste de beide eerstgenoemde soorten al bij ons tot

standvlinders zijn geworden, die zich ook hier voortplanten en zoo

het burgerrecht hebben verkregen. Dit laatste schijnt echter

nog wel van betrekkelijk jongen datum te moeten wezen, zou

het dan te gewaagd zijn te onderstellen dat de aanpassing dezer

beide soorten, hoewel tot een zekeren graad tot stand gekomen,

echter nog niet ver genoeg is gevorderd om het bestaan van meer

dan ééne jaarlijksche generatie toe te laten en dat dit zich op deze

wijze openbaart, dat voor de volledige ontwikkeling der generatie

organen nog een langdurig verblijf in den nymphetoestand noodig

is, zoodat indien desniettemin de vlinder reeds voor het overige

geheel gevormd in den nazomer de pop verlaat, hij dan echter

wat dit betreft nog onontwikkeld en derhalve onvruchtbaar is? En

dat, zooals de heer de Graaf het aangeeft, zulke vlinders dan wel

in het bezit zullen zijn van een volledige geslachtsapparaat, maar

nog in zulk een jeugdig ontwikkelingstadium, dat van dienstver-

80 VERSLAG.

richting geene sprake kan zijn. Uit het feit door dezen onderzoe-

ker geconstateerd dat het eene der door hem onderzochte 22 ver-

der ontwikkeld was dan het andere, volgt toch ook dat er dus

geen principieel bezwaar tegen die ontwikkeling bestond, dat die

zelfs al aan den gang was, en dus bij het eene individu verder ge-

vorderd dan bij het andere, maar dat zij bij alle nog geruimen

tijd noodig had om volledig te worden. Voor zoover het iemand

overigens onverklaarbaar moge voorkomen dat zulk een dier zich

overigens volkomen normaal ontwikkelt, terwijl echter de organen

van een bepaald systeem die ontwikkeling niet kunnen volgen maar

daarin sterk achterlijk blijven, moet ik hem verwijzen naar hetgeen

ik daarover spoedig in de toelichting op mijne theses over mimicry

op het jongste Berlijnsche internationaal Zoölogisch congres voor-

gedragen, zal mededeelen,

De heer ter Haar laat rondgaan rupsjes en popjes van Lym-

naecia phragmitella Stt., uit Typha-kolven gekweekt, benevens

rupsen van Xystophora palustrella Dougl. Van deze twee soorten

zijn de rupsen nog niet beschreven of afgebeeld.

De heer Van den Bergh vermeldt de vangst van Lycaena

Euphemus Hb., op vochtig land te Tilburg aangetroffen,

De heer Uyttenboogaart deelt als staaltje van de taaiheid van

leven der coleoptera mede, hoe hem bleek, dat deze lang bestand

zijn tegen de inwerking van zeewater,

Te Zeeburg vond Spr. in den afgeloopen winter tusschen de

basaltblokken, waarmede de zeewering is versterkt, in aanspoelsel,

dat voortdurend door den golfslag werd bespoeld, eene groote

menigte levende coleoptera, behoorende tot talrijke familiën, voor-

namelijk Bembidii en Staphylinen, doch ook Coccinelliden, Halti-

ciden, enz De dieren hadden in het minst niet door het zeewater

geleden en waren, nadat het aanspoelsel was opgedroogd, volkomen

monter,

Naar aanleiding dezer mededeeling kan de heer Veth vermelden,

VERSLAG. 81

dat een Lixus, na een verblijf van 36 uren in een cyankalium-

flesch, nog in leven bleek te zijn.

Na afloop der wetenschappelijke mededeelingen bedankt de heer

Everts den Eere-Voorzitter voor de uitnemende wijze, waarop hij

de vergadering heeft geleid en spreekt den wensch uit, dat de

leden, thans te dezer vergadering tegenwoordig, elkander het vol-

gend jaar te Roermond zullen wederzien.

De Eere-Voorzitter betuigt zich zeer erkentelijk voor de woor-

den, door den heer Everts tot hem gericht, en sluit hiermede de

vergadering.

Wegens het slechte weder kon de excursie op Zondag, 8 Juni

geen voortgang hebben. Het weder was ’s morgens om 9 uur van

dien aard, dat zelfs geen der aanwezige entomologen lust gevoelde,

de reis per spoor naar Ruurlo te ondernemen.

Gelukkig ook, zal iedereen gedacht hebben, want bijna den

geheelen dag regende het en geen der leden behoefde het dus te

betreuren, dat hij kalm naar huis was gegaan.

82 VERSLAG.

Voor de leden der Nederlandsche Entomologische Vereeniging

zijn verkrijgbaar bij den Secretaris, D, van der Hoop, Scheeps-

timmermanslaan 7 te Rotterdam, voor zooverre de voorraad strekt:

Tijdschrift voor Entomologie; per deel:

met gekleurde met zwarte

platen, platen,

Deel ASML NUT KNIEEN EE EN Ff 1.50

» VII XVII—XXXVIII . . . » 6— » 3.

Di NARA Wel. ise as je lee ao

Handelingen der Ne Entomologische Vereeniging, bevat-

tende de Verslagen der jaarlijksche Vergaderingen van 1846—1858,

met Repertorium . . . « Re nee tay eae

Pinacographia. Afbeeldingen van meer dan 1000 soorten

van Noordwest-Europeesche sluipwespen (Ichneumones

sensu Linnaeano), door Dr. S. CG, Snellen van Vollenhoven,

met 45 gekl. platen . . : Ale . » 30.—

PSC: TI. Snellen De Vlinders van T0 Macro -

lepidoptera, met 4 platen. . . : » 7.60

F. M. van der Wulp, Eaton er the deserted

Diptera from South-Asia . nn SO ET 270

ECM. van der Wulpen Dr, J. Code Mevere,

Nieuwe naamlijst van Nederlandsche Diptera . . . . . » 2.40

Handleiding voor het verzamelen, bewaren en verzenden

van uitlandsche insecten . . . es . » 0.40

Repertorium betreffende deel I—VIII van het Tijdschrift

voor Entomologie, bewerkt door Mr. E. A. de Roo van

Westmaas. . . : » 0.50

Repertorium betreffende deel VIXXVI van het Tijdschnitt

voor Entomologie, bewerkt door F, M. van der Wulp . » 0.75

Repertorium betreffende deel XVII—XXIV, bewerkt

door FP. M. van der Wulp

EESTE VAN DESE ED EN

DER

NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING.

op 1 Jul 398027,

MET OPGAVE VAN HET JAAR HUNNER TOETREDING, ENZ.

(De leden, die het Tijdschrift voor Entomologie ontvangen,

zijn met een * aangeduid.)

=DE

BEGUNSTIGERS.

Dr. F. J. L. Schmidt, te Rotterdam. 1869.

Het Koninklijk Zoologisch Genootschap „Natura Artis Magistra” te

Amsterdam. 1879.

De Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem. 1884.

Mevrouw de Wed. Mr. J. Kneppelhout, geb. van Braam, Hemelsche

Berg, te Oosterbeek. 1887.

Mevrouw M. Neervoort van de Poll, geb. Zubli, te Rijsenburg,

(prov. Utrecht) 1887.

Mevrouw A. Weber, geb. van Bosse, te Eerbeek. 1892.

Mejuffrouw S. C. M. Schober, Maliebaan 19, te Utrecht. 1892.

Mevrouw J. M. C. Oudemans, geb. Schober, Paulus Potterstraat 12,

te Amsterdam. 1892.

Mevrouw M. Ooster, geb. de Perrot, Vondelstraat 4, te Amsterdam. 1893.

Mr. L. E. van Petersom Ramring, te Schagen. 1894.

Mevr. de Vries, geb. de Vries, van Eeghenstraat 101, te Amsterdam. 1895

Mevrouw J. P. Veth, geb. van Vlaanderen, Sweelinchplein 83, te

’s Gravenhage. 1899.

Mevrouw C. W. Reuvens geb. van Bemmelen, te Oosterbeek. 1899.

J. W. Frowein, Eusebius buitensingel 55, te Arnhem. 1899.

Dr. C. C. Sepp, Leidsche gracht 5, te Amsterdam. 1900,

Mej. C. E. Sepp, Stadhouderskade, te Amsterdam. 1900.

J. C. A. Sepp, te Enschede. 1900.

F. J. Frowein, Velperweg 23, te Arnhem. 1901.

W. Jochems, Korte Vijverberg 4, te ’s Gravenhage. 1901.

Dr. J. L. Herten, te Roermond, 1902.

Mej. M. L. Reuvens, Breestraat 27, te Leiden. 1902,

84 LIJST DER LEDEN ENZ.

EERELEDEN.

* Dr. Gustav L. Mayr, Professor aan de Hoogere Burgerschool te

Weenen, III Hauptstrasse 75, te Weenen 1867.

* R. Mac-Lachlan, F. R. S., Westview, Clarendon Road, Lewisham,

te Londen, 8. E. 1871.

* Frederic Du Cane Godman, F. R. S., 10 Chandos-street, Cavendish-

square, London W. 1895.

# A. S. Packard, Hoogleeraar in de Zoologie aan de Brown University

te Providence, in Noord-Amerika. 1900.

# Dr. Fr. M. Brauer, Hoogleeraar in de Zoologie aan de Universiteit

te Weenen. 1900.

# Edmund Reitter, te Paskau, Moravié. 1900.

# Erich Wasmann, S. J., Bellevue te Luxemburg. 1901.

CORRESPONDEERENDE LEDEN.

* Frederie Moore, Maple road, 17, Penge (Surrey). 1864.

* Jhr. J. W. May, Oud-Consul-Generaal der Nederlanden, Finborough

road 141, Earls Court, te Londen, S. W. 1865.

Dr. W. Marshall, Professor aan de Universiteit te Leipzig. 1872.

A. Fauvel, Rue d’Auge 16, te Caen. 1874.

Dr. O. Taschenberg, te Halle a. S. 1883.

A. W. Putman Cramer, 142 West-street 87, te New-York. 1883.

Dr. F. Plateau, Professor der Zoologie aan de Hoogeschool te Gent. 1887.

A. Preudhomme de Borre, Villa la Fauvette, Petit Saconnex, te Genève.

1887.

S. H. Seudder, te Cambridge (Mass.) in Noord-Amerika. 1887.

# Dr. L. Zehntner, te Salatiga (Java). 1897.

Dr. A. G. Vorderman, Inspecteur van den civiel geneeskundigen

dienst, te Batavia. 1899.

BUITENLANDSCHE LEDEN.

Comte Henri de Bonvouloir, Avenue de Alma 10, te Parijs.

(1867—68). — Coleoptera.

* René Oberthiir, Faubourg de Paris 44, te Rennes (Ille-et-Vilaine).

Frankrijk. (1882—83). — Coleoptera, vooral Carabiciden.

* The Right Hon. Lord Th. Walsingham, M. A., F. R. S., Eaton

House 66a, Eaton-square, London S. W. (1892—93). — Lepidoptera.

* Julius Weiss, te Deidesheim (Rheinpfalz). (1896—97).

LIJST DER LEDEN ENZ. 85

GEWONE LEDEN.

Vine. Mar. Aghina, Saer. Ord. Praed., te Huissen (Geld.) — Alge-

meene Entomologie. (1875 — 76).

Dr. H. J. van Ankum, Hoogleeraar aan ’sRijks Universiteit te

Groningen. — Algemeene Zoölogie. (1871—72).

G. Annes, 3de Helmersstraat 6, te Amsterdam. (1893-94).

Dr. J. F. van Bemmelen, Groothertoginnelaan 142, te ’s Gravenhage.

(1894—95).

* P. J. van den Bergh Lzn., Spoorlaan, te Tilburg. (1901-1902).

H. J. D. Moele Bergveld, te Oosterbeek. (1900— 1901).

E. M. Beukers, Emmastraat, te Schiedam — Lepidoptera. (1898 —99).

K. Bisschop van Tuinen Hz., Leeraar aan de Hoogere Burgerschool

en het Gymnasium te Zwolle. — Lepidoptera. (1879 —80).

P. A. M. Boele van Hensbroek, te ’s Gravenhage. — Bibliographie.

1894 -- 95).

Dr. A. M. J. Bolsius, te Garoet, Java. (1876—77).

Dr. H. Bos, Leeraar aan ’s Rijks Landbouwschool te Wageningen. —

Formiciden. (1881—82).

Dr. J. Ritzema Bos, Buitengewoon hoogleeraar aan de Universiteit,

Roemer Visscherstraat 3, te Amsterdam. — Oeconomische Ento-

mologie (1871—72).

Dr. J. Bosscha Jz., te Sambas op Borneo. — Coleoptera. (1882—83).

A. van den Brandt, te Venlo. — Inlandsche insecten. (1866—67).

* Mr. A. Brants, Verl. Rijnkade 119, te Arnhem. — Lepidoptera.

(1865—66).

L. P. de Bussy, Phil. nat. stud., P. C. Hooftstraat 178, te Amsterdam.

(1898—99).

* Dr. J. Biittikofer, Directeur van de Diergaarde te Rotterdam.

(1883—84).

Mr. R. Th. Bijleveld, Sophia-laan 11, te ’s Gravenhage. — Algemeene

Entomologie. (1863 64).

* M. Caland, Ingenieur van den Waterstaat, te Zutphen. — Le-

pidoptera. (1892—93),

* P, Caland, Bergstraat, te Wageningen. (1899—1900).

* A. Cankrien, » Colenso », te Soestdijk. — Lepidoptera. (1868—69).

J. B. Corporaal, stud. Rijks Landbouwschool te Wugeningen. — Euro-

peesche Coleoptera. (1899 —1900).

P. J. S. Cramer, Phil. nat. cand., van Baerlestraat 14, te Amster-

dam. (1901 —1902).

* W. van Deventer, Proefstation voor suikerriet in West-Java te

Kagok (Tegal, Java). (1901—1902).

* E. D. van Dissel, Schoolstraat 25, te Utrecht. (1898—99).

C. J. Dixon, Tandjong Poetoes Estate, Langkat, Sumatra. (1890—91).

* Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool,

86 LIJST DER LEDEN ENZ.

Stationsweg 79, te ’s Gravenhage. — Europeesche Coleoptera.

(1870—71).

Jhr. J. B. Humalda van Eysinga, Waldeck-Pyrmontkade 151, te ’s Gra-

venhage. (1896—97).

* Mr. A. J. F. Fokker, te Zierikzee. — Hemiptera. (1876—77).

N. H. la Fontijn, te Bergen op Zoom. — Hymenoptera aculeata

(1894—95).

* Dr. Henri W. de Graaf, Vreewijk a. d. Vliet, Leiden. — Anatomie

en Physiologie der Insecten. (1878—79).

Mr. H. W. de Graaf, Daendelsstraat 37, te ’s Gravenhage. — Iml.

Lepidoptera, bijzonder Mierolepidoptera. (1847 —48).

* Dirk ter Haar, te Kollum. — Lepidoptera en Orthoptera. (1879—80).

Dr. A. W. M. van Hasselt, Amsterdamsche Veerkade 15, te ’s Gra-

venhage. — Araneiden. (1856—57).

L. W. Havelaar, Zülsingel 2, te Haarlem. — Lepidoptera (1887 --88).

* P. Haverhorst, Schiedamsche Singel 20, te Rotterdam. 1901 --1902).

J. B. Heinemann, te Groningen. — Lepidoptera. (1900—1901).

* F. J. Hendrichs, 8. J., te Oudenbosch. (1898—99).

F. J. M. Heylaerts, Haagdijk, B 377, te Breda. — Lepidoptera enz.

(1866—67).

* Dr. J. van der Hoeven, Mauritsweg 62, te Rotterdam. — Coleoptera.

(1886— 87).

J. van den Honert, Stadhouderskade 126, te Amsterdam. — Lepi-

doptera. (1874—75).

* D. van der Hoop, Scheepstimmermanslaan 7, te Rotterdam. —

Coleoptera. (1882—83).

J. Jaspers Jr., Plantage Lijnbaansgracht 11, te Amsterdam. — Inlandsche

Insecten. (1880—81).

Dr. F. A. Jentink, Directeur van ’s Rijks Museum van natuurlijke

historie, Rembrandt-straat, te Leiden. (1878 —79).

* J. C. J. de Joncheere, Voorstraat, D 368, te Dordrecht. — Lepi-

doptera. (1858—59).

N. A. de Joncheere, te Dordrecht. — Lepidoptera. (1886—87).

D. J. R. Jordens, Sassenpoorterwal, F 3471, te Zwolle. — Lepidoptera.

(1863 — 64).

* Dr. F. W. O. Kallenbach, Wilhelminapark, te Apeldoorn. — Lepi-

doptera. (1868 —69).

* K. J. W. Kempers, te Meerssen (Limburg). — Coleoptera.

(1892—93).

Dr. ©. Kerbert, Directeur van het Koninkl. Zoölogisch Genootschap

Natura Artis Magistra, Plantage Middenlaan 39, te Amsterdam.

(1877-—78).

* M. Knappert, Controleur Binnenl. Bestuur, te Manna, Benkoelen,

Java. (1901—1902).

LIJST DER LEDEN ENZ. 87

J. D. Kobus, te Pasoeroean (Java). (1892—93).

* Dr. J. C. Koningsberger, Landbouw Zoöloog aan ’s Lands Planten-

tuin, te Buitenzorg. (1895— 96)

H. J. H. Latiers, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool te Rolduc,

Kerkrade. — Coleoptera en Lepidoptera. (1893—94).

* A. A. van Pelt Lechner, Bibliotheearis der Rijks-Landbouwschool ,

Bowlespark 327, te Wageningen. — Algemeene Entomologie.

(1892— 93).

* Mr. A. I’. A. Leesberg, Jan Hendrikstraat 9, te ’s Gravenhage. —

Coleoptera. (1871--72).

Dr. Th, W. van Lidth de Jeude, Conservator bij ’s Rijks Museum van

natuurlijke historie, Boommarkt, te Leiden. — Anatomie der Insecten.

(1885—84).

# J. Lindemans, Haagsche Veer 1, te Rotterdam. (1901-1902).

Dr. J. C. C. Loman, Leeraar aan het Gymnasium, Vondelkade 79,

te Amsterdam. — Opilionidae. (1886— 97).

* Mr. H. A. Lorentz, Drift 14, te Utrecht. — Lepidoptera.

(1990—1901).

* Dr. T. Lycklama à Nyeholt, Westersingel 83, te Rotterdam. —

Lepidoptera (1888—89).

Dr. H. J. Lycklama à Nyeholt, te Nijmegen. (1896— 97).

# Dr. D. Mac Gillavry, P. C. Hooftstraat 171, te Amsterdam. — In-

landsche Coleoptera en Lepidoptera. (1898—99).

* Dr. J. G. de Man, te Yerseke. — Diptera en Crustacea. (1868—69).

J. ter Meulen Jrz., Keizersgracht 686, te Amsterdam (1893—94).

Dr. J. C. H. de Meijere, Conservator der entomologische en ethno-

graphische Musea van het Kon. Zoöl. Genootschap “Natura Artis

Magistra” Villa IJda, Waldecklaan te Hilversum. — Diptera.

(1888 — 89).

Dr. G. A. F. Molengraaff, te Hilversum. — Lepidoptera. (1877—78).

A. Mos, Utrechtsche straat, te Arnhem. (1909 —1901).

* Dr. H. F. Nierstrasz, (tijdelijk te Napels) — Lepidoptera. (1890— 91).

Dr. A. C. Oudemans, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool, Boule-

vard 85, te Arnhem — Acarina (1878— 79).

# Dr. J. Th. Oudemans, Paulus Potterstraat 12, te Amsterdam. —

Macrolepidoptera, Hymenoptera, Thysanura en Collembola

(1880—81).

* J.D. Pasteur, Inspecteur der Telegrafie, te Batavia, Java (1894—95).

* Dr. E. Piaget, aux Bayards, Neuchatel (Zwitserland). — Diptera

en Parasitica (1860—G1).

* Mr. M. C. Piepers, Oud-Vicepresident van het Hoog Gerechtshof

van Ned. Indië, Noordeinde 10a, te ’s Gravenhage. — Lepidoptera

(1870—71). °

R. A. Polak, Plantage Badlaan 21, te Amsterdam. (1898—99).

Tijdschr. v. Enfom. XLV. 7

88 LIJST DER LEDEN ENZ

# J. R. H. Neervoort van de Poll, Huize Beukenstein, te Rijsenburg

(prov. Utrecht). —- Coleoptera (1883—84).

* Dr. P. H. J. J. Ras, Velperweg 56a, te Arnhem. (1876—77).

Dr. N. W. P. Rauwenhoff, Oud-hoogleeraar aan ’s Rijks Universiteit

te Utrecht. — Algemeene Zoologie (1566—67).

A. Reclaire, Bowlespark, te Wageningen (1901-1902).

Dr. H. ©. Redeke, Assistent van den Wetenschappelijken Advisenr in

Visscherij-zaken, Zoölogisch Station, te Helder. — Cecidién (1893—94),

* Dr. C. L. Reuvens, te Ooslerbeek. (1889—90).

L. J. van Rhijn, te Bergen op Zoom. — Macrolepidoptera (1894—95).

C. Ritsema Cz, Conservator bij ’s Rijks Museum van natuurlijke

historie, Rapenburg 94, te Leiden. — Algemeene Entomologie

(1867 —68).

* Mr. E. A. de Roo van Westmaas, Huize Daalhuizen, te Velp. —

Lepidoptera (1855—56).

* G. van Roon, 2e Pijnackerstraat 18, te Rotterdam. — Coleoptera

(1895 — 96).

* Dr. A. J. van Rossum, Eusebius-plein 25, te Arnhem. — Tenthredi-

nidae (1872— 73).

= Mr. ©. P. L Rutgers, Rijks-archivaris in Overijssel, te Zwolle. —

Lepidoptera. (1900 — 1901).

Joh. Ruys, te Bussum. (1909 — 1901).

Dr. R. H. Saltet, Hoogleeraar aan de Universiteit, Oosleinde, te

Amsterdam (1882 —83).

M. M. Schepman, te Rhoon. — Neuroptera (1871—72).

Dr. J. A. Schutter, te Groningen. — Lepidoptera. (1900—1901).

= P. J. M. Schuyt, Eendrachtsweg 62, te Rotterdam. — Lepidoptera

(1890 —91).

Dr. €. Ph. Sluiter, Hoogleeraar aan de Universiteit, Oosterpark

50, te Amsterdam. (1899-1900).

# P. C. T. Snellen _ Wijnhaven (Noordzijde) 45, te Rotterdam. —

Lepidoptera (1851—52).

J. B. van Stolk, villa Jarpa, Hoogeweg te Scheveningen — Lepidoptera.

(1871—72).

# P, F. Sijthoff Jzn., Administrateur op de kina-plantage Kertamanah, in

de afdeeling Bandoeng, Preanger regentschappen, Java. — Coleo-

ptera (1878— 79).

J. J. Tesch, Phil. nat. stud., Jan van Nassaustraat 77, te ’s Gravenhage.

(1898 —99).

* P. Timmer, te Goendih (Resid. Semarang, Java). (1901—1902).

* Mr. D. L. Uyttenboogaart, Achterburgwal 177, te Amsterdam. —

Coleoptera (1894—95).

* H. Verploegh, Med. Stud., Oudkerkhof 45, te Utrecht. — Lepi-

doptera. (1900—1901).

LIJST DER LEDEN ENZ. 89

Dr. J. Versluys jr., Assistent aan het Zoölogisch Laboratorium, Plantage

Middenlaan 80, te Amsterdam. — Coleoptera en Macrolepidoptera.

(1892—93).

* Dr. H. J. Veth, Sweelinckplein 83, te ’s Gravenhage. — Algemeene

Entomologie, vooral Coleoptera. (1864—-65).

Johan P. Vink, te Nijmegen. — Lepidoptera. (1883—84).

* H.A. de Vos tot Nederveen Cappel, te Apeldoorn. — Lepidoptera, -

(1888—89). :

* Mr. L. H. D. de Vos tot Nederveen Cappel, te Velp

(1899—1900).

* W. Warnsinck, ftünkade 92, te Arnhem. (1898— 99),

* J. A. J. M. van Waterschoot van der Gracht, Heerengracht 280,

te Amsterdam. — Lepidoptera en Coleoptera. (1898—99).

Dr. Max C. W. Weber, Buitengewoon Hoogleeraar aan de Univer-

siteit van Amsterdam, te Herbeek. (1886 —87).

* H. W. van der Weele, Staienlaan 1, te ’s Gravenhage. (1899 —1900).

il. L. Gerth van Wijk, Leeraar aan de Hoogere Burgerschool te

Middelburg. — Hymenoptera aculeata. (1874—75).

SESTUUR.

President. P. C. T. Snellen.

Vice-President. Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts.

Secretaris. D. van der Hoop.

Bibliothecaris. Dr. C. L. Reuvens.

Penningmeester. Dr. H. J. Veth.

COMMISSIE VAN REDACTIE VOOR HET TIJDSCHRIFT.

P. C. T. Snellen.

Jhr. Dr. Ed. J. G. Everts.

Mr. A. F. A. Leesberg.

u i

PTT ES miv

Ne MT 0 7

Las ut Sag

‚un: ER t san e VR

SU: tu = E à UE ‘

vir ie SAGE rer a! us

à A

TIJDSCHRIFT VOOR ENTOMOLOGIE

UITGEGEVEN DOOR

DE NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGINCHE VEREENIGING

ONDER REDACTIE VAN

Pit SNEBEEN

Jur Dr En: 3. Gee EVERIS

Mr. A. F. A. LEESBERG

VIJF-EN-VEERTIGSTE DEEL

JAARGANG 1902

PP RAR RAR

Herste en Tweede Aflevering

met 9 platen

(6 September 1902)

eee

’SGRAVENHAGE

MARTINUS NIJHOFF

1902.

ROBBE

NA Vi INES

x È —— ge:

SEP 417 1902

Sy, NS,

AIT oant DETO

New List of Dutch Acari

SECOND PART.

With remarks on known and descriptions of anew

subfamily, new genera and species

Dr. A. C, OUDEMANS,

(With Plate 1—6.)

1. Additions to my List of Oribatidae.

Since the 12th of February, 1900, on which date I closed my

New List of Dutch Acari, 1st Part (appeared Sept., 5, 1900, in

Vol. XLII of this Journal), the following Orbatidae have been

examined by me, and are additions to my List.

3. Notaspis orbieularis (G. L. Koch). — Nijkerk. — K. J. W.

Kempers.

4. Notaspis trimaculata (C. L. Koch). — Arnhem. — 12.

7. Notaspis humeralis Herm. (= lapidarius H. Luc.) — Dead in

water; on Fagus sylvatica. — Doorwerth, Oosterbeek.

9. Notaspis seminulum (Panz.) (= globosus Nic.).

10. Notaspis quadricornuta (Michael). — Nijkerk. — K. J. W.

Kempers.

12. Notaspis elimata (G. L. Koch). — Nijkerk, — K. J. W.

Kempers.

42, a. Notaspis alata Herm, — In moss, — Apeldoorn, — 6. —

Faun. nov. sp.

13. Notaspis lanceata Oudms. — Haarlem. —

14. a. Notaspis schützi Oudms. — In moss. — Rotterdam. —

3. — Nov. sp. et Faun. nov. sp. —

Tijdschr. v. Entom. XLV. 1

2 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, Il.

25. Carabodes labyrinthicus (Michael). — 8. —

32 Eremaeus bipilis (Herm.). — Hilversum. — Dr. de Meïere.

34. Eremaeus lucorum (CG. L. Koch). — Dr. J. A. van den Brink.

45. Oribata genieulata (L.). — Nijkerk. — K J, W. Kempers.

48. Hermannia reticulata Thor, being wrongly determinated,

falls away. —

59. Hoploderma dasypus (Ant. Dug.). — Hilversum, Rotterdam. —

Dr. de Meijere, H. Schütz. —

N°. 12 a and 14a being new to our Fauna and 48 falling off,

the number of Oribatidae neerlandicae amounts to 61 species,

2. Notaspis schützi Oudms., nov. sp.

(With Plate 1, fig. 1).

This new species, sent to me in 3 specimens by Mr. H. Schütz,

of Rotterdam, and found by him in moss, is closely allied to

Notaspis cuspidata (Michael) and N. /ucasi (Nic.).

The claws are tridactyl, heterodactyl; the middle one stronger

than the lateral ones. There is not any trace of translamella. The

lamellae are normal. The pteromorphae are truncated anteriorly

and do not project begond the anterior margin of the abdomen.

This is quite hairless, and the demarcation between it and the

cephalothorax is plain, very distinet. The lamellar and interlamellar

hairs are simple, setiform, directed forward. The lamellae much

shorter than the rostrum. The pseudostigmatic organ is short,

clavate, blunt anteriorly. The pseudostigma is conspicuous, cup-

shaped. The legs resemble those of N. avenifera (Michael), and

N. cuspidata (Michael), being short. — Length 400 «.

3. Emendation of the key to the species of Notaspis Herm.

(Vide p. 11 of Das Tierreich, Oribatidae).

(Psstg. org. short, clavate, directed

forward. — 384

Psstg, org. long, with slender pedun-

| cle and fusiform head, recurved. N. lucasi (Nic.)

(DR. A.

C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 3

(Psstg. org. pointed anteriorly. . . N. cuspidata (Michael).

ME Psstg. org. blunt anteriorly . . . N. schützi Oudms.

4. Emendations of my (first) list of Parasitidae (Gamasidae).

(Published in this Journal, v. 39, p. 53 sqq.).

The following names of Acari must be changed, partly because

the species were not or wrongly determinated, partly for other

reasons.

1. Parasitus sp. = Cyrtolaelaps nemorensis (C. L. Koch).

2. Parasitus sp. = Cyrtolaelaps nemorensis (C. L. Koch).

3. Parasitus sp. = Cyrtolaelaps nemorensis (G. L. Koch).

4. Parasitus sp. = Parasitus cornutus (G. et R. Can.).

5. Parasitus sp. = Parasitus crassipes (L.)

6. Parasitus sp. = Macrocheles marginatus (Herm.)

7. Parasitus sp. = Parasitus cornutus (G. et R Can.).

8. Parasitus sp. = Parasitus septentrionalis Oudms., nov. sp.

9. Parasitus sp. = Parasitus septentrionalis Oudms.

10. Parasitus sp. = Parasitus coleoptratorum (L.)

11. Parasitus sp. = Parasitus magnus (Kram.)

12. Parasitus sp. = Parasitus dentipes (G. L. Koch).

13. Parasitus sp. = Cyrtolaelaps transisalae Oudms., nov. sp.

14. Parasitus sp. = Parasitus coleoptratorum (L.).

15. Parasitus sp. = Pachylaelaps furcifer Oudms. nov. sp.

46. Parasitus sp. = Parasitus emarginatus (G. L. Koch).

17. Parasitus badius Koch = Macrocheles longispinosus (Kram.).

18. Parasitus calcaratus Koch = Parasitus calcaratus (C.L. Koch).

19. Parasitus cervus Kram. = Cyrtolaelaps cervus (Kram,).

20. Parasitus coleoptratorum (L.) = Parasitus coleoptratorum (L.).

21. Parasitus crassipes L. = Parasitus crassipes (L.).

22. Parasitus hamatus Koch = Parasitus meridionalis (Berl.).

23. Parasitus

to >)

a a

. Parasitus

Parasitus

limbatus Koch = Hypoaspis arcualis (G. L. Koch).

monachus Koch — Parasitus crassipes (L.).

musculi Koch = /iponyssus albatus (G. L. Koch).

4 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, Il.

26. Parasitus nemorensis Koch = Cyrtolaelaps nemorensis (CL. Koch).

27. Parasitus petiolatus Koch = Parasitus longulus (C. L. Koch).

28. Parasitus tardus Koch = Macrocheles tridentinus (G. et R. Can.).

29. Parasitus triangulatus Koch = Asca peltata (C. L. Koch).

30. Parasitus vepallidus Koch = Seinlus vepallidus (G. L. Koch).

31. Uropoda sp. = Uropoda tecta Kram.

32. Uropoda sp. Uropoda campomolendina Berl.

33. Uropoda sp. = Cillibaena minor (Berl.).

34. Uropoda sp. = Uropoda obseura (G. L. Koch).

39. Uropoda cassideus Herm. = Cillibaena cassideus (Herm.).

36. Uropoda elongata = Uroseius vegetans (J. Miller).

37. Uropoda scutulata Megn. = Uropoda tecta Kram.

38. Uropoda truncata Mégn. = Cillibaena minor (Berl.).

39, Uropoda vegetans de Geer = Cillibaena vegetans (Ant. Dug.).

40. Emeus sp. = Emeus halleri (G. et R. Can.).

4A. Emeus sp. = Hypoaspis arcualis (G. L. Koch).

42. Emeus sp. = Emeus ostrinus (CG, L. Koch).

43. Laelaps sp. = Neopodocinum jaspersi Oudms., nov. gen., nov. sp.

44, Laelaps sp. = Hypoaspis arcualis (G. L. Koch).

45. Laelaps sp. = Parasitus coleoptratorum (L.)

46. Laelaps sp. = Parasitus magnus (Kram.).

AT. Laelaps sp. = Parasitus fucorum (de Geer),

48. Laelaps sp. = Macrocheles marginatus (Herm ).

49. Laelaps sp. = Hypoaspis krameri G. et R. Can.

50. Laelaps sp. = Hypoaspis aculeifer (G. Can.)

51. Laelaps sp. = Hypoaspis celeripediformis Oudms., nov. sp.

92. Laelaps sp. = Macrocheles marginatus (Herm.)

53. Laelaps sp. = Hypoaspis pavidus (G. L. Koch).

54. Laelaps sp. = Hypoaspis aculeifer (G. Can.)

55. Laelaps crassipes Schrank = Laelaps agilis CG. L. Koch.

56. Laelaps lemni Grube = Hypoaspis arcualis (G. L. Koch).

57. Laelaps pectinifer Berl. = Pachylaelaps furcifer Oudms. nov. sp.

58. Zercon sp. = Asca affinis Oudms., nov. sp.

59. Zercon sp. = Emeus halleri (G. et R. Can.).

60. Zercon pavidus Koch = Hypoaspis pavidus (G. L. Koch).

61.

62.

63.

64.

69.

66.

67.

68.

69.

70.

di.

12.

73.

15:

76.

14:

78.

aoe

80,

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 5

(Celaeno) sp. = Caeleno aegrota (G. L. Koch).

(Celaeno) aegrota Koch = Caeleno aegrota (G. L. Koch).

Epicrius sp. = Epierius reticulatus (Grube).

Cryptognathus, is a Thrombidid, not a Gamasid,

Smaridia sp. = Liponyssus museuli (G. L. Koch).

Smaridia sp. = Liponyssus musculi (GC. L. Koch).

Smaridia sp. = Liponyssus corethroproctus Oudms., nov. sp.

Smaridia sp. = Liponyssus corethroproctus Oudms.

Smaridia sp. = Liponyssus albatus (G. L. Koch).

Smaridia sp. = Liponyssus albatus (C, L. Koch).

Smaridia carduelis Schrank (avium Dug.) = Ptilonyssus nudus

Berl met but.

Smaridia gallinae de Geer — Dermanyssus gallinae (de Geer).

Smaridia hirundinis Herm. = Ptilonyssus nudus Berl. et Trt.

Ichorouyssus decussatus Kol. = Liponyssus albatus (C. L. Koch).

Celeripes sp.

Spinturnia vespertilionis (L.)

Liponyssus musculi (G. L. Koch).

— Spinturnia vespertilionis (L.)

Spinturnix vespertilionis (L.)

Celeripes vespertilionis Scop. = Spinturnix vespertilionis (L.)

Diplostaspis vespertilionis Gerv. (Nilssonü Kol.) = Spinturnia

vespertilionis (L.)

81. Gen. ? sp.? = Rhodacarus roseus Oudms., nov. gen. nov. sp.

Consequently 46 instead of 81 species.

Since May 1896 I have collected several of the above mentioned

species both of the same and other localities, and a few species

new to our Fauna. Some members of our Society too have kindly

procured me some Acari, which they accidentally met with in

searching for other insects. My sincere thanks may reach them in

this way!

6 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

5. New List of Parasitidae neerlandicae.

DERMANYSSINAE,

1. Dermanyssus gallinae (de Geer). — On Gallina gallus L. —

Nijkerk, Utrecht, Amsterdam, Loosduinen — 5, 41. — Dr. van

Hasselt, K. J. W. Kempers, P. Koorevaar.

2. Jiponyssus musculi (G. L. Koch). — On Vespertilio dasycneme ;

Vespertilio nattereri, Vesperugo pipistrellus, Mus rattus. — Sneek,

Arnhem, Lunteren. — 7, 9, 10.—

3. Liponyssus saurarum Oudms., nov. sp. — On Lacerta agilis —

Rotterdam. — 1,6, 12. — H. Schütz.

4. Liponyssus corethroproctus Oudms., nov. sp. — On Vespertilio

dasyeneme. — Sneek. — 7.

5. Liponyssus albatus (GC. L. Koch) — On Vesperugo serotinus,

Vespertilio dasyeneme , Vespertilio murinus, Vesperugo noctula, Talpa

europaca, Mus musculus, Mus rattus, Paludicola amphibius, Putorius

erminea. — Sneek, Arnhem, Utrecht, Leiden, Haag. — 1,2,4,

8, 10, 12. —

SPINTURNICINAE.

6. Spinturnia vespertitionis (L.) — On Vespertilio murinus, Ves-

pertilio dasyeneme, Vesperugo noctula, Plecotus auritus, Synotus

barbastellus, Irhinolophus hippocrepis. — Sneek, Utrecht, Haag,

Amsterdam, Maastricht. — 2, 4, 5, 7, 8. — Dr. Everts, J. de Kruyff,

H. Koller.

7. Ptilonyssus nudus Berl. et Trt. — On Passer domesticus,

Chrysomitris spinus, Parus major, Sturnus vulgaris, Dryospiza

canaria, Hirundo rustica. — Utrecht, Amsterdam. 2—5, 10, 11.—

P. Koorevaar.

LAELAPTINAE.

8. Seiulus plumosus Oudms , nov. sp. — On Vespertilio dasycneme,

Sciurus vulgaris. — Sneek, Arnhem. — 7, 10.

9. Seiulus vepallidus (G. L. Koch). — On Ulmus campestris,

Ulmus montanus, Viburnum lantana, Crataegus monogyna, Tilia

platyphyllos, Quercus pedunculata; in lichen; in decaying leaves ;

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, JI. 7

on plums. — Sneek, Utrecht, Arnhem, Bloemendaal, Bergen-

op-Zoom. — 1,5—8.

10. Seiulus muricatus (C. L. Koch). — In tuber of Solanum

tuberosum. — Arnhem, Nijkerk. — K. J, W. Kempers.

11. Emeus ostrinus (GC. L. Koch). — In decaying leaves; in a

decaying hyacinth-bulb. — Lochem, Utrecht. — 5, 8. —

12. Emeus halleri (G. et R. Can.) — In humus; in decaying

leaves; on Geotrupes stercorarius, Necrophorus germanicus, Staphy-

linus maxillosus, Musca domestica. — Brummen, Arnhem, Nijkerk,

Utrecht, Haarlem, Haag. — 4—8, — K. J. W. Kempers, Dr. Everts.

13. Laelaps agilis C, L. Koch. — On Arvieula arvalis, Palu-

dicola amphibius, Mustela vulgaris, Putorius erminea. — Sneek,

Arnhem, Haag. — 3---7, 10.

14. Hypoaspis placentula Berl, — Nijkerk, — K. J. W. Kempers.

15. I/ypoaspis myrmecophilus Berl. — In nest of Formica san-

guinea Latr. and Formica rufa F. — Exaeten. — E. Wasmann.

16. Hypoaspis arcualis G L. Koch. — On Talpa europaea,

Arvicola arvalis, Mustela vulgaris, Putorius putorius, Mus sylva-

ticus, in decaying leaves. — Lochem, Utrecht, Amsterdam, Haar-

lem, Wassenaar, Haag. — J. Jaspers Jr. — 7—9. —

17. Hypoaspis ovalis Mon. — In nests of Formica sanguinea Latr.

— Exaeten. — E. Wasmann.

18. Hypoaspis cuneifer Michael. — In nests of Formica sanguinea

and of Lasius fuliginosus Latr, — Exaeten. — E. Wasmann.

19. Hypoaspis pavidus (G. L. Koch.) — In moss; in decaying

leaves. — Langweer, Haarlem, Overveen. — 6 —8. —

20. Hypoaspis aculeifer G. Can, — On a decaying hyacinth-bulb ;

on a sunny dike, — Utrecht. — 5, 7. —

21. Hypoaspis cossi (Ant. Dug.). — On a caterpillar of 7ry-

panus cossus; on ditto of Suesia formicaeformis;, on Lacerta agilis. —

A. A. van Pelt Lechner; Dr. J. Th. Oudemans. — 5, 11. —

22. Hypoaspis hypudaei Oudms., nov. sp. — On Paludicola am-

phibius. — Sneek. — 4.

23. Hypoaspis oophilus Wasmann. — In nest of Formica san-

guinea Latr. — Exaeten, — E. Wasmann.

8 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI. II.

24. Hypoaspis krameri G. et R. Can. — On Oryctes nasicornis. —

Utrecht. — 8.

25. Hypoaspis celeripediformis Oudms., nov. sp. — On Putorius

ermineus. — Sneek. — 6.

26. Neopodocinum jaspersi Oudms., nov. gen., nov. sp. — Am-

sterdam, — J. Jaspers, Jr.

ANTENNOPHORINAE,

Not yet found,

CELAENOPSINAE.

Not yet found.

PARASITINAE,

27. Cyrtolaelaps nemorensis (G. L. Koch). — In decaying leaves;

in moss; on Paludicola amphibius. — Sneek, Delden, Lochem,

Ruurloo, Warnsveld, Brummen, Hilversum, Amsterdam, Haar-

lem. — 1, 4,5, 7,8. — Dr. de Meijere.

28. Cyrtolaelaps transisalae Oudms, nov. sp. — In decaying

leaves. — Delden. — 4.

29 Cyrtolaelaps cervus (Kram.). — In decaying leaves; in

moss. — Lahgweer , Delden, Lochem, Ruurloo, Warnsveld, Brum-

men, Steeg, Haarlem, verveen. — 4—8. —

30. Cyrtolaelaps bisetus Berl. — In decaying tuber of Crocus

vernus. — Haarlem. — 1. en in

31. Burylaelaps terribilis (Michael) nov. gen. — Loosduinen, ~

Haag. — 4. — Dr Everts. —

32. Parasitus sevclavatus Oudms., nov. sp. — On Ocypus’olens. —

Nijkerk, Haarlem. — 8. — K. J. W. Kempers. —

33. Parasitus fucorum (de Geer). — On a dead Lumbricus ter-

restris; on a sunny dike; on living plants; in moss; “in horse

dung; on Bombus RR, Bombus hortorum , Bi heat vestalis ,

Neerophorus germanicus, Necrophorus vespillo, Aphodius fossor. —

Leeuwarden, Sneek, Apeldoorn, Arnhem, Nijkerk, Utrecht, Haar-

lem, Haag, Bergen-op-Zoom. — 4—9. — J. A. van den Brink;

K. J. W. Kempers; Dr. Everts. —

(DR. A. ©. OUBEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, IL. 9

34. Parasitus subterraneus (J. Müller). — On Necrophorus vespillo,

Necrophorus germanicus. — Sneek, Arnhem. — 5.

35. Parasitus emarginatus (CG. L. Koch). — On Talpa europaea. —

Sneek. — 5.

36. Parasitus vespillonum Oudms., nov. sp. — On Necrophorus

vespillo, — Arnhem. — 3.

37. Parasitus bomlorum Oudms., nov. sp. — On a sunny dike; on

Bombus terrestris. — Utrecht, Amsterdam. — 8.— W. J. Klaassen. —

38. Parasitus magnus Kram. — In decaying leaves ; in humus. —

Sneek, Zutphen, Nijkerk, Hilversum, Watergraafsmeer, Haarlem,

Overveen. Haag. — 5, 7, 8. — Dr. Everts; Dr. de Meijere.

39. Parasitus cornutus (G. et R. Can.). — In decaying leaves;

in moss; in humus. — Sneek, Delden, Lochem, Zutphen, Warns-

veld, Brummen, Steeg, Nijkerk, Hilversum, Haarlem, Overveen,

Amsterdam. — 1—12. — K. J. W. Kempers; Dr de Meijere.

40. Parasitus kempersi Oudms., nov. sp. — Nijkerk — K.J. W.

Kempers. x

4A. Parasitus coleoptratorum (L.). + dusty localities in houses ;

in horse dung; on a dead Lumbricus terrestris; in decaying leaves;

on living plants; on a sunny dike; on Bombus muscorum, Bombus

hortorum , Psithyrus vestalis » Reuel ner: vosa, Geotr upes stercorarius,

Aphodius fossor, Necrophorus wespillo ee nio germanicus ,

Ocypus olens, Emus hirtus, Paludicola amphibius, Putorius putorius,

Putorius furo. -— Leeuwarden, Sneek, Delden, Lochem, Warns-

veld, Arnhem, Nijkerk, Utrecht, Hilversum, Amsterdam, Haar-

lem, Bloemendaal, Nootdorp, Leiden, Haag -— 4—9. — J. A.

van den Brink; Dr. Everts; Dr. de Graaf; J. Jaspers, Jr.; K. J.

W. Kempers; Dr. de Meijere.

42. Parasitus mustelarum Oudms., nov. sp. — On Putorius

putorius and P. furo. — Haag. — 6.

43. Parasitus longulus (G L. Koch), var. minor. Berl. — In

decaying leaves. — Hilversum. — Dr. de Meijere. — 8. —

43a, Parasitus longulus (G. L. Koch). — In decaying leaves,

in moss. — Sneek, Delden, Lochem, Ruurloo, Warnsveld, Brum-

men, Steeg, Apeldoorn , Nijkerk, Hilversum, Haarlem, Overveen,

10 (DR. A. 0. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

Bloemendaal, Haag, Bergen-op-Zoom, — 4—9. — K. J. W. Kempers;

Dr. de Meijere.

430. Parasitus longulus (G. L. Koch), var. robusta Oudms., nov.

var. — In decaying leaves. — Haarlem, Bloemendaal, Bergen-

op-Zoom — 5, 7,8. —

44. Parasitus dentipes (G. L. Koch). — In decaying leaves; in

humus. — Sneek, Haarlem, Bergen-op-Zoom. — 5, 7.

45. Parasitus calcaratus (G. L. Koch). — In decaying leaves;

in moss. — Sneek, Lochem, Warnsveld, Steeg, Nijkerk, Haarlem,

Overveen, Bloemendaal, Haa&, Bergen-op-Zoom. — 5, 7, 8. —

Dr. Everts, K. J. W. Kempers

46. Parasitus wasmanni Oudms., nov. sp. — In nest of For-

mica sanguinea Latr. — Exaeten. — E Wasmann.

47. Parasitus crassipes (L.) — In dusty localities in houses ;

on a dead Zumbricus terrestris; in decacing leaves; in humus;

on a sunny dike; in moss; on a wooden pile of see-work ; on

Bombus muscorum, Paludicola amphibius. — Termunten, Langweer,

Sneek, Lochem, Ruurloo, Warnsveld, Brummen, Steeg, Win-

terswijk, Arnhem, Nijkerk, Wageningen, Utrecht, Hilversum,

Haarlem, Overveen, Haag, Loosduinen, Bergen-op-Zoom. — 1,

4—9. — Dr. Everts; K. J. W. Kempers; J. A. van den Brink;

Dr. de Meijere. —

48. Parasitus septentrionalis Oudms., nov. sp. — In decaying

leaves; in moss. — Warnsveld, Haarlem, Overveen, Haag. —

5, 7, 8. —

49. Parasitus meridionalis (Berl.). — In decaying leaves. —

Lochem, Haag, Haarlem. — 5, 8.

50. Haemogamasus hirsutus Berl. — On Talpa europaea, —

Arnhem. — 3.

51. Macrocheles longulus Berl. — In decaying leaves. — Delden,

Lochem, Ruurloo, Brummen, Warnsveld, Steeg, Haarlem, Over-

veen, Haag. — 4-8,

52. Macrocheles longispinosus (Kram.). — In decaying leaves —

Sneek, Delden, Lochem, Ruurloo, Warnsveld, Brummen, Steeg,

Haarlem, Overveen. — 4—8. —

(DR. A. C. OUDEMANS), NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 11

53. Macrocheles marginatus (Herm.). — In decaying leaves;

in decaying hyacinth-bulb; in moss; on a dead Zumbrieus terrestris ;

on Ocypus olens, Staphilinus maxillosus, Geotrupes stercorarius ,

Aphodius ‚fossor, Necrophorus vespillo, Necrophorus germanieus,

Stomoxys calcitrans, Vespertilio dasyeneme, Putorius putorius, Pu-

torius furo. — Sneek, Delden, Warnsveld, Brummen, Lochem,

Ruurloo, Steeg, Ardhem, Nijkerk, Utrecht, Amsterdam, Haarlem ,

Overveen, Leiden, Nootdorp, Haag. — 3—10. — Dr. de Graaf;

K. J W. Kempers; Dr. Everts; Dr. de Meijere; Mr. van den Brink.

54. Macrocheles pisentii (Berl.). — On Ocypus olens — Haarlem,

Nijkerk. — 3. — K. J. W. Kempers.

55. Maerocheles terreus (Can. et Fanz.). — In decaying leaves. —

Lochem, Ruurloo, Brummen, Delden, Warnsveld, Steeg, Nijkerk ,

Haarlem, Overveen, Haag. — 5—8, — K. J. W. Kempers,

56. Macrocheles tridentinus (G. et R. Can.). — In decaying leaves;

on Paludicola amphibius, — Delden, Lochem, Ruurloo, Brummen,

Warnsveld, Steeg, Haarlem, Overveen, Haag. — 4—8.

57. Macrocheles vagabundus (Berl.). — In decaying leaves. —

Haag. — 8. —

58 Pachylaelaps furcifer Oudms., nov. sp. — In decaying leaves;

on a dead Lumbricus terrestris. — Utrecht, Haarlem, — 5-9. —

Mr. van den Brink,

59, Pachylaelaps ensifer Oudms., nov. sp. — Nijkerk. — K. ).

W. Kempers. —

EPICRIINAE,

60. Epierius reticulatus (Grube). — In decaying leaves. — Delden,

Lochem, Ruurloo. — 4—8,

61. Epierius mollis (Kram.) — In decaying leaves. — Delden. — 4.

62. Asca peltata (C. L. Koch). — In decaying leaves; in moss.—

Lochem, Warnsveld, Steeg, Hilversum, Bloemendaal. — 4 8 —

Dr. de Meijere. —

63. Asca affinis Oudms., nov. sp. — In humus; on Mustela

vulgaris, Putorius putorius. — Utrecht, Haag. — 5—10.

UROPODINAE.

64. Uropoda obscura (GC. L. Koch). — In decaying leaves; on

12 (DR. A. ©. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

a dead Lumbricus terrestris ; on Sitones viridis. — Utrecht, Leiden,

9, 10. — Mr. van den Brink; Dr. Everts. —

65. Uropoda tecta Kram. — In decaying leaves; on Paludicola

Haag.

amphibius. — Sneek, Delden, Warnsveld, Steeg, Haarlem. — 4—8.

66. Uropoda ovalis Kram. — In decaying leaves. — Overveen,

Haarlem, Haag. — 4—8,

67. Uropoda ricasoliana Berl. — In nests of Lasius fuliginosus Latr.

— Exaeten. — E. Wasmanu.

68. Uropoda oophila Mon. — In nests of Formica sanguinea Latr.

and Formica rufibarbis Fab. — Exaeten, — E. Wasmann.

69. Uropoda krameri G. Can. — Nootdorp. — 9. — Dr. Everts.

70. Uropoda campomolendina Berl. — On a sunny dike. —

Nijkerk, Utrecht. — 7. — K. J W. Kempers.

TA. Cillibaena vegetans (Ant. Dug). — On Aphodius fossor,

Aphodius subterraneus, Geotrupus stercorarius, Ocypus olens, Phil-

onthus aeneus, Emus hirtus, Cucumis sativus. — Sneek, Arnhem,

Nijkerk, Utrecht, Haarlem, Haag. — 3—8. — K. J. W. Kempers;

Dr. Everts; C. Botke.

72. Cillibaena cassideus (Herm.). — In decaying leaves. — Steeg ,

Ruurloo, Haarlem. — 7, 8. —

73. Cillibaena minor (Berl.). — In decaying leaves; in moss. —

Delden , Lochem, Ruurloo, Warnsveld, Steeg, Haarlem, Bloemen-

daal, Overveen, — 4—8.

74. Dinychus perforatus Kram, — In decaving leaves. — Haar-

lem. — 8.

RHODACARINAE. nov. subfam.

75. Rhodacarus roseus Oudms., nov. gen., nov. sp. — In decaying

leaves. — Haarlem, — 5, 8.

Consequently 75 in stead of 81 species.

With the 61 species of Oribatidae, the number of Acari neer-

landici amounts to 136 species.

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, I. 13

6. Dermanyssus gallinae (de Geer).

(With Plate 1, fig. 2 and 3).

My specimens are positively of this species; and yet the ventral

side of the females does not correspond with the figure of BERLESE

(Ac. Myr. Scorp. Ital. fasc. 53, n°, 1 and n°. 4), nor with the

description: «scutum sternale tantum vitta transversa chitinea

significatum » (BERLESE loc. cit. n°, 4), nor with the passäge in

the diagnose of the family Dermanyssidae: «Interne in ventre

scutum sternale perstrictum in quadam specie conspicitur, inter

secundi pares coxas, quasi vitta chitinea extensum. Scutum genitale

abest, et vulva rima anterius dermate longitudinaliter striato, . ...

inter pedes aperitur ».

In my figure 2 it is clearly visible, that behind the so-called

sternal shield: « vitta transversa chitinea inter secundi paris coxas»,

there is a very long space, reaching from this «sternal shield » to

nearly the middle of the « venter», which space is totally deprived

from the common very fine wrinkles that characterize the soft

skin of Dermanyssus and allies. In this space, invariable in breadth

and length in different specimens, they may be fasting or well-fed,

distinctly three parts are visible, viz. 4. an unwrinkled one, roun ded

anteriorly, concave posteriorly, and which I consider to be the

hinder part of the sternal shield, whilst the « vitta transversa

chitinea » of BERLESE is the fore-part of the same shield; these

two parts are still separated by a wrinkled space of skin; 2. the

longitudinally folded skin between this shield and the genital

aperture; 3. an oval shield, with the blunt top forward, reaching

from the genital aperture to nearly the middle of the « venter ».

This shield is a very genital one.

Fig. 3 shows us the ventral side of the male. There is a distinct

sterni-genital and a ventri-anal shield, not, as is delineated and

described by BERLESE, one unbroken sterni-geniti-ventri-anal shield,

Curious is the fact, that MÉGNIN mentions (Les parasites et les

maladies parasitaires, 1830, pag. 115) and delineates (Atlas Pl. 1)

the sternal and genital shields, and that BERLESE (1892) denies them !

14 (DR. A. 0. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

7. Liponyssus Klti.

See about this generic name my Notes on Acari, IIId Series,

Tijdschr. d. Ned. Dierk. Vereen. ser. 2, v. 7 p. 63.

1. Liponyssus saurarum Oudms., nov. sp.

See about this species my Notes on Acari, IIId Series, Tijdschr.

a. Ned. Dierk. Vereen., ser. 2,'v. 1, p. 66,

9. Liponyssus albatus (C. L. Koch).

(With Plate 1, fig. 4—8).

BERLESE has not given a drawing and a description ofthe male,

because this was unknown to him. (Ac. Myr. Scorp. Ital. 53, n°. 6).

Colour and size of the male equal to those of the female.

The dorsal shield (Fig. 4) resembles that of the female. The

hairs too on this shield and on the soft parts of the dorsum have

the same distribution. The marginal hairs however are two times

as strong as in the female.

The genital aperture is on the usual place (Fig. 5).

The sternal, genital, ventral and anal shields have coalesced.

The part representing the ventral and anal shields is nearly heart-

shaped or triangular, with its top turned back ward

The coxae of the 2d and 4th pair of legs bear a spine turned

backward, and the coxa of the 3d pair of legs two such spines

(Fig. 5).

The 4th pair of legs (Fig. 6) bears on its femur two, ad on its

genu, tibia and tarsus each one strong spine.

The movable finger of the mandibles (Fig. 7) bears a transparent

membrane.

BERLESE’S figure of the ventral side of the female is not correct —

or Italian specimens differ from those of Holland

The sternal shield (Fig. 8) bears six hairs in stead of four.

Between the sternal and the anal shields all my females show

a third shield, not mentioned by BERLESE. I consider this shield,

like in Dermanyssus gallinae (de Geer), as a very genital shield.

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, Il. 15

The female’s palpi lack on their first article the transparent

laminula, observed in Ziponyssus musculi (C. L. Koch), and there-

fore, this character not being common to all the species of /4-

ponyssus, must be removed from the characters of the genus (vide

BERLESE, Ac., Myr., Scorp. Ital 53, n°. 9).

The coxae are armed perfectly as in the males (vide supra).

10. Liponyssus corethroproctus Oudms., nov. sp.

(With Plate 1, fig. 9—14).

Male. Length 450—600 u. — Colour yellowish white. — The

dorsal side (Fig. 9) is protected by a dorsal shield which ends

posteriorly in a free blade, which ends itself in four chitinous

apophyses, each bearing a Strong chitinous spine, Beneath each

apophysis there is a second spine, which sometimes is visible next

to the apophysis or next to the spine of the latter. Over the

dorsal shield are scattered a few regularly and symmetrically ar-

ranged little hairs, as shown in my figure. Behind the free blade

the soft abdomen bears several strong spines, forming a broom,

xooydoov. The abdomen has a median incision.

The ventral side (Fig. 10) is protected by a sterni-genital shield

and by a ventri-anal one, the lateral contours of which I could not

distinctly discern. This latter shield is flanked too by a hedgehog-

like mass of spines, much shorter and more sharply pointed than

those of the broom, which of course is visible too, when the animal

is seen from the ventral side, [t seems to me that the anal shield

projects freely beneath the incision of the abdomen. The male’s

peritremata are short; they end forward on a line with the genital

aperture.

The legs are normal; the fourth pair bears strong bristles.

The chelae bear a long curved transparent appendage (Fig. 11).

I have drawn two chelae, a, seen from aside, and 4 seen from

above. The fingers have no teeth.

Female. Length 500 to 675 w. — Colour yellowish-white.

16 (DR. A. Co OUDEMANS) NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

The dorsal side is protected by a shield (Fig. 12) over which

are spread a few very fine hairs. The soft skin round the shield

bears little hairs of the same kind.

The ventral side (Fig. 13) shows a sternal shield, exactly re-

sembling that of Ziponyssus albatus (G.L. Koch). There is a genital

shield, the posterior margins of which are rounded and distinct , the

anterior, however, are indistinct. Between the sternal and genital

shields the skin shows the usual folded appearance. The anal

shield is remoted from the genital one by a space of its own length.

The female’s peritrema reaches far more forward than the male’s;

it goes beyond the inplantation of the first leg. The remaining of

the ventral side is soft and bears numerous fine hairs.

The chelae (Fig. 14) have no appendage. The movable finger is

yellowish ; the other quite transparent.

All the /egs are normal. The fourth pair has not such strong

bristles as in the male.

11. Key to the species of Liponyssus Klti.

| 4 with 4, 2 with 2 dorsal shields .L. musculi (CG. L. Koch).

1. Sand 2 with 1 dorsal shield . . .2

\ ? sternal shield present

= | No sternal shield more. . . .

2 sternal shield trapezoidal

‘ | 2 sternal shield linear .

nano &

end ot anal shield cribrated

end of anal shield smooth. . . .6

| dwithspuronfemur3 . . . .L.lacertarum (Cont.)

“| 8 withoutspur . . . . . . .L saurarum Oudms.

6 | 4 with broom of bristles around anus.L. corethroproctus Oudms.

“| 4 without broom . . . . . .L.albatus(C L. Koch).

7. onlyonespecies. . . . . . .L.sylviarum (C. et F.)

8. onlyonespecies. … . . . . .L uncinatus (Can.)

NB. A better «key» will, however, be found in the Tdschr.

der Ned. Dierk. Vereen., ser. 2, v 7, p. 68—69 (Notes on Acari,

IIId Series), which has appeared Nov. 30, 1901.

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 17

12. Genus Seiulus Berlese.

KocH created a genus Seius in 1836 (Deu. Crust, Myr. Arachn.

4, 17) with Seius togatus as type.

In 1842 the same author choosed his Seius viduus as type for

the same genus. This is not allowed, but KocH was ignorant of

our present Rules of Nomenclature. What this Seis viduus is,

is not certain. BERLESE believes it is his Zpierius glaber. Con-

sequently Seius Koch, 1842, is quite another genus as Seius Koch,

1836.

In 1881 BerLese (in Att. R. Ist. Ven. Sc. Lett. Art. (5) VIII,

p. 37) created a third genus Serws (the genus in question) with

Sewus echinatus Koch as type. As the name Seius is preoccupied

(see above), the name Seius Berl. must be replaced.

In 1887 Berrese (Ac. Myr. Scorp. Ital 41, 3) proposed the

genus (sic!) Seiulus for the protonymphae of the species of his

Seius (Berlese, 1881) Type Seiulus hirsutigenus Berl.

I am of the opinion that there is reason enough to adopt the

name Seiulus Berl., 1887, to replace his genus Seius (Berl., 1881)

which, according to the Rules of Nomenclature cannot be used,

as it is preoccupied.

13. Seiulus plumosus Oudms., nov. sp.

(With Plate 1, fig. 15—19 and Plate 2, fig. 20—21).

Protonympha. Length 262 u. — Colour very pale. — Dorsal side

(Fig. 15). On the dorsum the six characteristic rows of hairs are

present. These hairs have lateral transparent blades, with denti-

culated edge, which give to the hairs the aspect of feathers

(Fig. 16).

The legs are short and thick,

The epistoma is triangular,

Ventral side (Fig. 17). There is a distinct sterni-geniti-ventral

shield. The anal shield is small. On the sides of the anal shield

there are two hairs of the usual type.

Tijdschr. v. Entom. XLV. 2

18 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

Stigma and peritrema wanting.

Deutonympha 9. A very beautiful creature (Fig. 18). — Length

332—402 u. — Colour very pale. — Dorsal side. The vertical

hairs are leaf-like, the others lanceolate. The hairs on the short

and thick less are feathered for the greater part. The lanceolate

hairs differ somewhat in different specimens (Fig. 19). On the

level between the 3d and 4th leg there is a transversal row of

8 hairs: in one of my specimens this row has only six hairs;

no 3 and 6 being absent.

Ventral side. (Fig. 20). There is a distinet sterni-genital shield

and a nearly circular ventri-anal one, flanked by two lanceolate

hairs. There is behind the first shield already an indication of the

large ventri-anal shield of the adult 2. Two little metasternal shields

present, The peritrema reaches beyond the first leg. The anus is large.

Adult Female. Dorsal side perfectly that of the deutonympha.

Ventral side (Fig. 24). There is a large sterni-genital shield

which shows some peculiars: 4stly there is a line running along

its foremost margin, 2dly it is posteriorly wider than the distance

between the 4th pair of legs, so that a part of the implantations

of this pair is situated wuder this shield. 3dly. I don’t see any

metasternal shields. 4thly the hindmost half of the shield shows

a horse-shoe-shaped light-refracting chitinous genital apparatus. The

ventrianal shield is large and flanked by two lanceolate hairs; the

anus is large.

14. Key to the species of Seiulus Berl.

2 with small ventral shield between

4. genital and anal one . . . .S. degenerans (Berl.)

{ ? without such. si ge

| ® legs 1 thick and with strong claws.$. unguiculatus (Berl.)

| ? legs 1 as slender as others 3

Dorsum with bristles, or spines, or

feathered, or lanceolate, or spatu-

late hairs.

Dorsum with usual hairs. . . .5

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 19

Genital and ventri-anal shields re-

x mote e CU OS hireutus (Gr Koch).

Genital and ventri-anal shields tou-

CINE a cle O plumosus:Oudms.

One long hair on each shoulder,

4 ditto on posterior abdomen .S. vepallidus (C. L. Koch).

Not such hairs present. . . .S. muricatus (C. L. Koch).

15. Laelaps C. L. Koch and Hypoaspis Can.

See about these generic names my Notes on Acari, IVth Series,

Tijdschr. d. Ned. Dierk. Vereen. ser. 2, v. 8. p.

16. Hypoaspis pavidus C. L. Koch.

This species is somewhat broader than the form called Z. claviger

by BERLESE. The body is more triangular, with rounded edges and

rounded corners. The hairs on the body are cultrate, like crooked

knives, exactly like those of H. claviger Berl. Those on the legs,

however, are spines. All the details, both of d and 2, are the

same as in MJ. claviger Berl.

Therefore I consider /. claviger Berl. as a simple variety or

southern form of 77, pavidus G. L. Koch.

17. Hypoaspis cossi (Ant. Dug.).

(With Plate 2, fig. 22—26).

Synonyms:

1760. Pou de la chenille du bois de saule, Lyonet, Traité anat.

chen. bois du saule, p. 13.

1793. Läuse auf glatten Raupen, Kleemann, Beitr. z. Naturg.

p. 349.

1829. Pou de la chenille du bois de saule, Lyonet, in Mém.

MUS Eer 20T (ONE AE Ue

1832. Pow de la chenille du bois de saule, Lyonet, Rech. anat.

métain. diff. esp. Ins. pi 45, t. 6, f. 11, 12, 14.

20 (DR. A. 0. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

1834. Gamasus cossi Dug. in Ann. Sc. Nat. (2) II, p. 19, 26.

1844. Gamasus cossi Gerv, Apt. III, p. 219.

1880. Gamasus cossi Haller, Mrlb. Paras. Wirb. p. 28, 33.

1881. Gamasus cossi R. Can. in Bull. Soc. Ven. Trent. Sc.

Nat. If, I, p. 199.

1882. Zaelaps sp. Berl. in Bull. Soc. Ent. Ital. 14, p. 350.

NB. Non Dermanyssus Richard Can. et Fanz. !

Lyonet has found numerous mites on the caterpillar of Trypanus

cossus (L.). By the zealous care of Mr. W. pe HAAN of ’s-Gra-

venhage, Lyoxer’s unedited manuscripts were published in 1829 and

1830 in the Mémoires du Muséum d’Histoire Naturelle de Paris, and

in 1832 separate in one Volume. LYoNET’s drawings and descriptions

are sufficient to recognize the animal. Though ANT. Ducks has

named the animal, and though further Gervais, HALLER, CANES-

TRINI and BERLESE mention it, nobody has ever seen it again.

In 1899 I received from Mr. A. A. van PELT LECHNER, Burgo-

master of Zevenhuizen, near Gouda, an acarus found by him on

a caterpillar of Trypanus cossus (L.). I believe this animal to be

the real Pow de la chenille du bois de saule of Lyoxer. The likeness

of Lyoner's figure and mine is striking.

A «ligne» = 2166 u.; LvoneT says his animal was «un bon

quart de ligne», that is at least 542 w., my animal measures

570 u. Moreover Lyonet’s description fitts too.

KLEEMANN has found mites on caterpillars of Bombyx Hera,

much smaller than those of naked caterpillars. I think that

KLEEMANN saw larvae, or protonymphae, of Zyroglyphus longior Gerv.

This mite is found under bark of trees, among decaying leaves,

in champignons, etc. 1 consider Lyoner’s «Pou d’une chenille »

(Gastropacha rubi) described and figured in Mém. Mus. 19,

p. 371, tab. 24, fig. 16, and in his Rech. s. l’anat. et les métam.

de diff. esp. d’Insectes, 1832, p. 249, also a larva of Zyroglyphus

longior Gerv.

KLEEMANN’S mites of naked caterpillars may, however, have been

Hypoaspis cossi (Ant. Dug.) too.

I have found a specimen in May 1900, on Lacerta agilis L.

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II, 21

Like a tick the mite’s capitulum was concealed under the free border

of a scale behind the left leg of the lizard.

Finally my first-cousin, Dr. J. T Oupemans, found in Amster-

dam, the 5th of November 1900, a third specimen on a caterpillar

of Saesia formicaeformis.

CANESTRINT’s description of his Dermanyssus Richardii don’t fit

in the least with Hypoaspis cossi; probably it is Hypoaspis krameri®?

Hypoaspis cossi (Ant. Dug.) 2. The animal (Fig. 22) is oval in

shape, and somewhat shouldered. The dorsum is scaly and on

the posterior margin there are two hairs longer than the other

minute ones. The epistoma (Fig. 23 and 24) has three cusps; the

middle one ends into three teeth, the lateral ones into several. The

middle one or the lateral ones may be longer. The /egs are all

about the length of the animal’s body. All the tarsi show a distinct

division into two joints.

The sternal shield (Fig. 25) is normal. The genital shield however

is peculiar; it is almost piriform, with the truncated top turned

backward. The broad oval fore-piece is very thin and transparent

and spreads over the posterior margin of the sternal shield and over

the coxae of the 3d and 4th pair of legs. On lowering the tube of the

mikroskope we observe that the part of the genital shield (Fig. 26)

which is at the same level as the sternal shield, is triangular,

scaly, with top forward. The skin before this triangle is striated,

like in other Hypoaspis. There are two metasternal shields, each

bearing a hair.

18. Hypoaspis hypudaei Oudms., nov. sp.

With Plate 2, Fig. 27 and 28.

Length 448, breadth 224 u.

Colour very pale.

Principal characters: the posterior margin of the geniti-ventral

shield is not rounded, but nearly straight. The chitinous rings round

the places of implantation on the 2d, 3d and 4th legs project towards

22 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

the median line. The body is elongate, twice as long as broad,

well shouldered, and bears on its dorsal side about eight longitudinal

rows of stiff, sharply pointed hairs. Epistoma rounded.

19. Hypoaspis krameri G. et R. Can.

BERLESE suggests (Ordo Mesostigmata, p. 42) that Hypoaspis

krameri 8 should belong to his Hypoaspis campestris,

It is true that the configuration of body and hairs, and position

of the latter would justify such an opinion.

I am, however, in the opportunity to rectify this supposition

and to throw more light upon the interesting subject,

I have found on Oryctes nasicornis L. deutonymphae, females

and males of 7. krameri G. et R. Can.

It is quite unnecessary to publicate figures of these animals.

Seen from above they resemble exactly the figures, given by BERLESE

of his Hypoaspis campestris (Ac. Myr. Scorp. Ital. 40, 7 fig. 1 and

3). except that they lack the lateral incision of the dorsal shield!

Seen from the ventral side they resemble exactly the figures

given by BERLESE of Mypoaspis campestris (ibidem fig. 2 and 4)

except that the peritrema is long and runs till near the rostrum.

Further the deutonymphae differ from those of //. campestris Berl.,

by having only {wo long hairs on the posterior margin, in stead

of 6 or 8 ones.

Of course the mandibels of the female miss the crooked styliform

appendage of the males,

20. Hypoaspis celeripediformis Oudms., nov. sp.

(With Plate 20, fig. 29 and 30).

Length 125; breadth 470 u.

There is no better name for this species than Laelaps celeripe-

diformis, for indeed, if I had caught it on a bat, I should at first

have believed it to be a Celeripes (Spinturnia).

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 23

I have found only one female.

The dorsal side (Fig. 29) shows one dorsal shield with two inner

longitudinal rows of setae of different length, two outer longitudinal

underbroken rows, and a continuous marginal row, On the posterior

margin there are two long hairs. The body itself shows marginal

hairs too, of which two long ones stand on its posterior margin.

The epistoma is short, sharply pointed.

The palpi and the legs are very Celeripes-like, being short,

haevy and provided with stiff bristles. All the legs have enormously

developed ambulacra. The tarsi of the second pair moreover end

in two spines. The tarsi of the first pair of legs bear two, those

of the other legs only one tactile hair. The tarsi of the 2d, 3d

and 4th pairs of legs are distinctly divided into two joints.

The ventral side (Fig. 30) shows a sternal shield with 6 bristles,

an oblong genital shield with two bristles and which becomes

inconspicuous forward, a striated part of skin before this shield,

and an anal shield. The coxae are all provided with a short

chitinous carina, resembling a spine. The venter is provided with

setae of different length.

The species is closely allied to Mypoaspis krameri G, et R. Can,

differs from it by its thick legs.

21. Key to the species of Hypoaspis Can.

2d leg in both sexes with spurs . .H. hermaphrodita Berl.

Li 23 lesiwithoutispuns 7... _ 2

9 9 ventral and anal shields fused . .3

2 ventral and anal shields separate .5

3. Body elongate . . . . . . .H. holostaspoides G. Can.

Bodysubcirenlant Sl AZ

Body without hairs, . . . . .H. tumidulus (C. L. Koch).

Body with long hairs on margin. .H. placentula Berl.

2 anal and ventral shields contiguous,

touching with parallel lines . .6

2 anal and ventral shields remote. .8

24 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

Body round-oval, scarcely shouldered 7

6. Body long-oval, well-shouldered. .H. arcualis (C. L. Koch).

a | Body without hairs. . . . . .H. myrmecophilus Berl.

‘| Body with marginal hairs. . . .H. canestrinii Berl.

8 Dorsal shield with a lateral incision „9

‘| Dorsal shield without lateral incision.10

9. Body with minute hairs . . . .H. semiscissus Berl.

| Body with long hairs . . . . .H. campestris Berl.

10 | Body red, nearly hairless . . . .H.lignicola G. et R, Can.

“ | Body brown, yellow, or pale, hairy .11

Hairs club-shaped .. . . . . .H. cuneifer Michael.

Hairs otherwise. 7 0.12

Hairs cultrate® 7770215

Hans usual evn 22. eene EL

2d leg in both sexes thicker . . .H. miles Berl.

2d leg not thicker than 3d and 4th .H. pavidus C. L. Koch.

airs shonts tt te Kar a

airs On MERE NE Te eto

Tarsus 4 with strong spines . . .H. aculeifer G. Can.

Tarsus 4 withhairs NS TG

Epistoma with 3 spines . . . .H. cossi (Ant. Dug.)

Epistoma rounded . . zen. 17

Body long-oval . . . . . . .H. hypudaei Oudms.

Bodyishort-oyval =; Cenni

Body well shouldered . . . . .H. bombicolens G. Can.

Body not shouldered . . . . .H. oophilus Wasmann,

Less 9 thin: : Um kramerté etre Can:

All the legs thick . . . . . .H. celeripediformis Oudms.

19;

;

22. Genus Neopodocinum Oudms., nov. sp.

This genus, created for the species jaspersi Oudms., nov. sp.,

differs from all the other genera of Laelaptinae, except Podocinum

Berl., by having no ambulacra on the {st pair of legs. It differs

from Podocinum Berl, by having a robust form and short 4st pair

of legs.

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 25

23. Key to the genera of Laelaptinae.

See my Notes on Acari, IVth series, Tijdschr. d. Ned, Dierk.

METEEN. „ ser. 2, Ve 8, po.»

24. Neopodocinum jaspersi Oudms., nov. sp.

(With Plate 2, fig. 31—33.)

Length 1300, breadth 900 u.

This animal was caught by Mr. J. JAspers Jr. in Amsterdam.

I believe, however, that it is a creature of warmer regions, being

accidentally brought to our country. It remembers us of tropical

forms.

I have only one female, wich probably is not an adult one,

for it has an Zmeus-like genital shield, and a hair behind the anus,

but which certainly is generans, and even a viviparous one, for

a larva was in it (Fig. 31).

The dorsal side (Fig. 31) shows one dorsal shield, the circum-

ference of which is crenulated, bearing a curved stiff bristle in

each incision. The surface is smooth, but has some symmetrically

arranged, chitinous, slightly elevated markings, one in front, bowed

slightly forward, two little ones on the level of the shoulders,

bowed slightly backward and bearing a short thick bristle, two on

the sides, bent inward and backward, and two long, somewhat

undulated, longitudinal ones, looking sideward. These latter show

a little chitinous apparatus, within or beneath the dorsal shield,

which I think to be a tube and probably an outlet of a gland.

The dorsal shield bears four pair of curious hairs; their proximal

half is broad, their distal one fine, and the hair itself is nodded

suddenly sideways. The other five pair of bristles are of the usual

type. The margin of the body is indulated too and the posterior

margin bears numerous short bristles curved inward and downward.

The epistoma is nearly straight, but bears in the middle a flat

da lanceolate projection, which I could only see very indistinctly.

The palm are slender and as usual,

26 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

The first pair of legs is slender; the femur bears two, the genu

three club-like small hairs ; the genu isthick, swollen ; the tarsus

has xo claw and no sucker.

The second pair of legs is enormously developed, robust, very

chitinous, with very irregular outer and ventral surface of the

proximal joints; the tarsus is characterized by having a distinet

division in two joints, by bearing 6 short robust spines, and

by ending into an immovable chitinous apparatus, resembling a claw.

The third and fourth pair of legs are tolerably short and slender

for such a robust animal. The proximal joints bear small strong

spines; the tarsi show a distinct division into two joints, and bear

small hairs.

There is a sternal shield (Fig. 32), a genital shield and an anal

shield ; the venter is provided with many distally curved bristles.

The mandibles (Fig. 33) are strong and heavy; the fixed finger

with one strong canine tooth and a hooked incisor; the movable

finger with a cheek tooth, a small canine tooth and a straight

incisor.

The larva (Fig. 31) shows already the thick 2d pair of legs

and the claw-like end of them.

25. Cyrtolaelaps cervus (Kram.).

(With Plate 2, fig. 34—36).

BERLESE has described and figured this species in his Acari,

Myr, et Scorp. Ital. fasc. 68 n°. 8. The hairs on the dorsal side,

however, are not quite correctiy drawn. Al least on the dorsum

of specimens of our country the hairs are destributed otherwise,

Therefore I have drawn fig. 34. Further the dorsal shield ends

truncated posteriorly. BERLESE delineates it rounded posteriorly.

Fig. 86 represents a /arva. It does not show a dorsal shield.

Hitherto it is not delineated,

Fig. 35 is a #ympha, probably this is a deutonympha. The dorsum

has ¢wo chields; an anterior and a posterior one, separated by a

line deeply curved backward. Hitherto it is not figured,

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 27

Fig. 34 represents a nympha, probably a tritonympha. The adult

is hitherto unknown. Males are unknown.

The epistoma differs from BERLESE’S drawing too. As will be

seen, the epistome of the larva and of both the nymphae is of the

same configuration.

The chelae are perfectly like those delineated by BERLESE ; those

of the larva have only smaller teeth.

The larva measures 252, the deutonympha 562, the tritonympha

864 u,

26. Cyrtolaelaps nemorensis (C. L. Koch).

(With Plate 3, fig. 37—42).

Protonympha (Fig. 37). The two dorsal shields and the epistoma

are perfectly of the same form as those of the tritonympha, figured

by BERLESE (Ac. Myr. Scorp. Ital. fasc. 63, n°. 5). The hairs,

however; are otherwise and placed perfectly in the same way as in

the adult. The posterior dorsal shield is #0{ truncated posteriorly.

Deutonympha (Fig. 38). No difference between the form of the

dorsal shields, of the epistoma and the distribution of the hairs of

this nympha and those of the protonympha.

Tritonympha. Satisfactorily delineated by BERLESE. All my spec-

imens have two small chitinous teeth or prominences in the middle

of the epistoma (Fig. 39), which are also distinctly visible on a

side-view (Fig. 40), and a posteriorly Zruncated posterior dorsal

shield, like C. cervus.

That Cyrtolaelaps nemorensis (G. L. Koch) is not the adult of

Cyrt. cervus (Kram.), as is suggested by BERLESE (Ac. Myr. Scorp.

Ital. p. 58) is sufficiently proved by my drawing 37, 38, 39, 40,

but still more by my having found the

Adult form. (Fig. 44 and 42). It is orange-yellow or orange-

brown. I believe this is the animal, figured by Koch. The animal

is much larger than the tritonympha, but moreover it has the two

dorsal shields, the epistoma and the number and distribution of the

hairs perfectly like in the nymphae. The posterior dorsal shield is

28 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

truncated posteriorly, like in the tritonympha. The epistoma lacks

the two small mucros of the tritonympha,

On the ventral side (Fig. 42) the sternal and the genital shields

are coalesced. Especially the latter has a peculiar form and cir-

cumference. The genital aperture seems to me to be small, trian-

gular, with rounded top turned forward, The demarcation between

the sternal shield and the lateral ones is visible between the im-

plantations of the first and second legs. The demarcation between

tbe genital and the ventral shield is very distinct. This latter seems

to have coalesced with the lateral ones, The anal shield is very

broad, formed like that of the tritonympha

The protonympha measures 302, the deutonympha 382, the

tritonympha 643, the adult female, 1275 u.

27. Cyrtolaelans transisalae Oudms., nov. sp.

(With plate 3, fig. 43—46).

This species is intermediate to Cyr/olaelaps cervus (Kram.) and

Cyrt. nemorensis (G. L. Koch).

I have found tritonymphae feminimae.

Length 644 u.

The epistoma remembers us of that of Cyrt. nemorensis, but

instead of fwo spines at the base of the two corners of it, the

epistoma shows one strong spine, which is also distinctly visible

at a side-view. (Fig. 43 and 44).

The dorsal shield (Fig. 43) is not divided into two, remembers

us therefore of that of Cyrt. cervus (Kram.), but the incisions do not

bent so strong backward as in this species. The dorsal shield is

truncated posteriorly, as in both species. — The hairs on the

dorsal side are also intermediate between cervus and nemorensis.

In distribution they remember of zemorensis, but in having some

pair of hairs longer than the others, of cervus.

The ventral side (Fig. 45) more resembles that of nemorensis ;

the ventral shield extending far more backward. BERLESE’s drawing

of the ventral side of ©. cervus is not quite correct: the ventral

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, IL. 29

shield in this speccies extends more backward and is truncated

posteriorly.

The chela is smaller (Fig. 46) than in both the above mentioned

species.

28. Key to the species of Cyrtolaelaps Berl.

2 ventral and anal shields separate .2

2 ventral and anal shields fused . .4

Two distinct dorsal shields . . .C. nemorensis (C. L. Koch).

DI Dorsal shield with deep lateral inci-

SION SR DO

Incisions directed towards each other. C. transisalae Oudms.

3, Incisions bent towards posterior end

of abdomen . . . . . . .C.cervus (Kram.)

Ambulacra 1 without membrane ‚C.mucronatus G. et R. Can.

= | Ambulacra 1 with membrane . .5

5 Dorsal shield posteriorly with 2 horns.C. cornutus (Kram.)

; Norsuch honnser tt U AR 16

| Epistoma with 3 spines . . . .C. bisetus (Berl.)

Epistoma with 1 spine. . . . .7

| d appendage of mandible much lon-

ger than mandible . . . . .C. spiricornis G. et R. Can.

d appendage of mandible scarcely

longer than mandible , . . .C. falciger G. et R. Can.

29. Pseudoparasitus Oudms., nov. gen.

(for Laelaps meridionalis G. et R. Can.)

In his Conspectus familiarum on p. 15 of his work, entitled

Ordo Mesostigmata, BERLESE divides the families of the Pteroptidae,

Dermanyssidae, Laelaptidae and Gamasidae into two groups. The

first, constituted by the first three families, has: pedes secundi

paris in utroque sexu similes; the second group including only the

Gamasidae, has: pedes secundı paris in maribus validiores quam

30 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

in feminis, inferne calcarati. If we adopt rigorously this distinction

— and there is hitherto no reason to deny it —- Laelaps meri-

dionalis G. et R. Can. is not a Zaelaps, but one of the Gamasidae

(= Parasitidae), and as it differs in some fundamental characteristics

from the known species if this family, I propose to create for it

a new genus: Pseudoparasitus Oudms. (see below).

30. Euryparasitus Oudms., nov. gen.

(for Gamasus terribilis Michael).

Gamasus terribilis Michael is a very singular member of the

family of the Parasitidae. Michael has delineated the genital shield

of the female wrongly, and therefore we must excuse BERLESE

for having ranged this species amongst the very Parasitus (Gamasus)

on p. 61/62 of his work « Mesostigmata ».

The genital shield of the female of this species is perfectly re-

sembling that of the nymphae iphidiformes of the genus Zaelaps

(see BeRLESE, Ac. Myr, Scorp. Ital. fasc. 40, tab. 8, fig. 9).

I propose for this aberrant species the genus Huryparasitus and

the following emendation of the tabula on p. 59 of BERLESE’S

Mesostigmata.

31. Key to the genera of Parasitinae.

Parasites of Vertebrates, therefore

a soft skin, with inconspicuous

4. shields. . 2 . . . . . .Haemogamasus Berl.

Free in moss, decaying leaves, etc.,

well chitinised". ses Bu 772

| 2 ventral and genital shields fused,

2. anal shield free. . . . + .Pachylaelaps Berl.

2 ventral and genital shields free, .3

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 31

? genital shield almost hexagonal ,

anteriorly truncate. . . . .Pseudoparasitus Oudms.

2 genital shield triangular, anteriorly

pointed, fitts in a posterior incision

= of sternal shield. . . . . .Parasitus Latr.

2 genital shield rounded anteriorly ,

parallel with posterior margin of

sternalssmielde m. Re

4, | Legs 1 without ambulacra . . .Macrocheles Latr.

| Legs À with ambulacra . . . .5

Ono dorsal shield, even in nymphs;

5. without incisions . . + . .Hydrogamasus Berl.

Two dorsal shields, or one with deep

| IRCISTON SER LO een, 2G

| d fingers of chelae subequal . . .Cyrtolaelaps Berl.

6. d immovable finger minute, movable

altered in formidable knife-like

apparatus. . . . +. + .Euryparasitus Oudms.

32. Pachylaelaps furcifer Oudms., nov. sp.

33. Pachylaelaps ensifer Oudms., nov. sp.

See my Notes on Acari, IX Series, which will appear in this

Journal.

34, Parasitus subterraneus (Jul. Müller).

(With Plate 3, fig. 47—51.)

Under the name of Porrhostaspis subterranea, JuLius MULLER

described and figured a species in the Jahresber. d. Mähr Schles.

Ges., 1860, p. 176, tab. 3, fig. 2a—24.

Since that date the animal seems not to have been refound or

reobserved by acarologists.

Mürters’s description and figure are good enough to recognize

the animal at once. Yet I thought it better to give a new description

32 (DR. A. 0. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

and to try to draw it better than he did, That Mürrer did not

delineate the two most conspicuous shoulder-hairs, is a result of

these being very caduc.

Only the travelling nymph is known to me. The specimens were

attached to Neerophorus vespillo and germanicus. MÜLLER found them

on N. vestigator and Geotrupes stercorarius, but «einzeln und

unstät. »

The species is closely allied to Parasitus (Poecilochirus) fucorum

(de Geer); yet differs from it by some striking characters.

Length 700 u. — Colour pale, like P. fucorum. — Shape el-

liptical, —

Dorsal side (Fig. 47) protected by two shields, the line of

demarcation being situated nearly on the middle of the animal’s

length. The anterior dorsal shield nearly covering the foremost half;

the posterior one much smaller, almost triangular, with rounded

sides and rounded corners. The anterior shield shows a line, bowed

forward, on its hindmost part. All the hairs of the animal are

stiff bristles. Those of the anterior dorsal shield are the larger ;

those of the shoulders the most conspicuous, Those of the posterior

dorsal shield are somewhat smaller in size, whilst those on the

posterior abdomen are still smaller.

The most remarkable feature of the ventral side (Fig. 48) is

the sternal shield, Like in P. fucorum (de Geer) there is a part

of this shield more chitinized and darker coloured than the rest.

But this more chitinized part is not a transversal band, but sur-

rounds like a pentagonal frame a light coloured centre. Also the

foremost part of the sternal shield is light-coloured.

The /eys (Fig. 47) are short, strong, spiny; the ambulacral

sucker large; therefore the legs resemble those of Celeripes (Spinturnix).

The epistoma (Fig. 49) is tridentate; the middle tooth rounded,

the lateral ones pointed, broad.

The Aypostoma (Fig. 50) shows this peculiarity, that the internal

maxillar malae are far remote from another, and form with the

horns, partly hidden by them, almost pincers.

On examing the creature it immediately strikes us, that each

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 33

mandible bears a transparent apophysis (Fig. 47, 50, 51). In this

peculiarity the species approaches P. fucorum (de Geer) too.

35 and 36. Parasitus sexclavatus and mustelarum Oudms., nov. sp.

See my Notes on Acari, Vlllth and XIth Series, which will appear

in the 7%jdschr. d. Ned. Dierk. Vereen, or in this Journal.

37. Parasitus vespillonum Oudms., nov. sp.

(With Plate 3, fig. 52 and 58).

Only the nymph is known to me. I found it on Neerophorus

vespillo L.

Length 800 u.

In external features (Fig. 52) it resembles P. coleoptratorum (L.)

deutonympha coleoptrata. Yet it is not so chitinized, much paler

and deprived of the characteristic twelve rod-like hairs on the

two dorsal shields.

The epistoma is moreover so characteristic, that the species is

at once recognizable from other ones. It is (Fig. 52) quinquedentate;

the middle tooth is bottle-shaped ; the outer lateral ones gently

curved forward and inward; the inner lateral ones very small.

The horns of the Aypostome (Fig. 53) are partly hidden by the

maxillar inner malae. There are two jugular shields; the sternal

shield is normal, with 8 fine hairs.

38. Parasitus bomborum Oudms., nov. sp.

(With Plate 3, fig. D4—57).

Of this species only the travelling nymph is known to me, I have

found it living free on grass, and Mr, W. J. Klaassen, of Amster-

dam, last year procured me several specimens found by him on

a Bombus terrestris.

The species is allied to P. fucorum (de Geer). At first sight

it is the same, but there are fundamental differences.

Tijdschr. v. Entom. XLV. 3

34 (DR. A. 0. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

The dorsal side (Fig. 54) shows two shields, of which the posterior

one is much smaller and more triangular than the anterior one.

The hairs on the posterior dorsal shield are smaller than those

of P. fucorum (de Geer). The posterior dorsal shield is surrounded

by short and stiff bristles.

The ventral side (Fig. 55) differs from that of Parasitus fucorum

(de Geer) by having no dark anterior portion of the sternal shield,

The epistoma (Fig. 56) is rounded, there is scarcely a lateral

tooth visible.

The mandibles lack the singular hyaline apophysis, so characteristic

n P. fucorum (de Geer).

The Aypostoma is formed also quite otherwise (Fig. 57). The two

horns are at their base covered by a portion of the inner mala,

whereas in P. fucorum the whole horn is covered by it (N. B. very

imperfectly delineated by BERLESE !),

The legs resemble those of P. fucorum (de Geer).

Length 1050 vu. — Colour pale, like P. fucorum (de Geer).

39. Parasitus cornutus (G. et R. Can.).

(With Plate 4, fig. 58—68).

Larva, Length 195 u. — Colour yellow. — Epistoma resembling

that of the male; distribution of hairs like that of adults; hairs

on legs longer and more flexible.

Nympha I — Length 360 u. --- Colour paler than in the larva. —

Epistoma normal; hairs on dorsum bristly, remembering strongly

of those of the adult, but longer and slightly curved ; those of

the shoulders elegantly curved forward.

Nympha I. — Length 510 u. — Colour pale yellow; animal

much resembling nympha I.

Nympha III. — Length 685 u. — Colour pale yellowish brown. —

The animal still more resembles the adult form.

Fig. 58 and 59 represent nymphal epistomata,

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, IL. 35

The male is insufficiently figured by BERLESE (Ac. Myr. Scorp.

Ital., fasc. 68, n°. 3); therefore I have tried to give a better

drawing of it. The shape of the animal is somewhat piriform, not

cylindrical (Fig. 66). The distribution, shape and relative length

of the hairs is exactly copied in fig. 66. The surface is scaly,

with large scales. The epistoma in all my males is bidentate (Fig. 63).

The ventral side (Fig. 67) shows us two particularities, viz. the

right mandible bears a thumb-like process, directed forward and

inward, whilst the left one bas a sharp mucro on its top, directed

outward; the mandibles are therefore asymmetrical. Further the

chitinous genital apparatus is asymmetrical too; in all my males

it is shield-shaped, but oblique, inclining rightward. The horns

of the Aypostoma are uniarticulate, and bear a thumb-like appendage,

directed inward and ventrally (Fig. 65). The second pair of Zegs

is exactly figured by BERLESE. Colour of the male yellowish-brown.

Length 960 u.

Female. Shape of the body like that of the male. Colour the

same. Length 4020 u. — Dorsal side perfectly that of the male.

Mandibles symmetrical; horn of the Aypostoma (Fig. 64) uniarti-

culate and without the characteristic thumb of the male. Æpistoma

different, bidentate, or with a blunt middle-footh (Fig. 60—62).

The genital area (Fig. 68) proves that the species is a true Pa-

rasitus ; the epigynium or female genital shield is triangular, an-

teriorly pointed and, with the metasternalia, fits in an incision

of the sternal shield. But the shape of the chitinvus skeleton of the

genital apparatus is aberrant and differs from that of all the other

Parasitidae (Fig. 68).

Both males and females have on their left and right side a gland,

the opening of which is drawn in my fig. 66, and situated a little

before the line of demarcation between the two dorsal shields. This

gland secretes a fluid which coagulates in spirits, (Fig. 66). Probably

it has odoriferous properties and serves to repulse enemies.

36 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

40. Parasitus kempersi Oudms., nov. sp.

(With Plate 4, fig. 69—71).

Of this species I have only two males, caught by Mr. K. J. W.

KEMPERS near Nijkerk.

Length 1050 u,

It remembers strongly of Parasitus cornutus (G. et R. Can.)

both in habitus and in the armature of the second pair of legs.

It differs however, immediately from it, and as far as I know

)

from all the other species of Parasitus Latr., by having a peeten

on the ventral side of the first article of the palpi (Fig. 70), and

by the total absence of a mentum.

BERLESE divides the species of this genus into two groups:

Gamasus (= Parasitus Latr.), with maris cornieuli labiales biarti-

culati, and Eugamasus with maris corniculi lubiales biarticulati. As

is shown by Fig. 70, the species in question belongs to the group

Parasitus, whilst the species which most resembles it: Parasitus

cornutus (G. et R. Can.) is an £ugamasus.

The dorsal side (Fig. 69) shows many regularly placed bristles

of two kinds, viz. small ones and strong ones. The small ones end

sharply, the strong ones are rod-like with rounded tops. There are

two shoulder-bristles of the strong type. Further there are two

longitudinal rows of four strong bristles each on the back. One

pair stands on the vertex, one pair on the level of the shoulders,

one pair more backward but still on the anterior shield, and one

pair nearly in the middle of the posterior shield.

Of the second pair of /egs the femur (Fig. 74) has a peculiar

chitinous appendage which is bifid, one of its teeth is very short

and truncated and bears a ball; the other is knife-shaped. The

genu too bears a bifid and the tibia a single chitinous appendage.

Fig. 71 represents the leg viewed from the ventral side.

The epistoma (Fig. 69) does not show any spines; it is quite

straight. No jugular shields,

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 37

41. Parasitus longulus (GC. L. Koch).

(With Plate 4, fig. 72—79).

Under the name of Gamasus coarctatus K, and Gamasus attenu-

atus Koch, BERLESE has delineated and described an Acarus (Ac.

Myr. Scorp. Ital. 63, 7), which, according to the Rules of Nomen-

clature must be called Purasitus longulus (G. L. Koch). The length

of the animal is given 750 «. for the male, and 850 wu. for the

female. My numerous specimens have these dimensions, but they

possess peculiarities which I think important enough to publicate

them.

The female's epistoma (Fig. 72—74) differs slightly. In most

instances the middle spine is the longer, in a few instances the

lateral ones. I have not seen an epistoma as BERLESE draws.

The male’s epistoma is unvariably beautiful, somewhat crown-

like (Fig. 75). Its cornicula hypostomatis (Fig. 76 and 77) differ

somewhat from BERLESE’S figure. Its first article of the palpi has

only one tubercle (fig. 78), not two, as drawn by BERLESE. This

tuberle is enormous, whilst the two of BERLESE’S figure are small.

lts second leg is much stronger tuberculated (Fig. 79) than that

of BERLESE’S type, even stronger than BERLESE’S variety minor

(Ac. Myr. Scorp. Ital. 63, 8). The femur has one great, spatulate

or thumblike apophysis, and one smaller one, also somewhat

thumblike. The genu has one fan-shaped tubercle which forms

pincers with the smaller one of the femur. There is still another

knob-like tuberele on the genu, which, assisted by a knob-like

tubercle of the tibia, forms pincers with the great spatulate apophysis

of the femur,

The males show a very fine line between the anterior and

posterior dorsal shields ; the females don’t have such a line, they

have only ove dorsal shield,

38 (DR. A. 0. OUDEMANS), NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

42. Parasitus longulus (C. L. Koch), var. robusta Oudms., nov. var.

(With Plate 4, fig. 80—84).

This form differs from Parasitus longulus (G. L. Koch) so slightly,

that I consider it only as a variety of it.

Its length is both in males and in females varying from 870

to 1050 u.

The dorsal sides don’t show any peculiarities, except perhaps that

the hairs seem to be somewhat stronger. The hairs on the shoulders

as well in the type as in the variety are much stronger than deli-

neated by BERLESE.

On the ventral side the males do not show any tubercles on the

first article of the palps. The 2d leg (Fig. 80) is almost similar

to that of the type, except that it is of course much stronger.

The digitus fixus of the mandibles ends truncated, and has 4 or

5 canine teeth (Fig. 81) of which one sometimes has three points.

The ventral side of the female (Fig. 82) differs from that of the

type delineated by BERLESE, by having two long scuta jugularia,

a distinct demarcation between the scuta sternalia and genitalia,

an almost triangular operculum genitale, and a 4th femur which

has sometimes two tubercles (Fig. 82—84).

43. Parasitus dentipes (GC. L. Koch).

(With Plate 4, fig. 85—86).

KocH’s Gamasus dentipes (Deutschl. Crust. Myr. Arachn, 26.4.)

has a genu and a tibia each provided with an enormous spine ;

both spines are directed toward the base of the leg: are turned

backward. In fig. 85 and 86 I have delineated the 2d leg of the

male, seen resp. from above and from below.

G. CANESTRINI'S Gamasus tiberinus, (called dentipes by BERLESE

in his Ac. Myr. Scorp. Ital. 68. 2), is quite another species. It

has a genu with a spine turned forward and a tibia with a spine

turned dackward; the two spines forming pincers.

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 39

44. Parasitus wasmanni Oudms., nov. sp

(With Plate 5, fig. 87 and 88).

Only the 2 is known to me. It is found by Mr. Erıc WASMANN,

S.J., in a nest of Formica sanguinea Latr., in the neighbourhood

of Exaeten near Roermond (Limburg).

Colour brown; Length 570 u.; stature strongly remembering

that of Parasitus longulus (G. L Koch). It differs, however, from

it by its epistoma being bidentate and incised between the two

cusps, and by the genital shield showing a chitinous armature

slightly different from that of P. /ongulus. I have delineated the ? in

fig. 87 and its genital apparatus in fig. 88.

45. Parasitus septentrionalis Oudms., nov. sp.

(With Plate 5, fig. 89—93).

A large species. The male measures 1440, the female 1590 u, —

Colour yellowish-brown.

There is only one dorsa/ shield, both in the males and females

(Fig. 89). The fore-half has 4 transversal rows of two hairs each

and three rows of six hairs each, the hind-half at least six rows

of at least ten hairs each.

The epistoma of male and female is beautiful, crownlike, with

5 spines. The 1st and 4th /egs are longer than, the 2d and 3d

legs as long as the body. The second leg has a femur with two

tubercles on its distal end, a genu with 3 crooked tubercles on

its distal end, a tibia with a strongly chitinized spine, curved

inward and backward. Fig. 90 and 91 are two 2d legs viewed

in different directions. The tarsus is distinctly divided into two

joints, a proximal smaller and a distal longer one. The proximal

Joint is flexed like a knee.

Fig. 92 is the ventral side of the male, showing cornicula la-

biales biarticulata.

Fig. 93 is the ventral side of the female, showing the form of

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST CF DUTCH ACARI, II.

the genital plate, the distinct demarcation between genital and

ventri-anal shields and the distribution of the few hairs.

—

10.

mn on mn en aes ee PT

46. Key to the species of Parasitus Latr.

Two distinct dorsal shields . . .2

Only one dorsal shield. . . . 17

Immovable finger of mandible with

hyaline apophysis in top . . .3

Immovable finger of mandible with-

out-suche as aero, CON et

Sternal shield with broad transverse

stronger chitinization . . . .P. fucorum (de Geer).

Sternal shield with pentagonal frame

of stronger chitinization . . P. subterraneus (Jul. Müller).

Post. dorsal shield truncated poste-

riorly. 2. . «© = = «+, + ~Pvemanginatus (CL Koch).

Post. dorsal shield rounded . . .5

Epistoma with 5 cusps, the middle

and the two outer lateral longer

than the inner lateral ones, . .P. vespillonum Oudms.

Epistoma otherwise . . . . .6

Epistoma with one rounded lobe and a

scarcely visible lateral rounded cusp.P. bomborum Oudms.

Epistoma otherwise . . . . .7

& horns of hypostoma sessil . . .8

d horns of hypostoma pedunculate. 11

$ tarsus 2 with a long spur. . .9

d tarsus 2 without spur. . . 10

On shoulders and posterior margin of

abdomen two subplumose hairs .P. spinipes (C. L. Koch).

No such hairs … . „722 =-Pmagnus (Kram)

d femur 2 with long spur and little

tubercle „en stee ee Po funeatus (Geet RS Gam.)

d femur 2 with short spur and big

tubercle . ©... 2% + »P..cornulus (Geet R. Can)

dl:

12.

13.

14.

15.

10:

47;

18.

19.

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 41

No mentum? se . . . «<P. kempersi Oudms.

Mentum present . . . . . 42

| Colour Pale ements) i als

Colour brommen A

Demarcation between the dorsal

shields arched hindward . . .P.rubescens(G. et R. Can.)

.P. coleoptratorum (L.)

d femur 2 with spur and little tu-

bere Sta iO

d femur 2 with two little tubercles16

Demarcation straight .

Epistoma multidentate; anterior dor-

sal shield nearly two times as

long as posterior . . . . .P. exilis (Berl.)

Epistoma tridentate; dorsal shields

almost equal in length . . .P. longulus (G. L. Koch).

d genu 2 with spur curved toward

Eimer ot fa a Pipenivus:G. Can.)

d genu 2 with spur curved toward

femunee Gel. e n. Pe dentipes (G. L. Koch).

2 ventral shield posteriorly fused

with dorsal. . . . . . .P. calcaratus (C. L. Koch).

Deventralesmeld tree, | fo. nis

Epistoma bieuspidate. . . . .P. wasmanni Oudms,

Epistoma tricuspidate; one dorsal

shield (see also above sub 15) .P. longulus (G. L. Koch).

Epistoma quinquecuspidate. . .19

& horn of hypostoma with horizontal

HO Ne ce Neo. sPocanesirinit(Berl:)

d horn of hypostoma usual. . .20

d tibia 2 with enormous spur, or

otherwise-shaped apophysis di-

rected towards distal end . .P. crassipes (L.)

& tibia 9) otherwise . (0 ua

8 femur 2 with 2 little tubercles. .P. septentrionalis Oudms.

4 femur 2 with moderate spatulate

apophysiss ia... |. 0 2 <P.meridionalis (Berl.)

42 (DR. A. C OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

47. Macrocheles longispinosus (Kram.)

(With Plate 5, fig. 94— 96).

BERLESE seems not to have observed the epistoma quite well.

His figures in his Acari, Myr, et Scorp. Ital., fasc. 43 no 10 and

fase. 44, no 1, are wrong. I have examined proto-, deuto-, trito-

nymphae and adults, and all their epistomata are perfectly of the

same outline, varying only slightly. The two limits of these va-

riations are drawn in fig. 94 and 95. All the specimens bear the

characteristie 4 slender hairs behind the vertical hairs (in the neck).

The peritrema of the protonympha is a very short and crooked

tube (Fig. 96).

48. Macrocheles longulus (Berl.)

BeRLESE (Ac. Myr. Scorp. Ital. 43, 9) figures too few clavate

hairs on the animal’s dorsum; there are much more of them. In

the central part and in the posterior half of the dorsum the animal

bears moreover 8 smooth hairs, like Maer. longispinosus (Kram.).

The epistoma is sometimes different from that, figured by BERLESE;

the central spine erecting from a horizontal spinous base, not from

two bases running obliquely towards this spine. The two mala

maxillae interiores diverse as to imitate the bifurcate median spine

of the epistoma of other species (marginatus, vagabundus, etc.).

49. Macrocheles tridentinus (G. et R. Can.)

(With Plate 5, fig. 97—103).

The protonympha, still undescribed, has two dorsal shields (Fig. 97),

and a peritrema resembling that of the protonympha of Macrocheles

longispinosus (Kram.) (vide fig. 96). Its epistoma (Fig. 99) has the

usual bifurcate hairy appendage at its top, but the lip on which

this appendage is planted is not bufurcate, as in the adult, but

only more or less broad and serrated. Length 525 u. All the hairs

of the body are hairy in their distal half. (Fig. 98). The anal shield

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 43

(Fig. 100) is small, at most three times as long as and as large

as the anus itself, oval, with the top turned backward. I cannot

discern a sternal shield.

The deutonympha undescribed too, measures 700 u. Dorsally it

shows (Fig. 101) fwo shields. All the dorsal hairs are hairy in their

distal half (like fig. 98) The shape of the epistoma (Fig. 103) is

between that of the .protonympha and of the adult. The legs resemble

those of the adult ; especially the armature of the 4th leg is cha-

racteristic that of MW. tridentinus. The ventral shield (Fig. 102) is

not distinct; the anal shield seems to me to be larger than that

of the protonympha. The peritrema is perfectly resembling that

of the protonympha.

50. Macrocheles terreus (Can, et Fanz.).

(With plate 6, fig. 104 and 105)

Of this species I give here two better figures than those of

BERLESE (Ac. Myr. Scorp. Ital. 52.7). Both the distribution of the

hairy hairs and the epistoma are quite exactly represented by me,

whilst they were hitherto wrongly figured.

When we contemplate this my figure of the epistoma, we un-

voluntarily ask whether Maer. pisentii Berl. is a nympha heteromorpha

of this species, or not,

BERLESE’S figure of the ventral side of the mite is very well done.

As to his figure 2 (Holostaspis terrestris), I doubt of this animal’s

belonging to the species in question. I should consider it as one

of the forms of M. longispinosus (Kram.).

54. Macrocheles vagabundus (Berl.)

(With Plate 6, fig. 106—108).

Female. The female, still undescribed, is of about 980 u. length

and a most beautiful creature; its dorsal skin is marked with fine

chitinous areolae, which leave elevations between them, forming

44 (DR. A. C. OUDEMANS) NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

a meshwork (fig. 106). The two vertical hairs are featherlike and

short. Behind the vertical hairs there are two light-refracting thick

curved hairs, and further there are four segmental rows of eight

hairs each, one of six, two of four and one of two hairs.

The epistoma (Fig. 108) strongly resembles that of the male.

Yet I am doubting of the fact whether the median bifurcate ap-

pendage is planted on the base of the fish-tail-shaped lip, or if the

lip itself is bifid, like that of M. marginatus, pisentii, terreus, etc.

The second /eg bears, on the femur a hyalin process, and on the

tibia a hyalin flat spine (Fig. 106).

On the ventral side we observe (Fig. 107) the beautiful markings

of the sternal shield, the sub-pentagonal, nearly semicircular genital

shield, and an enormous ventri-anal shield, with a perfectly round

anus.

52. Key to the species of Macrocheles (Latr.)

| Epistoma with long spine . . .M. longulus (Berl )

| Epistoma otherwise . . . . .2

| Epistoma with rhomboid lip, ending

in a long spine. . . . . M. longispinosus (Kram.)

2. Epistoma with more or less fish-

tail-shaped lip, with a median

bifurcate appendage . . . .3

' Femur 3 with knife-like hair on

posterior side. Epistoma: lip

deeply split; each half of fish-

tail usual. . . . . . . .M. marginatus (Herm.)

Femur 3 without such hair. . .4

TRA N

Vertical and body-hairs usual brist-

les. Epistoma : fish-tail deeply

4 split; each half of fish-tail bi-

furcate te en ir RTE M.ipisentiunBeris)

Vertical and body-hairs for the grea-

ter part feathered . . . « .5

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 45

Epistoma : fish-tail deeply split;

each half of fish-tail dentate an-

teriorly and al its end, nearly bi-

5. furcate, resembling that of pisen ti;

each slip of median bifurcate ap-

pendage longitudinally split . .M. terreus (Can. et Fanz.)

Epistoma otherwise . . . . 6

Epistoma : each half of fish-tail den-

tate on end, and anteriorly only

6. at its base . . . . . . .M.tridentinus (G.et R.Can.)

Epistoma: each half of fish-tail

asusuali > 2 |) 2.00% otor My vagabundus (Berl.)

53, Asca affinis Oudms., nov. sp.

(With Plate 6, fig. 109 and 140).

Asca affinis, of which I found nymphae in decaying leaves, and

on Putorius vulgaris and P. putorius, is intermediate between

Asca aphidioides (L.) and Asca peltata (C. L. Koch’.

The animals length is 770 u.; its dorsal side (Fig. 109) is,

like in the two above mentioned species, scaly, and the anterior

dorsal shield a good deal covering the posterior one. The hair on

the shoulders and two on the posterior margin of the abdomen are

rod-like and distally somewhat hairy. The right and left margins

of the posterior dorsal shield are crenulated.

The sternal shield reaches beyond the 4th pair of legs, and ends

rounded (Fig. 110). The peritrema runs till before the 4st pair

of legs. The abdomen is truncated posteriorly.

54. Uropoda tecta Kram .

(With Plate 6, fig. 111).

Larva. BERLESE (Ac. Myr. Scorp. Ital. 41. 10) wrongly represents

the dorsal side of the larva, In stead of one dorsal shield the larva

bears, behind this, (ree other smaller ones, corresponding more

46 (DR. A. 0. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, TI.

or less with the three posterior dorsal shields of the nympha prima

(heteromorpha). I have given in Fig. 111 a sketch of the dorsal

side of the larva. The anterior dorsal shield moreover shows beautiful

chitinous markings to the right and to the left.

55. Uropoda ovalis Kram.

My specimens are large, compared with the Italian ; they measure

up to 950 u,

56. Uropoda krameri G. Can.

The peritrema of this species does not run «ad corporis marginem

recte », as BERLESE states, but, arrived at the margin, bends toward

the base of the 2d leg.

57. Cillibaena cassideus (Herm.)

All my specimens are larger than BERLESE’s. The nymphae differ

from 784 to 833 wu. in length and from 770 to 784 «. in width

The adult females are perfectly circular, measuring 896 w. in the

two directions.

58. Cillibaena minor Berl.

BERLESE calls this species: Discopoma cassideus var. minor. I don’t

believe it a variety of Cillibaena cassideus (Herm.) for the following

reasons !

1. The shape ofthe body is oval, with the top forward, mesuring

420 u. in length and 329 «. width, consequently a proportion

of 60 to 47, whilst cassideus is perfectly circular.

2 The dorsum is rather hairy, whereas cassideus has an almost

hairless skin.

3. The margin has only hairs on great distances ; that of cassideus

is regularly provided with numerous minute curved hairs,

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 47

4. The posterior third part of the dorsum is covered with many

gibbosities, which give to the posterior margin an undulated ap-

pearance; no trace of them are discernable in cassideus.

5. The nymph of cassideus has a broad flattened margin sur-

rounding the body; on 6 places this band is less chitinized , which

divides the margin into 6 darker fields ; these less chitinized streaks

are placed: 1 before the head; 2 behind the anus; 3 and 4,

90 degrees remote from 1 and 2; 5 and 6 just between 1 and

3 and between 1 and 4. Of such a condition there is no trace

in the nymphs of Cillibaena minor.

58. Uroseius novus Oudms., nov. sp.

Only the nymphae pedunculatae are known to me.

Length varying from 770 to 840 u. There are two different

forms of nymphae, smaller and broader ones, I think the broader

will be proved to be female, the other male nymphae, I have

drawn a specimen of both forms (Fig. 112 and 113).

The dorsal side (Fig. 112) is quite polished; very minute hairs

are regularly placed on it. Near the posterior end of the abdomen

two rod-like hairs project far beyond the margin ; they are scarcely

feathered on their distal end.

The ventral side (Fig. 113) shows us a sterni-genital and a

ventri-anal shield, quite polished, each with 8 very minute hairs.

Further a pediferous shield with the curious peritrema, and a

metapodial one. The anus is marginal and directed back ward.

The legs are not so long asin Ur. vegetans (Jul. Müll.) (= acumi-

natus Berl.); the first pair is slenderer than the others; its am-

bulacrum provided with sucker and claws, much smaller than those

of the other legs.

The mentum differs from the common type. Instead of two

feathered hairs, it only bears one smooth hair, which is at first

trifurcate, whilst its median branch is again bifurcate (Fig. 114).

48 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II.

The species differs consequently from Uros. vegetans (Jul. Müll.)

4. by its fore-legs having ambulacra ; 2. by its large and singular

mentum; 3. by its curiously crooked and irregularly swollen peritrema ;

4, by the two rod-like hairs on the posterior end of the abdomen;

and 5. by the anus being with round edges (serrated in the other

species). These differences are possibly valuable enough to create

a new genus.

60. Caeleno Berl.

In 1836 C. L. KocH created a genus Celaeno, with Celaeno

spinosa as type. This animal is only a nympha of Pelops acromius

(Herm.), and as the genus Pe/ops was already created some months

before, the genus Celaeno C.L. Koch, 1836, is synonym to Pelops

EL Koch, 1836:

The genus Celaeno contained a few very heterogene animals,

a. o. Celaeno aegrota C. L. Koch, which animal became the type

of the genus Ce/aeno Grube, 1859 (Arch. f. Nat. Liv-., Esth-. u.

Kurl. ser. 2, v. 1, p. 461 and 473). But the name Celaeno is

preoccupied by LrAcH in 1822.

KRAMER proposed the name Trachynotus (Arch. f. Nat., 1876,

p. 74) for a genus, with 77. pyriformis Kram. as type. But this

is the same animal as Celaeno aegrota C. L. Koch, and Trachynotus

was already preoccupied by LATREILLE in 1829,

Trachinotus was written by BERLESE in 1881 (Att. R. Ist. Ven.

Sc. Lett. Art., ser. 5, v. 8, p. 38); but Zrachinotus was already

preoccupied by Cuvier in 1817.

Finally BERLESE wrote Caeleno in 1882 (ibid. p. 17 sep.) which

name is not preoccupied and must therefore be adopted.

64. Rhodacarinae Oudms, nov. subfam.

This sub-family is the nearest allied to the Æpicriinae (= Zer-

coninae). The genital aperture of the male is situated 22 the sternal

shield and the female genital split is transverse and situated between

(DR. A. ©. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACART, II. 49

the sternal and the genital shields; further the chelae of both sexes

are destitute of appendages.

It differs, however, widely from the Zpieröinae by the following

peculiarities: 4. the genital aperture of the male is approaching

the anterior border of the sternal shield in such a way as is quite

unknown in the Uropodinae, Antennophorinae and Epicrunae ;

2. the body is divided into two distinct regions: a true thorax and

a true abdomen; and this abdomen is movable, like in spiders. The

animal is capable of moving it up, down, and sideward, in an

angle of nearly 20 degrees.

This last peculiarity characterizes the animal from all the other

Parasitidae, even from all the known dca.

By the peculiarities of the genital apparatus the animal takes a

situation between the three subfamilies mentioned above and the

other subfamilies of Parasitidae.

62. Key to the subfamilies of Parasitidae.

The genital aperture of the d isa

little split between the sternal

i shield and the mentum . . .2

The genital aperture of the ¢ is an

oval hole in the sternal shield, shut

by an oval valvule . . . . .7

One’ 9: genital’ shield PMR

2. ( Two 2 genital shields, a right and

leon A al cy EEG

The 2d leg much thicker in d than

in g and provided with chitinous

appendages on femur, genu and

DAS e a SRarasilnae:

The 2d leg in both sexes equal .4

Tijdschr. v. Entom. XLV, 4

50 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, Il.

| The adults live free and are well

| chitinized. . . +. « +. .2: Laelaptinae.

A ! The adults are parasites of Verte-

brates, and are less chitinized or

quiteysoft. ee ce he 5

È Mentum present . . . . . .3.Dermanyssinae.

j | Mentum absent . . . . . .4.Spinturnicinae.

6. Only one subfamily . . . . .5. Caelenopsinae.

The d genital aperture approaches

the anterior border of the sternal

Te shield. ae 2 C-Rhodacarinde:

The d genital aperture between the

3d and 4th pair of coxae . .8

The g genital aperture is a trans-

verse split between the sternal

and genital shields. 2 er)

8. The 2 genital aperture is a large,

more or less oval hole in the

sternal shield, shut by an oval

valwule: -. 922). RO 10

The chelae in both sexes destitute

of appendages . . . . . .7. Epicriinae.

da The chelae in both sexes with ap-

pendages . . . . +. . . .8. Antennophorinae.

10. Only one subfamily . . . . .9. Uropodinae.

63. Rhodacarus roseus Oudms., nov. sp.

(With Plate 6, fig. 115—120).

The name of this species already indicates which effect it made

on me, when I examined decaying leaves from a definite spot in

the Haarlemmer Hout. Its colour is the most brillant rose, the

lightest in the centre of the animal, darker on the sides, whilst

the mandibles are of the purest carmine.

The animal is perfectly transparent. It has xo heart,

(DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, II. 51

Nympha. Length 280 u. Curious is the disproportionate bulk

of the capitulum with the mandibles, which remember the observer

of the warrior ants and termites, Moreover the nympha; seen on

its dorsal side, resembles, even in the mandibles, the female

(Fig. 115 and 119), and on its ventral side the male (Fig. 117),

except the total absence of genital aperture. There is an anterior

dorsal shield covering the thorax, and a posterior one protecting

the abdomen. The former shows a distinct line running from

shoulder to shoulder, curved backward, as if this thoracal shield were

coalesced from two other ones. Æpistoma and Aypostoma like in the

adult. The sternal shield passes beyond the coxae of the 4th pair

of legs; it is however broader than in the adult sexes, The ventri-

anal shield however is perfectly that of the adult.

Male. Length 385 u.— Dorsal side perfectly that of the female

(Fig. 115). — Veutral side with sternal shield extending beyond

the 4th pair of coxae (Fig. 117). One long hair behind the anus;

two long hairs on the posterior margin of the abdomen, and two

others near this margin, but planted on the posterior dorsal shield.

The horns of the Aypostoma are heavy crooked chitinous bars, bent

upwards, around the chelae of the mandibles, The chelae, seen

from the ventral side (Flg. 118) show a thick thumb-like gib-

bosity or appendage on the movable finger. This finger is some-

what shorter than the immovable one. Both fingers lack prominent

teeth. The epistoma (Fig. 120) is better understood by a figure

than by a long description ; it remembers us of that of Macrocheles

longispinosus; the median spine is always well-visible, does not

seem to be a perfect flat, but a somewhat thickened and light-

refracting blade, without any colour. Mentum normal. Peritrema

short, reaching forward till the level between the 2d and 3d coxae.

Female. Length 490 u. Dorsal side quite similar to that of the

nympha and the male, described above (Fig. 115). The sternal

shield (Fig. 116) is in so far abnormal, as it extends one coxa

more backward as usually is the case, for the genital transversal

split is situated behind the fourth pair of coxae, consequently in

the abdomen, exactly there where it is situated in spiders, indeed

52 (DR. A. C. OUDEMANS). NEW LIST OF DUTCH ACARI, It.

a most interesting fact. The genital shield is abnornal too. for it

is rot round ed anteriorly, but fluted, and in consequence to the

hindward situation of the genital aperture, it is very short. The

mandibles (Fig. 119) are much stronger than those of the male.

Fig. 119 and 118 are drawn with the same enlargement. The two

fingers of the same mandible cross at their distal ends. The movable

one has an incision on its proximal half, ventrally, and further

three strong teeth, whilst the immovable finger bears four strong

teeth. No flagellum.

Arnhem, A: 0:

8 April 1901.

HET ADERSYSTEEM DER KEVERVLEU GELS.

DOOR

K. J.W. KEMPERS.

(Vervolg van Tijdschr. voor Entom, Deel 44 p. 13 enz.)

Sub-Orde X Phytophaga.

Volgens Roger p. 77 vertoont het adersysteem der Longicornia eene

zeer nauwe verwantschap met dat der Malacodermata, waarvan het

echter te onderscheiden is in het nevenadersysteem van de V,

interno-media, d. i. in den cubitus In dit opzicht zou er toenadering

bestaan met de Lucaniden. Zoo bestaat er groote overeenkomst

tusschen Prionus of Ergates met Lucanus. Hierbij heeft Roger zich

vermoedelijk laten leiden door natuuronderzoekers als Westwood,

die op andere gronden een verwantschap tusschen beide familiën

aannamen, ten minste de vleugel wijst m. i, dit niet uit, Meer

overeenkomst zou er bestaan met Oedemeriden en Meloiden. De

Chrysomeliden zijn meestal duidelijk van de Longicornién te onder-

scheiden, evenwel duidt de Donaciagroep zeer zeker op verwantschap

met de Cerambyciden.

LXXIste Familie. Cerambycidae.

1, Spondilini.

Spondylus buprestoides L. Zie Roger p. 75.

Gewricht op ruim ? van de vleugellengte. Topgedeelte tamelijk

klein, waarin een viertal straaladeren (IV). Tegen de V. scapularis (III)

een vierhoekige cel, die door een in het midden door een korte

54 (K. J. W. KEMPERS) HET ADERSYSTEEM

straalader onderbroken dwarsader met de kort terugloopende V. in-

terno-media (V) verbonden is. Tusschen V. externo-media (V) en

cubitus (VII) een donkere pigmentvlek, Cubitus (VII) gevorkt,

De bovenste tak verdeelt zich nog eens. De onderste tak is door

een dwarsader verbonden met de V. interno-media (IX). Door een

en ander worden 3 cellen tegen den binnenrand gevormd waarvan

de bovenste driehoekig, de middelste vijf- en de onderste vierhoekig

is. V. interno-media (V) enkelvoudig, direct verbonden met de

bovenste knievormig gebogen tak der V. analis (XI), die op de

gewone wijze van den oorsprong af tweeledig is. Zie fig. 1.

22, Pr opn:

Ergates faber L. Zie Roger p. 76.

Prionus coriarius L. Als boven.

3. Lepturini.

Rhagium bifasciatum F. Zie Roger p. 77.

Rhagium mordax de G, Bijna geheel als Spondylus, In het topge-

deelte slechts drie straaladeren. De V. interno-media (IX) verdeelt

zich in het midden en vormt daar een zeer kleine cel conform de

vorige.

Pachyta virginiea F. Zie Roger p. 77.

Gramoptera ruficornis F. Als Spondylus, met deze verschillen,

dat het gewricht meer op het midden gelegen is, dat de binnenrand

bewimperd is, dat de pigmentvlek niet zichtbaar is en V. analis (XI)

door een korte nevenader verbonden is met V. interno-media (IX).

Leptura testacea L. Zie Roger p. 77.

Leptura fulva de Geer. Geheel als Spondylus en Gramoptera.

Leptura chrysomeloides Schrnk. De bovenste tak van cubitus (VII)

niet gevorkt. V. analis (XI) niet met V. interno-media (IX) ver-

bonden,

Strangalia armata Hrbst. Bovenste tak van cubitus (VII) gevorkt.

Deze ader is door een dwarsader verbonden met de V. interno-

media (IX). Uit het ontmoetingspunt gaat een adertak naar den

binnenrand. De laatst gevormde cel is driehoekig. Tusschen V. ana-

lis (XI) en interno-media (XI) een korte dwarsverbinding.

Necydalis minor L. Zie Roger p. 77.

DER KEVERVLEUGELS. 55

4, Gerambycini.

Molorchus panzeri . Afgebeeld door Redtenbacher. Cubitus (VII)

niet door een dwarsader verbonden met de V.interno-media (XI).

De vleugel is naar rato smaller dan bij Spondylus ; overigens conform.

Gracilia minuta F. Gewricht meer naar het midden. Tegen

V. scapularis (III) een driehoekige cel, die door een dwarsader met

de kort terugloopende V. externo-media (V) verbonden is. Cu-

bita (VII) gevorkt, doch de beide takken onverdeeld, geheel vrij

in den vleugel. V. interno-media (IX) enkelvoudig door een korte

dwarsader verbonden met de V. analis (XI), die van den oorsprong

af tweeledig is. Binnenrand kort bewimperd.

Criocephalus rusticus L. Zie Roger p. 76. Evenals Spondylus.

Echter is de vleugel wat meer gestrekt en minder donker gepig-

menteerd.

Callidium violaceum XL. Zie Roger p. 76. Als Aromia moschata.

Hylotrupes bajulus L. Zie Roger p. 76. Vleugel zeer smal,

overigens conform Aromia moschata. Cubitus (VII) met een dwars-

ader naar V. externo-media en een naar V, interno-media.

Clytus arcuatus L. Geheel als Aromia moschata. Binnenrand

zeer kort bewimperd. De bovenste der twee straaladeren in een

pigmentvlek overgegaan,

Anaglyptus misticus L. Zie Roger p. 76.

Cerambyx cerdo L. Zie Roger p. 75.

Aromia moschata L. Zie Roger p. 76. Vleugel langgestrekt, smal.

In het kleine apicaalgedeelte twee korte straaladeren. Cubitus (VII)

enkelvoudig met een dwarsaderverbinding naar V. externo-media (V).

sek am und.

Acanthocinus aedilis L. Zie Roger p. 76.

Liopus nebulosus L. Vleugel tamelijk breed, Gewricht iets voorbij

het midden. Cel tegen V. scapularis (III) driehoekig, met de

V. interno-media door een korte dwarsader verbonden. Over deze

dwarsader een driehoekige pigmentvlek in een gebogen straalader

eindigend. In het topgedeelte één straalader. Cubitus (VII) twee-

maal gevorkt, de twee onderste takken loopen evenwijdig aan de

enkelvoudige V. interno-media, terwijl de bovenste in het verlengde

56 (K. J. W. KEMPERS) HET ADERSYSTEEM

der hoofdader loopt. De V. interno-media (IX) door een korte

dwarsader verbonden met V. analis (XI), die, als gewoonlijk , van

af den wortel tweeledig is.

Pogonochaerus hispidus Schrk. Gewricht ongeveer op het midden.

Tegen V. scapularis (III) een driehoekige cel, die door een tweetal

elkaar ontmoetende dwarsaderen verbonden is met de terugloopende

V. externo-media (V). In het topgedeelte een tweetal straaladeren en

eenige pigmentvlekken, Cubitus (VII) geheel vrij in den vleugel zich

tweemaal vertakkende, de drie takken tegen den binnenrand even-

wijdig aan elkander. V. externo-media (IX) enkelvoudig, door een korte

dwarsader verbonden met den bovensten tak der V, analis (XI) die

aan haar evenwijdig loopt. Binnenrand zacht gegolfd, kort bewimperd.

Lamia textor L. Zie Roger p. 79.

Saperda carcharias L. Bijna geheel als Pogonochaerus. De vleugel

is relatief smaller en het gewricht op ongeveer $ der vleugellengte.

De drie takken van den cubitus (VII) niet met elkander verbonden.

Binnenrand niet bewimperd.

Saperda populnea L. Zie Roger p. 77.

Oberea oculata L. Zie Roger p. 77.

LXXII. Familie. Chrysomelidae.

41. Saerını

Sagra femorata . Gewricht op 3 der vleugellengte. Tegen de

V. scapularis een driehoekige cel, die door een dwarsader verbonden

is met de terugloopende V. externo-media (V). Over deze dwars-

ader een driehoekige pigmentvlek, die uitloopt in een zeer hoekig

gebogen straalader. In het topgedeelte een viertal meer of minder

duidelijke straaladeren. Cubitus (VII) gevorkt door twee dwars-

aderen verbonden met V. externo- en interno-media. V. interno-

media (IX) enkelvoudig, niet verbonden met de tweeledige V. analis.

De overeenkomst met de Cerambyciden is zeer groot. Alleen is

er verschil in den cubitus. Van de meeste Cerambyciden is deze

ader of enkelvoudig of bestaande uit drie takken. Hier bestaat de

eubitus uit twee takken, zoodat men den vleugel zou kunnen

plaatsen tusschen de Cerambycini en de overige tribus. Alleen

DER KEVERVLEUGELS. 57

bij Gracilia minuta zag ik eveneens een uit twee takken ge-

vormden cubitus.

2. Donaciini.

Donacia versicolorea Brahm. Nagenoeg geheel gelijk aan Sagra. De

binnenrand eenigszins gegolfd en kort behaard. De vleugel donker

gepigmenteerd. Cubitus bestaande uit twee elkander niet ontmoetende

takken. V. analis en V, interno-media raken elkander bijna.

Donacia semicuprea Panz. Als de vorige.

Donacia crassipes F. Zie Roger p. 79.

Plateumaris bracata Scop. Als de vorige, met dit verschil dat

de cubitus gevorkt is en tusschen de beide takken nog een stompje

van een derde tak zichtbaar is tegen den rand. V. analis vereenigt

zich met V. interno-media, doch krijgt haar zelfstandige loop

daarna weder terug.

Sa Cotte eT wnt,

Zeugophora flavicollis Marsh. Gewricht op bet midden. Binnenrand

meer gegolfd en langer bewimperd. In het topgedeelte twee à drie

straaladeren. Cubitus gevorkt. V. analis (XI) ontmoet V. interno-

media (IX) en blijft er mede vereenigd tot het einde, tegen den

binnenrand.

Lema cyanella L. Zie Roger p. 79.

Lema melanopa L. Bijna geheel als Zeugophora. De dwarsver-

binding tusschen de cel van V. scapularis (III) en V, externo-

media (V) wordt gevormd door een dwarsader in den vorm van

een J met een daarop loodrecht staande. Cubitus uit slechts een

tak bestaande,

Lema lichenus Voet. Geheel als boven.

Criocerus liliù Scop. Als de vorige. De loodrechte dwarsader op

de J-vormige ontbreekt.

4, Clytrini.

Clytra 4-punetata L. Vleugel breed, driehoekig. Gewricht iets

voorbij het midden. Het topgedeelte donker gekleurd, met tal van

straaladeren. Tusschen de cel van V, scapularis (III) en de V, externo-

media (V) geen dwarsverbinding doch wel een driehoekige pigment-

vlek, Cubitus (VII) enkelvoudig. V. interno-media tweemaal knie-

58 (K. J. W. KEMPERS) HET ADERSYSTEEM

vormig gebogen. Tegen haar wordt een driehoekige cel gevormd,

dıe gelijkwaardig zal zijn als het wigvormig veld bij de Carnivoragroep.

V, analis enkelvoudig, onmiddellijk verbonden met de V. interno-

media. Zie fig. 2.

Clytra laeviuscula Ratzeb. Zie Roger p. 79.

5. Gryptocephalini:

Cryptocephalus sericeus L. Zie Roger p. 80. Als Clytra. De cel

tegen V. scapularis (III) ovaal door een gebogen dwarsader verbonden

met V. externo-media (V). Binnenrand kort bewimperd,

Coptocephala 4-maculata L. Zie Roger p. 80.

6. Eumolpini.

Eumolpus cupreus . Afgebeeld door Redtenbacher, Gewricht op

het midden, vleugel tamelijk breed, Tegen V, scapularis (LIL) een

vierhoekige cel, die door twee dwarsaderen, waarvan een J-vormig

en een loodrecht daarop, verbonden is met de V. externo-media (V).

Cubitus (VII) gevorkt. De onderste tak verbonden met het groote

wigvormige veld. V. interno-media (IX) enkelvoudig, V. analis (XL)

tweeledig.

Het geheele adersyteem toont buitengewoon veel overeenkomst

met dat der Tenebrioniden en aanverwante familiën.

Eumolpus obscurus L. Zie Roger p. 80.

7. Chrysomelini.

Timarcha violaceonigra de Geer. en tenebricosa F. Vleugelloos.

Chrysomela haemoptera L. Vleugel breed; binnenrand ingesneden

bij ader (V). Gewricht iets voorbij het midden. Tegen V. scapu-

laris (III) een driehoekige cel. Tusschen V. scapularis (III) en

interno-media (V) een restant van een dwarsader. In het topgedeelte

één straalader, tusschen cubitus en V. externo-media een gele

pigmentvlek. Cubitus (VII) enkelvoudig met een restant dwarsader

in het verlengde van een dergelijke dwarsaderreste tegen de enkel-

voudige V. interno-media (IX). Deze laatste gaat vereenigd met de

bovenste tak der V. analis (XI) naar den rand. De kleur van den

vleugel is scharlakenrood , de aderen geel.

Chrysomela sanguinolenta L. Zie Roger p. 80. Eveneens schar-

lakenrood.

DER KEVERVLEUGELS. 59

Chrysomela polita L. en fastuosa L. Vleugel meer geelachtig.

Chrysomela menthastri Suffr. en varians Schall, Vleugel karmo-

zijnrood.

Gonioetena viminalis L. Zie Roger p. 80.

Phyllodecta olivacea Forst. De cel tegen V. scapularis driehoekig,

door een dwarsader verbonden met V. externo-media. Cubitus door

een dwarsader verbonden met V. externo- media.

Prasocuris phellandrii L. Zie Roger p. 84. Geen dwarsader

tusschen den enkelvoudigen cubitus en V. interno-media.

Melasoma populi L. Zie Roger p. 80. Als Prasocuris.

Gastroidea viridula Goeze. Als de vorige.

Phratora vulgatissima L. Zie Roger p. 81.

8. Galerucini.

Agelastica alni L. Geheel als Phyllodecta. Volgens Roger p. 81

is de cubitus echter niet door een dwarsader met V. interno-media

verbonden, maar, «im Bogen aus der Hauptader entspringend, »

Luperus longicornis F. Gewricht op het midden. Tegen V. sca-

pularis (III) een vierhoekige cel, die door een zigzagvormige dwars-

ader verbonden is met V. externo-media (V). In het topgedeelte

een viertal straaladeren. Cubitus aan het begin in den vleugel door

een dwarsader verbonden met V. interno-media (IX). V. analis (XI)

vereenigt zich met de interno-media tot een ader. Binnenrand be-

wimperd.

Sermyla halensis L. Geheel als Agelastica.

Galeruca nymphae L. Zie Roger p. 81.

Galeruca tanaceti L. Zie Roger p. 84. Evenals Luperus.

On Haltıeint

Crepidodera ferruginea Scop. Vleugel tamelijk breed. Binnenrand

bewimperd en licht golvend. Gewricht op het midden. Tegen de

V. scapularis een zeer kleine cel, die aan den binnenkant uitloopt

in een dwarsader, welke de terugloopende tak der V. externo-media (V)

ontmoet. In het topgedeelte twee straaladeren. Cubitus ontbreekt

V. interno-media en analis als bij de vorige. Zie fig. 3.

Mantura chrysanthemi Koch. Geheel als de vorige.

Haltiea erucae Oliv. Als de vorige. Alleen deze verschillen.

60 (K. J. W. KEMPERS) HET ADERSYSTEEM

Tusschen de dwarsader van V. scapularis en de terugloopende tak

van V. externo-media nog een dwarsader, Van cubitus een spoor

zichtbaar.

Haltica oleracea F. Geheel als boven, De cubitus is opgelost in

een pigmentvlek. Zie ook Roger p. 81.

OSE aspra:

Hispa atra L. Zie Roger p. 81. Gewricht iets achter het midden,

vleugel glashelder, tegen de spits licht zwart. Aderen geel, rond-

om het gewricht zwart. V. externo-media recht. V. interno-media

als bij Clytra. V. analis door een korte dwarsader met de hoofdader

verbonden, |

Ad Gas Sadan;

Cassida vibex L. Geheel als Clytra

Cassida oblonga WI. Zie Roger p. 82.

LXXIIIste Familie. Bruchidae.

Bruchus pisorum L. Vleugel smal elliptisch. Binnenrand kort

bewimperd. Gewricht op het midden. V. scapularis (III) zich knods-

vormig verbreedend tot het gewricht. Tegen deze eene kleine licht

gekleurde cel, — vermoedelijk gevormd door een ader (IV) —,

door een T-vormige dwarsader verbonden met V. externo-media (V).

Deze ader (V) loopt tot in het midden des vleugels, geeft daar een

terugloopende ader af, die in verband staat met een der straal-

aderen, terwijl de ader zelf zich voortzet naar den benedenrand,

met holle zijde naar de spits gericht en den vleugelrand op de helft

der lengte bereikt. De vleugeltop is daardoor gelijk aan den vleugel-

basis.

Cubitus met een boog ontspringend uit de enkelvoudige V. interno-

media (IX). V. analis tweeledig ;

g; de bovenste tak vereenigt zich,

evenals bij de Chrysomeliden meestal het geval is, met de V, interno-

media, In het topgedeelte een viertal straaladeren en eenige pigment-

vlekken. Zeer klein basaallobje. Zie fig. 4.

Bruchus rufimanus Boh. Geheel als boven,

Bruchus seminarius L. Zie Roger p. 70.

Spermophagus cardui Schk, Zie Roger p. 70.

DER KEVERVLEUGELS. 61

De vleugel toont veel meer overeenkomst met de vleugels der

Rhynchophoren dan met die der Phytophagen.

Sub-Orde XI. Rhynchophora.

Zooals Roger p. 69 terecht opmerkt wordt de vleugel van de

tot deze onderorde behoorende kevers gekarakteriseerd door groote

armoede aan dwarsaderen, grooten eenvoud van het nevenader-

systeem — d. i, alzoo Cubitus en V. analis Aste tak. — de plaatsing

van het gewricht vóór of op het midden, de langgestrekte, lancet-

vormige gestalte en door knievormige binnenwaartskromming van

de apicale voortzetting van de Vena externo-media. De verschil-

lende soorten zijn volgens hem bijna niet meer te onderscheiden.

Door zijn eenvoud in het adersysteem vertoont de vleugel de

allergrootste overeenkomst met dien der Necrophagen.

LXXIVste Familie. Platyrhinidae.

Aste sub-familie Urodontidae.

Urodon rufipes Oliv. Gewricht vöör het midden. Binnenrand en

bazallobje kort bewimperd. Topgedeelte groot, tegen den bovenrand

donker gepigmenteerd, met twee straaladeren. V. scapularis (III)

naar het gewricht steeds breeder wordend, door een dwarsader,

die onder een hoek van + 45° naar binnen loopt, verbonden

met de kort terugloopende V. externo-media (V). De apicale voort-

zetting dezer ader bereikt den binnenrand niet, Cubitus ontbreekt.

V. interno-media (IX) enkelvoudig zwak knievormig gebogen. V

analis (XI) rudimentair. Bazaallobje klein. Zie fig. 5.

2de sub-familie Platyrhinidae.

Brachytarsus variegatus Fourc, Gewricht vóór het midden. Bin-

nenrand kort bewimperd. V. scapuluris (III) zich niet verbreedend,

en zich bij het gewricht ombuigend, waarna zij zich door een

korte dwarsader verbindt met de terugloopende V. externo-media

(V). Apicale voortzetting der V. externo-media knievormig gebo-

gen), doch met den concaven kant binnenwaarts. In het topge-

62 (K. J. W. KEMPERS) HET ADERSYSTREM

deelte twee duidelijke straaladeren. Van cubitus een rudiment van

een tak over. V. interno-media (IX) enkelvoudig, zwak knie-

vormig gebogen, V. analis (XI) rudimentair. Bazaallobje alleen

door een golving van den binnenrand aangeduid.

Macrocephalus albinus L. Als de vorige. Cubitus (VII) gevorkt,

van de basis reeds zichtbaar, en door een dwarsader verbonden

met de V. externo-media (V), doch van deze dwarsverbinding tot

de verdeeling in de twee takken onzichtbaar, (Vgl. Byrrhus). V.

interno-media (IX) en V. analis (XI) evenals de meeste Chryso-

meliden.

LXXVste Familie. Nemonychidae.

Rhinomacer attelaboides F.

Vleugel lang gestrekt, smal, lancetvormig. Gewricht iets voor het

midden. Topgedeelte groot met tweo kleurlooze straaladeren. V.

scapularis (III) zich iets naar het gewricht verbreedend. Tegen

deze een driehoekig, afgeronde cel, door een dwarsader verbonden

met de terugloopende V. externo-media (V). De apicale voortzetting

der V. externo-media (V) recht, den binnenrand niet ontmoetend.

Cubitus (V) gevorkt. V. interno-media (IX) enkelvoudig, op de

helft der lengte knievormig gebogen met holle zijde bovenwaarts,

en in het gewricht door een zeer korte dwarsader verbonden met

de tweeledige V. analis (XI). Binnenrand kort bewimperd, het

tamelijk diep ingesneden bazaallobje echter onbewimperd. Zie fig. 6.

LXXVIste Familie, Curculionidae.

Aste sub-familie Otiorhynchinae.

Otiorhynchini.

Otrorhynchus ongevleugeld.

Brachyderini. Brachyderes incanus L. ongevleugeld.

Phyllobiini.

Phyllobius argentatus L. Zie Roger p. 71.

Gewricht vóór het midden; binnenrand licht golvend, kort

bewimperd. Topgedeelte groot met twee duidelijke straaladeren.

De V. scapularis (III) bij het gewricht omgebogen, met een breed

DER KEVERVLEUGELS. 63

driehoekig aanbangsel, waarin een zeer kleine cel zichtbaar is,

aan den binnenrand door een dwarsader verbonden met de tamelijk

ver terugloopende V. externo-media (V). De apicale voortzetting

der V. externo-media (V) knievormig binnenwaarts gebogen. Van

cubitus (VII) twee takken zichtbaar. V. interno-media (IX) enkel-

voudig, rechtstreeks verbonden met de V. analis, waarvan slechts

een tak ontwikkeld is.

Polydrosus undatus F. Zie Roger p. 74.

Gneorhini.

Cneorhinus ongevleugeld.

Tanymecini. Chlorophanus graminicola Schk. Zie Roger

2de sub Familie Curculioninae.

Sitonini.

ıtona grisea F. Als Phyllobius, In het topgedeelte slechts een

straalader. Van cubitus (VII) slechts een stompje. De aderen allen

zeer licht geel, Zie fig. 7.

Hyperini.

Hypera punctata F. Als de vorige, de aderen echter zeer duidelijk.

Geen cel nabij V. scapularis (III).

Lixini.

Mecaspis suleirostus L. Gewricht op het midden. Binnenrand

niet bewimperd. In het aanhangsel tegen V. scapularis (III) geen

cel. Tusschen V. scapularis en externo-media een driehoekige pig-

mentvlek aan de topkant, begrensd door een dwarsader tusschen

beide aderen. In het topgedeelte twee straaladeren. Gubitus (VII)

gevorkt; V. interno-media (IX) enkelvoudig, ter halver lengte de

V. analis (XI) ontmoetend. Geen bazaallobje.

Curculionini.

Lepyrus palustris Scop. Gewicht op 2 der lengte. De V. scapu-

laris (III) buigt zich bij het gewricht binnenwaarts. Het uiteinde

is door een dwarsader verbonden met de ader zelf, zoodat tegen

deze een driehoekige cel gevormd wordt, en door een andere

dwarsader met het einde der terugloopende V. externo-media (V).

In het kleine topgedeelte twee straaladeren, Cubitus (VII) ontbreekt,

64 (K. J. W. KEMPERS) HET ADERSYSTEEM

V. interno-media en analis enkelvondig. Bazaallobje tamelijk diep

ingesneden. Binnenrand onbewimperd.

Cureulio abietes LL. Geheel als Hypera. Tegen V. scapularis (III)

een trapeziumvormige pigmentvlek.

Erirrhini.

Grypidius equiseti F. Nagenoeg als Cleonus, De pigmentvlek

tusschen V. scapularis en externo-media niet aanwezig. Cubitus

ontbreekt, Binnenrand kort behaard.

Rhynchaenini.

Rhynchaenus quercus L. Gewicht vóór het midden, Binnenrand

bewimperd. V. scapularis (III) verbreedt zich bij het gewricht,

Tusschen V. (II) en V. externo-media (V) geen dwarsverbinding,

wel een paar pigmentvlekken. In het topgedeelte een drietal straal-

aderen. Cubitus ontbreekt. V, interno-media (IX) recht. V. analis (XI)

rudimentair.

Rhynchaenus scutellaris F. Zie Roger p. 71.

Anthonomini.

Anthonomus rubi Herbst. Gewricht op het midden. Binnenrand

bewimperd. In het topgedeelte twee straaladeren. Tegen V. sca-

pularis (III) een trapeziumvormige pigmentvlek met zeer kleine

driehoekige cel, verbonden met den terugloopenden tak van V. externo-

media (V). Cubitus ontbreekt. V. analis rudimentair.

Magdalini,

Magdalus duplicata Germ. Geheel als de vorige. Geen cel tegen

de pigmentvlek van V. scapularis. Van cubitus (VII) twee takken

aanwezig. Zie ook Roger p. 72.

Pissodini.

Pissodes pino L. Zie Roger p. 71.

Cryptorhynchini.

Cryptorhynchus lapathi L. Zie Roger p. 71. Verschilt nagenoeg

niet van Curculio. Van cubitus een stompje tegen den rand zichtbaar,

volgens Roger twee streepjes.

Mec nina.

Mecinus piraster Hrbst. Gewricht vóór het midden, Binnenrand

kort bewimperd. In het groote topgedeelte twee straaladeren, Tegen

DER KEVERVLEUGELS. 65

V. scapularis (IIl) een gepigmenteerde driehoekige cel, die door

een dwarsader verbonden is met de terugloopende V. externo-

media (V) De apicale voortzetting van de V. externo-media zeer

kort. Cubitus (VII) ontbreekt. V. interno-media (IX) bijna recht.

De bovenste tak der V. analis (XI) ontmoet de V. interno-media

op het midden,

Gioia.

Cionus scrophulariae L. In hoofdzaak als Gurculio, V. scapularis (III)

buigt bij het gewricht naar binnen. Zij is door een V-vormig ge-

bogen dwarsader verbonden met de V. externo-media (V). Apicale

voortzetting dezer ader knievormig gebogen naar den binnenrand

loopend. Van cubitus één randstompje. Binnenrand, behalve het

bazaallobje bewimperd. |

Cionus verbasci F. Zie Roger p. 72.

Geuthorhynchini.

Rhinoncus castor F. Als Anthonomus.

Mononychus punetum-album L. Als Balaninus. Bazaallobje onbe-

bewimperd, tamelijk diep ingesneden.

Balanini.

Balaninus venosus Grav. Gewricht vóór het midden. De V. sca-

pularis (III) buigt zich bij het gewricht vrij ver binnenwaarts. Zij

is door een dwarsader verbonden met den terugloopenden tak der

V. externo-media (V). Van cubitus een randstomp. V. analis ru-

dimentair.

Calandrini.

Calandra oryzae L. Gewricht op het midden. Binnenrand golvend,

zeer kort bewimperd. In het topgedeelte een duidelijke bruin ge-

kleurde straalader en een kleurlooze aan den bovenrand evenwijdige

straalader. V. scapularis (III) zich naar het gewricht verbreedend.

Tusschen haar en de V. externo-media (V) een dwarsader, Cubitus

en V. analis ontbreken.

Cossonini

Cossonus planatus Bedel. Gewricht op het midden. Binnenrand

lang bewimperd. Vorm als van Latridius V. scapularis (III) bij

het gewricht met een trapeziumvormige pigmentvlek, direct ver-

Tijdschr. v. Entom. XLV. 5

66 (K. J. W. KEMPERS) HET ADERSYSTEEM

bonden met de V. externo-media (V). In het topgedeelte drie

straaladeren. V. analis en cubitus ontbreken. Zie fig. 8,

öde Sub-familie. Apionini,

Nanophyes lythri F. Zie Roger p. 72.

Apion aterrimus L. Gewricht op het midden. V. scapularis (ILL)

zich naar het gewricht verbreedend. In het topgedeelte twee straal-

aderen. Geen dwarsader tusschen V. scapularis en externo-media,

geen cubitus of V. analis. Binnenrand bewimperd ; het bazaallobje

niet.

4de Sub-familie. Attelabinae.

Attelabini.

Attelabus curculionides L. Gewricht op het midden Binnenrand

zacht gegolfd, zeer kort bewimperd. V. scapularis (III) zich bij het

gewricht verbreedend. Bij het gewricht een smalle driehoekige cel

met een uitlooper naar binnen en door een dwarsader verbonden

met de terugloopende V. externo-media (V). Op het midden der

dwarsader een reste van een straalader (IV?) die zich voortzet in

twee straaladeren, waarvan een tusschen twee lange smalle pigment-

vlekken naar den bovenrand nabij de top loopt en de andere naar

den binnenrand. De V. externo-media is ter halver lengte door

een dwarsader verbonden met een reste van den cubitus (VII).

Van den cubitus twee randtakken over, waarvan een door een

dwarsader verbonden is met den enkelvoudigen V. interno-media.

V. analis goed ontwikkeld. De bovenste tak knievormig gebogen,

De vleugel toont overeenkomst met Macrocephalus. Zie fig. 9.

Apoderus coryli L. Zie Roger p. 70. Tegen V. scapularis een

trapeziumvormige cel. Tusschen V. scapularis en externo-media

geen dwarsader. In het topgedeelte twee straaladeren. Cubitus als

de vorige. Geen reste echter door een dwarsader verbonden met

V. externo-media (V), Volgens de beschrijving van Roger zou de

vleugel veel meer nog met dien van Attelabus overeenkomen.

Rhynchitini.

Rhynchites auratus Scop. Zie Roger p. 72.

Lehynehites nanus Payk. Gewricht op het midden. Binnenrand

ngesneden bij V. externo-media, kort bewimperd. V. scapularis

DER KEVERVLEUGELS. 67

(HT) zich zeer weinig naar het gewricht toe verbreedend, Tegen

haar een driehoekige cel door een dwarsader met de terugloopende

V. externo-media verbonden. In het topgedeelte twee straaladeren.

Apicale voortzetting der V. externo-media kort. Cubitus (VII) alleen

door een kort stompje tegen den rand aangeduid, V. interno-media

enkelvoudig. V. analis kort, de V. interno-media ter halverlengte

ontmoetend.

LXXVIISste Familie. Scolytidae.

Aste Sub-familie. Hylesinae.

Hylastes ater Payk. Gewricht vóór het midden. Binnenrand

bewimperd. V. scapularis (III) bij het gewricht hoekig omgebogen.

In het topgedeelie twee straaladeren aan den bovenrand nagenoeg

evenwijdig en een straalader naar den binnenrand. V. externo-

media met korte terugloopende ader, zonder dwarsverbinding met

V. scapularis. Apicale voortzetting met holle zijde naar de spits.

V. interno-media enkelvoudig. Cubitus en V. analis ontbreken.

Myeolophilus piniperda L. Geheel als de vorige.

2de Sub-familie Scolytinae.

Scolytes intricatus Ratz. Gewricht op 4 der vleugellengte. Een

tweede gewricht op 3 der lengte aangeduid door een dwarsstreepje.

V. scapularis (III) zich naar het gewricht toe zeer verbreedend ,

door een bijna onzichtbare dwarsader verbonden met de V. externo-

media (V). In het topgedeelte drie straaladeren, waarvan twee

schijnen te ontspringen uit V. externo-media (V) evenals bij som-

mige Staphyliniden, Cubitus en V. analis ontbreken. Bazaallobje

klein Binnenrand geheel bewimperd.

3de Sub-familie Tomicinae,

Tomieus 6-dentatus Boerner. Geen volkomen verbinding tusschen

V. scapularis en externo-media. Overigens geheel als boven. Zie fig. 10.

NAD CH RT RT:

Nadat deze studie in het 7ojdschr, v. Entom. bijna geheel ver-

schenen was, kreeg ik van een der schrijvers ten geschenke «74e

Wings of Insects A series of articles on the structure and develop-

ment of the wings of insects, with special reference to the taxo-

nomic value of the characters presented by the wings, by J. H.

Comstock and James G. Needham», herdrukken van The American

Naturalist.

De schrijvers wijzen op het groote gewicht van de vergelijkende

studiën van Joseph Redtenbacher, hiervoor vermeld. Ook zij nemen

met Spuller aan, dat Redtenbacher zich door de theorie van Adolph

ten opzichte van de concave en convexe aderen heeft laten misleiden.

Doch ook Spuller beging een fout door de trachee voorbij te zien ,

die aan de eerste der hoofdaderen voorafging, en begon zijn num-

mering met de tweede hoofdader, die hij als I aanduidde.

De aanwijzing der aderen met cijfers, zooals door Redtenbacher

was voorgesteld was stellig de eenvoudigste; doch daar deze van

een verkeerde stelling uitging, was het gevolg dat reeds verscheidene

wijzigingen van zijn systeem in gebruik kwamen, zoodat het twifel-

achtig schijnt of uniformiteit in het nummeren spoedig kan worden

aangebracht. Den schrijvers komt het daartoe wenschelijk en het

zekerst voor, de poging om de aderen te nummeren op te geven

en alleen gebruik te maken van de namen die Redtenbacher voor-

gesteld heeft. Die namen zouden aldus kunnen worden afgekort:

Costa C. (Vena marginalis Roger).

Subcosta Sc. ( » mediastina Roger).

Radius R. ( » scapularis Roger).

Media M. ( » externo-media Roger).

(K J. W. KEMPERS) AANHANGSEL VAN HET ADERSYSTEEM ENZ. 69

Cubitus Cu. (nevenader van de interno-media volgens Roger).

Anale aders A. (Vena interno-media en analis Roger).

Om de takken van de gevorkte aderen aan te wijzen, maken

zij gebruik van de nummering door Redtenbacher voorgesteld . en

voegen die nummers met de afkortingen der aderen samen. De

eerste tak van den Radius is dus R,.

Meermalen komt het voor dat de takken van een gevorkte ader

in aantal zijn gereduceerd door de samenvloeiing van twee of meer

takken. Wanneer alzoo de tweede en derde tak van den radius

zijn versmolten, duiden zij dien tak aan met R,,,.

Door het bestudeeren van den vleugel bij nymphen en poppen,

zijn de schrijvers tot de overtuiging gekomen dat een eenig type

ten grondslag aan alle vleugels der insecten ligt. (zie fig. I).

R+M

fig ; arf M M{-z

De Costa is een enkelvoudige ader; de costale trachee is in den

regel zeer gereduceerd, zoo zelfs dat haar bestaan door Brauer en

Redtenbacher (Zool. Anz. B XI, p. 443—447) ontkend is. De

schrijvers troffen haar echter in bijna alle orden aan.

De subcosta loopt meestal evenwijdig aan en op korten afstand

70 (K. J. W. KEMPERS) AANHANGSEL VAN HET ADERSYSTEEM

van de costa. De subcostale trachee in pop- en nymph-vleugels is

in verreweg de meeste gevallen gevorkt.

De radius is de meest krachtige ader in den vleugel, Hij biedt

door zijn groote verscheidenheid de meeste moeite. De type van

deze ader is een ader vertakt in 5 takken R,—R,. De ader

vertakt zich in een enkelvoudige tak (R,) en in een tweede, die

uit vier takken bestaat, twee aan twee uit die tak ontspringend.

Men geeft aan haar in haar geheel den naam van radicaal sector (Rs)

Bs,

en is dus onderverdeeld in R,, R À

Se ene.

De media is gewoonlijk Smaal vertakt, doch er komen in ver

van elkander verwijderde orden uit 4 takken samengestelde aderen

voor, vandaar dat in den hypothetischen vleugel de media uit 4

takken bestaande wordt voorgesteld. De takken worden aangeduid

als Mes My M en Mij:

De cubitus bestaat volgens de schrijvers uit twee takken Cu, en

Cu,. Daar bij de kevers menigmaal voorkomt dat een derde tak

aanwezig is, zou men nog een Cu, in den type kunnen aanbrengen.

De Anale aderen worden aangeduid met fe A, 2eA en 3e A.

Het aantal dwarsaderen, dat constant in de vleugels voorkomt

is zeer gering. De schrijvers stellen voor deze de volgende namen

voor. (Zie fig. 3).

De Aumerale dwarsader (h), verbindende costa met sub-costa in

den bazalen vleugelhoek.

De radio-mediale dwarsader (r-m), radius met media verbindende,

in den regel in het midden van den vleugel.

De medio-cubitale dwarsader (m-cu). Cubitus met media nabij het

midden verbindend.

De mediale dwarsader (m), een dwarsader tusschen M, en M,.

De aanwezigheid of afwezigheid dezer ader is meestal van zeer

groot taxonomische waarde.

De arculus (ar) is een dwarsader tusschen radius en cubitus

dicht bij de basis van den vleugel (zie fig. 2). Deze is feitelijk

samengesteld uit een deel van de media en een dwarsader.

De cellen worden aldus aangeduid :

Die in het bazaalgedeelte, gevormd deor de hoofdaders zelf worden

DER COLEOPTERAVLEUGELS. al

genoemd naar de aderen waarachter zij gelegen zijn. De cel tusschen

radius en media wordt dan genoemd cel R.

De cellen gevormd door de takken der aderen, dus meer of

uitsluitend in het topgedeelte, worden dan op dezelfde wijze be-

noemd naar den tak, waarachter zij liggen ; de cel tusschen R, en

R, wordt dus genoemd cel R,. Smelten R, en R, samen, dan

Wordt een der-

gelijke cel door een dwarsader weder in deelen verdeeld, dan spreekt

is de cel daarachter gelegen te noemen cel R,,»-

men van 1eM,, 2eM, enz.

De anale groef (anal furrow) (G) is een longitudinale groef of

plooi tusschen cubitus en de anaalader.

De mediale groef, is een eveneens longitudinale groef tusschen

radius en media,

Deze plooien zijn niet aan aderen gelijk. Had Adolph dit be-

grepen, dan zou zijn theorie der concave en convexe aderen stellig

achterwege gebleven zijn. (Aldus de schrijvers.)

Zooals ik reeds in het begin mijner studie (deel LXII, p. 183)

zeide, meende ik mij te moeten onthouden van de beoordeeling der

stelsels van Redtenbacher en Spuller, Ook nu zal ik dat der heeren

Comstock en Needham niet wagen te beoordeelen, wat de algemeene

insectenkunde betreft, doch op de vraag, is hun stelsel doorvoerbaar

bij den coleopteravleugel, meen ik te kunnen antwoorden: zeer

moeilijk. Volledigheidshalve vermelde ik hun stelsel, dat misschien

minder bekend is, dan het verdient, en om de uniformiteit te

bevorderen, ware het gewenscht geweest, dat mij hun stelsel eerder

bekend ware, stellig zou ik het zooveel mogelijk hebben ingevoerd,

in de eerste plaats wat de benaming der aderen betreft.

POL A LAT

Fig. 1. Spondylus buprestoides L.

» 2. Clythra 4-punctata L.

» 3. Crepidodera ferruginea Scop.

» 4. Bruchus pisorum L.

» 5. Urodon rufipes Oliv,

» 6. Rhinomacer attelaboides F.

» 7. Sitona grisea F.

» 8. Cossonus planatus Bedel.

» 9. Attelaboides curculinoides L.

» 10. Tomicus 6-dentatus Boerner.

Meerssen, September 1901.

MRDEDEELING

OVER DE

Lepidoptera van de Kangean-eilanden

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

(Hierbij Pl. 8 fig. 1, 2).

Twee bezendingen vlinders die Mr. Piepers ontving door de

welwillende tusschenkomst van Dr. A. G. Vorderman, altijd be-

reid om bij te dragen tot de uitbreiding onzer kennis van den

Indischen Archipel, zijn de aanleiding tot dit stukje. Daarbij kwam

de welwillende medewerking van Dr. Arnold Pagenstecher te

Wiesbaden dıe, ook eene bezending Lepidoptera van de genoemde

eilanden ontvangen hebbende, zoo goed was, mij die ter bezigti-

ging te zenden, iets waar voor ik hem hierbij mijnen dank toe-

breng. Ik was daardoor in staat om eensdeels mijne lijst nog uit

tebreiden, anderendeels om verschillende aanteekeningen te maken.

Over de Lepidoptera der Kangean-eilanden was tot dusverre

nog niets bekend gemaakt. Die eilanden vormen eene groep van

geringen omvang, gelegen in het zuidoosten der Java-zee, tusschen

Zuidoost-Borneo, Madura, Bali en Lombok en de mede kleine groep

der Paternoster-eilanden, Voor nadere bijzonderheden moet ik naar

aardrijkskundige werken verwijzen.

Het karakter der vlinder-fauna schijnt mij toe, meer met dat

van de grootere eilanden Flores, Bali en Lombok overeen te komen

dan met dat van Oost-Java, voor zoover dit bekend is.

74 (P. ©. T. SNELLEN). MEDEDEELING OVER DE

Bij de ontvangen soorten was er eene die ik voor onbeschreven

moest houden (H/ymnias Vordermani m.); zij is reeds gepubliceerd

'n het voorgaande deel van het Tijdschrift voor Entomologie maar

ik meen ook nog eene afbeelding te moeten geven.

Euploea Sepulchralis Butl., Proc. Zool. Soc. of Lond. 1866 p. 282

fig. 2. — Snellen, Tijds. v. Ent, 34 p. 231 (1891).

Een paar. De exemplaren komen volkomen met Javaansche

overeen.

Van Borneo zag ik deze soort (kleinere of lokale variëteit

van Climena Cram.?) nog niet. Zij komt daar dus of niet

voor, of is er zeer zeldzaam. Van Bawean ontving Mr. Piepers

de soort wel en van Banda een merkwaardig voorwerp dat

den overgang vormt van de type op £urypon Hewits.

‘Euploea Mazares Moore, Cat. Lep. E. I. CG. I p. 127 (1857). —

Snellen, Tijds. v. Ent. 34 p. 232 (1891).

Een beschadigde man waaraan ik niets bijzonders opmerkte.

Tulliolus Fabr., Ent. Syst. 3, 1 p. 41 (1793) is eene

waardelooze beschrijving en m. i. kan die naam voor Mazares

nooit in aanmerking komen.

Euploea Eleusina Cram. III p. 182 pl. 266 D. (1782).

Een man, door Dr. Pagenstecher ontvangen.

Euploea Rafflesi Moore, Proc. Zool. Soc. of Lond. 1883 p. 314.

Een man die alleen wat donkerder is dan Javaansche exem-

plaren, maar overigens daarmede overeenkomt. Een wijfje,

door Dr. Pagenstecher ontvangen, dat ik later zag is mede

donkerder dan Javaansche en sterker wit geteekend, het heeft

ook op de voorvleugels (bovenhelft van het middengedeelte)

duidelijk paarswitte vlekjes.

Rafflesi is waarschijnlijk slechts eene lokale variëteit van

degyptus Butler, Snellen, in Midd. Sum., Lepid. pl. 1 fig.

1-3.

Euploea Huebneri Moore, Cat. Lep. East Ind. Comp. Ir. 128 (1857).

LEPIDOPTERA VAN DE KANGEAN-EILANDEN. 75

Een man, door Dr. Pagenstecher ontvangen. Hij is donker

gekleurd en wel zoo sterk wit geteekend als Javaansche

exemplaren.

Hestia Leuconoe Erichson, Nova Acta Acad. Nat. Curios. XVI p.

283 (1834). — Distant, Rhop. Mal. p. 406 pl. 39 fig. 3

(1882). — Snellen, Notes Leyden Mus. XVII p. 119 (1895).

Fen slecht exemplaar; het is niet groot en behoort tot de

variëteit Natunensis m., l. ©, die zich van den type onder-

scheidt door het geheel ontbreken van de gele tint aan de

vleugelwortels en helderder grijswitte grondkleur,

Danais Juventa Cram., II p, 139 pl. 188 B (1779). — Distant,

Rhop. Mal. p. 407 pl. 39 fig. 4 (1886) — Moore, Proc

Zool. Soc, of Lond. 1883 p. 224 pl. 29 fig. 1.

Drie mannen. Zij komen met Javaansche exemplaren over-

een. Op Cramer’s afbeelding zijn de lichte vlekken en strepen

te blaauw van tint, (ik zag nooit een dergelijk voorwerp)

op die van Moore zijn zij te vuil. Distant’s afbeelding is van

de drie hieraangehaalde de beste en stelt het Malakka-ras

voor, dat overeenkomt met exemplaren van Sumatra, Billiton,

Noord-Borneo en de Philippijnen, bij welke het donkere van

de onderzijde der achtervleugels eenkleurig is met dat der

voorvleugels en zwarter dan bij de Javanen (Ladena Manillana

Moore, Proc. Zool. Soc. of London 1883 p. 224, die zeker

niet meer is dan eene lokale variëteit)

Danais Limniace Cram. I p. 92 pl. 59 D, E (1779).

Een exemplaar; het is niet groot. Juist dergelijke komen

op Java voor. Een tweede voorwerp, door Dr. Pagenstecher

ontvangen, is van gewone grootte.

Danais Genutia Cram. III p. 23 pl. 206 C, D (1782).

Slechte exemplaren, waarvan niets te zeggen valt.

Danais Artenice Cram. IV p. 168 pl. 375 C, D (1782).

Een exemplaar. Het vormt vrij wel den overgang tusschen

den type en de variëteit 4bigar Eschsch., in Kotzebue’s Reise

IN pr 0 Ip Tee 12) 12a, be (1821);

76 (P. C. T. SNELLEN). MEDEDEELING OVER DE

Danais Chrysippus L., Syst. Nat. Ed. X p. 471 (1758). — Dis-

tant, Rhop. Mal. p. 20 pl. 1 fig. 10 (1882).

Een exemplaar ongeveer zooals Distant’s afbeelding. Cramer’s

afbeelding III pl. 118 B, C stelt eene kleine variëteit voor.

Cyllo Leda L., Syst. Nat, Ed. XII p. 773 (1767).

Twee kleine exemplaren.

Ypthima Baldus Fabr., Syst. Ent. App. p. 829 (1775).

Een wijfje. Het komt vrij wel overeen met de exemplaren

van Flores, die ik in het Tijdschr. voor Ent, XXXIV p. 236

pl. 15 fig. 1 als variëteit //orensis beschreef en afbeeldde.

Op de aangehaalde afbeelding moest de grondkleur der boven-

zijde donkerder, de tweede helft van de onderzijde der achter-

vleugels witter zijn.

Ypthima Huebneri Kirby, Syn. Cat. of Diurn. Lep. p. 94 (1871).

Philomela Hubner, Zuträge fig. 83, 84 p. 17 (1818).

Eenige slechte exemplaren.

Debis Europa Fabr., Syst. Ent. p. 500 N. 247 (1775). — Dis-

tant, Rhop, Mal. p. 43 pl. 5 fig. 5, 6 (1882).

Een slecht exemplaar.

Mycalesis Mineus L., Syst. Nat. Ed. XII p. 768 (1767).

Eenige slechte exemplaren.

Mycalesis Perseus Fabr., Syst. Ent. p. 488 N. 99 (1775).

Vele exemplaren; zij komen met de Javaansche overeen.

Mycalesis Blasius Fabr., Ent. Syst. Suppl. p. 426 (1798).

Myc. Lalassis Hewitson, Exot, Butt. IV, Satyridae, My-

calesis pl. VI fig. 35 (1864).

Vele exemplaren. Blasius is misschien de kleinoogige varië-

teit van Perseus; in de mannelijke sexueele kenmerken zie

ik geen verschil. De voorwerpen zijn gelijk aan de Javaansche.

Mycalesis Janardana Moore, Cat. Lep. East Ind. Comp. I. p. 234

N. 502 (1857).

Eenige exemplaren.

Mycalesis spec?

Een man. Hij behoort bij het wijfje dat ik, Tijds. v. Ent.

XXXIV (1890—91), als eene vermoedelijke variëteit van

LEPIDOPTERA YAN DE KANGEAN-EILANDEN. 77

Mineus beschreef. Nu ik de andere sekse ken, bevind ik dat

de sexueele kenmerken van den man gelijk zijn aan die van

Blasius. Welligt is dus Undulata wel eene grootoogige variëteit

van die soort (of van Perseus).

Orsotriaena Medus Fabr., Ent. Syst. p. 488 (1775).

Pap. Hesione Cram., I p. 16 pl. 11 C, D. (1779).

Vele exemplaren.

Medus is de oudste naam voor de soort, door Cramer als

Hesione afgebeeld, Verder moet zij uit Mycalesis worden ver-

wijderd want de oogen zijn naakt, in de voorvleugels is

slechts ééne ader aan den wortel opgezwollen en de aderen

3 en 4 der achtervleugels zijn aan den wortel nog iets van

elkander verwijderd, Bij Mycalesis ontspringen zij uit één

punt.

Wallengrén is de auteur van het genus Orsotriaena.

Elymnias Undularis Drury, Ill Exot. Ins. II pl. 10 fig. 12 (1273):

Een paar, gelijk aan Javaansche exemplaren.

Elymnias Lais Cram., II p. 21 pl. 110 A, B. (1779).

Twee exemplaren, niet van Javaansche verschillende

Elymnias Vordermani Snellen, Tijds. v. Ent. 43 (1901) pag. 99. —

BIS ho

Eenige exemplaren van beide seksen, 4 57 —60, ? 61—63

mm. vlugt.

Ik heb gemeend deze soort voor onbeschreven te moeten

houden. Door de zwartbruine bovenzijde met lichte vlekken

langs den geheelen achterrand en de roetbruine, zwart ge-

sprenkelde onderzijde is zij het naast verwant aan Kl. Esaka

Hew., Gen. Diurn. Lep. p. 405 (1851) en Exot. Butt. Me-

lanitis pl. 1 fig. 5 (1863) = C. Esacoides de Nicéville, Bombay

Journ. of Nat. Hist. VII p. 323 pl. H fig. 2 (1892) en aan

El. Harterti Honrath. Berl. Ent. Zeits. XXXIII p. 165 pl. II

fig. 2 (1889), doch verschilt van beiden doordat de lichte

vlekken op de achtervleugels niet op den achterrand zelf

rusten maar door eenen 3—4 mm. breeden zoom der grond-

kleur daarvan zijn gescheiden, Ook hebben zij op voor- en

(P. C. T. SNELLEN). MEDEDEELING OVER DE

achtervleugels dezelfde kleur (onzuiver roomkleurig wit) ter-

wijl zij bij #saka op de voorvleugels roomkleurig wit, op de

achtervleugels bleek paarsblaauw zijn, bij /larterti omgekeerd.

Verder heeft de man op de bovenzijde van cel 1a der voor-

vleugels geen zwart, zijdeachtig glanzig pluimpje en is de

binnenrand dier vleugels flaauw en gelijkmatig gebogen, niet

op de eerste helft sterk lobbig verbreed, verder regt, zooals

bij Æsaka mas en de achterrand der achtervleugels wel dui-

delijk , maar vrij gelijkmatig getand, niet met eene veel langere

spits op ader 4 zooals bij Harterti. Ook de onderzijde verschilt

in velerlei opzigt zooals men bij vergelijking der afbeeldingen

dadelijk kan zien en komt meer met die van de overigens

echter zeer verschillende #lymnias Lais overeen.

Sprieten op de bovenzijde donker- op de onderzijde licht-

bruin. De kop, de bovenzijde van het lijf en die der vleugels

zijn bij den man dof roetzwart, bij het wijfje wat lichter en

valer, zeer donker aardbruin, Overigens zijn de voorvleugels

langer dan bij Zsaka 4 (het wijfje van die soort ken ik niet),

korter en breeder dan bij Harterti die, zooals Honrath teregt

opmerkt, geheel den vleugelvorm van El Panthera Fabr.

(Lutescens Butler) heeft. Over de achtervleugels is reeds boven

gesproken; zij hebben bij den man aan den voorrand der

middencel twee dof zwartbruine pluimpjes, een aan den

wortel, en een op de helft. Voorrand der voorvleugels met

roomkleurige stippen die naar achteren in groolte toenemen

en eindelijk overgaan in eene bovenaan flaauw maar gelijk-

matig gebogen reeks bijna driekante wortelwaarts spitse,

buitenwaarts afgeronde onzuiver roomwitte vlekken die onge-

veer zoo ver van den achterrand blijven als de lengte der

vlekken bedraagt. Achtervleugels ook met eene reeks, van

den achterrand verwijderde vlekken; zij zijn dubbel zoo groot,

wortelwaarts spitser, buitenwaarts regt afgesneden; de twee

bovenste, in de cellen 4 en 5, staan verder van den rand

dan de andere, achter de vlek in cel 5 ziet men soms nog

een geelwit vlekje,

LEPIDOPTERA VAN DE KANGEAN-EILANDEN, 79

Onderzijde aardbruin, bleeker bij het wijfje, de wortel-

helft van cel 1a en 4% der voorvleugels grijs, glanzig, het

meest bij den man. Verder is de grond digt geteekend met

gegolfde, ten deele ineenvloeijende zwarte dwarsstreepjes,

langs den achterrand (daarvan verwijderd) met geelwitte, ten

deele meer vloeijende, op twee rijen. Ook de voorrand der

voor- en de binnenrand der achtervleugels zijn geelwit ge-

sprenkeld. Franjelijn zwart, de franje in de cellen wit, op

de adereinden zwart.

De dwarsader der achtervleugels is tusschen de aderen 4

en 5 flaauw wortelwaarts gebogen.

ErgolissSAriadne 12,0 Syst. Nat: Ed XI, 102 ps 778 N. 170

(1767). — Pap. Coryta Cram., I pl. 86 E, F (1779).

Eenige exemplaren.

Neptis Hordonia Stoll. p. 149 pl. 33 fig. 4, 4D (1790).

Een man, door Dr. Pagenstecher ontvangen.

Neptis Aceris Lepechin, Reise etc. p. 203 Tab. 17 fig. 5, 6.

(1774).

Eenige exemplaren. Zij komen overeen met Javaansche

exemplaren, zooals die door Moore, Proc. Zool. Soc. of Lond.

1872 p. 56, onder den naam van Neptis Surakarta zijn be-

schreven en waarom Cramers’s Pap. Leucothoé; IV p. 15

pl. 296 E, F ongeveer eene voorstelling geeft.

Neptis Ophiana Moore, Proc. Zool. Soc. of Lond. 1872 p. 561.

Een man, door Dr. Pagenstecher ontvangen.

Athyma Perius L. Mus. Lud. Ulr. p. 261 (1765). — Aurivillius,

Rec. Crit. p. 68 (1882) — Distant, Rhop. Mal. p. 157 pl.

16 fig. 2 (1882—86).

Pap. Leucothoë L., Mus. Lud. Ulr. p. 292 (1764). —

Staudinger, Exot. Schmett. p. 147 pl. 51 3 (1886—88).

Een paar exemplaren.

Charaxes Athamas Drury, Ill. Exot. Ins. I pl. 2 fig. 4 (1773).

Een exemplaar.

Cyrestis Nivea Zincken, Nov. Act. Nat. Gurios. XVI p. 138 pl. 14

fig. 4 (1831).

80 (P. ©, T. SNELLEN.) MEDEDEELING OVER DE

Dr. Pagenstecher teekent aan dat de door hem ontvangen

exemplaren niet van Javaansche verschillen.

Amathusia Phidippus L., Syst. Nat. Ed. XII I, 2 p, 752 N. 37

(1767) — Cramer, I pl. 69 A. B (1779).

Een exemplaar.

Discophora Celinde Stoll, p. 164 pl. 37 fig. 1, 1a (1790).

Een exemplaar.

Hypolimnas Bolina L., Mus. Lud. Ulr. p. 295 (1764).

Pap. Auge Cram., II p. 441 pl. 190 A, B (1779).

Een man.

Hypolimnas Missipus L. Mus. Lud, Ulr. p. 264 (1764).

Pap. Bolina Cram. (nec L.) I p. 102 pl. 65 E, F. (1779).

Een wijfje. i

Hypolimnas Anomala Wallace, Trans. Ent. Soc. of Lond. 1869

p. 285.

Een man.

Cethosia Penthesilea Cram., II p. 78 pl. 145 B C. (1779).

Eenige exemplaren, gelijk aan Javaansche.

Salamis Sabina Cram., IV p. 1 pl. 289 A, B (1782).

Een klein exemplaar.

Adolias Adonia Cram., III p. 109 pl. 255 C, D (1782)

Een wijtje. Gelijk aan Javaansche.

Adolias Garuda Moore, Cat. Lep. E. I. G. I. p. 186 (1857) —

id., Trans. Ent. Soc. of Lond., Ser. II, V. p. 64 ple 3 fig.

2 (1859).

Een exemplaar. Van Java kan ik deze soort niet, wel van

het eiland Bawean.

Minetra Sylvia Cram., I p. 67 pl. 43 F, G (1779).

Een slecht exemplaar. Van een tweede, beter voorwerp,

door Dr, Pagenstecher ontvangen, merk ik op dat het op de

bovenzijde blaauwachtig bleek groen is, zooals voorwerpen

van Tonkin, Malakka, Sumatra en Borneo, |

Cynthia Arsinoë Cram., II p. 100 pl. 160 B, C. (1779),

Vier exemplaren; zij zijn vrij klein,

Ik merk hier dat ik al wat tot dusverre van dit genus

LEPIDOPTERA VAN DE KANGEAN EILANDEN. 81

beschreven werd, slechts voor ééne, wat variëerende soort

houd.

Messaras Erymanthis Drury, Ill. Exot. Ins. I pl. 15 fig. 3, 4 (1773).

Een exemplaar. Het komt met de Javaansche overeen.

Junonia Erigone Cram., I p. 96 pl. 62 E, F (1779).

Een exemplaar.

Junonia Atlites L. (niet Joh. zooals in Kirby's Catalogus staat)

Amoen Acad. VI p. 407 (1764); id., Mus. Lud. Ulr. p. 273

(1764) — Aurivillius, Rec. Crit. p. 79 (1882).

P. Laomedia L., Syst. Nat. Ed. XII, I, 2 p. 772 (1767). —

Cr pleines Eat (79).

Vier exemplaren.

Junonia Iphita Cram., III p. 29 pl. 209 C, D (1782).

Twee slechte exemplaren.

Junonia Asterie 1. Syst. Nat. Ed. XII, I, 2 p. 769 (1767). —

Cram., I p. 90 pl. 58 D, E (1779) — Snellen, Tijds. v.

Ent. XXXIV (1891) p. 241.

Twee exemplaren; gelijk aan Javaansche,

Doleschallia Bisaltide Cram., II p. 9 pl. 102 C, D (1779). —

Snellen, Tijds. v. Ent. XXXIV (1891) p. 242.

Pap. Polibete Cram., III p. 74 pl. 234 D, E (1782).

Een exemplrar.

Lycaena Roxus Godart, Enc. Méth. IX p. 659 (1819—23). —

Horsfield, Cat. Lep. E. I. C. p. 70 pl. 2 fig. 4, 4a (1828).

Drie exemplaren.

Lycaena Rosimon Fabr. Syst. Ent. p. 523 (1775).

Pap. Coridon Cram., IV p. 97 pl. 340 CG, E (1782).

Vele exemplaren. Gelijk aan Javaansche,

Lycaena Celeno Cram., 1 p. 51 pl. 34 G, D (1779).

Vier exemplaren.

Lycaena Boeticus L., Syst. Nat. Ed. XII, I, 2 p. 789 (1767). —

Hübn., Samml. Eur. Schmett. Tab. 74 fig. 373—75 p. 56

(1796 enz.)

Een exemplaar.

Tijdschr. v. Entom. XLV. 6

82 (P. C. T. SNELLEN). MEDEDEELING OVER DE

Lycaena Strabo Fabr., Ent. Syst. III, 4 p. 287 (1793). — Dis-

tant, Rhop. Mal. p. 224 pl. 21 fig. 8 d fig. 14 2 (1882—86).

Een exemplaar.

Lycaena Parrhasius Fabr., Ent. Syst. II, 4 p. 289 (1793). —

Moore, Lep. of Ceylon p. 85 pl. 36 fig. 7.

Een paar exemplaren.

Parrhasius wordt door verscheidene Lepitopterologen, mis-

schien teregt, als niet specifiek verschillende van onze euro-

peesche Argiades Pallas beschouwd.

Lycaena Lysizone Snellen, Tijds. v. Ent. XIX p. 161 pl. 7 fig.

2, 2a (1875—76).

Twee exemplaren.

Lycaenesthes Bengalensis Moore, Proc. Zool. Soc. of Lond. 1865

p. 773 pl. 44 fig. 9.

Twee exemplaren door Dr. Pagenstecher ontvangen.

Myrina Cassiopeia Distant, Anu. and Mag of Nat. Hist., Ser. V.

44 p. 200 (1884); id, Rhop. Mal. p. 282 fig. 88, 89

(1885).

Een exemplaar door Dr. Pagenstecher ontvangen. Waar-

schijnlijk niet specifiek van Swrya Moore verschillende. Over-

gangen ontbreken mij.

Arhopala Centaurus Fabr., Syst. Ent. p. 520 (1775). — Distant,

Rhop. Mal. p. 261 pl. 21 fig. 4, 5 (1882—86).

Een slecht exemplaar.

Arhopala Vivarna “Horsf., Cat. Lep. E. I. CG. p 99 (1829). —

Hewits., Cat, Lyc. Br. Mus.’ p. 13 fig. 73, 75, 77 (1862):

Een exemplaar door Dr. Pagenstecher ontvangen.

Pontia Xiphia Fabr, Spec. Ins. II p. 43 (1781). — Distant, Rhop.

Mal. p. 288 pl. 26 fig. 8 (1882—86). — Snellen, Tijds. v.

Ent. XXXIII (1890). p. 271, XXXIV (1891) p. 244.

Vier exemplaren, Zij verschillen niet van Javaansche, ook

niet in grootte.

Pieris Java L., Amoen, Acad. VII p. 504 (1767). — id., Syst.

Nat. III App. Anim. p. 225 (1768).

LEPIDOPTERA VAN DE KANGEAN-EILANDEN. 83

Pap. Coronea Cram., I p. 106 pl. 68 B, C (1779); IV

p. 140 pl. 361 G H (1782).

Een wijfje.

Pieris Pitys Godart, Enc. Meth. IX p. 134 N. 48 (1819) — Lucas,

Pap. Exots pl. 29 fie. 4 (1835).

Een exemplaar dezer nog niet op Java waargenomen soort.

Pieris Aspasia Stoll, p. 148 pl. 33 fig. 3, 3 C (1793). — Röber,

Tijd. v. Ent. XXXIV p. 278 (1891). — Pl. 8 fig 2: 4.

Een man, die niet anders dan tot Aspasia kan worden

gerekend, hoe wel hij van den type, zooals Stoll dien afbeeldt,

verschilt, eerstens door het ontbreken van de zwarte vlekken

voor den zwarten achterrand der voorvleugels, in de cellen

da, 16, 3 en 4 en ten tweede, doordat de voorrand der

achtervleugels boven de middencel en ader 7 wit is, alleen

aan den wortel dun grijsachtig in plaats van geheel zwart-

grijs. M. i. geeft dit voorwerp een nieuwen steun aan mijne

meening, uitgesproken Tijds. v. Ent. XXXIV p. 245, bij

Pieris Lea Doubl., dat deze, (met Naomi Wall en Amalia

Snell. v. V.) voor eene lokale variëteit van Aspasia moet

worden gehouden, Andersom ware beter geweest, doch dit

is nu niet te veranderen.

Het door ons ontvangen exemplaar is hierbij afgebeeld;

men kan aan deze variëteit den naam van Bathseba geven.

Een tweede voorwerp, ook een man en volstrekt niet van

het bovenvermelde afwijkende, ontving Dr. Pagenstecher.

De heer Röber is, l. c., nog eenigszins in onzekerheid of

Aspasia wel op Amboina voorkomt. Ik merk op dat Stoll in

zijn tekst juist zegt dat het origineel der afbeelding van dat

eiland afkomstig is.

Pieris Lyncida Cram., Il p. 52 pl. 131 B (1779) — Snellen,

bijde ve Mate XOX p 2727 4890) KNIK Cp. 27

(1896).

Een man, geheel gelijk aan Javaansche, alleen vrij klein.

Pieris Nero Fabr., Ent. Syst. III, 1 p. 153 (1793).

Een man, door Dr. Pagenstecher ontvangen, op de boven-

84 (P. C. T. SNELLEN). MEDEDEELING OVER DE

zijde der voorvleugels langs de aderen even sterk zwart be-

stoven als voorwerpen van Nias.

Thyca Antonoe Stoll, p. 147 pl. 33 fig. 2, 25 d (1790). —

Boisd., Spec. Gen. I p. 454 N. 23.

Pontia Hierte Hübn., Zutr. I p. 17 fig. 77,78 (4) (1818).

Twee wijfjes, een door Dr. Pagenstecher ontvangen. Zij

verschillen beiden van het door Boisduval beschreven wijfje

door sterk citroengeel getinte bovenzijde. Van Nias ontving ik

ook zulk een exemplaar.

Thyca Peribaea Godart, Enc. Meth. IX p. 154 N. 24 (1819) —

Boisd., Spéc. Gen. I p. 453 N. 22 (1836.

Vele exemplaren geheel gelijk aan Javaansche. Schijnt gemeen.

Hebomoia Glaucippe L. Mus. Lud. Ulr. p. 240 (1764). — Cramer

II p. 184 pl. 164 A—C (1779).

Een wijfje, door Dr. Pagenstecher ontvangen. Het is merk-

waardig, omdat het den overgang vormt tusschen gewone

wijfjes en die van de variëteit Dorneensis Wallace want het

witte gedeelte der voorvleugelpunt is ligtelijk oranjegeel be-

stoven.

Thestias Reinwardtii Snell. v. Voll., Tijds. v. Ent. II p. 126

(1860) — id., Mon. d. Pier. p. 50 N. 2 pl. 6 fig. 1 d

(1865). — Snellen, Tijds. v. Ent. XXXIV p. 291 pl. 15

2 (2) (1891) — Röber, id. p. 287 (1891).

Een wijfje, het is nog al afgevlogen. Op de bovenzijde is

het spaarzaam zwart geteekend en de grondkleur geheel bleek

citroengeel, doch de aanleg der teekening is geheel als bij de

wijfjes van Jeinwardtii, niet zooals bij het door Fruhstorfer

het eerst afgebeelde wijfje van alice Boisd., zie Berl. Ent.

Zeits. XXIX p 246 pl. 18 fig. 9 (1894).

Een door Dr. Pagenstecher ontvangen man dien ik later zag

verschilt niet van voorwerpen van Flores.

Reinwardtu is mij van Java niet bekend, wel van Bali,

Lombok, Soemba en Sumbawa. Ook van de Molukken ken

ik haar niet.

Callidryas Pomona Fabr., Syst. Ent. p. 479 (1775).

LEPIDOPTERA VAN DE KANGEAN-EILANDEN. 85

P. Hilaria Cram., IV p. 95 pl. 339 A, B (1782).

Eenige slechte exemplaren dezer gemeene soort.

Callidryas Scylla L., Mus. Lud. Ulr. p. 242 (1764). — Cram.,

Rp 00190 201779);

Een man.

Terias Hecabe L., Mus. Lud. Ulr. p. 249 (1764). — Cram., Il

p. 40 pl. 124 B, G (1779).

Eenige exemplaren.

Nepheronia Valeria Cram., I p. 133 pl. 85 A (1779).

Een exemplaar (mas) en een paar door Dr. Pagenstecher

ontvangen.

Papilio Pompeus Cram., I p. 39 pl. 25 A (1779).

Dr. Pagenstecher teekent over deze soort aan, dat de

Kangean-exemplaren die hij ontving niet van Javaansche ver-

schillen.

Papilio Polytes L., Mus. Lud. Ulr. p. 186 (1764). — Cram., III

p 129 pl. 265 A—C (1782).

Pap. Pammon L. op. cit. p. 189 (1764). — Cram., II

PL PM BS). (1182).

Eenige exemplaren van beide seksen. Gelijk aan Javaansche.

Papilio Memnon L., Mus. Lud. Ulr. p. 193 (1764) — Cram., I

p. 142 pl. 91 A—C (1779).

Anceus Cram., III p. 48 pl. 222 A, B (1782) (9).

Laomedon Cram., I p. 78 pl. 50 A, B (1779) (2).

Achates Cram., III p. 84 pl. 243 A (1782) 2.

Een paar slechte mannen. Zij zijn klein en hebben op de

voorvleugels geen rood aan den wortel van de bovenzijde der

middencel, wat bij vastelands-exemplaren veel, bij die van Borneo

soms, maar bij Javaansche zoover mij bekend niet voorkomt.

Papilio Agamemnon L., Mus. Lud, Ulr, p. 202 (1764).

Pap. Aegistus Cram., Il p. 15 pl. 106 CG, D (1779).

Een man.

Papilio Peranthus Fabr., Mant. Ins. Il p. 4 N. 33 (1787) —

Donovan, Ins. of China pl. 26 (1799).

Een man.

86 (P. C. T. SNELLEN). MEDEDEELING OVER DE

Hesperia Thyrsis Fabr., Syst. Ent. p. 532 N. 383 (1775). — Dis-

tant, hop. Mal. p. 394 pl. 34 fig. 13 (1882— 86).

Een exemplaar.

Ismene Badra Moore, Proc. Zool. Soc. 1865 p. 778; id., Lep. of

Ceylon p. 159 pl. 65 fig. 4, 4a, 40 (1881).

Dr. Pagenstecher ontving een man.

Argina Cribraria Clerck, Icones II p. 54 pl. 54 fig. 4 (1759). —

Cram,, IN p. 27 pl. 208 G (4782):

Een wijfje.

Aganais Intacta Walker, Cat. II p. 451. — Snellen, Tijds. v.

Ent.. XXXI p. 134, 138 pl. 2 fig. 3, 4, 4a (1887—88).

Een man.

Aganais Caricae Fabr., Syst. Ent. p. 596 (1775).

Ph. Alciphron Cram., II p. 158 pl. 133 E (1779).

Een man, niet van Javaansche exemplaren verschillende,

Door Dr. Pagenstecher ontvangen.

Agarista Milete Cram., 1 p. 26 pl. 18 D (1779).

Een wijfje, waar de teekening nog geler is dan op Gramer’s

afbeelding; ook zijn de vlekken grooter. Zosenbergi Felder,

Novara pl. 107 fig. 1 is eene variëteit waar de teekening

wit is. Ik ken haar, behalve van Celebes, ook van Java. —

Door Dr. Pagenstecher ontvangen.

Chionaema Puella Drury, Ul. Exot. Ins, Il p. 3 pl. 2 fig. 2 (1773).

Een wijfje. Door Dr. Pagenstecher ontvanger.

Ik merk hier op dat Herrich-Schäffer’s naam voor dit genus

(Chionaema) zeker ouder is dan Bizone Walker.

AANTEEKENINGEN

over eenige soorten van het genus

GRAMMODES Guenée

met beschrijving van drie nieuwe

DOOR

P. C. T. SNELLEN.

(Pl. 8 fig. 3—6.)

4. Grammodes Mygdon Cram.

(PI. 8 fig. 6 8).

Toen ik, in het Tijdschrift voor Entomologie, deel 23 p. 103

(1879—80), deze soort, naar een wijfje, onder de door Mr.

Piepers op Celebes gevangen Noctuinen vermeldde, had ik wel is

waar eenige verschillen gezien met de Javaansche voorwerpen, ook

door Mr. Piepers verzameld, maar Guenée’s opmerking, Noctuélites

III p. 278, als volgt luidende: « Après avoir comparé beaucoup

« d’individus de différentes collections, provenant de divers endroits,

«et étiquetés de manières très opposées, je ne puis apercevoir

«aucune différence essentielle entre eux, et tous me semblent se

«rapporter à la Mygdon de Cramer», weerhield mij van die ver-

schillen eenig gewag te maken, te meer daar Cramer’s afbeelding,

„deel II pl. 156 G, vrij ruw is en moeielijk tot grondslag van

vergelijking kan dienen.

Sedert echter heb ik meer voorwerpen, allen min of meer op

de Javaansche Mygdon’s gelijkende gezien , van verschillende plaatsen

en begon ik er aan te gelooven, dat Guenée inderdaad onder den

88 (P. C. T. SNELLEN). AANTEEKENINGEN OVER

naam Mygdon meer dan eene soort vermengt. Het meest met

Cramer’s afbeelding komen de Javaansche exemplaren overeen en

deze meen ik dan ook ook voor de echte te moeten houden — de

vaderlandsopgave: Suriname, bij Cramer, is stellig verkeerd —,

maar onder de voorwerpen van Celebes die ik zag, vind ik twee

andere soorten welke ik voor onbeschreven houd, Eindelijk wil ik

nog eene derde nieuwe soort beschrijven van Wetter, waarvan ik

een onbenoemd wijfje van Dr. Staudinger ontving, tegelijk met

twee exemplaren van Ophiusa Cyanea Snell., Tijds. 24 (1880—1)

p. 129 pl. 14 fig. 2 door mij van de Philippijnen beschreven en

die buitendien ook op Java voorkomt, zie Dr. Pagenstecher , Jahrb.

Nass. Ver. f. Naturk. 49 (1896) p. 163 pl. 1 fig. 5.

Zoowel bij de Javaansche soort die ik voor de echte J/ygdon houd

als bij de twee nieuwe van Celebes, vertoonen de voorvleugels,

welke grootendeels zwartbruin zijn, met grijzen voor- en achter-

rand, eene driehoekige figuur door geelwitte lijnen gevormd. De

soort van Wetter is anders en gelijkt meer op mijne Disinuata ,

ook van Celebes, beschreven en afgebeeld Tijds v. Ent. 23 (1879— 80)

p 104 pl. 8 fig. 3. Zoowel bij J/ygdon als bij de twee aan deze

verwante nieuwe, zijn de sprieten in beide seksen haarvormig,

naakt, de palpen smal, opgerigt, met kort, maar bij de wijfjes

iets langer eindlid, de oogen naakt, onbewimperd, de bijoogen aan-

wezig, ader 5 der achtervleugels even dik als 3 en 4 en bijna

uit één punt met deze ontspringende. Zij behooren dus wel allen

tot de derde, der door Guenée op de voorvleugelteekening gebaseerde

groepen van zijn genus Grammodes.

Bij Mygdon zijn de sprieten wit op de rug, lichtbruin op de

onderzijde, de palpen en halskraag graauwbruin , de rug donkerder,

zwartbruin. Voorvleugels grootendeels zwartbruin, fluweelachtig,

aan den binnenrand {of dezen, naar achteren tot 21—3 mm

van den rand, bovenaan wat verder, daarachter is de vleugel licht- _

grijs. Aan den voorrand, waarvan de snede tot bijna de helft

geelwit is, komt het zwartbruin aan den wortel bijna tot aan den-

zelven, maar verwijdert er zich langzamerhand van en is er op de

plaats waar de achterrand van het bruine veld begint, 3 mm, er

EENIGE SOORTEN VAN HET GENUS GRAMMODES. 89

van verwijderd. Dit zwartbruin wordt tegen den voorrand begrensd

door eene fijne, scherpe geelwitte lijn die iets voorbij een vierde

van den vleugel haarfijn begint, dan wat dikker wordt, zeer flaauw

tegen den voorrand gebogen is en eindelijk onder een scherpen

hoek, de mede geelwitte, maar fijnere en uiterst flaauw, onder-

aan wat sterker, regelmatig gebogen lijn ontmoet die het bruine

veld tegen den achterrand begrenst. Verder wordt het zwartbruine

veld gedeeld door eene ongebogen, geelwitte streep, spits begin-

nende (2 mm. onder den voorrand, 3—3} mm van den vleugel-

wortel) maar overigens van gelijke breedte blijvende (ruim 1 mm.)

en de lijn aan de achterzijde van het veld aan den binnenrand

ontmoetende, 24 mm, van den staarthoek. Vleugelpunt door een

bruin streepje gedeeld dat buitenwaarts scherp begrensd, wortel-

waarts breed vervloeid is en den voorrand, die iets donkerder grijs

is dan de achterrand, wat verduistert. Geelwitte lijn aan de achter-

zijde van het zwartbruine veld buitenwaarts zeer smal bruingrijs

beschaduwd. Franjelijn bruingrijs, haarfijn, gegolfd, op de ader-

einden wat dikker. Franje donkergrijs. Achtervleugels donkergrijs ,

tegen den achterrand wat lichter, meer blaauwgrijs, de franjelijn

haarfijn donker, ook wat gegolfd, de franje donkergrijs, aan den

staarthoek en boven het midden wat witachtig. Onderzijde der

vleugels grijs, tegen den voorrand wat bruinachtig, tegen binnen-

rand en wortel meer witgrijs, zij is ongeteekend. Achterlijf op den

rug donkergrijs, de buik en pooten wat lichter.

Deze soort die ik, als reeds opgemer. t, voor de echte Mygdon

Cramer houd, heb ik van Java voor mij in verscheidene exem-

plaren. Zij werden door Mr. Piepers bij Batavia en op den Gedeh

(1600 m.), door Mr. Lucassen in Tegal (Kemanglen) verzameld.

Een Indisch voorwerp kreeg ik ook van Kolonel Swinhoe, het ver-

schilt niet van Javaansche.

De exemplaren hebben een vlugt van 29—32 mm, en beide

seksen zijn even groot.

Van de eerste toestanden is mij niets bekend.

90 (P. C. T. SNELLEN). AANTEEKENINGEN OVER

Grammodes Emathion m. nov. spec.

(PICS 1275).

Na de uitvoerige beschrijving van Mygdon kan ik mij bij deze

tot eene vergelijking bepalen, met verwijzing naar de afbeelding.

De punten van verschil zullen hierdoor ook des te beter uitkomen.

Ik heb van #mathion twee exemplaren voor mij, een man en een

wijfje, beiden van Celebes, de man (van Menado), heeft eene

vlugt van 34 mm., het wijfje (van Bonthain) van 29 mm. Sprieten ,

palpen, kop en thoraxrug zijn gekleurd als bij Mygdon, de aan-

leg van de teekening der voorvleugels is bijna eveneens, maar de

geelwitte lijn aan de achterzijde van het bruine veld is in het

midden wat ingetrokken, maakt dan eene kleine bogt en loopt

bijna evenwijdig met den achterrand. Geelwitte lijn langs den voor-

rand van het zwartbruine veld geheel vlak, overigens als bij J/yg-

don. Geelwitte streep die het bruine veld deelt even ver van den

voorrand beginnende als bij J/ygdon maar nader bij den wortel

(1! mm.) Zij loopt schuiner, is even breed doch aan beide einden

spits, bereikt de lijn aan den achterrand van het bruine veld niet

ten volle en houdt bij ader 1 op. Vleugelpunt evenzoo gedeeld als

bij Mygdon doch achter de geelwitte zoomlijn aan den achterrand

van het zwartbruine veld eene bruingrijze streep van ongeveer 2

mm., die dus maar weinig smaller is dan de lichtgrijze achterrand

welke voor de fijne, gegolfde, donkere franjelijn ook bruingrijs

wordt, het breedst in het midden. Franje donkergrijs.

De achtervleugels, onderzijde, pooten en het achterlijf verschillen

niet van Mygdon.

Mr. Piepers ving het afgebeelde wijfje bij Bonthain, de heer

Feenstra den man den 17den November 1880 bij Menado. Het

laatstgenoemde voorwerp dat wat afgevlogen is, bevindt zich in

de collectie van het genootschap Natura Artis Magistra te Amsterdam.

Grammodes Crestonion m. nov. spec.

(PI Signe):

Een wijfje van 27 mm.

Bij deze soort zijn de thoraxrug en het bruine veld der voor-

EENIGE SOORTEN VAN HET GENUS GRAMMODES. 91

vleugels lichter dan bij de twee voorgaande soorten, meer graauw-

bruin. Van de drie, iets geelachtig witte strepen , begint de onderste

aan den vleugelwortel, loopt slechts weinig schuiner dan de bin-

nenrand en eindigt ó den staarthoek, aldaar iets graauw be-

stoven, de achterlijn is geheel ongebogen en loopt van een derde

van ader 7, schuin naar den staarthoek waar zij de onderste lijn

ontmoet. De lijn langs den voorrand begint fijn op 3 mm, van

den vleugelwortel, is genoegzaam ongebogen en ontmoet onder een,

wat stompen hoek, de achterlijn Voorbij deze is een langwerpig

driekant, spits toeloopend veld nog van dezelfde kleur als dat wor-

telwaarts der lijn tot een weinig voor den achterrand die grijs is

als de franje. Franjelijn fijn, zwartgrijs, ongegolfd, daarvoor nog

eene andere zwartgrijze lijn. Voorrand grijs, eveneens gekleurd als

bij Emathion. Vleugelpunt ook hier donker gedeeld maar door de

voortzetting der buitenzijde van het smalle bruine veld voorbij de

witte achterlijn, dus anders dan bij de voorgaande soorten.

Achtervleugels en lijf als bij de andere soorten, ook de onder-

zijde niet verschillende; op de voorvleugels schijnt de witte teeke-

ning van boven wat door,

Celebes, Menado, van Dr. H. J. Veth ontvangen.

Grammodes Imminua m. nov. spec.

(Pl. 8 fig. 4).

Een wijfje van 28 mm.

Bij deze, aan Bisinuata Snellen, Tijds. v. Ent. XXII p. 104

pl. 8 fig. 3 (1879—80) van Celebes verwante scort, zijn de pal-

pen en sprieten als bij Mygdon, (de laatsten opde bovenzijde ook

wit). De, ten deele ontschubde, thorax is zwartbruin. \ corvleugels

met een, op den binnenrand rustend maar den voor- en achter-

rand niet bereikend donker veld. Het is bijna zwart, donkerder

dan bij Mygdon en Bisinuata en wordt gedeeld door eene vrij

breede, bijna helder witte streep die twee mm. van den vleugel-

wortel, een mm. onder den voorrand begint en, schuin en onge-

bogen, naar den binnenrand loopt waar zij even voorbij het mid-

den, geheel onderaan tot het dubbele verbreed en wat bruinachtig

92 (BP. C. T. SNELLEN). AANTEEKENINGEN OVER

gekleurd, aankomt. Eene tweede witte lijn bezoomt aan den voor-

rand de laatste twee vijfden van het donkere veld. Zij begint op

twee vijfden en iets onder den voorrand des vleugels, en loopt

wat schuin, binnenwaarts scherp begrensd, tegen den voorrand

wat vervloeid, naar den scherpen voorrandshoek van het donkere

veld dat tegen den achterrand begrensd wordt door eene fijne, vrij

regtstandige, in het midden wat ingetrokken, in cel 14 eene

kleine bogt makende geelwitte lijn die onderaan, op twee mm. van

den staarthoek, het einde der eerst beschreven witte streep bijna

ontmoet. Vleugelpunt door de spits van eene zwartbruine, franje-

waarts scherp, wortelwaarts minder duidelijk begrensde vlek ge-

deeld. Achterrand grijs, door eene blaauwachtig grijswitte, ver-

vloeide lijn gedeeld. Franjelijn fijn, gegolfd, grijsbruin. Voorrand

grijs. Franje donkergrijs, aan vleugelpunt en staarthoek meer

witgrijs.

Achtervleugels niet merkbaar van die van Mygdon verschillende,

de franje aan het midden van den achterrand en aan den staart-

hoek bijna wit.

Onderzijde der voorvleugels donkergrijs, de liehte teekening van

boven flaauw doorschijnende, die der achtervleugels vuilwit tegen

voor- en achterrand bruinachtig gemend, met eene fijne donkere

booglijn over het midden.

Van Bisinvata m. (in het Tijdschrift te hard en te rood ge-

kleurd, doch wat de teekening aangaat juist voorgesteld), verschilt

Imminua door de schuine, breedere, den binnenrand bereikende

witte dwarsstreep van het zwartbruine veld der voorvleugels, de

langere, bijna horizontale witte lijn langs den voorrand daarvan,

en de geheel verschillende lijn langs den achterrand van het veld.

Wetter, In mijne collectie.

Wat nu eenige andere, na Guenée bekend gemaakte Indische

en Australische soorten aangaat, zoo is door Druce in de Proc.

of the Zool, Soc. of London 1888 p. 225 pl. 13 fig. 5 eene Gram-

modes Alcyone, van de Fidji-eilanden beschreven en afgebeeld, die

duidelijk aan #mathion verwant is, maar de met den achterrand

evenwijdige witte lijn die het zwartbruine veld daar begrenst, is

EENIGE SOORTEN VAN HET GENUS GRAMMODES. 93

geheel regt, de schuine witte streep die het veld deelt begint aan

den vleugelwortel en is dubbel zoo breed; eindelijk is de grijze

achterrand de helft smaller en de witte lijn aan de achterzijde van

het donkere veld slechts zeer smalgrijs afgezet. Ik houd Alcyone

voor eene vierde, oostersche soort uit de verwantschap van Mygdon.

Grammodes KEexcellens Lucas, Proc. Linn. Soc. of New South

Wales 2 ser. VII p. 257 (1892), uit Australie, wordt vergeleken

met G. Oculicola Walk., Cat. XIV p. 1446, die cene aan Oculata

Snell., Tijds. v. Ent. XXIII p. 103 pl. 8 fig. 6 verwante soort

moet zijn, maar waarbij het ondergedeelte van de tweede der

(geelwitte) voorvleugelstrepen gebogen, niet regt is. £xcellens, die

ook eene witte dwarsstreep der achtervleugels heeft, behoort dus

niet tot de verwantschap van Mygdon. Hetzelfde is het geval met:

Grammodes Pulcherrima Lucas, |. c. p. 258, die ook aan Oculata

verwant is. Daarentegen is:

Grammodes Divaricata Lucas, |, c. p. 259, naar de beschrij-

ving een geheel andere vlinder, met olijfbruine voorvleugels die

een breeden, witten middenband vertoonen. Achtervleugels ook

olijfbruin met witten middenband. Nog meer wijkt af Grammodes

Pallens Lucas, 1. c. p. 260, waar de voorvleugels licht okerkleurig

graauwbruin (light ochreous fuscous) zijn met eenige zwarte stippen

en eene onduidelijke « darker ochreous-fuscous » golflijn tegen den

achterrand. Achtervleugels als de voorvleugels gekleurd met zwarten

middenband. Afbeeldingen dezer vier soorten waren zeer gewenscht.

Eindelijk is nog door Dr. Pagenstecher, in de Lepidoptera des

Bismarks Archipel II p. 108 pl. I fig. 12 9 (1900) eene Gram-

modes Caeca beschreven en afgebeeld die ook aan Oculata Snell.

verwant is maar zich onderscheidt, eerstens, door het ontbreken

van eene oogvlek in den staarthoek der voorvleugels en ten tweede

door het meer horizontaal loopen en ook lager beginnen van het

ondergedeelte hunner tweede witte dwarslijn, Deze soort is van

Nieuw- Brıttanje.

Noctua Notata Fabr., Ent. Syst. II, 2 p. 39 (1793) —

Walker, Catal. XIV p. 1445, is dezelfde als Noct. Ino Drury,

Ill. Exot. Ins. III pag. 39 pl. 29 fig. 3 die door Hampson, Moths

94 (P. ©. T. SNELLEN). AANTEEKENINGEN OVER ENZ.

of India II p. 529, in het genus Trigonodes Guenée wordt ge-

plaatst.

Walker beschreef dezelfde soort als Gr. Mundicolor in zijn Cata-

logus deel XXXIII p. 973.

Walker’s Grammodes Justa |. c. p. 1445, uit Australie, (voor-

vleugels zwart met twee schuine, evenwijdige witte dwarsstrepen ,

aan den binnenrand door eene witte lijn verbonden), is nog door

geen lateren schrijver behandeld of afgebeeld.

Grammodes Excavata Walker Cat. XXXII p, 973 eindelijk heeft

niets met dit genus te maken maar is dezelfde als Ozurba Punc-

tigera Walker, Cat. XXXII p. 329. die door Hampson in zijn

genus Metachrostis (= Acantholipes Led.) wordt geplaatst.

De na Guenée in het genus Grammodes geplaatste soorten uit

Amerika en Africa zijn hier niet besproken.

VERKLARING DER AFBEELDINGEN.

PI. 8 fig. 3 Grammodes Crestonion m. nov. spec. zie p. 90.

ee DIE — Imminua m. id. pepe

ee yet) = Emathion m, id. » » 90.

> 0 — Mygdon Cram. DD Sie

Species novae Insectorum Termitophilorum

ex America Meridionali.

Descripsit E. WASMANN S. J. (Luxemburg)

(Cum tab. 9).

(Contributio 127 ad cognitionem Myrmecophilorum et

Termitophilorum)

Coleoptera, Staphylinidae. 1)

Termitophya Wasm. nov. gen. Aleocharinorum, (Fig. 1, a,b.)

Corpus anterius angustum, abdomen valde inflatum. Caput ro-

tundatum, paullo transversum, haud impressum sed planum,

valde punctatum. Antennae capite thoraceque paullo longiores,

11-articulatae, haud geniculatae ; articulo 1° duplo tantum longiore

et latiore aliis, 2° 3° que breviter conicis, 3° distincte longiore 2°,

4440 latitudine aequalibus, longitudine vix decrescentibus, 11°

obtuse conico, dimidio longiore 10°, Oculi mediocres. Prothorax

capite paullo latior, vix transversus, subquadratus, convexus, angulis

posticis cum margine postico rotundato. Scutellum parvum, visibile.

Elytra thorace haud latiora et paullo breviora. Abdomen inflatum,

ovale, haud pediculatum, late marginatum, supra fere planum,

infra valde convexum. Pedes breves, Coxae anticae conicae, inter

se contiguae ; mediae et posticae paullo separatae. Femora brevia,

compressa Tarsi breves, 5-articulati, articulo 1° posteriorum elon-

gato et dilatato, sequentibus tribus unitis perbrevibus fere longiore.

Oris partes: Labrum latum, in medio emarginatum, in angulis

1) Alias Staphylinidarum termitophilorum species a D. Silvestri in America

meridionali collectas in Boll. Zool. ed Anat. Univers. Torino XVI et XVII 1901

et 1902 descriptas invenies.

96 (E. WASMANN 8. J.) SPECIES NOVAE INSECTORUM

rotundatum. Mandibulae latae, simplices Maxillarum mala exterior

vix longior interiore, intus spinosa; exterior apice pilosa (Fig. 1, 4).

Ligula magna, lata et rotundata, apice extremo emarginata (in qua

emarginalione papilli gustatorii cum filis nervosis apparent Fig. 1, a.)

Paraglossae haud distinctae 1). Palpi labiales 3-articulati, art. 2us

dimidio brevior et plus duplo angustior 1°, 3us longitudine 2;, sed

duplo angustior, Palpi maxillares 4-articulati, art. 1° brevissimo,

2° 3° que inflatis, 2° triangulari, 3° subeylindrico, 4° duplo breviore

3°, subulato.

Generibus Xenogaster Wasm. (Verh. Zool. Bot. Ges. Wien

1891 p. 651) et Termitoiceus Silv. (Boll. Zool. ed Anat.

Univers. Torino XVI 1901 n°. 398 p 5) affinis; a Xenogastre

differt antennarum forma, quae haud geniculatae sunt, articulo

earum primo haud scapiformi neque elongato, sed brevi; insuper

etiam forma ligulae omnino aliena, etc. A Termitoiceo, cui

magis affinis videbatur, differt notis sequentibus, quas ex compa-

ratione Termitoicei anastrephoprocti Silv., cuius

cotypum Dr. Silvestri mihi cum praeparatione labii misit inspiciendum,

cognovi.

Termitoiceus Silv. Termitophya Wasm.

Abdomen basi valde attenuata, pe- Abdomen haud pediculatum, basi

diculatum. vix attenuata.

Ligula antice triangularis (Fig. 2.) Ligula antice late rotundata, apice

emarginato (Fig. 1, a).

Palporum labialium art. 2us latitu-|Palporum labialium art. 218 latitu-

dine haud longior (Fig. 2). dine duplo longior (Fig 1, a).

Pedes longi; femora angusta, cur- Pedes breves; femora lata, com-

vata, in medio attenuata, haud, pressa, in medio sensim dilatata.

compressa.

Tarsi longi, tibiis vix breviores,|Tarsi breves, tibiis multo breviores,

art. 1° posteriorum multum elon-| art. 1° posteriorum elongato et

gato, sed haud dilatato. dilatato.

1) Sunt enim cum ligulae lateribus omnino connatae sicut in Termitoiceo;

quare solum in facie posteriori (interiori) labii apparent, ubi marginem eorum

spinosum etiam in praeparatione microscopica labii Termitoicei vidi (Cf. Fig. 2).

TERMITOPHILORUM EX AMERICA MERIDIONALI. 97

Termitophya Heyeri Wasm. nov. sp. (Fig. 1).

Caput thorax et elytra nigropicea, pernitida; abdomen brunneo-

testaceum, subnitidum , segmentorum interstitiis albis. Caput dense et

sat grosse punctatum, prothorax et elytra polita, impunctata, sed

pilis brevissimis obsita. Abdomen alutaceum, margine extremo

segmentorum parce setigero, apice densius setoso. Long. corp. 4 mm.,

lateeabd. % 5 mm:

Habitat: in nido termitum (Eutermes arenarius Bates subsp.

fulviceps Silv.) prope Säo Leopoldo in provincia Rio Grande

do Sul Brasiliae a R. P.C. Heyer S. J. inventa, cui speciem hanc

dedico; unicum specimen vidi et oris partes microscopice examinavi.

Nota..Xenogaster inflata Wasm., quam D. L. Hetschko

primus invenerat prope Blumenau in provincia S. Catharina, prope

Joinville in eadem Brasiliae provincia a D. J. P. Schmalz nuper

iterum inventa est in nidis termitum (Eutermes arenarius

Bat. subsp. fulviceps Silv.). Multa exemplaria vidi; quorum

duo, abdomine aequaliter inflato, in series sectionum microscopi

carum conversa, alterum marem, alterum feminam se esse osten-

derunt. In mare hypertrophia testiculorum fere adaequat hyper-

trophiam ovariorum in femina; in utroque sexu corpus adiposum

abdominis permagnum cum hypertrophia ovariorum vel testiculorum

physogastriam abdominis procreat. Quam significationem physio-

logicam haec physogastria habeat ut elementum symphiliae (sive

euxeniae), alio in loco jam indicavi !), ubi etiam labii et palporum

maxillarium formam in Aleocharinis termitophilis physogastribus

cum symphilia biologice connexam esse ostendi.

De relationibus Xenogastris inflatae cum termitibus

haec inter alia mihi D. J. P. Schmalz scripsit: «6 exemplaria una

cum duabus reginis termitum in centro magni nidi Eutermitis

supradicti inveni, qui non continebat formas alatas termitum. Sta-

phylinidae illi, si cum termitibus incedunt, lenticulae transver-

sim-striatae similes sunt, quia abdomen ita revolutum tenent, ut

etiam maxima pars capitis desuper tegatur; solum si valde inquie-

1) Die Myrmekophilen u. Termitophilen, Leiden 1896.

Tijdschr, v. Entom. XLV. 7

98 (E. WASMANN 8. J.) SPECIES NOVAE INSECTORUM

tantur, pro momento temporis abdomen extendunt, sed statim

iterum revolvunt. Cum termitibus amicissime vivunt.» — Illud

tamen animadvertendum est, formam labii in hoc genere typum

symphiliae minus perfecte exprimere quam in Termitophya

aliisque generibus physogastribus Aleocharinorum cum termitibus

viventium, Etiam forma antennarum, quae in solo genere X e n o-

gaster geniculatae sunt, articulo primo scapiformi, minus perfecte

formam antennarum termitum imitatur quam in plerisque aliis

generibus (Termitophya Wasm., Termitoiceus et

Timeparthenus Silv, Termitobia, Termitochara,

Termitotropha Wasm. ete.). Id quod indicare videtur, etiam

relationes biologicas generis Xenogaster ab aliis generibus

Aleocharinorum physogastrorum aliquantum differre.

Jam 14 genera physogastra Aleocharinorum termitophilorum

descripta sunt, quorum 10 ex America meridionali et centrali, 4

ex Africa et Madagascar, nullum ex India orientali. Ex Dipteris

termitophilis duo genera physogastra hucusque nota sunt, alterum

Brachycerorum (Termitoxenia Wasm.) ex Africa meridionali

et India orientali, alterum Nematocerorum (Termitomastus

Silv.) ex America meridionali.

Anacyptus (Microcyptus) Goeldii Wasm. n. sp.

(Fig. 3).

Minimus, rufotestaceus, subnitidus, sericeopubescens. Forma

corporis Tachypori valde exigui. Caput modice tantum deflexum ,

haud sub thorace occultum. Antennae breves, flavae, articulis

duobus primis majoribus, sequentibus perparvis, ultimis tribus

clavam elongatam compressam formantibus. Palpi maxillares relative

magni, art, 3° inflato. Prothorax semilunaris, convexus. Elytra

apice valde emarginata et praeterea in medio breviora thorace. Abdomen

tenuissime marginatum, conicum, convexum. Caput et thorax

polita, elytra et abdomen distincte dense et subaspere punctata,

Long. corporis extensi vix À ram.

Microcypto Lestaceo Lec. affinis, ejusdem formae, mag-

nitudinis, coloris et similis pubescentiae, sed antennarum clava

magis elongata et elytris asperius punctatis,

TERMITOPHILORUM EX AMERICA MERIDIONALI 99

Habitat: in nido termitis (Goptotermes marabi-

tanas Hag.) in ligno putrido in urbe Parä Brasiliae habitantis

a Dr. E. A, Goeldi inventus, cui speciem hane dedico. Duo exem-

plaria vidi.

Conosoma termitophilum n. sp.

Rufotestaceum, subnitidum, flavopubescens, vix punctatum, elytris

apice nigrolimbatis, elytrorum et abdominis margine laterali parce

sed longe nigrosetoso , apice abdominis densius nigrosetoso. Antennae

capite thoraceque breviores, apicem versus incrassatae et paullo

compressae, articulis penultimis valde transversis, ultimo adhuc

latiore, ovato et obtuse acuminato. Long 2, 3 mm.

Prope ad Conosoma setosum Sharp accedit, sed thorace

transverso et antennis multo brevioribus differt,

Habitat:Innido termitum (Eutermes arenarius-ful-

viceps Silv.) prope Sao Leopoldo (Rio Grande do Sul, Brasiliae)

a R. P. C. Heyer S. J. inventum.

Conosoma convexiusculum n. sp.

Praecedenti simile, sed minus et angustius, multo magis convexum,

totum rufotestaceum, densius flavopubescens, vix nitidum. Elytrorum

margine laterali utrimque longe trisetoso, abdominis margine laterali

et apice longe nigrosetosis. Long. vix 2 mm.

Habitat: in nido termitum (Eutermes arenarius-

fulviceps, in quo etiam formica (Brachymyrmex pa-

tagonicus Mayr) nidum suum habebat, in Colonia alpina prope

Theresopolim (Rio d. Janeiro) a Dr. E. A. Goeldi inventum.

Addo hic descriptionem speciei termitophilae ejusdem generis,

quae, quamquam in California Americae septentrionalis inventa est,

tamen ad faunam neotropicam propter hospitem suum (Galo-

termes castaneus Burm.) sine dubio pertinet.

Conosoma Heathi n. sp.

Piceum, dense fulvopubescens, ore, antennarum basi et apice,

abdominis apice et pedibus ferrugineis. Caput subtilissime punctatum.

Antennae capite thoraceque haud longiores, apice incrassatae et

compressae, articulis 2—5 elongatis, inter se longitudine sub-

aequalibus, sequentibus sensim brevioribus et multo latioribus,

100 (E. WASMANN 8. J.) SPECIES NOVAE INSECTORUM

8-40 quadratis, 14° ovato, latiore 10°, apice oblique truneato.

Prothorax et elytra densissime subtiliter punctata. Abdomen dense

et subtiliter punctatum, omnino immarginatum, punctis apicem

versus substriatis, Long. 4, 5 mm.

Antennis brevibus, apicem versus incrassatis et compressis ad

genus Lamprinus Kr. propius accedit haec species quam

reliquae species generis Conosoma Americae septentrionalis. Ut

in genere Lamprino forma illa antennarum adaptatio quaedam

ad vitam hic quidem termitophilam esse videtur, quae ad «typum

protectivum » (Trutztypus) Cephaloplectinorum (sive Xenocephali-

norum) appropinquat.

Exemplar unicum cum larva ejusdem speciei vidi a D. Haroldo

Heath die 292 Decembris anni 1901 in nido Calotermitis

castanei Burm. prope Pacific Grove !) in California inventum,

cui speciem novam dedico,

Scripsit mihi D. Heath haec de relationibus illius speciei cum

termitibus: «I watched them (the beetle with the larva) for several

days (in an observation-nest), but never detected them eating any

secretion or excretion from their hosts; but probably they took

vegetable matter as they journeyed to and fro. The Jarva with the

terminal hairy tuft had the curious habit, when approached by a

termite, of turning the abdomen so that the hairs were pushed

into the face or against the body of the intruder, who speedily

beat a retreat. This larva I gave every means of escape, but it

invariably remained with the termites, from which I infer that it

is a termitophile. »

Ex eo, quod Conosoma illud cum sua larva in termitum nido

inventa sit, certo confirmatur, quod species illa sit vere, non solum

fortuito, termitophila. Ad larvae descriptionem haec notanda videntur:

Larva (fere adulta): Long. 4,5 mm. Supra brunnea, infra

pallide testacea, depressa, subparallela, pilis brevioribus erectis dense

1) Fere 120 milliaria anglica versus meridiem ab urbe San Francisco. Idem

postea mihi transmisit specimina Trichopsenii depressi Lec., quae in

Termitis flavipedis Koll. societate prope Standford University in Cali-

fornia legerat.

TERMITOPHILORUM EX AMERICA MERIDIONALI. 101

et setis longioribus sat dense vestita; regio analis densissime setosa ,

setis compluribus longissimis, corporis longitudinem fere adaequan-

tibus; etiam in margine laterali prothoracis setae utrimque binae

perlongae. Caput transversum, prothorace angustius, declive, collo

nullo, ore retracto et infra posito. Antennae 4-articulatae, breves,

articulis latitudine valde descrescentibus, ita ut articulus 408 latus

sit et transversus, ultimus angustissimus, subuliformis. Ocelli utrimque

sex, Prothorax paullo angustior meso- et metathorace, sed illis

unitis longitudine aequalis. Scuta dorsalia thoracis integra et in-

divisa, sed linea longitudinali media continua impressa, quae etiam

supra segmentum primum dorsale abdominis extenditur. Cerci breves,

propter setas densas vix visibiles.

In latere dextro extremitatis analis fasciculus densus fungorum

parasiticorum minimorum, longe claviformium, affixus est (ex familia

Laboulbeniacearum); de quibus postea mycologum consulere opportebit.

Distinguitur haec larva ab illa Tachini rufipedis, quam

Schiödte descripsit, hisce notis: Corporis forma breviore, magis

depressa et parallela, setis analibus multo densioribus et longioribus,

setis longioribus binis in latere prothoracis, capitis ore multo magis

retracto et infra posito, denique antennis multo brevioribus et apicem

versus multo magis attenuatis. — Pilositate et setis densis longisque

analibus ad larvas Dermestidarum accedere videtur; sed distinguitur

pedibus multo longioribus, qui sicut in larvis Tachyporinorum

formati sunt.

Tihror.aleophoruscH ety erin. sp.

Minimus, valde angustus, rufopiceus, capite elytrisque piceis,

opacus Antennae graciles, capite duplo longiores, articulis tribus

ultimis paullo majoribus sed haud clavam distinetam formantibus.

Caput supra trisuleatum, post oculos dente subtili instructum.

Prothorax transverso-quadratus, bicostatus, inter costas transversim

biimpressus, Elytra thorace paullo latiora et longiora, singula

quadricostata. Abdomen elongatum, attenuatum.— Long. corp. 2 mm.

Differt a Th. sculptili Er. forma corporis angustiore, antennis

longioribus, thorace bicostato (haud quadricostato) et inter costas

ante et post medium transversim impresso,

102 (8. WASMANN 8. J.) SPECIES NOVAE INSECTORUM

Habitat: In nido termitum (Eutermes arenarius-

fulviceps Silv.) a R. P. G. Heyer prope Sao Leopoldo (Rio

Grande do Sul) inventus; de moribus ejus termitophilis dubium

aliquod relinquitur, quum ceterae species ejusdem generis sub cortice

vivant et forte fortuna tantum cum formicis cohabitent.

Coleoptera, Scydmaenidae.

Euconnus (Napochus) termitophilus Wasm, n. sp.

(Fig. 4.)

Rufus, fulvopubescens, capite thoraceque nitidis , elytris subopacis,

Caput globosum, impunctatum; collo fulvosetoso, oculis magnis.

Antennae dimidio corpore longiores, rectae (haud geniculatae), 11-

articulatae, articulis duobus primis cylindricis, 2° paullo breviore

et angustiore 1°, 3—7 brevibus, quadratis, 8—11 clavam magnam,

crassam, sed elongatam formantibus, quae dimidiam longitudinem

totius antennae adaequat ; articulis 8—40 oblongo-cylindricis, 11°

obtuse conico, dimidio longiore 10°. Prothorax trapezoideus, late-

ribus a basi usque ad apicem fere recte angustatis, latitudine paullo

longior; sublaevis, basi linea transversali impressa, quae utrimque

in punctum impressum desinit; extra illud punctum carina brevis

longitudinalis in margine externo basis. Prothorax haud dense

fulvopubescens, sed in angulis anticis utrimque fascia densa et

porrecta pilorum fulvorum instructus. Elytra valde lata et convexa,

latitudine vix longiora , lateribus rotundatis, densius fulvopubescentia ;

plica humeralis distincta, sed altera fovea basalis interior obsoleta.

Pedes longi, femora omnia apice clavata. Long 1,8 mm.

Ab Euconno (Napocho) germano Sharp, cui aflinis

videtur, facile distinguendus elytris brevioribus et magis globosis,

foveolis interioribus in basi elytrorum obsoletis, denique fascia aurea

porrecta in angulis anticis prothoracis. Ex hisce fasciis etiam con-

cludere licet, quod species haec nova inter Termitophilos symphilos

(sive euxenos) computanda sit sicut Napochus noster chr y s 0-

comus inter Myrmecophilos symphilos. Est hoc primum exemplum

symphiliae inter Scydmaenidas termitophilos.

Habitat: in nidotermitum (Anoplotermes ater Hag.)

TERMITOPHILORUM EX AMERICA MERIDIONALI. 103

prope Joinville (S. Catharina) a D, I, P. Schmalz inventus; duo

exemplaria vidi,

Coleoptera, Scarabaeidae. (Tribus 70922.)

Sphaeromorphus hospes Wasm. (Fig. 5.)

Nigerrimus, nitidus, totus punctatus, perfecte globosus, Caput

pentagonale, in medio parce, latera versus densius punctatum.

Prothorax latissimus, semilunaris, in media basi obtuse bigibbosus,

totus dense grosseque variolosopunctatus. Scutellum magnum, postice

acutum, grosse seriatopunctatum. Elytra transversoglobosa, dense

srosseque variolosopunctata, punctis in disco minus densis et di-

stincte seriatis, praeterea serie punctorum suturali subtiliorum in-

structa. Pars corporis inferior (seu interior, corpore convoluto)

rufa; maxillae flavae, late fimbriatae. Tibiae latae, truncatae,

punctatae, nigrae. Long. corporis convoluli 3 mm.

Pertinet ad divisionem II. Germari (elytris disco striatopunctatis).

Ab aliis speciebus ejusdem divisonis distinguitur colore suo haud

aeneo sed carbonario, dein prothoracis basi in medio bigibbosa et

elytris transverso-globosis. Sicut in aliis speciebus ejusdem generis

corpore convoluto desuper nihil praeter elytra, scutellum et extre-

mum marginem posticum prothoracis conspicitur. Infra globus

perfeete clauditur per tibias latas, quae interstitiis inter elytrorum

apicem circumflexum et capitis thoracisque margines inseruntur.

Habitat: in nido termitum (Eutermes arenarius

Bat. subsp. fulviceps Silv) una cum Xenogastre inflata

prope Joinville in provincia S. Catharinae Brasiliae a DINAR

Schmalz inventus; 5 specimina vidi. Propter formam omnino glo-

bosam et immobilitatem corporis in hoc situ granulum seminis

perfecte imitatur, ut D. Schmalz notavit; in medio nido cum ter-

mitibus vivebat.

Aliae species Acanthocerinorum etiam mores termitophilos habent ;

ita Acanthocerus termiticola Wasm. in nidis Ter-

mitis spinosi Ltr. (diri Klug) in Brasilia (Rio d. Janeiro)

inventus est, Confer etiam, quae in libro « Kritisches Verzeichnis

194 (B. WASMANN 8. J.) SPECIES NOVAE INSECTORUM

der myrmekophilen und termitophilen Arthropoden» (1894) p.

155 annotavi. Addendus praeterea Philarmostes cupreolus

Fairm., in termitum nidis in Madagascar (prope Suberbieville) a

D. Perrier inventus,

Coleoptera, Lymexylonidae.

Valde probabile est, species generis Atractocerus esse

termitophilas. D. A. Forel mihi misit specimen Atrac-

toceri (brevicornis L?) cum duabus reginis termitum

a D. Tisch in Africa occidentali (Goldküste) inventum. D, I. P.

Schmalz cepit specimen Atractoceri termiticolae n. sp. prope

Joinville (S. Catharina Brasiliae) vespere circa termitum nidos

(Cornitermes similis Hag?) volitantem. Forte in termitum nidis

habitare solet, quum specimina Atractoceri alias rarissimi sint.

Quare descriptionem Atractoceri a D. Schmalz inventi hic addo.

Atractocerus termiticola Wasm. n. sp. (Fig. 6.)

Multo latior Atractocero brasiliensi Serv., nigropiceus,

opacus. Caput transverso-globosum, oculis maximis, inter se con-

tiguis; in vertice linea brevis longitudinalis flava. Antennae capite

vix longiores, ab art. 3° fusiformes, crassiores quam in Atr. bra-

siliensi, apice acuto. Prothorax transversus, capite latior, longitu-

dine fere duplo latior, opacus, densissime punctatus, dense brunneo-

pilosus, in medio linea lata longitudinali flava instructus; scutellum

late transversum, bipartitum, brunneo-testaceum. Elytra brevissima,

thorace fere breviora, inter se late separata, densissime punctata

sed vix pilosa. Meso- et metanotum supra libera, in medio flavo-

lineata. Abdomen basi opacum, densissime punctatum, apicem

versus subnudum et parcius punctatum. Antennae et femora picea,

tibiae tarsique testacei. Long corp. 30 mm, lat. maxima abdo-

minis 5 mm.

Nota. Corporis totius forma, praesertim capitis, thoracis et

elytrorum (squamam alae termitinae fingentium), imo vero color et

pilositas , praesertim prothoracis, termitem magnum alatum simulant.

Idipsum etiam indicare videtur, quod in societate termitum vivat,

quum haec imitatio alioquin vix utilis esse possit. [d quod ad totum

TERMITOPHILORUM EX AMERICA MERIDIONALI. 105

genus Atractocerus extendere licet , cuius species omnes termitibus

alatis ita similes sint, ut de eorum « Termitenmimiery » vix dubi-

tare quis possit. Quinam sit finis specialis istius imitationis difficile

dictu est, licet videatur esse imitatio protectiva (Schutz-Mimicry).

Etiam oculi permagni generis Atractocerus, qui oculis Rhy-

sopaussidarum valde similes sunt et totum fere caput occupant,

mores ejus termitophilos indicant.

Phytophthires, Aphidae.

Termitaphis Wasm. n. gen. (Fig. 7, a—c.)

Corporis forma omnino singularis, supra profunde excavata,

navicularis, Duodecim enim segmenta dorsalia corporis utrimque

prolongantur in singulas laminas ascendentes et margine suo supe-

riore convergentes itaque totum corpus supra circumvallantes;

quarum binae laminae ad caput, reliquae ad corpus pertinent.

Antennae (Fig. 7, b) 4-articulatae, fractae, articulo 1° scapiformi,

perlongo et curvato, ceteris unitis paullo breviore; art. 2° latitu-

dine triplo longiore; 3° beviore 2°, latitudine duplo tantum lon-

giore; 4° longiore 2°, sed paullo breviore 2° 3° que unitis. Ros-

trum (Fig. 7a) triarticulatum, art. 2° 3° que inter se longitudine

subaequalibus. Alae omnino desunt, Etiam appendices tubiformes

(Saftröhren) abdominis omnino desunt. Pedes breves et tenues,

tarsorum articulo 1° brevissimo, 2° valide biunguiculato. Ex-

tremus margo superior ompium laminarum, quae valli instar totum

corpus supra cingunt, serratus et piliger (Fig. 7, c.)

Termitaphis circumvallata Wasm. n. sp. (Fig. 7.)

Albida, elongato-ovata, summo margine laminarum corpus supra

cingentium flavotestaceo. Long.- corp, fere 4 mm.

Habitat: Hoc genus permirum a D. Augusto Forel in nidis ter-

mitum (Amitermes Foreli Wasm. n, sp; vide Appendicem!)

prope Baranguillam in Columbia Americae meridionalis 1896 in-

ventum. Unicum tantum specimen vidi.

Cum genere Termitococcus, quod D. Silvestri in termitum nidis

in America meridionali invenit et nuper descripsit (Boll. Mus.

Torino XVI. 1901 n°. 395 p. 4) genus hoc novum Aphidarum

106 (E. WASMANN S. J.) SPECIES NOVAE INSECTORUM

solum exemplum Zrophobiosis apud Termitidas hucusque notum

constituit. Zrophobiosim appello illam formicarum vel termitum

cum aliis insectis consociationem, quae nutrienti obtinendi causa

a formicis vel termitibus suscipitur. Frequentissima est apud for-

micas. Distinctionem inter frophobiosim et symphiliam alio in loco

exponam.

Appendix ad termitum notitiam.

Genus Amitermes Silvestri!) (Dentitermes Wasm. i. 1.)

militum forma capitis globosa ef mandibulis angustis valde curvatis ,

ante medium acute unidentatis distinguitur.

Ad hoc genus species sequentes referendae sunt:

Termes unidentatus Wasm. Africa orientalis et meridionalis.

Termes basidens Sjöst. Africa occidentalis.

Termes sulphureus Havil. India orientalis.

Amitermes amifer Silv. Argentinia, Paraguay, Matto Grosso,

Amitermes brevicorniger Silv. Argentinia.

Amitermes quadriceps Wasm. n. sp. India orientalis,

Amitermes Foreli Wasm. n. sp. Columbia.

Termes tubiformans Buckl. America septentrionalis. (Secun-

dum exemplaria, ex Henrietta | Texas] aD. W.M. Wheeler accepta,

qui illam speciem sub nomine «Termes tubiformans Buckl. »

mihi misit),

Amitermes Foreli n. sp.

Miles: Longitudo totalis 6—6,5 mm; Caput cum mandibulis

2,5 mm, Albus, capite albide-flavo. Caput magnum, globosum,

valde convexum, postice valde rotundatum, antice attenuatum,

latitudine vix longius. Antennae 44-vel 12-articulatae, articulis

apicem versus mullum longioribus, articulis 4 penultimis latitudine

duplo vel plus duplo longioribus, ultimo latitudine quadruplo lon-

giore praecedenti. Frons inermis, antice sulcatus. Mandibulae dimidia

capitis longitudine, apicem versus piceae, validae, valde curvatae,

1) Boll. Mus. Torino XVI. 1901. n°. 389,

TERMITOPHILORUM EX AMERICA MERIDIONALI. 107

ulrinque ante medium unidentatae, Labrum ovale, mandibularum

medium haud attingens, latitudine vix longius, apicem versus

angustatum et acuminatum. Prothorax parvus, sub capite fere

occultus, et illo plus duplo angustior, transversus; lobus ejus

anterior magnus, erectus, semicircularis, haud excisus.

Operarius. 5—5,5 mm.; antennae 14-articulatae; clypeus

valde convexus.

Nympha 6,5 mm.; antennae 15-articulatae, clypeus valde

convexus; prothorax capite angustior, fere semilunaris. Alarum

initia (Flügelscheiden) brevia, segmentum 2um dorsale abdominis

attingentia. Abdomen paullo inflatum. — Distinguitur haec nova

species antennarum forma in milite ab Amitermite amifero

Silv., labri forma ab Amitermite brevicornigero Silv,

EROE LEO API OCT A BU be AB 19!

Fig 4. Termitophya Heyeri Wasm.-(Zeiss a,, Oc. 2).

la labium (Zeiss D, Oc. 1): 1 = ligula; p = papilli

gustatorii; pl = palpi labiales.

1b, maxilla (Zeiss A, Oc. 4).

Fig. 2. Termitoiceus anastrephoproctus Silv., labium

(Zeiss D, Oc. 1.)

Fig. 3. Anacyptus Goeldii Wasm. (Zeiss a, , Oc. 2).

Fig. 4 Euconnus (Napochus) termitophilus Wasm.

(Zeiss as 00,02).

Fig. 5. Sphaeromorphus hospes Wasm. (Zeiss a,, Oc. 1).

Fig. 6. Atractocerus termiticola Wasm.

Fig. 7. Termitaphis circumvallata Wasm. (Zeiss a,,

Oc. 2); 7a rostrum; 7b antenna; 7c lamina una valli ,

quod corpus supra cingit (Zeiss A, Oc. 2).

108

De rups van Xystophora Palustrella pougl,

DOOR

D. TER HAAR,

In bet voorjaar van 1897 kweekte ik in een half nat terrarium

verscheidene moerasplanten, waarop of waarin rupsen leefden, Onder

de vlinders, die er uit kwamen behoorden vrij talrijke exemplaren

van Aystophora Palustrella Dougl. waarvan de eerste toestanden

nog onbekend waren. Het was ondoenlijk na te gaan, van welke

rupsjes de vlindertjes afkomstig waren, maar bij eenig nadenken

kwam het mij waarschijnlijk voor, dat het de roode rupsjes waren,

die in ’t hart van jonge Iris-planten door mij vrij talrijk gevonden

waren in een perceel hooiland bij Wartena. Ik had de rupsjes

vrij gemakkelijk kunnen opsporen, door zoo te loopen, dat het

zonnelicht door de planten heenviel. De karmijnroode, sterk over-

heerschende kleur der rupsjes stak dan sterk af tegen het lichte

groen der Iris-bladeren. In 1898 ging ik in Juni naar ’t zelfde

perceel land, maar kon slechts 2 rupsjes vinden Zooals het wel meer

gaat, als men ergens bijzonder veel belang in stelt, mislukte het

kweeken. Ik maakte wel een beschrijving van de rups, maar slechts

een exemplaar verpopte, doch verdroogde. Uit het verpoppen had ik

echter geleerd, dat dit plaats heeft buiten de plant in eenig spinsel.

Door de verandering van woonplaats van Warga naar Kollum,

was ik eenige jaren niet in de gelegenheid naar de rups te zoeken,

totdat ik in 1901 op een analoge plaats als de vorige vindplaats,

maar nu onder behoor van Garijp één rupsje vond, dat mij werkelijk

een vlindertje leverde,

(D. TER HAAR). DE RUPS VAN ENZ. 109

Thans had ik eindelijk de zekerheid dat het door mij er voor

gehouden rupsje werkelijk dat dezer soort was. Begin Juni ben

ik weder naar Garijp gegaan op het land waar ik het vorige jaar

zoo gelukkig was geweest en verzamelde een tiental rupsjes. Hier-

door ben ik eindelijk in staat gesteld al wat ik weet te publiceeren.

Levenswijze.

Hoe de jonge rupsjes leven weet ik niet. Ik vond slechts eenmaal

een halfwassen rupsje, dat gangen maakte in een vrij dik Iris-blad.

De voedselplant is /ris Pseudo-Acorus L (Gele Lisch). De rupsjes

zitten in den regel met den kop naar beneden binnen in de plant.

Zij leven van het hart-blad, voor zooverre het besloten is tusschen

de buitenste bladeren. Dit hart-blad is dan nog zeer teer en dun,

zoodat het geheel wordt doorgevreten en er een langwerpig gat in

ontstaat. Dit gat wordt dan opgevuld met de donker groene ex-

crementen der rups, Deze exerementen verspreiden eene vrij sterke,

zure lucht, Het schijnt dat, wanneer de planten in ’t voorjaar pas

opkomen, de rupsjes in de buitenbladen mineeren. Men kan ten-

minste de aangetaste planten in den regel herkennen aan vuile

(verlaten) gangen in het buitenblad. Doet men de beide helften

hiervan van elkander, dan zit de rups daartusschen in een uitge-

vreten hartblad. Het schijnt dat de rups, evenals sommige @elechia-

rupsen steeds dieper gaat, maar door den snellen groei der bladeren

dus steeds ongeveer op dezelfde hoogte blijft. Wanneer, dank zij

warm, groeizaam weer, de groei bijzonder snel gaat, komen ze zoo

hoog te zitten, dat ze — evenals in 1897 — zichtbaar worden.

Waar in de vrije natuur de verpopping plaats heeft, weet ik niet,

Ik vermoed aan den voet der planten, tusschen het gras en mos,

dat in veenachtige streken groeit.

Beschrijving der rups.

Slechts één halfwassen rupsje vond ik, waarvan ik de volgende

beschrijving maakte:

Lengte 6 m.M.

De grondkleur is gelijk aan die van een volwassen exemplaar,

110 (D. TER HAAR). DE RUPS VAN

maar het nekschild heeft meer afstekende halve maantjes en de

roode teekening is in aanleg als flauw chocoladebruin aanwezig,

terwijl de ruglijn nog ontbreekt en bij het kruipen zich meer voor-

doet als een inwendig orgaan (rugvat).

Volwassen rups.

Lengte 12 tot 14 m.M.

De vorm is gerekt spoelvormig. De kop is plat en klein, glanzig

vuil honigbruin met donkerder monddeelen en twee pikbruine

vlekjes aan weerszijden daarvan. Het nekschild is glanzig bruingeel

met 2 pikbruine halve maantjes aan den achterrand.

De grondkleur is kaaskleurig oftewel licht okergeel.

De teekening bestaat uit eene smalle ruglijn, waarnaast aan

weerszijden van den rug eene, vooral op de middenste ringen

aanmerkelijk breedere langslijn en de gewone zijlijn.

Deze langslijnen zijn karmijnrood, zeer onregelmatig begrensd en

hier en daar vlekkig verbreed, zoodat ze nu en dan in elkander

loopen en er alsdan op de ringen dwarsbanden schijnen te ont-

staan. Ook zijn bij de meeste exemplaren de lijnen in de lengte

niet onafgebroken, maar bestaan zij uit halve maantjes of lang-

werpige vlekjes, doordat in de geledingen de grondkleur doorloopt.

Onder de langsplooi in de zijden staan nog onregelmatige, karmijn-

roode vlekjes boven de pooten.

De staartklep is zeer donker bruin evenals een driehoekig schildje

op elken naschuiver.

De zes borstpooten zijn geelachtig met pikbruine geledingen en

klauwtjes; de naschuivers en vier paren buikpooten zijn eenkleurig

met het lijf. De buik is zonder eenige teekening.

In de zijlijn staan de luchtgaten die cirkelrond en zwart

maar licht geelachtig ingevat zijn, Even daarboven staat een klein

wratje of stipje, dat, evenals de overige gewoon geplaatste wratjes,

mede zwart is en een bruinachtig fijn haartje draagt.

Hier en daar op het lijf, ook aan de buikzijde, bespeurt men

bovendien enkele fijne, bijna onzichtbare haartjes,

XYSTOPHORA PALUSTRELLA. 111

De pop is gewoon gevormd. Het spinseltje was wit en werd bij

mij gemaakt onder het over de flesch gespannen doek.

Het vlindertje is beschreven in Snellen, Micro’s pag. 686.

In ons land is de soort door wijlen Mr. Herman Albarda bij Lekkum

ontdekt, en verder alleen door mij bij Wartena en Garijp. Verder

is de soort alleen gevangen in Engeland (Kent, Norfolk en Cambridge)

en zegt de heer Meyrick er van «Op veenachtige gronden zeer lokaal».

In de prijscourant van Staudinger en Wocke komt de soort

niet voor.

Xystophora Palustrella Dougl. behoort dus stellig tot de zeer

belangwekkende soorten.

Kollum, 19 Juni 1902.

112

LIST OF BEETLES

collected in the months of August and September 1900

in Surinam (Dutch Guyana) and on the

island of Barbadoes

Dr. D. L. UYTTENBOOGAART.

In the months of August and September 1900 I collected some

beetles, mostly small specimens, in Surinam, as well on the coast

as in the inland. On my way back to Europe by the English

Royal Mail, I visited Barbadoes and stayed there for a fortnight,

in which time I also collected some Coleoptera Dr. H.J. Veth has

been kind enough to classify this collection and to determine a

part of the species,

Entomologist who might wish to study species of this collection

are kindly requested to communicate with Dr. D. L. Uyttenboogaart,

N. Spiegelstraat 39, Amsterdam.

The classification is after the Catalogus Coleopterum of Gem-

minger & von Harold.

Casnonia spec.? .

Agra erythropus Dej

Lebia two different species?

Tetragonoderus undatus De) .

Pachyteles spec.? . .

Scarites cayennensis Dej.

„ 8 punctatus Dej.

Oxydrepanus spec? .

Carabidae.

On the banks of the Tempati-river.

Paramaribo, hunting in the grass.

Flying at night. Paramaribo.

On the banks of the Surinam river near

Paramaribo.

In a piece of rotten wood on a plan-

tation near Paramaribo.

Paramaribo. One came flying into a

second stock room at night, attracted

by the light.

Under a piece of dead wood near Para-

maribo.

Very common on the banks of creeks

near Paramaribo.

(DR. D. L. UYTTENBOOGAART.) LIST OF BEETLES. 113

Clivina elongata Chaud

Clivina two species?

Selenophorus two species?

n ” ”

Selenophorus spec. ?

Hypolithus +

” n» e

Harpalini 1. species? .

Acupalpus spec.?

Platynus 5 ala £

Lachnophorus niger Gory.

5 spec. ?

Tachys 4 species? .

Hydrophilus insularis Cast

Tropisternus agilis Gylh.

È lateralis Fabr.

Paracymus spec.? . .

Philhydrus , Sr

à 5 species ?

Helochares 2

Berosus species ?

”

Chaetarthria 2 species ?

Hydrochus 4 >

Coelostona 2 2

? spec.?

Gyrophaena 1 species?

5 spec. ?

Dinopsis spec. ? 3

Tachyporini spec? . . . .

Belonuchus haemorrhoidalis F.

Medon 2 species?

Paederus Crasiliensis Er.

Palaminus pilosus Fr.

n variabilis Er. . .

Stenus anguinus Er.

IIITÀ BB EC

Tijdschr. v. Entom. XLV.

On the banks of small creeks in the

upper Tempati district.

Same place as foregoing species.

On a cocoa-plantation near Paramaribo.

Barbadoes, hunting on the road.

On a cocoa-plantation near Paramaribo.

Same place as foregoing species.

On the banks of a creek near Paramaribo.

Surinam.

On the banks of the Marowyne river

near Albina.

On a sandbank in the upper Tempati,

This species has exactly the colour

of the sand.

Near Paramaribo.

Hiydrophilidae.

Barbadoes. Very common over the whole

island.

Barbadoes. Very common over the whole

island.

Barbadoes. Very common over the whole

island.

Barbadoes.

Collected in creeks in the upper-Tempati

district.

Upper Tempati.

In a trench on a cocao-plantation. Para.

maribo.

Upper Tempati.

” ”

In trenches on plantations near Para.

maribo.

Surinam.

Staphylinidae.

Surinam.

In a fungus on dead wood on the coast

of Barbadoes.

Surinam.

”

Under the bark of Eriodendron anfrac-

tuosum. Surinam,

Near Paramaribo.

114 (DR. D. L. UYTTENBOOGAART.)

Trogophloeus 2 species

Coprophilus spec.?

Homalini 1. spec.?

Piestus spec.? .

Lispinus striola . .

fa spec wz

Micropeplus spec. ?

Bryazis spec. ?

Clambini 2 species?

Leen

n»

Hololepta bractea Mars

Da spec. ?

Lioderma 4 dentatum F.

Phelister spec.? .

Epierus lucidulus Mars.

» 2 Species? .

Tryponaeus 4 species?

i? spec. ?

o ”

Stilbus 2 species?

Carpophilus dimidiatus F.

Epuraea spec.? . . .

Camptodes spec. ?

Airora clivinoides Reitt.

Tenebrioides bipustulata F.

Trogositae Steinheili Reitt

ba mauritanica L.

= pulchella Reitt (?)

Surinam.

Under the bark of Eriodendron anfrac-

tuosum. Surinam.

Near Paramaribo.

Surinam.

Pselaphidae.

Surinam.

Silphidae.

Surinam.

Barbadoes.

Histeridae.

Under the bark of the Poisontree.

Surinam.

Under the bark of the Poisontree.

Surinam.

Under the bark of the Poisontree.

Surinam.

Under the bark of Eriodendron anfrac-

tuosum. Surinam.

Surinam.

dd ”

Near Paramaribo.

Surinam.

Barbadoes.

Phalacridae.

Surinam.

Nitidulidae.

Upper Tempati. :

In the fowers of Gramineae. Barbadoes.

Surinam.

Trogositidae.

Under the bark of the Poisontree.

Surinam.

Under the bark of the Poisontree-

Surinam.

Under the bark of the Poisontree.

Surinam.

In the foodstorehouse of the mine Her-

mina. Tempati.

Under the bark of Eriodendron anfrac-

tuosum. Surinam.

Ditoma obscura F.

Aulonium spec. 3

Nematidium cylindricum F.

Cerylon spec.?

Cerylonini 1 species? .

Catogenus castaneus Perty

Hyliotini spec.? .

Microbrontes unicornis Reitt. 4 2.

Telephanus spec.?

Laemophloeus castaneipennis Grouw

= bicolor Chevr. (?)

fi E ia È

Silvanus triangulns Reitt.

= surinamensis L.

Cathartus quadricollis Guer.

LI advena Waltl.

5 spec. ?

Nausibius dentatus Marsh.

Eniemus spec.? . . . .

Corticaria 2 species? . .

Typhaea 2 species related to- .

Diplocoelus spec.?

Trogoderma insulare Chevrol. (?) .

Limnichus spec.? . . .

Elmin 1 species? . . . »

Esolus spec.? .

Stenelmis 2 species ?

Spasalus crenatus Mac L. .

Neleus interruptus L. . .

» punctiger Serv.

Ninus punctatissimus Eschsch .

„ interstitialis Eschsch.

Verres furcilabris Eschsch .

? two species?

LIST OF BEETLES.

Colydiidae.

. . Surinam.

Under the bark of the

Surinam.

”

Cucujidae.

Under the

Surinam.

Se Surinam

bark of the

Lathridiidae.

. Surinam.

Re =

Mycetophagidae.

Surinam.

bo 5

Dermestidae.

Barbadoes.

Byrrhidae.

Surinam.

Parnidae.

Surinam.

. e O

ne Paramaribo:

Upper Tempati.

Passalidae.

115

Poisontree.

In pieces of rotten wood. Surinam.

” n n ” ”

n ” n ” ”

” n n ” ”

” n n ” n

® Li n n ” ” ”

116 (DR.

Canthon triangularis Drzy. .

„ sordidus Har .

Onthophagus bidentus Drup .

Aphodius spec.? .

Ataenius Se Chase

5 3 species!

D. L. UYTTENBOOGAART.)

Scarabaeidae.

« . Upper Tempati.

. . . ”

: Alpina on the Marowine-river.

Barbadoes.

= ”

. . Upper Tempati.

Anomala var. of undulata Mon (2) , si n

Rutela lineola L. var. Surinama L. . . Near Paramaribo.

Cyelocephala rustica Oliv.

A signata Drury .

en bicolor Lap.

Dyscinetus dubius Ol.

Dyscinetus spec.?

Ligyrus ebeninus Deg.

„ tumulosus Burm .

Megaceras spec.? 2

Euchroma gigantea L.

Psiloptera collaris Oliv.

Colobogaster 6 punctata F.

Agrilini 2 species? .

Brachys spec.?

Trixagus spec.? .

Drapetes spec.? . . . +

Hyporrhagus spec.? +

Dilobitarsus bidens F.

Meristhus 2 species? . .

Chalcolepidius porcatus L.

Ischiodentus nigrita Cand.

5 2 species?

Aeolus 4 species?

Monadicus spec.?

Cardiophorus spec. ?

Limonius spec.? .

Athous spec.?

Upper Tempati.

Paramaribo. Very common. Flijing into

lighted rooms at night.

Oreala on the Corantine-river.

Paramaribo. Very common, flying into

lighted rooms at night.

+. 22 KParamarıbo.

”

Barbadoes. Very common, flying into

ER EST: lighted rooms at night.

- 2... Upper Tempati.

Buprestidae.

Flying round the golddiggers instru-

ments in the sunshine. Upper Tempati.

Collected with the former species.

= 3 Q O D n ” N n n

Nickerie. Surinam.

Surinam.

Trixagidae.

Surinam. 2

”

Monommidae.

Surinam.

Elateridae.

. . + «+ Under the bark of the Poisontree.

Surinam.

. . . . . On Eriodendron anfractuosum. Surinam,

Surinam:

. . . . . ”

Pyrophorus pellucidus or . + . Upper Tempati.

LIST OF BEETLES.

Dascillidae.

Cyphon 1 species related to- . . . Surinam.

Scirtes 1 „ = ne 5

Seintes, 3 SPECICS! u Seen. . $

DONC NN te à 5

Malacodermidae.

Calopteron spec.?

Emplectus 7 individua

Aspidosoma ignitum L.

Photuris 4 species ?

Near Paramaribo.

Belonging partly to different species.

Surinam.

Very common at Paramaribo.

Upper-Tempati.

Cantharis luteus Blanch . Surinam.

Cantharis 2 species? . . n

Cantharini 1 species? n

Silis spec. ? 7

Malthinus spec.? 5

Malchinus spec.? ni

Cleridae.

Priocera spinosa F. Under the bark of the Poisontree.

Surinam.

Belomumıspeen un Upper Tempati.

BEE E SPECIES: ve Surinam.

Ptinidae.

Xyletinus 2 species? related to- Surinam.

Dorcatoma spec. ? 3

Bostrychidae.

Aylopertha spec.? + . . + . « Surinam.

? spec. ? ”

Cioidae.

Lyctopholis spec.? Surinam.

? spec. ? Po

Tenebrionidae.

Epitragus fuscus Latr. . »

Opatrinus geminatus Er.

Phaleria Chevrolati Fleut. (?) .

Platydema 2 species? and 2 species rela-

ted to- ur

Tribolium ferrugineum F.

Zophobas spec.?. . . .

Sitophagus scidarius Reitt.

Lobopoda spec. ?

Cistela spec.? SALE

Lystromichidae 1 species, . » . ,

Albina on the Marowine-river.

Under the bark of a piece of dead wood»

Paramaribo.

On the coast of Barbadoes.

Surinam,

Surinam.

Barbadoes.

Surinam.

Upper Tempati.

” n

Albina on the Marowine-river,

118 (DR. D. Le UYTTENBOOGAART.)

Lagriidae.

Statira fulvicollis F. (?) . . . . . . . Upper Tempati.

Pedilidac.

Eurygenius 2 species? . . . . . . . « Surinam.

Macratria Spec. n. Ii e Upper Lempati.

Aylophilus (Euglenes) 3 lea re Suini

Anthicidae.

Anthicus 5 Species? … ©: + oo... Surinam.

Mordellidae.

Mordella ferruginea F. , . . . . . . Surinam.

Rhipidophoridae.

Emenadia spec.? . . . . . . . . + + Barbadoes.

Cantharidae.

Epicauta spec.? probably virgata Klug. Paramaribo.

Oedemeridae.

Copidita 2 species? . © ©. . . . .. Surinam.

» 2 Species. e sa 2 + el Barbadoes.

Curculionidae.

Sitonini 3 species? . . . . . . . . . 2 spec. from Surinam, 1 spec. from

Barbadoes.

Exophthalmus abbreviatus L. . . . . . Barbadoes,

Hylobüni 1 species? . . . . . . . . . Surinam.

Apion 5 species? . . . . . . . . . . Surinam. The smallest specimen common

on Mimosa noli-me-tangere near Para-

maribo.

Attelabus spec.? . . . è. . + + . . Paramaribo.

Cryptorrhynchus spec.? . . . . . . + . Surinam,

Coelosternus spec.?

fae eed n

Zygops 2 species? . . . . . . . . . . Upper Tempati.

Zygopini 2 species? . . +... . + « Surinam,

Copturus spec.? .

Ceutorrhynchini 8 speri

01 GOMENUSISPOCI MA CITE RENE 5

Baris 6 species? n

Barini species? . . . . FAT e 5

Rhynchophorus palmarum ie oO O06 n

5 politus Gyll. ..... Upper Tempati.

Sphenophorus hemipterus L. ..... a) 7

Sphenophorini 1 species. . . . . . . . È n

Pentarthrum spec.? . . . . + + + . ‘Surinam.

Cossonus squama F. (?). . . . . . . . Under the bark of the Poisontree-

Surinam.

» spec? . . +. . + + . . « Collected with the former species.

Cossonini 1 species? . . . . . . . . . Upper Tempati.

2 2 Species: ar ee Ce rind.

LIST OF BEETLES. 119

Scolytidae.

Hylastus spec.? . + + « « + + . + « « Surinam.

Hylesinini 1 species? . + 0... . . 1

Phloeotribus spec. ? ... . . ee. 5

Cryphalus 3 species? . . . . +... 2

Xyleborus 3 species? . « + « «ee n

Platypus difficilis Chap. . . . . . . . n

> Salle:fChap als, ie 5

ns ARSDECIES ee Cote ne =

TESSAFOCErUs Spel. © ore è à à + © =

”

Remark: Most of these Scolytidae were

collected in the dense forests of the

inland by means of a lamp at night.

Brenthidae.

Brenthus anchorago L. . « + 7. . . Very common under the bark of the

Poisontree. Surinam,

à bidentatus Ol. . . . . . . . Collected with the former species.

A SPEC GUM ce eta nn a on flowers. Surinam.

Anthotribidae.

Ptychoderes nebulosos Ol. (?). . . . . Under the bark of the Poisontree.

Surinam.

Cerambycidae.

Mallodon spec.? .. . . . Surinam.

Sphallenum oe Er. ©) . . Surinam,

Chloridantestivan … 3% 00 es Upper Tempati.

5 ETE ee er * 5

Gnomidolon spec.? . = a

Obrium 1 species related ie 5 > n

Callichroma spec.? . . . . . . + - Surinam.

Trachyderes suceinctus Dex var. cayennensis. Nickerie.

Lyssonotus erueiatus Drap. . . . . . . Caught in a cob-web near Paramaribo.

Lissonotus equestris F.. . . . . . . . Upper Tempati.

Phryneta verrucosa Drury . . . . . . Barbadoes.

Megacera vittata Serv. (?) . . . . . . Near Paramaribo.

Stirastoma breve Salz . . . . . . . . Very harmful to the cocoa trees. Suri-

nam.

Amniscus spec. . . + . . . + + + « « Paramaribo.

Lagochirus araneiformis i .... + . Caught in a cob-web near Paramaribo.

Trypanidius spec.? « . . . . . . . . Surinam.

Probatius Spec. D > 00 ne .'. » Upper Tempati.

Colobothea varia F. 5 En

Bruchidae.

PHRUCAUS SECHE 2 2a ee sen + DUTINAN,

120 (DR.

Lema praetentata Lac

„ 4 species? cita

Megascelis frenata Lac. (?)

Chlamys 2 species?

Exema spec. ?. :

Monachus gemellus suite

Crytocephalus spec. ? .

D. L. UYTTENBOOGAART.)

Chrysomelidae.

Pachybrachys mysticus Suffr. .

A 2 species? .

Spintherophyta spec. ?

Chalcoplacis 2 species .

Metaxyonycha testacea F.

Colaspis fastidiosa Lef .

» occidentalis L.

a 2 species ? .

Otilea spec.? .

Chalcophana 2 species >

Eumolpus surinamensis F.

Eumolpini 6 species ?

Myochrous dubius F. .

Epitrix spec. ?

Haltica 2 species. ?

Disonycha glabrata F.

5 spec. ? .

Lactica 2 species ?

Longitarsus 2 species ?

Chaetoenema spec.?

Asphaera abbreviata F.

» Spec.?.

Homophoeta abdominals if

a spec. ? .

Oedionychis 10 guttata F.

Monoplatites 3 species ?

Halticidae 34 individua

as 1 species ?

Diabrotica trifasciata F.

: bivittata F.

È 2 species ?

5) spec. ?

N 3 species ?

Dircema nigripennis F.

n spec. 3 Li È

Coelomera cayennensis F à

Paramaribo.

Surinam.

Albina on the Marowine-river.

Albina. One of these species represents

a remarkable form of mimicry, as it

is exactly like the excrements of a

certain caterpillar with which it lives

on the same scrubs.

Surinam.

Albina on the Marowine-river.

Surinam.

Upper Tempati.

Surinam.

Upper Tempati.

Surinam.

On waterplants on the banks of the

Surinam-river. Paramaribo.

Surinam.

Surinam. One spec. was abundant at the

mouth of the Tempati-river.

Upper Tempati.

Surinam.

Near Paramaribo.

Surinam.

Surinam and very common on Barbadoes,

Surinam.

”

belonging for the greater part to diffe-

rent species. Surinam

Barbadoes.

Upper Tempati.

n n

n ”

In the flowers of a Passiflora. Albina.

Surinam.

Upper Tempati.

LIST OF BEETLES.

121

Cerotoma variegata? . ...... Surinam.

Galerucidae 9 species? .... n

Acanthodes spec. ? . . + + . + . =... Paramaribo.

Uroplata angulata F. ...... >

Chalepus ruficollis F. . . . x

Cephalodonta maculata Oliv. 5

Himatidium capense (Herbst)(fasciatumF. ) Paramaribo.

Chelymorpha variolosa F.. . . . . . . Paramaribo.

Coptocycla bicolor . . . . . . . . ”

= qudaicde R25. ”

È ORSDECIOSM Ga ren: n

Erotylidae.

? SNGCN Deh sca Surinam.

Endomychidae.

Amphix discoideus Gerst. (?) . . .

» marginatus F. en

Epopterus histrio Gerst. (?) .

Upper Tempati.

” n

n n

Coccinellidae.

Migilla maculata Dej. . . . . . . . Surinam and Barbadoes.

Halyzia confluens F. Surinam.

Neda sanguinea L. . . . . . Near Paramaribo and on Barbadoes very

common.

Brachyacantha 4 species ? Surinam.

Hyperaspis ee PF. »

5 2 species? . - =

Scymnus thoracicus F. . . . . . . . . Barbadoes.

» probablya variety ofthoracicus F. Surinam.

SCYMNAISSONSPECIES EN n «= «os 5

AC ONSD ECH o o e ee =

Exoplectra spec.? . . . n

iy BUSPECIOS Ie ee Ma, a as a

Corylophidae.

Parnulus (Sacium) 3 species? . , . . . Surinam.

The list of the Dytiscidae and Gyrinidae will be published later on.

Amsterdam, October 1904,

EWA trap impr. AJIW seulps:

Dutch Acari-Parasitidae .

en en TEN

AGO. del. PW Trap impr. AIIM. sculgs.

Dutch Acari-Parasitidae.

AGO. del. PWM-Erap impr. AJMsoulps

Dutch Acari-Parasitidae .

AJTWsculps,

NN Papimpr

sera

i=)

|) TvE.xIN.

ACO.del.

Dutch Acari-Parasitadae .

KKempers del PWM. Trap impr. Ad Wendel sculps

Achtervleugels van Cole optera.

T.v. E. XLV. FING:

Ir de Graaf del P.W.M Trap impr A.J Wendel lith

Wendel sculp;

hea

5 ©

E B

= a

EU 2 î

a Ta

Aca |

iz}

ae Myrme

Species nov

Wasmanw del.

TIIDSCHRIFT VOOR ENTOMOLOGIE

UITGEGEVEN DOOR

DE NEDERLANDSCHE ENTOMOLOGISCHE VEREENIGING

ONDER REDACTIE VAN

Pe CG: PSSNELEEN

JHR. Dr. Ep. J. G. EVERTS

Mr. A. F. A. LEESBERG

VIJF-EN-VEERTIGSTE DEEL

JAARGANG 1902

Man” *

Derdeen Vierde Aflevering

met 7 platen

(12 Mei 1903)

Ss GRAVENHAGE

MARTINUS NIJHOFF

1903.

ZN OF CONG p>

es a

MAY 26 a.)

ISONIAN DER!

123

NP OM Ss ON) A.C ARE

Fifth Series. 1)

Dr. A. C. OUDE M A NS.

(With Plates 10—1 21)

1. Acari of Russia.

The Argus reflexus (Fab.), mentioned in the Tijdschrift voor

Entomologie, vol. 43, p. 112, as found in 1879 by Dr. A. R.

Spoor in a farmer’s dwelling in the Russian village Ssamjani,

near Astrachan, is determined by Prof. G. Neumann, of Toulouse,

as Argas persicus Fischer, with a ?

The following Acari were collected by Dr. A. R. Spoor near

0Abo, Finland, 1897 —1900.

Parasitus crassipes (L.), 2.

Uropoda ovalis (G. L. Koch), 2 nymphae, 1 ¢. Under chips

on the sea-shore, July, 1897.

Tydeus croceus (L.), 1 ex. On Prunus padus L., Sept., 1900.

Linopodes motatorius (L.), 1 ex.

1) The First Series appeared 15, I, 1897 in the Tijdschr. v. Entom. vol.

39, p. 175 — 187.

The Second Series 5, IX, 1900 in the Tijdschr. v. Entom., vol. 43, p. 109—128.

The Third Series 30, XI, 1901 in the Tijdschr. d. Ned. Dierk. Vereen. ser.

2, vol. 7, p. 50 8%.

The Fourth Series 18, VII, 1902 in the Tijdschr. d. Ned. Dierk. Vereen., ser.

2, v. 7, p. 276-311.

The Seventh Series 31, X, 1902 in the Tijdschr. d. Ned. Dierk. Vereen., ser. 2,

vol. 8, p. 17—34.

The Series are independent from one auother.

Tijdschr. v. Entom. XLV, 9

124 (DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

Anystis baccarum (L.), 3 ex. On Alnus glutinosa (L.), Sept.

1900.

Tarsonemus floricolus Can. et Fanz. In Ceratoneon attenua-

tum Bremi on Prunus Padus L., Sept., 1900.

Lthombognathus setosus (Lohm.), 3 ex. In subsaline algae., Sept. ,

1900.

Camisia glabra (Michael), 1 ex. In subsaline algae. Sept , 1900.

Inacarus coracinus (CG, L. Koch), 3 ex. Under chips on the

sea-shore, July, 1897.

Eremaeus confervae (Schrank), 5 ex. In subsaline algae, Sept.,

1900.

Scutovertex bilineatus Michael, 2 larvae, 27 nymphae, 16 adulti.

In subsaline algae, Sept., 1900.

Notaspis seminulum (Panz.), 1 ex. Under chips on the sea-shore,

July, 1897:

Notaspis alatus Herm., 1 ex.

Lentungula algivorans Michael, 6 nymphae, 4 2, In subsaline

algae, Sept., 1900.

Eriophyes laevis (Nal.). In Cephaloneon pustulatum Bremi on

Alnus glutinosa L., Sepi., 1900.

Eriophyes tiliae (Pagenst.). In Ceratoneon eatensum Bremi on

Tilia ulmifolia Scop., Sept., 1900.

Eriophyes padi Nal. In Ceratoneon attenuatum Bremi on Prunus

Padus L., Sept, 1900.

Prof. JULIUS WAGNER, of Kiew, caught some Acari on Ves-

pertilio pipistrellus and sent them to Mr S. A. Poppr, who

presented them to me for determination. They were larvae of

Argas vespertilionis (Latr.).

The same Russian Professor collected Acari on four bats, which

were forwarded to Mr. S. A. Poppe, who sent them to me. The

four tubes did not bear any mentioning of locality, nor of the

hosts; they contained each several individuals of:

Liponyssus lepidopeltis (Klti.) (see below),

Spinturnie mystacina (Klti.) ,

and one of the tubes:

(DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 125

Uropoda wagneri Oudms., 1 ex., nov. sp.

Thrombidium russicum Oudms., 1 exe, nov. sp.

Acotyledon paradora Oudms., 1 ex., nov. gen., nov. sp.

2. Acari of Congo.

Mr. S. A. Poppe, of Vegesack, asked me to determine some

Acari, found by Mr, PauL Hesse, on a Vesperugo pagenstecheri

Nck., 18, IX, 1886, in Banana. I found in the little tube:

Eremaeus hessei Oudms., nov. sp.,

Liponyssus musculi (G. L. Koch).

Mr. Anton GRESHOFF, of Brazzaville, Congo, handed me four

specimens of that locality, allied to Amblyomma venustum C. L.

Koch and A. annulipes G L Koch (See Tijdschrift voor Entomo-

logie, v. 39, p. 192). The animals were caught in 1893. Prof.

G. NEUMANN, of Toulouse, determined them as Amblyomma splen-

didum Gieb.

In 1896 I received from Mr. ANTON GRESHOFF a few Thrombidium,

which prove to be Trombidium tinctorium (L.), and a lot of Zzo-

didae, which Prof, NEUMANN determined as:

Amblyomma splendidum Gieb, d, 9,

Ambl. dubitatum Nn., 2,

Hyalomma affine Nn, d, and

Rhipicephalus bursa Can. et Fanz.

3. Acari of Chili.

In 1900 I received from Dr. J. €. C. Loman 10 specimes of

an Acarus, found parasitic on Discocyrtus funestus Butler, an

Opilionid of Chili They are larvae, but characteristic enough to

describe them. I will call them Zrythraeus lomani Oudms., nov. sp.

4. Acari of Brazil.

From Mr. S. A, Poppe, of Vegesack, I received a tube with

Acari, found by Dr. H. von JHERING, 25, IV, 1899, on a Vam-

pyrops lineatus Geoff., in Sao Paulo. The species is new and will

be described below under the name of Periglischrus jheringi Oudms.,

nov. Sp.

126 (DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

5. Acari of Luxemburg.

In April 1900 the following Acarı were caught by the Rev.

Eric WAsmann, S. J., in a nest of Formica rufibarbis F , in

Luxemburg. |

Hypoaspis cuneifer (Michael),

Hypoaspis myrmecophilus (Berl.),

Glyphopsis coccinea Michael.

6. Acari of Malakka.

In the acarid-chamber in the first abdominal segment of Aopt-

orthosoma aestuans (L.) of Singapore, Mr. J. D ALFKEN, of

Bremen, found in October, 1900, one single specimen of an

Acarus, which I will call Greenia al fkeni Oudms., nov. sp.

7. Acari of India.

In the acarid chamber of bees of India, sent to me by Mr. J.

D. ALFKEN, I found the following Acari, Oct., 1900:

Greenia alfkeni Oudms., nov. sp., 6 ex., in Koptorthosoma aestu-

ans L.

Greenia perkinsi Oudms., 7 ex., in Koptorthosoma tenuiscapa Westw.

Hypoaspis greent Oudms., nov. sp., 16 ex, in Aoptorthosoma

tenwiscapa Westw.

Trichotarsus helenae Oudms., nov. sp., 6 ex., in Koptorthosoma

tenuiscapa Westw.

Trichotarsus hipposiderus Oudms., nov. sp., 1 ex., in Koptor-

thosoma tenuiscapa Westw.

Trichotarsus koptorthosomae Oudms., 135 ex., in Koptorthosoma

tenuiscapa Westw.

8. Greenia alfkeni Oudms., nov. sp.

(With Plate 10 fig. 1 —5),

Briefly described in Entomologische Berichten, p. 37; 1, VII, 1902.

Nympha. Length from 1225—-1295 u. — Colour: the usual

yellowish-brown of Gamasids. Shape oval, robust, like a Hypoaspis.

The dorsal side (Fig. 1) is protected by one strongly chitinized

(DR, A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 127

shield, oval in shape, with top turned backward. Between the

shoulders and the vertex the outline shows a second smaller shoul-

der. Between the shoulder and the posterior end the margin of

the shield has two denticulations or two incisions, which, however,

are not comparable with the erosions of the shield of Greenia per-

kins. Oudms. The dorsal shield is provided with about 80 relat-

ively small hairs, which are somewhat curled and directed outward

and forward, and symmetrically arranged. The dorsal shield is on

the sides and posteriorly surrounded by the unprotected margin of

the body, which bears hairs of the same shape as those on the

dorsal shield. The hairs which surround the dorsum are the longest ,

as long as about the breadth of the legs.

On the ventral side (Fig. 2) the sternal shield is somewhat

trapezoidal, erosed as it were on its margins, bearing four hairs;

it is small, compared with its breadth, The genital shield is trian-

gular, long, distinctly chitinized posteriorly, indistinctly anteriorly.

The anal shield is broad oval, large. The stigmata are cup-like;

their margins are bent inward, leaving an opening like a

key-hole, and striated radially. This cup is of course a rudiment

of-a peritrema. The venter is hairy.

The epistoma (Fig. 3) is a triangular hyalin appendage with an

indication of a lateral tooth.

The mandibles (Fig. 4) are short, stout; their immovable finger

has a short canine tooth; the movable finger is longer and pro-

vided with an indication of a molar.

The Aypostoma (Fig. 5) does not show inner or outer malae,

but only a blunt chitinized appendage with a hyalin short piece,

The first leg is singulary provided with short, strongly chitin-

ized, partly blunt and partly sharply pointed thorns, all directed

backward. The second leg. Its tibia has a blunt thorn directed

backward ; its tarsus one blunt thorn, directed outward, and one

forward (distalward). Femur, genu and tibia have moreover long

stiff hairs, directed outward and backward. The third and fourth

legs bear long stiff hairs. On the coxae 1, 2 and 3 (Fig. 2) there

are two, and on coxa 4 only one sharp, somewhat curved spines.

128 (DR. A. C, OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

Habitat: the acarid-chamber in the first abdominal segment of

Xylocopa (Koptorthosoma) aestuans L.

Patria: Malakka, India.

9. Key to the species of Greenia Oudms.

( Dorsal shield with lateral incision. G. perkinsi Oudms.

1. U Dorsal shield without incisions, . 6. alfkeni Oudms.

10. Hypoaspis greeni Oudms., nov. sp.

(With Plate 10 fig. 6—8).

Briefly described in Entomologische Berichten, p. 37; 1, VII, 1902.

Female. Length 525—560 uw. — Colour: the usual Gamasid-

yellow. — Shape oval, typical that of ypoaspis. — Dorsal

side (Fig. 6) provided with one dorsal shield, smooth, with some

symmetrically arranged hairs, which are long in front and near the

shoulders, minute on the remaining part. Two strong bristles on

the posterior margin.

Ventral side (Fig. 7). The sternal shield is perfectly trapezoidal,

with straight anterior and posterior edges. The geniti-ventral shield

shows a marking like a network with large meshes, a rounded

posterior margin and an indistinet anterior one, which probably

lies over the sternal shield. There are two little oval metapodial

shields and a small triangular anal one. The peritrema runs to the

sides of legs 1. Its beginning is a cup, strongly remembering us

of that of Greenva.

The epistoma (Fig. 6) is a long, triangular hyalin appendage.

The Aypostoma (Fig. 8) is very abnormal, such as is unknown

to me in other Parasitidae. It is narrow, long, tapering to the

distal end Besides the common 6 hairs it shows us two beautiful

curved horns and two inner malae; further a long lingula.

Habitat: the acarid-chamber in the first abdominal segment of

Aylocopa (Koptorthosoma) tenuiscapa Westw.

Patria: India.

10.

14.

15.

—

(DR A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 129

11. Key to the species of Hypoaspis G. Can.

Leg 2 in both sexes with spines. H. hermaphrodita (Berl.)

Leg 2 without spines . . . 2

9 ventral and anal shields fused. 3

2 ventral and anal shields

Separate. tate ia. al

Body elongate. . . » . + H.holaspidoides (G. Can.)

Body’:subeireular! sla 7:04

Body without hairs. . . . H. tumidulus (CG. L. Koch.)

Body with long hairs on margin H. placentula (Berl.)

2 anal and ventral shields

touching with parallel edges 5

2 anal and ventral shields remote 8

Body round-oval, scarcely shoul -

VELE IA ocean |

Body long-oval, well shouldered H. arcualis (C. L. Koch.)

Body without hairs. . . . H. myrmecophilus (Berl.)

Body with marginal hairs. . H. canestrinii (Berl.)

Dorsal shield with lateral

INCISION eee i ot neten te HO

Dorsal shield without incision 10

Body with minute hairs . . H. semiscissus (Berl.)

Body with long hairs . . . H. campestris (Berl.)

Body red, nearly hairless . . H. lignicola (G. et R. Can.)

Body pale, yellow or brown, hairy, 11

Hairs club-shaped . . . . H. cuneifer (Michael).

Hairs: otherwise sn eee 42

Hairs eultratee 2 o

Haus’ usual". MERE M AE

Leg 2 in both sexes thicker

than US, 47.7.5 00H miles (Berl.)

Leg 2 not thicker . . . . H. pavidus (C. L. Koch).

Haissshorb 22 7.08% o eo

RENES EN EEE ©)

Tarsus 4 with strong spines, H. aculeifer (G. Can.)

Tarsus) swith hairs 0101746

150 (DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

TE Epistoma rounded 3° stie 397

Epistoma otherwise. . ... 20

a7, | Body long-oval . . . . . H. hypudaei (Oudms.)

DI Body short-oval 16 ehi h18

( Body well-shouldered . . . 4. bombicolens (G. Can.)

Body not shouldered . . . H. oophilus (Wasm.)

19, | Legs 2 thicker than 4, 3, 4. H. krameri (G. et R. Can.)

| All the legs thick . . . . H.celeripediformis(Oudms.)

20. 4 Epistoma with 3 spines . . H. cossi (A. Dug.

( Epistoma pointed . . . . H. greeni (Oudms).

12. Liponyssus lepidopeltis (Kili.)

(With Plate 10 fig. 9— 19).

Nympha, Length 360—528 u. — Colour white, or pale. —

Shape like that of the nympba of Ziponyssus musculi (L. C, Koch). —

Dorsal side (Fig. 9). Shoulders and sinuations above coxae 1

distinct; sides nearly parallel lines; posterior abdomen rounded.

Surface finely wrinkled, except on the shields, There are twolarge,

scaly, and 8 intermediate shields; the anterior is subpentagonal,

with 6 pairs of larger marginal stiff hairs, and 4 pairs of smaller

inner dito; the posterior is subpentagonal with top turned for-

ward, and with four pairs of larger marginal and three pairs ot

smaller inner hairs. On the striated soft skin, surrounding the

shields there are 8 pairs of marginal and two pairs of interme

diate stiff hairs, which are nearly of the same size as the marginal

hairs of the shield.

Ventral side (Fig. 10). The sternal shield is pentagonal, dis-

tinctly scaly, with 6 hairs; the anal shield oval, with the us-

ual three hairs and top turned backward. Cribrum present.

Between the sternal and anal shields four pairs of hairs.

Legs shorter than body (Fig. 9), not much longer than its

breadth. Femur 1 and 2 provided with the usual spines. Coxa 2

with spur turned forward (Fig. 10).

Male. Length about 480 p. — Colour pale; dorsal shield darker,

straw-coloured.

Shape elongate, Dermanyssus-like. Body (Fig 14)

well shouldered, with sinuation above coxae 4. Largest breadth

(DR. A. ©. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 131

about the level of leg 3, tapering slowly backward; posterior

margin of abdomen rounded, Dorsal side for the greater part

protected by a scaly shield, which follows anteriorly to the 2d

pair of legs the margin of the body; further it is surrounded by

the improtected skin. The greatest breadth is at the level between

legs 2 and 3, tapering slowly backward; posterior margin round-

ed; before this last portion the lateral margin of the shields

bends a little inward. There are four longitudinal broken rows of

little hairs on the shield. Remarkable are a stronger hair on the

shoulder, a ditto on the level of leg 4, and two ditto quite pos-

teriorly. To the sides of the shield the skin has 9 hairs, and

behind the shield 9 pairs, of which 4 pairs quite marginal are strong.

Ventral side (Fig. 12). There is a distinct furrow between the

scaly sterni-genital and the ventri-anal shields, and an indistinct

one between the ventral and anal portion of the latter. This ven-

tral portion therefore is hexagonal, with lateral angles. The sterni-

genital shield with 5 pairs, the ventral with 6 pairs of hairs. To

the sides of the ventri-anal shield about 9 pairs of hairs. —

Peritrema of middling size, reaching not beyond the coxae 2.

Epistoma pointed anteriorly (Fig. 11).

Mandibles chelate, without teeth, but with spoon-shaped appen-

dage. Fig. 13 shows us the left mandible seen from above; fig. 14

the right one from the ventral side.

Hypostoma (Fig. 15) deeply split, with inner and outer appa-

rently movable malae, forming pincers, without teeth; the inner

malae blade-like, the outer like a spine. Palps. First article with

a ventral appendage, imitating a swallow’s nest (Fig. 16).

Legs (Fig. 14) shorter than the body ; legs 2 and 3 not much longer

than its greatest breadth. On femur 1 and 2 the common spines;

coxa 2 (Fig. 12) with sharp spur forward.

Female. Length about 540 u. — Colour pale, with darker

straw-coloured shield. —- Shape elongate, tapering to both ends,

except when the animal is swollen, in which instance it is broadest

posteriorly, with median incision. Dorsal side (Fig. 17) for the

greater part protected by one shield, with scaly surface, tapering

132 (DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

to both ends, largest in the middle, and with slight sinuation

laterally before the hindmost rounded portion. It is provided with

four longitudinal rows of small hairs, two marginal and two

broken median ones. Quite posteriorly two longer hairs, The sides

of the body are very sinuous.

Ventral side (Fig. 18). Here we have a nearly triangular ster-

nal shield, laterally with sharp angles between the coxae 1 and

2, with deep posterior rounded excavations to receive the lower

genital lip, and with 6 hairs. The genital shield is long and nar-

row, longitudinally scaly and gradually passing anteriorly into the

striated portion. Anal shield oval, large. Many small hairs around

the ventral portion of the genital shield and around the anal one. Peri-

trema long, reaching before the coxae 1. Remarkable is, that the

peritrema reaches the dorsal side above coxae 1, 2 and 3 (see

figs 47):

Epistoma, hypostoma and palps like in the 4,

Mandibles (Fig. 19) chelate, the movable finger with a hook

distally, which is outside provided with two smaller hooks and a

little knot.

Legs. Compared with the male, the legs are longer, esp. 1

and 4.

Habitat: Mus rattus, Vespertilio murinus.

Patria: Netherlands, Russia.

13. Key the species of Liponyssus.

Nymphs.

With 8 intermediate shields L. lepidopeltis (Klti.)

1, | With (Gi dt CO FER

WAR edition RS

9 | Legs slender, esp. 1 and 4. L. rhinolophi Oudms.

Legs thick, esp. 1 and 2 . L. chelophorus Oudms.

bristles. … … MAL > musculi (CG. Koch)

| Post. dors. shield with 2

| Post. dors. shield with 6

bristles’! (LUS RRP ee

(DK. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 135

Post. dors. shield half as wide

as. ante let wl

Post. dors. shield nuch nar-

TONER Kd scjp en

Males.

With broom of bristles

round San usi Neo bos te TES:

Without broom

With 2 enormous curved

spines on each side . . L.

Without such unci . . .3

Dors. shield narrow, sur-

rounded by unprotected

Dis Ay ee

Dors. shield wide, occasionally

and esp. posteriorly sur-

rounded by narrow unpro-

tected marın jo. . | . 4

Distinct demarcation between

sterni-genital and ventri-

anal shields . HE

No such demarcation. . 5

Femur 3 with spur . L.

Femur 3 without spur. . 6

Peritrema reaching level be-

tween coxae 2 and 3. L

Peritrema passing coxae 1.

Females.

Two dorsal shields

One dorsal shield .

Sternal shield present

No sternal shield more .

Sternal shield trapezoidal

cao or

Sternal shield linear .

lacertarum (Cont.)

saurarum Oudms.

corethroproctus Oudms.

uncinatus (Can.)

musculi (C. L. Koch).

. lepidopeltis (Kltı.)

lacertarum (Cont.)

. saurarum Oudms.

. albatus (CG. L. Koch).

. museuli (C. L. Koch).

uncinatus (Can.)

sylviarum (Can. et Panz.)

134 (DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACART.

Legs 1 and 2 thick and short :

femur 4 and. 2 dorsally

| with 2 spines . . . . L. spinosus Oudms.

Legs 1 and 2 not so thick, 5

Dorsal shield wide , occasion-

ally and esp. posteriorly

surrounded by unprotected

{ marca: {lita Le ee

Dorsal shield narrow; sur-

rounded by unprotected

hairy skin. Fase enke

Coxa 2 with 2 spines, one

forward and one back ward;

coxa 3 with 2 spines

backward . . . . .L. albatus(C. L Koch).

Coxa 3 with 1 spine forward. 7

Body and dors. shield broad;

palp without appendage . L. corethroproctus Oudms.

Body and dors. shield elon-

gate; joint 1 of palp ven-

trally with appendage. . L. lepidopeltis (Klti.)

Peritrema reaching coxa 2;

dors. shield without con-

striction in the middle . L. lacertarum (Cont.)

Peritrema passing coxa 1;

dors. shield with constric-

tion in the middle. . . L. saurarum Oudms.

TT U

14. Periglischrus Klti.

The genus Periglischrus of KoLENATI has long times been lost.

I have found it again in a tube with parasites of a Brazilian bat,

found by Dr. H. von JHERING in Sao Paulo (Brazil).

KOLENATTS description of the female is very good. His « Augen

an der Unterseite» are light-refracting chitinizations on the baze

of the palps.

KoLENATrS genus Periglischrus is only based on the female.

8 I

(DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 135

I should like io definite the genus as follows :

«Legs 1 have between their coxae the «rostrum.» All the legs

short and thick, subequal in thickness. Two dorsal shields. 2 with

genital shield. Type Periglischrus caligus KIti. »

15. Periglischrus jheringi Oudms.

(With Plate 11 fig. 20—27).

Briefly described in Entomologische Berichten, p. 38 : 1, VII, 1902.

Protonympha. Length 480 u. — Colour between pale and sul-

phureous. — Shape Spinturnix-like; body flat, oval, top back-

ward. — Dorsal side (Fig. 20) protected by two dorsal shields.

The anterior dorsal shield subheptagonal , truncated and excavated

trapezoidally posteriorly; the foremost half of the lateral margins

and the anterior margins with sinuosities between the 4 pairs of

hairs which surround it. The posterior dorsal shield nearly trian-

gular. There is a narrow space between the two dorsal shields.

At the level of this space there is a hair on each side, and out-

ward of this hair the stigma (see below.) — Ventral side (Fig.

21) with subheptagonal sternal shield, truncated anteriorly, pointed

posteriorly, with 3 pairs of hairs. No anal shield. Behind the

sternal shield and between the coxae 4 four pairs of hairs. Stigma

perfectly lateral, invisible when the animal is viewed from the

dorsal or from the ventral side (Fig. 20 and 21). — Peritrema

dorsal, short, running forward and outward exactly to the level

between legs 2 and 3. Legs resembling those of the deutonympha

(Fig. 22).

Deutonympha. Length 560 u. — Colour between pale and sul-

phureous. — Shape Spinturnix-like; body flat, oval, broader than

in the protonympha, top backward. — Dorsal side (Fig. 22)

protected by two dorsal shields. The anterior dorsal shield subhep-

tagonal, truncated and excavated posteriorly, pointed anteriorly;

margin without the above mentioned sinuosities of the protonympha,

The posterior dorsal shield subpentagonal, with 3 sides vontiguous

to the anterior shield. The two shields are surrounded by 6 pairs

136 (DR. A. O. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

of hairs (one pair more than in the protonympha). — Stigma

dorsal, outside of the most posterior dorsal hair, on the level

between less 3 and 4. — Peritrema wholly dorsal, diverging

till the level between legs 2 and 3, and then converging to

the level of legs 1 and 2 — Ventral face (Fig. 23) like that

of the protonympha, but with a pair of hairs between the sternal

shield and coxae 3, and with 11 pairs of hairs between coxae

4: anal shield small, with one pair of minute hairs. — Legs like

those of the adults.

Male. Length 560 u. — Colour between stoney-coloured and

tawny. — Shupe Spinturnia-like. — Body flat, oval or subhexa-

gonal, like the combination of the two dorsal shields (Fig. 24). —

Dorsal side protected by two dorsal shields, which are coalesced as

to form one. Together they form an elongate hexagonal shield,

blunt, with two sides forward, pointed back ward. Six pairs of hairs,

of which the two foremost pairs are planted iz the margin of the shield.

Stigma and peritrema like in the deutonympha. — Ventral side

(fig. 25). Sternal shield shield-shaped with a prominent anterior

top and two anterior rounded corners, and with 5 pairs of hairs.

Under the anterior top the genital opening, Between the sternal

and anal shields 2 pairs of hairs. Anal shield with 4 pairs of hairs and

flanked by two pairs — Legs (Fig. 24) short, thick , almost regularly

with 6 rows of hairs, two rows of minute hairs ventrally, 2 rows

on the sides, and 2 rows dorsally. The dorsal hairs of femur and

venu longer than the others. — Coxae 2 with quite lateral stiff

hair. — Between the pa/»i the two dorsally and backward crooked

appendages of the mandibles (most probably copulation-organs) are

visible.

Female. — Length 1040—1120 uw. — Colour like in the 7. —

Shape very singular: the fore-half Spinturnix-like, the hinder-half

(Fig. 26) is a flat, reversed chinese fan, with sharp edges and

with wrinkles parallel to the posterior margin of the dorsal shield

and to the margin of the fan itself. With this fan the animal

sticks firmly on the patagium of the bats, as KOLENATI tells us. Anus

terminal, in a little incision. — Body flat and nearly circular. —

(DR. A. ©. OUDEMANS) NOTES ON ACARI. 137

Dorsal side (Fig. 26) protected by two dorsal shields coalesced

together, like in the male, but posteriorly less pointed. The 6

pairs of hairs are present, but only the most anterior pair is planted

in the margin of the shield, and minute. Moreover the fan bears

a minute pair. Stigma and peritrema like in the deutonympha

and 4, except the anterior half of it, which is sunuated and

longer. — Ventral side (fig. 27). The sternal shield is broad

pyriform, without any hair, but surrounded by 3 pairs of minute

hairs. Another pair of minute hairs on the level between coxae

3 and 4. There is an indistinct, small oval genital shield between

the coxae 4 and provided with a pair of minute hairs. In the

centre of the fan a pair of minute hairs; between this pair and

the anal shield two pairs of ditto; the anal shieid long and narrow,

with one pair of distal minute hairs.

Habitat: Vampyrops lineatus Geoftr.

Patria: Brazil.

16. Key to the species of Periglischrus Kol.

| The two dorsal shields free

| The two dorsal shields con-

LIENOUSE a a o

Ant. dors. shield pyriform,

or oval, top forward. . 3

Ant. dors. shield nearly cir-

CU 220774 on choy NIenrupiusi olen:

Post. dors. sh. pyriform or

3. | oval, top forward . . . 4

Post. dors. sh. pyriform or

| oval, top backw. . . . P. hipposiderus Kolen.

2 Flat portion of abdomen

not wider than body. . P. asema Kol.

9 Flat portion of abdomen

suddenly wider. . . . P. glutinimargo Kol.

138 (DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

9 genital shield wider than

sternal. ys. 100.410 gf Pr caligus Kolen:

2 genital shield narrower than

sternal. ss us han. Ps’ jheringi: Oudme:

17. Uropoda wagneri Oudms. nov. sp.

(With. Plate 11 fig. 28—50).

Briefly described in Entomologische Berichten, p. 38; 1, VII, 1902

I have only one deutonympha, found by Prof. J. Wagner on

a Russian bat.

Deutonympha. — Length 568 u. — Colour very pale straw-

coloured. — Shape like that of Uropoda krameri. — The dorsum

(Fig. 28) is quite polishe |, with numerous little hairs, which stand

in irregular rows, almost parallel to the margin. It is protected

by a median dorsal shield which only quite anteriorly is fused

with the circumjacent ring formed by the coalescense of the lateral

and posterior shields. This ring is almost hairless. — On the

ventral side (Fig. 29) you observe the sterni-genital shield, with

slight excavations at the level of coxae 2 and 4, and with 5 pairs

of large pores; it is polished. The ventri-anal shield is broad,

semilunal, with anterior margin sowewhat bowed inward, and with

6 pairs of large pores. The metapodial shields are truncated poster-

iorly and fused with the pedal ones; there is a deep gut between

coxae 3 and 4. The pits for the legs are small, just large enough

to receive them. The stigma, as is usual, lies in the pit 3. The

peritrema runs first outward to reach the edge of the body, then

bends inward between the pits 2 and 3, then again outward,

not quite till the edge, then slowly inward and forward passing

the pit 2 and proceeding till the foremost margin of the pedal shields.

The Aypostoma (Fig. 30) is very characteristic. It shows a wide

cleft, separating the inner malae. These are pointed and bear a

(movable ?) inner and lower appendage, forming pincers The outer

malae are thick, well chitinized. The 6 hairs of the hypostome

are beautiful feathers; moreover the edge of the rostral tube bears

(DR A. ©. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 139

quite under the first joint of the palpi two feathered hairs on

each side.

On legs, palpi, mandibles ete., no particularities. The femurs

have no blade at all.

Habitat ? Occasionally on a bat.

Patria: Russia.

18. Key to the species of Uropoda Latr.

Median dorsal shield ornated

with chitinous ridges, . . 2

Median dorsal shield without

SUCHREUSES „020, od

Anterior part of abdomen simu-

2. | lates a cephalothorax . . . berlesiana Berl.

| No simulation of cephalotorax. 3

| Two suboval spaces on dorsum

| Joined by a median line. . festiva Berl.

No such arrangement . . . laminosa Can. et Berl.

| Anterior margin with chitinous

4. | membrane: > „u... 49

No such membranes . . . 6

Body subpyriform ; membranes

extending to legs 4 . . . canestriniana Berl.

= | Body broad-oval; membranes

extending to legs 2 . . . cristiceps Can.

6. | Dors. concave; margins upward carinata Berl.

Dors.convex; margins down ward 7

Anal shield distinct, separate

| from ventral shield . . .8

Anal shield fused with ventral

E, di came te, Ve. ede

Sternal shield post. denticulate;

| anal shield crescentshaped . 9

3 | Sternal shield indistinet or pos-

teriorly not denticulate . .10

Tijdschr, v. Entom. XLV, 10

140

10.

AIN

13.

20,

(DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

Dorsal shield with hairs . . paradoxa C. et B.

Dorsal shield without hairs . pusilla Berl.

Anal shield small, sub-semi-

circylar . . . 2 +. . + Obovata C. et B.

Anal shield large, luniform . elimata Berl.

Post. dors. shield present. . 12

No post. dors, shield . . . 13

Posterior dorsal shield very

small, body hairy. . . . obscura C. L.

Posterior dors. shield luniform ;

body without hairs . . . tecta Kram,

Dors. shield rough, punctulate. 14

Dors. shield polished . . . 16

Dors. shield surrounded by

broad margin . . . . . elegans Kram

Dors. shield without margin . 15

Marginal and dorsal hairs mi-

nute, smooth . . . . . ovalis (Koch)

Marginal and dorsal hairs clav-

ate and plumose . . . . patavina Can.

Metapodial shields fused with

ventri-anal shield . . . . 17

Metapodial shields distinct. . 20

Anus terminal . . . . . lagena Berl.

Anus ventrale Eule

Anteriorly two little hairs di-

rected forward. . . +. . tridentina Can.

No Such hats Bere

The level of legs 4 just divides

the body in two halfs . . hypopoides B.

The level of legs 4 is far more

backward. . . . . . . ricasoliana B.

Four hairs longer than body post.

on ventral shield . . . . longiseta Berl.

No ‘such *hairs’ wer

Koch,

(DR, A. ©. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 141

Median dors, shield surrounded

by marginal shield except an-

21.

tenori ya a u un den) Nor. eee

Only one dorsal shield. . . campomolendina B

Metapodial shields with acute

posterior angle. . . . . krameri Berl.

Metapodial shield with rounded

= posterior angle. . . . . javensis Oudms.

Metapodial shield truncated

posteriorly . . . . . . wagneri Oudms.

19. Erythraeus lomani Oudms., nov. sp.

(With. Plate 12, fig. 31—38).

Larvae. Colour vermillion. — Length of body 525; of body pseu-

docapitulum and rostrum 700 u — Dorsal side (Fig. 31). It

seems to me that the whole skin is soft. No dorsal shield is visible

and no crista. The space, which should be occupied by a dorsal

shield, bears 2 pairs of very fine sensorial hairs and 2 pairs of

stronger feathered hairs. — The two eyes are prominent, far

remote, situated in the foremost fourth part of the body, a space

almost destitute of hairs, comparable with the thorax ofthe adult.

They are on a level behind the two hindmost sensorial hairs and

before the coxae 2. — Next to each eye there is a hair inward.

The real abdomen is hairy, without any indication of segmentation.

The hairs stand in transversal and longitudinal rows, but irregularly.

Only the foremost transversal row and the two most central lon-

gitudinal rows are distinct.

Ventral face (Fig. 32). — The coxae are not contiguous. The

coxae 2 and 3 bear distally and forward a spine, and on their

ventral side a hair. On the inner side of coxae 4 and 2 you

observe a hair. In the hind half of the space between the coxae

2 and 3 there are 14 hairs ranged in 7 pairs; between the coxae

3 one pair, and behind the coxae 3 on the belly 3 pairs. The hinder

part of the belly is also somewhat hairy, like the dorsum. —

142 (DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

Legs. (Fig. 31). The femur of all the legs is distinetly divided

in two joints (is provided with a profemur). Seen from aside all

the tarsi (Fig. 33) are somewhat swollen and falling off distally.

There is a little praetarsus with two strong claws and a pulvillum.

The legs are provided with feathered hairs ; on the proximal joints

the hairs resemble those of the body (Fig. 34), distally they are much

more feathered (Fig. 35). The tibia and tarsus bear one or two

olfactorial hairs (Fig. 36) and one or two tactile ones (Fig. 37).

The proximal third part of the mandibles (Fig. 31) is swollen

and dorsally flat; the remaining two thirds suddenly become narrow.

Close to the end they are embraced by the maxillae (Fig. 31, 32

and 38), which show there a hyalin somewhat serrated edge. The

mandibles have no chelae, nor stylet, hooks, or other appendages,

The maxillae bear or their ventral face two pairs of tactile hairs.

(Fig. 32).

The palps have only 4 free joints (Fig. 38), decreasing in length

and in bulk. The third joint ends in an enormous hook and bears

ventrally and outward the fourth joint or «appendage». This too

ends in a hyalin chitinous claw.

Habitat: Discocyrtus funestus Butler (an Opilionid).

Patria: Chili.

20. Key to the species of Erythraeus Latr.

Larvae.

With dorsal shield . . . . E. phalangioides (de Geer),

Without dorsal shield . . . 2

| Without crista . . . . .E. lomani Oudms.

DA | With crista like that of the

adult. . =; 0a cdl ME tquisquihanum (Herm.)

21. Thrombidium russicum Oudms. nov. sp.

(With Plate 12 fig. 39— 42).

Only one /arva is known to me, found by Prof, J. WAGNER on

a Russian bat.

Length 424 w without capitulum. Colour pale. —

(DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 143

In many partieularities this larva (Fig. 39) resembles that of

Tr. gymnopterorum (L). 1 can nothing say about the pseudostig-

matic organs, as they were wanting.

These is but one dorsal shield, with 5 hairs and 2 pseudo-

stigmata, the situation of which is perfectly as in the named

larva. On the back there are only four transversal rows of four

hairs each. All the hairs of the body are thick and feathered (Fig. 40).

The body does not show any deep fold or segmentation. There are

so far as I could observe only fwo eyes. The maxillar palp (Fig. 41)

ends in a bifid claw. I did not observe a fifth joint appending to

the fourth claw-bearing one. The second joint projects with an

angle sidewards (Fig. 41 represents the ventral face of left palp).

The ventral face of the body (Fig.42) shows also less hairs than

in the above named larva. — The middle claw is twice thinner

the lateral ones.

22. Key to the species of Thrombidium F.

Larvae.

Two dorsal shields, . . . Thr. holosericeum (L.)

One dorsal shield, 2. 2

9 On each side one eye. . . Thr. russicum Oudms.

On each side two eyes, . . 4

3. | Psdst, org. filiform. . . . Thr. gymnopterorum (L.)

Psdst. org. clavate. . . .Thr.BerleseiOudms.nov.nom.

(Berl., Trom, Tab. XVI).

23. Eremaeus hessei Oudms., nov. sp.

(With Plate 12 fig. 43).

Length 520 u. — Colour tawny. — Shape resembling Bremaeus

tibialis (Nic.) — Dorsal side (Fig. 43). Rostrum blunt; cephalothorax

usual shaped, with parabolic outlines; tectopedia 1 large ; tectopedia

2 short; lamellae blades; translamella a distict blade, as wide as

the lamellae ; lamellar cusps distinct, ending in a stiff lamellar hair,

Interlamellar hairs a good distance before the demarcation between

144 (DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

abdomen and cephalotorax, and a good distance from the lamellae ;

they are long and stiff’ — Abdomen oval with narrow free blades

at anterior corners of dorsum. This free blade bears {wo stiff hairs.

There are four longitudinal rows of stiff hairs; the two outer ones

of six hairs each, the two inner ones of four hairs each; you may

also say: there are two dorsal rows of three hairs each, and a

submarginal row of 14 hairs. — The pseudostigmata are small

cups at the base of the lamellae. — The pseudostigmatic organs

are small and have a slender peduncle and a thick clavate head. —

Ventral face. No striking particularities. — Legs, slender; femur

4 and 2 with thin peduncle. — Claws tridactyle, very heterodactyle.

All the airs, except those of the tarsi, are feathered, or serrated,

which is best visible in those of the dorsum of the creature.

Habitat: Vesperugo pagenstecheri Nek; most probably strayed here

Patria: Banana (Congo).

Found by Mr. Paul Hesse, at present in Venise.

24. Emendation of the key to the species of Eremaeus.

(Das Tierreich, Oribatidae, p. 43.)

( With tr. lam. . +. E. hessei Oudms.

! Without tr. am. . . . . 4a

Lam. wider anteriorly than pos-

\ teriorly . een exilis, (Nico)

Lam. narrower anteriorly than

posteriorly © . . . . . E. tibialis (Nic.)

4a.

25. Trichotarsus helenae Oudms. nov. sp.

(With Plate 12, fig. 44—45.)

Hypopus. Length 165 u.

The creature is related to 7. Zrifilis Can., 7. ornatus Oudms.

and 7. manicati Giard., and has like these species two dorsal shields.

The anterior dorsal shield (Fig. 44) has only two minute bristles

on the tip of the rostrum and two, situated on the edges, nearly

(DK. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 145

midway between the tip of the rostrum and the shoulders, The

posterior shield is almost hairless too, except that there is a minute

hair some distance behind the shoulder and four pairs of minute

hairs near the posterior edge. The sucker-plate projects behind

the posterior edge.

Ventral side. (Fig. 45). The epimera 1 join in the middle,

forming an Y. The two sense-organs on the ventral side of the

head are very small, but they have long sense-hairs. The sucker-plate

is very large, with hyaline margin and six large suckers of nearly

equal size and two minute suckers to the sides of of the anus.

Legs. All the legs have a minute claw; the tarsi 1—3 have

four lancet-shaped hairs and a long tactil hair; moreover the

tarsi 1—2 have an olfactory hair. The tibiae 1---3 bear a long

tactil hair too. The tarsus 4 bears 4 hairs, the dimensions of which

are 22) 33, 420) and 160 u.

Habitat: in the acarıd chamber in the first abdominal ring of

Koptorthosoma tenuiscapa Westw.

Patria: India,

Named in honor to my dear wife, who in sundry manners is

assisting me in my study.

26. Trichotarsus hipposiderus Oudms. nov. sp.

(With Plate 12, fig. 46—47).

Hypopus. Length: 240 u. The animal is closely related to the

species 7. æylocopae, etc.

Dorsal side (Fig. 46). The anterior Junular portion is soft, has

about 10 wrinkles and 5 pairs of strong bristles, arranged like in

T. xylocopae and allies. The posterior round or oval portion, however,

is protected by a shield which shows some longitudinal markings

and a chitinization resembling a horse-shoe, behind which the

back is concave.

Ventral side (Fig. 47). The epimera 4 join in the median

line to form an Y; moreover they are joined sideward with the

epimera 2, which on their turn have a lateral prolongation behind

146 (DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

the coxae 2. Between the epimera 3 there are two triangular

chitinizations. — The sucker plate is small and shows two large

suckers, before these two minute ones, and behind them four

others of middling size. The dorsal shield is considerably sufflexed on

the ventral surface, but does not reach forward beyond the posterior

margin of the sucker-plate. This sufflexed piece bears two hairs.

Legs. The tibiae 1—3 bear a long tactil hair and two elongate

lanceolate hairs. The tactil hair on tarsus 3 is about 175 long.

The tarsus 4 ends in one long hair of about 350 w. and a very

small one of about 15 u.

Habitat: in the acarid chamber in the first abdominal ring of

Koptorthosoma tenuiscapa Westw.

Patria: India,

27. Key to the hypopi of Trichotarsus.

Two dorsal shields; tarsi 1—4

| with minute claw; circumfe-

rence of animal sub-oval; dor-

| sum almost hairless. Group A. 2

Tarsus 4 without claw . . 5

5 | Tarsi 1-3 with 4 leaf-like hairs. 3

Tarsi 1-3 without such hairs . 4

Two large, 4 middle-sized and

2 minute suckers. . . . T. ornatus Oudms.

Six suckers of equal size, 2 mi-

nute ones . . . . . © T. helenae Oudms.

4. Six suckers . . . . . + T. manicati Giard.

Eight suckers. . . . . . J. trifilis Canestr.

Two dorsal shields; tarsi 1-3 i

with minute claw; circumfe »

rence of body sub-oval; dorsum

with hairs; Group B. . . T. intermedius Oudms.

Tarsi 1-3 with strong claw;

circumference of body sub-

circular; dorsum with strong

bristles: i ell RA

(DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 147

Two dorsal shields; the anterior

one triangular; Group C. . T. osmiae (Duf.)

One dorsal shield posteriorly ;

Groupe nn Po asa 7

Tarsi 1-3 with 2 claws . .T. alfkeni Oudms.

Tarsi 1-3 with À claw . . 8

Tarsus 4 with one hair . . 9

Tarsus 4 with two hairs. .10

Tarsus 1 with 2 lancet-shaped

hairs. . . . . . . + T. koptorthosomae Oudms.

Tarsus 4 without such hairs. T. xylocopae Donn.

Tarsi 1-3 with 4 lancet-shaped

RASO n tt

Tarsi 1-3 without such hairs. T. bifilis Can.

On posterior abdomen a longit-

udinal chitinization . . . T. japonicus Oudms.

On post. abdomen a horse-shoe-

shaped ditto. . . . . . T. hipposiderus Oudms.

—

28. Acotyledon paradoxa Oudms. nov. gen. nov. sp.

(With Plate 12, fig. 48—49).

KRAMER’s genus Zabidophorus is based on a hypopus, and the

name refers to the two claspers at the ventral side of the posterior

abdomen in the hypopus.

Indeed, these claspers are exceedingly well fit for holding between

them a Mammal’s hair.

Dermacarus of Haller too has claspers, assisted by two peduncul-

ated muscular suckers, for the same purpose.

No wonder that travelling nymphs, which must hing to the

smooth, and even often polished body of Insects, are better fit

for this manner of living when they are prepared with suckers,

To climb their pegasus their legs, especially the fore-legs are

provided either by enormous crooked claws to seize a hair, or

with pedunculated suckers, which resemble a table-spoon, or even

with blade-like hairs, the adhesion to the insect’s body suffice to

fix the little creature to it.

148 (DR. A. C. OUDEMANS.) NOTES ON ACARI.

What, however, to say of the hypopial nymph described here

below, which is in its most primitive stade of becoming an

aeronaut! It seems to me that the name of Acotyledon paradoxa

is well chosen.

The animal resembles the hypopial nymphs of the genus Zyro-

glyphus, without any trace of suckers. Its length is 215 u; its

colour pale.

Fig. 48. Dorsal side. This is not wholly visible, as the lateral

margins are sufflexed ventrally) Probably this is an

instrument to fix on a sivooth surtace firmly.

All the hypopi with a body with sharp edges have this beha-

viour. The dorsum is quite polished without any structure. There

are two pairs of almost inperceptible hairs on the cephalothorax ,

four pairs on the abdomen and three pairs on the sufllexed margin

(fig. 49). The abdomen lies over tlıe cephalothorax with a sharp

edged margin. The line of demarcation in slightly bowed forward.

Fig. 49. Ventral face. The epimera 1 are coalesced to form

an Y. The epimera 2 bow inward and hindward. Between legs

2 and 3 there is a distinct demarcation between cephalothorax and

abdomen, convex hindward. The epimera 3 are bowed forward

and inward, and, united with epimera 4, limit a space of the

abdomen which resembles a joint of a leg, so that at first view

one is deceived , believing that the legs 3 are close together.

Legs 3 and 4 are planted at the venter, much inward, andas

they are short, the claws scarcely pass the circumference of the

abdomen. Legs 4 and 2 are not longer than 3 and 4, but as

they are planted nearly at the anterior edge of the cephalothorax

they are wholly visible from the dorsal-side. — All the iegs are

similar in structure. Tarsus 4 bears three curved and distally

spatulate hairs, one tactile hair, as long as tarsus and tibia, two

minute hairs and a rather long, distally slightly clavate olfactoric

hair. Tarsus 2 hat only one curved, distally spatulate hair;

moreover it is like tarsus 1 Tarsus 3 is only provided with

one distally spatulate hair and one little tactile hair Tarsus 4 has

a small and a long tactile hair, longer than the 4 distal joints of

(DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI. 149

the leg. All the tarsi end in the tolerably strong claw. Tibia 1

is also provided with a tactile hair.

Habitat: A bat.

Patria: Russia.

29. Key to the genera of Tyroglyphinae.

HvyPOPI.

Abdomen without sharp edges. 2

re | Abdomen with sharp-edged

| margins, which can be sufflexed

ventrally (fixation-apparatus) . 6

Ventral side without any trace of

suckers or claspers : Degener-

ated hypopi of Glycyphagus ;

never free,!)

Ventral side with suckers or

i claspers; animals free living. 3

32% Behind the anus a suckerplate. 4

All the legs equal in armature

4: and in hairs of tarsi. . . Cerophagus Oudms. ?)

Legs 4 quite otherwise. . . Trichotarsus Can.

Under the claspers no sucker. Labidophorus Kramer.

> | Under each clasper a peduncul-

| ated sucker. . . . . . Dermacarus Haller.

Ventral side without any suc-

6. | kers at al. . . . . . Acotyledon Oudms.

| Behind the anus a sucker-plate. 7

7 INGROVES: a. CRI NEO

| liwogeyesi Li, e ed

1) According to Michael, British Tyroglyphidae, v.1. p.168 sqq., 1 Nov 1901.

Arnhem, Januari 1902. ARCO!

2), Tijdschr. d. Ned. Dierk. Vereen., ser. 2, v. VIII, p. XV. — 17, IX, 1802.

Arnhem, Dec. 1902. ARCHOS

150 (DR. A. C. OUDEMANS). NOTES ON ACARI.

‚ All the legs equal in length,

short and thick; legs Sand 4

8. usually turned backward. . 9

All the legs slender; legs 3 and 4

shorter and slenderer than land

2 and usually turned forward .12

Four pairs of suckers after one

another . . . . . . . Aleurobius Can.

Sucker-plate with 8 suckers,

arranged 24 200 2:20.10

Anterior top of Cephth. hairless. Tyroglyphus Latr.

10. | Top of Cephth. with 2 minute

hatte ei

Epimera 1 very short, joined to

the sternum; epimera 3 and 4

joined to each other with a

Til large bow . . + . . . Hypopus Duges.

Epimera 1 absent; sternum

free; epimera 3 and 4 free. Glycyphagus Hering.

12, Only one genus. . . . . . Anoetus Dujard.

43. Only one genus. . . . . . Histiogaster Berl.

Arnhem, A. CG. OUDEMANS.

4 October 1901.

151

ENUMERATION

DES

LEPIDOPTERES HETEROCERES

Deere AVEN At

PAR

M.M. PIEPERS et SNELLEN.

III 1)

Famille VI. ZYGAENIDAE, m.

(Zygaenoidea H.S.)

(Planches 13—15).

Cette famille comprend des Lépidoptères de taille fort diverse

et d’aspect très différent. Les premières ailes sont larges et bien

développées ou bien longues et étroites et la forme des secondes

ailes offre aussi beaucoup de modifications, Trompe généralement

présente, les palpes aussi, mais peu développés. Les yeux sont

nus. Les ailes sont souvent ornées de couleurs vives sur un fond

généralement foncé. La nervulation est bien complète; je dois

observer ici qu’il faut omettre de la table analytique des familles,

Tijdschr. v. Ent. XLIII p. 18, les mots: « Nervures des premières

ailes tigées en partie, car on trouve trop d’exceptions pour pouvoir

admettre ce détail parmi les caractères généraux.

Plusieurs espèces de Zygénides parmi celles à .ailes allongées,

rappellent, aussi par les dessins, celles de la famille suivante (Syn-

tomides) mais les deux nervures anales ou internes des premières

1) Voir pour les parties I et II, Tijdschrift voor Entomologie XLIII p. 12

etc. (1901), XLIV p. 101 (1902).

152 (PIEPERS ET SNELLEN.)

ailes et les trois des secondes distinguent tout de suite les Zygénides.

Il y a aussi parmi les espèces africaines de la famille des Agaristidae

des genres qui ressemblent beaucoup, aussi par la forme des antennes,

aux Zygénides (genres Pompostola Hübn., Arichalca Wallg.) et on

pourrait même penser à des cas de Mimiery, théorie chère aux

entomologistes de cabinet, mais à Java on n’en rencontre pas.

Je note encore que le genre Anomoetes Felder (Akesina Moore),

n’appartient pas aux Zygaenidae; quoique Mr. Hampson le mette,

(Moths of India I p. 286) dans cette famille, puisque suivant la

figure et le description qu’il donne lui-même, les premières ailes

n’ont qu’une nervure anale et les secondes deux. Par contre, le

genre Ratarda Moore que cet auteur range parmi les Lymantriidae

(Liparidae m.), appartient sans doute aux Zygaenidae. S.

Les Zygaenidae de la région indo-australienne ne sont pas seule

ment particulièrement remarquables par la variété extraordinaire

de leurs formes, mais surtout par les nombreux cas de prétendu

mimétisme que présentent les papillons qui en font partie. Sans

doute, il existe d’autres groupes de Lépidoptères, tels que les Pupilio

de la faune indo-australienne et les Hypolimnas, parmi lesquels on

remarque beaucoup d’especes mimetiques; mais je ne connais pas de

second exemple d’une famille entiere où ce phénomène soit si fréquent.

Ainsi que je l’ai longuement exposé dans un autre travail spéci-

alement consacré A ce sujet, je crois devoir rejeter complètement la

théorie darwinienne sur le mimétisme; je crois pouvoir expliquer

autrement les phénomènes qui servent de base à cette théorie, A la

vérité, ceci ne m'est pas encore possible dans tous les cas, vu que

souvent le phénomène susdit est le produit de plusieurs facteurs

agissant simultanément, facteurs dont l’étude n’exige pas seulement

une vaste connaissance des animaux chez lesquels ce phénomène

se manifeste, mais aussi de leur développement phylogénétique et

encore d’autres animaux qui leur sont apparentés, enfin de toute

leur biologie. Sans doute, l’existence de bon nombre de ces facteurs

est aisément constatable, mais la façon dont ils opèrent est assez

obscure. C'est pourquoi, dans certains cas, je n’ai pas encore réussi,

HETÉROCÈRES DE JAVA. 153

ou, du moins, pas encore suffisamment. Neanmoins, je crois avoir

réussi déja assez souvent pour pouvoir hautement aflirmer que

dans les autres cas c’est uniquement à l’imperfection de mes

connaissances qu’il faut l’imputer. Evidemment, ces phénomènes

sont aussi susceptibles d’une interprétation semblable; il n’y a

aucun motif plausible qui autorise à maintenir encore à leur égard

la théorie du mimétisme. Cela a duré ainsi longtemps avant que je

parvinsse à voir clair dans le prétendu mimétisme des Zyganidae

de la faune indo-australienne. Finalement, je crois pourtant y avoir

réussi.

Les Zyganidae sont normalement soumises au mode de trans-

formation que j'ai décrit ailleurs sous le nom d’évolution des

couleurs !), mais dans les différentes espèces de cette famille, la

marche de cette évolution se manifeste d’une manière encore beaucoup

plus inégale que de coutume. En même temps il apparait chez

elles encore un autre mode de transformation auquel sont aussi

soumis les Lépidoptères. C'est-à-dire celui du rappetissement des

ailes inférieures. En vérité, elles ne sont pas toutes aussi avancées,

quant à cela, que la syntomide Diptilon halterata F. dont ces

ailes sont déja réduites à l’état de vestiges qui ressemblent par-

faitement aux halteres des Diptères. Cependant le Mimantopterus

fuscinervis Wesm. de Java s’en rapproche déjà assez.

Or, parmi les Zygaenidue indo-australiennes la marche de l’évolution

des couleurs .ne fait pas naître moins de six modes différents de

ressemblance quant à la coloration, avec d’autres papillons donnant

lieu à un prétendu mimetisme.

Deux de ces cas sont simplement la conséquence du même degré

de développement de cette évolution, c’est-à-dire du phénomène

désigné par Eimer sous le nom de homocogenesis. Dans deux autres,

les choses se passent probablement de la même manière; seulement,

ici, cela n’est pas si aisément démontrable. Les deux derniers cas

doivent leur existence à la circonstance que cette évolution poursuit

son cours dominée par certaines influences climatologiques qui règnent

1) Voir: Die Farbenevolution (Phylogenie der Farben) bei den Pieriden,

(Tijdschrift der Dierkundige- Vereeniging (2) V 2-4. 1898).

154 (PIEPERS ET SNELLEN.)

dans le domaine de la faune indo-australienne. Or, ces ınfluences

se faisant sentir tout aussi bien sur les autres Lépidoptères de cette

région que sur les Zygaenidae, il en résulte qu'il peut surgir entre

eux une certaine homochromie, c'est-à-dire un phénomène regardé

comme mimétique.

Le premier de ces six cas s’offre chez la g de la Cyclosia sor-

dida Swinh., de même que chez trois espèces du genre nommé

précisément pour ce motif Pseudonyctemera, voir la P. arcuatum Voll.,

la P. decipiens Sn. et la P. marginale Voll.. Ces trois espèces

présentent, en effet, une forte analogie quant à la couleur avec

les Nyctemera. La cause en est évidemment qu’elles occupent

justement un méme degré dans l’évolution des couleurs que celui

q'ont atteint la plupart des espèces de ce genre. C’est que l’affai-

blissement de la couleur primitive qui la fait passer au blanc tandis

qu’en méme-temps le noir s’accroit sensiblement, se manifeste

ainsi également. Le second de ces cas est formé par quelques-unes

de ces Zygaenidae qui, pour les mémes motifs, offrent une coloration

rappellant de très près celle des Pieridae. C'est ainsi que la Chal-

costa bicolor Moore, de Sumatra et de Bornéo, concorde parfaitement

en couleur avec une Zerias, tandis que la C candida Voll., de

Sumatra, rappelle fortement une Pieris. Pour ce qui est de I’ Amesia

phalaenaria Guér., de Java, au premier coup d’oeil, quand on

apercoit ce papillon sur une branche d’arbuste ou sur l’herbe, on

est certainement tenté de le prendre pour une Piéride parce que sa

coloration d’un jaune vif à dessins foncés, ne se trouve parmi les

Rhopalocères que dans cette famille. Cependant, à un examen plus

attentif il n’est pas possible de confondre ce papillon avec une

Piéride ; au reste son vol et ses autres mouvements n’ont rien de

commun avec ceux de ces dernières. Ce qui, ici, est encore

remarquable, c’est que quelque taches noires qui se trouvent sur

la face supérieure des ailes antérieures de ce papillon ressemblent

évidemment à des taches du même genre que l'on apercoit à la

même place sur les ailes de quelques Piérides blanches, Or, pré-

cisement ces espèces ne se rencontrent point à Java mais en Europe.

Le mimétisme que certaines personnes ont cru voir ici, dans cette

HETEROCERES DE JAVA. 155

espèce est donc bien faible; pour autant qu'il résulterait toutefois

du fait de la coloration d’un jaune vif à dessin noirs, en grande

partie recouverts encore par un bleu dù à la diffraction, la cause

en serait au reste tout de méme la circonstance que beaucoup de

Piérides se trouvent au même degré de développement quant à

Pévolution des couleurs que ce papillon.

Le troisième des cas susdits est celui du Cunerkes Euschemoides

Moore de Java, qui ressemble A une géométride javanaise du genre

Hazis. Le quatrieme cas est celui de la Milleria intercisa Moore

de Java, qui concorde remarquablement avec une géométride javanaise

du genre Milionia. Dans les deux cas la ressemblance se borne

toutefois à une impression générale et ne se rapporte pas à une

espéce déterminée. Il y a donc bien lieu ici de penser aussi à

l'homoeogenesis. Cependant, vu l’effet des influences locales dont

il va étre question, on pourrait bien présumer qu’une influence

de ce genre se ferait aussi sentir dans ces cas; mais ceux-ci étant

trop isolés, il ne m’est pas possible d’en fournir la preuve.

Les deux derniers cas sont ceux où ces Zygaenidae présentent

la couleur et le dessin des genres indo-australiens Huploea, Danais

et /decpsis. L’ Amesia sanguiflua Drury, \ Amesia euploeoides H.-Sch.,

le Pompelon marginata Guér. de Java, ont pris ainsi plus vu moins

la teinte caractéristique des Euploea. Un exemple plus démonstratif

encore est celui de l’/sdarta Midamia A Sch. de Nias, ou celui de

l’Isbarta imitans Butl, qui se trouve dans cette même ile et en

outre à Sumatra et à Bornéo. La Cyclosia papilionaris Drury et

surtout l’/sharta Aspasia Sn., l’une et l’autre de Java, ont au contraire

le type de papillons du genre Danais, comme par exemple de la

Danais Juventa L.; V Isbarta pieridoides H.-Sch., qui se trouve aussi

à Java, celui du genre /deopsis.

Pour exposer la cause de ce phénomène, il me faut encore

répéter ici succinctement ce que j'ai déjà longuement expliqué

ailleurs.

Dans plusieurs régions, il existe des influences que je désignerai

provisoirement sous le nom de géographiques — leur nature étant

encore inconnue — qui ont un tel effet sur le cours normal de

lijdschr. v Entom. XLV. il

156 (PIEPERS ET SNELLEN.)

l’évolution des couleurs chez les papillons, que la couleur ou le

dessin qui se remarquent sur les ailes, en acquierent un caractere

déterminé. La plus connue de ces influences, expliquée le plus

souvent par la fable du mimétisme, est celle qui allonge les ailes

des Rhopalocères de l Amerique du Sud d’une manière caractéristique ,

comme cela a déja eu généralement lieu chez les //éliconidae et

ces Danaidae que l’on désigne parfois sous le nom de Neotropidae;

mais se montre plus ou moins aussi chez plusieurs papillons d’autres

familles de la même région. Comme c’est le fait ordinaire là où

il est question d’influences de ce genre, ni toutes les espéces, ni

même tous les individus d'une même espèce y sont également

sujets, mais ceux-là seuls qui y sont prédisposés; au reste

cependant, ces influences agissent également sur des papillons

de familles fort différentes. Ce qui fait que ceux-ci peuvent

acquérir par là une grande ressemblance, relative soit au dessin,

soit à la couleur, d’où il résulte des faits de prétendu mimétisrne.

Or, deux de ces influences existent entre autres dans la région

indo-australienne. L’une et l’autre sont caractérisées par un fort

accroissement de pigment noir chez les papillons. Seulement, dans

l’un de ces cas ce pigment se mélange par parties égales dans les

écailles de leurs ailes avec le pigment rouge original, plus ou moins

affaibli déjà par l'effet de l’évolution des couleurs. Ainsi se forme

une teinte générale rouge brun caractéristique, qui est la nuance

propre des £uploca. Dans le second cas, il ne se produit pas de

mélange de ce genre; mais on voit le noir s’eteindre le long des

nervures des ailes; tandis que dans les interstices de celles-ci, le

rouge s’aflaiblit graduellement, passant d’abord à lorange, (Danais

Plexippus L.), puis au jaune (Danais Aspasia F.), après au blanc

(Danars Juventa L.), le noir se développant quelquefois encore

tellement qu'il envahit presque tout à fait la superficie des ailes

(Danais Eryx F.). Il arrive aussi que le rouge mélangé au noir

ou recouvert en partie par lui, et transformé par là en une teinte

spéciale (Danais Tytia Gray), ou bien affaibli en un jaune orange

(Danais Hegesippus Gram.), se maintient sur une partie des ailes,

tandis qu’en général il se trouve déjà passé au blanc. Chaque

H ÉTÉROCÈRES DE JAVA. 15%.

espece de ce genre fait voir cela d’une maniere, qui lui est propre,

Les mémes transformations s’observent également en partie dans

les genres Mestia et Ideopsis, appartenant à cette même famille

des Danaidae.

Parmi les Dunaidae indo-australiennes , ces influences sur le cours

de l’évolution normale de la couleur sont les plus générales et par

conséquent les plus aisément observables. La teinte primitive d’un

rouge uniforme se retrouve encore quoique aussi déjà un peu

altérée chez la Danais Chrysippus L., laquelle se retrouve aussi en

Afrique, région qui doit bien être regardée comme l’Aabitat originaire

de cette famille; seulement là le mode d’affaiblissement de sa couleur,

c'est-à-dire l’évolution des couleurs, a suivi son cours normal,

sans être soumis aux influences qui règnent dans la région indo-

australienne, ce qui fait que ce papillon y revêt la forme Aleippus

Cram . Chez les autres Danaidae qui se trouvent en Afrique et

en Amérique, ces modes de transformation de couleur propres à

la region indo-australienne ne se rencontrent pas non plus, celle-ci

s'y opère autrement. On trouve aussi, il est vrai, dans une espèce

américaine du genre Danais (Danais Erispus Cram.), cette manière

de s’assombrir le long des nervures qui distingue les papillons du

même genre occupant la région susdite. Cependant, il y a bien

peu d'espèces de ce genre qui vivent en Amérique ; encore celles-ci

se distinguenl-elles nettement de ces nombreuses espèces de la

même famille qui vivent aussi dans cette partie du monde et que

l’on considère quelquefois comme formant une famille à part, celle

des Neotropidae. Puis ces premières ont conservé encore complète-

ment la forme normale de leurs ailes, tandisque les Neotropidae

ont déjà subies généralement l'influence géographique qui règne

dans l'Amérique du Sud, et ont acquis par ce fait même la forme

des ailes qui est également celle des Æéliconidae, famille appartenant

spécialement à la faune sudaméricaine, Ces faits peuvent nous

donner l'explication désirée, Car maintenant il faudra bien admettre

que ces espèces du genre Danais qui se trouvent présentement en

Amérique, ont émigré vers cette partie du monde à une époque

bien postérieure à celle où les Neotropidae, ou bien les ancêtres

158 (PIEPERS ET SNELLEN.)

de celles-ci, y sont arrivées; et cela en venant de l’ouest, c’est-

à-dire parties de la région indo-australienne, en passant par la

Polynésie ou peut-être par de grandes étendues de pays qui s’y

trouvaient autrefois. Au reste, c’est ce qui se produit encore avec

le Danais Erippus Cram., qui s’est répandue , à notre époque, en

partant de l'Amérique jusqu’en Chine, en passant par toute la

Polynésie, Australie, et les parties orientales et septentrionales des

l'archipel indien. Sans doute, dans une direction opposée ; mais

ceci est sans importance, attendu que les courants aériens jouent

jci le plus grand ròle, et que ces courants sont sujets, dans le cours

des temps, à de grands déplacements, occasionnés, par exemple,

par le fait que des étendues de pays sont recouvertes par la mer

ou que le contraire a lieu, d’où il résulte que les courants d’eau

chaude où d'eau froide sont forcès à changer leur cours, ce qui

determine un changement analogue dans les courants aériens lesquels

tirent leur origine de la chaleur émanant de ces eaux. Au reste

c'est aussi dans la direction orientale que la Danais Erippus Cram.

a l’habitude d’émigrer ; à plusieurs endroits des côtes de l’Europe

et de l'Afrique occidentale, même sur les dunes hollandaises, on

a pris ce papillon. Une autre espèce de Danais, la D, Limniace Cram.,

offre bien le même cas. Elle se trouve dans toute la région indo-

australienne et sa coloration y montre tout aussi clairement que

chez beaucoup d’espéces qui lui sont apparentées, ce type occasionné

par les influences géographiques dont il a été question plus haut.

Cependant, elle se trouve aussi en Afrique, mais constitue dans

cette région, quant à ce type de coloration, un cas tout à fait

isolé; suivant feu le docteur Staudinger elle y serait aussi beaucoup

plus commune à l’est que dans l’ouest de cette partie du monde.

Il est done clair que ce papillon a émigré dans des temps rela-

vement peu éloignés de la région indo-australienne vers l’Afrique,

c’est-à-dire en se dirigeant vers l’ouest, Or, c’est justement le

contraire de ce que faisaient ses ancêtres les Danaidae primitives,

qui émigraient d'Afrique vers les régions indo-australiennes,

C'est donc chez les Danaidae que ces influences géographiques

sont les plus évidentes. La cause est probablement qu’elles forment

HETEROCERES DE JAVA. 159

une famille de Rhopaloceres très ancienne, répandue par toutes les

regions tropicales, exposée ainsi depuis longtemps à toutes les

influences qui y règnent, et que leur adaptation à celles ci se trouve

par là souvent déja très avancée. Toutefois, ainsi qu’il a déja été

dit, ce ne sont pas seulement les papillons de cette famille qui y

sont sujets. Parmi les Satyridae de la même région, on trouve

plusieurs espèces du genre Zethera Feld. qui ont subi tout à fait

la seconde de ces influences et qui, par ce motif, ressemblent à

s’y méprendre à des espèces de Danais ou de Hestia. Plusieurs

espèces du genre H/ymuias Hb. ont subi au contraire la première

de ces influences et ont ainsi pris le type de coloration des Yuploea.

Quant à l’Æ/ymnias Undularis Drury, c'est même dans quelques

contrées seulement le d qui se trouve déja dans ce cas. Parmi les

Nymphalidae, le genre Hypolimnas Hb. en produit aussi des exemples,

La Hypolimnas anomala Wall. montre dans les deux sexes une

coloration très ressemblante à celle des £up/oea, quant à l Hypo-

limnas bolina L. une des variétés de coloration qui se trouvent

chez les 99 fait voir la même chose, tandis que chez les autres 99 au

contraire on remarque le cours normal de l'évolution des couleurs.

Mais c’est surtout dans le genre Papilio L. que l’on trouve des

exemples très remarquables de ces influences. Plusieurs especes

de ce genre, exclusivement cependant des espèces de la région indo-

australienne, montrent cette ressemblance. Papilio Xenocles Doubl.,

P. Macareus Godt., P. Agestor Gray ont ainsi le type des Danais;

P. Ideoides Hew. ressemble à une Hestia; P. caunus Westw.,

P. paradoxa Zinck. et d’autres encore représentent des Zuploea.

Or, pareille chose s’est également produite avec plusieurs des

Zygaenidae. De là le fait que quelques-unes d’entre elles, comme

nous l’avons déja vu plus haut, ressemblent à des espèces de

Danais ou d’Ideopsis, d’autres à des Muploea. Dans une seule

espèce, la Chalcosia maculata Moore, qui se trouve au Sikkim, une

de ces influences a agi même encore plus fortement que sur aucune

de ces Danais; chez elle extension du noir est parvenue à un

tel degré que les raies blanches se trouvent déja recouvertes par

le noir en plusieurs endroits; ce qui donne à ce papillon une

160 (PIEPERS ET SNELLEN.)

apparence très originale, différente de celle des autres Danaidae

du type Juventa, mais laissant paraître au premier coup d’oeil

qu'il s’en rapproche de très près, et que c'est bien à la même

cause qu'est due sa coloration, Il n’y pas là dans cette famille

plus de véritable mimétisme qu'ailleurs. Celui-ci n’est qu'une pure

fantaisie de certains naturalistes qui, frappés de cette ressemblance

extraordinaire et hors d'état d'en expliquer la nature, se sont

bornés à invoquer une hypothèse darwinienne et l’ont élaborée avec

une légèreté qui n’est que trop fréquente en pareil cas. Tout au

plus quand, par hasard, plusieurs facteurs y concourent, on

pourrait voir dans les cas qui se présentent ici, une vraie ressem-

blance. C'est à bon droit qu’un lépidoptériste de la valeur de feu

le Dr. Staudinger a prononcé, il y a déja longlemps, que presque

jamais on ne peut dire qu’une certaine espèce est copiée; mais

que ce n’est ordinairement qu’un type général de coloration qui

se retrouve chez le papillon que l’on suppose en copier un autre.

Cependant, il existe encore d’autres facteurs qui contribuent,

eux aussi, à des cas de prétendu mimétisme. Ainsi que je lai

déjà exposé ailleurs, il se peut qu'il faille tenir ici compte d'une

certaine auto-suggestion. à laquelle quelques espèces et même

quelques genres pourraient bien être plus sensibles que d’autres.

Toutefois, je ne crois pas que dans les cas expliqués ici ce facteur

entre en jeu. Une certaine similitude dans l’existence peut faire

naître, elle aussi, une grande analogie dans la forme de quelques

organes et ceci aussi peut produire de ces ressemblances que l’on

attribue au mimétisme. Mais alors il ne saurait non plus étre

question d’un mimétisme réel, c'est-à-dire qui s’est développé

conformément à la théorie darwinienne.

Les chenilles des Zygaenidae javanaises qui me sont connues

semblent bien indiquer qu'elles dérivent d’une forme qui est celle

des chenilles des Limacodidae ; la forme trapue d’un grand nombre

des premières rappellant fortement celle des dernières A la vérité,

c’est ici pour moi le moment de réparer une erreur que j'ai commise

dans ma note sur les Limacodidae, publiée ici même à la page 42

du tome XLIII, où il est dit que la chenille de Phauda (Xenares)

HETEROCERES DE JAVA. 161

Mahisa H.-Sch. n’a pas de fausses pattes, comme c'est le cas aussi

de ces chenilles (Cest ce que j'avais noté à une première obser-

vation qui semble bien avoir été quelque peu précipitée, mais

plus tard j'ai reconnu que cette chenille a bel et bien 16 pattes.

Celles de l’abdomen sont toutefois petites et par cela méme difficiles

à apercevoir ; c’est bien ce qui m’a induit en erreur. Néanmoins,

le faible développement de ces organes rapproche certainement cette

chenille de celles des Limacodidae chez lesqueiles ces pattes abdo-

minales manquent absolument. Et ceci remet ainsi sur le tapis la

question déjà agitée dans cette note, si les chenilles des Limaco-

didae doivent être considérées comme provenant, par suite d’une

atrophie partielle, de chenilles qui avaient 16-pattes, ou bien comme

la forme plus primitive dont les chenilles à pattes abdominales se

sont développées. Une curieuse observation sur ce sujet est sans

contredit celle que j'ai faite a propos de la chenille dela Pompelon

marginata Guér., c’est-à-dire que celle-ci sécrète un liquide visqueux

sur les feuilles, où elle se promène, tout comme le font plusieurs

chenilles de Limacodidae et les limaces, d'où elles tirent leur nom.

Cependant cette chenille a 16 pattes bien développées et est même

très agile dans ses mouvements. Ainsi cette sécrétion ne peut avoir

pour elle cette utilité de faciliter sa marche ou de la faire adhérer

aux feuilles, qu’on lui suppose quant il s’agit de chenilles ou de

limaces rampant sur le ventre. Si donc la signification de cette

faculté est bien comprise, elle ne peut étre considérée chez cette

chenille appartenant aux Zygaenidae, que comme quelque chose

qui lui est resté d’un état de développement antérieur et indiquant

ainsi que son origine remonte à une forme denuée de pattes abdo-

minales; ce qui résoudrait la question dont nous parlons.

Le cocons ne sont pas ronds comme ceux des Limacodidae. Ce

qui indique cependant en quelque sorte une parenté avec cette

famille, c’est qu’ils sont aussi formés par un tissu dur, parfois

parcheminé ou pour ainsi dire collé.

Quant aux plantes qui servent de nourriture aux chenilles, je

renvoie à ce que j'ai dit à ce sujet à la fin de la note mentionnée

plus haut. B:

162 (PIEPERS ET SNELLEN.)

La famille des Zygaenidae est bien représentée à Java. On en

a observé jusqu’ici 46 espèces, que je distribue dans les genres

suivants :

I. Secondes ailes très-allongées et étroites, à longue

queue linéaire; les premières à peu près ovales,

Fronts plate ur see eee Himanlopterus:

II. Secondes ailes allongées, à prolongement caudal

large et obtus au milieu du bord posterieur. Pre-

mières ailes étroites, à sommet plus ou moins

prolongé, leur bord postérieur oblique, faiblement

concave au milieu. Nervures 7—9 des premières

ailes tigées, 11 traversée par la sous-costale (12).

Front 'sallant “4 & 4.9% PE AAS ARE Ate

III. Secondes ailes de forme normale, sans prolonge-

ment au bord postérieur, celui-ci arrondi.

A.Ailes bien développées en raison du corps; l’ab-

domen n’atteignant pas l’angle anal des secondes

ailes ou le dépassant à peine. Front saillant;

secondes ailes à huit nervures, 5 et 6 présentes;

toujours au moins deux nervures tigées aux

premières ailes.

1 Secondes ailes arrondies, en quart d’ellipse,

mais courtes, comparées aux premières; celles-

ci allongées, à sommet prolongé et à bord

postérieur oblique , un peu concave au milieu,

Entre la nervure 12 et le bord costal de petites

nervures transversales; 7—9 tigées, 4 et 5

divini: point." Re ETES RS

2. Secondes ailes proportionnées aux premières.

a. La nervure 11 des premières ailes s’anasto-

mosant avec 12,

b. Nervure 6 des premières ailes distinctement

tigée avec 7—9 ou de la base de celles-ci,

c. Nervure 6 distinctement tigée avec

7—9 et celles-ci très-sinueuses. .

2 Histia.

3 Gynautocera.

7 Isbarta

HETEROCERES DE JAVA. 163

ce. La nervure 6 de la base de 7—9 et

celles-ci non sinueuses . . . . 9 Cyclosia.

bb. Nervure 6 des premières ailes éloignée de

la tige de 7—9 et celles-ci non sinueuses. 8 Pompelon.

aa. La nervure 11 des premières ailes libre,

b. Aux secondes ailes, le sommet de la

cellule discoidale prolongé, s’avancant

distinetement i. >. 4... -Achelura.

bb. Aux secondes ailes, le sommet de la

cellule discoidale non prolongé.

c. Aux premiéres ailes, les nervures 4

et 5 tigées ou d’un point.

d. Aux premières ailes la nervure 7 se

détachant avant 9 de la tige com-

mune ou de la base de cette tige;

le bord costal des secondes ailes

distinetement plus long que le bord

intérieur.

e. Antennes plus courtes que la

moiti& du bord costal des pre-

mueres alles; = < . . ... OvAmesia:

ee, Antennes au moins moitié aussi

longues que le bord costal des

premières ailes.

f. Aux premières ailes, 6—9

isses. Caen AO Chaleosia:

ff. Aux premiéres ailes, 7— 9 ou

8—9 tigées, 6 de la cellule

discoidale.

g. La nervure 7 des premieres

ailes distinctement tigée avec

8—9 et plus courte que 6.11 Milleria.

gg. La nervure 7 des premières

ailes à peine tigée avec 8—9

et presque aussi longue que 6. 12 Soritia.

164

(PIEPERS ET SNELLEN.)

dd. Aux premieres ailes, la nervure 7

après 9 de la tige commune ou d’un

point avec elle.

ee.

Aux premières ailes, les nervures

ket 5 distinctement tigées, aux

secondes 6 et 7 séparées. Corps

robuste; le bord intérieur des

secondes ailes distinctement plus

long que le bord costal. . .

Aux premières ailes, les ner-

vures 4 et 5 d’un point; 6 et 7

des secondes aussi à peu pres.

Corps moyen; le bord interieur

des secondes ailes plus court que

5 Canerkes.

le bord costal. .- . .. -. +43 Codane.

cc. Aux premieres ailes, les nervures 4 et 5

séparées à leur origine.

d. La nervure 7 des premieres ailes

avant 9 de la tige commune ou du

sommet de la nervure transversale, 14 Pseudonyc-

dd. La nervure 7 des premieres ailes

après 9 de la tige commune

B. Ailes peu développées en raison du corps, celui-ci

fort et généralement distinetement plus long que

les secondes ailes.

1. Trompe bien développée, abdomen à dos plus

ou moins arrondi, sans bouquets de poils aux

côtés; nervure 2 des secondes ailes aboutissant

au bord postérieur.

a. Secondes ailes allongées, à sommet obtus,

le bord postérieur concave avant l’angle

anal. Antennes distinctement plus longues

que la moitié du bord antérieur des pre-

mières ailes; les nervures 3 et 4 des secondes

ailes non

tigées.

temera.

. 15 Heteropan.

HETEROCERES DE JAVA. 165

b. Front plat.

c. Nervures 4 et 5 et 8—10 des pre-

miöres ailes trees 5/5 5 19 Phacusa:

cc. Nervures 9 et 10 des premières ailes

ligees ee Ee a 049 Gallizygaena:

bb. Front saillant.

c. Au moins deux nervures des premières |

ailes tigées,

d. Gellule discoidale des premières ailes

normale: su = a wer se oe 46. Trybhano-

phora.

dd, Cellule discoidale des premières ailes

pedoneulée;. . 4 vas en =. „„.44Epheme-

roidea.

cc. Les nervures 2—11 des premières

ailes de la cellule, non tigées.

d. Palpes dépassant le front , antennes

de la longueur des 5/6 des pre-

dd. Palpes ne dépassant pas le front,

antennes de la longueur des 2/3 des

premières ailes . . . . . .22Chrysartona.

aa. Secondes ailes très-petites, à sommet

pointu Antennes un peu plus longues

que la moitié du bord antérieur des pre-

mières ailes; nervures 8—10 des pre-

mières ailes tigées, 6 des secondes ailes

absente. Front plat. . . . . .. .20Thyrassia.

aaa. Secondes ailes bien développées, à sommet

arrondi et à bord postérieur régulièrement

courbé. Nervures 2—11 des premières

de la cellule discoïdale ; aux secondes 3—4

tigées, 6 absente. Front saillant . .23Brachartona.

166 (PIEPERS ET SNELLEN )

2. Trompe rudimentaire; abdomen aplati, avec

des bouquets de poils au bout et aux côtés.

Front presque plat; nervure 2 des secondes

ailes aboutissant dans 1° . . . . . .24 Phauda.

Genre 1. Himantopterus Wesmael.

Wesmael, Bull. de PAcad. Royale des Sciences de Bruxelles III

p. 162 (1836).

Westwood, Trans. Ent. Soc. of Lond. 1877 p. 437 pl. X, D.

Hampson, Moths of India I p. 288. (1892).

Mr. Wesmael a basé le genre Himantopterus sur une espèce

Javanaise, jusqu'ici la seule qui ait été trouvé dans Vile. Sa de-

scription générique est très sommaire et se réduit à ceci «Antennes

filiformes, garnies au còté interne d’une rangée simple de dents

en scie. Ailes postérieures très longues, linéaires.? Langue et palpes

nuls.» D’apres un exemplaire, qui me semble étre femelle, que

nous devons à la bonté de Mr. Ch. Oberthür (Mr. Piepers n’a pas

rencontré l’espèce), je puis ajouter les détails suivants à la description

de Mr. Wesmael :

Les parties bucales sont en effet totalement obliterées ; la tige

des antennes, qui sont noires, dont la longueur atteint à peine

le quart du bord antérieur des premières ailes et qui ne sont pas

renflées au sommet, est revêtue de poils assez longs. Les yeux

sont petits et glabres. On voit des stemmates. Le thorax a des

pterygodes distincts, il est vélu et d’un brun clair roussätre. Les

deux nervures internes des premières ailes (14 ct 15) sont distinctes,

la moitié supérieure de la cellule discoidale s’avance beaucoup sur

l’inférieure, la nervure 2 vient du milieu de son bord intérieur,

3 des trois quarts, 4 et 5 sont brièvement tigées, 6 nait assez

près d’elles. La nervure transversale est très oblique, faiblement

brisée au milieu, là où nait la nervure 6 et envoie en bas un épéron

dans la cellule, 7 nait à son sommet, d’un point avec la tige de

8, 9 et 10; cette dernière est traversée par 11; 12 est assez

éloignée du bord costal.

HETEROCERES DE JAVA. 167

Quant aux secondes ailes, elles ne sont pas si complétement

lineaires que Mr. Wesmael les figure, mais élargies un peu au

second tiers. Les nervures internes sont obliterées mais la cellule

discoidale, quoique trés étroite, est présente; elle me semble ouverte;

2 vient de son bord intérieur, 3 d’un point avec la tige de 4 et 5;

6 et 7 sont aussi tigées, 3 est peu distincte, Je ne vois pas de

frein.

Les pattes sont courtes; elles me semblent être sans épérons.

On voit que, nonobstant la forme insolite des secondes ailes,

elles ont une nervulation assez complete. La description de celles des

premières ailes par Mr. Westwood est fautive

1. Himantopterus Fuscinervis Wesmael, Bull. de l’Ac, R. des Sc.

de Bruxelles III p. 163 pl. 6 fig. 1. (1836) — PI. 14 fig. 1 9.

34 mm.

Antennes noires. Tete, thorax, abdomen et fond des premières

ailes d’un brun pale et clair; quelques poils de abdomen noirätre,

le bord costal des premières ailes, leurs nervures, le bord postérieur

et la frange, qui est assez longue, sont aussi noirätres ou noires,

la seconde moitié du bord costal plus largement que la première.

Secondes ailes avec la partie basale d'un brun päle sauf au milieu

qui, comme le second et le troisième quart sont presque noirs. Le

dernier quart passe au blanc grisâtre. Le dessous ne diffère pas

sensiblement du dessus. Les pattes sont noires.

Premiers états inconnus mais d'après une communication faite

à Mr. Oberthür, celui-ci présume que les chenilles pourraient vivre

dans les nids des termites.

Mr. Wesmael ne dit pas de quelle partie de Java était original

de sa description. Les exemplaires que Mr. Oberthür a recus ont

été pris sur le mont Gedeh (Java occidental.

Mr. Ch. Oberthür, qui a eu la bonté de m’offrir un exemplaire

de cette espèce, m’a communiqué que selon Doherty, sa chenille

vit dans les nids des termites. Il en possède de nombreux spécimens

pris à Java. P,

168 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Genre 2. Histia Hibn., Hamps.

Hübner. Verzeichn. p. 198 (1816—30 ?)

Hampson, Moths of India I p. 279 (1892).

Les especes qui composent le genre Histia sont facilement

reconnaissables à la forme particuliere des secondes ailes, dont le

bord posterieur s’avance en pointe obtuse au milieu. Les palpes

sont courts, pointus; ils atteignent à peine la bosse frontale. Trompe

distincte, Antennes de la longueur de deux cinquièmes des premières

ailes, pectinées dans les deux sexes, plus fortement dans les males ,

à peine renflées au sommet, Premières ailes assez étroites, leur

bord costal d’abord presque droit, puis régulièrement courbé, le

sommet distinct mais obtus, le bord postérieur très oblique, un

peu concave au milieu. Angle anal frès effacé, bord intérieur avec

une faible courbe, La forme des secondes ailes est décrite dans la

table analytique des genres. Premières ailes d’une couleur noiràtre

qui s’éclaircit en arrière avec les nervures et des raies intermé-

diaires noires. Secondes ailes bleues à la base, le reste noirätre,

soit entièrement ou avec une bande transversale blanchâtre.

Premières ailes à douze nervures, la partie supérieure de la

cellule discoidale s’avancant un peu, 2—5 non tigées, 4—5 plus

ou moins rapprochées à la base, 6 naissant au dessous du sommet

de la cellule, 7—9 tigées, 10 libre, 14 aboutissant à 12 (9) ou

traversée par elle (4), entre celle-ci et le bord costal on voit aussi

dans le mâle de petites nervures transversales, Secondes ailes à 8

nervures, 2—7 de la cellule qui est assez régulièrement arrondie

en arriere. Pattes glabres, les postérieures à deux épérons tres-

courts.

Quant aux espéces, si Nivosa Rotschild et Dolens Druce doivent

en effet être rapportées au genre Histia, il est sûr que celles-ci sont

bien distinctes, mais le reste ne pourrait bien former qu’une seule

espèce assez variable dont le type serait Mistia (Papilio) Rhodope

Gram. (Zygaena Flabellicornis Fabr.) et dont Zibelluloödes Herr.-Sch.,

Nilgira Moore, Cometaris Bull., Albimacula Hamps., Catobia, Anosia

et Anobia Dohrn. seraient des variétés. Cette espèce atteignerait

alors son plus grand développement cn Chine et dans l’Inde et se

HETEROCERES DE JAVA. 169

rapétisserait, avec des ailes posterieures de plus en plus obtuses

à mesure qu’on s’avance vers le sud. Quant au dessin des ailes,

il n’est non plus constant, differant déjà dans nos 6 exemplaires

javanais. En tout cas, ces individus javanais doivent être tous

rapportés à la forme que Herrich-Schäffer décrit comme:

4. Histia Libelluloides Herr.-Sch., Aussereur. Schm. fig. 11,12 (4)

fig. 13 (2) p. 57 (1850-58). Dohrn, Stett. Ent. Zeit. 1899 p. 249,

Dodi pl. 4 fie. £.

Vacillans Walker, Cat. 2 p. 413 (2).

Palpes et téte d’un rouge vermillion, le sommet des palpes noir,

deux taches du front également noires. Antennes à tige d’un vert

bronzé, les barbules noires. Collier noir, rouge au milieu, Thorax

d’un noir de suie, les premières ailes aussi(plus brunätres dans la

femelle), jusqu’au deux tiers, le reste gris foncé avec les nervures

et de grosses raies longitudinales dans les cellules, noires. Secondes

ailes dans le mâle d’abord d’un bleu clair satiné légèrement verdätre,

le dernier tiers, ou un peu moins, noir. Dans la femelle, elles

sont d’un noir de suie un peu plus foncé que celui des premières

ailes avec les nervures, y compris une longitudinale qui divise la

cellule discoidale, en bleu clair luisant; puis vient une bande

courbe ou droite (ceci varie) de largeur aussi variable (33 —8 mm.),

d’un blanc un peu brunàtre avec les nervures plus ou moins noires;

le reste de l’aile est d’un noir uni.

Dessous les ailes noiràtre avec la base rouge et les nervures plus

ou moins d’un vert métallique, le bord postérieur grisàtre à reflet

bronzé, les secondes dans la femelle avec la bande blanche du

dessus.

Abdomen d’un rouge vermillion, le dessus au milieu avec une

bande noire, se dissolvant en points, qui n’atteint pas le bout, les

côtés, le ventre et la poitrine, qui est aussi rouge, plus ou moins

marqués de taches noires. Pattes noires à reflet bronzé

D’après les figures que donne Mr. Dohrn des espèces ou variétés

du genre Histia, on pourrait conclure que, dans ce genre. le frein

des secondes ailes se trouverait à une place inusitée mais ceci n’est

170 (PIEPERS ET SNFLLEN.)

pas vrai, il est situé à la place ordinaire, à la base du bord

interieur; du reste il est entier dans les mäles, divise et de plus

assez court dans les femelles.

Cette espèce a été obtenue par Mr. Piepers du Java occidental

(Buitenzorg) et de l’est (Banjoewangie) ; Mr. Lucassen l’a envoyée

du Tegal, de sorte qu’elle est répandue sur toute Tile. Au Musée

de Leide il y a deux exemplaires javanais sans indication de localité.

Un mâle de Sumatra (Deli) a les ailes un peu plus allongées

que les mäles javanais, le bleu des secondes est un peu plus foncé

et celui de la première moitié de leur dessous un peu terne. Un

autre de la partie méridionale de Sumatra (Lampongs) ne différe

pas des exemplaires javanais décrits ici, S.

Je trouvai la chenille dans le jardin botanique de Buitenzorg

(267 mètres) sur la Bischofia javanica Bl. et encore sur le Gounoung

Pantjer, situé dans le méme district du Java occidental. Sa forme

ressemble à celle des chenilles des Ornithoptera, qui est aussi celle

des chenilles de Papilio Coon F. et de Papilio aristolochiae F..

Elle est cependant de beacoup plus petite et moins haute de forme ;

de plus il lui manque cette raie caractéristique blanche ou claire

de chaque flanc qui, partant du second anneau abdominal se dirige

vers le milieu du dos de l’anneau suivant. Sa couleur est sépia

foncé; elle présente six raies longitudinales d’excroissances rouges,

charnues, dont les infrastigmatiques sont les plus longues et les

suprastigmatiques les plus courtes sauf celles sur les anneaux

antérieurs et postérieurs. Entre les excroissances on aperçoit des

taches noires. Elle se chrysalide dans un cocon épais, sur une

feuille enroulée. P:

Genre 3. Gynautocera Guérin.

Guérin, Magasin de Zoologie 1830 p. 12.

Hampson, Moths of India I p. 278 (1892).

Ce genre se reconnait facilement à la disproportion qui existe

entre les premières ailes fort allongées et les secondes, relativement

peu développées. Les antennes n’ont pas tout à fait la moitié de

la longueur du bord costal des premières ailes; elles sont pectinées,

HETFROCERES DE JAVA. Det

à sommet à peine renflé. Palpes courts, pointus, atteignant à

peine la base frontale. Trompe présente.

La cellule discoïdale des premières ailes a trois cinquièmes de

leur longueur, sa partie supérieure s’avance un peu, la nervure 2

vient du deuxième tiers de son bord intérieur, 4 et 5 d’un point,

6 du second tiers de la nervure transversale, 7—9, tigées, et

lari

non sinueuses de son sommet, 7

naissant avant 9, 10 et 11 sont

libres; entre la nervure 12 et le bord costal on voit de petites

nervures transversales. Aux secondes ailes 2--7 viennent de la

cellule discoidale qui est assez régulièrement arrondie en arrière,

6 et 7 sont assez rapprochées, 2—5 à distance égale. Pattes glabres,

les postérieures à deux épérons. Abdomen dépassant un peu le bord

intérieur des secondes ailes,

1. Gynautocera Philomela Herr.-Sch., Aussereur, Schm. p. 57

fig. 14 (1850—58).

de 72) mime

Antennes noiratres, Téte et collier rouges, marqués de noir, Thorax

et premiéres ailes d’un noir mat, le dernier quart de celles-ci avec

de larges raies longitudinales grises dans les cellules. Secondes ailes

aussi d'un noir mat, leur bord postérieur du sommet jusqu’à la

nervure 15 blanc, sur une largeur de 2—3 mm., avec les nervures

noires. Frange noire. Abdomen rouge, la partie dorsale noire, le

bouquet anal de la méme couleur,

Mr. Piepers n’a pas observé cette espéce ä Java mais Herrich-

Schäffer la mentionne de cette ile.

Genre 4. Achelura Kirby.

Kirby. Synon, Cat. of Lepid. Heter. p, 56 (1892).

Hampson, Moths of India IV p. 470 (1896).

Chelura Hope, Trans. Linn. Soc. of London 18 p. 444 (1841).

— Hampson, Moths of India I p. 283 (1892).

Dans ce genre, dont le nom primitif (Chedura) a été changé par

Mr. Kirby parcequ’il avait été déjà employé, je ne range provisoire-

Tijdschr. v. Entom. XLV. 12

172 (PIEPERS ET SNELLEN.)

ment qu’une seule espèce. Il se distingue des autres genres voisins

a secondes ailes arrondies par le sommet de la cellule discoidale

de ces ailes, qui s’avance distinctement. Ce caractère, qui me

semble important, ne ressort pas suffisamment dans la figure que

donne Mr. Hampson de la nervulation,

Antennes un peu plus courtes que la moitié du bord costal des

premières ailes, pectinées dans les deux sexes, plus fortement dans

le mäle, le sommet obtus mais à peine renfle. Palpes encore plus

courts que dans le genre précédent. Trompe présente mais peu

développée.

Premières ailes a sommet obtus, le bord postérieur quelque peu

oblique, faiblement concave entre les nervures 14 et 4, leur cellule

discoidale a trois cingiémes de la longueur de laile; nervure 2

naissant aux trois cinquièmes de son bord intérieur, 3 un peu plus

pres de 4 + 5 qui sont tigées et droites, comme 6—9; 6 du

second tiers de la nervure transversale; 7—9 tigées, 7 se détachant

avant 9; 10 et 11 libres, pas de de nervures transversales entre

12 et le bord costal. Aux secondes ailes, 2—5 à distance égale,

6 et 7 du sommet de la cellule, d’un point ou séparées à leur

origine. Pattes glabres; je ne distingue pas d’épérons. La partie

ventrale de l’abdomen est nue et luisante dans les deux sexes.

À Achelura Bifasciata (Chelura) Hope, Trans. Linn, Soc. of Lond.

18 p. 444 (1841) — Hamps. Moths of India I p. 283 fig. 198 d (1892).

Achelura Bifaseiata Hamps., |. c. IV p. 470 (1896).

——— Javanica Aurivillius, Ent, Tidskr. 1894 p. 171 fig. 3.

d 66, 2 75—80 mm.

_ Tête, antennes et thorax noirs dans les deux sexes. Dans le mâle,

qui a les premières ailes un peu plus pointues, à bord postérieur

plus droit que la femelle, elles sont noires jusqu’au deux cinquièmes,

avec deux bandes transversales d’un orangé sale, la base est plus

noire jusqu’à la première bande qui est un peu courbe ; la seconde

bande est droite, un peu oblique, bordée de noir en arrière. Le

reste de l’aile est d’un blanc enfumé un peu transparent — surtout

au sommet — avec les nervures noires. Secondes ailes noires à

HETEROCERES DE JAVA. 173

sommet et bord postérieur un peu plus clairs et quelque peu trans-

parent. Dans la femelle, le fond des ailes est d’un blanc un peu

jaunätre et transparent, les nervures de la seconde moitié sont

noires, la base des premières noire bordée en arrière d’orangé

qui se fond dans le blanc et ensuite, avant la moilié, on voit une

raie noire transversale un peu oblique et courbée, légèrement

bordée d’orangé du côté de la base. Dessous des ailes presque

semblable au dessus, la seconde bande orangée des premieres très

faible dans le màle, Pattes et abdomen noirs, le bout du ventre

d’un brun clair et corné dans les deux sexes,

Premiers états inconnus.

Nous avons recu cette espèce de Mr. P.T, Sythoff qui l’a prise

dans le Prajangan ou Preanger, partie occidentale de Java, à une

hauteur de 16—1800 métres, S.

Genre 5. Canerkes Moore.

Moore, Proc. Zool. Soc. of Lond. 1865 p. 802.

Canerces Hampson, Moths of India I p. 281 (1892).

Ce genre se distingue principalement par la ressemblance des

especes qui le composent avec celles du genre Hazis Boisd. (Eu-

schema Hübn. , Hamps.) , appartenant aux Géométrides. Mr. Hampson,

dit dans la table analytique qui se trouve à la page 246—8 de

son ouvrage, que la cellule discoidale des premières ailes est courte

mais cette assertion est déjà démentie par la figure qu’il donne

de la nervulation; en effet, la cellule à la même longueur qu’en

général dans ce groupe des Zygénides, c’est-à-dire qu'elle atteint

les deux cinquiemes des ailes, mais la forme des secondes ailes

est particulière, leur bord intérieur étant plus long que le bord

costal.

Antennes environ de la moitié de la longueur du bord costal des

premières ailes, pectinées, leur sommet obtus mais à peine renflé,

Palpes courts, pointus, trompe courte.

Premières ailes triangulaires, le bord costal presque droit, le

sommet obtus, l’angle anal de de méme, bord postérieur un peu

concave au milieu. Secondes ailes arrondies mais le bord postérieur

174 (PIEPERS ET SNELLEN.)

s’avançant un peu entre les nervures de et 7. Nervures 4 et 5

des premières ailes tigées, 10 d’un point avec la tige de 6—9. Aux

secondes ailes les nervures 2—7 de la cellule discoidale, 6 présente.

Pattes glabres, les postérieures à deux épérons. Abdomen bien

plus court que le bord intérieur des secondes ailes.

Premiers états inconnus.

L’espece sur laquelle Mr, Moore fonda le genre a aussi été observée

Aava.

1. Canerkes Euschemoïdes Moore, Proc. Zool. Soc. 1865 p. 802

pl. 42 fig. 8.

Canerces Euschemoides Hamps, Moths of India I p. 281 fig. 188

(2) (1892).

——— Javanicus Rothschild, Nov. Zool. III p. 56 (1896).

——— Javana Röber, Entom. Nachr. 1897 N. 27 p. 7.

Deux femelles, 57 et 62 mm.

Palpes et tête jaune de chröme, celle-ci marquée de noir autour

de la base des antennes qui sont d’un noir bleuàtre. Collier noir,

Thorax jaune, largement marqué de noir bleuätre.

Premieres ailes noires avec un reflet bleu qui augmente en

intensité à mesure qu'on approche du bord postérieur, surtout

le long des nervures. La base est jaune, le tiers basal marqué de

deux rangées (la seconde courbe) de taches confluentes d’un jaune

de chròme, mélé d’un peu de blanc, surtout la tache dans la

cellule Ae de la seconde rangée. Seconde moitié de l’aile avec deux

rangées de taches blanches mieux séparées que les jaunes, surtout

les quatre qui forment la première rangée, dont celle de la cellule

2 s’avance plus que les autres et est aussi plus petite; la seconde

rangée est sinueuse,

Secondes ailes d’un jaune de chròme avec une raie sur la nervure

16 et une grande tache dentée en de hors, occupant environ le

tiers apical, toutes deux noires, la tache noire avec quatre taches

de la couleur du fond, la supérieure ronde et un peu pàle, mal

séparée de la base jaune, les autres, dans les cellules 2-—4, à peu

près ovales. Frange noire.

HETEROCERES DE JAVA. 175

Dessous presque semblable au dessus, le jaune de la base des pre-

mieres ailes plus confluent, le noir des secondes avec un reflet

bleu; on voit encore une raie noire sur la nervure 1a et deux

ou trois petits traits noirs à la base de l’aile. Abdomen jaune à

anneaux noirs ouverts en bas. Pattes jaunes.

Il est bien évident que Javanieus Rots. et Javana Röber ne

constituent pas des especes differentes.

Les deux exemplaires proviennent des montagnes du Preanger

ou Prajangan où Mr, Sythoff les captura à une hauteur d’environ

1600 métres. S.

Genre 6. Amesia Westw.

Westwood, in Duncan’s Natur, Library VII, Exot. Moths p. 93.

(1841).

Hampson, Moths of India I p. 272 (1892).

Kirby, Handbook to the ord, Lep. III p. 73 (1897).

Dans ce genre, qui comprend des espèces de moyenne ou méme

d’assez grande taille, les palpes et la trompe sont comme dans les

genres précédents, les antennes pectinées, à peine plus fortement

dans le mâle, à sommet obtus mais à peine renffé. Ailes allongées.

le bord costal des premières régulièrement courbé, leur sommet

presque rectangulaire mais obtus, le bord postérieur faiblement

courbé, un peu plus long que la moitié du bord intérieur, langle

anal obtus. Secondes ailes aussi à angles obtus et à bord postérieur

arrondi. Aux premières ailes la nervure 6 vient presque d’un point

avec la tige de 7—9; 10 du bord costal de la cellule discoïdale,

Aux secondes ailes, les nervures 2—7 viennent de la cellule,

4 et 5 sont rapprochées, la nervure transversale est brisée entre

5 et 6, le sommet de la cellule moins effacé que dans le genre

précédent mais nullement proéminent.

Paltes glabres, les postérieures à deux épérons courts. Abdomen

un peu plus court que le bord intérieur des secondes ailes.

Trois espèces ont été trouvées à Java. Elles se distinguent

ainsi :

176 (PIEPERS ET SNELLEN.)

I. Premieres ailes noires, la base avec des points

bleus et jaunes, ensuite les nervures bordées de

brun vineux. Secondes ailes noires, leur bord

postérieur bleu, avec des taches blanches rondes, 1 Sanguiflua.

II. Premières ailes d’un brun terreux, plus ou moins

marquées de blanc sur la seconde moitié ; les

secondes d'un brun noiràtre sans bordure bleue. 2 Euploeoides.

III. Fond des ailes d’un blanc un peu jaunätre, la

seconde moitié avec des taches noires ; vertex et

Collier rouges. A vat =. del Us e SiPHalacnatia:

4. Amasia Sanguiflua Drury, Ill. Exot, Ins. II p. 35 pl, 20

fig. 1,2 (1773). — id., Ed. Westwood p. 38 pl. 20 fig. 1, 2

(1837) — Hampson, Moths of India I p. 272 fig. 180 3 (1892).

— Kirby, Handbook, IH p. 73 pl. 48 fig. 3 (1897).

ge 85—92 mm.

Antennes noires à reflet bleu. Tête et thorax noirs, la premiere

et le collier finement marqué de blanc bleuätre. Fond des premières

ailes d’un noir assez profond, mat; à la base on voit d’abord

quelques faibles traits et points d’un bleu pâle, ensuite vient une

rangée irrégulière, un peu oblique, de quatre ou cinq petites

taches d’un ochracé pâle, ensuite commencent les lignes longitudi-

nales d’un brun pale un peu vineux qui bordent les nervures ;

elles ne vont pas jusqu’au bord postérieur mais aboutissent à des

petits traits blancs. Dans les intervalles des lignes brunes, le tiers

postérieur est marqué d’une douzaine de points d’un blanc un peu

violàtre.

Secondes ailes aussi noires mais plus mates et ternes, surtout

en approchant de l’angle anal; vers le sommet on voit six ou sept

points blanes et bleus, le bord postérieur est à partir du sommet,

environ jusqu'à la nervure 3, d’un bleu clair un peu luisant avec

des taches rondes (les deux supérieures un peu allongées) d’un

blanc pur, finement divisées par les nervures qui sont noires.

Frange blanche.

Dessous des ailes répétant en général les dessins du dessus, les

HETEROCERES DE JAVA. 177

taches blanches plus grandes, les nervures des premieres ailes non

bordées de brun, le bord postérieur des secondes sans bleu mais

leur cellule discoidale avec une petite tache jaune.

Abdomen noir a reflet bleu vers l’extrémité, le ventre et la

poitrine avec des points d’un bleu päle. Pattes noires.

Les exemplaires Javanais sont plus petits que ceux du continent.

Les figures de Drury sont mauvaises.

Les exemplaires qu’obtint Mr. Piepers sont tous de la partie

occidentale de Vile où ils furent pris à une hauteur de 1000 a 1600

metres.

A Sindanglaia (1082 mètres) et à Kertamanak (1545 mètres)

dans le Prajangan (Java occidental). Au moment ou je saisis l’insecte,

il làcha de la bouche une assez grande quantité d’écume jaune

fortement odorante ; plus tard avant de mourir c’est par l’anus qu'il

lui sortit une grande quantité d’un liquide jaune. Il est doué d’une

remarquable force de resistance vitale contre les poisons. Lorsque

tout son corps, à l’exception des ailes eùt été humecté de chloro-

forme il resta sans mouvement, cependant il se ranima au bout

d’une heure, Mis dans une bouteille sous l’influence des émanations

du cyanure de potassium où au bout d'une demi-minute à deux

minutes les papillons restent généralement privés de mouvement,

son corps ne cessa de s’agiter violemment pendant plus d’une

heure. B.

2. Amesia Euploeoides Herr.-Sch. (Chalcosia), Aussereur Schmett.

I fig. 9, 10 (1850—58). — Snellen, Iris VIII p. 133 (1895).

Amesia Hyala Druce, Proc. Zool. Soc. of Lond. 1885 p. 518 —

Waterhouse, Aid pl. 172 fig. 3 (1886). — Hamps., Moths

of India I p. 273 (1892).

dg 85—91 mm.

Cette espèce varie. Un des cinq exemplaires Javanais que jai

devant moi (un mäle) s’accorde parfaitement avec le type, très

bien figuré par Mr. Herrich-Schäffer. Les antennes sont d’un bleu

d’acier foncé, la tete et le collier bruns, avec des points blancs,

178 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Partie dorsale du thorax du méme brun foncé terreux et terne -

que le fond des premières ailes. Celles-ci avec un petit point blanc

a la base et sept points blanes sur la moitié supérieure de la partie

basale du dernier tiers, Fond des secondes ailes encore un peu

plus foncé, avec trois points d’un bleu violàtre, un au milieu,

un dans la cellule 14, les autres dans la cellule discoidale. Puis

viennent neuf point d’un blanc un peu brunätre, les quatre superieurs

en quadrilatère, les cinq autres en rangée, dans les cellules 14-5

près de traits du méme blanc sur l’extrémité des nervures et qui

sont fendus du côté de la base; on voit quelques écailles bleues

vers le sommet de l’aile et une grande tache poudreuse d’un blanc

un peu brunätre a l’angle anal.

Dans un second exemplaire mäle l’extrémité des nervures aux

premières ailes est bordée de traits blancs, diminuant régulièrement

en longueur vers l’angle anal; par contre, les traits blancs ter-

minaux des secondes ailes sont absents ainsique la tache de l’angle

anal et les points bleus et blancs sont plus petits ou manquent

en partie. C’est la variété I (//yala Druce, Hampson).

Un second exemplaire, femelle, a les premières ailes comme la

variété /lyalu, avec les points blancs du dernier tiers plus gros

et les secondes ailes comme le type, à dessins moins accusés Il

relie donc le type à la variété I.

Dans les deux dernièrs enfin, on ne voit aux premières ailes

que le point blanc basal et les sept points de la seconde moitié;

ils sont fort petits dans un des deux. Les secondes ailes n’ont que

six points, deux d’un bleu pale, les autres blancs, Ces exemplaires,

qui se trouvent au Musée de Leide et auquels feu Snellen van

Vollenhoven avait donné le nom (non publié) de Ohalcosia Modesta,

constituent la variété II d’Zuplocoïdes.

Dessous des ailes à peu près comme le dessus, les dessins plus

distincts ; on voit en outre des points bleus à la base des ailes et

deux autres dans la cellule 10 des premières et 1c des secondes ailes.

Abdomen brun, l’extrémité dorsale un peu teinte de bleu; aux

côtés on voit deux rangées de points d’un blanc bleuätre, Pattes

brunes.

HETEROCERES DE JAVA. 179

Premier états inconnus.

Les trois exemplaires que Mr, Piepers obtint furent pris dans la

partie occidentale de Java, sur le mont Gedeh, à une hauteur de

1000 a 1500 mêtres. Ceux du Musée de Leide sont sans indication

de localité. L’espèce est aussi rapportée de Sikkim et de Bornéo.

3. Amesia Phalaenaria Guérin, Voyage de Delessert p. 84 pl. 24

fig. 1 (1843. — PI. 43 fig. 1 (chenille).

Chalcosia Adalifa Doubd., Ann. and Mag, of Nat. Hist. XIX

p. 76 (1847). — Butl., Illustr. V p. 22 pl. 83 fig. 5 (1881). —

Hamps., Moths of Ind. I p. 265 (1892).

Gynautocera Pulchella Herr.-Sch., Aussereur. Schm. I p. 79

fig. 160, 161 (1850-8).

$2 50—56 mm.

Palpes et face mélés de blanchätre et de vert bronzé; antennes

bronzées ; vertex et collier distinctement d’un rouge de sang. Thorax

vert bronzé, bordé de blanc, les épaulettes de même, Fond des

ailes d’un blanc jaunâtre; aux premières une ligne longitudinale

dans la première moitié de la cellule 11, une tache ronde dans

la cellule discoïdale, deux autres de dimension variable. quelquefois

réduites à des points, le plus souvent un peu allongées, au milieu

des cellules 14 et 15 et une bordure postérieure, sont noires,

mélées de vert bronzé. La bordure occupe en haut un peu plus

que le dernier tiers du bord costal mais diminue rapidement vers

Yangle anal qu'elle atteint à peine, est fortement sinuée du côté

de la base rt entrecoupée, dans la femelle, de lignes de la couleur

du fond sur les nervures. De plus, elle est traversée d’une rangée

de taches de la couleur du fond, plus grosses et confluentes dans

la femelle, Frange noire,

Aux secondes ailes, il n’y a qu’une bordure noire et verte,

continue dans le mâle. divisée en taches dans la femelle, com-

mençant à l’apex mais se dissolvant bientôt en taches et s’arrétant

ordinairement à la nervure 2 ou 3.

Le dessous ressemble un peu au dessus mais aux premières aile

180 (PIEPERS ET SNELLEN.)

la ligne basale et la tache ronde de la cellule discoidale sont con-

fluentes et forment une bande large qui va jusqu’a la moitié de la

cellule, les taches noires des cellules 15 et 1e manquent ou sont

d’un gris très pâle et le fond des secondes ailes est plus jaunatre

jusqu’aux deux tiers.

Partie dorsale de l’abdomen grise; le ventre et la poitrine de la

couleur du fond des ailes.

Tels sont les exemplaires Javanais dont la femelle est assez bien

figurée par Mr. Herrich-Schäffer. Adalifa Doubd., Butl., Hamps

est une variété plus pàle et un peu plus grande à dessins un peu

plus réduits. Elle se trouve dans l’Inde et aussi dans Vile de

Sumatra,

Quoique cette espèce differe des deux précédentes par une taille

moins forte et par la distance plus grande entre la tige des ner-

vures 7—9 et 10 des premieres ailes, je ne crois pas que ceci

suffit pour une séparation générique.

Les exemplaires que Mr. Piepers obtint sont tous de la partie

occidentale de Java (Depok, Sindanglaya, Buitenzorg). Mr. Sythoff

prit aussi l'espèce dans les montagnes a une hauteur de 15—1600

métres. Au Musée de Leide il y a des exemplaires Javanais de

Buitenzorg (Boie) et d’autres, provenant de Reinwardt et VerHuell

sans indication de localité, Elle ne paraît pas rare,

La chenille à Buitenzorg (267 metres) dans le Java occidental sur

la plante nommée A korrös en Soundanais (Symplocos fasciculata Hall.).

Elle a 16 pattes, la tête brun clair, se retirant sous le premier anneau

thoracique, lequel est jaune et présente des deux còtés sur son

bord antérieur, six tubercules d’un jaune doré: deux subdorsaux,

deux suprastigmatiques et deux infrastigmatiques, qui font saillie.

Sur le segment suivant on trouve les mémes tubercules, mais noirs

et dirigés vers le haut. Sur les anneaux suivants on retrouve encore

ces six tubercules, mais plus grands et plus gros, colorés en jaune,

tandis que de la pointe de chacun d’eux il ressort un ou deux

poils blancs et raides En somme, ces tubercules forment ainsi six

raies longitudinales, entre chacune desquelles court une petite raie

HETEROCERES DE JAVA. 181

brun clair, longitudinale, Peu de temps avant la chrysalidation le

jaune doré passe à l’orange.

Genre 7. Isbarta Hamps.

Hampson, Moths of India I p. 276 (1892).

Les espèces de ce genre sont de la taille moyenne (40 —75 mm.),

les papillons étant d'une structure plus faible que dans le genre

précédent et les mâles plus petits que les femelles. Palpes faibles,

la trompe distincte. Antennes un peu plus courtes que la moitié

du bord costal des premières ailes, pectinées, mais bien moins

dans les femelles que dans l’autre sexe, à bout obtus mais nul-

lement renflé. Ailes allongées, le bord costal des premières régulière-

ment courbé, le sommet obtus, le bord postérieur arrondi jusqu’à

la nervure 3, puis droit, l’angle anal bien accusé, le bord intérieur

presque droit. Secondes ailes à sommet assez distinct. Fond des

ailes d’un blanc impur avec des raies brunes ou noires bordant les

nervures ou d’un brun noirâtre avec des raies et des taches blanchà-

tres; quelquefois il est en partie teint de jaune.

Aux premières ailes 4 et 5 viennent de la cellule discoïdale,

6—9 sont tigées, très sinueuses. On voit plusieurs petites nervures

transversales entre la souscostale et le bord de l’aile. La moitié

intérieure de la cellule discoïdale s’avance sur la supérieure. Cellule

discoïdale des secondes ailes arrondie; pas de nervures tigées, la

nervure transversale non brisée entre 5 et 6.

Pattes glabres, les postérieures à deux épérons très-courts. Ab-

domen atteignant à peine langle anal des secondes ailes

Deux espèces ont été trouvées à Java. Elles se distinguent ainsi:

I. Fond des ailes d’un blanc grisätre, avec des raies

noirâtres , les premières en outre avec quelques

taches noires, les secondes avec une seule tache. 1 Pieridoides.

II. Fond des ailes d’un blanc sale, leur moitié basale

teinte de jaune, les nervures largement bordees

détbrunterreuxtioncéent erat wee & 2 Aspasia.

182 (PIEPERS ET SNELLEN.)

1. Isbarta Pieridoides (Chalcosia), Herr-Sch., Aussereur, Schm.

I p. 57 fig. 5 (2). — Pagenstecher, Jahrb. des Nass. V.

für Naturkunde 38 p. 8 (1885).

Epyrgis Binghami Butl., Ann, and Mag. of Nat. Hist. Ser. V,

40 p. 374 (1882).

Isbarta Binghami Hamps., Moths of India I p. 276 fig. 184

2 (1892).

2 60—75 mm.

Le mâle de cette espèce ne m’est pas encore connu. Quant à la

femelle, ses antennes sont d’un bleu métallique un peu verdàtre,

la téte et le thorax noiràtres, avec des taches blachàtres. Fond des

ailes d’un blanc grisätre clair et uniforme, quelquefois un peu

brunätre, les raies brunes plus noiràtres aux secondes ailes qu’aux

premières ; elles atteignent le bord postérieur qui est partout d’un

brun noirätre, Première tache noire des premieres ailes dans la

cellule discoidale, la seconde couvrant la moitié supérieure de la

nervure transversale, les quatre dernieres un peu pointues et se

trouvant dans les cellules 45, 1c, 2 et 3 Cellule 7 des secondes

ailes avec une tache noire presque carrée. Dessous presque semblable

au dessus, légèrement teint de bleu ou de vert bronzé, les dessins

plus noirs.

Moitié dorsale de l’abdomen noire, les anneaux chacun avec deux

taches d’un blanc grisàtre et finement bordées de la méme couleur.

Ventre et poitrine d’un blanc grisàtre, les pattes aussi mais mar-

quées de noirätre,

La figure de Herrich-Schäffer est bonne, sauf pour la forme des

premières ailes. Quant à Binghami Butl., Hamps., je la considère que

comme une variété où les secondes ailes sont teintes de jaune au

milieu, Je n’en connais pas des exemplaires des iles de la Sonde.

Nous n’avons de cette espèce qu’un seul exemplaire Javanais

(l’exemplaire figure par Herrich-Schäffer était aussi de Java); il

offre une anomalie dans la nervulation, car aux premières ailes la

nervure 10 manque et 9 est traversée par la sous-costale (12).

Cependant comme dans nos autres exemplaires qui viennent de

Sumatra et de Nias cette nervure 10 est présente et 9 libre et

HÉTÉROCÈRES DE JAVA. 183

qu’il n’y a aucune différence dans la couleur et les dessins, je crois

qu'il ne s’agit que d’une abnormité.

Le susdit exemplaire fut pris par Mr. Sythoff dans les parties

montagneuses du Java occidental,

Pieridoides a été observée en outre au Tenasserim. SÌ

2. Isbarta Aspasia m. nov. spec. — Pl. 14 fig. 3 d et Pl. 13

fig. 2 (chenille).

d 40 2 62 mm.

Antennes d’un bronzé verdàtre foncé ; tête noire, le thorax aussi ;

ils sont marqués de points blancs. Le fond des ailes est d’un blanc

sale mais, surtout dans le mâle, le brun terreux qui borde les

nervures est si étendu qu’on peut plutôt dire que la moitié costale

et apicale des ailes est brune avec des taches blanches, plus grandes

dans la femelle. Il en a trois, sur une rangée courbe, au milieu

de l’aile, dans la cellule 2 et dans la cellule discoïdale, trois ou

quatre costales avant le sommet, deux dans les cellules 4et5, la

supérieure pointue, et une rangée le long du bord postérieur. La

moitié basale de l’aile est marquée de stries longitudinales, fortes

dans les cellules 1x, 10, 1c, faibles dans les cellules 11 et 12,

les inférieures étant teintes de jaune citron.

Moitié basale des secondes ailes teinte de jaune citron, avec des

stries brunes, distinctes dans le mâle, à peine visibles dan l’autre

sexe; seconde moitié brune avec une rangée de stries et de taches

allongées d’un blanc sale au milieu des cellules qui suit le contour

de l’aile. Dessous des ailes presque semblable au dessus, le fond

blanc un peu plus étendu,

Partie dorsale de abdomen brune, le ventre d’un blanc sale,

Poitrine et pattes variées de blanc et de brun.

Mr. Piepers obtint un couple de cette espèce, le mâle de Buitenzorg ,

la femelle de Tjampea (Java occidental). Un second mâle nous parvint

de Malang (Java oriental). S.

Le papillon ressemble à une Danais du type indo-australien. La

chenille à Tjampea (160 mètres) dans le Java occidental. Elle a la

tête d’un noir luisant, le reste du corps jaunâtre sauf les anneaux

184 (PIEPERS ET SNELLEN.)

des trois dernières pattes abdominales, lesquelles sont d’un vert

faiblement grisätre, marbré de noir. Sur chaque segment se trouve

une couronne de tubercules dont ceux qui sont placés sur les trois

anneaux nommés sont de la même couleur que ceux-ci, mais dont

les autres sont d’un jaune d’ocre, sauf ceux qui se trouvent le

long de la marge du ventre, lesquels sont d’un jaune plus clair.

Quant à la nourriture et à la chrysalide je ne possède pas d’an-

notations, La figure est assez bien réussie. B:

Genre 8, Pompelon Hamps.

Hampson, Moths of India I p, 271 (1892).

Comme le remarque Mr. Hampson, les insectes parfaits, dans

le genre présent, rappellent (mais bien légèrement !) quelques espèces

du genre Euploea, Cependant on peut aussi bien prétendre le

contraire. Ils ont la méme structure que dans le genre précédent

et la trompe et les palpes ne different non plus. Longueur des

antennes excédant à peine le tiers du bord costal des premières ailes ;

elles sont pectinées, plus faiblement dans la femelle et ont le bout

obtus, non renflé, Premières ailes allongées, leur bord costal assez

fortement courbé, le sommet et le bord posterieur arrondi, l’angle

anal assez distinct, le bord intérieur presque droit. Secondes ailes

à sommet el bord postérieur arrondi, plus faiblement dans le mâie,

en approchant de l’angle anal. Les ailes sont d’un brun terreux, teint

de bleu luisant le long du bord costal des premières et vers le

sommet des quatre, Aux premières ailes, les nervures 4 et 5

viennent d’un point, la nervure transversale est brisée au milieu,

l’origine de 6 distinctement au dessous du sommet de la cellule,

7 se détache avant 9 de la tige commune, la naissance de 10 est

avant la fin du bord costal de la cellule, 11 est distinctement

traversée par 12. Moitié inférieure de la cellule discoïdale ne

s’avancant pas sur la supérieure. Les nervures 2—5 des secondes

ailes sont à distance égale, 5—7 plus rapprochées, la nervure

discoïdale est brisée entre 5 et 6; aucune nervure n’est tigée et la

cellule discoidale s’avance le plus, mais pas bien fortement, à la

naissance de 5.

HETEROCERES DE JAVA. 185

Pattes glabres, les postérieures à deux épérons. Abdomen atteignant

à peine l’angle anal des secondes ailes ; l’oviducte saillant dans la

femelle.

De ce genre, je ne connais qu'une seule espèce qui est aussi

javanaise :

4. Pompelon Marginata Guérin (Gynautocera), Voyage de Délessert

p. 83 pl. 25 fig. 1 (1843). — Snellen, Tijds. v. Ent.

RX 741879) vide.) Iris VIII ps 158 895),

Pl. 13 fig. 3. (chenille).

Heterusia Atrocyana de Haan in litt. — Herr.-Sch., Samml.

aussereur Schm. p. 79 fig. 158, 159 (1850—58).

Pompelon Ampliatum Butler, Proc. Zool. Soc. of Lond. 1878

ps 387.

——— Valentula Swinhoe, Proc. Zool. Soc, of Lond. 1889

p. 400. — Hamps., Moths of Ind. I p. 371 (1892).

— —— Anethusa Grose Smith, Ann. and Mag. of Nat. Hist.

Seri VI. ps AAA (1891).

— —— Philippensis Grose Smith, 1. c. p. 141 (1891).

——— Subcyanea Swinhoe, Cat. Lep. Mus, Oxon. p. 72

(1892). — Hamps., Op. eit. p. 271 (1892).

——— Rotundata Swinhoe, Op. cit. p. 72 (1892). — Hamps.,

Op. cit. p. 274 fig. 179 d (1892).

Cynosura Druce, Ann. and Mag. of Nat. Hist. Ser.

VI, 14 p. 24 (1894).

do 48—70 mm.

Antennes à tige d’un verdàtre bronzé, les barbules noiràtres ;

€ >) 2

téte bronzée, avec des poils d un rouge vermillion en bas et à la

nuque, Collier bronzé. Thorax et fond des premieres ailes d’un

brun noiràtre mat, pàlissant un peu, dans les femelles, sur

celles-ci, dès la moitié, Bord costal des premières ailes avec un

liseré d’un bleu clair luisant, d’abord fin, ensuite plus étendu en

approchant du sommet où le bleu est saupoudré de blanchätre ;

il descend ensuite plus ou moins le long du bord postérieur,

s'arrête souvent déjà à la nervure 6 mais atteint quelquefois presque

186 (PIEPERS ET SNELLEN.)

l’angle anal, en s'étendant vers la base sur les nervures, Secondes

ailes dans les exemplaires javanais toujours plus päles, surtout

en arrière, souvent d’une nuance un peu grisätre et quelquefois

saupoudées de blanc grisätre le long de la moitié inférieure du

bord postérieur, Sommet plus ou moins teint de bleu clair luisant

comme celui des premières ailes mais non saupoudré de blanchätre.

Dessous des ailes d'un brun terreux foncé plus päle aux secondes

ailes et le long du bord postérieur. Les nervures sont un peu

bronzées et on voit une tache d’un jaune ochracé dans langle

apical de la cellule discoidal des premières ailes.

Partie dorsale de l’abdomen de la couleur des premières ailes,

le bouquet anal d’un rouge vermillion, la poitrine et le ventre

aussi; celui-ci avec deu rangées de taches noires allongées qui ne

sont pas indiquées dans la figure de Herrich-Schäffer.

Dans les exemplaires de Sumatra que j'ai vus les secondes ailes sont ,

au moins dans les mäles, aussi foncées que les premières. Geux

de Célébes ressemblent aux individus de Sumatra.

Je suis bien convaincu que toutes les descriptions et figures citées

en haut ne désignent qu’une seule et méme espèce, ne variant

même qu’assez légèrement. Il n’était done nullement nécessaire de

surcharger la synonymie de tant de noms superflus.

L’espece parait assez répandue A Java; au Musée de Leide il y

ma aussi de la partie orientale de Vile. Elle a aussi été observée

dans l’Inde et quelques pays avoisinants, à Sumatra, Bornéo,

Palawan, les iles Philippines et Gélébes. S.

Les chenilles observées en Janvier à Sindanglaia (1082 mötres)

et en Mai à Depok (953 mètres) dans l’ouest de Java, sur une

espèce de cannelier sauvage connu sous le nom indigène de tedja

(Cinnamonum spec.). Bien qu’elles aient 16 pattes et qu’elles soient

très agiles, elles laissent après elles comme les limaces et certaines

chenilles de Zimacodidae des traces d’une sécrétion visqueuse.

La téte, les pattes et le ventre sont noirs de méme que le premier

segment thoracique ; toutefois ce dernier présente un bord antérieur

d’un blanc laiteux. Il y a une raie subdorsale de points noirs,

un sur chaque anneau; ensuite sur chaque còté des deux segments

HETEROCERES DE JAVA. 187

qui portent la 2e et la Se paire de pattes abdominales une tache

noire très irrégulière qui se prolonge sur le dos de l’anneau

suivant et forme aussi une figure à peu près semblable a ——

Au reste la teinte générale est claire, d’un gris brunàtre. La

chenille forme, dans une feuille enroulée, un cocon plat rouge

foncé, à Vextérieur de jaquelle se montre une figure originale,

symetrique, de fils blanes. Un cocon du 27 mai donna la papillon

le 10 juin; un autre du 29 mai le 12 juin.

La figure qui réprésente une grande chenille femelle est bien

réussie ; seulement la coloration est un peu plus foncée. Pi

Genre 9. Cyclosia Hübn., Hamps,

Hübner, Verzeichn. p. 177 1816—30 ?)

Hampson, Moths of India I p. 269 (1892),

Dans ce genre, les deux sexes different, les mäles sont plus

petits, (envergure 27—42 mm.) ils ont les antennes plus longues

que les femelles, assez fortement pectinées, les premières ailes

allongées, à bord postérieur oblique et abdomen dépasse un peu

le bord intérieur des secondes ailes. Les femelles ont une envergure

de 40—65 mm., la longueur des antennes dépasse à peine deux

cinquièemes du bord costal des premières ailes dont le bord posté-

rieur est presque droit, faiblement oblique, les angles sont plus

distincts et l’abdomen est plus court et aussi plus gros que dans

l’autre sexe, à oviducte saillant. Dans les deux sexes les palpes

sont très courts, le front fortement saillant, le bord costal des

premières ailes faiblement courbé, le bord intérieur presque droit,

les secondes ailes sont arrondies.

Aux premières ailes, les nervures 4 et 5 sont rapprochées à la

base, la nervure transversale est fortement brisée entre 5 et 6

qui vient tantöt de la base de la tige de 7—9 ou de cette tige

même, 7 se detäche avant 9, 10 qui nait à distance égale de

7—9 et de 11, cotoie 12 où 11 aboutit sans reparaitre au delà

de cette nervure. Partie inférieure de la cellule discoïdale s’avancant

sur la superieure, cellule discoidale des secondes ailes arrondie,

Tijdschr. v. Entom, XLV, 13

188 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Oum

pri

autres libres.

5 à distance égale, dans une espèce 5—6 tigées, dans les

Pattes lisses, les postérieures à deux épérons courts.

Les premiers états ne sont pas connus de toutes

Quatres espèces ont été trouvées à Java. Elles

ainsi :

. Nervures 5 et 6 des secondes ailes tigées. Pre-

mières ailes d’un brun noiràtre à reflet bronzé

foncé, avec quelques points blancs le long du

bord postérieur; secondes ailes d’un noir de suie,

les nervures verdatres , . hg . . . . .

Nervures 5 et 6 des secondes ailes de la cellule

discoidale.

A.Secondes ailes du male d’un brun grisätre

veiné de vert avec des taches blanchâtres sur

la moitié extérieure; dans la femelle la moitié

basale des ailes d’un blanc jaunätre avec les

nervures noires, le reste brun avec des taches

blanches Fe TN MERGE Re Mt LATEN

B. Secondes ailes du mâle à base d’un bleu luisant ;

premières ailes de la femelle d'un vert bronzé

avee une bande blanche veinée de noir au delà

du milieu, les secondes d’un blanc pur è bor-

dure noiràtre.

1. Premières ailes du mâle sans taches blanchä-

tres vers le sommet, les secondes de la

femelle sans base noirätre. Des taches blanches

le long du bord postérieur des premières

ales... ados Sete RE.

2. Premieres ailes du mäle avec deux taches

blanchàtres vers le sommet; secondes de la

femelle à base noirätre; pas de taches

blanches le long du bord postérieur, .

les espèces.

se distinguent

1 Uniformis.

2 Papilionaris.

3 Metachloros.

4 Sordida.

HETEROCERES DE JAVA. 189

1. Cyclosia Uniformis (Chalcosia) Butl,, Proc. Zool. Soc. of Lond.

1877. p. 169 Ir PE AA fie. 20.

Une femelle de 65 mm.

Tête, antennes et partie dorsale du thorax de la même couleur

que les premières ailes qui sont presque unicolores et n’ont d'autre

dessin que quatre points blancs le long du bord postérieur, dans

les cellules 1c-4. Secondes ailes plus noirâtres, aussi à reflet bronzé

mais principalement sur les nervures. Dessous des ailes presque

comme le dessus, les points blancs le long du bord postérieur des

premières plus faibles, à leur angle anal et le long du bord postérieur

des secondes ont voit des taches peu apparentes d’un bleu d’acier

verdatre. Abdomen de la couleur des secondes ailes. les pattes et

la poitrine noirätres à reflet bronzé,

La nervure 6 des premières ailes vient d’un point avec la tige

de 7-9.

Mr. Butler ne donne qu’une description assez succincte mais je

crois cependant pouvoir l’appliquer à lespèce décrite ici. La seule

différence que je trouve est que l’auteur ne parle point des points

blancs des premières ailes.

Java; envoyé par Mr. Piepers, sans indication de localité précise.

Mr. Butler décrit l’espèce de Borneo et de Sumatra.

Dans Veth, voyage à Sumatra, Lépidoptères p. 31 pl. 3 fig. 4 (1880),

Jai publié une Chalcosia Olivescens qui appartient aussi au genre

présent et est alliée à Unzformis mais diffère par la couleur plus

grisätre uniforme, en outre par les nervures 5 et 6 des secondes

ailes non tigées et par la nervure 6 des premières qui est tigée

avec 7—9, la dernière se détachant avant 7; le ventre est marqué

de bandes transversales d’un blanc grisätre. La figure excellente

de Mr. Brants indique très bien ces différences.

2, Cyclosia Papilionaris Drury (Noctua), Illustr. Exot. Ins. If

p. 4 pl. 2 fig. 4 (1773). — Cram., I p. 45 pl. 29 A

(Attacus P.) (1779). — Hamps., Moths of Ind, I p. 269

fig. 178 @ (1892). -- PI. 13 fig. 4 (chenille).

190 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Cyclosia Nigrescens Moore, Proc. Zool. Soc. of Lond. 1867

p. 600. — Hamps. l.c. p. 269 (1892) (2).

Cyclosia Enodis Swinhoe, Cat. Lep Oxon, p. 69 pl. 2 fig. 2

(1892) (2).

Pintia Ferrea Butl., Illustr. V p. 23 pl. 83 fig. 7 (1881). —

Hamps., l.c. p. 259 fig. 173 (1892) (8).

Pintia Latipennis Hamps., Nlustr. VIII p. 45 pl. 139 fig. 22

(1891). — id., Moths of Ind. I p. 259 (1892) (4).

d 40-42, 9 58—64 mm.

Partie inférieure des palpes blanche, la supérieure brune. Tête

brune et bleue dans la mâle, bleue dans la femelle, Tige des

antennes d’un bleu bronzé verdätre, les barbules brunes. D’ailleurs,

les deux sexes different sensiblement, Dans le mâle, le thorax et

les premières ailes, qui sont allongées à bord postérieur oblique,

sont d'un brun pourpré, assez foncé, mat, le thorax est mêlé de

vert bronzé et de mordoré, les ailes veinées de vert bronzé, surtout

vers la base et marquées, vers le sommet, d’une petite rangée

oblique de taches blanchätres dont les supérieures arrondies, les

deux inférieures, dans les cellules 3 et 4, allongées; souvent on

voit aussi deux stries blanchätres très diffuses, dans les cellules

45 et Ac.

Secondes ailes d’un brun grisätre, plus foncé vers la sommet,

les nervures de la moitié interne assez largement bordées de vert

bronzé un peu mat et une rangée de taches blanches plus ou moins

distinctes à la base des cellules 2, 3, 4 et 7. En dessous, le fond

des ailes est d’un brun grisätre à nervures plus ou moins bronzées,

les premières avec les taches apicales du dessus mais mieux définies,

d’un blanc grisätre et une raie de la même couleur sur la premiere

moitié de la nervure 15, un peu élargie et arrondie postérieurement

Secondes ailes avec des raies d’un blanc grisätre et des taches dans

les cellules sur la seconde moitié, mais plus distinctes, Partie dorsale

de l’abdomen brune, mêlée de bronze, le ventre et la poitrine

d’un blanc grisätre; les pattes de même, brunies extérieurement.

Dans la femelle, qui est plus grande, le bord postérieur des

premières ailes est plus droit et plus court, le fond des ailes d’un brun

HETEROCERES DE JAVA. 191

noiratre mat plus ou moins teint de bleu luisant, souvent un peu

verdätre le long du bord costal des premiéres et quelquefois avec

des petites taches rondes de la même ‘couleur, plus ou moins

distinctes le long du bord postérieur des quatre. Dans les cellules

on voit des raies longitudinales larges d’un blanc toujours un peu

jaunâtre, surtout aux secondes ailes; ces raies vont jusqu’au dela

du milieu des ailes. Ensuite il y a sur les quatre ailes une rangée

courbe de taches allongées de la même couleur et finalement de

petites taches le long du bord postérieur. Dessous semblable au

dessus. Abdomen blanc avec des anneaux bruns, poitrine brune

avec des taches blanches, Pattes comme dans le male.

Mr. Piepers a élevé Ferrea Butler, dont Latipennis Hamps. est

un grand exemplaire, de la même chenille que Papilionaris, ce

qui prouve bien que ce sont les deux sexes d’une espece.

La figure de Cramer est mauvaise. Celle de Drury réprésente

un exemplaire continental.

Papilionaris n’est pas rare à Java, du moins dans la partie

occidentale de Vile. Le Musée de Leide en possède aussi des

exemplaires javanais, rapportés par Blume. Elle se tronve aussi

dans l’Inde en Chine, au Birma et à Sumatra, S.

La chenille à Depok (964 mêtres) dans le Java occidental sur le

Kajou porrès, selon Filet Solanum ardisioides Bl.. Sa forme est

trapue; sa tete noire; le premier anneau recouvert par une plaque

noire bordée de blanc du côté antérieur. Le reste du corps très

elegamment coloré. La teinte fondamentale d’un très joli gris perle;

là dessus se trouve de chaque còté, sur chaque segment, une

excroissance subdorsale, une suprastigmatique et une infrastigma-

tique. Ces excroissances, qui forment 6 rangées longitudinales, sont

jaune doré, sauf les subdorsales des trois segments abdominaux

antérieurs, lesquelles sont rouge clair.

Avant la chrysalisation le gris perle passe au noir.

Un cocon du 30 avril donna le papillon le 16 mai.

La figure est bien réussie; mais la chenille atteint une longueur

de 22 sur une largeur de 6 millimêtres,

192 (PIEPERS ET SNELLEN.)

3. Cyclosia Metachloros Moore (Pintia), Cat. Lep. E. I, C. II p. 324

pl. 84 fig. 4 d, fig. 4a 2, fig 5, 54 (chen, cocon) (1859) —

Snellen. Iris VII p.132 (1895). — PI. 13 fig. 5 (chenille).

Pintia Cyanea Butler, Ann, and Mag. of Nat. Hist Ser. V, 12,

p- 166 (1883). — Hamps., Moths of Ind. II p. 259 4 (1892).

d 40-42, 9 48

Dans cette espece, les deux sexes different aussi. Dans le mäle,

55 mm.

qui est plus petit, la partie inférieure des palpes est un peu

blanchätre, leur dessus, ainsique la téte et le thorax, d’un brun

terreux avec. des taches cuivrées, Antennes d’un brun grisätre.

Forme des ailes comme dans l’espece précédente, la couleur du fond

aussi, un peu plus foncée vers la base et veinée de vert bronzé.

Secondes ailes d’un bleu clair, souvent un peu violacé , assez luisant,

les nervures souvent brunàtres, mais nullement vertes, le bord

postérieur brun; quelquefois on voit des taches blanchätres peu

apparentes au même endroit que dans l’espèce précédente, Dessous

des premières ailes d’un brun grisätre, bleu vers la base, avec

une raie longitudinale blanche étroite, la bande courbe de la seconde

moitié est distincte et blanche; secondes ailes blanches, leurs

nervures d’un bleu clair, un peu bordées de brun grisätre, le

contour des ailes de cette même couleur. Partie dorsale de l'abdomen

d'un bleu foncé un peu luisant, les côtés et le haut de la poitrine

alternativement blancs et bleus, le reste blanc. Pattes brunes,

Dans la femelle, les palpes sont aussi blanchätres en dessous ;

le reste, les antennes, la tête et le thorax de la couleur des pre-

mières ailes, c’est-à-dire d'un vert bronzé foncé mais assez pur

et uniforme, seulement un peu cuivré vers langle anal. Bande

blanche de la seconde moitié des ailes peu oblique, à bords in-

égaux, le côté extérieur distinctement dentelé, les nervures qui

traversent la bande finement noiràtres. Points blancs le long du

bord postérieur plus ou moins distinets. Secondes ailes d’un blanc

pur, les nervures en partie finement foncées, le dernier quart d'un

noir un peu lustré. Cette bordure noire a une incision du côté

de la base vers le sommet ; elle est ordinairement marquée de points

blancs et se dissout avant langle anal. Partie dorsale de l'abdomen

HETEROCERES DE JAVA. 193

faible. Dessous des premieres ailes d’un brun grisätre, leur bord

de la couleur du thorax, le ventre blanc avec des bandes grises ,

la poitrine verte avec des taches blanches. Pattes blanches en

dedans, brunes au dehors.

Les figures de Mr. Moore sont assez bonnes, seulement celle de

la femelle n’indique point les points blanes du bord postérieur des

premieres ailes, mentionnes pourtant dans la description.

Mr. Piepers a trouvé celte espèce et sa chenille dans la partie

occidentale de Java et aussi dans le Java oriental. Je la connais

aussi de Billiton ou Belitong et elle est en outre rapportée de

Sumatra et du Ténasserim. S.

La chenille à Kediri dans le Java oriental et à l’ouest de l’ìle à

Buitenzorg (267 mètres) sur le menteng, selon Filet Pierardia

racemosa Bl. (Baccaurea Lour. spec.). Trapue, à 16 pattes, d’un

jaune sale, noire avec 6 rangées d’excroissances, disposées dans le

même ordre que chez le C. papilionaris, d'un jaune intense a

l’exception des dorsales qui se trouvent sur les trois segments

abdominaux antérieurs, Sur les côtés on trouve aussi, au dessus

de chaque patte une telle excroissance jaune. La chenille filait dans

une feuille enroulée un cocon très épais, dur, d’un rouge foncé.

La figure est bien réussie.

4. Cyclosia Sordida (Pidorus Sordidus) Walker, Journ. Linn.

Soc. VI p. 98 (1862). — Swinhoe, Cat. Lep. Oxon. I

p. 67 pl. II fig. 14 9 (1892). — Pl. 14 fig. 4 2, fig. 8 d.

gd 26, 27, 2 38—42 mm.

Dans le mäle de cette espece, qui est bien plus petit que celui

des deux précédentes, les palpes sont mi-partie blancs et bruns,

le visage est blanc, la tête, les antennes et le thorax sont comme

dans Metachloros. Premières ailes à bord postérieur bien moins

oblique que dans les espèces précédentes; elles sont brunes, à

nervures concolores et ont deux taches blanchätres vers le sommet.

Secondes ailes d’un brun grisätre à nervures plus foncées, teintes

de bleu d’acier un peu luisant qui n’atteint pas tout-à-fait le bord

posterieur. Vers l’apex on voit une tache blanchätre souvent assez

194 (PIEPERS ET SNELLEN.)

intérieur gris, la base aussi, mélangée de blanc. Les deux taches

apicales du dessus sont plus grandes et plus distinctes. Secondes

ailes d'un blanc un peu grisätre, les nervures et le contour extérieur

gris brunätre,

Dans la femelle, qui n’atteint non plus la taille de celle de

Metachloros, les palpes sont commes ceux du mâle, la couleur des

antennes aussi, la tête, le thorax et les premières ailes d'un vert

bronzé plus sombre et plus terne que dans Metachloros , leur bande

blanche est oblique, à bord basal quelque peu inégal, presque

droit; le bord postérieur est à ondulations arrondies, ne s'avancant

pas en pointes dans les cellules comme dans l'espèce précédente.

Nervures dans la bande distinctement foncées. Secondes ailes aussi

blanches que dans Wetachloros, leur base distinclement noirätre,

les nervures aussi, surtout le bord intérieur de la cellule discoidale.

Bord postérieur noirätre à faible reflet bronzé, plus étroit et moins

ondulé que dans Metachloros. Dessous ne différant pas sensiblement

du dessus.

Dans les deux sexes le dos de l’abdomen est d’un vert bronzé,

les incisions sont un peu bordées de blanc aux côtés; ventre et

poitrine d’un blanc sale, les pattes grises.

La figure que donne Mr. Swinhoe semble avoir été faite d’après

un exemplaire vieilli et un peu passé,

Mr. Piepers obtint plusieurs exemplaires des environs de Batavia

et reçut aussi un mâle du Tengger (Java oriental). Mr. Swinhoe

mentionne l’espece de Borneo et de Sumatra, S.

La chenille trapue à 16 pattes dans l’ouest de Java à Dèpok,

(954 mètres) sur le badour ou kembang bangké; selon Filet ou

désigne sous ces noms diverses Arordees , telles que l Amorphophallus

la Brachyspata Muelleri Schtt. et le Br. variabilis Schtt . Elle est

glabre, ayant toutefois quelques poils blanc sur les flancs. La couleur

dominante est jaune, avec une tache d’un rouge foncé sur chacun

des deuxièmes et troisiémes anneaux thoraciques et des deux segménts

abdominaux postérieurs. La tête jaune est tachée de brun. Quatre

rangées de protubérances parallèles jaunes cerclées de noir.

HETEROCERES DE JAVA. 195

Des chenilles chrysalidées le 21 et le 23 avril dans un cocon

rose, très épais, collé sur une feuille, dounerent des papillons le

7 mai, i P,

Genre 10, Chaleosia Hübn.

Hübner, Verz. p. 173 (1816—30 ?).

Hampson, Moths of India I p. 264 (pars). (1892).

Heterusia Hamps., Op cit. p. 259 (pars) (1892).

Eterusia Hope, Trans, Linn. Soc. of Lond. XVII p. 445 (1840),

Le genre Chalcosia, tel que je comprends, est composé de

löpidopteres de taille moyenne. Les mäles sont plus petits que les

femelles et ils ont les antennes distinctement pectinées. ce qui est

à peine le cas dans l’autre sexe ou le sommet de la tige est aussi

renflé, Palpes très courts, trompe distincte, front fortement

saillant. Ailes allongées, les premières un peu étroites, à bord

costal faiblement courbé, angles distincts, le bord postérieur peu

oblique, assez régulièrement, mais peu courbé, bord intérieur

presque droit. Secondes ailes arrondies, un peu plus larges que

les premieres.

Aux premières ailes, la nervure 3 est à égale distance de 2 et

de la tige de 4—5, la nervure transversale est fortement brisée,

6—9 sont tigees, 7 se détache avant 9; 10 vient du bord costal

de la cellule avant la fin. Cellule discoidale des secondes ailes assez

allongée, arrondie postérieurement, 2—7 de ses bords.

Pattes lisses, les postérieures à deux épérons très courts.

Je réunis à Chalcosia le genre Eterusia Hope, la description est

extrêmement vague et insignifiante et l’unique espèce que l’auteur

mentionne est évidemment alliée à Coelestina Aurivillius. La

différence entre Chalcosia et les deux genres suivants n’est pas

bien considérable,

Deux espèces ont été trouvées à Java. Elles se distinguent ainsi :

I. Premières ailes d'un brun noirâtre, la base et

des taches blanches; tiers basal des secondes ailes

d’un bleu clair et brillant, le reste d’un noir

bleuatre yeloute) (Sr eee di Goelestina,

196 (PIEPERS ET SNELLEN.)

IL. Premières ailes d’un brun argileux (4) ou d’un

gris clair (2), avec des series transversales de

taches noires, les secondes dans le male jaunes

avec les nervures et le bord postérieur largement

noirs (4) ou blanches à bordure noire (2) . . 2 Distincta.

1. Chalcosia Coelestina Auriv., Ent. Tidskr. 1894 p. 170 c.

fig. 2 (2). — PI. 14 fig. 5 (2).

58 mm. (9).

Dans cette espèce, dont je ne connais pas le male, les antennes

sont d'un bleu d’acier foncé ; la tête et le thorax sont de la même

couleur que le fond des premieres ailes qui est d’un noir brunätre

mat. Leur base est d’un blanc sale, un peu plus étendu au bord

intérieur ; puis on voit deux paires de taches de la même couleur

au premier quart du bord costal et des deux côtés du premier

tiers de la nervure 14, ensuite deux séries ondulées et inégales

de taches plus petites, encore d'un blanc sale, sur le dernier tiers.

Aux secondes ailes, un peu plus que le premier tiers est d’un

bleu elair et brillant, le reste d'un bleu velouté très foncé, presque

noir, avec une partie des nervures et deux petites taches rondes

mal arrêtées près du bord postérieur, dans les cellules 3 et 4,

d'un bleu clair et brillant. Une troisième tache, sur le quart

apical sur la nervure transversale, est blanche à contour bleu.

En dessous, les ailes sont noires, à base largement glacée de

bleu clair et brillant, les taches des premières disposées comme en

dessus, mais dun blanc plus pur, en partie glacé de bleu et la

base concolore au fond, non blanche, Aux secondes ailes, la partie

bleue est marquée d’une rangée presque droite de taches blanches

mal arrêtées, allant du bord costal à la nervure 14.

Abdomen du même bleu que la base des secondes ailes, les

anneaux du ventre un peu bordés de blanc Poitrine et pattes

noires.

Dans eette espèce, la nervure 6 des premières ailes est plus

5 et 6—7

distinctement tigée avec 7—9 que dans la suivante et 4

des secondes sont aussi plus rapprochées.

HETEROCERES DE JAVA. 197

Premiers états inconnus.

Cette espece a été deerite de Java; Mr. Piepers en captura une

très belle femelle sur le mont Gedeh, à une hauteur de 13—1400

métres. S;

2. Chalcosia Distincta (Gynautocera), Guérin, dans: Voyage de

Délessert p. 85 pl. 24 fig. 3 (2) (1843). — Snellen , Midd.-

Sumatra, Lépid. p. 131 (1880). — Pagenstecher, Jahrb.

d. Nass. Vereins für Naturkunde 38 p. 11 pl. I fig. 9

(1884). — Hamps., Moths of India I p. 267 (1892). —

Snellen, Iris VIN p. 132 (1895).

Kterusia Drataraja Moore, Cat. Lep. E. I C.IT p. 324 pl. 84

fig. 3 (d) (1858—9).

Chalcosia Oenone Butl., Ent. Mo. Mag. XX p. 57 (1883).

— Indistineta Swinhoe, Cat. Lep. Oxon. p. 74 (1892) 2.

Heterusia Drataraja Hamps., Moths of India I p. 262 (8) (1892).

d 38—40, 2 45-49 mm.

Dans cette espece, les deux sexes different, le male a les an-

tennes distinctement pectinées, d’un jaune brunätre, a barbules

noires. Tête, thorax et premières ailes (dont le bord postérieur est

long et oblique), d’un brun argileux clair avec quatre rangées

transversales de taches allongées noires, les deux premières un peu

indistinctes et confluentes, la première droite, la seconde brisée

au milieu, la troisième arrondie en haut, la quatrième suivant le

contour du bord postérieur. Avant la nervure transversale on voit

deux taches superposées noires et allongées dans la cellule discoidale.

Secondes ailes d'un jaune ochracé assez pur, les nervures largement

noires, le bord postérieur aussi noir. Dessous des ailes presque

semblable au dessus, les dessins noirs plus restreints. Abdomen

jaune, annelé de noir.

La femelle, qui est plus grande, a la tête et le collier jaunes,

marqués de noir, les antennes, dont les barbules sont courtes,

sont d'un vert métallique. Thorax d’un gris clair, comme le fond

des premieres ailes, qui est parfois un peu brunätre ; celles-ci ont

des séries de taches noires disposées comme dans le male, la seconde

198 (PIEPERS ET SNELLEN.)

et la troisième rangée étant plus distantes mais plus nettes, d’une

teinte un peu bleuätre; au dessus des deux taches dans la cellule

discoidale on voit une troisième costale. Secondes ailes d’un blanc

un peu impur, le bord costal parfois un peu noirätre, le tiers

postérieur occupé par une bordure noire qui est tantòt nette et

seulement marquée en haut d’une ou deux taches blanchätres ou

bien dissoute vers la base et largement mêlée de blanc; elle s’arrete

avant l’angle anal où elle est toujours un peu glacée de bleu

souvent glauque.

En dessous, les ailes sont en général comme en dessus, mais

souvent plus ou moins meldes de vert qui tend à les faire paraitre

presque uniformes.

Partie dorsale de l'abdomen d'un jaune argileux, le ventre, la

poitrine et les pattes d’un vert d’acier avec des dessins blancs.

Dans une femelle, envoyée par Blume au Musée de Leide comme

javanaise, mais sans localité précise, les secondes ailes sont d’un

gris foncé un peu luisant avec une bordure mate plus foncée,

limitée en partie par une ligne ondulé un peu jaunätre vers la base.

Distincta Guérin et Drataraja Moore sont certainement les deux

sexes de la même espéce.

Mr. Piepers a rencontré Distincta dans les environs de Buitenzorg

et elle a aussi été trouvée dans l’Inde, à Sumatra et à Borneo

et quelques iles environnantes. Pas rare. S.

La chenille à l’ouest de Java sur le Gounoung Bounder (780 mètres),

à Buitenzorg (267 mètres) et sur le Gounong Pantjar. Sur le sengani

(Melastoma Polyanthum D.G), et le hopo (Jambosa densiflora D.C).

Trapue, grosse, glabre avec quelques poils blancs, le long de la

marge du ventre, Deux rangées de tubercules subdorsaux et deux

suprastigmatiques, les premiers un peu plus grands que les seconds.

La couleur du corps et des tubercules est terreuse ou d’un brun

velouté; les côtés et le ventre sont d’une nuance plus claire. Les

stigmates sont noirs, les pattes rouges, parfois la plante des pattes

de la dernière paire d’un bel orangé. Chrysalidation dans un cocon

épais dans une feuille. De cocons du 7 novembre les papillons

sorterent le 19 de ce mois. P,

HÉTÉROCÈRES DE JAVA. 199

Genre 11, Milleria Herr.-Sch., Hamps.

Herrich-Schaffer, Aussereur. Schm. I p. 78 (1850) —58) 1) —

Hampson, Moths of India I p. 262 (1892).

Soritia pars, Hampson, Op. cit. ». 254 (1892).

Dans ce genre, où la taille des deux sexes ne diflöre pas beaucoup,

les antennes sont pectinées, plus faiblement dans les femelles, où

le bout de ces organes est aussi distinctement renflé. Les palpes

sont courts, comme dans les genres voisins. Premières ailes un

peu plus étroites que les secondes, le sommet et l’angle anal distincts,

le bord postérieur peu oblique, surtout dans les femelles, les se-

condes à bord postérieur arrondi.

La nervure 3 des premières ailes est à distance égale de 2 et

de 4 et 5, qui viennent d'un point ou sont brièvement tigées ;

ceci differe dans les individus de la méme espèce. La nervure

transversale est fortement brisée au milieu, 6 vient distinctement

de la cellule discoidale et 7—9 sont tigées. Nervulation des secondes

ailes comme dans le genre précédent.

Pattes glabres, les postérieures à deux épérons trés-courts.

Quatre espèces ont été rapportées de Java. Elles se distinguent

ainsi :

I, Premières ailes blanchätres, à nervures noires ;

ies secondes blanches, teintes de jaune clair vers

l’angle anal, le sommet et le bord postérieur noirs. 1 Forbesi.

II. Premières ailes de couleur foncée avec une bande

transverse claire un peu oblique au delà du

milieu.

A. Vertex rouge, les secondes ailes à base bleue,

noiratres dans le male, blanches à bord pos-

térieur noir teint de bleu dans la femelle , 2 Zehma.

B. Vertex noir.

1. Bande transverse des premières ailes blanche,

les secondes ailes d'un jaune d’ocre à base

et bord postérieur noirs . . . + + 3 Obliquaria,

1) Sans description.

200 (PIFPERS ET SNELLEN.)

2. Bande transverse des premières ailes jaune,

les secondes noires, leur base d’un bleu

chatoyant, une bande transverse pres du

bord postérieur jaune. . . . . . . 4 Intercisa.

1. Milleria Forbesi Druce, Proc Zool, Soc. of Lond. 1882 p. 779

pl. 60 fig. 6 (9).

57 mm.

Cette espèce ne m’est connue que par la description et la figure

de Mr. Druce, mais comme il est bien évident qu’à cause de la

nervulation et de la longueur des antennes elle appartient au genre

present, je la mentionne ici. Mr. Druce décrit les premieres ailes

comme blanchätres (dusky white), à nervures noires, sans dessins,

les secondes d'un blanc pur, mêlées (clouded), de jaune de chröme

à partie de langle anal jusqu'au delà de la moitié ; le sommet est

noir, le bord postérieur aussi, plus étroitement jusqu’ä la nervure 2.

Forbesi est évidemment alliée à Milleria Virginalis Herr.-Sch.,

qui est plus grande, avec une bande transversale noire et étroite

sur la seconde moitié des ailes, le bord intérieur des secondes d’un

jaune de chrôme jusqu'à la nervure de et le collier rouge.

De Java selon Mr. Druce.

2. Milleria Zehma Herr.-Sch., Aussereur. Schm. p. 78 fig. 3 (9).

(1850 —58), — PI. 14 fig. 6 (2).

d 38—40. ¢ 50—54 mm.

Le front et les antennes, fortement pectinées dans le mäle,

sont d’un bronzé verdätre foncé. Vertex et nuque d’un rouge

écarlate. Thorax et premières ailes d’un vert bronzé un peu terne,

les nervures un peu plus claires dans le mâle où l’on voit une

bande transversale, oblique et étroite, un peu brisée, d'un blanc

sale au delà de la moitié, Dans la femelle, cette bande est d’un

blanc assez pur et plus large. Secondes ailes à base bleue, du reste

presque noires avec un faible reflet bleu dans le mâle, dans l’autre

sexe d'un blanc pur avec une bordure noire à reflet bleu qui

2 A x

sarrête à la nervure 1e.

HETEROOERES DE JAVA. 201

Dessous dans le male d’un gris verdätre sale mélé de noir et

une large bande d’un blanc sale aux premières ailes. Dans la femelle

les premières ailes sont noires à bande blanche et mêlées de bleu

grisätre clair à la base et le long du bord postérieur, les secondes

blanches à base et bordure noires, mélées de bleu grisätre pâle.

Abdomen d’un vert bronzé en dessus, un peu bleuätre dans le

mâle, le ventre avec des bandes étroites blanchâtres, les pattes

grises.

Cette espèce est bien différente de la hallo L. à laquelle

Mr. Hampson la réunit.

Premiers états inconnus,

Mr. Piepers captura quelques exemplaires des deux sexes à Depok,

(Java occidental). J’ai aussi une femelle de Sumatra (Deli) ne

différant pas des exemplaires javanais. Celui que Mr. Herrich-Schäffer

figure était du Silhet.

3. Milleria Obliquaria Fabr., Mant. Ins. II p. 194 (1787); id.,

Ent. Syst. III 2 p. 156 N.98 (1794). — Hampson, Moths

of India I p. 254 (Soritia O.) (1892).

Erasmia Eusemioides Felder, Novara pl. 83 fig. 10 (1868).

— Laja Pagenstecher, Jahrb. des Nass. V. für Natur-

kunde 38 p. 11 pl. 1 fig. 5 (1885).

d 52-55 mm., 9 73 mm.

Dans cette espèce le mâle ne diffère de l’autre sexe que par

une taille plus petite et les antennes un peu plus pectinées. Téte

et antennes brunes à faible reflet bleu. Thorax d’un brun terreux

terne, les premières ailes aussi, avec un point bleu à la base et

une bande blanche oblique au dela de la moitié qui s’arrele à la

nervure 14. Secondes ailes à base noire, puis d’un jaune d’ocre sale

avec une bordure postérieure noire, ondulée du còté de la base, qui se

continue ensuite le long de la côte; dans la dernière vient se fondre

une tache ronde noire située vers le milieu du bord intérieur de la

cellule discoidale. Dessous des ailes semblable au dessus, en outre,

la base des ailes et la tache des secondes avec des points d’un bleu

clair, les nervures le long du bord postérieur striées de méme,

202 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Abdomen brun, annelé de blanc ; poitrine et pattes brunes,

Laja Pagenstecher diffère par la bande blanche des premières

ailes plus large, la tache noire des secondes plus petite et les

nervures striées postérieurement de bleu päle aussi en dessus. Je

ne crois pas que cet différences soient spécifiques.

Premiers états inconnus.

Mr. Piepers n’a pas trouvé cette espèce mais au Musée de Leide

il y a un exemplaire javanais rapporté par Blume. Je la connais

de Belitong (Billiton) et de Nias et elle est aussi mentionnée de

Siam, des iles Mergui, Malacca, Borneo et Gélébes,

4. Milleria Intercisa Moore (Milionia) Cat. Lep. E. I. C. II p. 314

pl. VIlla fig. 1 (1859).

d 47, 2 52—55 mm.

Comme dans l’espece précédente le male ne diffère ici de la

femelle que par une taille un peu plus petite et par les antennes

qui sont un peu plus pectindes; elles sont du reste noires avec

un faible reflet bleu, la tête el le thorax aussi. Premières ailes

d’un noir brunätre uniforme un peu velouté, avec un petit point

bleu à la base et une bande oblique claire d’environ 21 mm. de

largeur un peu avant le dernier tiers; elle commence justement

au dessous de la côte, s’arröte à la nervure 14 et est d’un jaune

d'argile brunätre; les nervures qui la traversent sont d’un bleu

clair luisant. Aux secondes ailes un peu moins que la moitié basale

est d’un bleu clair brillant, se fondant en rayonnant et devenant

plus foncé dans le reste de l’aile qui est noir avec une bande,

aussi d'un jaune argile, qui commence à la côte, suit le contour

du bord postérieur en s’amineissant et s’arréte en pointe, un peu

avant ou après la nervure 2, souvent continude encore par une

ou de deux petites taches jaunes Dessous ressemblant beaucoup

au dessus, la base des premières ailes aussi d’un bleu »lair brillant,

leur bande transversale de largeur double, toutes les nervures le

long du bord postérieur striées de bleu clair,

Abdomen. poitrine et pattes de couleur bronzée, le ventre avec

des bandes étroites blanchâtres.

HETEROCERES DE JAVA. 203

La figure que Mr. Moore donne de cette espèce, qui a un faux

air de Milionia mais qui appartient bien aux Zygénides, est suffisante.

Premiers états inconnus

Jusqu’iei, je ne connais cette espèce que de Java, ou Mr. Piepers

prit quelques exemplaires dans la partie montagneuse de l’ouest

de Vile. S.

Genre 12. Soritia Hamps.

Hampson, Moths of India I p. 251 (1892).

Pidorus Hamps., l. c. p. 254.

Dans le genre Soritia, les sexes different de taille, les mäles

étant plus petits. Palpes aussi plus courts que dans les genres

précédents; la trompe est présente, le front saillit fortement.

Premières ailes allongées, à angles assez distincts, le bord postérieur

n’atteignant pas, ou à peine, la moitié de la longueur du bord

costal , bord intérieur droit. Secondes ailes un peu plus larges, à

sommet très arrondi. langle anal plus distinct.

Les premieres ailes sont noires ou d’un olivätre très foncé, mat,

généralement à bandes et taches d’un jaune pale, la couleur des

secondes differe beaucoup suivant les espèces.

Nervure 2 des premières ailes naissant un peu au delà du

deuxieme tiers du bord intérieur de la cellule discoidale, 3 plus

pres de 4 et 5, qui viennent d’un point ou sont plus ou moins

distinetement tigées; ceci varie un peu, même dans les individus

de sorte que ce caractère n’est pas valable pour la séparation des

genres Soritia et Pidorus Hampson. Nervure transversale brisée au

milieu, 6 de son sommet, 7 d’un point avec 6 ou de la base,

de la tige de 8—9, 10 et 11 de la cellule discoidale. Nervulation

des secondes ailes comme dans le genre précédent.

L’abdomen, dans les femelles, dépasse généralement un peu le

bord intérieur des secondes ailes, Pattes glabres, les postérieures

à deux épérons.

Trois espèces ont été observées à Java. Elles se distinguent

ainsi :

Tijdschr. v. Entom. XLV. 14

204

(PIEPERS ET SNELLEN.)

I. Secondes ailes blanchätres ou jaunes, à bordure

foncée.

Antennes des femelles très brièvement

vectinées, à sommet renflé.

1 >

A. Abdomen brun (4) ou bleu, annelé de blanc

jaunatre (2), les premiéres ailes d’un brun

noiràtre dans le male à dessins d’un jaune

päle,

dans la femelle d’un noir olivätre A

dessins d’un blanc jaunätre ou d’un jaune

d’argile päle avec un ou deux points noirs

(variété Femelle} Kt. att NEED EMEA

B. Abdomen en dessus d’un jaune d’argile päle

a base et bout olivätre ; les premières ailes

d'un olivätre foncé à bande transversale d’un

jaune pâle pres de la base (@). . . . 2 Angustipennis.

II.Secondes ailes et abdomen entièrement noirâtres,

les premières noires avec une bande transverse

oblique d'un jaune pâle clair. Antennes femelles

fortement pectinées (2) . .- . . . . . +9 Flavofasciata.

1. Soritia Leptalina Kollar (Chalcosia) dans: von Hügel’s Kasch-

mir p. 462 N. 3 (1844) (4). — Hamps., Moths of India I

p. 252 fig. 163 (1892). — Alphéraky, dans: Mém. sur

les Lép. IX p. 124 (1897).

Heterusia Pulchella Kollar, Le. p. 460 (1844).

Soritia

Cicada Felder, Novara, Lep. pi. 83 fig. 8 (1868).

Flavomaculata Möschler, Stett. Ent. Zeit. 1872 p. 343.

Octopunctata id. id, p. 344.

Olivascens Moore, New Ind. Lep. I p. 16 (1879).

Costimacula Aurivillius, Ent.Tidsk. 1894 p. 169 fig ad.

Leptalinoides id. id. » b

Ochracea id. ’ id, >» €

d 27—34; 2441-45 mm.

Cette espèce varie beaucoup, principalement les femelles. Le mâle

| > È J

est plus constant, Les palpes sont antérieurement blanchatres, du

reste d'une couleur bronzée comme les antennes, Collier étroitement

HÉTÉROCÈRES DE JAVA. 305

rouge, thorax bronzé, les épauleltes d’un jaune pâle. Premières

ailes d’un brun noirâtre, au milieu de la base avec une raie

longitudinale un peu pointue d’un jaune pâle s'arrétant au premier

quart. Puis on voit deux taches jaunes presque rondes un peu

au dessous du bord costal à la moitié et aux trois quarts de l'aile.

Les secondes ailes sont d’un jaune d’ocre décidé, un peu noircies

à la base et ont une bordure d’un brun terreux qui va en s’élar-

gissant du sommel à l’angle anal elle pâlit. En dessous, les premières

ailes repêtent les dessins du dessus, moins bien arrêtés, avec des

rayons jaunälres a la base et une tache d’un gris bleuâtre avant le

bord postérieur ; les secondes ailes sont d’un jaune d’ocre avec quelques

taches noïâtres avant le bord postérieur. Abdomen d’un brun terreux

en dessus avec deux points jaunes à la base; en dessous jaune pâle

avec deux rangées de points noirs. Pattes d’un jaune pâle.

La femelle a tantôt la tete, les antennes, le thorax (marqué

de petites taches bleuätres) et les premières ailes d’un noir olivâtre

avec une raie longitudinale à la base comme le mâle, mais d’un

blanc à peine jaunätre, une bande oblique avant la moitié de la

même couleur et une tache ronde au dessous du bord costal aux

trois quarts, ou le thorax et les premières ailes d’un jaune d’argile

pâle avec deux taches noirâtres à la base des cellules 2 et 3 el

quelques atomes noirs sur les nervures postérieures. Les secondes

ailes sont dun blanc un peu jaunâtre avec le tiers apical noir

marqué d'une tache blanche au sommet ou entièrement d’un blanc

jaunâtre avec deux ou trois taches d’un bleu pâle et luisant au

milieu des cellules 2—4. Entre ces deux extrêmes il y a des

passages (Pu/chella Kollar et Cicada Felder). Les descriptions et

les figures citées de Mr, Aurivilius s'appliquent au mâle et aux

deux variétés extrêmes de la femelle. Je ne crois pas qu’il soit

nécessaire de donner des noms à tous ces degrés intermédiaires.

Ma description désigne les exemplaires javanais.

Mr. Piepers a pris plusieurs exemplaires des deux sexes de cette

espèce dans les parties montagneuses de l’ouest de Java, à une hauteur

de 15—1800 métres. Elle a été aussi trouvée dans l’Inde, le

Birma et à Sumatra,

206 (PIEPERS ET SNELLEN.)

2. Soritia Angustipennis Röber, Ent. Nachr. 1897 N. 23 pag. 6.—

Pl. 14 fig. 7 (9) — PI. 13 fig. 7, 8, 9 (chenilles).

45 —50 mm. (2).

Dans cette espece, dont je ne connais pas le mäle, la couleur

de la tete, avec les palpes et les antennes, est d’un bleu violätre

foncé et assez terne, Thorax de la couleur des premieres ailes,

c'est-à-dire d'un olivätre foncé; la bande jaune pale de celles-ci se

trouve au premier tiers, elle est moins oblique mais plus large

que dans Leptalina 2. Secondes ailes d'un jaune pâle un peu plus

vif que la bande transversale des premieres, la base est un peu

noiràtre, le bord posterieur, qui est noir, grisätre au milieu,

occupe le dernier quart, est arrondi vers la base et se termine en

pointe à la nervure 1c, En dessous, les premières ailes sont noires,

avec une bande d'un jaune pale plus large qu’en dessus et une

raie transverse d’un gris de poussiere clair, brisée dans le cellule 4,

avant le bord postérieur. Dans un exemplaire le fond est veiné

de bleu pàle. Secondes ailes comme en dessus, le bord postérieur

avec une bande d’un gris de poussiere clair et une petite tache

d'un bleu clair luisant.

Partie dorsale de l’abdomen décrite dans la table analytique, le

ventre d’un bleu foncé, les anneaux bordés étroitement de blan-

chätre. Poitrine et paltes d’un bleu violätre foncé.

Mr. Piepers obtint trois exemplaires de cette espèce, provenant

des parties montagneuses de l’ouest de Vile. SÌ

La chenille dans l’ouest de Java à Buitenzorg (267 mètres), sur

la plante nommée en Soundanais A% korrès (Symplocos fasciculata

Hall. et sur le théier (Thea viridis L.). De forme trapue, parfois

d'un clair jaune brun, devenant plus tard brun orangé ou rouge

foncé. Offre toujours des stigmates noirs et une marque caractéristique

noire. Elle est garnie d’éminences dont elle laisse suinter, lorsqu’on

la touche, des gouttes d’un liquide inodore très clair, qui y restent

adhérentes comme des gouttes de rosée. Le cocon d’un tissu serré

de la dureté du parchemin se trouve dans une feuille pliée.

En égard à la couleur, les figures 7 et 8 sont assez bonnes,

Quant à la forme, la chenille se rapproche cependant davantage de la

HETEROCERES DE JAVA. 207

figure 9 qui est probablement d’une autre espèce, mais étroitement

apparentée, Quoiqu'il en soit, cette chenille mourut; de manière

ue son 222490 m'est demeuré inconnu. P.

3. Soritia Flavofasciata (us; Pidorus) Pagenstecher, Jahrb. des

Nassauisch. Vereins für Naturkunde 38 (1885) p.12 pl. 1

fig. 4, — id, Iris III (1890) p. 6. — PI. 13 fig. 6 (chenille).

23—25 mm.

De cette espèce le mâle m’est aussi inconnu. La femelle se

distingue de celle des deux espèces précédentes par les antennes

fortement pectinées et aussi parceque les nervures 4 et 5 des

premieres ailes viennent d’un point et ne sont pas tigées, Elle

présenterait donc les caracteres de la section II du genre Pidorus

de Mr. Hampson mais comme je ne connais pas le mäle et que

le Dr. Pagenstecher ne précise pas le sexe de son exemplaire, je

préfère de laisser provisoirement l’espece dans le genre Soritia

Palpes et front d’un brun grisâtre pâle. Antennes d’un brun

foneé un peu bronzé. Thorax brun noirâtre, les premières ailes

aussi, un peu plus pâles a la base, leur dernier tiers marqué

d’une bande jaune pale assez oblique d’égale largeur s’arretant

justement avant langle anal.

Secondes ailes d’un noir grisâtre plus foncé en arrière, sans

dessins.

Dessous des ailes d’un noir grisâtre, les premières avec une

bande jaune pâle comme en dessus, les secondes avec quelques

taches d’un bleu pâle luisant le long du bord postérieur.

Abdomen gris-noirâtre, uniforme en dessus, avec des bandes

d’un gris pâle en dessus; poitrine et pattes noirâtres, teintes de

gris pâle.

Les exemplaires obtenus par Mr. Piepers sont de la partie occi-

dentale de Java (Buitenzorg, Tjampea) et l’espèce a été aussi trouvée

a Nias, Palawan et Bornéo. S.

La chenille dans l’ouest de Java a Tjampea (160 mètres) sur le

tjamar (Smilax leucophylla (?)|. Petite et trapue ; glabre ; 16 pattes.

D’un brun clair, présentant plusieurs tubercules saillants d’un

208 (PIEPERS ET SNELLEN.)

jaune ocreux; un sur les còtés des segments thoraciques, deux

sur les còtés au milieu du corps, une couple au milieu du dos,

un subdorsal sur l’avant dernier anneau. La tête et le premier

segment thoracique sont noirs. Pour l’exactitude plus ou moins

parfaite de la figure, impossible d’en juger, n’ayant pu la comparer

avec l’animal même.

Genre 13. Codane Moore

Moore, New Indian Lepid. Atkins. coll. I p.17 (1879).

Corma Hamps., Moths of India I p. 268 (1890).

Antenes un peu plus longues que la moitié du bord costal des

premières ailes, fortement pectinées dans le mäle, moins dans

l’autre sexe et là leur bout un peu renfle. Palpes très courts,

trompe présente, front fortement saillant. Premières ailes à bord

costal arrondi, le sommet rectangulaire, obtus; leur bord postérieur

a trois quarts de la longueur du bord intérieur et est faiblement

arrondi, presque perpendiculaire. Secondes ailes arrondies. Par la

couleur et les dessins les insectes parfaits rappellent le genre

Nyctemera.

Dans les premières ailes les nervures 4 et 5 viennent d'un point,

l’origine de 6 est distinctement au dessous du sommet de la cellule

discoïdale, 9 vient de la tige de 7—8, quelquefois de sa base,

11 est libre. Aux secondes ailes, l’origine de la nervure 3 est au

milieu entre 2 et 4—5 qui sont brièvement tigées; 6 et 7 sont

rapprochées à leur origine.

Abdomen un peu plus court que le bord intérieur des secondes

ailes. Pattes glabres, les épérons des postérieures très courts.

Je préfère d'appliquer à ce genre le nom de Mr. Moore, se basant

sur une bonne description plutôt que celui de Walker, Mr. Moore

indiquant d’ailleurs expressément comme espèce de son genre la

Zenotea Doubleday, que Walker avait comme une Pidorus dans

son catalogue,

Une espèce a été trouvée à Java:

HETEROCERES DE JAVA. 209

1. Codane Obscurata (Corma) Swinhoe, Cat. Lep. Oxon. I p. 67

pli IL fig. 79 (4892).

d 31-35, 9 40-43 mm.

Dans le mâle typique, la tête et le thorax sont d’un brun grisàtre ,

les premières ailes aussi, un peu plus claires vers la base et avec

une bande oblique d'un blanc sale au deuxième tiers, qui n’atteint

qu’imparfaitement le bord intérieur. Secondes ailes plus claires

mais avec une bordure d’un brun grisätre teint de violàtre foncé,

n’alteisnant pas langle anal. Dans d’autres exemplaires, les pre-

mieres ailes ne different pas du type mais les secondes sont blanches

avec la bordure foncé du type ou bien les premières ailes ont le

premier quart blanc avec une dent au milieu qui atteint presque

la bande oblique, qui est blanche; on voit en outre des traces de

deux taches blanchätres vers le sommet de l’aile ; les secondes ailes

sont blanches avec une bordure plus nette. Cette dernière variété

fait la transition à la femelle qui ne parait pas varier beaucoup

et où le front est blanc, la tête et le thorax variés de blanc et

de bleu clair, Les premières ailes sont blanches avec le tiers basal

du bord antérieur d’un vert bronzé jusqu'à une bande oblique

violätre, un peu luisante, presque coupée en deux au milieu et

finissant en bas en pointe, un peu au delà de la moitné du bord

intérieur. Dernier tiers de l’aile de la couleur de la bande oblique,

diminuant en largeur du haut en bas et limitant ainsi une bande

blanche entre lui et la bande foncée médiane. Il est marqué en

outre de deux taches blanches allongées presque confluentes. Dans

le type figuré par Mr. Swinhoe la partie apicale foncée de l’aile

est entièrement traversée par une bande blanche qui se réunit en

bas à la bande blanche précédente. Secondes ailes blanches avec

une bordure postérieure d'un brun violàtre, rétrécie sur la nervure 5

et l’apex blanc.

Le dessous des ailes, dans la femelle, ne differe pas du dessus

mais dans le mâle les premières ailes ont la base, la bande oblique

et deux taches apicales des premières ailes blanches; les secondes

sont blanches avec la cöte et le bord postérieur bruns.

Tige des antennes bronzée, les barbules d'un brun grisàtre,

210 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Abdomen dans le mäle jaune avec deux rangées dorsales de taches

noires, d’un brun grisätre dans la femelle. Pattes d’un blanc

grisätre.

Java occidental (Dèpok, Tjampea, Buitenzorg\, Les exemplaires

que figure Mr. Swinhoe étaient de Sumatra et de Bornéo

La chenille dans l’ouest de Java à Tjampea (160 mètres). Sa

nourriture m’est inconnue; 16 pattes. Teinte generale, gris perle

orné de nombreux points noirs régulièrement disposés, dont un

certain nombre font saillie comme des tubercules et de chacuns

desquels sort un poil court, soit blanc, soit noir.

Ce dessin dorsal surplombe comme une cuirasse le ventre jaunàtre

avec ses pattes abdominales d'un orange prononcé, mais laisse le

premier et le dernier anneau, qui sont également d’un orange

prononcé, La tête est jaunâtre, parsemée de taches noires.

Genre 14. Pseudonyetemera m. nov. gen.

Ce genre se distingue surtout du précédent, avec lequel il a de

l’affinité, par la forme des ailes et par les nervures 4 et 5 des

premières qui sont bien séparées à leur origine. Les antennes

ont à peine la moitié de la longueur du bord costal des premières

ailes, celles des mäles ne sont pas beaucoup plus pectinées que les

antennes femelles et la tige finit en pointe. Front fortement

saillant, palpes courts, trompe présente.

Bord costal des premières ailes faiblement courbé, sommet rect-

angulaire, obtus, bord postérieur peu oblique, régulièrement et

faiblement courbé; il a trois quarts de la longueur du bord intérieur.

Secondes ailes arrondies. Par la couleur et les dessins, les insectes

parfaits rappellent encore plus les Nyctemera que les espèces du

genre Corma. Les nervures 2—4 des premières ailes sont presque

à distance égale, 5 plus près de 4 mais toujours distinctement

libre, 6 a son origine au quart supérieur de la nervure transversale

qui n’est que faiblement brisée un peu au dessus de 5. Dans les

nervures 7—9 on trouve de petites différences selon les espèces,

HETEROCERES DE JAVA. 211

10 est toujours éloignée de 8—9 (ou 7—9). Aux secondes ailes,

la cellule discoidale est arrondie en arriere et 2—7 viennent de

ses bords; 5—7 sont plus rapprochées que 2—4 qui naissent à

distance presque égale.

Abdomen faible; pattes glabres, assez minces, les postérieures

à deux épérons très-courts.

Je me vois forcé à ériger ici un genre nouveau; parmi ceux

que Mr. Hampson admet dans son ouvrage sur les Hétérocères de

l’Inde il n’en a aucun qui convient. Le genre Arbudas Moore,

Hampson I p. 257 a quelque affinité avec le present mais aux

premières ailes la nervure 11 et traversée par 12 et 10 vient d'un

point avec la tige de 8—9.

Quatre espèces de Pseudonyctemera ont été trouvées à Java ; elles

se distinguent ainsi: !)

I. Fond de premières ailes d’un blanc jaunàtre sale,

les nervures, le bord postérieur et une bande

transverse mal définie au deux tiers d’un gris

foncé. Premières ailes à 12 nervures, 7—9 tigées, 1 Ficta.

II. Fond des premières ailes gris, avec une bande

transversale blanche.

A. Bande blanche bien définie du côté de la base.

1. Bande blanche oblique, non courbée, avec

les nervures 2--4 foncées ; le quart pos-

térieur des secondes ailes entièrement gris

jusqu’à langle anal. Premières ailes à 12

nervures, 7—9 tigées. . . . . . . 2 Marginale.

1) Je mentionne ici “pro memoriar la Lactea (Isharta) Butler, Ann. and Mag.

of Nat, Hist. 5 Ser. XII p. 160 (1883) que l’auteur décrit de Java et qui pourrait

bien appartenir au genre présent comme cinquième espèce. Mr. Butler la décrit

ainsi: 57 mm., d’un blanc laiteux ; aux premières ailes les nervures de la moitié

basale noirätres, à reflet verdätre, la seconde moitié d’un brun enfumé à reflet

verdâtre, un peu grisatre dans les cellules. Secondes ailes à apex d’un brun

enfumé, les nervures à partir du milieu de l’aile avec des écailles d’un bleu

verdâtre. Mr. Butler dit que l’espèce rappelle un peu, quant aux couleurs, sa

Milleria Adalifa = Phalaenaria Guérin,

212 (PIEPERS ET SNELLEN.)

2. Bande blanche arquée, régulierement on-

dulée en arrière, entierement blanche;

secondes ailes à bordure grise étroite,

s'arrêtant un peu au délà de la nervure 2.

Premières ailes à 11 nervures, 7--8 tigées,

9 manquante... 2 2 „er wer) a30Arcuatam:

B. Bande blanche très mal definie du cöte de

la base, rectangulaire en arrière; secondes

ailes à bordure grise très-indistinete , s’arrelant

environ à la nervure 3. Prem ères ailes à

12 nervures, 7 d’un point avec la tige de

D AN ei en ee 4 Decipiens.

1. Pseudonyctemera Ficta Butl. (Milleria). Proc. Zool. Soc. of

Lond. 1892 p. 121. — Swinhoe, Cat Lep. Oxon p. 70

pl. II fig. 4 (1892).

49 mm. (8)

Cette espèce dont le mâle n'est inconnu, se distingue à la pre-

mière vue de ses congénères javanais par les premières ailes dont

le fond n’est pas gris, mais d’un blanc jaunätre et les dessins non

pas blancs. mais gris. Les nervures sont grises, le bord intérieur

et la côte de même, puis vient au deuxième tiers une bande grise

courbée, mal définie, plus large en haut où le milieu est blanchatre,

se reliant par des traits gris dans les cellules au bord postérieur

qui est gris aussi. Les nervures sont finement grises mais bordées

de chaque côté de blanchätre qui forme ainsi une rangée de traits

horizontaux traversant le derniers tiers foncé de Vaile.

Secondes ailes un peu plus jaunatres jusqu'au deuxième tiers, les

nervures finement grises, le reste d’un gris de poussière foncé avec

des traits horizontaux blanchätres.

Dessous des ailes ressemblant beaucoup au dessus, mais le fond

des premières d'un blanc plus pur, les dessins gris mieux limités,

la base des secondes ailes d'un jaune de chrôme clair. surtout

vers le bord intérieur,

HETEROCERES DE JAVA. 213

La tête, le corps et les pattes sont aussi gris. Pour la nervulation

voir la table analytique.

Premiers états inconnus.

La fisure de Mr. Swinhoe représente une femelle où le fond des

ailes est d’un blanc pur et les dessins plus restreints que dans

Pexemplaire du Musée de Leide qui fut rapporté de Java par Mr.

Blume. La localité précise de la caplure n’est pas indiquée,

2. Pseudonyctema Marginale Snell. v. Voll. (Leptosoma), Tijds.

voor de Dierkunde 1863 p. 43 N. 10.

44 mm. (9).

Cetté espèce, qui fut décrite comme une Nyctemera (Leptosoma),

est certainement une Zygénide; la nervulation le démontre claire-

ment, les parties buccales et le front saillant aussi, mais l’auteur

qui dans ses descriptions souvent n'y regardait pas de près, s’est

arrêté à l'impression première et n’a pas poussé plus loin ses

investigations. C’est Mr. le Prof. Aurivillius, dans une visite qu'il

fit au Musée de Leide, qui a découvert l'erreur.

Tête et thorax gris, marqués d’un peu de blanc. Fond des ailes

d’un gris de poussière assez foncé, avec une bande blanche distincte,

quoique à bords un peu diffus, Elle commence au bord costal ,

un peu au dela du milieu, se dirige vers l’angle anal, qu’elle

n’atteint pas, finit en pointe obtuse et les bords sont assez rectilignes ;

les nervures 2—4 sont grises là où elles traversent la bande Bord

intérieur étroitement blanc jusqu’au delà de la moitié; on voit

aussi une rangée de faibles traits blancs avant le bord postérieur.

Secondes ailes blanches, le derniers tiers gris de poussière foncé.

Dessous ressemblant au dessus mais le bord postérieur des secondes

ailes aussi avec des traits blancs.

Pattes grises ; abdomen gris, finement annelé de blanc,

L'avenir démontréra si la Marginale est en effet la femelle de

l'espèce suivante; J'étais disposé à le croire mais les differences

signalées dans la nervulation et le dessin m’empéchent de l’admettre.

Les premières états sont inconnus. 3

L’unique exemplaire javanais qui a servi à la“descriplion de

214 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Snellen van Vollenhoven est assez defraichi, ce qui m’empéche

de le faire figurer, fut envoyé par Mr. Blume. Il est sans localité

précise. Depuis, nous avons recu une femelle de Malang (Java

oriental). Il n’est pas frais non plus et ne differe pas de ma

description.

3. Pseudonyctemera Arcuatum Snell. v. Voll., (Leptosoma) Tijds.

voor de Dierkunde 1863 p. 45 N. 18.

Chalcosia Arcuatum Snell., Tijds. v. Ent. XLI p. 26 pl. 1

fig. 3—5 (1898).

d 33, 38 mm.

Cette espèce, dont je ne connais que le mâle, fut aussi décrite

comme une Nyctemera (Leptosoma). La tige des antennes est d’un

bleu d’acier verdâtre foncé, les barbules sont noirâtres. Tête et

thorax d’un gris de poussiere avec des dessins blanes. Fond des

premières ailes de la méme couleur, le bord intérienr et les ner-

vures marqués de lignes longitudinales blanches partant de la base

et dont les cinq supérieures débouchent dans la bande blanche

transversale qui commence justement au dessous du milieu du

bord costal. Elle se dirige obliquement vers l’angle anal, qu’elle

n’atteint cependant pas, finissant un peu au dessus en pointe obtuse.

Le côté basal de la bande est assez droit, un peu inégal; posté-

rieurement elle est assez régulièrement arrondie et ondulée Sommet

de l’aile portant la trace d'une petite tache blanche, Secondes ailes

d'un blanc pur avec une bordure grise, commençant au bord costal

et finissant un peu au delà de la nervure 2.

Le dessous des ailes diffère en ce que la partie basale des pre-

mières ailes est plus pâle et sans lignes blanches et que la bordure

grise des secondes est un peu entamée par des commencements de

lignes blanches sur les nervures.

Abdomen d'un gris pâle, le dos avec des taches triangulaires,

le ventre avec les points plus foncés. Pattes d’un gris foncé,

marquées de blanc.

La figure du Tijdschrift est bonne quant aux couleurs mais le bord

postérieur de la bande blanche des premières ailes est trop irrégulier,

HETEROCERES DE JAVA. 215

La description de Mr. Snellen van Vollenhoven est faite apres

un exemplaire déjà vieux, recueilli par le Dr. Blume a Java. Nötre

collection possède un mâle de Sumatra, pris dans Deli par Mr.

Schagen van Leeuwen.

4. Pseudonyctemera Decipiens (Chalcosia) Snellen, Tijds. v. Ent.

XLI p. 29 pl. A fig. 6, 7 3 (1898).

Un mäle de 40 mm.

De cette espèce je ne connais non plus la femelle. Les antennes

sont comme dans l’espèce précédente, mais à barbules plus longues,

la tete et le thorax d’un gris blanchätre avec des dessins plus

foncés.

Premières ailes d’un gris de poussière plus pale que dans Arcuatum,

| e bord postérieur un peu plus foncé que la partie basale qui est

aussi marquée de sept lignes longitudinales blanches dont les cinq

supérieures debouchent dans la bande blanche, Celle-ci est beaucoup

moins distincte que dans l’espèce précédante, surtout vers la base,

son bord postérieur est d’abord oblique, ensuite brisé en angle

obtus sur la nervure transversale et finalement assez droit jusqu’à

la cellule 15 où elle finit. Bord posterieur avec des petites lignes

blanches sur les nervures.

Secondes ailes d’un blanc pur avec une faible bordure grise

dépassant à peine la nervure 3 et traversée par les nervures qui

sont blanches. En dessous, les premières ailes sont blanches

jusqu'aux deux tiers, mélées de gris vers la base, le tiers postérieur

d’un gris de poussière uniforme. Secondes ailes comme en dessus

Abdomen d’un blanc grisätre. Pattes et poitrine grises, la der-

nière marquée de blanc.

La figure du Tijdschrift n’est que médiocrement réussie,

Le seul exemplaire javanais de cette espèce que je connaisse et

dont le lieu de capture précis n’est pas indiqué, fut reçu par la

Société Natura Artis Magistra à Amsterdam qui eut la bonté de

me l'offrir.

216 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Genre 15. Heteropan Moore.

Moore, Lep. of Ceylon Il p. 43 (1882).

Hampson, Moths of India I p 256 (1892).

Ce genre se compose d’especes de petite taille (18—28 mm.)

et de structure faible. Les palpes sont courts et le front sailllt

assez fortement. Antennes mäles un peu plus courtes que la moitié

du bord costal des premières ailes, assez fortement pectinées, celles

de la femelle, au moins dans l’espèce de Célébes que je rapporte

aussi A ce genre (Appendieulata Snellen, Tijds. v. Ent. 22, Mr.

Hampson ne les décrit pas), non peclinees, beaucoup plus courtes

que dans le mâle, un peu plus grosses au milieu. Thorax faible.

Premières ailes à bord costal courbe, le bord postérieur presque

perpendiculaire, à courbe faible, les angles distincts, surtout le

sommet. Secondes ailes assez arrondies.

Nervures 2—5 des premières ailes des bords de la cellule discoidale»

4 et 5 plus rapprochées que 2 et 3 mais cependant distinctement

séparées, 6 pres de la tige de 7—9, 7 se detachant aprés 9: 10 et

11 espacées, 12 distinctement libre, Aux secondes ailes, le sommet

de la cellule discoidale s’avance presque autant que le bord posté-

rieur à la naissance de la nervure 4; nervure transversale brisée

entre 4 et 6, 5 du point de la brisure.

Pattes très minces, les épérons courts mais distincts. Abdomen

mince, ne dépassant pas l’angle anal des secondes ailes.

Une espêce a élé observée à Java:

1. Heteropan Scintillans Moore, Lep. of Ceylon II p. 43 pl 96

fig. 3 (1882) — Hamps., Moths of Ind. I p. 256 fig. 170

d (1892).

21—22 mm. (4).

Le mäle de cette espèce a la tete et les antennes d’un bleu

d’acier foncé et violätre; le thorax et les premieres ailes sont d’un

brun grisâtre mat, la base du bord costal de celle-ci a quelques

écailles métalliques et le bord postérieur, qui est un peu rétréci

au dessous-du sommet, est un peu plus foncé, avec deux lignes

d’un gris de fer brillant. Secondes ailes d’un bleu grisätre pale,

3 HETEROCERES DE JAVA. ORG

s’obscursissant et passant au gris brunâtre en approchant du bord

postérieur.

Dessous comme le dessus mais le bord postérieur des premiéres

ailes sans lignes dun gris de fer et celui des secondes un peu

cuivré,

Premiers états inconnus.

Mr. Piepers a pris un seul mâle à Depuk, Java occidental. Mr.

Hampson ne mentionne l’espèce que de Ceylan. S.

Genre 16. Tryphanophora Kollar.

Kollar, in von Hügel’s Kaschmir IV, Lepid. p. 457 (1844).

Hampson, Moths of India I p. 249 (1592).

Avec Tryphanophora commence une série de genres qui rappellent,

plus que les précédents, en général le genre européen Zygaena,

d'où la famille a son nom. Toutefois ces genres se distinguent

tous de Zygaena par les antennes, qui ne sont pas en massue mais

plus ou moins pectinées ou finissant en pointe; Tryphanophora

differe eu outre par le front saillant.

Dans Tryphanophora, les palpes sont très courts, atteignant à

peine la bosse frontale. Trompe présente. Antennes pectinées dans

les deux sexes, plus fortement dans le mâle, où elles finissent en

pointe; dans la femelle, elles semblent avoir le bout renflé mais

ceci n’est que par l’effet des barbules qui deviennent plus fortes

et plus serrées en approchant du sommet.

Premieres ailes allongées, leur sommet obtus, le bord postérieur

oblique, l'angle anal assez distinct, le bord intérieur droit. Secondes

ailes un peu courtes, à angles obtus et à bord postérieur presque

droit, un peu concave au milieu. Fond des ailes d’un noiràtre

terne à taches transparentes ou jaunes. Dans les premières ailes,

la cellule discoïdale est longue, rétrécie vers la base mais cependant

à bords distincts. Nervures 2—5 des bords de la cellule, 4 et 5

plus rapprochées ; 7—9 ou 6—9 tigées de différentes manières

selon les espèces, 10 et 11 de la cellule, 11 libre. Dans les secondes

ailes la cellule discoïdale est de forme normale, arrondie en arrière ;

2—7 de ses bords.

218 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Pattes longues, lisses, à épérons à peine visibles. Abdomen deux

fois plus long que le bord intérieur des secondes ailes, un peu

aplati, lisse, à oviducte saillant dans la femelle.

L’auteur rangeait ce genre parmi les Sésiides mais il appartient

indubitablement à la famille présente.

Deux espèces ont été trouvées A Java. Elles se distinguent ainsi :

I. Premières ailes noires, avec deux taches vitrées

à la base et une troisième plus grande, divisée

par les nervures, vers le sommet . . . . . 1 Javanica.

II. Premières ailes d’un brun foncé à taches d’un

jaune d'ocre te. u oe OR 9A

1. Tryphanophora Javanica m. nov. spec. — PI. 15 fig. 1, 2 4 9.

— PI. 13 fig. 10 (chenille).

dg 27—40 mm.

Dans cette espèce, où les mäles sont de taille moindre et plus

faible que les femelles, les antennes sont bronzées, la tige a

quelques écailles jaunes avant le sommet. Front d’un jaune d’ocre;

deux taches à la base des pterygodes aussi. Vertex et partie dorsale

du thorax noirs comme les premieres ailes, les deux premiéres

taches vitrées de celles-ci un peu éloignées de la base; la troisième

occupe la plus grande partie de la seconde moitié de Vaile et aussi

le derniers tiers de la cellule discoïdale; elle atteint la côte et est

divisée par les nervures; sa forme varie un peu,

Secondes ailes d’un jaune d’ocre dans la femelle avec le bord

antérieur blanchàtre, les bords posterieur et intérieur noirs et,

finement, aussi une partie des nervures. Dans le mäle, ces ailes

sont transparentes, avec les nervures, un trait longitudinal dans la

cellule, le sommet et le bord postérieur (inégalement) noirs. Vers

le sommet, on voit un peu de jaune et la còte est aussi blanchätre.

Dessous des ailes differant à peine du dessus, les deux taches

vitrées basales des premieres bordées de blanc.

Abdomen noir, régulièrement annelé de jaune d’ocre, sauf vers

le bout. En dessous, les deux premiers anneaux sout blanchätres.

HETEROCERES DE JAVA. 919

Poitrine tachée de jaune d’ocre, Pattes noires, avec quelques écailles

jaunes,

Dans cette espèce, dont notre collection possède 15 exemplaires

des deux sexes, la nervulation des premières ailes n’est pas constante

dans quelques individus les nervures 7—9 sont tigées comme Mr.

Hampson le figure pour la Semihyalina Koller, dans l’autres 6—9;

d'autres encore ont 6 + 7 et 8 + 9 séparément tigées.

Javanica se distingue à la première vue de Semihyalina par l’ab-

domen qui, dans cette espèce, a un anneau jaune très large au

milieu; de plus, les secondes ailes ont la base et une tache vers

le sommet vitrées.

Les exemplaires que Mr. Piepers obtint sont tous des environs

de Batavia. S.

La chenille à Batavia (3—14 mètres) dans le Java occidental,

sur de nombreuses plantes telles que le ketappan (Terminalia Ca=

tappa L.), le djambou monjet (Anacordium oceidentale L.), le ke-

dongdong (Spondias acida Bl), le mangga (Mangifera L. spec.), le

djamblang (Eugenia jambolana a. C.) et aussi sur des roses (Llosa

centifolia L. ou damascena Mill.). Elle repose sur les feuilles et

elle n’en quitte aucune avant de l’avoir à peu près complètement

dévorée. Sa forme dont la partie postérieure est notablemen rétrécie se

reconnait moins bien par une description que sur la figure, laquelle

est bien réussie et a été prise sur une chenille de femelle d’une

grandeur extraordinaire. Les chenilles qui donneront des mäles

restent beaucoup plus petites. Elle est évidemment étroitement

apparentée à celles de 7. taprodanes Walk. reproduite par Moore

dans son ouvrage The Lepidoptera of Ceylon.

La teinte générale du dos et des flancs est parfois rouge, mais

le plus souvent fortement assombrie ; elle devient alors d’un noir

rougeâtre ; parfois d’un vert olive, fort sombre. Les flancs de la

partie postérieure mentionnée ‘et le ventre sont toujours d’une

nuance beaucoup plus claire; couleur de chair vermeille ou jaune.

En outre, les nombreuses protubérances qui se trouvent en lignes

parallèles sur le corps, du reste glabre, sont tantôt noires, tantôt,

principalement sur les flancs, d’une belle nuance rouge ou jaune,

Tijdschr, v. Entom. XLV. 15

220 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Les petits boutons qui forment les extrémités de ces protubérances,

sont parfois luisants, et quand ils sont rouges, semblables au verre

rouge. De chaque côté de la tête noire fait saillie un de ces petits

boutons implanté sur une tige. La chenille a 16 pattes; les ab-

dominales sont toutefois difficiles a percevoir. La chrysalide jaune

brun, oblongue mais terminée par une obtuse extrémité, se trouve

dans un cocon épais comme du parchemin, d’un blanc laiteux.

Des cocons du 4 mai donnèrent le 15 mai l’imayo; d’autres du

29 juillet le 12 août; d’autres du 12 novembre le 27 février et le

28 mars. P;

2. Tryphanophora Dissimilis m. nov. spec. PI. 15 fig. 3 4.

d 23232 mm.

Dans cette espece, les deux sexes ne different pas, sauf pour

la taille et les antennes; celles-ci sont plus longues que dans l’espèce

précédente, bronzées, pectinées dans le mâle, dentelées en scie

dans l’autre sexe. Tete et thorax noirs, avec des dessins d’un jaune

d’ocre foncé, Fond des ailes d’un brun foncé, les premières avec

neuf (4) ou dix (2) taches d’un jaune d’ocre foncé; trois taches,

à la base, sont allongées, les autres plus ou moins anguleuses, Aux

secondes ailes, la base, une tache dans la cellule discoïdale et deux (4)

ou trois (2) dans les cellules 2 et 3 ou 2—4 sont jaunes.

Le dessous des ailes differe à peine du dessus, le fond est un

peu plus pale, les tâches moins bien arrêtées,

Abdomen d'un brun noiràtre, régulièrement annelé de jaune

foncé, sauf vers le bout. Pattes brunes avec quelques écailles jaunes.

Aux premières ailes, 6—9 sont tigées mais dans le mâle, 6

vient presque de la base de la tige.

Celle espèce vient pres de la Zryphanophora Festinata Snellen,

Iris VIII (1895) p. 131, de Sumatra, mais les taches des premières

ailes sont arrangées d'une manière différente.

Mr. Piepers n’obtint qu’un seul couple de cette espèce de Bui-

tenzorg (Java occidental). S.

Une fois ja rencontré la chenille à Buitenzorg (267 mètres) dans

HETEROCERES DE JAVA. 291

le Java occidental sur un cannelier | Cinnamomum spec). Elle res-

semblait tellement à celle du 7. Javanica Snell. que je l’ai confondu

avec elle, P.

Genre 17. Ephemeroidea Hamps.

Hampson , Moths of India I p. 242 (1892).

Ce genre, qui se rapproche du précédent par le front saillant et

les nervures en partie tigées des premieres ailes, differe de Trypa-

nophora par la conformation de la cellule discoidale de ces ailes.

La nervure médiane et la sous-médiane sont en effet si rapprochées

Jusqu’environ les deux tiers de leur parcours, qu’on peut à peine

dire qu’elles sont séparées, Un peu avant le milieu de l’aile elles

s’ecartent mais pour se rapprocher bientôt de nouveau, formant

ainsi une petite cellule centrale arrondie, un peu ovale, d’où

partent, d’abord la nervure 2, puis 3 et 4 presque d’un point,

5—7 tigées et 8—11 du bord costal; la dernière est un peu

courbe et longe la dernière partie de 12. Dans les intervalles des

nervures 4—7 il y a des lignes foncées, formées d’écailles, ce qui

fait qu’on ne distingue que difficilement la nervulation. Palpes

dépassant un peu la saillie du front, horizontaux et pointus. An-

tennes de la longueur des trois quarts du bord costal des premières

ailes, la tige un peu épaissie au milieu, légérement renflée au

sommet, pectinée jusqu’au delà des cinq sixièmes dans le mâle,

Premières ailes étroites à la base, peu élargies en arrière, à sommet

distinct et à bord postérieur oblique. Secondes ailes presqu’en quart

d’ellipse, à sommet distinct, le bord postérieur un peu concave

entre les nervures 16 et 3. Les ailes sont presque transparentes ;

seulement les bords extérieurs, les nervures, quelques lignes dans

les intervalles de 4—7 des premières ailes et, dans l’espèce javanaise

la cellule discoidale der premières ailes, sont revétues d’écailles.

Aux secondes ailes la nervure 5 manque; 6 et 7 sont presque

confluentes, Pattes longues, minces et entièrement lisses dans la

femelle; les tarses postérieurs du mâle sont un peu épaissies par

des écailles. Epérons courts; deux aux pattes postérieures. L’ab-

domen a deux deux fois la longueur du bord intérieur des secondes

222 (PIEPERS ET SNELLEN.)

ailes; il est un peu aplati et le bout est obtus dans les deux

sexes,

Mr, Hampson dit que le nervure 6 des secondes ailes manque

et que les épérons font défaut, mais dans l’espéce javanaise ces

caractères, quoique peu distincts, sont présents. Il ne mentionne

non plus l’épaissisement des tarses postérieurs dans le mâle. Je

ne crois pas qu'il soit nécessaire d’exclure pour cela l’espèce de

Java de son genre Ephemeroidea. Elle se distingue d’Ariel Hamps.

par la cellule discoidale opaque des premières ailes, par les lignes

foncées dans les intervalles de leurs nervures 4—7 et par le reflet

verdàtre, non cuivré d’une partie du corps et du bord intérieur

des premières ailes et de la seconde espèce du genre (//avocineta

Hamps.), par l’abdomen unicolore.

1. Ephemeroidea Virescens m. nov. spec. PI. 45 fig. 4 d et fig. 5

(patte postérieure. — PI. 13 fig. 14 (chenille).

de 17—22 mm.

Antennes noirätres. Palpes, tete, thorax et abdomen d’un bronzé

verdätre. Contour des ailes, leur nervures, la cellule discoïdale

des premières ailes et quelques lignes longitudinales dans les cellules

vers le bord postérieur noirâtres, en partie à reflet bleuätre ou

verdâtre. Pattes noirätres,

Mr. Piepers a élevé plusieurs exemplaires provenant des environs

de Batavia. S.

A plusieurs reprises J'ai trouvé la chenille à Buitenzorg (267

mètres) dans le Java occidental sur diverses sortes de bambous.

Sa forme differe fort des autres chenilles de Zygaenidae trouvées

par moi; elle offre une certaine ressemblance avec celles de

Glaucopis F. et de Nyctemera Hb. ; cependant les protubérances

verruqueuses caractéristiques ne font pas defaut. Elle a 16 pattes,

sa forme est plutöt longue que trapue. Le long de chaque còté

de la tete ressort d’un tubercule qui se trouve sur le premier

segment, une longe touffe de poils réunis en forme de. pinceau,

Ces poils sont noirs terminés par des pointes blanches. Le long

des flancs on voit également des tubercules qui sont pour la plupart

HÉTÉROCHRES DE JAVA. 223

d’une couleur claire ou presque incolores; mais, sur les segments

qui portent la premiere et la deuxieme paire de pattes abdominales,

ils sont noirs. De tous ces tubercules ressortent des poils longs

qui sont noirs sur les tubercules noirs et ailleurs blancs ou gris,

Sur le dos du premier segment on apercoit une figure blanche en

forme de w. La teinte générale du dos est orange clair ou jaune

d’ocre, qui toutefois n’apparaît distinctement que sous la forme

d’une ligne dorsale, mais disparaît sur les còtés du dos sous

une raie noire longitudinale; néanmoins, cette dernière n’est pas

toujours aisément perceptible. A côté de cette ligne dorsale on

apercoit sur chaque segment quatre courtes, petites, lignes horizon-

tales, noires, disposées en quadrilatére. Ce qui distingue particu-

lierement cette chenille des autres, ce sont des poils blancs couchés

sur le dos, qui ressemblent à des boucles de fils blanches.

La chrysalide de forme ordinaire est enfermée dans un cocon

d'un tissu serré, oval, très plat, d’un blanc de chaux, autour

duquel sont implantés les poils. Un cocon du 6 décembre donna

Pimago le 22 du même mois. 1%

Genre 18. Phacusa Walker, Hamps.

Walker, Catal. I p. 150, Glaucopis, Group 5 Phacusa.

Hampson, Moths of India I p. 240 (1892).

Dans ce genre, le front n’est nullement saillant, les palpes sont

fort courts, ne depassant pas la tete. Antennes de la longueur des

deux tiers du bord costal des premieres ailes, trés pectinées dans

le mâle, brievement, mais à dents plus fortes, dans la femelle.

Premières ailes assez étroites à la base, peu élargies en arrière,

le bord costal presque droit, le sommet obtus, le bord postérieur

oblique, faiblement arrondi en haut, angle anal assez distinct, le

bord intérieur droit, Secondes ailes presque en quart d’ellipse, le

sommet assez distinct, le bord postérieur concave avant langle anal

qui est arrondi. Les ailes sont transparentes dans la plupart des

cellules, les nervures et les bords de couleur foncée,

Cellule discoidale des premières ailes étroite jusqu’à la moitié,

ensuite dilatée, la nervure transversale presque droite; 2—7 des

224 (PIEPERS ET SNELLEN.)

bords de la cellule, 8—10 tigées, 7 après 9 de la tige commune,

11 libre. Aux secondes ailes, 4 et 5 brièvement tigées, 2—3 et

6—7 des bords de la cellule. Pattes glabres, les postérieures à

deux épérons fort courts. Abdomen plus de deux fois de la lon-

gueur du bord intérieur des secondes ailes, à bout obtus dans les

deux sexes.

J'accepte pour ce genre le nom de Mr. Hampson ; seulement,

je fais observer que dans sa table analytique, p. 229, il le met

dans une section impropre puisque les nervures 8—10 des pre-

mières ailes sont tigées, non pas 8—9 comme il le figure p. 241,

que 4+ 5 des secondes ailes sont brièvement tigées et que, comme

il le figure d’ailleurs, la nervure 12 des premières ailes ne manque

pas, au moins dans la Crawfurdi Moore (Tenebrosa Butl., Hamps.)

Une espèce a été trouvée à Java:

4. Phacusa Crawfurdi Moore (Syntomis), Cat. Lep. E. I. C. IT

p. 327 (1858—59) — id., Proc, Zool. Soc. of Lond. 1859

np. 1997p1 6071812:

Phacusa Tenebrosa Butler, Mustr. I p. 20 pl. 12 fig. 1 (1877).

— = Hamps., Moths of India I p. 241 fig. 157

— Siamensis Oberthür, Etudes XIX p. 31 pl. V fig. 24

(1894).

— Crawfurdi Snellen, Iris VIII p. 131 (1895)

dg 23—32 mm.

Dans cette espèce, la couleur générale du corps, des ailes et des

pattes est le vert noirätre bronzé, la face est d’un brun päle ou

blanchätre, le collier est cuivré, l’écusson (du thorax), des anneaux

étroits à l’abdomen et la base des premières ailes aussi. Aux pre-

mières ailes, on voit trois taches allongées transparentes, divisées

par les nervures 14, 12 et la nervure qui traverse la cellule dis-

coidale, puis cinq plus courtes dans les cellules 2—4, 6—7. Les

secondes ailes ont une tache allongée blanchâtre à la base du bord

costal et deux transparentes, savoir une grande, arrondie, qui occupe

presque toute la moitié basale de Vaile et une autre, plus petite,

HETEROCERES DE JAVA. 225

divisée par les nervures 4—6 vers le sommet. Souvent on voit

aussi un point transparent à la base de la cellule 2. Dessous des

ailes ne différant que peu du dessus; pas de teinte cuivrée à la

base des premières; les secondes quelquefois nuancées de pourpre,

Poitrine un peu cuivrée.

La figure que donne Mr, Butler représente bien cette espèce.

Cette espèce, découverte à Java, fut observée par Mr. Piepers

dans la partie occidentale de l’ile (Buitenzorg). Au Musée de Leide

il y a aussi un exemplaire javanais envoyé par Blume sans localité

précise. J'ai aussi un exemplaire pris a Gélébes par Mr. Ribbe et

Vespéce est en outre rapportée de l’Inde, du Birma et de Siam.

J'ai trouvé la chenille une seule fois à Buitenzorg (267 mètres)

dans le Java occidental, sur une plante que l’on me dit se nommer

kitova (?) en Soundanais. Elle avait 16 pattes, était noire et offrait

quatre rangées de verrues brunes, de chacune desquelles ressortait

une touffe de poils blancs laiteux. Ps

Genre 19. Callizygaena Feld., Hamps.

Felder, Novara, Lepid., Erkl. p. 2 (1868) — Sans description.

Hampson, Moths of India I p. 248 (1892).

Ce n’est que tout a fait provisoirement que je rapporte au genre

Callizygaena Hamps. l’espèce qui suit et seulement pour ne pas la

passer sous silence; l’unique exemplaire que j’en connais étant

vieux, mal conservé et de plus, préparé d’une manière extrémement

malhabile, de sorte que je ne puis pas convenablement examiner

la nervulation. Mais je ne doute pourtant pas que je soit bien la

Procris Chala de Mr. Moore, auussi je tächerai de faire figurer

l’exemplaire, ce qui facilitera la redécouverte de l’espece et pourra

servir à en établir plus tard les caractères d’une manière suffisante.

Mr. Hampson decrit le genre ainsi :

« Antennae bipectinated in both sexes. Palpi short and porrect.

«Forewings with veins 9 and 10 stalked. Hind wing with vein 6

«given off from discocellulars. Abdomen of male with thick lateral

«tufts of hair. Shape as in Zygaenina, »

226 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Je puis ajouter que (dans Chala) le front est entièrement plat.

Quant aux antennes, la tige en est renflée au milieu et finit en

pointe, comme Mr. Hampson le figure pour sa Nivimacula, mais

elle est entierement inerme, non pectinée, L’abdomen a deux fois

la longueur du bord intérieur des secondes ailes et est un peu

pointu. Les nervures 3 et 4 des secondes ailes viennent d’un point,

6 et 7 sont séparées à leur origine.

1. Callizygaena Chala Moore, (Procris) Cat. Lep. East Ind. Comp.

If p. 311 (1858—59) — PI. 15 fig. 6 (2).

Une femelle de 20 mm,

Téte et corps d’un brun terreux, mélé de bleu verdätre päle

luisant, Fond des premières ailes d’un brun noiràtre. Une bande

transversale au premier quart, continuée le long de Ia nervure 14

et du bord intérieur de la cellule discoidale, la nervure transversale

et une seconde bande, recourbée au milieu, sont d’un bleu verdàtre

pale. Secondes ailes d’un gris terreux foncé, unicolores et sans

dessins ; la frange grisàtre. Dessous des secondes ailes avec quelques

lignes longitudinales d’un bleu pàle un peu luisant.

Premiers états inconnus.

Mr. Moore a décrit l’espece de Java, d’où provient aussi l’unique

exemplaire du Musée de Leide. Il fut rapporté par Mr, Blume et

est sans indication de localité.

Genre 20. Thyrassia Butl.

Butler, Journ. Linn. Soc. of Lond, XII p. 355 (1876).

Hampson, Moths of India I p. 238 (1892).

Ce genre, consideré par Mr. Butler comme Syntomide, mais

appartenant certainement aux Zygaenidae, comprend des lépidoptères

de petite taille (14—25 mm). Les antennes sont pectinées dans

les deux sexes, plus faiblement dans les femelles; vers le sommet,

les barbules se réunissent et le bout apparait massif et un peu

obtus. Palpes très court et pointus, ne dépassant pas la tete. Ailes

premières étroites à la base, élargies en arrière, le bord costal droit;

Papex et langle anal assez distincts, bord postérieur oblique, à

HETEROCERES DE JAVA. 227

peine courbé, presque aussi long que le bord intérieur, Secondes

ailes petites, le bord costal brisé en angle obtus au milieu, leur

sommet (sur la nervure 7) distinct, le bord postérieur faiblement

arrondi, le bord intérieur très court.

Aux premieres ailes, les nervures 8 et 9 sont tigées et abou-

tissent au bord costal, les autres viennent de la cellule discoidale

qui est rétrécie vers la base. Nervures 2-—7 des secondes ailes

de la celiule, presque à distance égale, 8 bien distincte, quoique

Mr. Hampson dise le contraire.

Pattes lisses, à épérons à peine visibles. Abdomen assez fort,

obtus, deux fois et demi aussi long que le bord intérieur des

secondes ailes.

Une espèce a été observée à Java 1).

4. Thyrassia Procumbens Snellen, Iris VIII p. 130 (1895). —

PI. 15 fig. 7 3, — Pl. 13 fig. 12 (chenille).

Trois exemplaires, 14—23 mm,

Les antennes sont d’un noir brunàtre avec quelques écailles

blanches vers le sommet. Front d’un jaune d’ocre, le collier

aussi. Corps noir, un peu brunàtre; une tache sur l’écusson, la

base, le bout ainsique cinq anneaux rétrécis au milieu du dos,

en partie confluents au ventre, d’un jaune d’ocre. Ailes de la

couleur du corps; deux stries à la base des antérieures (la supé-

rieure très étroite dans l’exemplare figuré), d’un jaune d’ocre,

trois taches sur la seconde moitié de Vaile blanchätres, vitrées ;

1) Mr. Moore décrit Cat. Lep. E. J. C. p. 327 une Syntomis Raffesi de Java

que je ne connais pas et qui pourrait bien appartenir au genre Thyrassia. Voici

la description: „Male, smoky black, forewing with two very narrow ochreous-

yellow streaks at the base, and three transparent spots on the apical half, two

being disposed transversely to posterior angle, the other near the apex; hind

wing with a transparent spot on the abdominal margin, also a small yellow

central spot; front of head, collar, base of thorax and narrow abdominal spot ,

ochreous yellow. Female paler, with the ochreous-yellow brighter, the transparent _

spots being tinged with the same. Antennae bipectinated in both sexes. Expanse

of male 7 inch, of female 14 inch.” Les différences de Procumbens ressortiront

en comparant les descriptions,

228 (PIEPERS ET SNELLEN.)

une environ triangulaire, dans la cellule, la seconde, presque

cordiforme, sous la premiere, Ja troisieme, à bord postérieur plus

ou moins ondulé, occupant la base des cellules 4—7 ou 5—6;

les deux dernières taches transversées par les nervures foncées.

Secondes ailes d’un jaune d’ocre, avec une bordure noirätre, élargie

au milieu, très amincie vers l’angle anal.

Dessous des ailes comme le dessus, les stries jaunes à la base

des premières ailes tres diffuses. Pattes noirätres.

Les trois exemplaires que Mr. Piepers obtint, et dont deux sont

mäles et non pas tous trois femelles, comme je l’avais dit dans

l’Iris, sont des environs de Batavia, S.

Je pris la chenille souvent à Batavia (3 à 14 mètres) à l'ouest

de Java, sur le gouling galing (Vitis trifolia I.) Elle a 15 pattes,

La couleur principale sur le dos et les còtés est jaune d’ocre foncé;

le ventre est plus clair. Le long des flancs saillent des poils blanc.

Sur le dos et les côtés du premier segment thoracique, on aperçoit

une large tache brune et sur ceux du deuxième quelques taches

semblables, mais plus petites; sur le dernier anneau on ne voit

que deux petites taches subdorsales. Mais sur les autres anneaux

apparaissent deux larges taches subdorsales, deux un peu plus

petites suprastigmatiques et deux autres encore plus petites infra-

stigmatiques, les unes et les autres d’un brun très foncé, excepté

les subdorsales sur le 1er, 3e, Ge et 7e segment abdominaux, qui

ont l'aspect nacré.

Des chenilles s'étant coconnées dans des feuilles le 26 et le 27

janvier dans une tissu serré gris, sont devenues papillons le 7 février.

La figure est assez bien réussie. B:

Genre 21. Artona Butl.

Butler, Journ. Linn. Soc. of London XII p. 356 (1876).

Hampson, Moths of India I p. 234 (1892).

Ce genre et le suivant se distinguent principalement de Phacusa,

de Callizygaena et de Thyrassia par le front, qui, quoique un peu

aplati, est saillant, de Tryphanophora et d’Ephemeroidea par l’ori-

gine des nervures des premières ailes qui viennent toutes de la

HETEROCERES DE JAVA. 229

cellule discoïdale, Dans Artona, où les antennes sont très longues,

celles-ci sont peetinees jusqu’au sommet dans le mäle, un peu

dentées en scie dans la femelle, faiblement renflées au milieu et

au sommet. Palpes et trompe distincts. Ailes allongées, le premières

étroites à la base, élargies en arriére, le bord costal droit, le sommet

obtus, l’angle anal distinct, le bord intérieur droit, plus long que

le bord postérieur qui est faiblement mais régulièrement arrondi.

Secondes ailes à angles obtus mais distincts, le bord intérieur un

peu plus long que la moitié du bord costal.

Aux secondes ailes, les nervures 2—5 et 7 (6 manque) viennent

aussi de la cellule,

Tibias posterieurs a quatre épérons. L’abdomen a deux fois la

longueur du bord intérieur des secondes ailes.

Une espèce a été trouvée à Java:

1. Artona Confusa Butl., Journ, Linn. Soc, XII p. 357 (1876).

— id, Illustr. V p. 27 pl. 84 fig. 10 (1881). — Hamps., Moths

of India I p. 236 (1892).

de 24—26 mm.

Palpes jaunes, tele brune, les yeux bordés de jaune. Antennes

brunes, la tige d’un blanc jaunätre avant le sommet qui redevient

brun. Thorax brun, le collier et les épaulettes en partie d’un jaune

d’ocre. Premières ailes d’un brun noiràtre, une tache triangulaire

a la base, deux traits le long du bord costal, deux taches avant

le sommet aux trois quarts de l’aile et deux autres près de l’angle

anal, dont la supérieure plus petite, d'un jaune d’ocre. Dans les

exemplaires de notre collection, ces quatre taches sont bien séparées

mais dans la figure que donne Mr. Butler, les deux supérieures

sont confluentes.

Secondes ailes jaunes, une strie sous le milieu de la còte d’un

noir brunàtre; elle est bien séparée du sommet qui est noir ainsique

le bord postérieur qui est un peu élargi avant langle anal,

En dessous, les taches des premières ailes ne sont pas bien

circonscrites et un peu confluentes,

Abdomen jaune, les anneaux, à la partie dorsale, finement bordés

230 (PIEPERS ET SNELLEN.)

de noir excepté l’avant dernier qui est entièrement noir, Aux ventre,

les anneaux sont noirs, finement bordés de jaune. Pattes brunes,

Premiers états inconnus.

Jai deux femelles de cette espèce devant moi, une prise par

Mr. Piepers à Depok, l’autre à Buitenzorg, par Mr. G. J. Oude-

mans

L’espece se trouve aussi sur le continent. S.

Genre 22. Chrysartona Swh., Hamps.

Swinhoe, Cat. Lep. Oxon I p. 57 (1892).

Hampson, Moths of India I p. 229, 232 (1892).

Dans le genre present, oü le front est saillant, mais un peu

aplati au milieu, les antennes mâles sont pectinées mais pas

jusqu’au sommet, qui est presque filiforme; dans la femelle, elles

sont simples, un peu épaissies au milieu et elles finissent en pointe.

Ailes assez étroites, les premières à bord costal presque droit, le

sommet un peu carré, obtus, le bord postérieur oblique, langle

anal assez distinct, le bord intérieur droit. Secondes ailes à bord

costal faiblement courbé, le sommet arrondi, le bord postérieur

faiblement concave avant langle anal dans la femelle. Les ailes

sont noires, les premières à quatre, les secondes à deux taches

blanches. Aux secondes ailes, toutes les nervures viennent de la

cellule discoidale ; la nervure 6 paraît étre absente.

L’abdomen a deux fois la longueur du bord intérieur des secondes

ailes; il est obtus dans les deux sexes.

Deux espèces ont été trouvées A Java. Elles se distinguent ainsi :

I. Tête noire; partie inférieure du collier blanche, 1 Pravata.

II. — et collier d’un vert métallique brillant . . 2 Stipata.

4. Chrysartona Pravata Moore (Syntomis) Cat, Lep. E. I. G. Il

p. 326 (1858—59). — id., Proc. Zool. Soc. of Lond. 1859

p. 199 pl. 60 fig. 10.

Procris Stipata But, Ul. I pl. 7 fig. 9 (pas ailleurs) (1877).

gg 24—26 mm.

Palpes et tête d’un noir un peu fuligineux. Antennes noires à

I p 5

HETEROCERES DE JAVA. 231

sommet blanc. Collier noir, la moitié inferieure d’un blanc jaunätre.

Thorax et premières ailes noires, le thorax un peu luisant; les

ailes mates, avec un point bleu à la base et deux paires de taches

d'un blanc pur avant et au delà de la moitié. Frange blanche à

apex, du reste noire, Secondes ailes aussi noires mais un peu

grisätres, surtout vers le bord costal. Elles ont à la base une

tache vitrée, environ triangulaire, qui est plus grande que les taches

des premières ailes et une seconde, opaque, plus petite et arrondie

au delà de la moite.

Dessous des ailes presque semblable au dessus, le fond plus

grisätre, le point bleu à la base des premières peu apparent, les

secondes dans le mâle avec un trait blanc a la base du bord inté-

rieur; dans la femelle ce trait est d’un bleu pàle ainsiqu’un autre

à la base du bord costal.

Abdomen noir; la base du dos avec ou sans trait ou point d’un

blanc jaunâtre; le ventre avec le second anneau bordé de blanc,

Poitrine avec une tache bleue un peu luisante. Pattes noiràtres,

un peu luisantes.

Je ne doute pas que la figure de Spata Bull. soit bien la

Pravata Moore mais sa description et celle de Mr. Hampson appar-

tiennent à une espèce differente.

Mr. Piepers captura deux mâles et une femelle de la Pravata

dans les environs de Batavia. S.

2. Chrysartona Stipata Butl. (Procris), Illustr I p. 13 (nec. fig.)

(1877).

Chrysartona Stipata Hampson, Moths of Ind. I p. 232 N. 477

(1892).

Trois femelles de 25 mm.

Quoique cette espece vienne bien pres de la précédente, je la

crois cependant distincte. C’est bien elle que Mr. Butler décrit ;

sa figure représente pourtant l'espèce précédente. La Sfipata Hampson

est la même que celle de Mr. Butler mais sa figure, qu'il donne

pour celie d’un mâle, indique plutôt une femelle. Celle de la tête

(grossie), est cependant celle d’un male,

232 (PIEPERS ET SNELLEN.)

La description serait celle de la Pravata, excepté en ce qui

regarde les differences mentionnées dans la table analytique. Le

dessus du thorax est aussi d’une couleur verte métallique ; à la

base du bord costal des premières ailes on voit un frait pareil;

leur fond est noir, les taches blanches comme dans la Pravata ;

partie supérieure de la frange aussi blanche. Secondes ailes plus

larges que dans la Pravata, aussi avec deux taches blanches aux

mémes endroits.

Dessous du thorax d’un vert métallique brillant. Ventre entière-

ment d’un blanc grisätre, non pas seulement à base blanche comme

dans l’espèce précédente.

Mr. Piepers a recu une femelle de cette espèce du Java oriental,

(Montagnes du Tengger), le Musée de Leide en possède une pris

par Mr. Hekmeyer sur l’Ardjouno et j'ai vu une troisième de la

collection de feu le Dr. Staudinger, prise par Grelak a Tjisolok

(Java occidental). S.

Genre 23, Brachartona Hamps.

Hampson, Moths. of India I p. 233 (1892).

Les espèces du genre présent, qui sont toutes de petite taille

(14—22) mm.), se distinguent de celles des sept genres précédents

par la forme des secondes ailes et (excepté du genre 22, Chrysartona)

aussi par l’absence de leur nervure 6. Les antennes, dont la

longueur varie un peu, sont pectinées à sommet filiforme , ou

filiformes dans le male; dans la femelle elles sont toujours filiformes,

un peu épaissies au milieu. Front assez fortement saillant, arrondi.

Palpes ne dépassant pas ou à peine le front, presque horizontaux,

un peu pointus.

Premières ailes à bord antérieur faiblement arrondi, le sommet

en général distinct, le bord postérieur faiblement arrondi, peu oblique,

de la longueur des trois cinquièmes du bord intérieur; angle anal

distinct, Secondes ailes en quart d’ellipse, leurs angles peu

distincts.

Abdomen assez fort, une fois et demi aussi long que le bord

intérieur des secondes ailes, obtus dans le mâle, un peu pointu

HETEROCERES DE JAVA. 933

dans l’autre sexe. Pattes assez longues et minces, les postérieures

à quatre épérons,

Mr. Hampson divise le genre en deux sections; la première à

antennes longues, la seconde à antennes courtes, Des cinq espèces

observées à Java quatre, qui me semblent inédites, appartiennent

à la première section, une à la seconde. Elles se distinguent en

outre ainsi:

I. Antennes de la longueur des trois cinquièmes du

bord costal des premières ailes, IG

A. Premières ailes à dessins d’un jaune clair.

1. Premières ailes avec trois stries longitu-

dinales jaunes partant de la base, dépassant

la moitie de l’aile et une tache triangulaire

vers le bord postérieur . . . . . . 1 Lucasseni.

2. Premières ailes avec une strie longitudinale

jaune sous la côte, ne dépassant pas ou à

peine le premier tiers et deux taches ar-

rondies sur la seconde moitié.

a. 18— 22 mm. Premières ailes aussi avec

une strie jaune au bord interne, les

secondes avec une bande médiane jaune

distincte; corps avec des dessins jaunes.2 Quadrisignata.

b. 14—153 mm, Premieres ailes sans strie

jaune au bord intérieur, les secondes

avec une faible strie longitudinale médiane

partant de la base; corps unicolore, sans

dessins jaunes: RE 9 Sn Teisignata:

B. Ailes d'un gris brunätre foncé, les premières

unicolores ; base des secondes avec une faible

Eelaiweie ala basen» 3. Ren Balt ae Ao Ne AT Sythofh:

II. Antennes plus courtes que la moitié du bord

costal des premières ailes, celles-ci d’un brun ‚ur

grisätre, les premieres unicolores, les secondes

faiblement éclaircies à la base . . . . . . 5 Catoxantha.

234 (PIEPERS ET SNELLEN.)

1. Brachartona Lucasseni m. nov. spec. Pl. 15 fig. 8 (4).

Quatre exemplaires des deux sexes. 14—16 mm.

Palpes distinctement plus longs que la tête, un peu recourbés,

d’un jaune de paille. Antennes d'un brun grisâtre avec quelques

écailles jaunes, un peu épaissies au milieu dans la femelle, Tête

et corps de la même couleur que les antennes, la première avec

deux lignes latérales jaunes, le collier et les ptérygodes bordés de

jaune; dessus de abdomen avec une serie continue de triangles

allongés jaunes, sa partie ventrale jaune, un peu marquée de noir.

Pattes d'un jaune clair.

Fond des ailes d’un brun grisàtre un peu bronzé. Des lignes

longitudinales des antérieures, qui vont jusqu’au delà de la moitié,

les deux supérieures sont minces, la troisième est élargie au bout,

un peu interrompue au milieu. Leur couleur, ainsique celles de la

tache triangulaire, est d'un jaune pâle clair un peu verdàtre. Il y a

encore une petite strie jaune à la base du bord intérieur. Secondes

ailes aussi avec trois stries jaunes mais plus divergentes, la première

bordant la côte, la seconde élargie en arrière et obtuse, la troisième

est la plus courte.

Dessous des ailes peu différent du dessus, le tout un peu plus

pale.

Mr. Piepers obtint trois exemplaires 4 Buitenzorg, Mr. Lucassen

en captura un au Tegal. S.

La chenille à Buitenzorg (267 metres), dans le Java occidental

sur une espèce de bambou. Elle s’y chrysalidait dans un cocon

épais collé sur une feuille. P:

2. Brachartona Quadrisignata m. nov. spec. Pl. 15 fig. 9 (2).

Six beaux exemplaires des deux sexes. 18--22 mm.

La plus grande des espèces javanaises et celle dont le sommet

des premieres ailes est le plus obtus.

Antennes brunes avec un peu de jaune avant le somnet; elles

sont sétiformes dans la femelle. Palpes ne dépassant pas la bosse

HETEROCERES DE JAVA. 235

frontale. Tete, corps et fond des ailes d’un brun terreux foncé

mat, yeux bordés de jaune, collier et bord intérieur des ptérygodes

aussi jaunes. Abdomen annelé de jaune; ventre jaune. Pattes

brunes avec un peu de jaune.

Des deux stries longitudinales des premières ailes, dont la couleur,

ainsique celle des deux taches et de la bande médiane des secondes

ailes est jaune paille, un peu verdàtre, moins pâle que dans l’espece

précédente, la supérieure est un peu élargie en arrière, l’inférieure

nullement. Les deux taches sont de la même grosseur et à distance

égale dans les six exemplaires, Bande médiane des secondes ailes

interrompue par la nervure dc qui est brune et n’atteignant pas

le bord intérieur ; elle est brisée au dessus de la moitié,

Fond du dessous des ailes plus päle, les dessins aussi et moins

bien arrêtés.

Mr. Piepers obtint deux exemplaires à Buitenzorg, quatre sur

le Gounong Pantjar (Java occidental). S.

Une fois j'ai trouvé la chenille a l’ouest de Java sur le Gounong

Pantjar; elle vivait sur une plante qui me fut désignée sous le

nom indigène de dawon-oundjek, peut-être le Pittosporum Banks.

(Koorders) ou le Caryodaphne densifiora BI. (Filet). P.

3. Brachartona Trisignata m. nov. spec. Pl. 15 fig. 10 (3).

Huit exemplaires des deux sexes. 14—153 mm.

Palpes ne dépassant pas la base du front et d’un jaune très

pâle, le troisième article gris, Tige des antennes d’un bleu d’acier

foncé. Sommet des premières ailes assez distinct. Tête et corps

d’un brun grisâtre un peu bronzé, unicolore hormis la partie in-

férieure du collier qui est jaune päle. Ailes aussi d’un brun grisätre

mat, les dessins d’un jaune assez pale, la strie sous la partie basale

de la côte depassant un peu le premier tiers, pointu; les deux

taches sont presque rondes, la premiere est un peu carrée et se

trouve à la moitié de la cellule 1c, la seconde, qui est légèrement

allongée, justement derrière la cellule discoidale. Strie claire basale

des secondes ailes, qui sont un peu plus grisätres, très faible.

Frange grise.

Tijdschr. v. Entom. XLV. 16

236 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Dessous des ailes plus grisätre, surtout vers leur base, Dessins

les mémes mais ceux des premieres ailes plus pàles, mal arrétés,

la strie des secondes plus répandue et une tache päle à la base

de la cellule 7.

Poitrine et ventre d’un blanc jaunätre. Pattes brunes.

Mr. Piepers obtint tous les exemplaires à Buitenzorg, Java oc-

cidental. S.

Une seule fois je trouvai la petite chenille à Buitenzorg (267

mètres) dans le Java occidental sur la même plante que le Br.

quadrisignata Sn. B

4, Brachartona Sythoffi m. nov. spec. Pl, 15 fig. 11 (8).

Un mäle très frais de 16 mm.

Palpes d'un jaune très päle, un peu plus longs que la bosse

frontale qui est jaune päle au milieu et du reste d’un brun grisätre

un peu bronzé comme le reste de la téte et le corps; la base seule

du collier étant jaune pale.

Antennes minces, filiformes, d'un brun grisätre un peu bronzé.

Sommet des premières ailes assez distinct, leur fond d’un gris

brunätre unicolore foncé et mat. Secondes ailes de la même couleur,

la base plus päle au milieu, Frange grise.

Dessous des ailes d’un gris de souris plus foncé en arrière excepté

vers les angles anaux. Secondes ailes avec une strie longitudinale

d’un jaune de soufre, commencant sous la cöte un peu au delà

de la base et aboutissant au sommet. Poitrine, ventre et pattes

d’un jaune de soufre, les tibias et les tarses extérieurement gris.

Cette espece ressemble à la suivante mais les antennes sont plus

longues et inermes, la base du collier jaune, les premieres ailes

sans dessins en dessous.

L’exemplaire que je viens de decrire fut pris prr Mr. P. T. Sythoff

dans les parties montagneuses du Java occidental, à une hauteur

de 15—1600 métres. S.

HETEROCERES DE JAVA. 237

5. Brachartona Catoxantha Hamps., Moths of India I p. 233

(1892).

13—16 mm.

Antennes brunes, pectinées à sommet filiforme dans la femelle;

elles sont du reste sensiblement plus courtes que dans les autres

especes javanaises de genre. Palpes ne depassant par la bosse

frontale, d’un jaune soufre päle, la bosse frontale aussi, avec une

raie ou tache brune au milieu. Partie inferieure du collier jaune

soufre, le reste, ainsi que le vertex, la partie dorsale du thorax

et de l’abdomen d’un brun grisätre; un peu plus foncé que le

dessus des ailes qui sont presque unicolores, un peu obscurcies

immédiatement avant la frange et ont quelquefois une éclaircie

très legere au milieu de la base des secondes. Frange d’un blanc

un peu jaunatre.

Fond du dessous des ailes un peu plus clair et plus grisàtre

qu'en dessus, le bord costal des premières avec un liseré étroit

jaune soufre, un peu élargi avant le sommet, la moitié antérieure

des secondes de la même couleur, veiné de brun. Poitrine, pattes

et ventre aussi jaunes.

Mr. Piepers obtint plusieurs exemplaires des environs de Batavia

et de Buitenzorg. Mr. Hampson décrit l’espèce du Tenasserim.

Les petites chenilles ä l’ouest de Java, a Batavia (3—14 metres)

sur la feuille du cocotier (Cocos nueifera L.). La couleur generale

est indécise, mais elle est sillonnée d’une large raie d’un blanc

grisätre sur le dos dans laquelle on apercoit une raie dorsale et

deux subdorsales lögerement noirätres. Elles se coconnent dans des

tissus caractéristiques plats, gommeux, présentant l’aspect du

parchemin, Un cocon du 16/17 février donna l’imago le 27 du

même mois; un autre du 25 juillet le 7 août.

238 (PIEPERS ET SNELLEN )

Genre 24. Phauda Walk., Hamps.

Walker, Cat. I p. 256 (1854).

Hampson, Moths of India I p. 287 (1892).

Xenares Herr.-Sch., Aussereur. Schm. I p. 287 (1850—8).

(Sans description),

Ce n’est pas tant par le manque absolu des parties buccales

que ce genre se distingue des huit précédents que par leur peu de

développement, car des rudiments d’une trompe sont bien visibles

et ceux des palpes se voient aussi. De bons caractères sont fournis

par la forme aplatie de l’abdomen, par les bouquets de poils dont

celui-ci est pourvu et par la nervure 2 des secondes ailes qui

n’atteint pas le bord postérieur comme dans Jes huit genres précé-

dents à ailes étroites mais aboutit dans 1a.

Palpes et trompe rudimentaires. Front seulement bombé un peu

entre les antennes qui ont trois cinquiemes de la longueur du bord

costal des premières ailes. Elles sont renflées un peu au delà de la

moitié, finissent en pointe et sont garnies de fortes dents, plus

courtes dans la femelle, Thorax un peu aplati.

Ailes allongées, le bord antérieur des premieres presque droit,

avec une courbe légére avant le sommet qui est obtus mais assez

distinct. Angle anal arrondi, Bord postérieur un peu oblique, un

peu plus long que la moitié du bord intérieur. Secondes ailes en

quart d’ellipse, à sommet obtus, le bord postérieur presque droit

vers langle anal qui est assez distinct, Ailes revétues de poils, un

peu transparentes, bicolores, sans taches vitrées ou plus claires.

Dans les espèces javanaises les nervures 2—11 des premières ailes

viennent toutes de la cellule discoidale, 11 de son bord costal,

non loin de sa base. Nervures des secondes ailes aussi de la cellule,

2 presque perpendiculaire, 4 et 5 d’un point; une nervale bien

apparente entre le bord costal de la cellule avant son sommet

arrondi et la nervure 8 qui est très distincte.

L’abdomen a bien deux fois la longueur du bord intérieur des

secondes ailes; il est presque lisse en dessus, se termine assez

carrément ; les bouquets de poils qui garnissent ses côtés sont

HETEROCERES DE JAVA. 239

distinets, le dernier segment en porte deux plus longs dans le

mâle. Pattes assez fortes, les tibias postérieurs à deux épérons

courts.

Le nom générique d’Herrich-Schäffer (Xenares) est sans descrip-

tion, ainsi celui de Walker, surtout depuis qu'il est établi sur

une bonne base par Mr. Hr. Hampson, prévaut.

Les deux espèces javanaises se distinguent, excepté par les

nervures 7 et 8 des premières ailes non tigées, ainsi: 1).

I. Bord antérieur des premières ailes, quelques poils

de la base des secondes et leur còté d’un rouge

de brique jaunàtre, le reste gris noiràtre; bou-

quets de poils de l’abdomen noirs en dessus,

Secondes ailes sans nervure 6 . . . . . . 1 Mahisa.

II. Moitié basale des premières et leur bord costal

d’un rouge brique vif; la base et la côte des

secondes d’un rouge plus päle, le reste gris

noirâtre ; bouquets de poils de l’abdomen entiè-

rement rouges. Nervure 6 des secondes ailes

presentem aes picks ee ne Cai e On a MANS:

4. Phauda Mahisa Moore, Cat. Lep. E. I. C. II p. 329 (1858—59),

id., Proc. Zool. Soc. of Lond. 1859 p. 200 pl. 60 fig. 14.

Xenares Mahisa Snellen, Tijds. v. Ent. XX p. 4 (1876—77).

48—23 mm.

Antennes noires, téte et thorax aussi, le collier avec quelques

poils rouges. La base des premieres ailes a aussi un peu de rouge,

leur bord antérieur rouge se rétrécit un peu au milieu, puis

s’élargit légérement. Rouge de la base des secondes ailes se fondant

insensiblement dans le gris noirätre du reste. En dessous, la couleur

rouge occupe presque la moitié basale des ailes mais elle est bien

plus jaunatre. Devant de la poitrine rouge, le reste ainsique les

pattes, noirôtre. Ventre rouge; partie dorsale de abdomen presque

noire.

1) Dans la Dimidiata (Xenares) Snellen, Tijds. v. Ent. XXII (1879) p. 69

pl. 6 fig. 2, de Celebes, ces nervures ne sont non plus tigées.

240 (PIEPERS ET SNELLEN.)

Dans une note sur la Nezares Mahisa, Iris VIII p. 134 (1895),

je dis que la nervure 3 des secondes et 6 des premières ailes

manquent dans cette espèce. Comme je ne possède pas les exem-

plaires auxquels s'applique cette note, je ne suis pas sûr qu'ils

n’appartiennent pas à une espèce différente, Dans ceux que Mr,

Piepers obtint, 6 des secondes manque mais 3 est bien distincle,

ainsique 6 des premières. Les exemplaires que Mr. Piepers obtint

sont des environs de Batavia. S.

Du temps où je faisais mes observations a Java et où je recueillais

mes notes, je me figurais n’avoir jamais rencontré qu'une seule

espèce de ce genre. C’est ce qui explique qu’il s’est produit dans

mes annotations une confusion entre cette espèce et la suivante,

Les imagines ressemblent beaucoup à certains insects d’autres ordres,

par exemple à la Plecia fulvicollis Wiedemann; quand on les saisit

elles reeourbent en haut la partie postérieure de leur corps, comme

font certaines guépes ; deux petites touffes de poils raides à l’extré-

mité de l’abdomen font songer alors à l’aiguillon d’un hymenoptère.

Le papillon pond beaucoup d’oeufs jaune doré, qui forment entre

eux des masses agglutinées.

Les chenilles se trouvent souvent à Batavia (3—14 metres) et

à Buitenzorg (267 mètres) dans le Java occidental sur le waringin

(Fieus L. spec.); à la fin de septembre 1887 elles étaient extrême-

ment communes à Batavia et y dépouillaient tous ces arbres de

leurs feuilles. On les trouve également sur le ketappan (Terminalia

catappa L.), sur le kondang (Ficus L. spec.) et sur le hoar (Fieus L.

spec.). Deux chenilles dont les 72492728 sont maintenant déterminées

P. flammans Butl. vivaient l’une sur le waringin, l'autre, qui a

servi à faire la figure, sur le koan.

Elles ressemblent le plus souvent à de la fiente d’oiseau fraiche;

elles sont glissantes, marbrées de vert et de blanc, avec une raie

brune sur le dos, raie qui s’élargit sur la partie antérieure du

corps, laquelle est plus large que sa partie postérieure, Les flancs

sont blanes et parfois jaunes. Elles ont 16 pattes dont cependant

les abdominales sont malaisément perceptibles, ce qui la fait forte-

ment ressembler a une chenille de Zimacodide. C'est done par erreur

HETEROCERES DE JAVA. 241

que j'ai dit ailleurs en parlant des chenilles des Limacodidae (Tijd-

schrift voor Entomologie XLII pag. 46) que ces chenilles n’anraient

non plus de fausses pattes. La nymphe est jaune doré, elle a le

dos brun; la tete et les ailes sont séparés du corps. Elle est en-

fermée dans un cocon jaune rayé de brun et de rouge, qui est dur

et gommeux comme les cocons de quelques tenthredes Un cocon

du 22 avril donna le 10 mai le papillon, un autre du 19 juillet

le 4 aoüt. Pi

4. Phauda Flammans Butl., Ill. 1 p. 20 pl. 9 fig. 2 (1877). —

Hamps., Moths of India I p. 287 fig. 196 3 (1892). —

Pl. 13 fig. 13 (chenille).

23—27 mm.

Les antennes, qui sont du reste noires, ont quelquefois un peu

de blanc en dessus avant le sommet. Tete et thorax rouges. La

couleur rouge des premieres ailes qui occupe un peu plus que la

moitié basale et le bord antérieur du reste, est bien limitée; le

reste est d’un gris noirâtre un peu arrondi vers la base. Environ

la moitié de la base et le bord antérieur des secondes ailes sont

aussi rouges, mais plus päles et la limite des deux couleurs n’est

pas si bien tranchée.

Dessous des ailes presque comme le dessus, le rouge moins vif.

Devant de la poitrine rouge, le reste et les pattes noiràtres ;

ventre et cötes de l’abdomen rouge, la partie dorsale presque noire.

Dans la figure de Mr. Butler la couleur rouge des ailes occupe

encore un peu plus de place que dans les exemplaires javanais, Les

individus indiens sont aussi plus grands (30—34 mm.)

Les exemplaires que Mr. Piepers obtint sont des environs de

Batavia et de Buitenzorg. Au Musée de Leide il y en a un pris

par Mr. Hekmeyer sur l’Ardjouno, partie centrale de Java,

Voir ce qui est dit dans l’annotation précédente.

242

EXBLICATION DESTBRRAÄNNIGIEIRS:

Pl. 13. Fig. 4.

» 10,

» 41.

» 19)

» 43.

» 14.

PI. 44. Fig. 1.

» 10:

» 447

CoO AAs wo >

Amesia

Isbarta

Pompelon

Cyclosia

. Soritia

Tryphanophora

Ephemeroidea

Thyrassia

Phauda

Lansdownia

Phalaenaria Guér.

Aspasia Snell.

Marginata Guer.

Papilionaris Drury.

Metachloros Moore.

Flavofasciata Pag.

Angustipennis Röb,

spec,

Javanica Snell.

Virescens Snell.

Procumbens Snell,

Flammans Bull,

Variegata Snell,

Himantopterus

Cyclosia

Isbarta

. Cyclosia

Chalcosia

Milleria

Soritia

. Tryphanophora

. Ephemeroidea

Callizygaena

Thyrassia

Brachartona

Fuscinervis Wesm. 9.

Uniformis Butl. 2.

Aspasia Snell. à!

Sordida Swinh, d 9.

Coelestina Aur. 9.

Zehma HT Sted:

Angustipennis Rôb. 2.

Javanıca Snell. d 2.

Dissimilis Snell. à!

Virescens Snell. 2.

Chala Moore 2,

Procumbens Snell. 4.

Lucasseni Snell. 4.

Quadrisignata Snell. 2.

Trisignata Snell. d.

Sythofli Snell. d.

1) Voir: Tijdschrift voor Entomologie XLIV p. 106.

(PIEPERS ET SNELLEN.) HETEROCERES DE JAVA.

AN ZEN MILLION GE RS EL pa EN I RS ep) LS DE

243

SOIRÉES “MEET:

ein neuer Prionide aus Central-Afrika

mit Abbildung.

BESCHRIEBEN VON

@ VAN’ RO ON.

Vor einiger Zeit erhielt ich aus Central-Afrika eine kleine Zahl

Coleopteren, gesammelt in Stanley-Falls (Stanleyville) unweit der

groszen Congo-Cataracte, wo dieser Fluss auf 26° O. L. den Aequator

schneidet. Darunter fand ich

einige Cerambyciden , die ich

nicht in ein mir bekanntes

Genus unterzubringen ver-

mochte. Herr Dr H. J. Veth

im Haag, dem ich diese Käfer

zeigte, verwies mich auf die

von Harold’sche Beschreibung

des Sobarus Poggei (ebenfalls

aus Central-Afrika) im 16ten

Bande der Coleopterolosi-

schen Hefte (1879). Als ich

meine Tiere mit der Genus-

beschreibung des Sobarus

verglich, ergab es sich bald,

dass ich hier mit einer zwei-

ten, unbeschriebenen Art dieses Genus zu thun hatte.

Die von Harold’sche Beschreibung dieses Genus lautet wie folgt :

244 (6. VAN ROON.) SOBARUS VETHT.

«Körper von gestreckter, verhältnissmässig schmaler, in den *

« Flügeldecken leicht eylindrischer Gestalt. Kopf mit steil abfallenden

« vorderen Gesichtstheilen. Die Augen fein granulirt, gewölbt, durch

«die Ausbuchtung in zwei Hälften, eine viel kleinere obere, und

«eine grosse ovale untere geteilt. Mandibeln kurz, leicht gekrümmt.

« Taster kurz, das Endglied schmal, gegen die Spitze allmählig

«leicht verschmälert und hier stumpf abgestutzt. Zunge hornig.

« Thorax oben flachgewölbt, mit scharfer Seitenkante. Vorderhüften

«quer, ihr inneres Ende nicht. vortretend. Episternen der Hinter-

«brust länglich, geradseitig, das innere untere Eck abgerundet.

«Tarsen unten mit schwammiger Sohle, das drilte Glied tief, aber

«nicht bis zur Basis ausgeschnitten, Fühler die Körperlänge.über-

«ragend, mit einfachen, unten rauh gekörnelten Gliedern, keine

« Narbe am Ende des Wurzelgliedes.»

Diese Beschreibung schliesst ganz auf meine Tiere, nur ist bei

diesen die Fühlerlänge um ein Drittel kürzer als die des Körpers,

während von Harold angiebt: « Fühler die Körperlänge überragend.»

Ich vermute daher, dass von Harold es mit einem 4 zu thun

gehabt hat, während meine Tiere 22 sind.

«Niger opacus, capite postice elytrisque rufis, his fasciis duabus

nigris, una ante, altera post medium, apice macula nigra rotundata

transversa, fasciis latioribus quam in S. Poggei, anteriori scutello

conjuncto, capite laeve pilosi, mandibulis nigris (in S. Poggei ad basin

rufis). Thorace sine maculis rufis Scutello nigro, Elytris sine lineis

elevalis. Antennis nigris. »

Diese Sobarus-Art ist schwarz, ohne Glanz; der hintere Teil

des Kopfes und die Flügeldecken rot, letztere mit zwei breiten

schwarzen Querbinden, eine vor, die andere hinter der Mitte ;

ausserdem ein schwarzer Quermakel jederseits vor der Spitze. Die

schwarzen Binden sind bedeutend breiter als bei S. Poggei, die

vordere mit dem schwarzen Schildchen vereinigt, wodurch die roten

Schulterteile getrennt sind, indem bei S. Poggei, die vordere

schwarze Binde mehr nach hinten liegt, nicht mit dem Schildchen

verbunden , und dieses daher von rotfarbigen Flügelteilen umgeben

ist. Die schwarzen Quermakel vor den Flügelspitzen gröszer als

(G. VAN ROON.) SOBARUS VETHI. 245

bei S. Poggei, und nur durch eine sehr schmale rote Streife von

dem Hinterrand und von einander getrennt, Der Kopf mit sehr

kurzer, wenig dichter Behaarung; das Kopfschild durch eine deutliche

Quernaht abgesetzt, in der Mitte eine vertiefte Längslinie. Indem

bei S. Poggei die Mandibeln aussen an der Wurzel rot sind, sind

diese Teile hier ganz schwarz. Die Spitze des Endgliedes aller Taster

gelbbraun. Thorax quer, oben etwas weniger flach und verhältniss-

mässig schmaler als bei S. Poggei, ziemlich grob und körnig

punktiert, ganz schwarz (die roten Makel des S. Poggei fehlen ganz.)

Der Seitenrand fein körnelig gekerbt, in der Mitte gezähnt, hinter

diesem Zahne ausgebuchtet und nach hinten convergierend , in den

Hinterecken ein zweiter kurzerer Zahn. Schildehen schwarz, vier-

eckig, die hinteren Ecken verrundet. Die Flügeldecken wie bei

S. Poggei mit etwas beulig gerundeten Schultern, fein. und dicht

fast runzelig punktiert, ohne Längsrippen ; die Epipleuren nur

unmittelbar unter der Schulterbeule breit, dann sehr schmal, dunkel

rotbraun, Unterseite und Beine wenig dicht, sehr kurz, grau be-

haart, die Abdominalsegmente dicht und fein punktiert, die ersten

drei mit in der Mitte rötlichem Hinterrande (bei einem meiner

Stücke sind sie fast ganz rötlich gefarbt). Fühler schwarz, rauh

punktiert, die Mitte der Flügeldecken wenig überragend, das erste

derbe Glied aussen mit einer flachen Längsvertiefung, Glied 3 am

längsten, die übrigen allmählig unter sich an Länge abnehmend.

Lang 27 m.M. 3 Stücke in meiner Collection, 1 Stück in die

des Herrn. Dr. HI Veth.

Es ist mir ein Vergnügen, diese Art dem Herrn Dr. H. J. Veth,

der mich zuerst auf die von Harold’sche Beschreibung verwiesen

hat, zu widmen und nenne ich sie deshalb: Sobarus Vethi. Die

Abbildung verdanke ich meinem Freunde A. Reclaire.

246

Pteronus spiraeae Zdd.

eene voor de Nederlandsche Fauna nieuwe bladwesp,

DOOR

Dr. A. J. VAN ROSSUM.

(Plaat 16.)

Nematus spiraeae, Zaddach und Brischke, Schrift. phys. ökon. Ges.

Königsberg XXIII, 1882 p. 189 n°. 85 d 9.

Nematus spiraeae, Kriechbaumer, Corresp. bl. zool. min. Ver. Re-

gensburg XXXVIII 1884 p. 106 n°, 2, O.

Uit bovengenoemde literatuuraanwijzingen, ontleend aan den

Catalogus Hymenopterorum van v. Dalla Torre, blijkt dat er tot

nog toe weinig over deze Nematide in het licht verschenen is.

De larven dezer soort werden voor het eerst door Kriechbaumer

den 31 Juli 1876 waargenomen op planten van Spiraeae aruncus L, 1)

te Hessellohe bij Munchen. Den 6 en 9 Augustus werden zij op

nieuw door hem gevonden ; zij zaten in groepjes van 3 tot 6 bijeen.

De beschrijving luidt als volgt:

« Hellgrün; eine dunkle, graugrüne Rückenstrieme dürfte von

dem durchscheinenden Magen- (resp. Darm-) inhalt gebildet sein,

da man auch die Exkremente vor ihrer Entleerung als dunkle

Flecke durchschimmern sieht ; noch dunkler zieht sich als feine

Mittellinie das deutlich pulsirende Rücken-gefäss durch. Die Spitzen

der Mundtheile, Augen und ein kurzes komma-artiges Strichelchen

1) De bekende , Geitebaard ” onzer tuinen.

(DR. A. J. VAN ROSSUM.) PTERONUS SPIRAEAE. 247

über letzteren sind dunkelbraun ; 6 mittlere Bauchfüsse; dass A fter-

ende mit den kaum entwickelten Nachschiebern wird meist vom

Blattrande, an dem die Larve sitzt, etwas abstehend gehalten.

Am folgenden Tage (10 Aug.) sah ich von den zuerst gefundenen

nur mehr eine fressend ; die andern hatten sich zwisschen ver-

trockneten Blättern der Futterpflanzen und zusammengeknittertem

Papier auf dem Boden des Zuchtkastens , weisse, fast silberglänzende

Cocons gesponnen. Einer der zuletzt gefundenen fehlten die beiden

Schläfen-strichelchen !); die neben ihr liegende abgestreifte Haut,

liess mich vermuthen, dass sie über Nacht ihre wahrscheinlich

letzte Häutung durchgemacht hatte. »

Een gering aantal wespen benevens eenige kleine parasieten

(Campoplex) verschenen in Augustus 1876 uit de cocons gedurende

Kriechbaumers afwezigheid ; de uitgekomen bladwespen, die in-

tusschen gestorven waren, werden na zijne terugkomst opgezonden

aan Zaddach te Koningsbergen. In later jaren werden «trotz

eifrigen und beschwerlichen Suchens» aan de steile hellingen der

isar bij Hessellohe slechts een paar larven gevonden, waaruit zich

Campoplex-sluipwespen ontwikkelden ; buitendien werden een paar

exemplaren aangetroffen op Spiraea aruncus aan de Rott te Hoch-

stadt bi) Rosenheim. Op andere plaatsen in Beieren, waar deze

plant ook in het wild groeit.... «keine Spur der Larve», en

Kriechbaumer eindigt zijn opstel met de woorden : « Vielleicht haben

Andere an anderen Orten mehr Glück mit dem Auffinden derselben.»

Nergens in Europa werd de larve intusschen waargenomen...

totdat zij den 31 Juli 1899, juist op den datum af 23 jaren na

Kriechbaumers vondst, in Nederland toevallig ontdekt werd, door

de heeren Reuvens en Ritsema. *)

Ongeveer twintig larven werden mij toen door Dr. Reuvens

toegezonden, welke door hem en den heer Ritsema verzameld waren

in een tuin te Oosterbeek bij Arnhem. Vele bladeren eener Spiraea

aruneus waren aldaar door de larven aangetast. Zij aten er met

1) De vlekjes verschijnen na de laatste vervelling welke deze larve nog

ondergaan moest.

2) Tijdschr. v. Entom. XLIII Versl. p. 14.

248 (DR. A. J. VAN ROSSUM.)

graagte van, doch wilden van de bladen van Spiraea ulmaria en

Spiraea japonica hoegenaamd geen gebruik maken, zoodat eenige,

welke ik hiermede trachtte te voederen, bezweken. De overige

waren ook bij mij tegen 10 Augustus ter coconvorming alle in

aarde gekropen ; deze cocon heeft eerst een groenachtige tint en is

dan nog doorzichtig, maar wordt weldra dof donkerbruin en on-

doorzichtig (Fig. 8). Slechts eenmaal nam ik bij latere kweekingen

een cocon waar, die, tegen een algevallen verdord blad vervaardigd,

grijs gelint was en eenigen glans bezat. Reeds 15 Augustus ver-

schenen twee wespen, en 16 Augustus nog een twaalftal, zoodat

de verandering van larve in wesp bij vele exemplaren reeds binnen

het tijdsverloop eener week plaats had. Noch bij deze noch bij

volgende kweekingen verkreeg ik parasieten uit de cocons,

Alle mijne wespen waren van het vrouwelijk geslacht ; de door

Kriechbaumer gekweekte zijn van beide geslachten. Zaddach geeft

er de volgende beschrijving van:

Nematus, clypeo emarginato, nigra, pronoto, tegulis, ventre

luteis, pedibus e luteo albicantibus, tarsis et totis tibiis posticis

fuscis, alis pellucidis subinfumatis, carpo radioque fusco.

Mas, faciei parte sub antennis sita alba, antennis abdomine multo

longioribus nigris, abdominis dorso striga longitudinali nigra ornato

Long. corp. 6 mm, ant. 4,5 mm.

Femina, ore albo, antennis abdomine vix longioribus, nigris,

abdominis dorso nigro apice luteo,

Long. corp. 6 mm., ant. 4 mm.

Zaddach voegt hier nog bij:

«Sehr ähnlich der vorhergehenden !) Art, aber kleiner und

schmächtiger, von der Form des Nem. vagus *), durch die Farbe

1) Zaddach bedoelt hiermede Nem. alnicola Zdd., waaromtrent ik verder niets

in de hymenopterologische literatuur heb kunnen vinden. Hij beschrijft het

mannetje niet, heeft slechts één 9 gezien en zegt hierover: „Es liegt mir ein

Stück der Art vor, welches aus der Sturmschen Sammlung stammt und dem

Münchener Museum gehört. Die Art wird also wohl im westlichen Deutschland

zu Hause sein.

2) Volgens den Cat. Hym. van v. Dalla Torre is Nem. vagus Zdd. syn. met

Amauronematus viduatus Zett.

PTERONUS SPIRAEAE. 249

der Beine und die zwar durchsichtigen aber schwärzlichen Flügel

mit dunkelbraunem Rande unterschieden. Die Beine sind nicht

rothgelb, sondern an Hüften, Drehgelenken und unterer Hälfte der

Schenkel aus dem Gelben ins Weisse ziehend, und die Hintertarsen

mit den ganzen Hinterschienen bei beiden Geschlechtern braun, bei

den Weibchen sind auch die Tarsen und Schienen der vorderen Beine

an der Aussenseite wenigstens bräunlich. Diese seltene Färbung

der Hinterbeine erinnert an den übrigens sehr verschiedenen

Nem. hortensis !). Die Männchen sind viel heller gefärbt. Am Kopfe

sind die Augenränder ringsum rothbraun, das ganze Untergesicht

ist weiss und der Rücken des Hinterleibes ist nur in der Mitte

von einer schwarzen Längsstrieme durchzogen , welche noch oft in

kurze Querwische auf den einzelnen Segmenten aufgelöst ist. Die

Fühler der Männchen sind stark, lang und zusammengedrückt. »

De wesp welke door Zaddach Nematus spiraeae benoemd werd,

is door Konow, die het genus Nematus in tien genera verdeelt,

opgenomen in zijn «Catalogus Tenthredinidarum Europae» als

Pteronus spiraeae ZAd. (Deutsche Entomol, Zeitschr. Jahrg. 1890

p. 246).

Bij ‘vergelijking van mijne pas uitgekomen wespen met Zaddachs

beschrijving, bleek mij, dat de kleuren in eenige opzichten te

donker aangegeven zijn. Dit is intusschen licht te verklaren uit

de omstandigheid dat hij doode wespen van Kriechbaumer ontvangen

had welke reeds geruimen tijd overleden en dus uitgedroogd en

eenigszins verkleurd waren; mijne wespen waren dan ook gewoonlijk

iets grooter, bijna 63 mm. Voorwerpen, die ik droog bewaarde,

vertoonden na eenigen tijd groote overeenkomst met Zaddach’s be-

schrijving ; in formaline-oplossing bewaard, houdt de oorspronkelijke

kleur zich beter.

De hierbij gevoegde afbeelding, fig. 9 op de plaat, is door

Mej. Fischer vervaardigd naar een versch exemplaar. Bij levende

vrouwelijke wespen is het abdomen niet geheel zwart ; de segmenten

1) Pfer. hortensis Htg. is door Snellen van Vollenhoven afgebeeld, Tijdschr.

v. Ent. Deel I plaat 7 en? Deel XII pl. 3 fig. 1.

250 (DR. A. J. VAN ROSSUM.)

zijn van een zeer licht bruingeelachtig randje voorzien ; ook zijn

de achterschenen dan alleen aan het uiteinde bruin. De vleugelrand

en de iriseerende vleugels zijn lichter dan Zaddach beschrijft;

wanneer de dieren met gesloten vleugels zitten vertoonen deze een

zwarlachtigen schijn. De buik is zeer licht geelachtig wit, bijna

wit; bij sommige nam ik een flauw groenachtig-geel tintje waar.

Eenige der uitgekomen wespen werden in een glas op spiraea-

takjes geplaatst, welke in water stonden. Zeer spoedig begonnen

zij te leggen; de afgesneden takjes houden zich lang frisch en uit

eenige dezer parthenogenetische eitjes verschenen larven. Hoewel de

eieren slechts aan de oppervlakte van het blad bevestigd zijn en

men vermoeden kon dat verdroging van het blad dus weinig in vloed

op de ontwikkeling der eitjes zou hebben, komt er zeer weinig

van de kweek terecht zoodra het blad begint te verschrompelen ,

ook niet wanneer dit dan bevochtigd wordt.

De parthenogenetische larven maakten cocons ; wespen verschenen

hieruit in het najaar niet meer; daarentegen kwamen uit eene

bezending larven, welke tegen het einde van Augustus en begin

September op nieuw in Oosterbeek gevonden waren, omstreeks

22 September nog eenige, weder vrouwelijke, wespen te voorschijn.

De meeste cocons overwinterden echter en hieruit verschenen in het

begin van April 1900 ook uitsluitend wijtjes.

Uit de parthenogenetische cocons van 1899 ontwikkelden zich

ook in het voorjaar van 1900 geen wespen. Ik besloot toen met

wespen uit de Oosterbeeksche Augustus-larven de proeven omtrent

parthenogenesis onder gunstiger omstandigheden te herhaten.

Den 6 April 1900 werden eenige hiervan, na met suikerwater

gelaafd te zijn, ingebonden op een flinke plant van Spiraea aruneus

welke in ruimen pot gepoot en bij een bloemist reeds in de kas

vervroegd was. !) Weldra legden de wespen hierop, niet in maar

tegen het blad, gelijk zulks ook door de wespen van Péeronus

pavidus Lep. en Pter. melanaspis Htg. geschiedt. De eitjes, ter

lengte van hoogstens 44 mm., bevinden zich in schooltjes van

1) Tijdschr. v. Entom. XLIII Versl. p. 55.

PTERONUS SPIRAEAE. 251

4—91 stuks (fig. 1), meestal aan den onderkant van het blad,

zijn kleurloos en bezitten eenigen glans (fig. 2). Na eenige dagen

worden zij doffer, en den 19 April, dus na dertien dagen verschenen

de eerste larfjes. In Augustus 1899 toen de temperatuur veel

hooger was, duurde deze ontwikkelingsperiode veel korter en zijn

er zelfs na vijf dagen reeds larfjes te voorschijn gekomen. Zij zijn

dan zeer licht groenachtig met donkerbruinen of bruinzwarten kop;

boven de borstpooten bezitten zij langwerpige donkerbruine vlekjes,

welke soms lichter en dan minder duidelijk waarneembaar zijn ; de

pooten zijn zeer licht bruinachtig getint, de klauwtjes bruin. De

pas verschenen larfjes vreten gaatjes midden uit het blad en zitten

in deze opening geheel tegen den rand gekromd. Door de aanwe-

zigheid der gaatjes verraden zij hare tegenwoordigheid ; overigens

zijn de kleine dieren niet gemakkelijk in het blad waar te nemen.

Weldra nemen zij echter nu en dan eene meer opvallende houding

aan, zitten eenigszins S-vormig gebogen in de bladopening en zijn

dan dikwijls bestrooid met uitwerpselen, welke als zwarte korreltjes

op den rug zichtbaar zijn, zooals zulks zoo juist in fig. 3 door

Mr. A. Brants afgebeeld is. Zij worden dan spoedig over het geheel

groener, en de huid boven de pooten wordt iets meer geplooid

(fig. 4); bij verderen groei bedekken zij zich niet meer met ex-

erementen en vreten aan den rand van het blad.

Na ongeveer eene week heeft vervelling plaats (fig. 6); de kop

is dan lichtgeelbruin geworden. Bij de daaropvolgende vervelling ,

circa 8 à 9 dagen later, wordt de tint der larve iets lichter geelgroen

met donkerder groen ruggevat ; de borstpooten zijn thans nog lichter

dan vroeger, vok de kop is lichter bruingeel of beenkleurig geworden,

beneden het voorhoofd eenigszins ingedeukt; de monddeelen zijn

bruin; de oogen bruinzwart, en daarboven neemt men nu de

zwartbruine komma-achtige vlek waar, door Kriechbaumer vermeld,

welke bij sommige voorwerpen in meer roodbruine tint naar het

oog vervloeit. Boven de pooten is de huid iets bulterig ; de borst-

pooten zijn bijna wit; uiteinde der klauwtjes bruinachtig; de

buikpooten zijn zeer lichtgroen. Lengte der volwassen larve 12 tot

13 millimeter. (Fig. 7). Bij verontrusting heffen de larven het

Tijdschr. v. Entom. XLV. “7

252 (DR. A. J. VAN ROSSUM.)

achterlijf wel iets in de hoogte maar niet in die mate als zulks

bijv. door Per. salicis L. geschiedt.

Een veertigtal mijner larven had zich, na een groeitijd van

ongeveer 19 dagen, omstreeks 8 Mei in den grond begeven. De

wespen begonnen zich bij deze kweek eerst na drie weken te

vertoonen ; van 29 Mei tot 6 Juni verschenen er slechts negen,

weder alle van het vrouwelijk geslacht , iets grooter over het algemeen

dan de moederwespen ; er waren twee voorwerpen bij van nagenoeg

7 mm. leugte.

Ten einde na te gaan of deze parthenogenetische wespen ook

wilden leggen, werden zeven exemplaren 29 Mei en 5 Juni, na

met suikerwater gevoed te zijn, terstond na hare verschijning in-

gebonden op eene andere Spiraea aruncus in pot waarop zij ge

middeld tien dagen, niet veel korter dan hare moederwespen 1),

leefden en eitjes legden, thans gewoonlijk in hoopjes van 11 tot 13

stuks. Den 11 Juni, dus wederom na 13 dagen was eenig gevreet

te bespeuren. Omstreeks 14 Juni vertoonden zich meer larfjes,

gaatjes uit het blad vretend, en 16 Juni werden er reeds grootere

waargenomen, die tegen den rand van het blad zaten; intusschen

waren er van de kleinere weder verscheidene bezweken. Slechts

elf larven der tweede ?) parthenogenetische generatie werden vol-

wassen ; zij kropen na een groeitijd van 16 dagen in den grond

van 30 Juni tot 9 Juli. Na 14 dagen begonnen de imagines thans

voor den dag te komen; in het geheel verschenen er negen, dus

bijna 82°/,; bij de kweek der eerste parthenogenetische generati

bedroeg het aantal uit de cocons gekomen wespen slechts 22.5 ®/,.

Ook nu waren het uitsluitend wijfjes, kleiner dan de wespen in de

eerste parthenogenetische generatie verkregen.

Zes dezer wespen, parthenogenetisch in tweede generatie werden

weder op een spiraeaplant ingebonden; zij leefden veel korter dan

hare moederwespen, ongeveer vijf dagen. Slechts op een blad vond

ik een achttal eitjes en hieruit ontwikkelde zich niets, zoodat het bij

1) Deze hadden gemiddeld 12 dagen geleefd.

2) Tijdschr. v. Entom. XLIV Versl. p. 26.

PTERONUS SPIRAEAE, 253

deze proef niet gelukte larven in derde parthenogenetische generatie

te kweeken.

Gedurende den zomer van 1900 waren geene larven op de

spiraea-plant in Oosterbeek aangetroffen ; 15 September mocht ik

er echter, dank zij de vriendelijke belangstelling van Dr. Reuvens,

weder 21 ontvangen welke 21—29 September zich in de aarde

van het kweekglas begaven. Deze exemplaren waren kleiner dan

mijne parthenogenetische larven; ik vermoedde dat uit deze op

nieuw in de natuur gevondene wellicht ook manlijke wespen te

voorschijn konden komen, welke nog niet door mij, doch wel door

Kriechbaumer in 1876 eenmaal gekweekt waren.

Deze verwachting werd echter niet vervuld 1). In April 1901

verschenen uit de Oosterbeeksche larven 15 wespen (bijna 71.5 °/,).

Aangezien deze alle weder van het vrouwelijk geslacht zijn, is het

waarschijnlijk dat aldaar in de natuur geen spiraeae- mannetjes

voorkomen en dat de Oosterbeeksche larven zich ook ontwikkeld

hadden uit onbevruchte eitjes.

Nadat ik uit ongeveer 260 parthenogenetische eitjes dezer wespen

84 larven grootgebracht en daaruit in Juni 61 wespen (ongeveer

72.59), uitsluitend wijfjes, verkregen had, zijn vele hiervan bij

tientallen op een paar flinke in den vrijen grond staande planten

van Spur. aruncus in mijn tuin geplaatst. Deze waren juist in bloei

en werden door tal van insecten bezocht; eene ontmoeting met

manlijke wespen zou hier dus niet onmogelijk geweest zijn. Merk-

waardig was het dat de vrouwelijke wespen zeer spoedig verdwenen

waren; van ongeveer 25, des namiddags op eene plant gezet, was

er den volgenden morgen geen enkele meer te vinden; den avond

van te voren waren er nog verscheidene aan den onderkant der

bladeren rustend waargenomen. Zijn er vijanden die de wespen,

vooral des nachts, aanvallen ? Ook is het zonderling, dat van

al deze wespen slechts op éen blad een paar eitjes gevonden werden,

waaruit na het afplukken van het takje, hoewel het zich in water

1) Tijdschr. v. Entom. XLIV Versl. p. 65.

254 (DR. A. J. VAN ROSSUM.)

lang frisch hield en niet verschrompelde, geen larven verschenen !).

Zijn de overige eitjes wellicht door oorwormen verslonden ?..,. bij

een mijner kweekingen van Cumbex lutea L. op wolwilg waren

oorwormen in het gazen omhulsel gedrongen en hadden daar des

nachts een veertigtal der veel grootere Cimbex-eitjes opgepeuzeld.

In de vrije natuur schijnen aan de kweek der spiraea-wespen

dus bezwaren verbonden, en verklaart dit ten deele hare zeldzaam-

heid. Binnenshuis op planten in potten levert de kweek weinig

moeilijkheden, hoewel vele eitjes ook dan niet uitkomen en er steeds

een groot aantal jonge larven voor de vervelling bezwijkt. Wanneer

de larven op afgesneden takjes gekweekt worden, kruipen er, al

tracht men de openingen tusschen de takjes en den rand van het

waterfleschje zorgvuldig met watten toe te stoppen, vele toch naar

beneden zoodra zij volwassen zijn en vallen in het water. Het

gelukte mij echter dikwerf drenkelingen, die reeds uren in het

water gelegen hadden, weer bij te brengen, door ze op filtreer-

papier in den zonneschijn te plaatsen.

Van de bovengenoemde 61 parthenogenetische wespen werden er

weder 15 ingebonden op eene spiraea-plant in pot. Onder begunstiging

der zomerwarmte kwamen er vele larfjes uit de eieren te voor-

schijn, sommige reeds na zeven dagen ; omstreeks half Juli telde ik

er ongeveer 200. Vele larven bezweken echter en een groot aantal

schijnt wel in den grond gekropen te zijn, maar geen cocon gemaakt

te hebben; ik verkreeg in Augustus slechts een twintigtal kleine

vrouwelijke wespen in tweede parthenogenetische generatie uit deze

kweek; twee verschenen nog na overwintering, einde April 1902,

Wanneer de uit Oosterbeek ontvangen larven echter ook reeds uit

onbevruchte eitjes voortgekomen waren, is er omtrent den graad

der parthenogenesis niets met zekerheid te bepalen.

Nog eenmaal heb ik de proef herhaald. Den 15 Augustus werden

weder 8 wespen ingebonden; 25 Augustus verschenen de eerste

larfjes. Den 9 September werden er 45 halfwassen larven van

1) Op de plant vond ik later toch twee halfwassen larven en verkreeg daar-

uit een 9.

PTERONUS SPIRAEAE. 255

deze toen kaalgevreten plant !) naar een glas verhuisd om ze beter

van voedsel te kunnen verzorgen. Slechts eene bezweek nog, alle

overigen zijn in den grond gekropen. ?) In 1900 was het mij niet

gelukt larven in drie opeenvolgende generaties uit onbevruchte

eieren te kweeken. Uit deze proef blijkt tevens dat er drie generaties

dezer wespen in éen jaar kunnen voorkomen.

Uit deze larven verscheen geen enkele wesp; bij onderzoek in

Mei 1902 van de aarde in het glas bleek dat er slechts 19 cocons

aanwezig waren welke 3 doode wespen 9 en 16 doode larven be-

vatten; de overige 25 hadden dus geen cocon gemaakt. Hoewel

de voorspoedige ontwikkeling van larven uit eieren tot wespen van

velerlei omstandigheden, als temperatuur, rijkelijk of karig voedsel,

min of meer vochtigheid van den grond, enz. af hankelijk is, meen

ik, dat als resultaat mijner proefnemingen wel aangenomen mag

worden, dat bij voortgezette parthenogenesis gedurende eenige

generaties, de levenskracht der spiraeae-wespen begint te vermin-

deren.

Voor zoover mij bekend is werden tot nog toe bij andere Pte-

ronus-soorten uit onbevruchte eieren òf manlijke wespen verkregen,

òf was de nakomelingschap gemengd. Door von Siebold, Cameron,

Brischke werden parthenogenetisch uitsluitend mannetjes gekweekt

van Preronus pavidus Lep., P. curtispinus Thoms., P. oligospilus

Först. (= glutinosae Cam.), P. hypoxanthus Först, (= palliatus Thoms),

P. microcereus Thoms., P. dimidiatus Lep. (= melanocephalus Htg.)

Door mij werden dezelfde uitkomsten verkregen bij 2. melanaspis

Htg., P. dimidiatus Lep. en P. dispar Zdd. (=? Bergmanni Dhlbm.)

Uit eieren van maagdelijke wespen van P. ribesii Scop. verkregen

v. Siebold *) en Cameron bij een groot aantal mannetjes ook

enkele wijfjes, en Fletcher uit P. curtispinus Thoms. 21 33 en 1 g.

Tot nog toe is P. spiraeae Zdd. dus de eenige Pteronus-soort

1) Voor mijne proefnemingen werden afwisselend vier spiraea-planten in potten

gebruikt.

2) Tijdschr. v. Entom. XLV Versl. p. 26.

3) Beiträge zur Parthenogenesis der Arthropoden (p. 106 —130) von C. Th. E.

v. Siebold. — Zie ook Katter’s Entom. Nachr. 1884, p. 93.

256 (DR. A. J. VAN ROSSUM)

waarbij uit parthenogenetische eitjes uitsluitend wijfjes ont-

staan 1).

In Oosterbeek werden in 1901 en 1902 geene larven meer

gevonden; zij schijnen daar dus uitgestorven te zijn. Daarentegen

werd door Mr. A. Brants een nieuwe vindplaats in Nederland

ontdekt; September 1902 mocht ik eenige larven van hem ont-

vangen, welke benevens eitjes aangetroffen waren op het buiten-

verblijf ’t Velde bij Warnsveld, waar zij thans voor het eerst op

Spir. aruncus opgemerkt werden, Mochten zich mannetjes uit deze

larven ontwikkelen, dan hoop ik hierover nader te berichten.

Ten slotte is het mij een aangename plicht mijn hartelijken

dank te betuigen voor de vele moeite welke de heer Brants zich

heeft willen geven bij het afbeelden der larven, en de heer Bisschop

van Tuinen bij het vervaardigen van de foto der zaag van de

wesp. Zij zaagt bij het eierleggen slechts even tegen de ondervlakte

van het blad.

October 1902.

1) Geen imagines werden door Cameron verkregen uit parthenogenetische

eieren van Pier. brevivalvis Thoms. = salicivorus Cam., noch door mij uit 40

parthenogenetische larven van fer. dilutus Brischke (Tijdschr. v. Ent. XLIV.

Vers]. p. 59). Omtrent parthenogenesis van P/. salicis L., vermeld in Monogr.

Brit. Phytoph. Hym. I p. 29, wordt door P. Cameron onder , Errata” in Vol. II

p. 224 aangegeven dat in plaats van salieis gelezen moet worden melanocephalus.

PTERONUS SPIRAEAE, 251

VERRLARING DER APPART:

Een schooltje eieren vergroot.

Het ei, sterker vergroot.

Larve, een à twee dagen oud, vergroot.

Larve, ongeveer vijf dagen oud, vergroot.

Kop der larve, sterker vergroot.

Larve, na vervelling, vergroot. :

Volwassen larve, na laatste vervelling, vergroot.

Cocon.

Vrouwelijke wesp, vergroot.

Voorste deel der zaag 185 maal vergroot. (De foto,

waarnaar deze teekening is gemaakt, geeft eene

370-malige vergrooting der zaag).

258

ACARIDAE. °)

Acotyledon paradoxa Oudms. p. 147.

Asca affinis Oudms. p. 45, 52.

Caeleno Berl. (genus) p. 48.

Camisia biciliata Koch V. p. 54.

Cillibaena cassideus Herm. p. 46.

8 minor Berl. p. 46.

Cyrtolaelaps cervus Kram. p. 26.

nemorensis Koch. p. 27.

transisalae Oudms. V. p. 10,

p- 28.

Cyta latirostris Herm. V. p. 54.

Dermanyssus gallinae de Geer p. 13.

Eremaeus cognatus Oudms. V. p. 54.

conjunctus Oudms. V. p. 54.

hessei Oudms. p. 143.

= propinquus Oudm. V. p. 54.

Erythraeus lomani Oudms. p. 141.

Euryparasitus terribilis Mich. V. p. 11,

51, p. 30.

Greenia alfkeni Oudm. p. 126.

Hamogamasus hirsutus Berl. V. p. 51.

5 michaeli Oudms. V. p. 51.

Hypoaspis arcualis Koch V. p. 53.

celeripediformis Oudms. V.

”

p. 10.

r, cossi A. Dug. p. 19.

È greeni Oudm. p. 128.

5 hermaphroditoides Oudms. V.

pros:

4 holoaspis Oudms. V. p. 53.

à hypudaei Oudms.V.p.10,p.21.

krameri G. et R. Can. p. 22.

Eh militiformis Oudms. V. p. 53.

+ myrmecophila Berl. V. p. 53.

pavidus Koch. p. 19.

5 talpae Oudms. V. p. 51.

Laelaps agilis Koch V. p. 10.

Liponyssus albatus Koch p. 14.

= corethroproctus Oudms. V.

p. 10, p. 15.

A lepidopeltis Kinti. p. 130.

n saurorum Oudms. V. p. 10.

Macrocheles longispinosus Kram. p. 42.

5 longulus Berl. p. 42.

terreus Can. et Fanz. p. 43.

n tridentinus G. et R. Can. p. 42.

5 vagabundus Berl. p. 48.

Neopodocinum jaspersi Oudms. p. 25.

Notaspis schützi Oudms. V. p. 10, p. 2.

je subseminulum Oudms.V. p.55.

ws voigtsi Oudms. V. p. 55.

Pachylaelaps ensifer Oudms. V, p. 52.

5 furcifer Oudms. V. p. 52.

5 siculus Berl. V. p. 52.

si tetragonoides A. Dug.V. p.53.

Parasitus bomborum Oudms. p. 33.

n coleoptratorum L. V. p. 52.

5 cornutus G. et R. Can. p. 34.

a crassipes L. V. p. 52.

Fs dentipes Koch p. 38.

n emarginatus Koch V. p. 50.

5 kempersi Oudms. p. 36.

> longulus Koch p. 37.

Parasitus septentrionalis Oudms. p. 39.

n spinipes Koch V. p. 50.

m subterraneus Müll. V. p. 11,

pols

a vespillonum Oudms. p. 33.

‘; wasmanni Oudms. p. 39.

Periglischrus heringi Oudms. p. 135.

Pseudoparasitus meridionalis G. et R.

Can. p. 29.

Rhodacarus roseus Oudms. p. 50.

Rhodacarinae Oudms. (subf.) p. 48.

Seiulus plumosus Oudms. V. p. 10,p. 17.

Thrombidium granulatumOudms.V.p.54.

& russicum Oudms. p. 142.

Trichotarsus helenae Oudms. p. 144.

5 hipposiderus Oudms. p. 145.

Uropoda krameri G. Can. p. 46.

be ovalis Kram. p. 46.

A paradoxoides Oudms V. p. 54.

+ tecta Kram. p. 45.

5 wagneri Oudms. p. 138.

Uroseius novus Oudms. p. 47.

Zetorchestes consanguineus Oudms. V.

p. 54.

COLEOPTERA.

Agelastica alni L. p. 59.

Anacyptus Goeldii Wasm. p. 98.

Anisandrus dispar F. V. p. 7.

Anthonomus rubi Herbst. p. 64.

Apion aterrimus L. p. 66.

Apoderus coryli L. p. 66.

1) Waar voor het cijfer der bladzijde eene V geplaatstis, wordt de paginatuur

der verslagen bedoeld.

2) Classificatie V. p. 55.

Aromia moschata L. p. 55.

Attelabus curculionides L. p. 66.

Atractocerus termiticola. Wasm. p. 104.

Balaninus venosus Grav. p. 65.

Brachytarsus variegatus Fourc. p. 61.

Bruchus pisorum L. p. 60.

Calandra oryzae L. p. 65.

Callidium variabile L. V. p. 75.

Carabus auronitens F. V. p. 65.

Cionus scrophulariae L. p. 65.

Chrysomela haemoptera L. p. 53.

Clytra quadripunctata L. p. 57.

Clytus arcuatus L. p. 55.

Conosoma convexiusculum Wasm. p. 99.

= Heathii Wasm. p. 99.

n termitophilum Wasm. p. 99.

Cossonus planatus Bedel p. 65.

Crepidodera ferruginee Scop. p. 50.

Criocephalus rusticus L. p. 55.

Criocerus lilii Scop. p 57.

Cryptocephalus sericeus L. p. 58.

Cryptorhynchus lapathi L. p. 64.

Curculio abietes L. p. 64.

Donacia semicuprea Panz. p. 57.

5 versicolorea Brahm p. 57.

Euconnus termitophilus Wasm. p. 102.

Eumolpus cupreus Oliv. p. 58.

Gracilia minuta F. p. 55.

Gramoptera ruficornis F. p. 54.

Grypidius equiseti F. p. 64.

Haltica erucae Oliv. p. 59.

Hispa atra L. p. 60.

Hylastes ater Payk. p. 67.

Hylotrupes bajulus L. p. 55.

Hypera punctata F. p. 65.

Lema lichenus Voet. p. 57.

Lema melanopa L. p. 57.

Leptura chrysomeloides Schrank. p. 54.

à fulva de G. p. 54.

Lepyrus palustris Scop. p. 63.

Liopus nebulosus L. p. 55.

Luperus longicornis F. p. 59.

Macrocephalus albinus L. p. 62.

Magdalus duplicata Germ. p. 64

Mecaspis sulcirostris L. p. 63.

Mecinus piraster Herbst. p. 64.

Moloechus Panzeri Harold. p. 55.

Mononychus punctum album L. p. 65.

Phyllobius argentatus L. p. 62.

Phyllodecta olivacea Forst. p. 59.

Plateumaris bracata Scop. p. 57.

Pogonochaerus hispidus Schr. p. 56.

Prasocuris phellandrii L. p. 59.

Rhagium mordax de G. p. 54.

Rhinomacer attelaboides F. p. 62.

Rhynchaenus quercus L. p. 64.

Rhynchites nanus Payk. p. 66.

Sagra femorata Drury. p. 56.

Saperda carcharias L. p. 56.

Scolytus intricatus Ratz. p. 67.

Sitona grisea F. p. 63.

Sphaeromorphus hospes Wasm. p. 103.

Spondylus bupestroides L. p. 53.

Strangalia armata Herbst. p. 54.

Sobarus Vethi van Roon p. 243.

Termitophya Heyeri Wasm. p. 9.

Thoracophorus Heyeri Wasm. p. 101.

Timarcha violaceonigra de Geer. p. 58.

Tomicus sexdentatus Boern. p. 67.

Urodon rufipes Oliv. p. 61.

Xyleborus dryographus Ratz. V. p. 7.

5 monographus F. V. p. 7.

È Saxesenii Ratz. V. p. 6.

Xyloterus domesticus L. V. p. 6.

5 lineatus Oliv. V. p. 6.

Zeugophora flavicollis Marsh. p. 57.

DIPTERA,

Chilosia grossa Fall. V. p. 31.

Ctenophora ornata Meig. V. p. 31.

Metopia leucocephala Rossi V. p. 31.

Miltogramma intricata Meig. V. p. 31.

Pachygaster mlnutissimus Zeit. V. p. 31.

Physocephala rufipes F. V. p. 31.

Spilographa alternata Fall. V. p. 31.

HEMIPTERA.

Beharus lunatus V. p. 36.

Coccus fagi Baerenspr. V. p. 35.

Termitaphis circumvallata Wasm. p. 105.

HYMENOPTERA.

Allantus scrophulariae L. V. p.27, 72.

Amitermes Foreli Wasm. p. 106.

Cimbex capreae Knw. V. p. 18, 67.

= connata Schrank V p. 18,70.

= fagi Zadd. V. p. 18.

33 femorata L. V.p.16, 18, 66.

6 lutea L. V. p. 18, 56.

Clavellaria Amerinae L. V. p 71.

Cynips calicis Bgsdf. V. p. 73.

$ Kollari Htg. V. p. 73.

Megachile centuncularis L. V. p. 9.

Poecilosoma luteola Klg. V. p. 26.

Pteronus Bergmanni Dahlb. V. p. 17.

n dispar Zadd. V. p. 22, 67, 71.

n spiraeae Zadd. V. p. 25, 72;

p. 246.

Trichiocampus ulmi L. V. p. 72.

Trichiosoma leucorum L. V. p. 22.

P. tibialis Steph. V. p. 22.

Vespa norvegica F. V. p. 75.

LEPIDOPTERA.

Achelura Bifasciata Hope. p. 172.

Acherontia Atropos L. var. V. p. 12.

Agarista Milete Cram. p. 86.

Aglia Tau L. var. V. p. 30.

Agrotis Triangulum Hfn. V. p. 3.

5 Vestigialis Hfn. V. p. 15,

260 REGISTER.

Amesia Euploeoides H. S. p. 177.

a Phalaenaria Guér. p. 179.

x Sanguiflua Dr. p. 176.

Anchocelis Lunosa Haw. V. p. 33.

Artona Confusa Butl. p. 229.

Attacus Cynthia F. V. p. 23.

Brachartona Catoxantha Hps. p. 237.

i TLucasseni Snell. p. 234.

n Quadrisignata Snell. p. 234.

n Sythoffi Snell. p. 236.

5 Trisignata Snell. p. 235.

Cabera Pusaria L. var. V. p. 33.

Callizygaena Chala Moore. p. 226.

Canerkes Euschemioides Moore. p. 174.

Caradrina Alsines Brahm. 4 = 33.

Catocala Electa Bkh. V. oe

Cerostoma Nemorella L. a 12.

Chalnosia Coelestina me D. 196.

7 Distincta Guér. p. 197.

Chrysartona Pravata Moore. p. 230.

Stipata Butl. p. 231.

Cidaria Dilutata W. V. var. V. p. 33.

Cirroedia Xerampelina Hbn. V. p. 2.

Codane Obscurata Swinh. p. an

Craniophora Ligustri F. var. p. 13.

Cyclosia Metachloros Moore. N ‘192,

n Papilionaris Red p. 189.

E Sordida Walk. p. 193.

= Uniformis Butl. a 189.

Danais Artenice Cram. p. 75.

5 Juventa Cram. p. 75.

Limniace Cram. p. 75,

Elymnias Vordermani Snell. p. 17.

Ephemeroidea Virescens Snell. p. 222.

Euchloris Pustulata Hfn. V. p. 13.

Eupithecia Coronata Hbn. V. p. 4.

Euploea Huebneri Moore. p. 74.

4 Rafflesi Moore. p. 74.

Grammodes Alcyone Druce p. 92.

Caeca Pag. p. 93.

Crestonion Snell. p. 90.

Divaricata Luc. p. 93.

= Excellens Luc. p. 93.

> Imminua Snell. p. 91.

n Justa Walk. p. 94.

Mygdon Cram. p. 87.

Gynautocera Philomela H. S. p. 171.

Hebomoia Glaucippe L. p. 84.

Hestia Leuconoë Erichs. p. 75.

Heteropan Scintillans Moore. p. 216.

Himantopterus Fuscinervis Wesm. p.167.

Histia Libelluloides H.S. p. 169.

Isbarta Aspasia Snell. p. 183.

ns Pieridoides H.S. p. 182.

Laria L-Nigrum Müll. V. 7 3.

Leptidia Sinapis L. V. p. 1

Leucania Impudens Hbn. v p.

n L-Album L. V. p. en

Lithocolletis Geniculella Rag. V.

Lobophora Carpinata Bkh. v. Dp.

P-

13.

Lophoptera Cucullina W.V. V.p.4.

Lycaena Euphemus Hbn. V. p. 80.

Mamestra Pisi L. var. V. p. 33.

Milleria Forbesi Druce. p. 200.

ñ Intercisa Moore. p. 202.

n Obliquaria F. p. 201.

> Zehma H.S. p. 200.

Minetra Sylvia Cram. p. 80.

Mycalesis Blasius F. p. 76.

= spec. ap. 246.

Neptis Aceris Lep. p. 79.

Notodonta Trepida F. V. p. 75.

O.lontosia Carmelita Esp. V. p. 16.

Orsotriaena Medus F. p. 77.

Papilio Memnon L. p. 85.

n Pompeus Cram. p. 85.

Penthina Klugiana Freyer. V. p

Phacusa Crawfurdi Moore. p. 224.

Phalera Bucephala L. V. p. 14.

Phauda Flammans Butl. p. 241.

A Mahisa Moore. p. 239.

Pieris Aspasia Stoll. p. 83.

4 Daplidice L. V. p. 16.

Plusia Gamma L. var. V. p. 12.

n Moneta F. var. V. p. 33.

Pompelon Marginata Guér. p. 185.

Pontia Xiphia F. p. 82.

Protoparce Convolvuli L. V. p. 15

Pseudonyctemera Arcuatum Sn. v. V.

p. 214.

3 Decipiens Snell. p. 215.

5 Ficta Butl. p. 212.

“4 Marginale Sn. v. V. p. 213.

Retinia Sylvestrana Curt. V. p. 4

Satyrus Hermione L. V. p. 16.

Senta Maritima Tausch. V. p. 9.

Soritia Angustipennis Röb. p. 206.

= Flavofasciata Pag. p. 207.

4 Leptalina Koll. p. 204.

Thestias Reinwardti Sn. v. V. p. 84.

Thyca Antonoe Stoll. p. 83.

Thyrassia Procumbens Snell. p. 227.

Tryphanophora Dissimilis Snell. p. 220.

3 Javanica Snell. p. 218.

Vanessa Antiopa L. var. V. p. 30.

5 Jor Tb vera Ves pack:

= Urticae a var. Vi ps 11.

Xanthia Fulvago F. var. V. p. 33.

Xystophora Palustrella Dougl. p. 108.

Ypthima Baldus F. p. 76.

ALGEMEENE ZAKEN.

Grothe, W. K. gewoon lid, overleden.

Vie, Pale

Nieuwe begunstigers, toegetreden.

Vin pi 42;

Nieuwe leden, toegetreden. V. p. 42.

Dr. T. Thorell, eerelid, overleden.

V. p. 42.